Güneybatı Anadolu'da bir beylik başkenti Milas

Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması XI. yüzyılın ilk yarısında başlayıp XIII. yüzyılın sonlarına doğru tamamlanmıştır. Moğol İstilası Anadolu'nun Türkleşmesinin tamamlayıcı evresi olarak dikkat çeker. Moğol istilası sonucu gerçekleşen ikinci büyük göç dalgası sonucunda Anadolu'ya yeni Türkmen grupları girmişlerdir. Alaeddin Keykubad döneminde yeni gelen bu kitleler uç adı verilen, Kastamonu ve Sinop'tan başlayıp Denizli ve Antalya'ya kadar uzanan sınır hattına yerleştirilmiştir. Buraya yerleştirilen beyler uç emiri olarak atanmış ve Bizans'a karşı gaza ve cihatla meşgul olmuşlardır. 1243'teki Kösedağ bozgunu sonucu Moğolların Anadolu'ya girmesi ile Selçuklu merkezi otoritesinin Türkmenler üzerindeki etkisini ortadan kalkmıştır. Moğolların Anadolu'daki baskısı sonucu uç bölgelerdeki merkezi otorite zayıflamış ve Türkmenler kendi beyleri önderliğinde bağımsız hareket etmeye başlamışlardır. İşte bu süreçte Anadolu'nun Türkleşmesinin son evresi olan II. Beylikler Dönemi ortaya çıkmıştır. Bizans İmparatorluğu 1261 yılında Latinlerin elinden Konstantinapolis'i geri almış ve tekrar başkentlerine dönmüşlerdir. Burada Balkanlardaki mücadelelerle uğraşan Bizans İmparatorluğu'nun batı sınırında bir otorite boşluğu yaşanmıştır. Bu otorite boşluğundan yararlanan Türkmenler, Bizans sınırına akınlarını yoğunlaştırmış, ortaya çıkan boşluk bu bölgelere doğru ilerleyen Türklerin yerleşimini kolaylaştırmıştır. Menteşe Beyliği, bu sürecin içinden bağımsız olarak ortaya çıkan ilk Türkmen Beyliği'dir. Hem Bizans hem de Selçuklu kaynaklarına dayanarak, 1261'den sonra Muğla ve yöresinin Türkmenlerin eline geçtiği ve Menteşe Bey'in bu tarihten sonra bölgede aktif olduğu görülmektedir. 1278'de Menderes bölgesinin tamamının Türklerin eline geçtiği bilgisine dayanarak, tez konumuz olan Menteşe Beyliği başkenti Milas'ın da 1278'den önce Menteşe Beyliğine dahil olduğu söyleyebiliriz. Menteşe Beyliği'nin başkenti Milas, Antikçağ'da oldukça önemli bir şehir iken daha sonraki dönemlerde bu önemini koruyamamıştır. Menteşe Beyleri'nin bölgeye gelmesi ve Milas şehrini başkent yapmaları üzerine şehir yeniden canlanmış, sosyal ve ekonomik refahın yanı sıra görkemli mimari yapılar ortaya çıkmaya başlamıştır. Şehrin nüfusun artmasıyla birlikte hükümet merkezi 5 kilometre uzaklıkta bir yamaçta yer alan Beçin'e taşınmıştır. Beçin yollara ve başkent Milas'a hakim konumu ve güvenli kalesi sebebiyle Orhan Bey döneminde itibaren Menteşe Beyleri'nin ikamet ettiği yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Milas şehri muazzam bir şekilde gelişme gösterirken, buna paralel olarak Beçin'de de fiziki dokuda pek çok yapı inşa edilmiş ve nüfusu gittikçe artmıştır. Tıpkı Milas şehri gibi burada da önemli bir şehir dokusu meydana gelmiştir. Başkent Milas ve hükümet merkezi Beçin'in yanı sıra ticari açıdan oldukça elverişli topraklar üzerinde bulunan Balat şehri de 1402 Ankara Savaşından sonra İlyas Bey'in hakimiyetinde bir dönem başkentlik yapmıştır. Ancak Balat uzun süre başkentlik yapmamış 1414 yılında İlyas Bey'in hükümet merkezi Beçin'de ikamet ettiği görülmektedir. Menteşe Beyliği, 1424 tarihinde Osmanlı hakimiyetine girene kadar ticaret yolları üzerinde bulunan hem başkent Milas hem de hükümet merkezi Beçin, beyliğin zayıfladığı dönemlerde bile önemini yitirmemiştir. İlyas Bey'in ölümünden sonra Menteşe Beyliği'nin Beçin dahil tüm arazisi Osmanlıların eline geçmişştir. Menteşe Beyliği toprakları Menteşeoğullarından sonra sancak olarak idare edilmiş ve Anadolu Beylerbeyliğine bağlanmıştır. Beçin'in ulaşılması zor konumu nedeniyle, Osmanlı Devleti'nin merkezden tayin ettiği yöneticiler sancağın idare merkezi olarak Beçin yerine Muğla'yı tercih etmişlerdir. Beçin şehri, Osmanlı döneminde gitgide cazibesini yitirmiş, fiziki doku unsurları harap olmaya başlamıştır. Nüfusun büyük bir çoğunluğu Milas'a göç etmiştir.