Un Travil compare sur les trilogies de Jean Giono et de Yaşar Kemal

Bu incelememizde, ülkelerinde olduğu kadar ülkeleri dışında da büyük bir üne ve saygınlığa sahip olan Jean Giono ve Yaşar Kemal'in trilogyalannı karşılaştırmalı bir bakış ile incelemeye çalıştık. Bilimsel incelemelerin en önemli özelliklerinden biri şüphesiz ortaya ilginç bilgi ve bulguları çıkarmalarıdır. Bu ilginç yönlerin kimi zaman bir çalışmanın tümü, kimi zaman bir bölümü ve hatta kimi zaman da bir paragraf bile olabileceğini söylüyor bilim adamları. Biz ise elde ettiğimiz saptamaları çalışmanın tümüne yaymaya çalıştık. İncelememizin ilginç bir yam, evvela böyle bir konunun daha önce yapılmamış olmasından kaynaklanıyor. Ama bunun da ötesinde, araştırmalarımız sonucunda elde ettiğimiz bilgi ve bulguların yaptığımız analiz ve sentezlerin meydana gelmesinde önemli bir rolü olmuştur. Çünkü yaptığımız değerlendirmelerin tümü her iki trilogyadaki olay, insan, doğa üçgeninden hareketle yapılmıştır. Bu değerlendirmeler, insanın doğa karşısında duyduğu zevklerin, korkuların, fantezilerin, düşlerin, endişelerin ve daha pek çok kompleks duyguların bir yansımasıdır. Trilogyalarda, doğanın kimi zaman kişileştirilmesi ve hatta tanrısallaştırılması tesbit ettiğimiz bulgular arasında yer almaktadır. Bize göre incelememizin ilginç görünen başka bir yönü de her iki yazarın trilogyalannı yazarken kendilerine özgü yeni bir dil kurmuş olmalarıdır. Renk renk, cıvıl cıvıl, coşkunluk ve hayranlık uyandırıcı doğa güzellikleri yine aynı yoğunlukta renkli, bol motifli, ahenkli bir dil ile ifade edilmiştir. Kullandıkları dilin temel özellikleri arasında atasözleri, deyimler, değişik halk ağzı söyleyişleri olması ve yine aynı şekilde betimlemelerde uzun, renkli, diyaloglarda ise kısa ve devrik cümleler kurmaları ilgi çekici noktalardır. İncelememizi iki bölümde ele almaya çalıştık. Birinci bölümde, genel anlamda her iki yazar da roman bilincinin nasıl oluştuğunu ve bu bilincin trilogyalarda nasıl bir yansıma bulduğunu göstermeye çalıştık. Özyaşam hikayeleri arasında önemli benzerlikler olan Giono ve Yaşar Kemal, yoksul bir aile, maceralı gençlik yıllan, sosyalist ve barışçı düşünceler ve bunlardan ötürü hapse girmeleri gibi konularda birbirlerine oldukça yakınlar. Toprağa ve doğaya karşı büyük hayranlık duyan yazarlar, kendi insanlarının doğayla olan amansız savaşımını verdiklerini görüyoruz. Her iki yazarın da etkilendiği kaynakların ortak oluşu ve okumaya karşı büyük bir tutku duymaları bizi ayrıca şaşırtmıştır. . Yazarların romanlarını yazarken salt kendi imgelem gücünden yola çıkmadıklarını, aynı zamanda gerçekçiliğe de büyük bir önem verdiklerini görüyoruz. Bu şekilde yerel renk, motif ve dokulardan hareket eden yazarlarımız, romanları ile Homeros, Yunan mitolojisi ve insanlığın temel değer yargıları arasında sıkı bir köprü kurarak evrenselliğin kapılarını çoktan aralamışlardır. Öte yandan, yazarlar trilogyalarmdaki doğaüstü, düş, mit gibi baskın unsurları da göz önüne alarak toplumsal ve psikolojik anlamda bazı mesajlar göndermişlerdir. Bütün bu konu ve temalarla beslenen trilogyalarda, insan-doğa ekseninde, psikolojik ve toplumsal çatışmaların yaşandığı ve bu yaşantıların bir ürünü olan destansı, doğaüstü ve mitik gibi boyutları olan ve evrenselliğe adım atan bir roman anlayışı ve estetiği meydana gelmiştir. incelememizin odak noktasını oluşturan ikinci bölümünde ise trilogyalann yapısall özelliklerini belirleyip karşılaştırmalı bir bakış ile incelemeye çalıştık. Trilogyalarda, toplumsal yaşam, kırsal yaşam, doğa, kişilerin tinsel ve törel dünyalar, karakterler, zaman-mekan ilişkisi, korku, yalnızlık gibi temalarla toprak-ana, evren, imajlar, düşler ve kavramların toprakla iç içe yaşayan kahramanların kafasında canlandırdığı değişik oluşum, imge ve yapıları yine bu bölüm içinde karşılaştırmalı bir biçimde ele aldık. VI Toplumsal, törel, tinsel, mitik ve doğal uzam açısından trilogyalan inceledik ve bu üç boyutlu uzamın kişilerin yaşam biçimleri, inanışları, gelenekleri ve davranışlarıyla tam bir uyum içinde olduğunu gördük. Toplumsal uzamda, kişiler toprağa mutlak bir bağlılıkla onunla yaşayıp onunla ölüyorlar. Son derece zor şartlar altında olan bu insanlar yaşam için sürekli savaşım veriyorlar. Doğal güçlüklerin yanında toplumsal baskıların da varlığı her iki yazarın kişilerini bir 'toplumsal dayanışmaya' götürüyor. Bu dayanışma sayesinde kahramanlar 'yekvücut' olarak toplumsal entrikalara, dolaplara, ikiyüzlülüklere, çatışmalara, ihanetlere, kıskançlıklara karşı koyuyorlar. Tüm zor şartlara rağmen geleceğe güvenle bakabiliyorlarsa bunu elbette güçlerine güç katan dayanışmaya borçludurlar. Ancak aynı kişiler, zaman zaman çözemedikleri, altından kalkamadıkları veya her açıdan köşeye sıkıştıkları zamanlarda da olaylara bir tür gizemli, olağanüstü ve mitik boyutlar vererek iç dünyalarında huzur bulmaya çalışırlar. Kurdukları tüm imgeler yaşadıkları ortamın bütün özellikleriyle örtüşmektedir. Kafalarında canlandırdıkları kurtarıcı tipler ve ermişler yine aynı toplumsal ve doğal çevreyle tam bir uyum göstermektedir. Doğal uzamda ise, insanların 'içgüdüsel' yaşama nasıl dönüş yaptıklarını görüyoruz. Bu dönüş içinde hayvansal, bitkisel ve mineral evreninin önemi son derece büyüktür. Ne hayvansız, ne bitkisiz, ne de topraksız, kumsuz, kayasız bir yaşam düşünülemeyeceğine göre bu dönüşün odağının doğa olması son derece normaldir. Aynı şekilde, dört temel unsurun da doğaya dönüşteki rolünün çok büyük olduğunu görüyoruz. Sonuç olarak diyebiliriz ki, kır hayatını bütün boyutlarıyla konu alan trilogyalan yine aynı çerçevede ve karşılaştırmalı bir bakış açısı ile ele almaya çalıştık.