turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ereğli ilçesinde geçiş dönemleri

Halk kültürünün bir parçası olarak bilinen gelenekler, insan hayatında önemli bir yere sahiptir. Geçiş dönemleri üzerine yapılan adetler de kültürümüzün bir parçası haline gelmiş, bizi biz yapan değerlerdir. Bu tezde temel geçiş dönemleri olan doğum, evlenme ve ölüm adetleri üzerine Ereğli yöresindeki uygulamalara yer verilmiştir. Bu doğrultuda söz konusu yörenin bazı köy ve mahallelerinde alan araştırması yapılarak doğum, evlenme ve ölüm üzerine eski ve günümüz adetleri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylece geçiş dönemleriyle ilgili geçmişşten günümüze yapılan adetler karşılaştırılmış, eski adetlerden hangilerinin devam ettirildiği, hangilerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda söz konusu geleneklerin unutulmasının önüne geçilmesi ve gelecek nesillere taşınması amaçlanmıştır. Kaynak şahıslardan mülakat sırasında alınan derlemeler, başka araştırıcıların da kullanabilmesi amacıyla metin olarak verilmiştir. Çalışmanın sonunda çalışmayla ilgili tespit edilen sonuçlar değerlendirilmiş, yörede yapılan saha araştırmasındaki kaynak şahısların fotoğraflarına ve çalışmayla ilgili faydalanılan kaynaklara yer verilmiştir.
Kemal Bilbaşar'ın Cemo, Memo ve Başka Olur Ağaların Düğünü adlı romanlarında toplumcu gerçekçilik

Bu çalışmada, Kemal Bilbaşar'ın Cemo, Memo ve Başka Olur Ağaların Düğünü adlı romanları Toplumcu Gerçekçi bakış açısıyla incelenip değerlendirilmiştir. Toplumcu Gerçekçilik'in ve döneminin edebi sosyal ve siyasi havası dolayısıyla köy gerçekliğinde kaleme alınmış bu romanlar, Toplumcu Gerçekçilik'e dair pek çok unsuru bünyesinde barındırmaktadır. Çalışmada ilk olarak Toplumcu Gerçekçilik'in ana vatanındaki oluşum zeminine, edebi ortamına, ardında Toplumcu Gerçekçilik'in Türkiye'deki yansımalarına ve dönemin eserlerinde özellikle de romanlarda nasıl işlenildiğine değinilmiştir. Son olarak Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nın önemli yazarlarından olan Kemal Bilbaşar'ın hayatına değinilerek tezin esas konusunu oluşturan bölüme geçilmiş, eserlerde Toplumcu Gerçekçilik unsurları incelenmiştir.
Mehmed Niyazi Özdemir'in eserlerinde kişiler ve millİ kimlik inşası

Türk toplumumuzun süreden beri kimlik karmaşası yaşamaktadır. Öncelikle İslamiyet'in tesirinde kalır, daha sonra yüzünü Batı kültürüne çevirir ve yeni bir kimliğe bürünme çabasına girer. Dolayısıyla asırlardır taşıdığı karakteristik niteliklerinden taviz vermek ve bir kimlik bunalımının içine girmek durumuyla karşı karşıya kalır. Bu durumun ayırdına varan birçok yazar kimlik karmaşasına bir çözüm üretmek adına kalemlerine sarılır, eserlerinde kişilerini Türk toplumu için uygun gördükleri milli bir kimliğin nitelikleriyle kuşatır ve onları örnek kişi olarak sunar. Bahsi geçen yazarlardan biri de Cumhuriyet Dönemi'nde yaşamış olan Mehmed Niyazi Özdemir'dir. Mehmed Niyazi Özdemir, eserlerinde olumladığı kişilerini çoğunlukla gerçek yaşamdan ve Türk toplumunun örnek kişilerinden seçer ve onlar üzerinden milli kimlik yaratma gayretine girer. Bu nedenle onun eserlerinin önemli bir kısmı tezli eser sınıfına dahil olur. Tezli eserlerde de kişi ögesi tezin taşıyıcısı olarak ön plana çıkar. Tezli eserlerdeki kişilerin sahip oldukları önem onları daha çok dikkate değer kılar. Çünkü okuyucuya verilmek istenen mesaj büyük oranda bu kişilerin nitelikleri biçiminde çizilir. Bu tavır, yazarın amacının anlaşılması adına ideal kişilerin çok yönlü irdelenmesini gerektirir. Mehmed Niyazi Özdemir'in de amacının net bir biçimde anlaşılması için onun kişileri de titizce ele alınmalıdır. Bundan dolayı bu çalışmada Mehmed Niyazi Özdemir'in kişileri; isim sembolizasyonu, yaş ve cinsiyet özellikleri, dil ve üslup özellikleri, düşünsel-heyecansal değerleniş, kişi-mekan ilişkisi, milliyet, kıyafet, tip özellikleri, iyiler ve kötüler çatışması, sosyal ortamı yaratmadaki etkileri, kişisel şuur-kolektif şuur paradoksu, arketipsel sembolizm bağlamlarında çok yönlü incelendi ve bu kişilerin milli kimliğe yaptığı katkı saptanmaya çalışıldı.
Kemal Tahir romanlarının edebiyat sosyolojisi açısından incelenmesi

Bu çalışma, Türk romanının sunduğu sosyolojik verilerin açığa çıkarılabilmesi için özgün ve yerli bir yöntem ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışma, edebiyat sosyolojisinin sosyolojiye kaynak sağlayan tali bir alan olmaktan çıkıp verimli ve yeniliğe açık bir bilimsel girişim olabilmesi için bazı öneriler ortaya koyma çabasındadır. Edebi eser, estetik bir işlev taşımakla birlikte sosyokültürel ortamı etkileyen ve ondan etkilenen bir gerçeklik alanı oluşturur. Dil, retorik, okuma, yazma, yayın gibi kendi içinde bir ilişkiler ağı kuran edebi sistem, toplumla kuvvetli ilişkilerle bağ kurar. Bu inkar edilemez kuvvetli bağın ortaya çıkarılması doğrudan toplumsal gerçeklik hakkında fikir elde etmeye ya da faydaya dayalı bir ilginin ortaya çıkarılıp toplumsal olayları anlamak, yorumlamak hatta yönlendirmek gibi işlevler açısından kullanılabilir. Türk romanı içerisinde sosyal teorileri, tarih anlayışı ve ideolojik yönelimleri ile önemli bir yer kaplayan Kemal Tahir'in romanları, edebiyat sosyolojisi çalışmalarındaki yeni gelişmeler ışığında değerlendirilmiştir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi tarihinde Arthur Lumley Davids'in 'A Grammar of the Turkish Language' adlı eseri üzerine bir inceleme

Batı dünyasında, Doğu'yu tanıma çabaları bir hayli eskiye gitse de özellikle XIII. yüzyıldan beri oryantalist / şarkiyatçı temelde yoğunlaşan bir ilgi oluştu. Savaş ortamının dışında ilmi endişelerin beslediği bir tecessüsün mahsulü olarak Türklerin dili ve kültürü Batı'da artan bir ilgiyle araştırma konusu haline geldi. Batı dünyasında Türk dili üzerine yapılan çalışmalar özellikle XIX. yüzyılda ilmi bir çerçevede ele alınmaya başlandı. Çalışmamıza esas teşkil eden İngiliz oryantalist Arthur Lumley Davids'in 'A Grammar of the Turkish Language' adlı eseri de bu yaklaşımla XIX. yüzyılda kaleme alınmıştır. Yahudi asıllı genç İngiliz oryantalist Arthur Lumley Davids, Batı'da kendisinden önce yazılmış eserlerdeki malumattan da yararlanarak Türkçenin gramerini yazmıştır. Lumley bu kadarla yetinmemiş, kitabının baş tarafına seksen sayfa tutarında Türklerin tarih, dil ve medeniyetine dair bilgi ihtiva eden bir bölüm koymuştur. Lumley, çağdaşı oryantalistlerde rastlanan bir yaklaşımla kitabının sonuna Türkçe şiir ve metinler de ilave etmiştir. A Grammar of the Turkish Language, XX. yüzyılın başlarından itibaren Türk fikir çevrelerinde de kendinden söz ettirmiştir.
Ravzatü'ş-Şüheda ile Hadikatü's-Sü'eda mukayesinin ışığında eski Türk edebiyatında tercüme anlayışı

Çalışmamızın Giriş bölümünde tercüme kelimesi çeşitli yönleriyle incelenmiş, edebi ve ilmi literatürde teşekkül etmiş farklı tercüme usulleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İslamiyet öncesinde Türk dilinde tercüme üzerinde durulmuş, Avrupa'da teşekkül eden Klasisizm akımı ve bu akımda tercümeye nasıl bakıldığı ele alınmıştır. Daha sonra da tercüme ile ilgili çeşitli kavramlar incelenmiş, bu kavranılan doğuran ortamlara ışık tutulmaya çalışılmıştır. Klasik Türk edebiyatında tercüme anlayışı çeşitli boyutlarıyla ele alınmış, bilgiler örneklerle desteklenmiştir. Ayrıca Türk ve yabancı bilim adamlarının bu konudaki görüşleri aktarılmaya çalışılmıştır. İkinci K 'inde, eserlerini karşılaştırdığımız Hüseyin Vaiz Kaşifi ve Fuzuli'nin hayatı, eserleri ve edebi şahsiyeti hakkında genel bilgi verilmiştir. Ayrıca Ravzatü 'ş-şüheda ve Hadikatü's-sü'eda'nm. kısa ve genel bir karşılaştırması yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Hüseyin Vaiz Kaşifi'nin Ravzatü 'ş-şüheda' 'sı ile Fuzuli'nin Hadikatü's-sü'eda'smdan seçilmiş bölümler, tercüme yönünden incelenmiştir. Tezin sonunda belirtilen çalışmaların sonuçlan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın özellikle klasik Türk edebiyatı hakkında tercüme ve taklitle ilgili olarak yapılan tartışmalann doğru bir zemine oturmasında yardımcı olacağı umulmaktadır.
Isparta yöresi geleneksel kutlamaları

Sözlü, yazılı ve görsel kültür olanaklarından yararlanan geleneksel kutlamaların; kültürün korunmasında ve aktarılmasında, toplumsal düzenin devam ettirilmesinde önemli katkısı bulunmaktadır. Bu çalışma, UNESCO'nun 'Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması' sözleşmesinde 5 maddede ele alınan halk kültürünün bir alt kategorisi olan 'Toplumsal Uygulamalar, Ritüeller ve Şölenler' in koruma altına alınmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Isparta yöresinde ritüelistik özellik gösteren mevsimlik kutlamalar geçmişşten bugüne kültürel bellekten yararlanarak kuşaktan kuşağa geleneksel bilgi ile aktarılmaktadır. 1980'li yıllardan sonra yerel yönetimler; yöreyle özdeşleşmiş ürünle, yörede yaşanan tarihsel bir olay veya yörede yaşadığı varsayılan tarihi bir şahsiyetin adıyla yöresel imge oluşturarak kutlamalar düzenlemektedir. Bu kutlamaların içeriklerinin daha da genişletilmesi için kültür, kültür-sanat, kültür-turizm ifadeleri kullanılmaktadır. Isparta yöresi geleneksel kutlamalarının temel işlevi halkın eğlenme ihtiyacını karşılamaktır. Diğer işlevlerinden biri de o yörenin fokloristik özellikleri üzerinden kültür turizmi ile ekonomisini yerelden ulusala, ulusaldan küresele taşımaktır. 1980'li yıllardan sonra kültürün bir endüstri haline dönüşmesi, aynı türden ya da çok az farklı türden kutlamaları oluşturmuştur. Yörede özellikle kitle iletişim araçlarının kullanım alanlarının artması ile birlikte kentli kutlama yaşamına hayranlık, kutlamaları özensiz taklit ortamlarına dönüştürmektedir. Bu değişimi kutlamayı organize edenler ve halktan kimi kesim çağdaşlaşmanın, modernleşmenin kaçınılmaz sonucu olarak değerlendirirken kimi kesim de geleneksel kutlama kültürünün yok olduğunu düşünmektedir. Sonuçta yörenin kültür turizmi ve ekonomisine katkısı olsa da kutlamalar; yerelliğini, öznelliğini, özgünlüğünü ve en önemlisi de ritüelleriniyitirerek salt eğlenceye yönelik tek türden faaliyetler bütünü haline gelmeye başlamıştır.
Yaşar Nabi Nayır hayatı-sanatı-eserleri

Yaşar Nabi Nayır, 1908 yılında Üsküp'te doğmuştur. Sanat hayatına şiir yazarak başlayan Yaşar Nabi Nayır' in ilk ciddi şiiri Servet-i Fünun dergisinde yayınlanır. 1928 yılında altı arkadaşıyla kurduğu Yedi Meşale topluluğu Yaşar Nabi Nayır' in edebiyat dünyasında tanınmasını sağlar. Yedi Meşale topluluğu sekiz ay sonra dağılır. Yaşar Nabi bundan sonra çeşitli dergi ve gazetelerde yazmaya devam eder. 1929 yılında ilk şiir kitabı olan Kahramanlar, 1931 yılında Onar Mısra ve daha sonra da Mesafeler basılır. Yaşar Nabi, 1936 yılından sonra şiir yazmayı bırakır. Yaşar Nabi Nayır, şiirden başka roman, tiyatro ve hikaye de yazmıştır. Romanian Bir Kadm Söylüyor 1931 'de, Adem ve Havva 1932 yılında basılır. Muzaffer Reşit ismiyle 1949 yılında bir de gençlik romanı yazar. 1935 yılında basılan iki hikaye kitabı vardır, fakat her iki kitapta da aynı hikayeler yer alır. Kitapların isimi Bu da Bir Hikayedir ve Sevi Çıkmazı'dır. Yaşar Nabi Nayır dört tane de tiyatro yazar. Mete 1932'de; Beş Devir, inkılap Çocukları ve Köyün Namusu 1933 yılında basılır. Yaşar Nabi Nayır 15 Temmuz 1933 tarihinde Varlık isimli dergiyi çıkarmaya başlar. Bu onun hayatında bir dönüm noktasıdır. Çünkü Yaşar Nabi, kültür hayatımızdaki asıl başarısını yayıncı olarak sağlar. Varlık' ı 48 yıl boyunca çıkarır ve bu dergi edebiyat dünyamıza pek çok ismi kazandırır. Özellikle Anadolu'nun kültürel gelişimine yardımcı olur. Yaşar Nabi NAyır, bu dergi dışmda 1966- 1969 yıllan arasında Dünyaya Açılan Pencere Cep Dergisini ve 1950 yılında çok kısa bir süre de olsa Meydan isimli siyasi mizah dergisini çıkarır. Yaşar Nabi Nayır2ın yayıncı olarak bir başka başansı da 1946 yılında kurduğu Varlık Yayınevi ile yaptıklandır. Yayınevi pek çok seçkin kitabı, ucuz olarak halka ulaştırarak toplumumuza büyük bir hizmette bulunmuştur. 11 Yaşar Nabi Nayır, özellikle Varlık dergisinde yazdığı yazılarda sanat, edebiyat ve toplumla ilgili konulan ele alır. Bu yazılarda toplumumuzun bu alanlarda geçirdiği değişiklikleri izlemek mümkündür. Yazılar bu açıdan kaynak niteliği taşımaktadır. Yaşar Nabi Nayır, pek çok sayıda çeviri de yapmıştır. Çevirileri özellikle Ranait Istrati isimli yazarın ülkemizde tanınmasını ve sevilmesini sağlar. Ayrıca Yaşar Nabi incelemeler yapmış ve antolojiler de hazırlamıştır.
Yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımında Nasreddin Hoca fıkralarının b2 seviyesinde değerlendirilmesi

Bu araştırmanın genel amacı; Nasreddin Hoca fıkralarının kültürel bağlamda incelenmesi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilirliğini belirlemektir. Çalışmada önce dil ve kültür kavramları açıklanmış, iki kavram arasındaki bağ, yabancı dil öğretimi boyutunda ele alınmıştır. Bu bağlamda yabancı dil öğretiminde kültür aktarımının yeri ve önemi anlatılmış, kültürel aktarımın Avrupa ortak dil çerçeve programı çerçevesinde gerçekleşmesinde yazılı metinler ve sözlü kültür ürünlerinin işlevine değinilmiştir. Daha sonra Türk zekasının ve dehasının kültür elçiliğini yapan Nasreddin Hoca tanıtılmış; onun fıkralarının genel yapısı ve özellikleri üzerinde durulmuştur. Nasreddin Hoca fıkralarının yabancılara Türkçe öğretiminde hangi yapısall ve içerik özellikleriyle kullanılabileceği meselesinin yanında, ayrıntılı olarak fıkraların taşıdığı kültürel değerler aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Farklı yazarların yorum ve derlemeleriyle hazırlanmış 7 adet Nasreddin Hoca fıkrası, yabancılara Türkçe öğretiminde metinlere yansıyan kültürel öge ve alt ögeler dikkate alınarak doküman analizi yöntemiyle seçilmiş ve kültürel aktarım bağlamında kullanılabilirliğinin tespiti için uzman görüşüne sunulmuştur. Uzmanlardan gelen puanların 'Lawshe tekniği' ile kapsam geçerlilik oranlarının tespit ve değerlendirmesinden sonra çalışmanın uygulama bölümüne geçilmiştir. Fıkralar, yarı yapılandırılmış form aracılığıyla 34 kişilik Yıldız Teknik Üniversitesi B2 seviyesi TÖMER öğrencilerine sunulmuş; öğrenci yorumları fıkraların kültürel değeri, seviyeye göre anlaşılabilirliği, dil öğretiminde kullanılabilirliği, öğrenci beğeni ve tercihleri açısından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuç ve bulgulara göre öğrenci uygulaması sonuçları ile uzman görüşleri analizi birbirini destekler niteliktedir. Yapısal özelliklerinin yanında toplum ve insan hayatının iç içe geçtiği Nasreddin Hoca fıkraları, geçmişşi ve bugünü yansıtan renkli birer aynadır. Yabancı öğrenciler fıkralar aracılığı ile hem kaynak kültür ile hedef kültür arasında bağ kurabilecek hem de Türkçeyi öğrenirken, Türk insanını ve Türk toplumunu tanıyacaklardır. Bu tez, Nasreddin Hoca fıkralarının, sahip olduğu kültürel nitelikler ile yabancı dil öğretiminde daha fazla yer alması gereğine kaynak teşkil etmektedir.
Türk edebiyatında oksidentalist tavır: Ahmed Midhat Efendi ve Gaspıralı İsmail Bey örneği

Bu tezde, Ahmed Midhat Efendi ve Gaspıralı İsmail Bey'in romanlarında görülen oksidentalist tavır incelenmektedir. On dokuzuncu yüzyıl sonu ile yirminci yüzyılın başında, ayrı coğrafyalarda, farklı siyasi koşullar altında yaşayan ama benzer biçimde yayın mücadelesi yürüten bu iki Türk edebiyatçısının, romanlarında 'Öteki' olarak Batı'yı ve 'Ben' olarak Doğu'yu nasıl kurguladıkları tartışılmaktadır. Çalışmada Batı'ya seyahat eden Doğulu figürleri konu edinen romanlar temele alınmıştır. Teorik çerçevede Oksidentalizm'in ne olduğu ele alındığı gibi 'Ben' ve 'Öteki' kavramlarının Doğu ve Batı arasındaki ilişki bağlamında felsefi ve sosyolojik boyutu tahlil edilmiştir. Dönemin olayları dikkate alınarak, bu ortam içerisinde eserlerinin yayımlanış süreci ve Avrupa'ya gidişleri gibi benzerliklere de değinen çalışma, Ahmed Midhat Efendi ve Gaspıralı İsmail Bey'in ortak bir biyografisini sunmaktadır. On dokuzuncu yüzyılda değişen şartlar ve iletişim aracı olarak gazetenin rolüyle birlikte, aydın kimliğin iktidar ve toplumla ilişkisi gibi hususlar söz konusu iki edebiyatçının oksidentalist tavrını belirleyen imkanlar ve sınırlılıklar olarak ele alınmıştır. Çalışmada, Ahmed Midhat Efendi ve Gaspıralı İsmail Bey'in araştırmaya dahil edilen romanlarındaki Batı'ya yönelik fikirleri, ilk olarak genellemeci ve seçmeci eleştiri tavrı bağlamında irdelenmekte, daha sonra Doğulu roman kişilerinin özellikleri ile Doğu, Batı ve tarih unsurlarının kurgudaki rolü gösterilmektedir. Oksidentalist tavrın dönem ve coğrafya açısından işlevini ele alan bu tez; Ahmed Midhat Efendi'nin bir hakim kimlik modeliyle, Gaspıralı İsmail Bey'in ise bir öncü millet tasavvuruyla Batı karşısında bir Doğu inşa ettiğini iddia etmektedir.
Ayaz İshaki'nin iki hikayesinde söz varlığı: ?İke Yöz Yıldan Son İnkraz? ve ?Zindan?

Bu çalışma, Ayaz İshaki'nin 'İk6 Yöz Yıldan Sofi İnkıraz' ve 'Zindan'adh eserlerindeki söz varlığını tespit etmek üzere hazırlanmıştır Özel adlarla birlikte 51746 sözün dökümünü içeren, 5 bölümden meydana gelen çalışmanın Giriş bölümünde Ayaz İshaki'nin yaşamına, devrine ait veriler değerlendirilmiş; üzerinde çalışılan hikayelerden örnekler verilerek Tatar Edebiyatı içinde yazarın yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Metin bölümünde iki hikayenin önce Latin harfleriyle ifade edilmiş ardından da Türkiye Türkçesine aktarılmış metni yer almaktadır. Latin harfleriyle ifade edilmiş Tatar Türkçesi metne satır numarası verilmiş, böylece sözlük bölümünde açıklanmış ve değişik türevleriyle dizilmiş sözlerin rahatlıkla takip edilmesi sağlanmıştır. Toplam 49778 kelimeden oluşan dizinli sözlük bölümünde, metin içerisinde geçen kelimeler 3808 madde başıyla, geçtiği satır numarası ve aldığı çekim ekleriyle beraber alfabetik olarak dizilmiş; kelimenin iki hikaye içerisinde kaç defa geçtiği de sütunun altına not edilmiştir. Her harfin sonunda madde başı ve ait olduğu harfe ait toplam kelime belirlenmiştir. Dizin bölümü, 4 ayrı dizin içermektedir: Özel Adlar Dizini, Sıklık Dizini, Alıntı Sözler Dizini ve Ek Dizini. Özel Adlar Dizini'nde; metinde geçen özel adlar, yine alfabetik olarak ve satır numaraları gösterilerek dizilmiştir. Madde başı 271 olmak üzere 1768 özel ad tespit edilmiştir. Sıklık Dizininde her kelimenin hangi sıklıkla kullanıldığı en çok sıklığa sahip olandan azma doğru sıralanmış; Alıntı Sözler Dizininde de Arapça, Rusça ve Farsça sözler kullanım sıklıklarına göre aynı anlayışla dizildikten sonra metin içerisindeki sayıları madde başlarına ve toplam sayılarına göre ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Eklik Dizininde ise çekim eki almış sözler, 44'ü isme, 59'u fiile gelmek suretiyle toplam 103 ek, kullanım sıklıklanyla birlikte sıralanmıştır. İsim Çekim Ekleri ve Fiil Çekim Eklerinin kullanım sıklığı tablolaştınlarak metinde en çok kullanılan eklerin neler olduğu gösterilmiştir. Ayaz İshaki'nin İki Yüz Yıldan Sonra İnkıraz ve Zindan adlı eserlerinin söz varlığı üzerinde yaptığımız incelemeler neticesinde ulaştığımız sonuçlar; onun üslubu hakkında yapacağımız yorumlara ışık tutucu nitelikte olup devrinin sanat anlayışı içerisindeki yerini belirlememizde de yardımcı olmaktadır.
Aşık Aliboğlu hayatı ve şiirleri

Köklü bir gelenek olan aşıklık, yüzyıllar boyu değişim göstererek devam etmiştir. Önceleri sazlarını ellerine alarak diyar diyar gezen aşıklar zamanla aşık derneklerine bağlı olarak sanatlarını icra eder hale gelmişlerdir. Bu doğrultuda birçok aşık çağının gelişmelerine ayak uydurarak eser vermeye devam etmiştir. Bu çalışmada aşıklık geleneğini XX. yüzyılda devam ettiren aşıklardan olan Aliboğlu'nun hayatı, sanatı, aşıklık geleneği içerisindeki yeri, aşıklığının ve şiirlerinin farklı yönleri değerlendirilmiştir. Aşık Aliboğlu'nun köy enstitüsü mezunu olup yüksek öğrenim görmesi aşık şiirine ve aşıklığına farklı bir boyut kazandırmıştır. Şiirlerinde çoğunlukla eğitimci yönünü ön planda tutan Aliboğlu, geleneğin birçok özelliğini de bünyesinde barındırır. Şiirlerinde işlediği konularla toplumdaki herkesi bir gören, bulunduğu dönemin toplumsal sorunlarını eleştiren ve bu sorunlara çözümler sunan Aliboğlu, yalın bir dil kullanarak toplumun her kesimine hitap etmektedir. Ustası bulunmayan Aliboğlu'nun etkilendiği önemli şahsiyetler kendi gibi Altunhisarlı olan Aşık Tahiri ve Vahap Okay'dır. Aşık Aliboğlu bulunduğu dönemin imkanlarından yararlanarak şiirlerinin çoğunu Vahap Okay'ın çıkardığı Kolay İlan adlı gazeteye göndermiştir. Yapılan incelemelerle Aliboğlu'nun hem içerik hem de yapı bakımından değişikliğe uğrayarak devam eden aşıklık geleneğini XX. yüzyılda sürdürdüğü görülmüştür. Yaşanılan dönemin teknolojik gelişmeleriyle boyut değiştiren aşıklık geleneğine ayak uyduran Aşık Aliboğlu'nun çağının gerisinde kalmadığı aynı zamanda gelenekselliği de devam ettirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Cumhuriyet Dönemi Türk romanında din ve din adamı (1923-1950)

Bu çalışma, Cumhuriyet dönemi Türk romanında din olgusu ve din adamı tipolojisinin nasıl bir bakış açısıyla ele alındığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Cumhuriyet'in ilan tarihi olan 1923'ten 1950 yılına kadar yayımlanan ve dönemin edebiyat kanonu içinde yer aldığı düşünülebilecek romanlarda din ve din adamı konuları, başat bir konumda değildir. Bununla birlikte bu dönem romanı, yüzyıldan uzun bir süredir devam eden ve Cumhuriyet rejimine geçişle birlikte 'devrimsel' nitelik kazanan Batılılaşma konusuna gösterdiği tematik ilgiyi sürdürmektedir. Türkiye'nin Batılılaşma tarihi, bir bakıma İslamiyet'in Türk toplumsal ve siyasal yaşamındaki yerinin yeniden yorumlanmasının da tarihi olduğu için, din olgusu ve bununla bağlantılı din adamı figürü, bu dönem romanlarında önemli ölçüde yer bulabilmiştir. 1923- 1950 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarında din olgusu, Batılılaşma hareketlerinin yarattığı 'eski hayat-yeni hayat' çatışması, bireylerin inanma ihtiyaçları, dini unsurlara yönelik eleştiriler bağlamında işlenir. Kemalist devrimin modernleşmeci zihniyetini benimseyen bu dönem romancılarının önemli bir kısmı, din olgusuna eleştirel bir yaklaşım sergilerken, daha muhafazakar çizgide bulunanlar ise mütevazı bir 'sentez' önerisiyle ortaya çıkarlar. Bu dönem romanında din adamı figürü ise 'dar' bir bakış açısıyla ele alınır. Toplumsal geri kalmışlığın sebepleri tartışılırken, din olgusundan bahsetmek yerine onu 'yanlış' yorumlamakla suçlanan din adamlarını hedef seçmek daha yaygın bir yaklaşımdı. Din adamı figürlerini Batılılaşma hareketlerine engel olduklarından Milli Mücadele sürecine muhalefet ettikleri iddiasına kadar bir dizi suçlamayla betimleyen bazı romancıların yanında, bazı yazarlar din konusunda 'sentezci' bir söylem geliştirerek daha kapsayıcı bir yaklaşımı tercih etmişlerdir.
İli vilayeti Kulca-Tarançı ağzı giriş-inceleme-metin-çeviri-sözlük

Yüksek Lisans tezi olarak yapılan bu çalışmada, Doğu Türkistan'dan gelerek Kayseri'ye yerleşmiş Uygur Türkleri arasında bulunan Tarançı toplumundan yapılan derleme metinleri esas alındı. Yapılan araştırma ve sorgulama sonunda Tarançı toplumunun Doğu Türkistan'ın kuzeydoğusunda ve İli Irmağı havzasında yaşadıkları tespit edilmiştir. Biraz daha kuzeydeki Karamay dağlık bölgesindeki Kulca şehri bölgenin merkezi durumuna gelmiştir. İli havzası Cengiz Han zamanında sulanmış ve tarıma açılmıştır. Cengiz Han'ın buraya Doğu Türkistan'ın Kaşgar, Aksu, Hoten, Turfan ve Yarkent gibi bölgelerinden tarım işçisi getirdiği ve Tarançı kelimesinin de tarıg 'darı' ve tarım kelimeleriyle ilgili olarak bu topluma ad olduğu var sayılıyor. Yapılan derleme ve incelemede, Hoten ve Yarkent ağzına göre Kulca-Tarançı ağzının daha çok koruyucu olduğu görülmüştür. Örnek olarak r ünsüzü diğer ağızlarda eriyip yok olduğu halde Tarançı ağzında daha çok korunmuştur. Bu ağızda hece yutumu, ünlü düşmesi, korunan ünsüz gibi ses olayları da az görülmektedir. Daha Önce Ahmet Caferoğlu ve Saadet Çağatay'ın zikrettiği üç özelliğe karşı bu incelemeyle yüz kadar ayırt edici Tarançı ağzı ortaya çıkmış oldu. Ancak yazı dilinde görüldüğü bilinen bu tür koruyucu tutumun, kapalı toplumlara da özgü olduğu bu çalışmayla ortaya çıkmış oldu. Kendilerinden metin derlenen kimi Tarançı kökenli kişiler, Uygur Türkçesi yazı dilinin en çok Tarançı ağzına yakın olduğunu iddia etmişlerdir. Yapılan tespit ve inceleme sonunda elde edilen verilerle günümüz Uygur Türkçesi yazı dilinin bu bakımdan uyumlu olduğu da görüldü.