turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ömer Karİbİ ve Dİvançe'si

Ömer Karibi ve Divançe'si isimli çalışmamızın amacı, XVII. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden ve Uşşaki şeyhlerinden Ömer Karibi'yi edebiyat camiasına tanıtmak, hayatı ve eserleri hakkında detaylı bilgi vermek, Divançe'sini şekil, dil ve muhteva özellikleri bakımından incelemek ve farklı nüshalar içindeki manzumelerini transkripsiyonlu şekilde Latin harflerine aktarmaktır. Üç ana bölümden oluşan çalışmamızın giriş kısmında 'Dini - Tasavvufi Edebiyat' hakkında kısaca bilgi verilmiş ve ardından da Ömer Karibi'nin yaşamış olduğu XVII. yüzyılda dini ve tasavvufi hayata kısaca değinilmiştir. Daha sonra 'Birinci Bölüm' ana başlığı altında Ömer Karibi'nin hayatı ve özellikle Divançe'sinin şekil, dil ve muhteva unsurları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. 'İkinci Bölüm' ana başlığı altında, Divançe'deki dini, tasavvufi ve edebi kavramların ayrıntılı bir tahlil çalışması yapılmış; son bölümde ise, Karibi Divançesi'nin elde edilen iki nüshası karşılaştırılarak tenkitli metni sunulmuştur.
Osmanlı coğrafyasında farklı inanç zümreleri ve tezkire yazarlarının bu zümrelere bakış açıları

Tarihin her devrinde insanlar farklı inançları benimsemiş ve yaşamışlardır. Genel olarak Sünni Müslümanlığı benimseyen Osmanlı Devleti'nde bunun yansımasını görmek mümkündür. Sünnilik olarak ifade edilen bu baskın görüşün karşısında gelişen ve 'heterodoksi' olarak ifade edilen bir takım düşünceleri benimseyen insanların genellikle bazı güçlükler yaşadığı görülmüştür. İçinden çıktığı hemen her toplumda bu kesimlerin sözleri kimi zaman bir küfür sayılmış hatta bu türden düşünceleri yüksek sesle dile getiren insanların hapse atıldığı yahut katledildiği dahi olmuştur. Ezoterik gelenek dahilinde geliştiğini söyleyebileceğimiz bu düşünce sistemlerinin bazı divan şairlerince de benimsendiği ve şiirlerde işlendiği bilinen bir husustur. Bu şairlerin ve benimsedikleri görüşlerin kendi dönemlerinden itibaren kaleme alınan tezkirelerde farklı bir şekilde dikkatlere sunulduğunu söyleyebiliriz. Bu çalışmada, esas olarak edebiyat tarihimizin en önemli biyografik kaynaklarından olan şairler tezkireleri taranarak yukarıdaki bağlamda zikredilen şairlerin tespit edilmesi ve bunların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu yolda ilk olarak kavramsal bir çerçeve oluşturmak için ezoterizm, ortodoksi, heteredoksi kavramları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Arkasından Osmanlı sahasında kaleme alınan tezkirelerin kısaca tanıtılmış ve sonrasında Tezkire yazarlarının farklı inançları benimseyen -heterodoks kesime mensup gösterilen - şairlere karşı yaklaşımları incelenmiştir. Bu biyografik kaynakların olumlu veya olumsuz değerlendirmeleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Tezkire yazarlarının şahsi inancının şair biyografisine nasıl yansıdığı, Sünni Müslümanlığa mensup şairler ile Sünni olmayan şairlerin ne gibi ölçüler dahilinde dikkatlere sunulduğu tespit edilmeye, ayrıca inancı olmadığı ileri sürülen şairlerin de hangi bakış açılarıyla değerlendirildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Gülnar ağzı

Çalışmada Mersin'in Gülnar ilçesi ve Gülnar'a bağlı köylerde yaşayan halkın ağız özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Başlangıç aşamasında ilçeye dair etnik yapı araştırılmıştır. Daha sonra ağız özelliklerinin tespiti için ilçeye ve ilçeye bağlı köylere gidilerek derlemeler yapılmıştır. Yapılan derlemeler sonucu elde edilen ses ve görüntü kayıtları Türk Dil Kurumu tarafından tavsiye edilen transkripsiyon işaretleri ile yazıya geçirilmiştir. Yazıya geçirilen bu kayıtlar üzerinde ses bilgisi, şekil bilgisi ve dizin çalışmaları yapılmış ve bu çalışmaların sonucunda Gülnar Ağzı'nın ağız özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
İsmail Hakkı Bursevi hayatı, eserleri ve Tuhfe-i Ömeriyye'si

XVIII. asnn büyük mutasavvıf yazar ve şairlerinden olan İsmail Hakkı Bursevi (1652-1725) çok çeşitli konularda manzum ve mensur olarak yüz otuzdan fazla eserin sahibidir. Celveti yolunun önde gelen şahsiyetlerindendir. Konumuz olan onun olgunluk dönemi eserlerinden 'Tuhfe-i Ömeriyye'yi H. l 134 tarihinde Şam dönüşü Üsküdar'da yazmıştır. Eser, mensur kısımlarıyla beraber yirmi manzumeyi de ihtiva etmektedir. Tevhidin kısımlarının açıklanması, Imlvet-cclvel kavranıl, esma-i İlalıiyyc, nefy ü isbat ve daha bazı tasavvuf? ıstılahlarla, isimler, İstanbul'un önemi, Dört imam ve Dört Halife gibi konuları ayet, hadis, güzel sözler ve duru bir lisanla Türkçe olarak anlatmaktadır.
Çağdaş Türk lehçelerinde şekil bilgisi ortaklıkları

Bu çalışmada günümüzde bağımsız ya da yarı bağımsız topraklarda yazı dili olarak kullanılan dört lehçe grubundan on sekiz Türk lehçesinin yapım ve çekim ekleri incelenmiştir. Lehçelerin benzer ve farklı özellikleri ortaya konularak birbirleriyle olan ilişkileri üzerinde durulmuştur. Eklerin kökenleri de ele alınarak bu eklerin birbirinden tamamen farklı ekler mi olduğu yoksa görünen farklılığın yalnızca fonetik bir varyant mı olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Hayalİ-i gülşenİ dİvanı

Bu çalışma 16. yüzyıl şairlerinden Ahmed Hayali-i Gülşeni'nin hayatı, sanatı, divanının transkripsiyonlu metni ve tahlilinden meydana gelmiştir. Ahmed Hayali-i Gülşeni de diğer şairler gibi edebiyatımızın geleneklerine bağlı kalmış; duygu, düşüncelerini bilinen kelime, mecaz ve mazmunlarla ifade etmiştir. Ahmed Hayali-i Gülşeni Divanı üzerine yaptığımız bu çalışma, şairin kullandığı kelimeler, üslubu ve edebi sanatları kullanışı doğrultusunda, şairi ve şairin yaşadığı dönemi anlamamıza yardımcı olacaktır. Sonuç olarak, bu tezin amacı Ahmed Hayali-i Gülşeni'nin edebi kişiliği ve eserini edebiyat dünyasına tanıtmaktır.
Kadın şairde kadın: Şükufe Nihal'in şiirleri

Şükufe Nihal (1896-1973), Türkiye'nin modernleşme sürecinde önemli toplumsal değişimler geçirdiği bir dönemde (1909-1960) yapıtlarını yayımlamıştır. Batılı, laik, ulusçu modele dayalı yeni ulus-devletin 'yeni kadın'ı olarak birçok kadın derneğinde aktif görev almış, gazete ve dergilerde kadın haklarıyla ilgili yazılar yazmış, hikaye ve romanlarında kadın kahramanları öne çıkarmış ve şiirlerinde 'kadın sesi'ni duyurmaya çalışmıştır. Şükufe Nihal, toplumsal sorunlara karşı duyarsız davranan ve süsten başka bir şey düşünmeyen 'umursamaz kadın'a karşı çalışkan ve ezilmiş olan 'Anadolu kadını'nı yüceltmiştir. Şehirli ve eğitimli üst sınıfa mensup bir kadın olarak kendini sorunsallaştırdığı, ancak 'şehirli kadın' adına bir söylem görülmeyen şiirlerinde aile ve çevre baskısı nedeniyle aşkını özgürce yaşayamamış bir 'kadın sesi' duyulmaktadır. Şükufe Nihal dönemin yaygın aydın tavrına uygun bir biçimde ataerkil cinsellik kalıpları içinde kadına yaklaşmıştır. Bir yandan çalışma ve öğretim hakkını savunarak kadının kamusal alana çıkmasını istemiş, diğer yandan asıl görevinin 'annelik', 'eşlik' ve 'ev kadınlığı' olduğunu savunarak özel alana çekilmesini beklemiştir. Bu çıkmazda feminist bir bakış açısına sahip olmayan bu 'Cumhuriyet kızı'nın 'geleneksel ben'iyle 'modern ben'i çatışmıştır. Şiirlerinde de 'geleneksel' ve 'modern' bu iki kimlik arasında bocalayan, sıkışan ve bunalan 'kadın sesi' duyulmaktadır. Yer yer Tevfik Fikret'in ve Beş Hececiler'in etkisi hissedilse bile tanrıça mitolojisinin dişilik arketiplerini ve 'kadın gotiği'nin özelliklerini taşıyan şiirlerinde Şükufe Nihal 'kadın sesi'ni duyurmayı başarmıştır.
Yaşar kemal'in Ortadirek ile Fakir Baykurt'un Irazca'nın Dirliği romanlarında ana kadın karakterler ile temaların karşılaştırılması

Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. yy. sonlarında Batı karşısında askeri başarısızlıkları, dönemin devlet adamları ve aydınlarını mevcut aksaklıkları sorgulamaya sevk etmiştir. Bu nedenle Batı medeniyetiyle çeşitli nedenlerle temasa geçilmiş Batı tarzında yenileşmenin gerekliliği devlet eliyle kabul görmüştür. Batılılaşma hareketiyle birlikte Türk toplumu Batılı anlayışa göre değişim sürecine girmiştir. Başta roman olmak üzere Batı edebiyatına ait edebi türler ilk örnekleri bu dönemde verilmiştir. Edebi eserler okuyucuya sundukları yeni zevk ve anlayışla yenileşme sürecinin hızlanmasında aktif rol oynamış, aynı zamanda toplumsal dönüşümü okura yansıtmışlardır. Sosyal meseleler Cumhuriyet'in ilanının ardından edebi eserlerde yoğun bir şekilde yer almıştır. Yoğun köy nüfusuna sahip Anadolu'ya yönelme toplumsal gerçekçi bakış açısıyla gerçekleşmiştir. Yaşar Kemal'in Ortadirek ile köy romanı yazarı Fakir Baykurt'un Irazca'nın Dirliği romanları toplumcu gerçekçi anlayışla köy ve köylülük meselelerinin işlendiği iki önemli eserdir. Bu çalışmamızda Yaşar Kemal ve Fakir Baykurt'a ait Ortadirek ve Irazca'nın Dirliği adlı eserlerini karşılaştırmalı yöntem kullanarak, tematik açıdan kıyasladık. Aynı yöntemle her iki eserde ön plana çıkan ana kadın karakterler Meryemce ve Irazca'nın zorlu mücadelelerini, dirençle şekillenen duygularını, yaşadıkları olaylar karşısındaki tepkilerini, diğer karakterlerle olan ilişkilerini benzerlikler bağlamında ele aldık. Her iki yazar tarafından, birçok tema çerçevesinde aktarılan köy ve köylülüğün sosyokültürel durumunu, refah seviyesini, bireylerin iç dünyalarını ve çevreyle olan ilişkilerini aktarırken aynı zamanda dönem özelliklerinin köy yaşamı üzerindeki izdüşümleri hakkında okuyucuyu aydınlatmaya çalıştık. Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi kriterlerine uyarak ortaya koyduğumuz çalışmamızı alt başlıklarla genişleyen altı bölümden oluşturduk.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında insan

Tanpınar için bir romanın olmazsa olmazı 'insan'dır. Hakiki bir Türk romanının yazılamamasının temel sebebini 'insan' kavramı etrafında açıklayan sanatkar; romanlarında insanı bütün halinde ele alıp aktarmaya çalışır. Sanatkarın romanlarında yer verdiği insan ruhu, insan hayatı, insanın talih karşısındaki duruşu, ölümlü bir varlık olarak insanın ebediyet arzusu, insan ve cemiyet ilişkisi, kendini gerçekleştirme, insanın tarih, sanat ve kültürle iç içeliği, insanın varlığını ve kainattaki yerini anlamlandırma çabası, eski ve yeni çatışması arasındaki insanın durumu, kadın erkek ilişkileri ve insanın mesuliyeti gibi konular; Tanpınar'ın insanı anlama ve anlamlandırma çabalarının göstergesidir. Çalışmanın gayesi, Tanpınar romanlarındaki insan kadrosunu bütün yönleriyle gözler önüne sermek ve anlaşılır kılmaktır. Bu amaçla ilk olarak Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Aydaki Kadın romanlarındaki insan kadrosu tespit edildi. Daha sonra ise şahısların birbirleriyle olan ilişkileri, üretkenlikleri, hayat karşısındaki idealist tavırları, arzuları, zarafetleri, entelektüellikleri, iradesizlikleri, özgür olamayışları, hodbinlikleri, eğlence düşkünlükleri, melankolileri ve nihilist yapıp etmeleri; felsefe, psikoloji, sosyoloji ve antropoloji bilim dallarına ait kaynakların ve Tanpınar külliyatı üzerine hazırlanan çalışmaların yol göstericiliğinde analiz edilmeye çalışıldı.
Pend-name-i Kebİrİ-zade Yüsrİ

Çalışma, 18. yy. müelliflerinden Kebirizade Abdurrahman Yüsri'nin Pend-name adlı eserinin çeviri yazıyla tenkitli metninin ortaya konulması ve içerik tahliline tabi tutulması amacıyla yapılmıştır. Süleymaniye müderrislerinden olan Abdurrahman Yüsri, eserini 18 Kasım 1703'te tamamlayıp III. Ahmed'e sunmuştur. 1721'de İstanbul'da vefat etmiştir. Kitabın kütüphanelerde dört yazma nüshası mevcuttur. Nüshalardan birinde müellif hattından nakledildiğine dair kayıt ve o kayda göre 1819 /1820'de istinsah edildiğine dair bilgi vardır. Nüshaların dördü de talik yazıyla yazılmıştır. Bu nüshalar karşılaştırılarak tenkitli bir metin ortaya konulmuştur. Çalışma dört bölüm olarak düzenlenmiştir. Birinci bölümde, ilk defa bir kitabı akademik çalışmaya konu olan Kebirizade Abdurrahman Yüsri'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmiş, bilgi kaynakları çıkarılmış, eserinin siyasetname türü içindeki yeri ve siyasetnamelerin genel özellikleriyle uyumluluğu irdelenmiştir. İkinci bölümde Pendname'sinin birkaç yönden tahlili yapılmıştır. Şekil, içerik, iktibaslar, dil ve üslup özellikleri bakımından Pendname ayrı ayrı tahlil edilmiştir, Üçüncü bölümde nüshalar tanıtılmış, Pendname'nin nasıl kurulduğuyla ilgili bilgilere ve Pendname metnine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde de eserin bir sözlüğü hazırlanarak çalışmanın sonuna eklenmiştir. Pendname, mensur yazılmış klasik bir siyasetnamedir. İçinde büyük çoğunluğu Farsça olan 54 adet manzum parça da vardır. Besmele, iki mukaddime, on üç makale ve bir hatimeden oluşmaktadır. Giriş mukaddimesi sanatlı, diğer bölümleri daha anlaşılır bir sadelikte yazılmıştır. Kadılık ve müderrislik görevlerinde bulunmuş olan Yüsri, referanslarını daha çok dinden almıştır. Bu bağlamda eserde 35 ayet, 41 hadis, din büyüklerinden 4 söz ve 29 adet de Arapça atasözü/hikmetli söze yer verilmiştir. Yazarı devletin yönetim kademelerinde bulunmadığı için dönemiyle ilgili tarihi olaylara veya yönetim tecrübesine yer vermemiştir. Müderris olan müellifin din eksenli öğütleri bu siyasetnamede daha belirgin olarak hissedilir. Hatta bunların önemli bir kısmını kendi tasavvufi düşüncesi bağlamında dini öğütler olarak sunar.
Benderli Cesari Divanı, hayatı, divanındaki mazmunlar, dini-tasavvufi kavramlar ve insan

Bu çalışma, 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında yaşamış olan CesAri'nin elimizde dört nüshası bulunan Divan'ı üzerinde yapılmıştır. Çalışmamızda eseri transkribe edip, nüshalar arasında bulunan farklılıkları verme gayreti içerisinde olduk. CesAri'nin hayatı, sanatı ve edebi kişiliği hakkında da bilgi verip, şiirlerini nazım şekillerine göre tasnif etmeye çalıştık. Çalışmamızda ayrıca, Divan'da bulunan şiirleri Dini-Tasavvufi Kavramlar, Mazmunlar ve İnsan unsuru açısından ayrıntılı olarak maddeler halinde inceledik. Doğum tarihi kesin olarak bilinmeyen CesAri, 1829 yılında vefat etmiştir. Asıl ismi Hasan olan CesAri, Bender'li olmasından hareketle Benderli CesAri ismiyle de anılmaktadır. Kaynaklardan ve şiirlerinden, CesAri'nin hafız olduğu, müezzinlik ve Yeniçeri katipliği yaptığı anlaşılmaktadır. Aşk, sevgili, güzellik, tabiat gibi birçok konuda şiirler yazan CesAri, daha çok tasavvufi konuları dile getirmiştir. Hem Mevlevi hem de BektAşi olarak bilinen CesAri, Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı'nın temsilcisi olmasına karşın aruz ölçüsünü şiirlerinde başarıyla kullanmış ve bir divan tertip etmiştir. Amacımız, CesAri'nin Divanı'nı günümüz Türkçe'sine aktarmak, hayatı, sanatı hakkında bilgi vermek ve CesAri'yi edebiyat dünyasına tanıtmaktır.
Mustafa Kutlu'nun hikayelerinde kontrast yapı

Mustafa Kutlu yakın dönem Türk hikayeciliğinde önemli bir isimdir. Ele aldığı konularla toplum hayatındaki değişime ışık tuttuğu gibi yazma yöntemiyle de geniş bir okur kitlesi tarafından takip edilmiş ve edilmektedir. Bu çalışmada Kutlu'nun hikayelerinde görülen ikili unsurlar araştırma konusu yapılmıştır. Bu ikili unsurların özellikleri tartışılıp çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır.
Aşkİ Hüseyin Efendi Dİvanı

Aşki Hüseyin Efendi, Giritli ve mutasavvıf bir şair olup, 18. Yüzyılın sonu ve 19. Yüzyılın başları arası yaşamıştır ve babasının adı İbrahim Ethem'dir. Divanın başında 'Haza Divanü'l Aşkiyyü'l- Kadiriyyü'l- Giridi el-me'zun min eş-Şeyh İbrahim Hanifü'l Kadiri-i İstanbuli kuddise sırrehu...' sözlerinden şairin Kadiri tarikatına mensup olduğu ve hocasının İbrahim Hanif olduğu bilgisine ulaşılmaktadır. Aşki, şiirlerinde Derviş Aşki, Hüseyni, mahlaslarını kullanmıştır. Divanda vezin ve kafiyeye dikkat etmeden, şiirler yazması şiirleri içtenlikle aklına estiği gibi yazmasından kaynaklanmaktadır. Kafiye kusurları dolayısıyla şiirler çevirilirken ve ölçü bulunurken bir takım sorunlarla karşılaşılmıştır. Şairin tekke-tasavvuf şairi olduğunu, vahdet inancını, tarikat, mürid-mürşid ilişkisini, peygamber ve ehl-i beyte olan sevgisini dile getirişinden anlayabiliriz. Şiirlerde kullanmış olduğu tasavvufi unsurlar da bunun ispatıdır. Çalışma 'Giritli Aşki Hüseyin Efendi Divanı'nın' transkripsiyonlu bir şekilde Latin alfabesine aktarımı ve aktarılan şiirlerin incelenmesinden, giriş, sonuç, kaynakça, dizin bölümlerinden oluşmaktadır. İncelemelerin yer aldığı bölümler, şiirlerde yer verilmiş olan efsanevi şahsiyetler, ayetler, hadisler, peygamberler, sahabeler, divan şiirinde aşık motifi ve özellikleri, sevgili motifi ve özellikleri, şiirlerde özelliklerinden faydalanmak için kullanılan bazı hayvanlar, bazı kelimelerin dil özellikleri ve deyimler olarak başlıklandırılmıştır.
15-18. yy. Nogay-Kazak Jırav ve akınlarının dili

Kazaklar oldukça zengin bir sözlü edebiyat kültürüne sahiptirler. Bu sözlü edebiyat kültürü içerisinde jırav ve akınların mirası özel bir önem taşımaktadır. Jırav ve akınların mirası edebi yönden araştırılmış olmakla birlikte Türkiye türkolojisinde bu eserler üzerine ciddi bir dil incelemesi yapılmamıştır. Kazakistan'da yapılan dil incelemeleri de sınırlıdır. Biz çalışmamızda 15 -18. yy. lar arasında yaşayan Nogay-Kazak jırav ve akınlarının sözlü edebiyat ürünleri üzerine bir dil incelemesi yaptık. Çalışmamız temel olarak 5 bölümden oluşmaktadır. Bunlar 1. Giriş, 2. İnceleme, 3. Metinler, 4. Sonuç ve 5. Sözlük bölümleridir. Jırav ve akınlar Kazak edebiyat tarihi kitaplarında 'Kazak Hanlığı devrindeki edebiyat' başlığı altında ele alınmaktadır. Giriş bölümünde bu edebiyat geleneği hakkında genel bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi ve söz varlığı ele alınmıştır; yeri geldikçe edebi Kazak Türkçesinden ayrılan gramer özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde metinlerin transkripsiyonu, aktarmaları ve Arap harfli yazma nüshalar verilmiştir. Sonuç bölümünde ise edebi Kazak Türkçesinde aktif olarak kullanılmayan ancak jırav ve akınların dilinde karşılaşılan Oğuzca ve Çağatayca unsurların kullanılmasının sebepleri açıklanmaya çalışılmıştır. Dizin bölümü ise kendi içinde iki bölüme ayrılmıştır; birinci bölümde gramatikal dizin, ikinci bölümde ise özel adların gramatikal dizini verilmiştir. Bu çalışmayla 15 ve 18. yy. lar arasında yaşayan jırav ve akınların sözlü edebiyat ürünleri kesintisiz olarak Türkiye Türkçesine aktarılmış ve yapılan dil incelemesi neticesinde Kazak Türkçesinin tarihi seyri hakkında da veriler elde edebileceğimiz ciddi neticelere ulaşılmıştır.
Adıyaman ili ve ilçelerindeki evliya anlatıları

Ölüm gerek beşeri gerekse semavi dinlerde hiçbir zaman için mutlak yok oluş sayılmamıştır. Bir dönemin tamamlanıp başka bir döneme geçişin bir kapısı olduğu düşünülmüştür. Ölümün korkunçluğu ancak bu şekilde sevimli hale getirilmeye çalışılmıştır. Öldükten sonra bile hayatın devamına inanan insanlık kendi yakınlarının, sevdiklerinin veya liderlerinin ölümlerinden sonra da kendileriyle bir şekilde irtibatlı olacakları inanışını doğurmuş ki bu da atalar kültünün oluşmasına neden olmuştur. İslamiyet'ten sonra da veliler kültünün doğmasının sebeplerinden birisi de bu atalar kültüyle bağlantılı inanıştır. İnsanların tabiat karşısında acizliği insanları her zaman için kendilerine sığınacak güvenli bir yer, güvenilir, güçlü varlıklara sığınma arayışlarına itmiştir. İlk inanışlara dikkat ettiğimizde tabiatın güçlü varlıklarının ilk tanrılar olarak seçilmesi insanlardaki bu arayışların sonucudur. Ölüm insanlarda gizemini koruduğu kadar zamanla insanları tanrısallaştırdığı da olmuştur. Toplumda saygıdeğer insanlar öldükten sonra da yarı-tanrı şeklinde dünyada yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu yarı-tanrı insanlar, insanların dar zamanlarında yardımlarına koşmuşlardır. İşte bilinçaltında yer edinmiş bu inanışlardan dolayı sıkıntısı olan insanlar bu atalardan yardım isteyerek muratlarına kimi kez ermişler. Bu da onların insanların nazarında daha da kutsallaşmalarına neden olmuştur. Bu atalar insanların rüyalarına girmeyi ihmal etmemiş ve böylece dünyada birlikte yaşadıklarını canlılara ispatlamaya çalışmışlardır. Bu atalar İslamiyet'ten sonra veliler adını almış ve onların etrafında oluşmaya başlayan bu tarz anlatılar zamanla çoğalmış ve çeşitlenmiştir. Bu çalışmadaki gayemiz veliler etrafında oluşturulan ve oluşturulmaya devam eden bu anlatıları türlerine göre ayırt edip sınıflandırmaktır.
Gazete başlıklarında değişmece anlam

Bu çalışmada, gazete başlıklarında değişmece anlam kullanımı konusundaki eğilimlerin belirlenmesi amaçlanmış ve ulusal gazetelerin politika haberlerinde kullanılan başlıklardaki değişmece anlam kullanımı incelenmiştir. Araştırma, satış sayısı 50.000 ve üzeri olan ulusal gazetelerle sınırlandırılmıştır. Satış sayısının 50.000 ve üzeri olduğu tespit edilen 21 gazete, bu gazetelerin genel ağ sayfaları aracılığıyla üç ay süresince takip edilmiştir. Süreç sonunda, bu gazetelerde bulunan 759 adet politika haberinde değişmece anlam içeren başlık bulunduğu belirlenmiştir. Değişmece anlam içerdiği belirlenen gazete başlıkları, bu çalışma için geliştirilen bir yazılım aracılığıyla değişmece anlam türleri doğrultusunda etiketlenmiştir. Politika haberlerinin başlıklarında bulunan değişmece anlam türlerinin etiketlenmesinde, Nizamettin Uğur'un (2003) değişmece anlam türleri konusundaki sınıflandırması esas alınmıştır. Çalışmada ayrıca, her başlık iç-dış politika haberi olması bakımından ve söyleyicisi bakımından etiketlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, 'Gazete Başlıklarının İncelenmesi' bölümünde ayrıntılı olarak listelenmiştir. Bu bölümde, değişmece anlam kullanımı tespit edilen politika haberi başlıkları, haber spotlarıyla birlikte kronolojik olarak sıralanmış ve başlıklarda görülen değişmece anlam türleri verilmiştir. Çalışmanın, 'Değerlendirme ve Bulgular' bölümünde ise bu çalışma doğrultusunda elde edilen istatistiksel verilere yer verilmiş ve bu verilerin ayrıntılı bir değerlendirmesi yapılmıştır. 'Sonuç' bölümünde ise, çalışma sonucu elde edilen verilerle ilgili yorum yapılmış ve çalışmanın olası yararlarından söz edilmiştir.
Kaysunizade Nidai Muhammed Çelebi El-Ankaravi'nin menafi'u-nas adlı eseri (57a-99b)

Tıp eserlerinin okunup incelenmesi gerek tıp ilmi gerekse Türkçemiz açısından büyük önem tasımaktadır. Amacımız, tıp metinlerini okuyarak, metinlerdeki kelime hazinesini ve dil özelliklerini arastırarak tıp tarihi arastırmalarına katkıda bulunmaktır. Üzerinde çalıstıgımız Menafi'u'n-Nas adlı eser Kaysunizade Saban Nidai'yeaittir. Kaysunizade Saban Nidai 16. y. y.'da yasamıs önemli hekimlerdendir. Nidai'ninen önemli eseri olan Menafi'u'n-Nas, Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmıs bir tıp eseridir. 1974 H. / 1566 M. yılında telif edilmis ve II. Selim'e takdim edilmistir. Türkiye Kütüphanelerinde 95 adet yazma nüshası bulunmaktadır. Yaptıgımız arastırmalarda en eski nüsha olarak 1071 (1660) tarihinde istinsah edilmis olan Milli Kütüphane 06 Mil YzA 576 arsiv sırasında kayıtlı olan eser üzerinde çalısmayı uygun gördük. Eser, nesih hatla harekeli yazılmıs olup, müstensihi hakkında bir bilgi mevcut degildir. 99 varaktanolusan eserin birinci bölümü Sait ÖGE tarafından çalısılmaktadır. Eserin 57 a-99b varakları üzerinde yapmıs olduğumuz çalısmamızda bazıbabların 845., 57., 58., 59. bablar) eksik olduğunu tespit ettik. Eksik olan bu bablarıKonya Mevlana Müzesi Kütüphanesi 5059 numarada kayıtlı olan nüshadantamamladık. 60 babdan olusan eserde; hastalıklar, hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar ve ilaçların yapımında kullanılan bitkiler hakkında bilgi verilir. Ayrıca insanlara faydalı olan hayvanlar, taslar, macunlar, melhemler ve saflar tanıtılır. Çalısmamız metin, dil özellikleri ve dizinden olusmaktadır. Eser, hem dil özellikleri bakımından, hem de dönemin tıp anlayısını yansıtması bakımından önem tasır.
Cengiz Aytmatov'un romanlarında kurt motifi

Cengiz Aytmatov Türk romancıları arasında dünyaca tanınan ve eserleri birçok dile çevrilen bir edebiyatçıdır. Romanlarında Türk kültürüne, örf ve adetlerine yer vermiş ve özellikle Kırgız Türklerinin yaşayışını dünyaya tanıtmaya çalışmıştır. Genellikle yazmış olduğu romanlarda kurguladığı karakterler ve olayların geçtiği itibari alem, gerçek hayattan neredeyse birebir alınmıştır ve karakterler özellikle Kırgızlar arasından seçilmiştir. Olaylar ise, doğal olarak, Kırgızistan topraklarında geçmişştir. Bununla birlikte yazarın çocukluğunda yaşadığı ve gördüğü yerler, doğada yer alan varlıklar ve yakınındaki insanlar, yazarlığa adım atmasının arkasındaki etkenler olmuşlardır. Kurdun tesadüfen Aytmatov tahkiyeli eserlerinde yer aldığını söylemek yanlış olur. Romanların hepsinde yer almamasına rağmen, bir motif olarak kurdun tercih edilmesi yazarın çocukluğunda kurtlarla alakalı birçok hikaye dinlemiş olmasıyla ve bizzat kurtlar karşılaşmış olmasıyla doğrudan alakalıdır.