Bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında tasarlanan argümantasyon temelli etkinliklerin, 8. sınıf öğrencilerinin bilimin doğası görüşlerine, sözde-bilimsel inançlarına ve argümantasyon becerilerine etkisi

Bu araştırmada bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon temelli etkinliklerle gerçekleştirilen öğretim sürecinin, 8. sınıf öğrencilerinin bilimin doğası görüşlerinde, sözde-bilimsel inançlarında ve argümantasyon becerilerinde meydana getirdiği değişimlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2015- 2016 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, İstanbul ili Maltepe ilçesinde yer alan bir devlet okulunda 8. sınıfta öğrenim gören toplam 28 öğrenci bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırma çoklu yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada zayıf deneme desenlerinden tek gruplu ön-test son-test deseni ve durum çalışması desenlerinden bütüncül çoklu durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve öğrencilerin sözde-bilimsel inançlarını açığa çıkarmayı amaçlayan Sözde-bilim İnanç Ölçeği, öğrencilerin bilimin doğası görüşlerini ve bu görüşlerdeki değişimi belirlemek amacıyla Bilimin Doğası Görüşleri Formu Form D+ kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından bilim sözde-bilim tartışması bağlamında hazırlanan sözde-bilimsel vakaları merkeze alan Etkinlik Çalışma Kağıtları ve sınıf içi argümantasyon sürecinde grup tartışmaları sırasında elde edilen ses kayıtları kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan etkinlikler homeopati, aşı karşıtlığı, radyestezi devir daim makineleri ve bilimin açıklayamadığı iddia edilen gazete haberleri gibi konular üzerine kurgulanmıştır. Sözde-bilim İnanç Ölçeğinden elde edilen veriler uygun nicel tekniklerle analiz edilirken, Bilimin Doğası Görüşleri Formu'ndan elde edilen verilerin analizinde literatürde yer alan Bilimin Doğası Görüşleri Formu Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılmıştır. Benzer şekilde öğrencilerin argümantasyon becerilerini açığa çıkarmak için yapılan ses kayıtlarının analizinde literatürde bulunan Sınıf İçi Bilimsel Argümantasyon Formu'ndan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, araştırmanın amacı doğrultusunda argümantasyon becerileri, sözde-bilimsel inançlar ve bilimin doğası görüşleri için ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırma sürecinde uygulanan öğretim etkinlikleri sonucunda argümantasyonun bilişsel ve kavramsal yönleri boyutunda kayda değer bir değişimin meydana gelmediği ancak bu boyutta yer alan sistemli değerlendirme kategorisinde etkinlikler boyunca önemli bir gelişimin gözlendiği tespit edilmiştir. Argümantasyonun epistemik yönleri boyutunda ise bir miktar gelişim gözlendiği, uygulanan etkinlikler süresince bu boyutta yer alan kanıtların sınanması ve yöntemi değerlendirme kategorilerinde önemli gelişmelerin oluştuğu görülmüştür. Argümantasyonun sosyal yönleri boyutunda ise orta düzey beceriye sahip olunduğu ve öğretim uygulamalarının bu boyutta yer alan fikirleri tartışma, teşvik etme, netleştirme ve soru sorma gibi kategorilerde kayda değer artış gösterdiği, diğer kategorilerde ise bir miktar gelişim sağladığı dikkat çekmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon temelli etkinlikler, öğrencilerin bilimin doğası görüşlerini olumlu yönde etkilemiştir. Gerçekleştirilen öğretim uygulamalarının bilimin doğasının alt boyutlarına etkisi incelendiğinde; bilimin ampirik doğası, bilimsel bilginin değişkenliği, bilimin sübjektif doğası, bilimin yaratıcı doğası ve bilimsel teori ile kanun arasındaki fark alt boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın yürütülen etkinliklerin gözlem ve çıkarım arasındaki fark ile sosyal ve kültürel ögelere bağımlılık alt boyutlarında herhangi bir anlamlı değişime yol açmadığı saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre, 8. sınıf öğrencilerinin sözde-bilimsel inançlarının ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon temelli etkinliklerin, öğrencilerin sözde-bilimsel inançlarında anlamlı değişime yol açmadığı gözlemlenmiştir. Elde edilen verilerin cinsiyet ya da maddeler bazında da benzer sonuçlar ortaya koyduğu, sözde-bilimsel inançların cinsiyet ve sözde-bilimsel iddiaların türünden etkilenmediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada son olarak, hazırlanan etkinliklere, uygulama sürecine, öğretim tekniklerine, ölçme değerlendirme süreçlerine ve gelecek araştırmacılara yönelik bir dizi öneride bulunulmuştur. Bu araştırmada bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon odaklı etkinliklerle gerçekleştirilen öğretim sürecinin, ortaokul öğrencilerinin bilimin doğası görüşlerinde, sözde-bilimsel inanışlarında ve argümantasyon becerilerinde meydana getirdiği değişimlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2015- 2016 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, İstanbul ili Maltepe ilçesinde yer alan bir devlet okulunda 8. sınıfta öğrenim gören toplam 28 öğrenci bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırma, karma araştırma yöntemlerinden gömülü desen, zayıf deneme desenlerinden tek gruplu ön-test son-test deseni ve eylem araştırması desenlerinden katılımcı eylem araştırması desenine uygun bir biçimde kurgulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve öğrencilerin sözde-bilimsel inanışlarını açığa çıkarmayı amaçlayan Sözde-bilim İnanış Ölçeği, öğrencilerin bilimin doğası görüşlerini ve bu görüşlerdeki değişimi belirlemek amacıyla Bilimin Doğası Görüşleri Formu Form D+ , araştırmacı tarafından bilim sözde-bilim tartışması bağlamında hazırlanan sözde-bilimsel vakaları merkeze alan Etkinlik Çalışma Kağıtları ve sınıf içi argümantasyon sürecinde grup tartışmaları sırasında elde edilen ses kayıtları kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan etkinlikler homeopati, aşı karşıtlığı, radyestezi devir daim makineleri ve bilimin açıklayamadığı iddia edilen gazete haberleri gibi konular üzerine kurgulanmıştır. Sözde-bilim İnanış Ölçeğinden elde edilen veriler uygun nicel tekniklerle analiz edilirken, Bilimin Doğası Görüşleri Formu'ndan elde edilen verilerin analizinde literatürde yer alan Bilimin Doğası Görüşleri Formu Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılmıştır. Benzer şekilde öğrencilerin argümantasyon becerilerini açığa çıkarmak için yapılan ses kayıtlarının analizinde literatürde bulunan Sınıf İçi Bilimsel Argümantasyon Formu'ndan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, araştırmanın amacı doğrultusunda argümantasyon becerileri, sözde-bilimsel inanışlar ve bilimin doğası görüşleri için ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırma sürecinde uygulanan öğretim etkinlikleri sonucunda argümantasyonun bilişsel ve kavramsal yönleri boyutunda kayda değer bir değişimin meydana gelmediği, bu boyutta yer alan sistemli değerlendirme kategorisinde etkinlikler boyunca önemli bir gelişimin gözlendiği tespit edilmiştir. Argümantasyonun epistemik yönleri boyutunda ise bir miktar gelişim gözlendiği, uygulanan etkinlikler süresince bu boyutta yer alan kanıtların sınanması ve yöntemi değerlendirme kategorilerinde önemli gelişmelerin oluştuğu görülmüştür. Argümantasyonun sosyal yönleri boyutunda ise orta düzey beceriye sahip olunduğu ve öğretim uygulamalarının bu boyutta yer alan fikirleri tartışma, teşvik etme, netleştirme ve soru sorma gibi kategorilerde kayda değer artış gösterdiği, diğer kategorilerde de bir miktar gelişim sağladığı dikkat çekmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon odaklı etkinlikler, öğrencilerin bilimin doğası görüşlerini olumlu yönde etkilemiştir. Gerçekleştirilen öğretim uygulamalarının bilimin doğasının alt boyutlarına etkisi incelendiğinde; bilimin ampirik doğası, bilimsel bilginin değişkenliği, bilimin sübjektif doğası, bilimin yaratıcı doğası ve bilimsel teori ile kanun arasındaki fark alt boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştir. Buna karşın yürütülen etkinliklerin gözlem ve çıkarım arasındaki fark ve sosyal ve kültürel ögelere bağımlılık alt boyutlarında herhangi bir anlamlı değişime yol açmadığı gözlemlenmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre, ortaokul öğrencilerinin sözde-bilimsel iddialara inanma eğilimlerinin ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte bilim sözde-bilim ayrımı bağlamında hazırlanan argümantasyon odaklı etkinliklerin, öğrencilerin sözde-bilimsel inanışlarında anlamlı değişime yol açmadığı gözlemlenmiştir. Elde edilen verilerin cinsiyet ya da maddeler bazında da benzer sonuçlar ortaya koyduğu, sözde-bilimsel inanışların cinsiyet ve sözde-bilimsel iddiaların türünden etkilenmediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada son olarak, hazırlanan etkinliklere, uygulama sürecine, hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitimine, öğretim tekniklerine, ölçme değerlendirme süreçlerine ve gelecek araştırmacılara yönelik bir dizi öneri gündeme getirilmiştir.