İlköğretim I. kademe öğretmenlerinin sınıf davranış yönetiminde yetkinlik algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi

Bu çalışmada, sınıf öğretmenlerinin, sınıf davranış yönetiminde öğretmen yetkinlik algılarının, mezun oldukları okul türü, cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Ayrıca öğretmen yetkinlik algısı üzerinde etkisi olabileceği düşünülen sınıftaki öğrenci sayısı, sınıftaki problemli öğrenci sayısı açısından da öğretmen yetkinlik puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Bununla birlikte, sınıf öğretmenlerinin sınıf içinde yaşanan istenmeyen davranışlarla başa çıkma ve bu konuda kendilerini yetkin hissetmelerinde etkili olan faktörler konusundaki görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini 2002- 2003 eğitim - öğretim yılında Adana ili Yüreğir ve Seyhan ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Evreni temsil edecek örneklem sosyo-ekonomik olarak alt, orta ve üst düzey ailelerin çocuklarının devam ettiği 13 okuldan toplam 194 sınıf öğretmeninden oluşmuştur. Ayrıca çalışmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden aşırı ve aylan durum örneklemesi yoluyla Sınıf Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinliği Ölçeği'nden aldıkları puanlara göre 4 yüksek, 4 düşük yetkinlik düzeyine sahip öğretmenle görüşme yapılmıştır. Araştırma için gerekli olan veriler sınıf öğretmenlerinin yetkinlik düzeylerini belirlemek amacıyla 10 maddeden oluşan 'Sınıf Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinliği Ölçeği', kişisel bilgileri belirlemek için 7 sorudan oluşan 'Kişisel BilgiII Formu' ve yetkinlik düzeyi düşük ve yüksek olan öğretmenlerle istenmeyen davranışlarla başa çıkma ve bu konuda kendilerini yetkin hissetmelerinde belirleyici olan faktörleri saptamak amacıyla 18 sorudan oluşan yan yapılandırılmış 'Görüşme Formu' ile elde edilmiştir. Bu bilgi toplama araçları ile elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri sonucunda, sınıf öğretmenlerin yetkinlik puanlarının mezun oldukları okul türü, cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Yetkinlik beklentisinde etkili olabileceği düşünülen sınıftaki öğrenci sayısı ile yetkinlik puanlan arasındaki ilişki incelendiğinde, sınıftaki öğrenci sayısı lehine anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin yetkinlik puanlarının sınıfta davranış problemi olan öğrenci sayışma göre farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır. Görüşme sonucunda elde edilen verilerde ise yüksek yetkinlik düzeyindeki öğretmenlerin istenmeyen davranışlarla baş etmede olumlu, etkili ve uzun vadeli yöntemleri daha çok tercih ettikleri; düşük yetkinlik düzeyindeki öğretmenlerin ise olumlu yöntemler yanında emretme, bağırma, fiziksel ceza uygulama gibi olumsuz ve kısa vadeli çözümlere yöneldikleri saptanmıştır. Yüksek ve düşük yetkinlik düzeyindeki sınıf öğretmenleri, yetkin hissetmelerinde etkili olan faktörler açısından benzerlikler göstermelerine rağmen, yüksek yetkinlik düzeyindeki öğretmenlerin öğrenci ve velileriyle iletişim kurma, uygun sınıf atmosferi yaratma, yeterli eğitime sahip olma, demokratik yaklaşım tarzı ve sınıf kurallarım uygulamada kararlı ve tutarlı olma gibi beceriler yönünden düşük yetkinlik düzeyindeki öğretmenlerden farklılık gösterdikleri görülmüştür.