Hashimoto tiroiditli çocuk hastaların demografik, klinik ve prognostik özellikleri

Hashimoto tiroiditi, dolaşımda tiroid antijenlerine karşı oluşan antikorların varlığı, tiroid bezinin diffüz lenfoplazmositik infiltrasyonu, farklı derecelerde tiroid fonksiyon bozuklukları ile karakterize otoimmün bir hastalıktır. Çocuk ve adölesan yaş grubunda en sık görülen tiroidittir ve iyot alımının yeterli olduğu ülkelerde guatr ve akkiz hipotiroidizmin de en sık nedenidir. Çalışmamızda, Hashimoto tiroiditli çocuk ve adölesan hastaların demografik ve klinik özelliklerinin, laboratuvar bulgularının, tedavi uygulanan ya da tedavisiz izlenen hastalarda prognozun nasıl olduğunu görmek ve bulunan sonuçları literatürle karşılaştırmak amaçlandı. Bu amaçla, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı polikliniğinde, Ocak 2003 ile Aralık 2007 tarihleri arasında muayene olan ve dosyalarına ulaşılabilen 140 Hashimoto tiroiditli çocuk ve adölesan hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların ortalama tanı yaşı 11,3 3, 0 yıl ve kız/erkek oranı 4 ,38'di. Yeni tanı alan hasta sayısı 2003 yılından 2006 yılına kadar giderek artmış, 2007 yılında ise azalmıştır. Hastaların 67'si (%47,9) boyunda şişlik yakınması ile, 33'ü (%23,6) tiroid fonksiyon bozukluğuna ait diğer semptomlarla başvurmuşlardır. Hastaların 24'ü (%17,1) tiroid ile ilgili yakınması olmadan herhangi bir nedenle yapılan fizik muayene sırasında guatr saptanması ya da tetkiklerinde tiroid fonksiyonlarında bozulma saptanması ile, hastaların 12'si (%8,6) başka bir otoimmün hastalık nedeniyle takip edilirken yapılan taramalar sırasında dolaşımda tiroid otoantikorlarının gösterilmesi ile, 4 hasta (%2,8) ise yakınması olmamasına rağmen ailede tiroid hastalığı öyküsü olması üzerine başvurmuş ve tanı almıştır. Öyküsünde ailede tiroid hastalığı sorgulanmış 113 hastanın 77'sinin (%68,1) ailesinde tiroid hastalığı öyküsü vardı ve en sık (27 hasta, %35) annelerde tiroid hastalığı mevcuttu. En sık tip- 1 diabetes mellitus olmak üzere, 16 hastada (%11,5) ek otoimmün hastalık olduğu görüldü. İlk başvuru anında serum otoantikor düzeylerine bakılan 134 hastanın 109'unda (%81,3) antitiroid peroksidaz antikoru pozitif, antitiroglobülin antikoru ise hastaların 105'inde (%78,4) pozitifti. Seksen hastada (%59,7) ise hem antitiroid peroksidaz hem de antitiroglobülin antikoru pozitifti. Tiroid ultrasonografisi ile tiroid bezi parankimi değerlendirilen 116 hastanın 93'ünün (%80,2) tiroid bezi parankiminin tiroidit ile uyumlu olduğu kabul edilen hipoekojen alanlar ve fibrotik değişikliklere bağlı olarak heterojen yapıda olduğu görüldü. Tiroid parankimi heterojen olan hastaların homojen olan hastalara kıyasla serum antitiroid peroksidaz titreleri istatistiksel olarak önemli derecede yüksekti. Ultrasonografi ile tiroid boyutları ölçülen 107 hastanın 45'inde (%42,1) guatr saptandı. Ultrasonografi ile guatr saptanan hastaların guatrı olmayan hastalara göre serum antitiroid peroksidaz ve tirotropin titreleri istatistiksel olarak önemli derecede yüksek bulundu. Ultrasonografi ile nodül açısından değerlendirilen 115 hastanın 26'sında (%22,6) nodül saptandı. Üç hastada (%2,1) papiller karsinom görüldü. İlk başvuru anında hastaların 48'inde (%34,3) ötiroidizm, 63'ünde (%45) subklinik hipotiroidizm, 20'sinde (%14,3) aşikar hipotiroidizm, 2'sinde (%1,4) subklinik hipertiroidizm, 7'sinde (%5) aşikar hipertiroidizm mevcuttu. Aşikar hipotiroidizmi olan hastaların antitiroid peroksidaz antikor titreleri ötiroid hastalara göre istatistiksel olarak önemli derecede yüksek bulundu. Tanı sonrasında tedavi başlanmayıp, klinik izleme alınan ötiroidizmi olan 20 hastanın 11,4 11, 6 aylık izlemi sonrasında yapılan değerlendirmede, 14 (%70) hastanın ötiroid kaldığı, üçünün (%15) subklinik hipotiroidi, üçünün (%15) ise aşikar hipotiroidi geliştirdiği görüldü. Tanı sonrasında tedavisiz klinik izleme alınan subklinik hipotiroidisi olan dokuz hastanın 20,4 19, 1 aylık izlemi sonrasında yapılan değerlendirmede; ikisinin ötiroid olduğu, altısının subklinik hipotiroid kaldığı, birinin aşikar hipotiroidi geliştirdiği görüldü. Levotiroksin sodyum tedavisi ile subklinik ve aşikar hipotiroidili hastaların serum antitiroglobülin antikor titrelerinde istatistiksel olarak önemli derecede düşüş saptandı. Sonuç olarak; çocuklarda tiroid ile ilgili yakınması olmamasına rağmen, ailede tiroid hastalığı öyküsü olması durumunda veya kendisinde başka bir otoimmün hastalık varlığında otoimmün tiroiditler araştırılmalıdır. Çalışmamızda tedavisiz izlenen ötiroid hastaların büyük çoğunluğu izlemleri süresince yine ötiroid kalmıştır. Ancak, ötiroidizmi olan çocuk hastalarda tedavi gerekliliği konusundaki tartışmalar, tedavi verilen ve verilmeyen hastaların ileriye dönük uzun süreli takiplerinin yapıldığı ve prognozun incelendiği çalışmalar sonucunda açıklık kazanacaktır.