Sosyobilimsel konuların öğretimine yönelik bir öğrenme ve öğretme çerçevesinin geliştirilmesi: Fen bilimleri öğretmenleri ile bir delphi çalışması

Birçok araştırmacı sosyobilimsel konuların sınıf içinde yer almasının fen öğrenimi ve öğretimi açısından oldukça etkili bir bağlam sunduğunu savunmaktadır. SBK, alan bilgisinin ve bilimin doğasının anlaşılması için etkili bir alan sunmaktadır. Aynı zamandaSBK öğretimi, öğrencilerin bilime karşı ilgi ve motivasyonlarını artırmayı ve argümantasyon becerilerinin gelişmesini sağlamaktadır. SBK öğretimin farklı bilgi alanlarını nasıl etkilediğini ve fen eğitimi açısından ne kadar önemli olduğunu gösteren birçok çalışma olmasına rağmen, SBK'nın sınıf içine transfer edilmesi ile ilgili çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu noktadan hareketle bu çalışmanın amacı, SBK öğretiminde kullanılabilecek bir öğrenme-öğretme çerçevesinin oluşturulmasıdır. Çalışmanın amacı doğrultusunda araştırmada Delphi yöntemi kullanılmıştır. Delphi yönteminin amacı, belirli bir konuda uzman görüşlerini ortaya çıkarmak ve bir uzlaşmasağlamaktır. Çalışmaya 24 fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Delphi çalışması üç aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada 24 uzmana SBK öğretiminde hedeflenmesigereken kazanım, amaçlar, materyal nitelikleri, öğrenme ortamının özellikleri, kullanılabilecek öğretim strateji, yöntem ve tekniği ve değerlendirme yaklaşımları üzerine 6 açık uçlu soru sorulmuştur. Uzmanlardan gelen cevaplar içerik analizi ile analiz edilmiş ve 6 tema belirlenmiştir. Bu temalar altında toplam 82 kod ortaya çıkarılmıştır. İkinci aşamada bu kodlar ile 7'li likert tipi bir anket oluşturulmuştur. Oluşturulan anketuzmanlara gönderilerek her bir ifadeyi 1 7 arasında değerlendirmeleri istenmiştir. Üçüncü aşamada ise bu maddeler uzmanlara tekrar gönderilerek uzmanların bu maddeleri yeniden değerlendirmeleri istenmiştir. Her bir maddenin ortalama, medyan, çeyreklerarası açıklık ve bu maddelere 7 tam değerini verenlerin yüzdesi hesaplanmıştır. İstatiksel analizler sonucunda medyanı 7 ,00'nin altında olan maddeler elenmiştir. Geriye kalanmaddelerden ise çeyrekler arası açıklık değeri 1 ,00'in üzerinde olan maddeler elenmiştir. Çalışmanın sonucunda SBK öğretiminde kullanılabilecek altı boyuta sahip bir öğrenme öğretme çerçevesi ortaya çıkmıştır. Oluşturulan öğrenme-öğretme çerçevesinin boyutları ve içerikleri şu şekilde özetlenebilir. Kazanım boyutunda 15 madde belirlenmiş olup'Bilimsel tartışma becerilerini geliştirir.' ve 'Çok yönlü düşünebilme becerilerini geliştirir.' kazanımları örnek olarak verilebilir. Tartışma boyutu altında 6 madde oluşturulmuş bu maddelerden 'Toplum' ve 'Etik' boyutun öne çıktığı söylenebilir. 6 maddeyi kapsayan Materyal nitelikleri boyutu ise 'Farklı bakış açılarını yansıtmalıdır.'ve 'Öğrenci seviyesine uygun içerikte olmalıdır.' maddeleri ile örneklendirilebilir. Öğrenme ortamlarını niteleyen 12 maddeyi içine alan Öğrenme Ortamının Nitelikleriboyutu ise 'Demokratik tartışma ortamı yaratılmalıdır.' ve 'Öğretmen tartışmayıyönetme becerisine sahip olmalıdır.' maddelerini kapsamaktadır. Öğretim strateji, yöntem ve teknikleri boyutu 9 maddeden oluşmuş ve bu maddelerden 'Araştırmasorgulama temelli öğretim yaklaşımı' ve 'Argümantasyon' maddeleri öne çıkmıştır. Son boyut olan değerlendirme yaklaşım ve teknikleri boyutunda ise 5 madde mevcut olup'Öğrencilerin bilimsel tartışma performanslarının değerlendirilmesi' ve 'Tutumdeğişikliği ölçekleri kullanmak' maddelerini içermektedir. Gerçekleştirilen bu çalışma ile SBK'nın öğrenme ortamına etkili bir şekilde entegre edilmesinde kolaylaştırıcı bir öğrenme-öğretme çerçevesi oluşturulmuştur. Bu çerçeve bir bağlam olarak SBK tercih edildiğinde eğitimcilerin/öğretmenlerin kazanımboyutundan değerlendirme sürecine kadar kullanabileceği rehberlik niteliğinde bir yapıdadır.