Toplu iş sözleşmesi sürecinde arabuluculuk

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin hükümlere yer vermektedir. Toplu iş sözleşmesi sürecinde taraflar anlaşma sağlayabilecekleri gibi toplu görüşme için kararlaştırılan ilk toplantıya taraflardan birinin gelmemesi veya geldiği halde görüşmeye başlamaması, toplu görüşmeye başladıktan sonra toplantıya devam etmemesi veya tarafların toplu görüşme süresi içerisinde anlaşma sağlayamamaları gibi durumlar da söz konusu olabilmektedir. Anlaşmanın sağlanamadığı söz konusu durumlarda Yasada barışçı çözüm yöntemi olarak arabuluculuğun kullanılması zorunlu kılınmıştır. Toplu iş sözleşmesi sürecinin belirli bir aşamasında başvurulması zorunlu olarak öngörülen arabuluculuk kurumu temelde üçüncü kişinin aracılığı ve önerileri ile tarafların düşünce ve isteklerine uygun bir toplu iş sözleşmesinin akdedilmesini amaçlamaktadır. Toplu iş sözleşmesi sürecinde söz konusu olan ve 2822 sayılı Yasa ile eski uzlaştırma yönteminin yerine getirilen arabuluculuk kurumu, 6356 sayılı Yasa'da sadeleştirilmiş ve zorunlu arabuluculuk sistemde öngörülmüştür. Ancak mevcut mevzuatımızda öngörülen arabuluculuk kurumu işleyişinde ortaya çıkan bazı sorunlar nedeniyle doktrinde eleştirilmektedir. Yine uygulamada toplu iş sözleşmesi sürecinde söz konusu olan arabuluculuk ile iş hukuku uyuşmazlıklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk kurumlarının bazen birbiri ile karıştırıldığı görülmektedir. Çalışmamızla hedeflenen, toplu iş sözleşmesi sürecinde arabuluculuk kurumuna ilişkin uygulama aksaklıklarının belirlenmesi ve arabuluculuk kurumunun verimli şekilde işleyebilmesi için gerekli olan önerilerin sunulmasıdır. Bu çerçevede Avrupa Birliği üyesi ülkelerden Fransa, İspanya ve İngiltere'nin toplu iş sözleşmesi süreçlerinde başvurdukları barışçıl çözüm yolları yapılacak tespitler için kriter olarak ele alınmıştır. Toplu iş sözleşmesi sürecinde arabuluculuk kurumunun incelendiği ve değerlendirildiği çalışmamız üç kısımdan meydana gelmektedir. İlk bölümde toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin temel kavramlara konunun anlaşılması açısından yer verilmiş ve arabulucuya başvuru hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra arabuluculuğun temel prensipleri ve arabuluculuk teşkilatı ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Çalışmamızın son bölümünde ise, arabulucunun yetkisi ve sorumluluğu ile arabuluculuk kurumunun işleyişine ve işleyişte ortaya çıkan sorunlara değinilmiş ve sorunların çözümlerine yönelik önerilerimiz sunulmuştur. Konumuz ele alınırken hukuk uyuşmazlıklarında söz konusu olan ve 7036 sayılı Yasa ile iş hukuku uyuşmazlıklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk ile toplu iş sözleşmesi sürecinde mevcut resmi arabuluculuk arasındaki farklılıklar da ortaya konmuştur. Çalışmamızda, Türk hukukunda toplu iş sözleşmesi sürecinde arabuluculuğun özellikleri, gelişimi ve kurumun çalışma hayatında ortaya çıkardığı sorunlar Avrupa Birliği üyesi üç ülkede mevcut sistemle karşılaştırarak anlatılacaktır. Böylelikle karşılaştırmalı hukukta yer alan ve Türk Hukukunda da uygulanmasının mümkün ve faydalı olduğunu düşündüğümüz düzenlemeleri belirleyerek literatüre katkıda bulunmak çalışmamızın temel amacını oluşturmaktadır.