Guatrlı 6-12 yaş grubu okul çocuklarında eser elementlerin seviyesi ile büyüme arasındaki ilişki

Tiroid bezinin patolojik büyümesi olarak tanımlanan guatrın endemik bölgelerde en sık nedeni iyot eksikliğidir. Dünya nüfusunun yaklaşık %4-5'i iyot eksikliği rahatsızlıklarından etkilenmiş durumdadır. Bu nedenle iyot eksikliği dünyada en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak kabul edilmektedir. Büyümeyi etkileyen en önemli faktör ilk iki yaşta beslenme, İki yaşından ergenliğin başlamasına kadar olan dönemde ise büyüme hormonu ve tiroid hormonlarıdır. Eser elementlerin eksikliği veya fazlalığında tiroid hormonlarının etkilenebileceği, tiroid hastalıkları ile bazı eser elementlerin ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Eser elementlerin fiziksel büyüme, psikomotor gelişme ve immünite gibi birçok biyolojik fonksiyonları etkilemektedir. Çalışmada guatrlı ilköğretim çocuklarında eser elementlerin seviyesinin belirlenmesi ve büyüme ile ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlandı. Çalışma Artvin ili Yusufeli ilçesi, yaşları 6-12 yıl aralığında, ilköğretim okullarına devam etmekte olan, kronik hastalık ve ilaç alım hikayesi olmayan çocuklarda yapıldı. Çocuklar aynı hekim tarafından muayene edildi, palpasyon metodu ile guatr tespit edilen olgularda guatr evrelemesi Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre yapıldı. Olguların ölçülen ağırlık ve boy uzunluğu ile toplumun normal ortalama değerinden sapma derecesini gösteren standart deviasyon skoru hesaplandı. Çalışmaya 55 guatrlı ve 31 kontrol grubu olmak üzere toplam 86 olgu alındı. Guatrı olan ve olmayanlarda cinsiyet ve yaşlar arısında anlamlı farklılık yoktu (p>0,05). İyotsuz tuz kullananlarda idrar iyot atılımı anlamlı olarak düşük seviyede tespit edildi. İyotsuz tuz kullananlarda ve/veya iyot eksikliği tespit edilenlerde guatr sıklığı daha fazla büyüme istatistiksel olarak anlamlı derecede geri idi. İyot eksikliği olanlarda TSH ve FT3 değerleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek tespit edildi. TT3, FT4, TT4 değerleri normal değerler arasındaydı ve iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. İyot eksikliği olanlarda serum selenyum düzeyi düşük, çinko düzeyi yüksek tespit edildi, ancak mangan, demir ve bakır seviyeleri arasında ise anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. Guatr olan ve olmayanlarda tiroid hormon değerleri karşılaştırıldığında TSH ve FT3 değerleri guatrlı olgularda anlamlı derecede yüksek iken TT3, TT4 ve FT4 değerleri arasında istatistiksel farklılık tespit edilmedi. Serum selenyum düzeyinin guatrlılarda daha düşük olduğu saptandı ancak iki grup arasında eser elementlerin düzeylerinde istatistiksel olarak farklılık gözlenmedi. Guatrlı olguların boy standart deviasyon skoru ve vücut ağırlığı standart deviasyon skoru 'larınınn olumsuz şekilde etkilendiği ve ileri evre guatr olanlarda büyümenin daha da geri olduğu görüldü. Guatr evresi arttıkça, idrar iyot atılımının azaldığı, tiroid stumülan hormon ve serbest triiyodotironin (FT3) değerlerinin ise yükseldiği gözlendi. Serum çinko, selenyum, bakır, demir ve ferritin seviyeleri ile Boy SDS ve VA SDS arasında korelasyon tespit edildi. Boy SDS'yi en fazla etkileyen eser elementin Zn, VA SDS'yi en fazla etkileyen eser elementin Se olduğu gözlendi. Manganez ile boy SDS ve VA SDS arasında ise negatif korelasyon bulundu. Beslenmede eser element alımı ve iyotlu tuz kullanımı hakkında ailelere gerekli eğitim ve desteğin verilmesi, iyotlu tuz kullanımının yaygınlaştırılması için çalışmalara devam edilmesi, guatr ve yol açtığı sağlık sorunlarına erken tanı ve tedavi ile müdahale edilmesi gerektiği kanaatindeyiz.