Türk İş Hukukunda işyeri sendika temsilciliği

İşyeri sendika temsilcilerinin Türk İş Hukukunda ayrı bir yeri ve önemi vardır. Sendika temsilcisi; işyerinde kendisini atayan sendikayı temsil eden, işçi-işveren ve sendika arasında köprü vazifesi gören kimsedir. Tarihsel süreç içerisinde işçi temsilciliği kurumu, işçilerin işverene iletmek istedikleri talep ve şikayetlerini bir araya gelerek ve aralarından seçtikleri temsilciler vasıtasıyla ulaştırma isteklerinden kaynaklanmıştır. ilk defa 1936 yılında 3008 sayılı iş Kanunu ile kabul edilen işçi temsilciliği, bu dönemde önemli görevler ifa ettikten sonra 1963 yılında 274 sayılı Sendikalar Kanunu ile yerini işyeri sendika temsilciliğine bırakmıştır. Bu dönemde yasal düzenlemenin yetersizliği ve uygulamada baş gösteren bir takım sorunlar ve öğretide yapılan yoğun eleştiriler üzerine 1983 yılında çıkarılan 2821 sayılı yeni Sendikalar Kanunu ile sendika temsilciliği kurumu yeniden düzenlenmiştir. İşyeri sendika temsilcilerini atama yetkisi, toplu iş sözleşmesi yapmak üzere kesinleşen işçi sendikasına aittir. Kanuna göre, işyerinde çalışan işçi sayısı 50'ye kadar ise 1,51 ile 100 arasında ise en çok 2, 101 ile 500 arasında ise en çok 3,501 ile 1000 arasında ise en çok 4, 1001 ile 2000 arasında ise en çok 6, 2000'den fazla ise en çok 8 temsilci atanabilir. Sendika atadığı temsilcilerin kimliklerini 15 gün içinde işverene bildirir. Ayrıca, bunlardan birini baştemsilci olarak görevlendirebilir (Sendikalar Kanunu md.34). işyeri sendika temsilcileri, işyeri ile sınırlı kalmak kaydı ile işçilerin dileklerini dinlemek ve şikayetlerini çözümlemek, işçi ve işveren arasındaki işbirliği ve çalışma barışını devam ettirmek, işçilerin hak ve menfaatlerini gözetmek, İş Kanunları ve toplu iş sözleşmelerinde öngörülen çalışma koşullarının uygulanmasına yardımcı olmakla görevlidirler. Temsilciler bu görevlerini işyerindeki işlerini aksatmamak ve iş disiplinine aykırı olmamak koşuluyla yerine getirirler (md.35). işyeri sendika temsilcisi olabilmek için, kanunun 5. maddesinde belirlenen sendika kumcuları için aranan nitelikleri taşımak gerekir (md.34/2). Bunları kısaca şu şekilde özetleyebiliriz: Türk vatandaşı ve Türkçe okuryazar olmak, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip ve kamu hizmetlerinden mahrum edilmemiş olmak, belli suçlardan dolayı hüküm giymemiş olmak. Sendikalar Kanunu, işyeri sendika temsilcilerine hizmet akitlerinin işveren tarafından feshine karşı iş güvencesi sağlamıştır. Buna göre, işveren işyeri sendika temsi İdlerinin hizmet akitlerini haklı bir neden olmadıkça ve nedenini açık ve kesin bir biçimde belirtmedikçe feshedemez. Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde temsilcinin veya üyesi bulunduğu sendikanın iş mahkemesinde dava açma hakkı vardır. Dava iki ay içinde sonuçlandırılır. Mahkeme temsilcinin işine iadeye karar verirse, fesih geçersiz sayılarak iş gördürülmemiş olsa bile temsilcinin işten çıkarıldığı tarihten başlamak üzere temsilcilik süresinin devamınca ücreti ve bütün hakları işveren tarafından ödenir, işine iade kararı verilen işçi 6 iş günü içinde işe başlamak zorundadır. Bu süre zarfında işe başlamayan işçiye mahkemece öngörülen tazminat ödenmez. Mahkemenin kararı kesin olmakla birlikte, işçinin kanundan ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları saklıdır (md.30). Şu an yürürlükte bulunan 2821 sayılı Sendikalar Kanununun işyeri sendika temsilciliğine ilişkin hükümlerinde, uygulamada tereddüt yaratan bazı boşluklar ve aksaklıklar vardır; bunların süratle düzeltilmesi gerekir.