Kentsel dirençlilik: Ankara merkezi iş alanındaki çarşılar

Kentler ve kent merkezleri küresel veya yerel ölçekteki ekonomik, sosyal, politik süreçlerdeki değişimler sebebi ile eski işlevlerini kaybedebilmektedir. Son yıllarda, yayılarak büyüyen kentler, araba sahipliliğinin artması ve tüketim kültürüne olan yönelim kentsel sistemleri, dolayısıyla kent merkezlerini değiştirmektedir. Kent merkezlerinin canlılığını sürdürmesi barındırdığı kentsel işlevlerin etkili bir şekilde devamlılığının sağlanması ile ilişkilidir. Devamlılığın sağlanması, mevcut sistemin kendi ana özelliklerini koruyarak değişime dirençli olabilmesi sağlıklı kentler için gereklidir. Dirençliliği yüksek seviyede olan kent merkezleri başarılı ve yenilikçi kentsel politika ve programlarla güncel eğilimleri yakalayabilen, değişimlere uyum sağlayabilen bir yapıda olabilmelidir. Ankara'nın Merkezi İş Alanı özellikle modern ticaret birimlerinin hızlı gelişimi, yanlış politikalar ve yönetim nedeniyle değişim baskısı altındadır. Bu baskı ancak kent merkezinin geleneksel birimlerinin ekonomik dirençlilik seviyesinin artması ile giderilecektir. Bu birimlerden biri olan çarşıların ekonomik olarak varlıklarını sürdürmeleri kent merkezinin, dolayısıyla kentin dirençliliği arttıracaktır. Bu hedefle, bu araştırmanın amacı, Ankara'da seçilen çarşıların özelliklerini ortaya koyarak, dirençliliklerini sağlayabilecek kapasitesini ortaya çıkarabilecek faktörleri belirlemektir. İşletmelerin kümelenmesi, yenilikçilik konusundaki eğilimleri, rekabete yaklaşımları ve sosyal sermayenin özellikleri çarşıların dirençliliğini destekleyen faktörler olarak öne çıkmaktadır. Ancak, bu özelliklerin yerel ve merkezi yönetimlerin geliştirecekleri kentsel politika ve programlar ile de desteklenmesi gerekmektedir. Böylece, çarşılar kentin kaybolan, atıl parçaları değil; kent merkezlerinin ana direkleri olarak ekonomik, sosyal ve kültürel canlılığı sağlayacak özel merkezler olabilecektir. Tezde, Ulus, Kızılay ve Kavaklıdere bölgelerindeki önemli çarşılar bu çerçevede incelenmektedir. Her üç bölgeden iki çarşı belirlenmiştir. Buna göre, Ulus'da Vakıf Çarşısı ile 100. Yıl Çarşısı, Kızılay'da Engürü Çarşısı ile Kocabeyoğlu Çarşısı, Kavaklıdere' de ise Kuğulu Pasajı ve Ertuğ Çarşısı çalışmanın örnek alanları olarak seçilmiştir. Seçilen çarşılarda toplam 300 müşteri ile anket ve 69 esnaf ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucu çarşıların dirençliliğinin sağlanabilmesi için özellikle kümelenmenin önemli bir fayda yarattığı görülmektedir. Ayrıca, sosyal sermayenin bir parçası olarak müşterilerin beklentilerinin karşılanması çarşıların dirençliliğini sağlayacak en önemli etkenlerden biri olarak ortaya çıkmaktadır. Esnafın da yenilikçi ve rekabeti bir fırsat olarak görebilen esnek bir yapıda olması çarşıların dirençliliklerini arttıracaktır. Tüm bunları sağlamak hususundaki düzenlemeler kentin dirençliliğini sağlamak hususunda yerel ve merkezi hükümet politikalarının bir parçası olarak kentsel politika programlarında yer almalıdır. Böylece, kent merkezlerinin tüm etkenlere karşı dirençliliği sağlanmış olacaktır. Sağlıklı bir kent için, ekonomik olarak etkili ve canlı bir kent merkezi planlaması gerekmektedir.