Adapting Istanbul metropolitan city to urban heat island: The case study of Beyoglu

Büyükşehirlerde ve kentsel alanlardaki sıcaklık çoğalmasına sebep olan ısı adaları şehirlerin ciddi sorunlarından biri sayılmaktadır. Şehirlerde; hayat kalitesi iklim ve sıcaklık şartlarından oldukça etkilenmekte, ısı adaları şehirlerin çevresel kalitesini zedeleyebilen ve onlardaki hayat kalite düzeyini azaltmasına neden olan birçok risk ve sorunu kentlerde yaratmaktadır. Geçici iklim şartları ve sıcaklığın çoğalması artınca sıcaklığı düşürmeye yönelik soğutucu araçların ve farklı enerji türlerinin kullanılması artacaktır. Öte yandan bu konu, vatandaşlara sağlık problemleri yaratabilir veya hatta şehirlerde ölümlerin meydana gelmesine sebep olabilir ve nihayette kent ortamını yaşanamaz bir yere çevirebilmektedir. Isı adaları olumsuz etkilerini azaltmak için şehirlerin planlama ve tasarımında çevreyi koruma misyonlarına dikkat etmek ciddi bir şekilde gereklidir. İklim değişmesi, kentlerin büyümesi, halkın yaşam tarzı, coğrafisel konum ve şehirlerin geometrik dokusu gibi farklı faktörler şehirlerdeki ısı adalarının oluşmasında büyük ve belirleyici rol oynamaktadır. Isı adaları; negatif sıcaklık şartları, hastalıklar ve vatandaşların sağlığı alaninda bir takım problerden ibaret olarak doğal çevrenin ve onun ikliminin yaşayabilirliğinde istenilmeyen sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Isı adaları etkisini çoğalmasına en fazla etkisi olan büyükşehir alanlarında ve ayrıca diğer kentlerde acil bir teşebbüsün tatbik edilmesi gerekli görünmektedir. Isı adalarıyla uyum oranını geliştirmeye bölgesel ve yerel mikro iklim değişiklikleri modeller vasıtasıyla simüle edilmelidir. Daha sonra diğer iklim değişiklikleri indeksleriyle verileri alınıp ve ayrıca bu etkilerin azalma oranını planlamak için ısı adaları etki oranının ölçülmesi gerekmektedir. Gelişmekte ve endüstrileşmekte olan ülkeler ısı adaları olgusu tehlikesine daha çok maruz kalmaktadır. Bilhassa son yüzyılda gelişme halinde olan ve yüksek hızla değişmelere maruz kalan bu şehirlerden biri de İstanbul'dur. Şehirde yaşamak oranı kentsel alanların hızlı ve değişebilen gelişmesini beraberinde getiren bazı kent planlaması ve gelişmesi, gözde görülür bir şekilde çoğalmaktadır. Büyükşehir İstanbul; kentin merkezinde daha yüksek sıcaklıkla karşı karşıyadır. Binaları soğutmaya yönelik gerekli enerji oranı ve kent nüfus hastalıkları ve ölümlerini doğrudan etkileyen yükselmekte olan sıcaklık, özellikle de yaz mevsiminde İstanbul şehir merkezini sıcak ve istenilmeyen bir alana dönüştürmektedir. İşbu çalışma; iklim faktörleri ve kent yapım faktörleri arasındaki ilişki ve oranının bulunmasıyla aynı zamanda bu ikisinin ısı adaları üzerindeki etkisini de saptamaya çalışıyor. İşbu araştırmanın asıl hedefi ısı adalarının etki oranını düşürmek ve kent ortamındaki yaşam huzur seviyesini kentsel tasarım araçlarını kullanarak çoğaltmaktır. İşbu araştırma uygun kentsel tasarım faktörlerinin rolü ve etkilemesine dair bahsetmektedir. Örneğin binaların kaplama yüzeyi, yoğunluk, kent yeşil alanları ve bitkisel örtü oranı, kent alanlarındaki suyun bulunması, arazi kullanımı, erişim, faaliyetler ve benzerini Beyoğlu bölgesi ısı adalarının zararlı etkilerini düşürmedeki etkilerini yerel ve bölgesel düzeyde araştırma alanı olarak seçilmiştir. Nüfus artışı doğal alanın üzerinde birçok baskı ve istenilmeyen değişikler meydana getirmiştir. Bu bölgenin ağaçları ve yeşil alanı yok olmaya yüz tutmuş ve bu husus kenti geliştirmekle birlikte onun dış sınırlarına da erişmiştir. Bu bölgedeki arsaların fiyat ve değeri arttığı zaman eski bahçeler ve parklar yok olarak yerlerini yüksek, süslü ve toplu ticari ve konut inşaatına bırakmıştır. İstanbul'da bu öğeler ve rollerini ısı adalarının yoğunluğu ve ölçüsünde inceleyerek bu faktörlerin bazısının değişilmez olduğu veya ısı adaları üzerinde düşürücü etkisi olması için kısa sürede iyileşebilecek olmadıkları belirlenmiştir. Bu sebepten dolayı işbu araştırma bitki örtüsü ve inşaat malzemeleri ısı cezbetme özelliğinin ısı adaları yoğunluk oranı üzerindeki etkileri Türkiye'nin büyük şehirlerinden biri olan İstanbul şehrinde ölçüm ve incelenmesiyle çalışmaya konu olan bölge olarak odaklanılmıştır. İşbu çalışmada üç yöntem kullanılmıştır; birinci yöntem İstanbul'un çevre şartları üzerinde ısı adalarının yoğunluğu ve etkilerini bu husustaki teorik ilkelerin ele alınması yoluyla İstanbul'da ısı adalarını tanımaya ve olası sınıflandırmasına yönelik veriler ve ilkel ve ikinci kaynaklardır. İkinci havanın ısı adaları oranını ölçme; meteoroloji istasyonları verilerini inceleme ve fizibilite ölçümleri ve verileri alma yoluyla yer yüzeyinin 1 metre yüksekliğindeki ısı adalarını ölçmek ve mikro ölçeğinde UCL seviyesinde uydu görüntüleri, Üçüncü GIS yazılımından yararlanarak Beyoğlu bölgesinin modellemesini ve üç boyutlu analizini yapmak. İstanbul ve Beyoğlu çalışma konusu bölgelerde kentsel çevre ve doğal çevre arasındaki sıcaklık farkı ve ısı adaları ölçüsünü elde etmeye yönelik Landsat 8 OLI ve NDVI uydu resimleri ve yüzeysel sıcaklık resimlerini birbirinin üzerine koyup, birleştirip çıkararak kent ve köy çevresi maksimum sıcaklık farkını elde etmektir. Gün boyunca ısı adalarını ölçmek, İstanbul metropolu kentsel çevre ve doğal çevre arasında 7 C farkını göstermektedir. Zaman süresince meteoroloji verileri ve manuel ve fizibilite ölçümler de Beyoğlu'daki bu sıcaklık farkı oranını tasdik etmektedir. Şu araştırma bitkisel örtü ve inşaat malzemeleri albedo oranı olmak üzere iki faktöre odaklanarak çalışma konusu bölgenin modellemesi ve ısı adaları üzerindeki azaltıcı etkileri bölgenin yansıtabilirlik ve bitkisel örtüsü haritaları vasıtasıyla tasvir etmektedir. Bu modellemenin sonuçları ısı adalarının oluşması ve bitki örtüsü oranı ve yüksek albedo materiyalını kullanarak aralarındaki karşılıklı ilişkiyi kentsel alanlarda ortaya çıkarıyor. İşbu araştırmada kullanılan temel indeksler ve araçlar; uydu görüntüleri, ısı adaları haritaları üretimi ve 100 yıl boyunca meteoroloji istasyonları verileri ve üstelik manuel olarak alınan veriler ve ölçümlerden ibarettir. Çalışma konusu olan bölge, GIS yazılımı vasıtasıyla modellemesi yapılarak üç hipotez bu hususta değerlendirme ve denenmeye konu olmuş ve nihayette ısı adaları ve sıcaklık artmasının olumsuz ve zararlı etkilerini azaltmak ve ayrıca hayat kalitesini çoğaltmaya yönelik kent merkezi için İstanbul'daki sürdürülebilir gelişimin şu modele uyması ve onu kentin diğer bölgelerinde genellemekle olanaklı yapabilmemiz için ''Doğal ve Yeşil Havalandırma'' isimli bir kentsel model tasarlanıp geliştirilmiştir. Beyoğlu İstanbul'un kent ve faaliyet merkezi konumunda bulunduğu ve yerleşme şekli nedeniyle tüm şehirde ısı adalarının azalması veya çoğalmasında oldukça önemli rol yapabilmekte ve bu bölgedeki ticari ve turistik faaliyetlerin odaklanmasını dikkate alarak şu bölgedeki sıcaklığın artması kentin diğer bölgelerine de bulaşmaktadır. Dolayısıyla şu ısı adası düşürücü modelini oluşturmak ve bölgede uygulamakla sıcaklığın azalmasını sağlayabilir ve işbu merkezi bölgede sıcaklığın ve ısı adalarının düşmesi tüm şehir genelinde sıcaklığın düşmesine neden olacağına ve ayrıca tüm şehrin sıcaklık ve iklim kalitesinin artacağına ve İstanbul metropolunu yaşamak için hoş bir alana dönüşeceğine vesile olacağız.