Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinin yabancı dizi izleme eğilimleri, sigara-alkol kullanımları ve bu durumun öğrencilerin kişilik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi

Amaç: Gelişen teknoloji ve globalleşen dünyada insanların gereksinimleri, alışkanlıkları ve hobileri gibi sosyal ve kültürel ihtiyaçları da değişmektedir. Dolayısıyla bu ihtiyaçları karşılamak için yaptıkları aktiviteler de değişmektedir. Bilişim teknolojilerinin ve internetin de yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle gençlerin yaşam tarzında, sosyal ve kültürel aktivitelerinde değişimler olmuştur. Bu aktivitelerden birisi de yabancı dizi izlemektir. Bu çalışmada, Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinin yabancı dizi izleme eğilimlerinin belirlenmesi, öğrencilerin sigara ve alkol kullanımları ve bu durumların öğrencilerin kişilik özellikleriyle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Haziran 2018 - Aralık 2018 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesinde lisans öğrenimi gören ve yabancı dizi izlediğini belirten öğrenciler arasında yapılmıştır. Çalışmamızda yabancı dizi kavramı olarak türkçe dilinde olmayan dizileri kastettik. İnternet ve bilgi teknolojilerinin gelişmesi ve globalleşmenin bir neticesi olarak insanların hobi ve alışkanlıklarında değişimler olmuştur. Buna mukabil birçok yeni bağımlılık türü ve farklı psikolojik durumlar ortaya çıkmıştır. Yabancı dizi izleme eylemi de özellikle genç kuşak arasında popüler olan bir durumdur. Bu nedenle bu konu ile ilgili olarak katılımcılara izlenen yabancı diziler, yabancı dizi türleri, kişilerin bu konu ile alakalı bağımlılık düşünceleri, yabancı dizi izlerken harcadıkları zamanlarıyla ilgili ne düşündükleri, kişilerin yabancı dizi izleme nedenleri gibi bazı hususlarda ve öğrencilerinsigara-alkol kullanımları ile kişilik özelliklerini de kapsayan ve bu durumların birbirleri ile ilişkilerinin incelenmesi amacıyla yabancı dizi izleme eylemini çalışmamızda mihenk taşı olarak seçtik. Ankette sorulan yabancı dizilerin tür sınıflaması ise IMDb olarak bilinen ve dünya üzerindeki dizi ve filmlerle alakalı bilgi içeren Internet Movie Database internet sayfasından alınmıştır. Çalışmamızda, ''Bireylerin medya tercihleri ve kişilik özellikleri ile ilgili yapılmış bir tez çalışmasındaki katılımcı sayıları baz alınarak 1 580 öğrenciye ulaşılması amaçlanmış ve buna karşılık 672 kişi değerlendirilmiştir. Öğrenciler rastgele seçilmiş olup, katılımcı olma kriteri olarak Kocaeli Üniversitesinde lisans bölümlerinden birisinde okuyor olmak ve yabancı dizi izlediğini beyan etmek ön koşul olarak belirlenmiştir. Anketler için seçilen öğrenciler rastgele olmakla birlikte, üniversitenin medikososyal polikliniğine başvuran, üniversite hastanesinin aile hekimliği polikliniğine başvuran kişilerden seçilmiş yahutta sınıflarına gidilerek bu öğrencilerden anketleri doldurmaları istenmiştir. 691 öğrenciye anket için teklifte bulunulmuş ancak bu kişilerin 19'u yabancı dizi izlemediğini belirttiği için katılımcı olarak çalışmamıza alınamamışlardır. Anketler; kişilere verilen basılı kağıt şeklinde yüz yüze görüşme yoluyla veya elektronik olarak kendilerine gönderilen bir ilişim aracılığıyla doldurtulmuş ve her ikisinin toplamı değerlendirmeye alınmıştır. Anketimizde öğrencilere; sosyodemografik özellikleri ile ilgili sorular, izledikleri yabancı diziler ve içerikleri ile ilgili sorular sorulmuş, sigara bağımlılığını sorgulayan Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve 24 sorudan oluşan Eysenck Kişilik Anketinin türkçeye çevrilmiş ve geçerlik-güvenilirliği alınmış olan gözden geçirilmiş ve kısaltılmış formu uygulanmıştır. Yabancı diziler ile ilgili sorulan soruların çoğunluğu araştırmamızda merak ettiğimiz noktalara temas eden ve literatürde bu konu ile ilgili çok da fazla çalışma olmadığı için kendi hazırladığımız sorulardan oluşmakla birlikte, bazı sorular ise kimi bağımlılık ölçeklerinde yer alan sorulardan esinlenilerek hazırlanmıştır. Tüm verilerin analizinde SPSS for Windows 20.0 istatistik yazılımı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 20,84 (en küçük =17, en yüksek =53) idi. Araştırmaya katılan bireylerin %57'si (n =383) kadın, %43'ü (n =289) ise erkekti. Katılımcıların 104'ü (%15,5) 1. sınıf, 235'i (%35) 2. sınıf, 190'ı (%28,3) 3. sınıf, 130'u(%19,3) 4. sınıf, 6'sı (%0,9) 5. sınıf ve 7'si de (%1) 6. sınıf öğrencisiydi. Öğrencilerin%55,4'ü yabancı dizileri yabancı dillerini geliştirme amaçlı izlediğini, %62'si haftada en az 1 kez yabancı dizi izlediğini, %54'ü ise yabancı dizi izlediğinde en az 2 saat izlediğini belirtmiş ve %13,2'si ise kendisini yabancı dizi izleme bağımlısı olarak tanımlamıştır. Katılımcıların alkol kullanım oranı %32, 9 ve sigara kullanım oranı ise %26, 9 olarak bulunmuştur. Ayrıca bağımlılık düşüncesine sahip olanlar ve yabancı dizi izlerken fazla zaman harcayan kişilerin kişilik özellikleri alt grup puanlarına bakıldığında nörotisizm, psikotisizm ve yalan alt boyut ölçeklerinden aldıkları puanların anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışmamıza katılanlar arasında alkol kullanım oranı ülkemiz ortalamasına göre yaklaşık 3 kat yüksek bulunurken sigara kullanım oranı ise ülkemiz ortalamasına yakın bulunmuştur. Sigara-alkol kullananların nörotisizm, psikotisizm ve yalan alt boyutölçeklerinden aldıkları puanlar ise bu maddeleri kullanmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca çalışmamızın diğer bir sonucuna göre ise fazlaca yabancı dizi izleme eyleminde bulunuyor olmak davranışsal bağımlılığın bir türü gibi değerlendirilebilir.