İlköğretim okullarında uygulanan davranış yönetim politikalarının okul geliştirme sürecine etkileri

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında, öğrenci istenmeyen davranışlarıyla başa çıkabilmek için yönetici ve öğretmenler tarafından kullanılan önleyici ve aktif davranış yönetim stratejilerinin okul geliştirme sürecine etkilerinin incelenmesidir. Buna bağlı olarak, söz konusu okullarda okul geliştirme sürecinin öğrenci davranış yönetimi boyutunda daha etkili gerçekleştirilebilmesi için kullanılabilecek öneriler geliştirmektir. Araştırmanın evreni, 2001- 2002 öğretim yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde bulunan, ilköğretim düzeyindeki 16 Müfredat Laboratuvar Okulu'nda görevli 576 öğretmen ve 49 yöneticiden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen 'Müfredat Laboratuvar Okulları Öğrenci Davranış Yönetimi Ölçeği' ile toplanmıştır. Ölçeğin güvenilirlik katsayısı ikinci bölüm için a =.85, üçüncü bölüm için a =.73 'tür. Ölçek, yönergenin dışında dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yönetici ve öğretmenlerin kişisel ve mesleki bilgileri sorulmaktadır. İkinci bölüm, yönetici ve öğretmenlerin, okulda, öğrenci istenmeyen davranışlarıyla başa çıkmak için önleyici ve aktif müdahale stratejilerini hangi sıklıkta kullandıklarına ilişkin sorulardan oluşmaktadır. Üçüncü bölüm, öğretmenlerin, sınıfta, öğrenci istenmeyen davranışlarıyla başa çıkmak için önleyici ve aktif müdahale stratejilerini hangi sıklıkta kullandıklarına ilişkin sorulardan oluşmaktadır. Dördüncü bölümde, disiplin sorunlarına karşı okulda kullanılan aktif müdahale stratejilerine ve disiplin boyutunda okul geliştirme süreci ile ilgili sorular bulunmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde, yüzde, frekans, ortalama, standart sapma, X2 testi, One Way Anova, t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskall Wallis testi ve Scheffe anlamlılık testi kullanılmıştır. Anlamlılık testlerinin hepsinde Alpha değeri a =.05 düzeyinde kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bazı sonuçlar aşağıda sunulmaktadır. 1. Öğretmenlerin, öğrenci istenmeyen davranışlarına karşı okulda var olan önleyici ve aktif müdahale stratejilerine ilişkin görüşlerinde; cinsiyet, yaş, kademe, kıdem ve sınıf yönetimi kursu alma değişkenleri bakımından p<05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunmamaktadır. 2. Yöneticilerin, öğrenci istenmeyen davranışlarına karşı okulda var olan önleyici ve aktif müdahale stratejilerine ilişkin görüşlerinde; cinsiyet, yaş, ve kıdem değişkenleri bakımından p<05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunmamaktadır. 3. Yönetici ve öğretmen görüşlerinde, okulda var olan önleyici ve aktif müdahale stratejilerine ilişkin olarak p<05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunmaktadır. 4. Disiplin sorunlarının çözümünde okulun etkililiğini geliştirmek amacıyla yapılabilecekler konusunda yönetici ve öğretmenler, bu sorunları önleyici düzenlemelerin önemini sıklıkla belirtmektedirler. 5. Öğretmenlerin, sözel ve sözel olmayan davranış yönetim stratejileri ile cezalandırıcı uygulamaları kullanma sıklıkları ve bu stratejilerin etkililiğine ilişkin görüşlerinin beklenen ve gözlenen dağılım değerleri arasında p<05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunmaktadır. 6. Öğretmenlerin, sınıflarında var olan önleyici ve aktif stratejilere ilişkin görüşleri cinsiyet ve kademe değişkenine göre p<05 düzeyinde anlamlı farklılık göstermemektedir. 7. Öğretmenlerin %49'u yöneticilerin ise %89'u okullarında öğrenci istenmeyen davranışlarını önlemek veya bu davranışlara müdahale etmek için geliştirilen ortak bir anlayış bulunduğunu belirtmektedir. 8. Yönetici ve öğretmenler, öğrenci istenmeyen davranışlarının okul geliştirme çalışmalarını büyük oranda olumsuz etkilediğini, bu davranışlarla etkili olarak başa çıkabilmenin okulun eğitsel işlevlerini gerçekleştirebilmesi için oldukça önemli olduğunu belirtmektedir. V