turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk ve İslam Eserleri Müzesi Taş Eserler Koleksiyonu

M. Murat BOZCU tarafından hazırlanan 'Türk ve İslam Eserleri Müzesi Taş Eserler Koleksiyonu' başlıklı bu tez çalışmasında, müzedeki tüm taş eserler dönem ve tür sınırlandırmaları yapılmaksızın kapsam dahiline alınarak; pek çoğu daha önce hiç yayınlanmamış eserlerden oluşan bu önemli koleksiyonun bir bütün olarak yayınlanması ve böylece araştırmacıların koleksiyona erişiminin sağlanması amaçlanmıştır. Müze taş eserler koleksiyonunda; Emevi, Abbasi, Büyük Selçuklu, Artuklu, Anadolu Selçuklu, Anadolu beylikleri ve Memluk dönemleri ile Osmanlı İmparatorluğu'nun 15. yüzyıldan itibaren sonuna kadar tüm dönemlerine ait çok çeşitli eserler bulunmaktadır. Tüm bu eserler katalog bölümünde 408 katalog sayfasıhalinde incelenmiştir. Müze taş eserler koleksiyonundaki eserlerin dönem ve tür bakımındançeşitliliği, bu önemli koleksiyon üzerinden Türk taş işleme - süsleme sanatının gelişimini takip edebilmeyi mümkün kılmaktadır. Gerek müzedeki eserler üzerinde, gerekse konuyla ilgili yapılan araştırmalarda elde edilen en önemli sonuç, müze taş eserler koleksiyonundaki eserlerin İslamiyet öncesi Türk sanatıyla olan bağlantısıdır. Proto-Türk kültür dönemlerinde başlayıp, Hun İmparatorluğu ve Göktürkdönemlerinde gelişmiş hale gelen ve Uygur döneminde zirve noktasına ulaşanİslamiyet öncesi Türk sanatının figürlü süslemeleri ile bitkisel düzenlemelerinintemel üslup özellikleri Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçuklu dönemlerineaksettikten sonra Artuklu ve Anadolu Selçuklu ile Osmanlı dönemlerinde de uygulanmıştır. Bu durum müze taş eserler koleksiyonundaki eserler üzerindeizlenebilmekte ve böylece İslamiyet öncesi Türk sanatının köklü geleneğininAnadolu Türk sanatında ve hatta Osmanlı sanatında da varlığını sürdürdüğü tespit edilebilmektedir.
İlköğretim ikinci kademe görsel sanatlar dersi hakkında okul yöneticilerinin görüşleri :Ankara ili örneği

Görsel sanatlar dersi hakkında, okul yöneticilerinin görüşlerini belirlemek amacıyla hazırlanan çalışmanın kuramsal kısmında, sanat eğitiminin tanımına, Türkiye'deki gelişim sürecine, sanat eğitiminin gerekliliğine ve eğitime katkısına yer verilmiştir. İlköğretim tabanında yapılan bu çalışmada ayrıca görsel sanatlar dersinin ilköğretim ikinci kademe seviyesinde uygulanması ve programda bulunan alanlar ele alınmıştır.
Karamanoğulları Beyliği yapılarında mimari süsleme

Anadolu Selçuklu Devleti'nin 13. yüzyılın sonunda İlhanlı hakimiyetine girmesiyle Anadolu'da uç beylikleri kurulmaya başlamıştır. Karamanoğulları, Germiyanoğulları, Dulkadiroğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Osmanoğulları bu beyliklerdendir. Karamanoğulları Beyliği Anadolu'da 1250- 1479 yılları arasında varlık göstererek 13 -15. yüzyıllar arasında Anadolu'da izlenen bütün siyasi ve sosyal gelişmelerin içerisinde yer alırlar. Selçuklu gücüne son veren Moğollar, doğudan gelen Timurlular, kuzeyde Eyyubi Devletini sona erdiren Memlukluların içinde oldukları hareketli bir siyasi ve sosyal yapı vardır ve Karamanoğulları'da diğer beyliklerle birlikte bu yapının bir parçasını oluşturur. Karamanoğulları'nın Ermenek'te başlayan serüvenleri sonrasında Larende, Konya, Niğde, Aksaray, Alanya gibi merkezler ile bunlara bağlı Kazım Karabekir, Ereğli, Mut, Gülnar, Mamuriye, Anamur, Manavgat gibi köy ve ilçelerle orta ve güney Anadolu'ya genişler. Bu bölge aynı zamanda çalışmamızın coğrafi sınırlarını çizer. Beylik yerleşim yerlerinde yeni inşa ettikleri 100'den fazla yapı ile varlıklarını ispat etmişlerdir. Beyliğin cami, mescit gibi küçük ölçekli ve medrese, türbe, darülhuffaz, hamam, çeşme, köprü gibi farklı tipte pek çok yapı inşa ettirdikleri görülür. Farklı malzemelerle inşa edilen bu yapılar mimari değişimleri ile olduğu kadar bezemelerinde ortaya çıkan farklılıkları ile de oldukça önemlidirler. Karamanoğlu Beyliğinin günümüze ulaşan yapılarından otuz üçü bezemeleri ile öne çıkmaktadır. Bu yapılar Karamanoğulları'nın bezeme anlayışının oluşumu ve gelişimin izlenmesinde ve Anadolu'da var olan mimari bezeme sürekliliğindeki yerinin ortaya konması açısından önemlidirler. Farklı plan şemalarını gördüğümüz beyliğin yapılarının bezemelerinin ahşap, alçı, çini ve taş malzemede farklı teknik ve üsluplarla yapıldığı görülür. Bezemelerin üslubu kuruluş/erken, orta ve geç/olgun dönem üslupları olarak değişim göstermektedir. Karamanoğulları'nın yapıları bütün olarak ele alındığında bir bezeme dili ve bezeme anlayışının olduğu söylenebilir. Bu bütünün oluşmasında Anadolu'da varlığı devam eden Selçuklu geleneği ile Anadolu'nun diğer beyliklerinin yapılarında da görülen bir dönem beğenisinin etkisi olduğu izlenir. Bunun yanı sıra İlhanlı, Memluklu ve Timurlu gibi diğer kültürlerin de Karamanoğlu Beyliği'nin mimari bezemelerinin üslup değişimlerini etkiledikleri görülmektedir. Anadolu'da yaklaşık iki yüz elli yıl varlık gösteren Karamanoğulları Beyliği'nin siyasi, sosyal ve kültürel olarak önemli bir güç olduğu kesindir. Bu karmaşık süreç içerisinde Karamanoğlu Beyliği bezemelerinin oluşumunu ve değişimini etkileyen dönemin bütün kültürleri bir bütün olarak ele alınmıştır. Bunun sonucunda bir dönem beğenisi olduğu gibi beyliğin kendine özgülüğü ortaya konmaya çalışılmıştır
Kocaeli merkezde bulunan Bizans Dönemi taş eserleri

Hazırlamış olduğumuz yüksek lisans tez çalışmamızda, Nikomedia Bölgesi içerisinde yer alan Kocaeli merkezde bulunan Bizans dönemi taş eserleri incelenmiştir. Bizans Dönemine ait yerleşim ve yapılarda belgelenmiş olan 127 eseri içermektedir. Merkez içerisinde yer alan Kocaeli Arkeoloji Müzesi, Gültepe Nekropol Sahası ve Türk yapısı olan İzmit Orhan Camii'nde tespit ettiğimiz örnekler değerlendirilmiştir. Katalog içerisinde yer alan 127 mimari plastik parça, mimari ve litürjik eserler olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Bu grup içerisine girmeyen taş eserler ise levhalar ve diğer mimari taş eserler içerisinde incelenmiştir. Taş eserler yüzeyindeki bezemeler, Geç Roma- Erken Bizans Dönemi ve Orta Bizans Dönemine özgü süsleme kompozisyonları motif ve üslupsal bakımdan kendi içerisinde ve yakın çevre örnekleri ile karşılaştırılarak, değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak, çalışma konumuzu oluşturan mimari taş eserler, Kocaeli merkez içinde ele alınan Taş eserlerin, Bizans sanatı içerisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Yapmış olduğumuz bu çalışmanın ileride yapılacak yeni araştırmalara yön vermesi dileğiyle.
Amasya tekkeleri

Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen Türkler ile başlayan göç hareketleri Amasya'nın şehir gelişimi üzerinde etkin rol oynamıştır. Amasya şehri bulunduğu konum itibari ile Anadolu'da boğaz görevi görmektedir. Dağların arasında kalan ovanın korunaklı olması şehrin birçok medeniyet tarafından ele geçirilmesine sebep olmuştur. Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen Türkler arasında icazet alıp yola çıkan dervişler bulunmaktadır. Bu dervişler Anadolu'nun fethedilip yurt olarak benimsenmesinde büyük rol oynamışlardır. Aynı zamanda göç eden Türklerin Anadolu'ya yerleşmelerine de öncelik etmişlerdir. Orta Asya'dan gelen dervişlerin Amasya'ya gelip yerleşmesi Anadolu Selçuklu Dönemi'ne denk gelmektedir. Büyük Selçuklu Devleti'nin Orta Asya'da birçok yerde kurmuş olduğu hankah geleneği Anadolu'da da kendini göstermektedir. Bu geleneğe bağlı olarak Amasya'nın ilk tekkesi Anadolu Selçuklu Devleti döneminde yapılmıştır. Bu hankahlar Orta Asya'dan gelen dervişlerin yönetimine bırakılmakta ve bu dervişler bu mekanlarda halka sohbet vermektedirler. Ayrıca bağlı olduğu tarikat yolunu müridlerine öğreterek onların mürşid olmalarını sağlamaktadırlar. Anadolu Selçuklu Devleti'yle başlayan bu serüven kendisinden sonra gelen Türk devletleriyle aynı faaliyeti devam ettirecektir. Bu devletler arasında Amasya'da en çok tekke yapan Osmanlı Devleti'dir. Dünya üzerinde yayılmış büyük tarikatların; Amasya'da tasavvufi irşad yapması için devlet adamları tarafından tekke yaptırılması ve onların buraya gelip tekke inşa ettirmeleri, Amasya'nın 'Evliyalar Şehri' olarak anılmasını sağlamıştır. Amasya şehrinin Türk dönemleriyle başlayan tasavvuf hareketlerinin şehir üzerinde vücut bulmuş bütün tekkelerinin kaynaklar üzerinden ve arazi çalışmalarıyla, günümüze gelmiş ve gelmemiş olanları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu tekkeler hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiş ve sanat tarihi metoduyla yapılar incelenmiştir. Bu yapıların konumları kaynaklardan edinilen bilgilerle harita üzerinde gösterilmiştir.
Azerbaycan'dan Türkiye'ye uzanan sanat yolculuğu; eğitimci-ressam Rahim Mammadov hayatı, sanatı ve eserleri

''Azerbaycan'dan Türkiye'ye Uzanan Sanat Yolculuğu; Eğitimci-Ressam Rahim Mammadov Hayatı, Sanatı ve Eserleri'' adlı bu çalışma; Giriş, Rahim Mammadov'un Hayatı ve Sanatçı Kişiliği, Rahim Mammadov'un Eserleri, Değerlendirme ve Sonuç olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Bu tezde 119 resim, 28 fotoğraf, 3 şekil ve 10 belge kullanılmıştır. Birinci bölüm niteliği taşıyan giriş bölümünde, konunun tanımı ve sınırları, konunun amacı ve önemi ile konuyla ilgili araştırma yönteminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Rahim Mammadov'un Hayatı ve Sanatçı Kişiliği başlığı altında, sanat eğitimi, akademik kariyeri, yazıları, yetiştirdiği öğrenciler, Azerbaycan'daki sanat faaliyetleri, Türkiye'deki sanat faaliyetleri ve sanat görüşü açıklanmıştır. Tezin büyük bölümünü oluşturan üçüncü bölümde, Rahim Mammadov'un eserleri başlığı altında, kullandığı teknik ve malzemeler, desen tekniği, yağlı boya tekniği ve mozaik tekniği açıklanmış, bu tekniklerde verdiği eserleri, sanat eseri çözümlemesi bağlamında açıklanarak tanıtılmış, resimlerinin konusu anlatılmıştır. Ayrıca sanatçının katıldığı sergiler ve etkinlikler kronolojik olarak sıralanmıştır. Bu bölümde sanatçının aldığı ödül ve belgeler de yer almaktadır. Dördüncü bölümde, değerlendirme ve beşinci bölümde sonuç yer almaktadır.
Osmanlılar'da mimarlık kurumunun evrimi ve Tanzimat Dönemi mimarlık ortamı

Uzun bir mimarlık geçmişşine sahip olan Osmanlı Devleti, mimariüretimini bu alandaki mimarlık kurumunun varlığı ve işlerliğiyle ortaya koymuştur. XIX. yüzyılda, devletin diğer kurumlarındaki değişim mimarlıkkurumunda da karşılığını bulmuş, mimari ile ilgili işler bu yüzyıl boyunca farklı kurum ve meclisler bünyesinde sürdürülmüştür. Kurumsal yapıdaki değişim, mimarların eğitimi konusunda farklı yaklaşımları gündeme getirmiştir. Tanzimat Dönemi'nde bütün kurumlarda bir değişim ve düzenlenmesürecine girilmiştir. Tanzimat kelimesiyle karşılanan bu düzenlemeler, kurumsal değişimler dışında Osmanlı başkentinin fiziki yapısına da yansımıştır. Kentin imarına yönelik çalışmaların yanında ihtiyaçtan doğan yeni yapı tipleri ve farklı üsluplar Osmanlı mimarisine girmiştir. Tanzimat Dönemi'nde ebniye ile ilgili hizmetleri yerine getiren bir kurumun varlığına rağmen, ebniye idaresi çalışanlarının, daha çok devletin bu konudaki resmimemurları olarak çalıştıkları anlaşılmaktadır. Devlet yapılarının çoğunluklaihaleyle yaptırıldığı bu süreçte, mimarlık hizmetlerinde bulunanlar, ağırlıklı olarak gayrimüslimler, yabancılar ve yabancı kökenli levanten mimarlardır. İOsmanlılar'da Mimarlık Kurumunun Evrimi ve Tanzimat Dönemi Mimarlık Ortamı? adlı çalışmada, Osmanlı Devleti'nde mimarlık hizmetleriniveren kurumlar ve mimarlık eğitimine dair girişimler ele alınmıştır. Ayrıca Tanzimat değişiminin kent ölçeğine yansıyan boyutu değerlendirilmiştir. Bu dönemde İstanbul'da faaliyet gösteren müslüman, gayrimüslim veyabancı/levanten mimarlar hakkında bilgi verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyet tarihinde endüstrileşme ve sanat

Avrupa'da 19. yy'dan sonra avangart sanatın doğuşunu başka hiçbir faktör endüstri kadar etkilemedi. Endüstri, yarattığı yeni toplumsal ilişkilerle geniş halk kitlelerini sanata yön veren bir konuma yükseltmekle kalmadı, dahası; teknolojiyle sanatçıların hayal gücünü de ateşledi, sanatın ontolojik yapısını bizzat belirledi. Endüstrileşmenin sanat üzerinde bu denli yoğun etkilerinin yaşandığı bu çağda, aynı türden etkilerin Türkiye'deki karşılığını aramak bu araştırmaya başlamanın başlıca saikiydi. Nitekim Osmanlı İmparatorluğu son iki yüzyılını Avrupa'nın endüstriyel, kültürel ve sanatsal etkilerini kendi üzerinde yoğun bir şekilde hissederek geçirmişti. Sanayileşmiş Avrupa'nın sanat biçimlerini örnek alan Türk sanatının türev bir sanayileşmenin getirdiği sorunlarla iç içe gelişerek Osmanlı'nın Cumhuriyet'e devrettiği mirastı bu. Bu mirasa bağlı olarak geliştirilen yöntem ve araçlarla cumhuriyet yönetimi, türev bir endüstrileşmeden ziyade yerli bir sanayileşmenin ilk atılımını gerçekleştirdi. 1920'li yıllar boyunca siyasal-sosyal devrimlerle altyapısının oluşturularak sanayi ülkesi olmaya adanmış bu güçlü irade, heykel, resim ve özellikle mimarlığın gelişiminde en önemli kaynağı teşkil etti. Bu bağlamda Erken Cumhuriyet Dönemi, bugün dünya sanat ortamında söz sahibi olmaya başlayan Türk sanatının üzerinde yükseldiği temeli oluşturan bir sürecin adı oldu.
Türk resim sanatında çocuk figürü

Çocuk figürü incelenirken, konu, çocukluk kavramının tarihsel ve toplumsal gelişimi, çocuk figürünün ele alınış şekli ve sebepleri resim sanatı çerçevesinde irdelenmiştir. Önce genel anlamda, Mısır, Antik Yunan-Roma Medeniyeti içinde çocuk figürünü resimsel gelişim sürecini, daha sonra ortaçağ, ve sonrası dönemleri kronolojik sıralamayı dikkate alarak 19. yüzyılın sonlarına kadar incelenmiştir. Türk Resmini başlangıçtan itibaren ele alarak ise 'tasfir ya da suret' yasağının figür konusuna getirdiği anlam ve biçim boyutunu ve bu bağlamda çocuk figürü incelenmiştir. Çağdaş Türk Resim sanatının oluşum süreci ve figür yorumlaması, çocuk figürünün resimdeki yeri içerik ve biçim açısından ele alınmıştır. İslam dininde peygamber tasfiri yapmak günah sayılırken figür yasağı sanısına yol açması figüratif resmin önemini yitirmesine yol açmıştır. Ancak süsleme sanatları gelişmiş ve minyatür resmi önem kazanmıştır. Minyatür tekniği çok büyük boyutlarda anlatıma izin vermediğinden tarih kitaplarının resimlenmesiyle sınırlı kalmıştır. Buradaki çocuk yetişkinlerin kıyafetlerinin benzerlerini giyen figürler olarak, sadece daha küçük boyutta yer almış, yetişkinler kadar ağırbaşlı gibi resmedilmiştir. Türk resim sanatında çocuk daha çok güncel yaşamın bir parçası olarak görülürken Türk resim sanatında çocuğu gerçek varlığıyla görebilmek yağlıboya resim sanatı ile belirginlik kazanmış ve güncel yaşamın bir parçası olarak yer almıştır. Türk resim sanatındaki figüratif çalışmalarda sanatçılar batı resim sanatındaki figür çalışmalarından etkilenmişlerdir. Hatta Çağdaş Türk Resim sanatının başlangıç dönemlerinde, batı resmindeki figüratif örneklerden yorumlamalarla resimde figür kullanılmıştır. Dolayısıyla bilinçli ya da bilinçsiz olarak resimde figürlerin oranları batıdaki ölçülerin kullanılmış ve yorumlanmış, aynı durum çocuk figürü içinde geçerli olmuştur. Çağdaş Türk Resim Sanatı'nda ise figür batı etkisi ile yer almış ve zaman içinde teknik, biçim ve içerik açısından birçok iç dinamiğin etkisiyle özgün kimliğine kavuşmuştur. Çocuk figürü ise aynı süreci yaşayarak resimdeki yerini almıştır. Bu çalışmada Çağdaş Türk Resmi kronolojik sıraya dikkat edilerek 198 çocuk konulu eser yer almıştır. Bu eserlerin bir bölümü, oluşum süreci sanat ortamını etkileyen sosyal, siyasal ve sanatsal sebepleri ile incelenmiştir. 33 resim ise, sanatçısı, olgusal, ifadesel ve teknik açıdan detaylandırılarak anlatılmıştır. Yapıtların seçiminde dönemi içinde farklılığı ile öne çıkan eserler olmasına dikkat edilmiştir.
Söke'deki 19. Yy'dan kalma gayrimüslim konutlarının plantipleri açısından değerlendirilmesi; Kemalpaşa örneği

Çalışma alanının bulunduğu, Aydın ve İzmir illeri arasında yer alan Söke ilçesi, kurulduğu süreçten günümüze önemli bir yerleşim olma niteliğini sürdürmüştür. Birçok önemli merkezin kesişiminde bulunan kent, bu özelliği ile farklı kültürlere ev sahipliği yapmıştır. Akdeniz iklimi özelliği taşıyan kentin ekonomisi genel olarak tarıma dayalı olup bulunduğu konum itibariyle turizm açısından da gelişim göstermektedir. İlk yerleşim tarihi ile ilgili kesin bir kaynak olmamakla beraber, tarih öncesi çağlarda şehrin bulunduğu bölgenin Latmos Körfezi olduğu bilinmektediri. Büyük Menderes Nehri'nintaşıdığı alüvyonlarla dolan körfezin içinde yer alan Söke, bu bakımdan birçok antik kentinde kesişimi noktasında bulunmuştur. İlk başlarda bir pazar niteliği taşıyan bölge, zamanla gelişmiş ve bir kent dokusu oluşturmuştur. Aydınoğulları ve MenteşeoğullarıBeyliklerine ev sahipliği yapan şehir, 15. yüzyılda Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Kurtuluş Savaşı döneminde de stratejik konumu dolayısıyla birçok kez işgale maruz kalmış, 6 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtulmuştur. Bu tez kapsamında çalışılan Kemalpaşa Mahallesi, Söke'nin kuruluşundan bu yana yerleşim yeri olarak önem teşkil eden en eski mahallelerden biridir. Eski adı Rum Mahallesi olan bölge, Kurtuluş Savaşı sonrasında yapılan 1923 Lozan Barış Antlaşması'nda alınan mübadele kararına kadar, önemli bir bölümünü gayrimüslimlerin oluşturduğu bir yerleşim yeridir. Ayrıca Kemalpaşa Mahallesi dışında gayrimüslimlerinSöke'nin çevresinde ve köylerinde de yaşadığı bilinmektedir. Bağarası, Eski Doğanbey, Güllübahçe, Didim bu yerleşim yerlerinin başında gelmektedir. Plan özellikleri ve mimari dokusuyla çalışma dahilinde ele alınan yerleşim alanları Kemalpaşa Mahallesi ile sınırlandırılmıştır. Tez kapsamında ele alınan Söke Kemalpaşa Mahallesi, İzmir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 03.02. 2001 tarihinde ve 9799 sayılı karar ile kentsel sit alanı ilan edilmiştir. Alanda şu anda elli altı adet tescilli parsel ve iki adet tescilli anıt ağaç bulunmaktadır. 2007 yılında hazırlanan koruma amaçlı imar planının yanında, alanda Söke Belediyesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi'nin ortak yürüttüğü sokaksağlıklaştıma projesi devam etmektedir. Tez kapsamında Söke Kemalpaşa Mahallesi'ndetescile önerilenler hariç toplamda tescilli elli sekiz konut yerinde incelenmiş olup on beş konut ise katalog bölümünde detaylı olarak ele alınmıştır.
Adana Arkeoloji Müzesi Roma-Bizans altın takıları

Bu çalışmada, Adana Arkeoloji Müzesi'nde bulunan Roma-Bizans dönemine ait altın takıları tasnif etmek, tarihlendirmek ve bunlardan bilimsel sonuçlar elde etmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda takının ilk olarak ortaya çıkışından itibaren Bizans dönemine kadar göstermiş olduğu tarihsel gelişim sürecine ve evrimine değinilmiştir. Takılar insanın varoluşundan günümüze kadar varlığını sürdüren, zaman içerisinde bulunduğu coğrafya ve topluluklara göre değişen ve gelişen biçimleriyle ait oldukları topluma dair fikirler veren objeler olmuşlardır. Takı ilk başta süslenme amacı ile ortaya çıksa da zaman içerisinde büyü, korunma, adak, simgeler, toplumsal statü ve zenginlik göstergesi olarak birçok farklı amaç için kullanılmaya başlanmıştır. İnsan hayatında önemli bir yeri olan takılar oldukça dayanıklı olan altın madeninin keşfedilmesi ile çeşitlendirilmiş ve zenginleşmiştir. Değerli bir maden olan altın kullanımı ile takılar manevi önemlerinin yanı sıra madden de değer kazanmıştır. Her toplum kendi ihtiyaç, inanç ve zevklerine göre kendilerine özgü bir takı üslubu geliştirmiştir. Roma-Bizans takılarında da karşımıza çıkan bu özgün üslubu oluşturan birçok faktör bulunmaktadır. Coğrafi konum, toplumsal beğeniler, ihtiyaçlar, statüler, Pagan ve sonrasında Hristiyan inancının etkileri ile benzersiz örnekler ortaya çıkarmışlardır. Bu çalışmaya konu olan, Adana Arkeoloji müzesindeki bir grup altın eser içerisinde bulunan küpe, yüzük, kolye ve obje olarak nitelendirdiğimiz gruplar Roma Bizans dönemi benzer örnekleri ile karşılaştırılarak ait oldukları dönem koşulları ile tasnif edilmiştir.
Ören/Adramytteion antik kenti pişmiş toprak kandilleri

İnsanların çağlar boyunca yaşadıkları, çalıştıkları, ibadet ettikleri mekanları aydınlatmak için kullandıkları ilk araçlardan biri kandildir. Kazı çalışmalarında önceleri sıradan bir nesne gibi algılanarak fazla önemsenmeyen kandiller, daha sonra Sanat Tarihi açısından önemleri fark edilerek hak ettiği değeri görmeye başlamıştır. Adramytteion Antik Kent'i kazıları sırasında ele geçen pişmiş toprak yağ kandilleri, bu araştırmanın materyalini oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular ışığında kandillerin tarihlendirilmesi, sınıflandırılması yapılırken, kökeni de tespit edilmeye çalışılacaktır. Sakarya Üniversitesi'nin kazı ve araştırma projesi olarak 2001 yılında başlayan, Balıkesir ili Burhaniye ilçesi Ören mevkiinde yer alan Adramytteion Antik Kenti kazı çalışmaları, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı Yard. Doç. Dr. Tülin ÇORUHLU başkanlığında 2007 yılına dek sürdürülmüştür. Kazı çaloşmalarında elde edilen kandil buluntuları, bilimsel metodlar kullanılarak biçim, malzeme, bezeme teknikleri açısından değerlendirilerek kandillerin yıllara göre kataloğu hazırlanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında kandillerin tarihlendirilmesi ve tipolojisi yapılırken, Adramytteion üretimi olanların yanında diğer bölgelerin üretimi olan kandiller de tespit edilmeye çalışılmıştır. Kandillerin tiplere göre ayrılmasında, aralarında farklı unsurlar olsa da benzer hususları ve birleştirici olan bazı yönleri ölçüt olarak kabul edilmiştir. Kandillerin biçimi, hamur yapıları, bezemeleri, üzerinin astarlı ya da astarsız oluşu, içerdiği motifler, burun veya kaidenin, varsa kulpun niteliği vb. özellikler, bir kandilin nerede üretildiği konusunda ve tarihlendirilmesinde oldukça önemli rol oynayan hususlardır. Kandilin analojisi, kökeni ve tarihi iyi bilinen benzer ya da yakın benzerlikte olan örneklerinden yararlanılarak yapılmıştır. Bunun için öncelikle, Ege Yöresi'nde yapılan kazıların raporları Athina Agorası ve Korint'le ilgili yayınlardan yararlanılmıştır. Bu çerçevede Adramytteion'da 2001- 2007 kazı konteksi içinde elde edilen kandillerin kazıda bulunuş koşulları, benzer örnekleri ve analojilerden yola çıkılarak tarihlendirilmeleri, I. yüzyıl sonuyla VI. yüzyıl arasına yapılmıştır. Adramytteion'da bulunmuş olan kandillerin büyük bir kısmı Adramytteion üretimidir. Bu kandillerin bazıları özgün biçimler içerirken bazıları da kalıpları alınarak çoğaltılan örneklerdir. Bu örnekler muhtemelen deniz ticareti ile Adramytteion'a gelmiştir. Özellikle 2005 yılı seramik pişirim fırını çöplüğünde elde edilen kandil buluntuları Erken Orta Çağ pişmiş toprak kandil biçimleri açısından önemlidir.
Zeytinbağı ; Kemerli Kilise

Marmara denizinin güney kıyısında yer alan Zeytinbağı'nın kuruluşu antik çağa kadar uzanmaktadır. Bizans kaynaklarında 11. yüzyıldan itibaren yer alan yerleşim Bithynia'nın önemli manastırlarını barındırmaktadır. Zeytinbağı'nın Osmanlılar tarafından fethediliş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, bölgede Türklerin eline geçen en son yerlerden biri olduğu düşünülmektedir. Zeytinbağı'nda bulunan Kemerli Kilise günümüze kadar yeterince araştırılmamıştır. Bu nedenle Kemerli Kilise'nin ayrıntılı bir mimari tanıtımı yapılmış, yapıda saptanabilen sorunlar ortaya konulmuş, sonra da yapıdaki mimari öğeler yardımıyla bu sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. Kilise, biri ara dönem olmak üzere dört dönem halinde incelenmiştir. Birinci dönem yapının özgün halidir. Kilise özgün haliyle, doğuda ayrı pastoforion odalarının olmaması nedeniyle basit tipte kapalı Yunan haçı planlı bir yapıdır. Bu özelliği ile Başkent yapılarından uzaklaşıyorsa da, naosun ve köşe odalarının kareye yakın planı, onu gelişmiş tip kapalı Yunan haçı plan tipine yaklaştırmaktadır. Apsislerin cepheleri ve köşe odalarının örtü sistemi bölgesel geleneklerin devamını yansıtmaktadır. Günümüze gelemeyen narteksin örtü sisteminin tek bir örtü veya üçlü örtü ile kaplı olması olasıdır. Yapının 19. yüzyılda yapıldığı bilinen silindirik kasnağının da bölgesel geleneğin devamı olduğu düşünülmüştür. Kilise'de bulunan damgalı tuğlalar ve mimari plastik parçalar 5 ? 6. yüzyıla tarihlenmektedir ve devşirme oldukları düşünülmüştür. Yapıdaki tuğla süslemeler Başkent etkisinde olmakla birlikte, kuzey cephedeki kör kemerler üzerindeki testere dişi motifli frizler Başkent'e yabancıdır. Kilise'de bulunan duvar resimleri üslupsal olarak Palailogoslar dönemini yansıtmaktadır. Yapıdaki Meryem Siklusu'na ait resimler 13 ? 14. yüzyıl geleneğini benimsemiştir. Sonuç olarak, kilisenin basit tipte kapalı Yunan haçı planlı bir yapı olduğu, yapımında bölgesel gelenekler ve Başkent etkisi görülmekle birlikte en azından inşasında Yunanistan kökenli ustaların da yer aldığı ve 14. yüzyılın ilk yarısına tarihlenebilecek bir yapı olduğu düşünülmüştür.