Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan 6-11 yaş çocuklarda parents plus children's ebeveynlik programının etkinliğinin incelenmesi

Giriş: Bu çalışmanın amacı Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı alan ve etkin dozda en az 2 ay ilaç tedavisi almış olmasına karşın rezidüel bulguları devam eden olan 6-11 yaş arası çocuklarda Parents Plus Children's Programının çocuklardaki DEHB belirtileri üzerine etkisini değerlendirmektir. Bu değerlendirmeye ek olarak anne-babaların Parents Plus Children's Programını almış olmalarının, aile ve çocukların işlevselliği, ebeveynlik becerileri, stresi ve yine çocuklardaki davranışsal ve duygusal sorunlar üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Tek kör randomize kontrollü olarak planlanan çalışmamızın olgu grubu 25 çocuk ve ebeveyninden, kontrol grubu ise 25 çocuk ve ebeveyninden oluşturulmuştur. Sosyo-demografik Veri Toplama Formu, Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi - ve Çocuklar için Genel Değerlendirme Ölçeği klinisyen tarafından değerlendirilmiş; Aile Değerlendirme Ölçeği, Güçler ve Güçlükler Anketi, Conners Aile Derecelendirme Ölçeği- Yenilenmiş Uzun Formu, Ebeveyn Stres Ölçeği ise ailelere verilerek doldurulması sağlanmıştır. Olgu grubuna 9 hafta süren Parents Plus Children's Programı uygulanmıştır. Veriler program başlamadan önceki hafta ve eğitimden hemen sonraki hafta toplanmıştır. Veriler, Mann Whitney-U testi, Willcoxon işaretli sıralar testi, ki-kare analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan olguların yaş ortalaması 8.37 1 .48, katılanların 13 tanesi kız (%28,2), 33 tanesi erkek (%71,7), annelerin yaş ortalaması 36.21 5 .31, babaların yaş ortalaması 40.48 6.74 olarak saptanmıştır. Parents Plus Children's Programının olgu grubu içinde program öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında; ÇGDÖ puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış, ADÖ alt ölçeklerinden problem çözme, iletişim, aile içi roller, affektif duyarlılık, afektif bağlılık, davranış kontrolü ve genel işlevsellik alt ölçek puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma; Conners alt değişkenlerinden Karşı Gelme, Bilişsel Problemler/Dikkatsizlik, Hiperaktivite, Kaygı-Utangaçlık, Mükemmeliyetcilik, Sosyal Problemler, DEHB İndeksi, Conners Global İndeks Huzursuzluk-İmpulsivite, Conners Global İndeks Duygusal Değişkenlik, Conner Global İndeks Toplam, DSM-IV Semptomları Alt Ölçeği Dikkatsizlik, DSM-IV Semptomları Alt Ölçeği Hiperaktivite-Dürtüsellik, DSM-IV Semptomları Alt Ölçeği Toplam puanlarında anlamlı istatistiksel düşüş; Ebeveyn Stres Ölçeğine ait Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite, Desteklenen Ebeveyn, Duygu Durum, Kabul Edilebilirlik, Uyumluluk, Talepkarlık, Yeterlik, Bağlanma, Rolün Kısıtlanması, Depresyon, Eş İlişkisi, İzolasyon, Sağlık ve ebeveyn, çocuk ve total skorlarda anlamlı azalma; GGA alt ölçeklerinden ise duygusal sorunlar, davranış sorunları, dikkat eksikliği ve hiperaktivite, akran sorunları toplam güçlük ve etkilenme puanlarında anlamlı düşüş, sosyal davranış skorlarında anlamlı artış saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız Parents Plus Children's Ebeveynlik Programının DEHB belirtileri, aile işlevselliği, ebeveyn stresi ve duygusal ve davranışlar sorunlar üzerine ciddi olumlu etkilerinin olduğunu göstermekle birlikte DEHB'li ve medikal tedavi alan daha geniş popülasyonlarda uygulanması ve etkinliğinin araştırılması önerilir. Ayrıca DEHB'li gruba spesifik olması, ilaca yanıt alınan olgularda rezidüel semptomları hedef alması, tek kör randomize kontrollü olmasıyla bu alanda yapılmış ilk klinik çalışmadır.