Suça sürüklenen çocukların sağlık bakım gereksinimlerinin belirlenmesi

Giriş ve Amaç: Ceza infaz kurumları, toplumda bulunan hastalıkların daha yoğun olarak görüldüğü yerlerdir. Ceza infaz kurumlarında sunulan sağlık bakım hizmetleri, ceza infaz kurumları ve toplum arasında yoğun bir etkileşime sahip olduğu için, halk sağlığının kaçınılmaz bir parçasıdır. Ceza infaz kurumlarında iyi planlanan bir halk sağlığı hemşireliği hizmeti; çocuklukla yetişkinlik arasında bir köprü, kişilik gelişiminde bir dönüm noktasında olan bu kurumlarda kalan suça sürüklenen çocukların, riskli davranışlardan kaçınarak, sağlıklı ve güvenli davranışlar göstermesine, iyi bir bilgi, beceri, olumlu tutum ve davranış kazanmasına, sağlıklı yaşam bilincinin gelişmesi ve yaşam tarzının iyileştirilmesine, topluma döndüklerinde birlikte yaşadığı kimselere ve gelecekte çocuklarına iyi birer rol model olabilmesine, rehberlik yapabilmesine ve böylece sağlıklı toplumlar oluşmasına katkı sağlar. Bu çalışmada ceza infaz kurumlarındaki suça sürüklenen çocukların sağlık bakım gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma; T. C. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nden gerekli izin alınarak İzmir Aliağa/Şakran Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda yapılmıştır. Araştırmanın evrenini; T. C Adalet Bakanlığı İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda 2015- 2016 yılları arasında kalan 268 tutuklu, hükümlü ve hükümözlü çocuk oluşturmuştur. Örneklem grubuna dahil edilecek toplam çocuk sayısı tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak 158 çocuk olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulaması Kasım 2015- Haziran 2016 tarihleri arasında yapılmıştır. Veriler; Sağlık Bakım Gereksinimlerinin Belirlenmesine İlişkin Anket Formu ve Fizik Muayene Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirmesi ise bilgisayarda SPSS 18.00 hazır paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan çocukların %34.8'i tutuklu, %38'i hükümözlü, %27.2'si ise hükümlü çocuklardan oluşmaktadır. Çocukların %10.2'si 16 yaşın altında, %89.8'i ise 16-17 yaş grubunda olup, %93'ü bekar, %6.3'ü evli ve %0.7'sinin ise boşanmış olduğu saptanmıştır. Çocukların %51'i Ege Bölgesi'nde doğmuş olup, %55'inin aile yapısı çekirdek, %24.7'sinin parçalanmış, %20.3'ünün ailesi ise geniş aile yapısında olup, yarısından fazlası ise çok çocuklu ailelerden gelmektedir. Çalışmada çocukların %15.8'inin ilkokul, %24.1'inin ortaokul mezunu, %31'inin lise öğrencisi olduğu, %8.2'sinin ise okuryazar olmadığı saptanmıştır. Çocukların %21.6'sı 1-5 yıl, %32'si ise 10 yıldan fazla ceza almış olup, %31'inin 12 ay ve üzeri cezaevinde kaldığı belirlenmiştir. Araştırmada çocukların çoğunluğu sigara ve alkol, yarıdan fazlası esrar, kokain, 1 /3'ü uçucu madde ve %18.4'ü ise diğer bağımlılık yapıcı maddeleri kullandığını ifade etmiş olup; %17.3'ü kendini sağlıklı bulmadığını, %35.3'ü sağlık sorununun olduğu, %34.2'si herhangi bir hastalık geçirdiğini, %4'ü kronik bir hastalığa sahip olduğunu, %28.2'si ameliyat, %68'i daha önce kaza geçirdiğini ve yer alandığını, bir çocuk ise doğuştan fiziksel engelinin olduğunu belirtmiştir. Araştırmada çocukların %3.8'inin sistolik kan basıncının yüksek, %2.5'inin 95 ve üzeri persentilde, %13.3'ünün soluk görünüme sahip olduğu, %33.5'inin vücudunda ve ayak parmak aralarında kaşıntı, %77.8'inde skar dokusu, çoğunluğunda çürük diş, %31'inde dispne, %33.5'inde balgam, %5.1'inde hemoptizi, %38.6'sında midede yanma, %16.5'inde idrar tutmada zorluk çekme, %6.4'ünde ise geceleri idrar kaçırma sorunu olduğu, %27.8'inde görme kaybı, %7'sinde işitme sorunu olduğu saptanmıştır. Ayrıca çocukların %22.1'i kahvaltı yapmadığını, yarısından fazlası uyku sorunu yaşadığını, çoğunluğu stres yaşadığını (n:99), %14.6'sı kendisini ruhsal yönden iyi hissetmediğini, %15.8'i kendini değersiz bulduğunu, %13.2'si yaşamın kendileri için bir anlamının olmadığını, %34.2'si kendine zarar verme isteğinin olduğunu belirtmiştir. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda ceza infaz kurumundaki suça sürüklenen çocukların dezavantajlı ailelerden geldiği, çocukların aile yapısı, içinde bulundukları gelişim dönemi ve yaşam koşullarına bağlı olarak sağlıklarını olumsuz olarak etkileyebilecek bir takım risk faktörlerine sahip olduğu, sağlık problemlerinin ise daha çok madde bağımlılığı, stres ve stresle baş etme, kaza ve yer alanmalar, dermatolojik, ruhsal, solunum sistemi, ağız ve diş sağlığına yönelik sorunlar olduğu bulunmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda; ceza infaz kurumunda düzenli sistemik muayeneler gerçekleştirilerek ve taramalar yapılarak çocukların sağlık bakım gereksinimlerinin belirlenmesi, birincil, ikincil, üçüncül koruma düzeyinde bu gereksinimlere yönelik sağlık bakım hizmetlerinin verilmesi ve bu hizmetlerin etkinliğinin ve devamlılığının sağlanması önerilebilir.