Süyünbay Eraliyev'in Cıldızdarga Sayakat adlı uzun şiiri ve zamanında onun üzerinde yapılan tartışmalar

Ünlü Rus yazarı V. G. Belinskiy 'Edebiyat, halk şuurunun, ruhi hayatının çiçeği veeyvesidir.' der. Onun dediği gibi edebiyat, insanın ruh dünyasını, onun hayat tarzını, vederinde bulunan zengin iç dünyasını açar. Toplumun gelişme sürecindeki kendine özgü olaylarınfarkına varılması için sanat hayallerini oluşturma yoluyla insanlara tesir eder. Onların şuurununfikri ve estetik yönden yenilenmesine hizmet eder. Yüksek lisans tezi olarak tarafımdan hazırlanan bu çalışma, ünlü Kırgız şairiSüyünbay Eraliyev'in 'Cıldızdarga Sayakat' adlı uzun şiiri ve zamanında onun üzerinde yapılan tartışmalar üzerinedir. Niçin eserin tartışması üzerindesorusu akla gelebilir. Bunun sebebi eser kırgız edebiyatında henüz 'Yabancı' olarak gözükenserbest nazım şeklinde yazılan ilk örneklerinden biri olmasıdır. Bu yüzden giriş kısımda ilk önce serbest nazım şekli ve tarihi hakkında bilgi verildi. Serbest nazım şeklinin batıda XVIII. yy'da ilk olarak ortaya çıkışı, ve bu şeklin XIX. yy'ın sonu XX. yy'ın başında bütün dünyaya yayılması ve bununla birlikte Türk ve Rus edebiyatında aldığı yer ve şairler hakkında bilgiler ortaya konuldu. Daha sonra 1960- 70 yıllar arasında Kırgız edebiyatında serbest nazmın yer alması ve bu tarzda şiirler yazan şairler hakkında söz etmeyidoğru buldum. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde Kırgız yazılı edebiyatının tarihi ele alındı. Asıl konudan uzaklaşmamakiçin 1917 yıldan önceki Kırgız edebiyat tarihine çalışmamızda yer vermeye gerek duymadık. Kırgız edebiyatının önemli etabı Büyükİnkilap devriminden sonra başlayıp günümüzün çağdaş edebiyatına kadar olan gelişimi ve onun içindeki nazım şekli üzerinde bilgi verildi. Nazmın gelişme etaplarına detaylı olarak bakıldı. Bu arada tanınan şairlere ve eserlerine kısaca değinildi. II. Bölümde 'Cıldızdarga Sayakat' şiirinin sahibi SüyünbayEraliyev'in hayatı ve sanatı üzerinde geniş bilgi verildi. III. Bölümde ise 'Cıldızdarga Sayakat' uzun şiirinin yazılış tarihi, şekli ve eserdeki uzay, ömür, ölüm, hayat, insan, tabiat ve sevgiden oluşan sonsuzlukkonusu işlendi. Bu şiirin serbest nazım şeklinde yazılışı okuyucuların, eleştiricilerin, edebiyatuzmanlarının dikkatini çekerek çalışmanın esas konusu olan eser üzerinde zamanında çok önemli tartışma yaratılmıştır. Onların her çeşit fikri ve görüşü örnek verilerek IV. Bölümün içeriğindeoluşturuldu. Ondan sonra ek kısımda eserin asıl Kırgızcası ve Türkiye Türkçesine çevirisi yapıldı. Şiiriaktarırken o kadar büyük zorluk çekmedim. Çünkü bir yandan kırgızca ile türkçe arasındaki ortak kelimelerin çok olması ve anlamların aynı şekilde algılanması, diğer yandan şiirin serbest nazım şeklinde yazılması yani kafiye düzeninin olmaması bana yardımcı oldu. Şairin kendisinin istediğifikri, düşünceleri olduğu gibi aktarmaya çalıştım, ama bu çeviri üzerinde gözden kaçan eksikliklervarsa okuyucuların değerlendirmesine sunuyorum. Gelecekte bunun gibi değerli eserleri Türkçeyedaha çok sayıda tercüme edilmesini temenni ederim. Bu araştırmanın amacı, önemi ve özelliği ile ilgi olarak Önsözde bahsedildi. Bu küçücük çalışmam Kırgız edebiyatını ve şairlerini yakından tanımak isteyenlere ve genel olarak Kırgız nazmına ilgi duyanlara yararlı olacağına inanıyorum.