turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kırklareli il merkezi yer adları incelemesi

Bu çalışma Kırklareli il merkezine bağlı yer adlarının tarihi sürecini ve etimolojik yapısını incelemek üzere hazırlanmıştır. Kırklareli yer adlarının veriliş nedenleri, bu nedenlerin incelenen kelimelerle olan ilişkisi tespit edilmiştir. Yer adlarının etimolojik yapısı, yerleşim yerlerine ait halktan ve yazılı kaynaklardan elde edilen tarihi yerleşim öyküleri ve yer adlarında yaşanan değişim süreçleri açıklanmıştır. Bu çalışma ad bilimi, Kırklareli ili tarihçesi, yerleşim yerlerinin yapı ve içerik tasnifi, yerleşim yerlerinin etimolojik ve tarihsel yapısı olmak üzere bölümlenmiş olup her bölümün kendi içinde alt bölümlere ayrılarak açıklaması yapılmıştır. Kırklareli ili toponomik alanda incelenmiş, ilin yerleşim tarihine etken ve sebep olan belli başlı sosyolojik kavramlara da değinilmiştir. Hem dilbilim hem de halk bilim unsurları taşıyan çalışma sahip olduğu için bu yönüyle zengin ve yararlı bir kaynak olacaktır.
Edebiyatımızda Lale Devri ve Damat İbrahim Paşa'ya sunulan kasideler inceleme-metin

Tezimizde Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'ya sunulmak üzere Faiz Efendi veŞakir Bey tarafından hazırlanan mecmua esas alınmıştır. İbrahim Paşa gerçekten dikkatle incelenmesi gereken bir yenilikçi ve sanat kültür hayatına canlılık getiren bir şahsiyettir. FŞM adını verdiğimiz bu mecmua Süleymaniye Kütüphanesi Halet EfendiKitaplığı 736 numarada kayıtlıdır ve 636 varaktır. Bu eserde devrin tüm edebi zenginliğini gözler önüne seren kaside, gazel-imüzeyyel, tarih manzumeleri, terkib-i bent gibi şiirler mevcuttur. FŞM'de Lale Devri'nin zenginliğini gösteren, İbrahim Paşa'ya yazılmış 82 şairin 252 şiir vardır. Lale adları, nevruziyeler, Nedim'in şen kahkahaları ve adları sadecepaşa, bey diye anılan pek çok kişinin doldurduğu bir mecmua ile karşı karşıyayız. Çalışmamıza İbrahim Paşa haricinde şiirler alınmadığı için 502 şiirin bulunduğu bu eserin yaklaşık yarısı ele alınabilmiştir.
M. Pavet de Courteille'nin ''Dictionnaire Turk-Oriental'' adlı sözlüğünün Türkiye Türkçesine çevirisi ve leksikolojik incelemesi

Çağatay Türkçesi, sözlükçülük geleneği ile diğer Tarihi Türk Lehçeleri arasında farklı bir yere sahiptir. Nevayi sonrasında vücuda gelmeye başlayan bu sözlükler, çok farklı coğrafyalarda, çok farklı dillerde kaleme alınmıştır. Çağatay sözlükcülüğüne hizmet eden Borovkov, Vambery Armin, V. V. Veliaminof-Zernof, Radlof gibi yabancı Türkologlar Türk diline önemli eserler kazandırmışlardır. Çağataycaya ait bir diğer eser ise Pavet de Courteille'ye ait ''Dictionaire Türk Oriantal''adlı sözlüktür. Eserde 13 sayfalık bir önsözden sonra yer alan asıl sözlük bölümü, 560 sayfadır. Madde başları Arap harfleri iledir. Kimi maddelerde yer alan örnek beyit ve ve mensur parçaların cevirisi de verilmiştir. 1870 yıllarının bilgileri dahilinde M. Pavet De Courteille tarafından çoğunluğu Çağatay Türkçesi eserleri esas alınarak hazırlanıp Paris'te yayınlanmış olan sözlük, Türkolojinin önemli danışma kaynaklarından biridir. Bu çalışmada, kütüphanelerde dahi az bulunan ve şimdiye kadar Türkçeye kazandırılmamış olan bu eserin aktarımı ve leksikolojik dil incelemesi yapılmıştır. Arap harfli madde başları ve onlara verilen örnek metinler Latin yazısına transliterasyon edilerek kelimelerin anlamları karşılarında verilmiştir. Sözlükte kelime karşılıkları Fransızca olarak verilmiştir. Bu Fransızca karşılıklar sözlük desteği ile örneklendirmeleriyle birlikte Latin alfabesi sıralamasıyla verilmiştir.
Bergama yöresi Tahtacı ve Çepni ağızları

İzmir'e bağlı çok eski bir geçmişşi olan Bergama ilçesi Türklerin Anadolu'ya göçleriyle birlikte iskan edilmiş çeşitli Türk boylarının yaşadığı bir yerleşim birimidir. Bu tez, bugüne kadar üzerinde ayrıntılı çalışma yapılmamış bir bölge olan Bergama'nın, Çepni ve Tahtacı boylarının ağız özellikleri incelenecektir. Ayrıca Türkiye ağız haritasının ortaya çıkarılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. İlçenin ağzını oluşturan 9 köy seçilmiş ve metinler üzerinden ilk sonuçlar ortaya konulmuştur.
Özdemir Asaf: Şair, hikaye yazarı ve denemeci olarak

Bu tezin amacı, Özdemir Asafın Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri içindeki konumunu tespit etmektir. Bu nedenle çalışmada, şairin şiir çizgisinin takibi yapılmış, onun kitaplarına aldığı/almadığı tüm eserlerine ulaşılmaya çalışılmıştır. Tez içinde, bu çizginin kapsadığı evre ve etkiler de incelenmiş, bunların şaire ve şiirine katkılarınınneden ve sonuçları açıklanmıştır. Özdemir Asafın kendine özgü ve müstakil şiirinintahlili için ise arka plan araştırması yapılmış, onun şahsi ve toplumsal yaşamının şiirinibeslediği ve etkilediği gözlemlenmiştir. Asafın şiirindeki ana temler incelenirken de yapılan arka plan incelemesinden yararlanılmıştır. Çalışmada Özdemir Asafın kitaplaşan; fakat henüz tahlili yapılmayan düzyazıları da mercek altına alınmış, onun düz yazıda da güçlü kalemi tanıtılmaya çalışılmıştır. Şairin, yine henüz incelenmemiş poetik görüşlerinde, Türk şiir tarihiylebağlantılar kurularak ele alınmış, Asafın hem şiir yazan hem de şiir üzerine düşünen bir sanatçı olduğu sonucuna varılmıştır. Özdemir Asaf, düşün adamı kimliği ve entelektüelsanatçı ruhunun etkisiyle, şiirini düşünceyle örmüş, okuruna da bu düşünceleriyle, hayatı daha anlamlı kılma yolunda kılavuzluk yapmaya çalışmıştır.
Firdevsİ-i Rumİ, Süleyman-name (72. Cilt),

Süleyman-name, XV. yüzyılın sonu ile XVI. yüzyılın başlarında Firdevsi-i Rumi tarafından manzum-mensur olarak yazılan ve Hz. Süleyman'ın hayatını ve menkıbelerini anlatan 81 ciltlik bir külliyattır. Eser Hz. Süleyman'ın menkıbevi hayatı dışında felsefe, ilm-i nücum, tıp, astronomi, tarih, coğrafya gibi çeşitli ilimlere de yer vermesi bakımından ansiklopedik eser özelliği taşımaktadır. Bu yüksek lisans tezinde Firdevsi-i Rumi'nin kaleme almış olduğu Süleyman-name'nin 72. cildi çalışılmıştır. Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Kitaplığı H.1535'te kayıtlı olan eser, manzum ve mensur karışıktır. Eser, Hz. Süleyman'ın hayatını, mucizelerini, olağanüstü güçlerle olan mücadelesini anlatmaktadır. Çalışmamız üç bölümden müteşekkildir. İlk bölümde, Firdevsi-i Rumi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmiş; ikinci bölümde, eserin kurgusal ve şekil özellikleri incelenmiş; son bölümde ise eser transkribe edilmiştir.
Osman Şakir Bozokİ'nin müselles-name isimli Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü

Bu tezde Osman Şakir Bozoki'nin Müselles-name isimli Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü çalışılmıştır. Osman Şakir Bozoki ömrünü Arapça, Farsça, hüsn-i hat, şiir, edebiyat, sarf ve bunlara dair birçok ilmi öğrenmeye ve öğretmeye adamış bunların yanı sıra astronomi, geometri ve coğrafya ile de iştigal etmiş ve bu ilimlerin tasvir ve çizimleri hususunda ün kazanmış, ilmiye sınıfına mensup, müderris, molla ve şair vasıflarını haiz bir şahsiyettir. Doğum tarihi eserlerinden hareketle h.1185/m.1771- 72 olarak tespit edilmiştir. Vefat tarihi ise Sicill-i Osmani'de verilen bilgiye göre Zilhicce 1232 (Ekim-Kasım 1817 )'dir. Didaktik nitelikteki manzum sözlükler vezin ve ahenk gibi okumayı ve ezberlemeyi kolaylaştıran özelliklere sahip oldukları için uzun yıllar medreselerde ve sıbyan mekteplerinde yabancı dil öğretimini kolay ve zevkli bir uğraş haline getiren eğitim araçları olarak kullanılmışlardır. Üzerinde çalıştığımız eser İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Zühdü Bey Koleksiyonunda 484 demirbaş numarasıyla kayıtlı olup Türkiye sınırları içinde tespit edebildiğimiz tek nüshadır. Bu çalışmada Türkçenin Arapça ve Farsça ile olan münasebeti üzerinde durularak Türk Edebiyatındaki manzum sözlük geleneğine ve bunların telif edilmelerindeki amaçlara değinilmiştir. Daha sonra Osman Şakir Bozoki'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş ve Müselles-name'nin Latin alfabesine transkripsiyonlu aktarımı sağlanarak eserin sözlük bölümünde geçen kelimeler Türkçe-Arapça-Farsça karşılıklarıyla beraber liste halinde alfabetik olarak sıralanmıştır. Ayrıca eserde geçen kelimelerin okuyucular tarafından kolaylıkla bulunabilmesi için bir indeks oluşturulmuş ve çalışmanın son kısmına eserin tıpkıbasımı eklenmiştir.
Samiha Ayverdi ve Peyami Safa'nın romanlarında spiritüalizm

tarihini en çok meşgul eden, insanın zihnini kurcalayan en önemli konulardan biri ruhtur. Ruhun varlığı, görülebilir ve iletişim kurulabilir bir varlık olup olmadığı güncelliği kaybetmeyen bir tartışmadır. Bedenden bağımsız bir ruhun varlığına, görülebilir ve ölümsüz olduğuna, ruhlarla çeşitli şekillerde iletişim kurulabileceğine inanan ekole spiritüalizm, bu anlayışını benimseyen filozoflara ise spiritüalist filozoflar denmiştir. 'Kainatta her şey zıddıyla vardır' ilkesi gereğince ruhun varlığına ve ölümsüzlüğüne inanan spiritüalist düşüncenin karşısında daima aksini iddia eden materyalist düşünce yer almıştır. Türk toplumunda ruhun varlığı konusunda yapılan tartışmalar, XIX. yüzyılda materyalizmin girişinden sonra başlar. Spiritüalizm-materyalizm çatışmasının edebi eserlere yansıması ise XX. yüzyılın başında gerçekleşir. Filibeli Ahmet Hilmi'nin 1910'da yazdığı ve spiritüalizmi savunduğu Amak-ı Hayal'e Celal Nuri 1916'da yazdığı Perviz ile cevap verir. Türk edebiyatında spiritüalizm-materyalizm çatışmasının izlerine daha sonra yazılan romanlarda da rastlanır. Samiha Ayverdi ile Peyami Safa da romanlarında bu çatışmayı ele alan ve tavrını spiritüalizmden yana koyan sanatçılardandır. Romanlarında spiritüalist düşünceyi savunan Samiha Ayverdi ile Peyami Safa, romanlarında kullandıkları teknikler, ele aldıkları temalar, tipler, motifler gibi birçok yönden benzerlikler gösterseler de aynı zamanda farklı kaynaklardan beslenmiş, farklı kişilerden etkilenmiş, kendine özgü yaklaşım biçimi olan romancılardır. Bu çalışmada spiritüalizmin Samiha Ayverdi ile Peyami Safa'nın romanlarına hangi kavramlar üzerinden nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur. İki yazarın da romanları esas alınmasına rağmen Samiha Ayverdi'nin hatıra, biyografi, deneme, makale ve mektuplarından seçilenler ile Peyami Safa'nın Objektif serisindeki kitapları, Türk İnkılabına Bakışlar ve Mistisizm adlı eserleri incelemeye tabi tutuldu. İnceleme yapılırken iki yazarın spiritüalist düşüncelerinin eserlerine yansımasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konarak sonuca gidildi.
Hakani'nin Kimya-yı Beni Adem adlı eseri

KİMYA-YI BENİ ADEM Tezimizin amacı Hakani'nin Kimya-yı beni Adem isimli eserini Osmanlıcadan günümüz alfabesine çevirip, eserde yer alan tasavvuf? düşünceyi değerlendirmektir. Bu amaçla eserde yoğun bir şekilde işlenen yirmi tasavvuf kavramı inceledik. Kimya-yı beni Adem, İbn Arabi'nin Vahdet-i Vücud düşüncesi perspektifinde insanın ruhani ve fiziki yapısını anlatan bir eserdir. IV
Kelamİ'nin Sehername adlı mesnevisi

Sosyal, tarihi ve kültürel manada yaşanılan çağın kodlarını yansıtan mesneviler Divan edebiyatında önemli bir yer tutan anlatılardır. Şairin yaşadığı devrin daha iyi anlaşılıp incelenmesinde büyük rolü olan mesneviler, aynı zamanda konuyu uzunca bir şekilde işlemesiyle de bilinir. Eski zamanlarda romansların yerini tutan mesnevi, kafiye şeması itibariyle de bir meseleyi rahatlıkla her yönüyle ele almaya uygundur; çünkü bu türde her beyit kendi içinde kafiyelidir ve konu bütünlüğü metne yayılmış biçimdedir.17. yy'da Kelami tarafından kaleme alınan Sehername, diğer bir adıyla Ravza, döneminin önemli mesnevilerinden biridir. Mesnevide şair; kendi hakkında bilgi vermenin yanı sıra, şiire nasıl başladığı, mahlasını nasıl aldığı, bulunduğu şiir meclisini, başka şairlerle arasındaki muhabbeti dolayısıyla şiirle ve şairlerle irtibatını, babasının mesleğini, bulunduğu devrin önemli devlet adamlarıyla diyalogunu ve katıldığı, şahit olduğu ve duyduğu seferleri metnine dahil etmesiyle de eser incelenmeye değerdir. Temelde çalışmamız üç bölümü ihtiva etmektedir. Birinci bölümde; şairin yaşamış olduğu döneme sosyal, siyasal, kültürel ve edebi açıdan geniş çerçevede bakılmıştır. İkinci bölümde; Kelami ve eseri hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; okunup transkribe edilmiş metin verilmiştir. Eserin tek nüshası, İstanbul Üniversitesi Türkçe Yazmalar 181 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızda da bu nüshadan istifade edilmiştir. Bu çalışmanın 17. yy Divan edebiyatı ve mesnevileriyle ilgili alanlarda çalışanlar ve bu konuya ilgi duyanlar için faydalı bir başvuru kaynağı olabileceği düşünülmektedir.
Bakİ Dİvanı'ndan Elif ile biten gazellerin düşünce alanı merkezli metin çözümleme yöntemi'ne göre şerhi

XVI. yy ilim, sanat ve şiir bakımından oldukça ehemmiyetli bir dönemdir. Bu dönemde devletin gelişmesi ve güçlenmesiyle birlikte şiirdeki gelişmeler dehızlanmış hatta zirvelere ulaşmıştır. Bu yy'da yetişip Divan edebiyatındagazelleriyle ün salmış birçok şair bulunmaktadır. Bu şairlerin başında Baki gelir. Türkiye'de yapılan çalışmalara bakıldığında bu şairin gazelleri çerçevesinde kapsamlı bir şerh çalışması yapılmamıştır. Divan edebiyatında adından sıkça bahsettiren bu şairin gazellerinin üzerinde kapsamlı bir şerh çalışmasının olmaması, beni bu çalışmaya iten sebeplerin başında gelmektedir. Bu çalışma doğrultusundaokuyucuyu bilgilendirip metni tanıtmak ve şairin sanat anlayışını tespit etmek bilim dünyasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu çalışma, geçmişşin mukaddes mirasını açığaçıkartıp günümüzle harmanlanarak sunulduğu için geleceğe ışık tutması bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada XVI. yüzyıl şairi olan Baki'nin özyaşam öyküsü, edebi kişiliği ve eserleri ile ilgili bilgiler genel hatlarıyla verilmeye çalışılmış, müteakiben 'BakiDivanı'ndan Elif İle Biten Gazellerin Düşünce Alanı Merkezli MetinÇözümleme Yöntemi'ne Göre Şerhi' yapılmıştır. Gazellerin vezinleri bulunmuş, vezinlerin her beyitte teker teker kontrolü yapılmıştır. Beyitlerde geçen kelimelerinbütün anlamları hakkında detaylı bilgiler verilmiş olup beyitlerin nesre çevirikısmıyla birlikte beyitler günümüz Türkçesi'ne çevrilerek şerh çalışması yapılmıştır.
Muzaffer İzgü'nün hayatı, sanatı ve romancılığı

Bu çalışmada Muzaffer İzgü'nün hayatı, sanatı ve romancılığı hakkında ayrıntılı bilgi verilmiş, ayrıca romanları yapı bakımından incelenmiştir. Muzaffer İzgü'nün Hayatı, Sanatı ve Romancılığı üzerine yapılan bu inceleme iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, İzgü'nün hayatı, sanatı ve romancılığı hakkında bilgi verilmiş; ikinci bölümde, İzgü'nün romanları; olay örgüsü, mekan, zaman, şahıs kadrosu ve bakış açısı bağlamlarında incelenmiştir. İzgü'ye ait romanlar ve onunla ilgili yapılmış çalışmalar incelenerek yazarın daha önce fark edilmemiş yönlerine dikkat çekilmiştir. Tezin sonuç bölümündeyse çalışmamız neticesinde ulaştığımız sonuçlar dikkatlere sunulmuştur.
Sezai Karakoç

Bu çalışmamızda, halen hayatta olan şair ve düşünür Sezai Karakoç'un hayatı, sanatı ve edebiyat alemine bakışı incelendi Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, Sezai Karakoç'un hayatını, hayatına yön veren ve hayatının yön verip şekillendirdiği olguları, prensipleri; ikinci bölüm, sanatını; üçüncü bölüm ise şairin eleştirel bir tavırla sanat-edebiyat dünyasına bakışını ve bu dünyadan tanıdıklarını anlatan mülahazalannı ihtiva etmektedir. Çalışma, bir edebiyat doktorası olduğundan, Karakoç'un düşünce dünyasından çok sanat dünyasına; fikri eserlerinden daha çok da sanat eserlerine ağırlık verilmiştir. Tezimizin sonunda, Sezai Karakoç'un eserlerini şimdiye kadar yazdığı şiir ve yazıları kronolojik olarak gösteren; kendisi ve eserleri hakkında yazılan kitap ve makaleleri ihtiva eden oldukça uzun bir bibliyografya yer almaktadır. Ayrıca, şairin şu ana kadar yayınlanan kitaplarına girmeyen şiirlerini de çalışmamızın sonuna ekledik.
Sabah gazetesi (5742-6472. sayılar-inceleme ve seçilmiş metinler)

Bu çalışmada Türk Edebiyatı tarihinin en önemli kaynaklarından birisi olan ve 1876 yılında yayın hayatına başlayan Sabah gazetesinin 1905- 1907 yılları arasında yayımlanan 5742- 6471 arasında bulunan sayıları bilimsel metotlar ışığında incelenmiştir. Çalışmamız öncelikli olarak Türk Edebiyatı araştırmalarına kaynaklık edecek olup bunun yanı sıra sosyal bilimlerin diğer sahalarına da önemli ışık tutacak malzemeleri ortaya çıkarma amacını taşımaktadır. Tez, üç ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci Bölüm incelenen sayıların içerdiği bütün başlıkları ihtiva eden bir tablodan oluşmaktadır. İkinci Bölüm'de ise Sabah gazetesinde yer alan yazıların konu ve türlerine göre sınıflandırılması yapılmıştır. Seçilen edebi metinlerin Latin alfabesine aktarıldığı bölüm ise çalışmanın Üçüncü Bölüm'ünü oluşturmaktadır. Sonuç Bölümü ve İndeks ile çalışma tamamlanmıştır.
Celilİ'nin Leyla ve Mecnun'u ve Nizami'nin Leyla ve Mecnun'u ile karşılaştırma

Bu çalışmanın amacı, Celili'nin Leyla vü Mecnun'unu çevriyazısıyla ve günümüz Türkçesiyle birlikte şekil ve muhteva özellikleri bakımından inceleyip Celili'nin hayatı hakkında bilgi vermektir. Tezkire yazarlarının Celili hakkında verdikleri ayrıntılı; ama kimi zaman hatalı veya tutarsız bilgiler mümkün olduğu kadar düzeltilmiştir. Ayrıca mesnevilerinden edinilen bilgiler de derlenerek tutarlı bir hayat hikayesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Bütün bu bilgilere göre Celili, Bursa'da doğmuş, İstanbul'da eğitim görmüş, Leyla vü Mecnun mesnevisini Edirne'de yazıp orada bir süre kaldıktan sonra muhtemelen tekrar Bursa'ya dönmüş ve hayatını bu şehirde tamamlamıştır. Çalışmamızda Leyla vü Mecnun'dan başka, diğer eserleri olan Divan, Gül-i Sad-berg ve Bahar-name, Husrev ü Şirin, Mehek-name, Hecr-name, Şeh-name Tercümesi hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Şairin edebi kişiliği değerlendirilmiştir. Mesnevi şekil ve içerik açısından incelenmiştir. Şekil özellikleri kendi içinde nazım şekli, vezin, kafiye, dil ve anlatım olarak ayrılmıştır. İçerik özellikleri ise motifler, tahkiye özellikleri, sosyal hayatla ilgili konular, dini öğeler, atasözleri ve deyimler alt başlıklarıyla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Celili'nin Leyla vü Mecnun'u, Nizami'nin Leyla vü Mecnun'u ile tahkiye özellikleri bakımında karşılaştırılmıştır. Ayrıca Celili, eserini kaleme alırken diğer hangi şairlerden etkilendiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmanın bir değerlendirilmesi yapılmış ve Celili'nin edebiyat tarihimizdeki yeri belirtilmeye çalışılmıştır.
Türkçe kaynak metinlerin söz dağarcığına katkısı: Çagatay Tilinin İzahlik Lugiti örneği

Sözlükler bir dilin söz varlığını içerir. Bir dilin sözcükleri o dilin kültürü demektir. Yani bir dilin sözlüğünü okumak o dilin kültürünü de tanımak demektir. Bu nedenle bir milletin önce kendi kültürüne ait sözlükleri tanıması gerekir. Ortak dil, ortak kültür demektir. Türk dillerinin sözlüklerini okumak da Türk kültürü hakkında bilgi sahibi olmanın bir yoludur. Türk Cumhuriyetlerinin farklı alfabeler kullanıyor olmaları ortak kültür hakkında bilgi sahibi olmayı zorlaştırmaktadır. Türk dillerinden herhangi birinin konuşulduğu bir ülkede yayımlanan bir eserin okunabilmesi için eserin yayımlanacağı diğer ülkelerin alfabelerine göre çeviri yazıyla aktarılması gerekir. Çagatay Tilini? İzahlik Lugiti, 2002 yılında Sincan Halk Neşriyatı tarafından yayımlanan Çağatay Türkçesi-Uygur Türkçesi sözlüğüdür. Bu çalışmada Arap harfleri ile yazılan sözlüğün ilk iki yüz sayfası Latin harflerine çeviri yazı ile aktarılmıştır. Uygur harfleriyle yazılmış olan sözlük çeviri yazıyla Latin harflerine aktarılırken madde başlarının sırası değiştirilmemiştir. Madde başları tarafımızdan numaralandırılmıştır. Sözlükte madde başları için verilen örnek beyitlerin doğruluğunun teyidi için vezinleri bulunup beyitlerin üzerlerinde tarafımızca gösterilmiştir. Sözlüğün incelenen bölümünde geçen vezin adları ve kalıpları sonda ek olarak verilmiştir. Eserin Latin harflerine aktarımı ile Arap harfli Uygur yazısını bilmeyenlerin de eseri ve ortak kültürü tanımalarına katkıda bulunacağı umulmaktadır. Çalışma bu yönüyle Türkçe öğretmeni adayları için, farklı alfabeyle meydana getirilmiş bir sözlüğün tanınması, Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılması bakımından önemlidir.
Adile Sultan ve Tevhİde Hanım divanlarında üslup

Bu tezin amacı on dokuzuncu yüzyılda yaşamış olan Adile Sultan ve Tevhide Hanım'ın divanlarını karşılaştırmaktır. Aynı yüzyılda yaşamış kadın şair olmalarının yanı sıra divan meydana getirecek kadar şiir yazmaları ve tarikata bağlı olmaları dolayısıyla şiirlerini tasavvufi tarzda yazmış olmaları; onların tek bir çalışmaya dahil edilmesine imkan sağlamıştır. Birçok ortak özelliğe sahip olmalarına rağmen yaşadıkları sosyal çevre farklılık gösterir. Adile Sultan; II. Mahmut'un kızıdır ve imparatorluğun merkezinde, Osmanlı sarayında, yaşamıştır. Sıradan bir aileden gelen Tevhide Hanım ise Limoncuzade Fehim Efendi'nin kızıdır ve taşrada, Manisa'da, yaşamıştır. Divanları yüksek estetik ve edebi değere sahip olmasa da Adile Sultan ve Tevhide Hanım'ın erkek egemen kültür tarafından oluşturulmuş edebiyat geleneğinde var olma mücadeleleri ve bu kültür tarafından oluşturulan söylemin dışına çıkmaları önemli sayıldığından bu çalışmaya konu olarak seçilmişlerdir. Ayrıca farklı kültür çevrelerinde yaşamalarının etkisiyle dönemlerinin farklı özelliklerini şiirlerine yansıtmışlardır. Farklı kültür çevrelerinin etkisi de bu tezin zenginleşmesine katkı sağlamıştır. Bu tezde Adile Sultan ve Tevhide Hanım'ın şiirlerindeki üslubun; edebi gelenek tarafından kuralları belirlenmiş üsluptan farklılıkları ele alınmıştır.
Kul Himmet şiirlerinde mitik unsurlar

Köklü bir geçmişşe sahip olan ve çok geniş coğrafyalarda varlık gösteren Türkler, yaşadıkları bölgelerde birçok inanç ve kültür ile etkileşime girmiştir. Bu etkileşim Türklerin inançlarının, gelenek-göreneklerinin, örf-adetlerinin, düşünce tarzlarının vb. birçok unsurun şekillenmesine vesile olmuş ve tüm bu inanç ve kültür unsurlarının senkretik bir yapıda olmasına zemin hazırlamıştır. Bu etkileşim doğal olarak edebi metinlerde de kendini göstermiştir. Buna bağlı olarak Alevi Kültürü, bu etkileşimi en çok yansıtan kültürlerdendir. Bu çalışma, 16. Yüzyılda yaşayan, eserleriyle Alevilerin ilgi ve dikkatlerini üzerine çeken ve Aleviler tarafından ermiş olduklarına inanılan Yedi Ulu Ozandan biri olan Kul Himmet'in şiir dünyasının mitik temellerinin olup olmadığı üzerine oluşturulmuştur. Çalışmada, Kul Himmet'in şiirlerinin bünyesinde mitik unsurları barındırdığı tespit edilmiş ve bu tespitlerin temellerinin neler olduğu, hangi inanç sistemlerinden etkilendiği ya da hangi inanç sistemlerini etkilediği, Kul Himmet'in şiirlerinde mitik ögeleri nasıl ve hangi işlevle kullandığı hakkında bilgiler verilmiştir.
Türkiye Türkçesinde söz yapımı ve işlevsel ek tasnifi

'Türkiye Türkçesinde Söz Yapımı ve İşlevsel Ek Tasnifi' adını taşıyan bu çalışma Türkçenin, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan ve Türkiye Türkçesi olarak adlandırdığımız bölümünün söz yapım yolları ve özellikle söz yapım yolarından türetme başlığı altında yer alan biçimlendiricilerin işlevsel özelliklerine göre gruplandırılmasını amaçlamaktadır. Çalışma, giriş ve girişi takip eden dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmamıza kaynaklık eden eserlerin tanıtımı, söz varlığı üzerinde durulan dönemin özellikleri ve örneklemimizin seçim sebebi belirtilmektedir. Söz yapımı başlığını taşıyan birinci bölümde, söz yapımı konusu üzerinde durulmakta ve söz yapımı, dil göstergeleriyle biçimbirimler hakkında bilgiler yer almaktadır. Türetme başlığını taşıyan ikinci bölüm ise çalışmamızın ana bölümüdür. Bu bölüm de kendi içinde addan ad türeten biçimlendiriciler, eylemden ad türeten biçimlendiriciler, addan eylem türeten biçimlendiriciler, eylemden eylem türeten biçimlendiriciler ve eylemsi biçimlendiricileri olmak üzere beş alt başlığa ayrılır. Bu beş alt başlık altında biçimlendiriciler işlevsel özelliklerine göre gruplandırılıp örneklenmektedir. Üçüncü bölüm diğer söz yapma yolları adını taşımakta ve on alt başlığa ayrılmaktadır. Bu bölümde de türetme dışındaki söz yapımı yolları açıklanmaktadır. Dördüncü bölüm, tablolar ve değerlendirme kısmından oluşmaktadır. Bu bölümde toplam beş adet tablo yer almaktadır. Tabloların dört tanesi çalışmamızın ana bölümünü oluşturan türetme bölümüne göre şekillendirilmiştir. Son tablomuzda ise biçimlendiricilerle ilgili bu çalışmaya kaynaklık eden eserlerdeki biçimlendiriciler ve bizim incelediğimiz biçimlendiricilerin genel listesi yer almaktadır.