turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk edebiyatında Arapça-Türkçe manzum lügatlar ve Sünbülzade Vehbi'nin Nuhbe'si

YURTSEVEN Necmettin, Türk Edebiyatında Arapça-TOrkce Manzum Lügatler ve Sunbübade Vehbi'nin Nuhbe'si. Doktora Tezi, Damşman, Prof. Dr. Mehmet AKKUŞ, VI+233s. Sttnbfilzade Vehbi, XVIII. Asır'da yaşamış bir şair olup, Nuhbe isimli Arapça-Türkçe manzum lügatin sahibidir. Divan edebiyatı geleneklerine uygun olarak yazdan bu kitap, Allah'a hamd-mfinacat ile başlamakta; Hz, Peygamberce, diğer peygamberlere, başta dört halife olmak üzere sahabeye ve - o zamanki geleneklere uygun olarak- devrin padişahına ithaf ile övgüler içermektedir Söz konusu eserde toplam 1948 beyit bulunmakta olup, 3800 Arapça kelimenin 550 den fazla Arapça tabir ve deyimle 175 Arapça cümlenin Türkçe karşılığı verilmiştir. Eser, yazıldığı dönemde kullanılan öztürkçe kelimeler bakımından da önemlidir. Uzun yıllar kadılık görevinde bulunduğu için Arapça'ya vukufiyetinin yanı sıra, bugün bile yerel olarak kullanılmakta olan kelimeleri eserinde kullanmakla, böylece Türkçe'ye olan hakimiyetini de göstermiş olmaktadır. Şair, çocukların ezberlemesini sağlamak için son derece basit bir dil kullanmış ve lügati akıcı bir üslupla nazmetmiştir. Dolayısıyla Nuhbe, didaktik tarza güzel bir örnek teşkil etmektedir. 1 -145. beyitler arasındaki mukaddime mesnevi tarzında yazılmıştır. 146 -1361. beyitler arası, kaside-gazel tarzında ve çeşitli sayılardaki beyitlerden oluşan kıt'alardan ibarettir. 1362 -1932. beyitler arası ise Arapça tabir ve deyimlerin bulunduğu bölüm olup şekil balonundan mesnevi tarzındadır.. Hatime'de; kitabı yazış amacını zikretmekte ve devrin padişahı DX Selim'i aya ve yıldızlara benzeterek göklere çıkartmaktadır.
Anadoluhisarı Osmanlı dönemi mezar taşı kitabelerinin dil incelemesi

Bu araştırmada yüz doksan dokuz mezar taşı baş kitabeleri fonetik açıdan ele alınıp, her biri kendi dönemini yansıtacak şekilde incelenmiştir. Tarih olarak 14. yüzyılın son döneminden başlayarak, 15. yüzyıl, 16. yüzyıl, 17. yüzyıl, 18. yüzyıl ve 19. yüzyılın dil özelliklerinin bazı hususları ilk bakışta rahatça görülmektedir. Ama çoğunlukla kitabeler 19 yüzyıla aittir. Bu çalışmada, taşların plastik özellikleri bir tarafa bırakılmıştır. Arap alfabesinden Latin alfabesine çevrildiğinde transkırip yapılarak bir çevirim olmuştur. 15. yüzyıl, 16. yüzyıl, 17. yüzyıl, 18. yüzyıl ve 19. yüzyılın dil özelliklerini içinde barındırdığı için aynı kelimenin hangi yüzyılda kullanılışı nasılsa o şekilde metne sadık kalınarak kaleme alınmıştır. Mezar taşının baş kitabesinde yazılan satırlar sayısı kadar çeviri yapılmıştır. Bu bakımdan cümle olarak değil de kitabedeki satır olarak yazılmıştır. Fotoğraf çekilen yerin durumun iyi olmaması ve değişik teknikleri uygulamak için izinverilmemesinden dolayı bazı fotoğraflarda çift mezar taşı baş kitabesi görülecektir. Amabunlar teker teker ayrı sayfalarda yazılmıştır. Bazı mezar taşlarının bir kısmının toprak altında olmasından dolayı parantez içinde ibaresi metne eklenmiştir. Bazı taşların kırık olmasından dolayı bu durumu göstermek için dik parantez içiüç nokta ile belirtilmiştir. Bütün çabalara rağmen okunamayan yazılar ise okunulamayankelime kadar parantez içi bırakılmıştır. Çekilen her fotoğrafa bir numara verilmiş sonra bunumaralara göre bir sınıflandırma yapılmıştır. Sınıflandırma esnasında adı geçen kavramıbulmak için fotoğraf numarasından yararlanılmalıdır. Bunun yanında metinlerde geçen kelimelerin anlamlarının bulunması için sözlük eklenmiştir. Sözlükte yer almayan kelimeler ya bilinen kelimeler olduğundan ya da lügatlerde bulunamayan kelimeler olduğundandır. Metinlerin daha rahat anlaşılması için meslekleri belirten bir ilave eklenmiştir. Çevirimesnasında metne sadık kalmak adına tarihler sadece hicri tarih olarak konuldu. Tezin sonunahicri yılın karşılığı olarak miladi yıl da eklendi. Böylelikle dönemin şu ana çevirimi de daha da kolay oldu. Fotoğraflar kronolojik bir sisteme göre değil de mezarlıktaki adalarda bulunanmezarlara göre yapıldığı için hangi tarihin kaçıncı sayfada geçtiğini bulmak için tarihçizelgesine sayfa numarası da eklenmiştir. Araştırmanın asıl amacı mezar taşı baş kitabelerini fonetik açıdan incelemek olsa da nihai amaç kaybolan bu tarihi zenginliği zabt ü rabt altına alıp gelecek kuşaklara aktarmaktır. Araştırma dönemin dil özelliklerini göstermesi açısından büyük bir yere sahiptir. Araştırma yapılan yerin tarihi ve coğrafi özellikleri giriş bölümünde tanıtılarakaraştırmacıların bir bilgi bütünlüğüne ulaşmaları hedeflenmiştir.
Ödeşmeler ve Şahmeran Hikayesi'nde anlatıcılar tipolojisi

Geleneksel anlatı yöntemlerinde anlatıcı kavramı birinci ya da üçüncü şahıs gibi gramatik yapıya bağlı kalınarak incelenmekte ya da bakış açısı ile birlikte değerlendirilmektedir. Ancak 1960'lı yıllarda ortaya çıkan ve anlatı yapılarını inceleyen anlatıbilimle yeni bir döneme girilmektedir. Anlatıbilimin önde gelen isimlerinden Gerard Genette, Anlatının Söylemi kitabında anlatı sesini ve anlatı modunu birbirinden ayırmaktadır. Ona göre anlatıcılar, 'öyküye dahil olma derecelerine' ya da 'anlatı seviyelerine göre' ikiye; odaklanmalar ise, 'sıfır odaklanma', 'iç odaklanma' ve 'dış odaklanma' olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Ülkemizde ise anlatıcı ve odaklanmanın birlikte değerlendirildiği incelemeler devam etse de son on yılda ivme kazanan anlatıbilim çalışmalarıyla bu gelenek kırılmaya başlamıştır. Uygulama alanı olarak roman türü üzerine yoğunlaşan disiplin içinde öykü incelemeleri geri planda kalmaktadır. 1965 yılında yazın hayatına başlayan ve öykü yazmada ısrarcı olan Tomris Uyar, İpek ve Bakır, Ödeşmeler ve Şahmeran Hikayesi, Dizboyu Papatyalar, Yürekte Bukağı, Yaz Düşleri Düş Kışları, Gece Gezen Kızlar, Yaza Yolculuk, Sekizinci Günah, Otuzların Kadını, Aramızdaki Şey ve Güzel Yazı Defteri adlı on bir öykü kitabı yayımlamıştır. Bu tezde Tomris Uyar'ın Ödeşmeler ve Şahmeran Hikayesi isimli kitabındaki öyküler, anlatıbilim yönteminden faydalanılarak anlatıcının konumu, odaklanma ve zaman ile ilişkisi açısından incelenmektedir. Çalışmada ele alınan öyküler hem tekil olarak hem de birbirleriyle karşılaştırılarak incelenmiş, anlatıcıların benzer ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Ayrıca anlatıbilim çalışmalarında göz ardı edilen öykü türü -Gerard Genette'in terminolojisinden de faydalanılarak- Tomris Uyar'ın öyküleri ile ön plana çıkarılmış, böylelikle öykü türü üzerinden anlatıbilimin sürekliliği ve güncelliği sağlanmıştır.
Mithat Cemal Kuntay'ın Son Posta gazetesindeki (1943-1956) yazılarının bibliyografyası ile dil, edebiyat ve sanat üzerine düşüncelerinin değerlendirilmesi

Meşrutiyet devri, Türk Edebiyatı ve Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı, dönemine şiir, roman, biyografi, oyun ve tercüme türlerinde eserler vermiş şair ve yazarımızdır. Özellikle, Namık Kemal üzerine yaptığı biyografi çalışması, batılı anlamda ilk örnek sayılmaktadır. Yazar, bu konuda 'Belgelerin Namık Kemal'ini yazmaya uğraştım' der. M. C. Kuntay'ın en çok eser verdiği tür biyografidir. Çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmış şiirlerinde bir kısmını 'Türkü Şehnamesinden' adını taşıyan bir kitapta toplamıştır. (1945) M. C. Kuntay özellikle 'Cumhuriyetin on beşinci yılını karşılarken' adlı şiirin şu son. beyiti ile hafızalarda yer almıştır. 'Bayrakları, bayrak yapan üstündeki kandır, Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.' yazar maddi kaygılardan dolayı edebi çalışmalarını geri plana itmiş; dergi ve gazetelerde yazılar yazmak zorunda kalmıştır. 'Son Posta' gazetesin de de (1943-1956) 13 yıl boyunca sürekli olarak günlük yazılar yazmıştır. Bu yazılardan bir kısmı dil, edebiyat, sanat konularına ilişkindir. Büyük bir bölümü ise, tarihi aktüel nitelikli yazılardan oluşmaktadır. 'Son Posta' da çıkan 4404 yazısı bibliyografya olarak verilmiş ve çalışma esas olan dil, edebiyat ve sanat yazıları üzerinde bir değerlendirme yapılmış, yazarın bu konulardaki orijinal görüş ve düşünceleri ortaya konulmuştur.
Sarı Abdullah Efendi'nin Cevahir-i Bevahir-i Mesnevİ'si, I. cilt

Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi, XVII. asrın önde gelen sufi ve siyaset adamı Sarı Abdullah Efendi (ö. 1661) tarafından telif edilmiştir. IV. Murad'a (1623-1640) sunulan bu eser, Mesnevi'nin sadece I. defterinin şerhini ihtiva etmekle beraber bu defter üzerine yazılmış olan en kapsamlı şerh olarak tanınmaktadır. Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi, Osmanlı kültür mirasının en kıymetli halkalarından biri niteliğindedir. Ayrıca bu eser Anadolu'da ve Türkçe kaleme alınan Mesnevi şerhleri arasında özel bir yere sahiptir. Bu eserin neşredilmesi, Türk-İslam edebiyatı alanında yapılan çalışmalar ve günden güne artmakta olan Mevlana araştırmaları için önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi'nin Süleymaniye Kütüphanesi, Fazıl Ahmed Paşa 740 numaralı nüshası esas alınmıştır. Bu nüsha, müellifin hem talebesi hem musahibi olan Cevri (ö. 1654) tarafından istinsah edilmiş ve müellifin kontrolünden geçmişş olması açısından önem arz etmektedir. Ayrıca eserin birinci cildi 1287 /1870'te Tasvir-i Efkar matbaasında, diğer ciltleri ise 1288 /1871'de Matbaa-i Amire'de, toplam beş cilt olarak neşredilmiştir. Tezin adlandırılmasındaki I. Cilt ifadesi, ilgili nüshadaki varak aralığının matbudaki karşılığıdır. Bu çalışmada ilgili bölüm transkribe edilmiş ve eserin içeriği incelenmiştir. Bu tez çalışması giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte Mesnevi'nin birinci cildine yazılmış olan şerhler tanıtılmaktadır. Birinci bölümde Sarı Abdullah Efendi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği ele alınmıştır. İkinci bölümde Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi'nin ele aldığı konular ve içeriği ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise eserin nüshaları tanıtılmıştır; ayrıca birinci cildin yazma eserdeki ilgili varaklarda yer alan kısmı (1b-107b) transkripsiyonlu şekilde verilmiştir.
Mecmu'a-i Eş'ar adlı bir Mevlevi mecmuasının incelemesi

Edebiyatımızda mecmu'lar birçok konuda derlenmiş şiirlerden oluşmaktadırlar. Bu sebeple derleyicinin zevkine göre derlenmiş birer şiir defteri olmaktan çıkıp birçok konuda yeni bilgiler ortaya koyup, eksiklikleri gideren birer kaynak görevi görmektedirler. Bu çalışmada Ankara Milli Kütüphane Milli Yazmalar Koleksiyonunda 06 Mil Yz A 8071 arşiv numarasıyla kayıtlı olan Mecmu'a-i Eş'ar adlı Mecmu'a tanıtılmış, bütünüyle incelenerek Türkçe bölümlerin transkripsyonlu metni verilmiştir. Eser bir Mevlevi Mecmu'asıdır. Mecmu'a aynı zamanda bir nazire Mecmu'ası ve şarkı mecmuası olma özelliklerini taşımaktadır. Çalışmada Mecmu'ada geçen şairler, Türkçe şiirler, tarihler ve nazireleri gösteren tablolar hazırlanmıştır. 18. yüzyılda yazıldığı düşünülen Mecmu'a bu yüzyılın imla özelliklerine uygun olarak transkribe edilmiş Latin alfabesine aktarılmıştır.
Menakıbname-Şeyh Gavrİ: İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım

Menakıbname XVII. yüzyıla ait Osmanlı Türkçesi özellikleri gösteren edebi bir metindir. Kelime hazinesi bakımından oldukça zengin olan eser üzerinde farklı akademik çalışmalar yapma imkanı da bulunmaktadır. Menakıbnamenin tek yazma nüshası Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunmaktadır. Eserin yazılış tarihi kesin olarak bilinmemekte olup İbrahim Big tarafından 1675 yılında istinsah edilmiştir. 136 varaktan oluşmaktadır. Varaklardaki satır sayısı birkaç varak dışında 21'dir. Tez çalışması; Menakıbname, Dil Özellikleri ve Metin ana bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk Edebiyatında menakıb-name geleneği, müellifin hayatı ve menakıb-name hakkında bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölüm dil özellikleri ana başlığı altında imla özellikleri ve ses bilgisi alt başlıklarından oluşmaktadır. Üçüncü ve son bölüm metin kısmıdır.
İstibşar

Edebiyat dünyası her zaman üzerinde araştırma yapılacak eser ihtiyacı duymuştur. Bu ihtiyacı karşılamanın yollarından biri, Harf Devriminden önce Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eserlerin Latin alfabesine çevrilmesidir. Edebiyat dünyamızda, eserlerinin tamamı henüz çevrilmemiş birçok yazar vardır. Bu yazarlardan biri de Ahmet Midhat Efendi'dir. Ahmet Midhat, yazdığı çok sayıda eserle edebiyat dünyamızda önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada, Ahmet Midhat Efendi'nin İstibşar adlı Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eseri, Latin alfabesine aktarılmıştır. Çalışmamız Giriş, Yazarın Hayatı ve Edebi Kişiliği, Eserin Özeti, Çeviriyazı, Sonuç, Dizin ve Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmamızın temelini oluşturan Osmanlıca Türkçesinden Latin alfabesine eser aktarımı gerekliliğinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde yazarın hayatı ve edebi kişiliğiyle ilgili bilgi verilmiştir. Eserin Özeti bölümünde eserin içeriğine dair bilgiler verildikten sonra Çeviri yazı bölümünde eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Dizin bölümünde ise eserde geçen şahısları ve eser isimlerini kapsayan bir dizin eklenmiştir.
İstanbul araştırmaları enstitüsü kütüphanesi şr_000076 numaralı şiir mecmuası

Şiir mecmuaları günümüz antolojilerinin karşılığı olan 'seçme şiir defterleri'dir. Derlendikleri dönemin ve mürettibinin edebi anlayışını ve şiir beğenisini yansıtmalarının yanında dönemin sosyal, kültürel, dini ve tarihi dokusu hakkında da bilgi veren şiir mecmuaları, Klasik Türk Şiirinin henüz aydınlanmamış noktalarında bilgiler içermesi yönüyle edebiyat araştırmacılarını cezbetmiş, edebiyat çalışmalarının vazgeçilmez referansları olmuştur. Saydığımız sebeplerle ilgimizi çeken İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi ŞR_000076 Numaralı Şiir Mecmuası yüksek lisans tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü mecmuanın tanımı, tasnifi, şiir mecmualarının edebiyatımızdaki yeri ve önemi, mecmua çalışmalarının tarihçesi ve literatür çalışmaları hakkında bilgileri içermektedir. 1. bölümde tez konumuz olan şiir mecmuasının tavsifi, muhtevası ve fiziksel özelliklerinin incelenmesine yer verilmiştir. 2. bölümde ise metnin kurulumunda izlenen yöntemler ve tez konumuz olan yazma eserin transkripsiyonlu metni sunulmuştur. Sonuçlar, kaynakça bilgisi ve şairler diziniyle çalışmamız noktalanmıştır. İçinde kendisinin de şiiri bulunan Hassan isimli bir şair tarafından 19. yy. da tertip edildiği anlaşılan mecmua 38 varak olup 49 şairin 92 şiirini ihtiva etmektedir. Çalışmamızda kaynaklara ulaşabildiğimiz ölçüde karşılaştırma yöntemi kullanılmış, farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Divanlarda olmayan ancak başka mecmualarda yer alan kimi şiirlerin, üzerinde çalıştığımız mecmuada da yer aldığı görülmüştür. Böylece mecmuada döneminin beğenilen şiirlerine yer verildiği anlaşılmıştır. Üzerinde çalıştığımız mecmuanın mecmua tasnifindeki yeri araştırılmış, çalışmamız sonucunda mecmuanın musammat mecmuaları sınıfında olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmayla amacımız daha önce varlığının farkında olunmayan bir şiir mecmuasını daha Klasik Türk Şiiri adına bizden sonra gelecek olan araştırmacıların istifadesine sunmaktır.
Sütçüler ağzı

Bu çalışma; Sütçüler yöresinin ağız özellikleri ile ses ve şekil bilgisi özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Söz konusu çalışma; Giriş, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Sonuç, Metinler ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Sütçüler'in tarihi, coğrafi özellikleri; ekonomik, tarımsal faaliyetleri ve gelenekleri görenekleri ortaya konularak yörenin tanıtılması amaçlanmıştır. Ses ve şekil bilgisinde; Sütçüler ilçesinin ağız özellikleri Türkiye Türkçesinden farklı yönleri ile belirtilmiştir. Farkı olan yönler yörenin ağız haritasındaki yerleri ile belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu yöre çevresindeki Antalya, Afyon, Burdur, Denizli, Uşak gibi komşu illerde ve Isparta'nın diğer ilçelerinde yapılan ağız çalışmaları ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Bununla birlikte Sütçüler ağzının diğer yörelerle benzerlik veya farklılık gösteren yönleri belirtilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde Sütçüler yöresinin ağız bölgeleri tespit edilmiştir. Karakteristik özellikler belirtilmeye çalışılmıştır. Metin kısmında ses kayıt cihazıyla yapılan derlemelerdeki kişilerin konuşmaları, konularına göre ayrılarak belirtilmiştir. Sözlük bölümünde ise kelimelerin anlamları verilmiştir. Aynı kelimelerdeki ses farklılıkları karşılaştırılarak belirtilmiştir.
British Library or 4129 numaralı yazma şiir mecmuası

Bu çalışmada İngiltere British Library'de bulunan 4129 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni sunulup eser üzerinde incelemelerde bulunulmuştur. Mecmuanın tanımı ile birlikte bunun edebiyat tarihindeki yeri ve önemi anlatılmıştır. Daha sonra 116 varaklık araştırma konusu olan mecmua ile ilgili bilgiler verilmiştir. Gazellerin çoğunlukta olduğu ve 408 şiir içeren bu mecmuada, kaside, tercie-bend, tahmis, muhammes ve müseddes nazım şekilleri de bulunmaktadır. Tez, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Klasik Türk Edebiyatında mecmua ve nazire ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde çalışma konusu olan mecmuanın şekil ve muhtevasına dair incelemelerde bulunulmuştur. İkinci bölümde ise mecmuanın divanlarla karşılaştırmalı metni ve sonuç yer almaktadır.
17. yüzyıl divanlarında ismi geçen şair ve eserlerin beyitlere yansıması

Bu çalışma, 17. yüzyılda yazılmış olan divanlarda geçen şair ve eser kadrosunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu tespitin neticesinde bu yüzyılda hangi şairlerin, hangi nazım şekillerinde kaç kere geçtiğini ve hangi münasebetle beyitlerde anıldığını milliyetlerine göre tasnif etmek ve istatistiki veriler çıkarmaktır. Eser isimleri de aynı metotla tespit edilerek içeriklerine göre sınıflandırılmıştır. Çalışma yedi bölümde gerçekleştirilmiştir:Giriş bölümünde 17. Yüzyıl Türk Edebiyatının genel görünümü siyasi, sosyal, kültürel ve edebi açıdan ayrıntılı bir biçimde değerlendirilmiştir. Daha sonra kaside ve gazel nazım şekillerinin tarihi gelişimi anlatılarak, 17. yüzyılda ortaya çıkan şiir akımları hakkında etraflı değerlendirmeler yapılmıştır. Birinci bölümde, 17. yüzyıl divanlarında geçen Arap şairleri ortaya kondu. Bunun için beyitlerin izahından önce bu şairlerin hayatları hakkında bilgiler verildi ve bu şairlerin isminin yer aldığı beyitlerin hangi divanlarda, kaç kez ve hangi münasebet yönüyle yer aldıkları belirlendi. Sonrasında beyitlerin açıklamaları verilerek uygun yerlerde tablo ve grafiklerle sonuçlar aktarıldı. İkinci bölümde İran şairleri, üçüncü bölümde Selçuklu Dönemi şairleri, dördüncü bölümde Osmanlı şairleri, beşinci bölümde Çağatay şairleri, altıncı bölümde kimliği tespit edilemeyen şairler, yedinci bölümde de bu divanlarda geçen eserler aynı yöntemler takip edilerek ele alındı. Her bölümün sonunda, genel bir değerlendirme olması açısından bu şairlerin isminin geçtiği nazım şekilleri ve hangi münasebetlerle anıldıklarına dair tablo ve grafikler ayrıca verildi. Değerlendirme ve Sonuç kısmında, çalışma neticesinde elde edilen sonuçların toplu bir değerlendirmesi yapıldı. Divanlarda geçen kişi ve eser adları iki ayrı indeks halinde sıralandı. Ekler kısmında, bu yüzyılda ismi geçen şair ve eserleri istatistiki veriler kapsamında görebilmek için tablo ve grafikler verildi.
Necati Bey Divanı'ndaki atasözleri ve deyimlerin Türkçe ders kitaplarında yer alma durumlarının incelenmesi

Türk Dili, tarih boyunca çok farklı coğrafyalarda konuşulmuş, yayıldığı tüm coğrafyaların kültürlerinden ve yaşayış şekillerinden birçok şeyi bünyesine katmıştır. Türk Dilinin en çok kullanılan söz varlığı ürünleri olan atasözleri ve deyimler de bu coğrafyalardan etkilenerek oluşmuştur. Adeta dilimizin gen haritası durumunda olan atasözleri ve deyimler Türk Milletinin yaşayışı, düşünüşü, dünya görüşü, günlük yaşayışı ve karşılaştığı farklı durumlar karşısında nasıl tepkiler verdiği hakkında bize çok önemli bilgiler vermektedir. Atasözleri ve deyimlerimizin kültürümüzü gelecek kuşaklara aktarmadaki rolünü göz ardı edemeyiz. Necati Bey, kullandığı sade Türkçesi ve şiirde kültürel ögelere yer vermesi sayesinde hem kendine özgü bir şiir dili oluşturmuş, hem de kültür ögelerimizin gelecek kuşaklara aktarılması konusunda Türk diline önemli bir hizmette bulunmuştur. Necati Bey'in diğer bir önemli özelliği ise atasözü ve deyim kullanmadaki ustalığıdır. 15. yüzyıl Divan edebiyatının önemli şahsiyetlerinden olan Necati Bey'in günümüze kadar ulaşan tek eseri divanıdır. Çalışmanın ana kaynağı ise Ali Nihat Tarlan tarafından Necati Bey'in divanının 20 farklı nüshasını karşılaştırarak hazırladığı Necati Bey Divanı adlı eseridir. Çalışmanın amacı Necati Bey Divanı'nda yer alan atasözleri ve deyimlerden yararlanarak atasözü ve deyim öğretimini kolaylaştırmak, gerçek ve mecaz anlamı ayırt etmeyi göstermek, atasözlerini ve deyimlerin Türkçe ders kitaplarında etkili bir şekilde kullanımını sağlamaktır. Hazırlanan çalışmada Necati Bey Divanı'nda yer alan gazel, kaside, kıt'a, mersiye, terci-i bend ve murabbalarda tarama yöntemi kullanılarak atasözü ve deyim saptaması yapılmıştır. Yapılan bu taramada, 52 beyitte 48 farklı atasözü ve 589 beyitte 244 farklı deyim saptanmıştır. Necati Bey Divanı'nda saptanan deyimler yapısall özellikleri bakımından birleşik fiil ve isim grubu olarak sınıflandırıldı. Necati Bey Divanı'nda saptanan atasözleri ve deyimlerin 5-8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunma durumları belirnenip tablolaştırılarak sunuldu. Necati Bey Divanı'nda saptanan atasözleri ve deyimlerin Türkçe ders kitaplarında bulunmaları bize gösteriyor ki, belli bir zümreye ait olarak bilinen Klasik Türk şiirinde, bugün bile ağızlarda yaşamayı sürdüren halka ait birçok sözcüğe rastlanmaktadır.
Mersin Halkevi ve İçel dergisinin halk bilimi açısından değerlendirilmesi

Çalışmanın konusu Mersin Halkevi ve Mersin Halkevi yayın organı olan İçel dergisinin halkbilimi açısından değerlendirilmesidir. Halkevlerinin kurulma fikri ülkedeki sosyal, siyasi ve kültürel durumun bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Halkevlerinin oluşumunda, kuruluş amacı Türk kültürünü yüceltme ve Türklük şuurunu geliştirme olan Türk Ocakları önemli bir yere sahiptir. Halkevleri, halkın yeni rejim hakkında bilgilenmesini sağlamak amacıyla 1932'de Atatürk'ün emri ile kurulmuştur. Sosyal ve kültürel alanda Türk milletine ve kurulduğu yöredeki halka sayısız hizmette bulunmuştur. Halkevleri bir yandan toplumu kültürel yönden geliştirmeyi amaçlarken, diğer yandan Atatürk dönemi yeniliklerini halka ulaştırmada önemli bir rol üstlenmiştir. Ülkemizde birçok ilde halkevi kurulmuştur. Bunlardan biri de 24 Şubat 1933'te kurulan Mersin Halkevi'dir. Mersin Halkevi de Türkiye genelindeki diğer halkevleri gibi toplumun sosyal ve kültürel alanda gelişimine yardımcı olmuş ve bu faaliyetleri yürütürken en önemli yayın organı olan İçel dergisinden yararlanmıştır. Bu bağlamda, İçel'in sosyal ve kültürel alandaki çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturan folklor ürünleri incelenmiş ve bu ürünlerin kültürümüze katkısını verilmeye çalışılmıştır.
Türk şiirinde metafor (1923-1960)

Batı kaynaklı terminolojiden alınan 'metafor'un, Türkçede geleneksel tasnif içine yerleştirilmesi ve kullanımında çeşitlilik oluşmuştur. Batıda, felsefe alanında temelleri atılan kavram, ülkemizde ise figüratif bir misyon yüklenerek mecaz, açık-kapalı istiare, ad aktarması, deyim aktarması, telmih gibi birçok terim yerine kullanılmış ve örneklendirilmiştir. Türk Şiirinde Metafor (1923-1960) isimli bu çalışmada; 1980 sonrası gelişen ve metaforun kavramsal alanını ortaya koyan, Çağdaş Metafor Teorisi incelenmiş ve örneklendirilmiştir. Metafor, kavramsal alanların eşitlenmesi sonucu ortaya çıkan geniş bir haritalamadır. Türkçenin hem standart dilinin hem sanat dilinin şekillenmesinde pay sahibi olan metaforlar, zihni haritalarda insani, toplumsal, coğrafi tüm etkilere dair izler taşır. Bu yapılanmanın farkında olan sanatçı; yeni, orijinal üretimleri ile dile kavramsal bir genişleme getirirken, okur zihnine de farklı yollardan ulaşım imkanına kavuşur. Şiir özelinde yapılan bir tasnif ile metaforların; toplumun ortak hafızasından çekilerek ve yeni/orijinal haritalamalarla oluştuğu görülür. Toplum hafızasından çekilen 'geleneksel metaforlar'; bulundukları 'birincil' halleri ile ya da haritalamanın genişletilmesi ile 'kompleks' olarak şiir diline dahil olurlar. Şairler, 'yeni'/'orijinal' metaforlarını da iki yol ile şiirlerinde kullanır: Dilsel ifadelere haritalamayı yansıtarak okurun metaforu görmesini sağlamak ya da metaforu doğrudan ifade olarak verip okurun haritalama yapmasını beklemek. 1923 1960 yılları arasında yayınlanmış şiirler incelendiğinde hem geleneksel hem yeni metaforların örneklerine rastlanılmış ve temsil gücü yüksek olanlar seçilerek incelenmiştir.