Fonksiyonel kabızlığı olan çocuklarda davranışsal tedavinin yaşam kalitesi üzerine etkisi

Çocuklarda tüm yaş gruplarında dışkılamanın normal bir düzen içinde olması sağlığın bir işareti sayılır. Kronik kabızlık, aile için ciddi bir hastalığın belirtisi olabileceğinden endişe kaynağıdır. Fonksiyonel kabızlığın sıklıkla akut presipitan bir olay sonrası, istemli veya bilinçaltı dışkı tutma sonrası kaynaklandığı düşünülür. Çocuklarda kabızlık fiziksel semptomların yanında psikolojik ve sosyal süreçleri de içerir. Kabızlığı olan bir çocuk; karın ağrısı, dışkı yaparken ağrı duyma yanında; toplum içinde kendini güvensiz, sinirli, sosyal ortamlarda ve arkadaş ilişkilerinde başarısız, utangaç hisseder. Bu da çocuğun yaşam kalitesini etkileyen bir süreçtir. Yaşam kalitesi temel olarak, kişinin yaşam koşullarında uyumda kişisel tatminini etkileyen, hastalığın günlük yaşam üzerindeki fiziksel, mental ve sosyal etkilerine verdiği bireysel yanıtları temsil eden bir kavram olarak görülmelidir. Çocukluk çağı kabızlık tedavisinde eğitim çok önemlidir. Aile ve çocuk iyi ikna edilirse ve ciddi bir hastalığı olmadığı anlatılırsa tedavi etkili olur. Aileye ve çocuğa dışkı tutmanın mekanizması anlatılmalıdır. Aileye ve çocuğa bu tedavinin aylarca sürebileceği anlatılmalıdır Bizim çalışmamızda amacımız; fonksiyonel kabızlığı olan çocuklarda davranışsal tedavinin etkinliğini yaşam kalitelerini ölçerek değerlendirmektir. Beklentimiz tedavi öncesindeki yaşam kalitesinin, davranışsal tedaviyle artıp artmadığını görmek ve bir skor oluşturarak bunu davranışsal tedavinin ölçütü olarak göstermektir. Çalışmamıza fonksiyonel kabızlığı olan 129 çocuk alındı. Çalışma grubundaki çocuklara kabızlığın davranışsal tedavisi uygulandı. Hastalara sosyodemografik anket ve tedavi başlangıcında, tedavinin birinci ayında ve tedavinin üçüncü ayında değişik yaş gruplarına göre düzenlenmiş KİNDL yaşam kalitesi anketleri uygulandı. Bu anketler yaş gruplarına göre 12-16 yaş için kiddo kindl anketi; 8-12 yaş için kid kindl anketi; 4-7 yaş için kiddy kindl anketi ve 4-7 yaş arasındaki anketlerini kendileri yapamayan çocuklar için aile formu kindl anket şeklinde uygulandı. Yaşam kalitesi anketinde, bedensel iyilik, duygusal iyilik, özsaygı, aile, arkadaş okul gibi boyutlar yer almaktaydı. Çalışmaya alınan fonksiyonel kabızlığı olan çocuklar önce yaş gruplarına göre ayrılarak yaşam kaliteleri, tedavi başlangıcı ve sonrasında olacak şekilde ayrı ayrı incelendi. Tüm yaş gruplarını birlikte incelediğimizde çalışmaya alınan çocukların tedavi başlangıcı ve tedavinin birinci ayındaki yaşam kalitesi skorlarından toplam yaşam kalitesi skoru, bedensel iyilik ve özsaygı skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark yani belirgin artış saptandı (p değerleri her üçünde 0.000 idi). Tedavi başlangıcı ve tedavinin üçüncü ayı arasındaki yaşam kalitesi skorlarına bakıldığında okul skoru hariç tüm boyutlarda artış saptandı (Toplam yaşam kalitesi, bedensel iyilik, duygusal iyilik, özsaygı ve arkadaş skorları için p:0.000, aile skoru için p:0.004). Sosyodemografik verilerden anne ve baba eğitim durumu, anne ve baba çalışma durumu, evde yaşayan kişi sayısı, evdeki oda sayısı, çocuğa ait oda varlığı, gelir durumu, sosyal güvence gibi maddelerle yaşam kalitesi skorlarından bazılarıyla istatistiksel açıdan anlamlı sonuç bulundu. Ancak çevresel ya da başka faktörlerin de bunda rol oynadığı düşünüldü. Bu çalışmanın sonuçları; fonksiyonel kabızlıkta davranışsal tedavinin önemini, fonksiyonel kabızlığın yaşam kalitesini önemli ölçüde bozduğunu; bu kronik süreçte davranışsal tedavinin etkili bir şekilde uygulanması tedavinin başarısını arttırdığını ve bunu yaşam kalitesini yükselterek gösterdiğini anlamamızı sağlamıştır. Kronik bir sorun olan fonksiyonel kabızlık sadece medikal tedavi ile tedavi edilmemelidir ve davranışsal tedavi de tedavinin önemli bir parçasını oluşturmalıdır. Çocuğun ve ailenin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen fonksiyonel kabızlık uzun vade de takip edilmeli, sekonder olarak ortaya çıkabilecek sorunların bu şekilde önüne geçilmelidir.