turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Finansal kiralama sözleşmesinin sona ermesi

Finansal kiralama, 1930'lu yıllardan bu yana dünyada yaygın olarak kullanılan bir finansman yöntemi olmakla birlikte ülkemizde 1977 yılından sonra tanınmaya başlanmış ve 1985 yılında çıkarılan 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile birlikte ticari hayatta sıkça başvurulan bir yöntem olmuştur. 3226 sayılı kanunun uygulamadaki sorunları gidermede yetersiz kalması üzerine finansal kiralama şirketlerinin faaliyetlerini artırarak sürdürebilmesi amacıyla 21.11. 2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu yürürlüğe girmiştir. Günümüzde finansal kiralama yöntemine ticari hayatta sıkça başvurulmakta ve finansal kiralama sözleşmesinin tarafları sözleşmenin kurulması aşamasından ziyade sona ermesi aşamasında uyuşmazlığa düşmektedir. Finansal kiralama şirketlerinin faaliyetlerini artırarak sürdürdüğü ve uyuşmazlıkların sözleşmenin sona ermesi aşamasında çıktığı dikkate alınarak tezimizin konusu finansal kiralama sözleşmesinin sona erme nedenleri ve sözleşmenin sona ermesinin sonuçları olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda her bir sona erme nedeni ve sonuçları ayrı ayrı incelenerek doktrindeki farklı görüşler ile birlikte Yargıtay'ın ilgili kararlarına yer verilmiştir. Çalışmamızın giriş kısmında finansal kiralama ile ilgili genel bilgi verildikten sonra sona erme nedenleri ve sonuçlarına ilişkin açıklamalara geçmeden önce konunun daha iyi izah edilebilmesi için finansal kiralama sözleşmesinin tanımı, tarafları, unsurları, hukuki niteliği ile şekli ve tesciline ilişkin kısaca açıklama yapılmıştır. 6361 sayılı kanun incelendiğinde finansal kiralama sözleşmesinin iki türlü sona erdirilebileceği sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle çalışmamızın esas konusu olan sözleşmenin sona erme nedenleri ve sonuçları iki bölüm altında incelenmiştir. Birinci bölümde finansal kiralama sözleşmesinin 6361 sayılı kanunda öngörülen kendiliğinden sona erme nedenleri ve sözleşmenin kendiliğinden sona ermesinin sonuçları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde finansal kiralama sözleşmenin taraflarının sözleşmeyi fesih veya dönme beyanı ile sona erdirilebileceği nedenler ile buna bağlı doğacak sonuçlar açıklanmıştır.
Türk Hukukunda ücretin korunması

İş sözleşmesi taraflarına karşılıklı borçlar yükleyen, yani sinallagmatik sözleşme tiplerindendir. İşçi bu sözleşme ile emek veya işgücünü işverenin otoritesi altına sokmayı taahhüt etmiştir. İşçinin emeğinin işverene tahsisi ile de işverene bağımlı hale geleceği şüphesizdir. İşçinin işgücü veya emeğini işverene sunarak ona bağımlı hale gelmesindeki tek menfaati ise işverenden olan ücret alacağıdır. Anılan nedenle iş sözleşmesinin de bütün sinallagmatik sözleşme tipleri gibi, taraflar arasındaki asli edimlerin dengelenmesi esasına dayanması bir zorunluluktur. Ücret, işverenin iş sözleşmesine ilişkin en önemli borcu, işçinin de bu sözleşmeye dayanarak çalışmasının ana nedenini oluşturmaktadır. İşçi için ücret sadece emeğinin değeri ve karşılığı değil bunun da ötesinde çoğu halde kendisi ve ailesi için yegane geçim vasıtasıdır. Bu sebeple işçinin ücret hakkı iş hukukunun doğum anından itibaren uluslararası kuruluşların da gündemine girmiş ve uluslararası belgelerle bu hakkın korunmasına ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Böylelikle ücret hakkının korunmasına ilişkin evrensel hukuk normları oluşmuştur. Hukuk sistemimizde de iş sözleşmesinin asli ve en esaslı unsuru olan ücretin korunmasına yönelik olarak başta Anayasa olmak üzere İş Kanunu ve başka kanunlarda çeşitli düzenlemelere yer verilmiştir. Ücretin koruma altına alınması, sosyal bir faktör olmasının ve işçinin geçimi için ekonomik önem arz etmesinin bir sonucudur. Bu çalışmamızda da esas olarak Türk Hukukunda ücret alacağına koruma sağlayan hükümler ışığında işçi ücretinin korunması esası incelenecek, konu ile ilgili olduğu ölçüde bu husustaki uluslararası sözleşmelere değinilecektir. İncelememizde genel olarak ücret kavramı üzerinde kısaca durulduktan sonra ücretin korunmasına yönelik uluslararası düzenlemelerden bahsedilecek daha sonra ise ücretin korunması, ücretin işverenin işlemlerine karşı korunması, üçüncü kişilerin işlemlerine karşı korunması ve nihayet işçinin kendi işlemlerine karşı korunması başlıkları altında incelenecektir. Son olarak ise ücretin korunmasına yönelik cezai düzenlemeler ele alınacaktır.
The right to work in International Labor Law and the case of Turkey

Çalışma hakkı, uluslararası platformda tanınmış bir sosyal insan hakkıdır. Bireylerin yaşamındaki önemi karşısında ve aynı zamanda olası istismarlara karşı savunmasız olması sebebiyle çalışma, özel bir koruma gerektiren bir alan olarak kabul edilmektedir. Bu korumanın kaynağı, çalışmadan doğan hak ve ilkeler konusunda asgari standartları belirleyen uluslararası insan hakları belgelerine kadar gitmektedir. Bu doğrultuda çalışma hakkı, çoğunlukla bu gibi uluslararası belgelerde ekonomik ve sosyal haklar listesinin en başında yer almaktadır. Buna karşın, çalışma hakkının kabul edilmiş açık bir tanımının bulunmadığı görülmektedir. Çalışma hakkını tanımlayacak belirgin sınırların bulunmamasına karşın bu hakka çeşitli özellikler ve işlevler yüklenmektedir. Çalışma hakkı özellikle, diğer ekonomik ve sosyal haklardan yararlanmaya olanak sağlaması bakımından araç hak özelliği ile gündeme gelmektedir. Bu tezin amacı, sosyal bir insan hakkı olarak koruduğu menfaatleri belirleyen ve aynı zamanda güncel gelişmeleri ve kavramları da karşılayan, özgürlükçü bir çalışma hakkı tanımı oluşturmaktır. Tezin devamında ise Türk hukukunun çalışma hakkına dair uluslararası ilkelere uygunluğu ve tezde önerilen tanımla nasıl ilişkilendirileceği değerlendirilmektedir.
6762 sayılı TTK ve 6102 sayılı TTK ile karşılaştırmalı olarak uluslararası karma taşıma sözleşmelerine göre taşıyıcının ziya ve/veya hasardan doğan sorumluluğu

Birden fazla taşıma türü kullanılarak yapılan karma taşımalar özellikle konteynerlerin yaygın olarak kullanılmaya başlanmasıyla, taşıma hukukunun önemli ve tartışmalı bir alanı haline gelmiştir. Her taşıma türünü düzenleyen farklı anlaşmalar, ülkelerin kendi taşıma hukuku mevzuatları ve konuyu yeknesak hükümlere bağlama amacıyla getirilen düzenlemeler göz önüne alındığında, bir karma taşıma sözleşmesine uygulanacak hükümleri belirlemenin zorluğu açıktır. Karma taşımalar için düzenlenmiş en önemli anlaşmalar halen yürürlüğe girmemiş olan 1980 tarihli Eşyanın Uluslararası Karma Taşınması Hakkında Birleşmiş Milletler Konvansiyonu ve 2009 tarihinde imzaya açılan ve 'Rotterdam Kuralları' olarak anılan anlaşmadır. Yürürlüğe girmeyen bu anlaşmaların yanı sıra, birçok ülke tarafından kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş CMR, CIM, Hamburg Kuralları, Varşova Anlaşması da karma taşıma sözleşmelerini ilgilendirdiği ölçüde çalışmamız kapsamında incelenmiştir. Temmuz 2012 itibariyle 6762 sayılı TTK'yı ilga edicek 6102 sayılı TTK'da, ilk kez 'Değişik Tür Araçlar İle Taşıma' başlığı altında bazı hükümler getirmiştir. Bütün bu anlaşmalar ve yeni TTK'nın düzenlemeleri çalışmamız içerisinde incelenmiş, karma taşıma sözleşmelerinde taşıyıcının zıya ve/veya hasardan doğan sorumluluğu ile ilişkili anlaşma ve kanun hükümleri mukayese edilmiş ve taşıyıcının sorumluluğu halinde uygulanacak hükümler ortaya konmaya çalışılmıştır.
İdari bir işlem türü olarak imar planı

Hazırlamış olduğumuz bu tezde, İmar Hukukunun başlıca kaynakları arasında yer alan imar planları, idari bir işlem türü olması yönüyle ele alınmıştır. İlk bölümde tanımı yapılan, idari işlemler arasındaki yeri tespit edilen imar planlarına hakim olan temel ilkeler ayrıntılarıyla incelenmiştir. İkinci bölümde mevzuatımızda yer alan plan türleri ve bu planlar arasındaki hiyerarşik ilişkiye yer verilmiştir. Son bölümde imar planları, idari işlemin unsurları yönünden ele alınmıştır. Yaptığımız bu çalışmanın amacı; imar planının hukuki niteliğini ve idari işlem türü olmasının sonuçlarını, mevzuat hükümleri, doktrinde yer alan görüşler ve yargı kararları eşliğinde ortaya koyarak inceleme konusu yapmaktır.
Anonim şirketlerde rüçhan hakkı

'Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı' konulu bu çalışmamızda, rüçhan hakkının anonim şirketlerdeki görünümü, rüçhan hakkı kavramı, kavramın tarihçesi, geçmişşten günümüze rüçhan hakkı kavramının gelişimi, Türk Ticaret Kanunları kapsamında geçirdiği değişimler, güncel 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun bu hakla ilgili olarak getirdiği yenilikler, rüçhan hakkının hukuki niteliği, bu hakkın kullanılma usulü, bu hakkın sermaye sistemleriyle olan ilişkisi, sermaye artırımlarıyla olan bağlantısı, gerçekleştirilen sermaye artırımının iç kaynaklardan ya da dış kaynaklardan yapılması halinde ortaya çıkan farklılıklar ve artırımın kaynağıyla rüçhan hakkının bağlantıları, rüçhan hakkının pay sahiplerine ne gibi ayrıcalıklar sağladığı, bir pay sahipliği hakkı olan rüçhan hakkının hangi hallerde sınırlandırılabileceği veya kaldırılabileceği, hakkın sınırlandırılmasının ya da kaldırılmasının hangi usul ve esaslarla gerçekleştirileceği, sınırlandırma ve kaldırma hallerinde söz konusu olan haklı sebep kavramının sınırları, rüçhan hakkı sınırlandırılırken ya da kaldırılırken alınan genel kurul kararlarına karşı başvurulabilecek hukuki yollar, bağlantılı olduğu konularla birlikte temel çerçevesi çizilerek incelenmekte, uygulamada bu durumların ne gibi sorunlara yol açtığı dikkate alınarak güncel mahkeme kararları ile doktrinde ve mukayeseli hukuktaki rüçhan hakkıyla ilgili görüşler doğrultusunda açıklanmıştır.
Türk İş Hukukunda işverenin iflası

İşverenin iflası, hukuki bir durumu ifade etmektedir. Zira iflas hukukunda bir kim-senin işveren sıfatına sahip olup olmamasıyla ilgilenilmez; önemli olan iflasa tabi bir kişi hakkında iflas sebebinin gerçekleşmesidir. Bununla birlikte tacir olan bir borçlunun çoğunlukla işveren olduğu düşünüldüğünde, borçlunun iflası, genel-likle işverenin iflası görünümüne sahiptir. İflas kendine özgü prosedürlere sahip bir tasfiye türüdür ve tasfiyenin her aşaması, iş hukuku bakımından farklı bir prob-lemi de beraberinde getirmektedir. İflasın yarattığı problemlerin başında iflasın iş sözleşmesine etkisi ile işçi alacaklarına etkisi gelir. İflasın iş sözleşmesine etkisi, işçinin iflas istemiyle başlayan ve tasfiyenin sonuna kadar devam eden bir süreci kapsar. İşçi alacaklarına etkisi ise iflasın iş sözleşmesine etkisinin doğal bir uzan-tısı olup, işçinin iş ilişkisi içinde korunmasının mümkün olmadığı durumlarda gündeme gelir. İş hukuku mevzuatı incelendiğinde, iflasın iş hukukuna etkisi bakımından yalnızca iki düzenlemeye yer verildiği görülmektedir. Bunlar iflas nede-niyle işyeri devrine ilişkin İş Kanunu m.6/ 6 hükmü ile Ücret Garanti Fonu'na iliş-kin İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.1 hükmüdür. Bu iki düzenleme dışında kalan problemlerin çözümünde genel düzenlemelerden hareket edilecektir.
Cumhuriyet Savcısının etkin soruşturma yapma görevi

Çalışmamızın inceleme konusunu 'Cumhuriyet Savcısının Etkin Soruşturma Yapma Görevi' oluşturmaktadır. Bu kapsamda birinci bölümde; 'etkinlik', 'yeterlilik', 'Cumhuriyet savcısı' gibi temel kavramlar öncelikle incelenmiştir. İlişkili kurumlardan ise 'adil yargılanma hakkı', 'hak arama hürriyeti' ve 'adli kolluk' gibi konularla birlikte Cumhuriyet savcısının vermiş olduğu kararlara değinilmiştir. Kavramsal ve kurumsal değerlendirmeler ile etkin soruşturma görevinin amacı ve niteliği incelenerek konu bakımından literatüre katkı sağlaması ve yeni bakış açıları geliştirilmesi amaçlanmıştır. İkinci bölümde, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu dönemine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Meselenin her iki kanun dönemi esas alınarak incelenmesi neticesinde, geçmişşten günümüze kadar geçen sürede 'etkin soruşturma'nın geçirdiği safahat ve geldiği aşama tespit edilmiştir. Her iki dönemin taşıdığı ortak ilke ve kurallar ile farklılıkların tespiti sorunlara yönelik getirilen çözüm önerileri bakımından önem arz etmektedir. Türk Ceza Muhakemesi Hukuku sistemi bakımından etkin soruşturmanın özellikleri, Cumhuriyet savcısının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve reddi ile ilgili tartışmalar ortaya konmuştur. Devamında etkin soruşturmanın koruma tedbirleri ve soruşturma işlemleri ilişkisi incelenerek bu kapsamda; arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi, teknik araçlara izleme gibi koruma tedbirleriyle birlikte olay yeri inceleme konusu detaylı olarak irdelenmiştir. Zira 'koruma tedbirleri' ve 'soruşturma işlemleri' ile etkin soruşturma ilişkisi önem arz ettiğinden doktrin ve yargı kararlarıyla birlikte değerlendirme yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise 'ispat külfeti', 'hukuka aykırı delil' kavramı, 'ifade alma' ve 'etkin soruşturma' ilişkisi üzerinde durulduktan sonra etkin soruşturmaya ilişkin genel, özel ve yapısall sorunlar incelenmiştir. Bu çerçevede etkin soruşturmanın sonuçları üzerinde değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Türk Hukukunda grup toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler

Toplu iş sözleşmelerine ilişkin uygulama esasları ülkelerin sosyo-ekonomik ve hukuki yapısına göre çeşitlilik göstermekte, dolayısıyla ulusal şartlara göre farklılık gösterebilmektedir. Türkiye'nin de üyesi olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü bu esası temel olarak kabul etmektedir. Bununla birlikte ülkelerin kabul edeceği yasal düzenlemeler açısından dikkat edilmesi gereken iki husus vardır. Birincisi, toplu iş sözleşmesi düzeyi merkezileştikçe bununla doğru orantılı olarak toplu iş sözleşmesine tabi olan işçi sayısı artmaktadır. İkinci olarak ulusal şartlara uygun önlemler alınabilir ise de; toplu iş sözleşmesi düzeyinin taraflarca seçilmesi, şayet bu mümkün değilse niteliği itibariyle gerçekten bağımsız bir kurulun düzeye karar vermesi uygundur. Anlaşılan o ki, ILO'nun diğer pek çok konunun yanı sıra Türkiye'de iş kolu düzeyinde toplu iş sözleşmeleri önünde yasal engel bulunmasına ve toplu iş sözleşmesiyle korunan işçi sayısına yönelik eleştirileri Türk yasa koyucusunu iş kolu düzeyinde toplu iş sözleşmeleri üzerine tekrar düşünmeye sevk etmişe benzemektedir. Bu bağlamda 6356 sayılı Kanun, öğretide yaygın olarak iş kolu toplu iş sözleşmesine bir geçiş olarak görülen ve geçmişşten beri uygulanan grup toplu iş sözleşmesi kurumunu ilk defa olarak yasayla açıkça tanımlamış ve yine ilk defa olarak 'işkolu düzeyinde' yapılacağını belirttiği çerçeve sözleşmelere yer vermiştir. Bu belirlemeler ışığında tezimiz kapsamında Türk hukukunda iş kolu düzeyinde olduğu iddia edilen çerçeve sözleşmeler ve iş kolu toplu iş sözleşmesiyle varılmak istenen amaçları sağladığı kabul edilen grup toplu iş sözleşmelerinin hukuki niteliği, hüküm ve sonuçları incelenecek, özellikle grup toplu iş sözleşmesi olmak üzere her iki sözleşmenin iş kolu düzeyinde toplu iş sözleşmelerinden beklenen faydayı sağlayıp sağlamadığı değerlendirilmeye çalışılacaktır. Yapılacak değerlendirmenin ILO standartlarına uyum açısından da önem arz edeceği kuşkusuzdur.
Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Regülasyonundaki Veri Koruma Görevlisi kavramı ile Türk hukukundaki Veri Sorumlusu Temsilcisi ve İrtibat Kişisi kavramlarının karşılaştırılması

Bu çalışma, AB Genel Veri Koruma Regülasyon'u kapsamında düzenlenen 'Data Privacy Officer ' yani Türkçe isimlendirmesiyle 'Veri Koruma Görevlisi'nin Regülasyon kapsamında sahip olması gereken özellikleri, görevi ve konumu ile 6698 Sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu içerisinde yer verilmeyen bu kurumun Türk Hukuku kapsamında oluşturacağı eksikliklerin belirlenmesi, veri sorumlusuna yüklenen görev, sorumluluk ve yükümlülüklerin, Veri Koruma Görevlisi olmadan ne şekilde yerine getirildiği ve Türk Hukuku'nun Veri Koruma Görevlisi kurumuna duyacağı muhtemel ihtiyacın belirlenmesini tartışır. İlk bölümde, AB'nin Regülasyon yürürlüğe girene dek gerçekleştirdiği veri koruma hukuku kapsamındaki çalışmalar, 1995 yılında kabul edilen 95 /46/EC sayılı AB Veri Koruma Yönergesi ve Regülasyon'un karşılaştırması, Regülasyon'un getirdiği yeniliklerin genel ve kısa bir özeti, veri sorumlusu ve veri işleyene yüklenen yükümlülükler ve özellikle Regülasyon'un getirdiği yeniliklerden biri olan Veri Koruma Görevlisi anlatılmıştır. Veri Koruma Görevlisi'nin sahip olması gereken özellikler, görevleri ve Regülasyon kapsamındaki konumu, ikinci ve üçüncü bölümde anlatılan, Türk Hukuku'ndaki eksikliklerin net bir şekilde belirlenebilmesi adına detaylı bir şekilde anlatılmıştır. İkinci bölümde, Türk Hukuku'nda veri koruma hukuku kapsamındaki çalışmalar anlatılarak veri sorumlusuna yüklenen yükümlülüklere detaylı olarak yer verilmiş ve üçüncü bölümde yapılacak değerlendirme için benzer yükümlülükler ve Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında yer verilen veri sorumlusu temsilcisi ve irtibat kişileri kavramları irdelenerek Veri Koruma Görevlisi kurumu karşısındaki konumu anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise, her iki hukuk düzeni açısından bir karşılaştırma ile önceki yıllarda yapılan çalışmaların günümüzde her iki hukuk düzeninde veri koruma hukukunun nerede konumlandırıldığı anlatılarak, güncel yasal düzenlemeler arasındaki farklılıkların nedeni belirtilmiştir. Veri Koruma Görevlisi'nin bir veri sorumlusuna bağlı olarak, görevleri kapsamında ne gibi faydalar sağlayacağı anlatılmış ve Türk Hukuku kapsamında Veri Koruma Görevlisi atanmamış veri sorumlularının bu eksikliği ne şekilde giderebileceği belirtilmiştir. Son olarak, Türk Hukuku'nun sahip olduğu veri sorumlusu temsilcisi ve irtibat kişisi kurumlarının görevlerinin Veri Koruma Görevlisi kurumunun görevleriyle örtüşüp örtüşmediği, Türk Hukuku'nun daha detaylı bir düzenlemeye ihtiyaç duyup duymadığı, bu ihtiyacın ne şekilde giderilebileceği, yasal düzenlemelerin ve veri sorumlularının Kanun'a uyumluluğu kapsamında Veri Koruma Görevlisi'ni düzenleyecek bir yasal düzenlemenin oluşturulması için doğru zamanın nasıl belirleneceği konusunda fikirlere yer verilmiştir.
Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunda sağlık hakkı ve etkinleştirilmesi

Bu çalışmada sağlık hakkı ve etkinleştirilmesi ulusalüstü insan hakları hukuku bağlamında incelenmiştir. Çalışma planı dahilinde ilk olarak sağlık hakkının normatif kaynakları ve hakkın özneleri belirlenmekte; bundan sonra ise Devletlerin sağlık hakkına ilişkin yükümlülükleri tespit edilmektedir. Üçüncü bölümde bütünsellik ilkesi çerçevesinde sağlık hakkı ve diğer insan hakları arasındaki ilişki ortaya koyulmaktadır. Nihayet son olarak sağlık hakkının etkinleştirilmesi ve gerçekleştirilmesi önündeki engeller incelenmektedir.
Uluslararası yatırım tahkiminde yatırımın hukuka aykırılığı

Bu çalışmada, ev sahibi devlet hukuku ve uluslararası hukuk çerçevesinde yabancı yatırımın hukuka aykırılığı incelenmiştir. Bu bağlamda, pek çok yatırım anlaşmasında bulunan ev sahibi devlet hukukuna uygunluk şartı değerlendirilmiştir. Hukuka uygunluk şartının kapsam ve uygulaması bakımından içtihat ve doktrinde farklı görüşlerin benimsendiği görülmektedir. Hukuka uygunluk şartının kapsamı bakımından; genel olarak, temel ilkeler bakımından sınırlama, amaç bakımından sınırlama ve konu bakımından sınırlama olmak üzere üç görüş bulunduğu söylenebilir. Hukuka uygunluk şartının uygulaması bakımından ise; yine farklı görüşler mevcut olmakla birlikte hakem kurullarının, yatırımın başlangıcındaki hukuka aykırılıklar bakımından çoğunlukla yargılama yetkisi bulunmadığına karar verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Hukuka uygunluk şartının bulunmadığı hallerde ise; uluslararası hukuk bağlamında, genel hukuk ilkeleri ve uluslararası kamu düzenine aykırılık teşkil eden hukuka aykırı davranışların, kabul edilebilirlik incelemesinde veya esas aşamasındayatırımcının iddialarının reddine sebebiyet verdiği tespit edilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türk Hukukunda aile hayatının korunması

Ailenin topluma ve bireye bakan yönleriyle önemli fonksiyonlar üstlendiği bir gerçektir. Aile toplumun temeli olarak kabul etmektedir. Bu nedenle de ailenin korunması ve aile hayatına saygı hakkı anayasalar ve uluslararası temel belgelerde ayrıca düzenlenmektedir. Aile hayat alanı ilk bakışta doğal bir hak olarak görülse de, özünde bir haklar mücadelesi alanı olduğu, bu yönüyle de özel hukuk yanında kamu hukukunun ilgi alanında bulunduğunu görülür. Öte yandan aile hayat alanının Sosyoloji biliminin bir laboratuarı olduğunu da gözden ırak tutmamak gerekir. Aile bu nedenlerle özel ve kamu hukuku yanında sosyoloji perspektifinden incelenmesi gereken bir alandır. Aile, devletin müdahalesine karşı korunması gereken bir alan olarak ele alındığında negatif hak boyutu olan bir haktır ki, bu husus 1982 Anayasasında (m. 20) ve AİHS'de (m. 8) 'aile hayatına saygı hakkı' olarak düzenlenmiştir. Kuşkusuz devletin saygı duyması gereken bir hak olması yanında, devletin bu alanda salt dokunmama ödevi değil, aynı zamanda pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. Öte yandan, 1982 Anayasasında konu ayrıca sosyal hak boyutlu olarak da ele alınmıştır (m. 41). Anayasa'da aile Türk Toplumunun temeli olarak kabul edilmiştir. Ailenin toplumun temeli olduğu gerçeği hemen tüm devletlerce de kabul edilmektedir. Aile günümüzde dinamik yapısı itibariyle farklı anlamlara bürünmüştür. Gerçekten evlenmeye dayalı aileler yanında, evlilik dışı beraberliklere de hukuki sonuçlar bağlanmaktadır. AİHM'de ailenin salt evliliğe dayanmayacağını, çeşitli koşulların varlığı halinde evlilik dışı beraberliklerin de aile olarak kabul edileceğine karar vermektedir. Ailenin korunması ve aile hayatına saygı açısından, aile birliğinin sağlanması AİHM'nin hassasiyet gösterdiği bir konudur. Ailenin korunması ülkemiz aile politikasının bir parçasıdır. Ailenin korunması ve aile hayatına saygı hakkı, AİHM tarafından özel hayata saygı hakkından ayrı, bağımsız bir hak olarak kabul edilmekte ve ele alınmaktadır. Negatif ve sosyal bir hak olarak aile hayatının korunması bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Konu Türk Hukuku ve AİHS eksenli olarak ele alınmıştır.
Kira sözleşmelerinde taraf değişikliği halleri ve bunlara bağlanan hukuki sonuçlar

Kira sözleşmesinde taraf değişikliği halleri, kiraya veren veya kiracı tarafın değişmesi olarak ayrı ayrı değerlendirilebilir. Bu haller, taraf iradelerinden doğan hukuki bir işlemden meydana gelebildiği gibi, kanunun öngördüğü bir olayın gerçekleşmesiyle de meydana gelebilir. İlk durumda, kira sözleşmesindeki taraf değişikliği iradi bir devir anlaşmasına dayanmaktadır. Kiraya veren tarafın iradi devir işlemiyle değişmesinin hukuki dayanağı esasen TBK m. 205 hükmünde düzenlenmiş olan sözleşmenin devri müessesedir. Kiracı tarafın iradi devir işlemiyle değişmesi ise, kira sözleşmelerine ilişkin özel bir sözleşmenin devri durumu olarak TBK m. 323 hükmünde düzenlenmiştir. İkinci durum ise, kira sözleşmesindeki tarafların kanunda öngörülen bir olayın gerçekleşmesiyle taraf iradeleri gerekmeksizin değişmesidir. Bu durumda, kiraya veren tarafın kanunen değişmesi TBK m. 310 ve 311 hükmünde kiralananın el değiştirmesi veya üçüncü kişinin kiralanan üzerinde sınırlı ayni hak kazanması sonuçlarına bağlanmıştır. Diğer taraftan, kiracı tarafın kanun gereği değişmesi; TTK çerçevesinde ticari işletmelerin devredilmesi, ticaret şirketlerinin devri, birleşmesi, bölünmesi gibi işlemler neticesinde mümkün olmaktadır. Bununla beraber, taraf değişikliği gibi görünmesine rağmen farklı bir hukuki durum ortaya çıkaran alt kira ve kullanım hakkının devri müesseseleri de TBK'da düzenlenmiştir. Kira sözleşmesinde taraf değişikliği hallerinde, asıl kira sözleşmesinin taraflarından biri sözleşme ilişkisinden ayrıldığı halde, alt kirada ve kullanım hakkı devredilmesinde, asıl kira sözleşmesinin taraflarında bir değişiklik meydana gelmemektedir. Dolayısıyla, alt kira ve kullanım hakkının devredilmesi durumları taraf değişikliği hallerinin dışında kalmaktadır.