Kafa travmalı çocuklarda bilgisayarlı beyin tomografisi bulguları ve maruz kalınan radyasyon

Pediatrik yaş grubu hastalar sıklıkla çeşitli nedenlere bağlı kafa travmasına maruz kalmaktadır. Hastaneye başvuruda acil servis işleyişi içerisinde bu hastalara iyonizan radyasyon içeren tetkikler sıkça uygulanmaktadır. Çocuk hastaların iyonizan radyasyona daha duyarlı oldukları ve travmaların çoğunluğunun hayatı tehdit edecek boyutta olmayan hafif şiddette kafa travmaları olduğu düşünüldüğünde iyonizan radyasyon içeren tetkiklerin doğru endikasyon varlığına göre uygulanması hususu öne çıkmaktadır. Bu çalışmada kafa travmalı pediatrik yaş grubu hastaların (0-16 yaş) BBT tetkiklerinde verilen radyasyon dozlarının ölçümü ve klinik bulgular ile tomografi bulgularının karşılaştırılması amaçlandı. Çalışmamızda 2008- 2010 yılları arasında acil servise başvuran 0-16 yaş çocuk hastaların hastane kayıtlarında mevcut olan demografik verileri, hastaneye başvuru sebepleri, travmanın oluş mekanizması, nörolojik ve fizik muayene bulguları, Glasgow Koma Skalası skorları ve BBT raporlarının sonuçları incelendi. Hastaların PACS kayıtlarındaki BBT görüntülerine ulaşılarak her çekim için otomatik olarak hesaplanmış olan CTDIvol ve DLP değerleri kaydedildi. Bu değerlerden yola çıkarak her hasta için BBT çekimindeki efektif dozlar hesaplanarak hastaların maruz kaldıkları radyasyon dozları belirlendi. Araştırmaya 643 hasta dahil edildi. Travma sebebiyle acil servise başvuran hastaların en fazla 18 ay-6 yaş grubunda olduğu görüldü. Hastaların BBT sonuçlarının çoğunun normal raporlandığı (n=507, % 78.8) ve en fazla saptanan patolojik bulgunun ise skalp yer alanması (n=60, % 9.3) ve ardından kranyal kırık (n=40, % 6.2) olduğu görüldü. Hastaların acil servise en sık başvuru sebebinin % 47.1 (n=303) ile ev dışı kazalar olduğu ve bunu % 26.1 (n=168) ile ev içi kazaların takip ettiği görüldü. Acil serviste tedavileri tamamlanan hastalardan 507'sinin (%78.8) taburcu edildiği görüldü. Glasgow Koma Skalası skorlarına göre hafif şiddette kafa travması (GKS 13 -15) geçiren hasta sayısının 635 olduğu ve bunların da 507'sinin (% 79.8) BBT sonucunun normal olduğu görüldü. Çalışmaya alınan hastaların BBT tetkiklerinde sistem tarafından otomatik olarak belirlenen CTDIvol ve DLP değerleri kullanılarak efektif doz değerleri hesaplandı. Bu değerler sırasıyla 0-18 ay (n=201) için 4.58 1. 45 mSv, 18 ay-6 yaş (n=255) için 3.88 0. 37 mSv, 6-16 yaş (n=187) için 3.31 0. 11 mSv olarak bulundu. Bu değerlerin literatürdeki değerlere göre yüksek olduğu tespit edildi. Çalışmamızdaki ve literatürdeki sonuçlara bakıldığında kafa travmalı çocuk hastalara acil servis yaklaşımında çok çeşitli yöntemler mevcuttur. BBT çekimlerinde belirlenmiş uluslararası protokoller bulunmamakta ve bu nedenle merkezler kendi insiyatifleri doğrultusunda hareket etmektedir. Bu da travmalı çocuk hastaların BBT çekimleri sonucu maruz kaldıkları radyasyon miktarında farklılıklara ve maruz kaldıkları dozlarda artışlara neden olmaktadır. Sonuç olarak; kafa travması ile acil servise başvuran çocuk hastaların yönetimi ve BBT çekim endikasyonları uygulayıcılar tarafından değişiklikler göstermektedir. Çocuk hastalara BBT çekimi endikasyonları açısından belirlenmiş kılavuzlara uyulmalıdır. Böylece çocuk hastaların fazla miktarda medikal radyasyona maruziyetleri azaltılabilir.