turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul kütüphanelerindeki Hindistan kökenli minyatürler içeren iki murakka

Seçkin tasvir ve hat örnekleri içeren İslami murakkaların temelleri 15. yüzyıla, Timurlu dönemine dayanmaktadır. Timurlu mirasını sahiplenen Babürlü döneminde de, imparatorluğun güçlü Şahları için nadide sultani murakkalar hazırlanmıştır. Tezin konusunu oluşturan iki murakka, Babürlü ve Hint Sultanlıkları döneminde yapıldığı anlaşılan tasvir ve hat çalışmaları içermekle beraber, albüm olarak farklı dönemlerde düzenlenmiştir. Bu iki murakkadan, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine 2137 numaralı albüm (TSMK, H.2137), Muhammed Salih el-hakani tarafından yazılan önsöz metnine göre, Özbek Astrahanlı hükümdarı Veli Muhammed Bahadır Han için h.1018/m.1609- 10 tarihinde, muhtemelen dönemin saltanat merkezi Buhara'da hazırlanmıştır. Albümün cildi, sayfa kenarı bezemeleri ve bazı tezhipli yaprakları dönem üslubuna uygundur. Bununla birlikte murakkada, 16. yüzyıl Özbek/Buhara üslubunda sadece bir minyatür ve bu döneme ait olduğu düşünülen, Mahmud İshak Şehabi imzalı sekiz kıt'a yer almaktadır. Murakkadaki tasvirlerin çoğunluğu ise, 16. yüzyıl sonu-17. yüzyıl başı Babürlü ile aynı yüzyıllara ait, Hint Sultanlıkları Bicapur ve Golkonda ekolündeki örneklerden oluşmaktadır. Albümde, ayrıca, Safevi Kazvin ve İsfahan üslubundaki tasvirler, Avrupa gravürleri ve 16. yüzyılda faaliyet göstermiş meşhur Safevi hattatların imzasını taşıyan hat örnekleri bulunmaktadır. Tezde incelenen diğer eser, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Farsça 1424 numaralı murakka ise (İÜK, F.1424), bir önsöz kaydı taşımamaktadır. Albüm cildi, yapraklarının dar-enli pervaz tasarımları ve Kaçar Şahı Feth Ali Şah ithaflı iki tasvirine göre, 19. yüzyıl başı Kaçar dönemine ait olmalıdır. Diğer albümde olduğu gibi, bu murakkada da tasvirlerin büyük bir kısmı Babürlü üslubundadır. Ancak bu Hint/Babürlü minyatürlerinin çoğu 18. yüzyıl başına ait örneklerdir. Bu murakkada 16. yüzyıl sonu-17. yüzyıl başlarında Babürlü sarayında çalışmış olan hattatlara ait kıt'alar da yer almaktadır. Albümde, ayrıca Hint eyaleti Leknev ve Racput Sultanlığı ile Zend ve Kaçar üslubunda tasvirler de bulunmaktadır. Babürlü saray kitabhanesinin büyük bir kısmı, 1739 yılında Afşar Şahı Nadir Şah, daha sonra Afganlar tarafından yağmalanmıştır. Bu sebeple, Babürlü albümlerinin çoğu günümüze dağılmış yapraklar halinde ulaşmıştır. Bu iki sultani murakka da Hindistan topraklarında hazırlanan tasvir ve hat örneklerinin Özbek/Astrahanlı ve Kaçar albümlerine yerleştirilmiş olduğunu gösteren iki örnek olması bakımından önemlidir.
Konya Müzesinde İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han'a ait sikkeler

Konya Müzesi'nde müze envanterine kayıtlı İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han dönemine ait sikkeler çalışılmıştır. İlhanlılar H.654- 744 (M.1256-1344) tarihleri arasında Ortadoğu ve Anadolu'da hüküm sürmüşlerdir. İhanlı Devletinin kurucusu ve ilk hanı Hülagu Han'dır. Argun Han ve Keyhatu Han döneminde ekonomik krizler ve düzensizlikler dolayısıyla altın piyasadan çekilmiştir. Gazan Mahmud Han'ın ıslahatlarıyla yine ortaya çıkmıştır. Gazan Mahmud'un cülusu H.693 (M.1293)' tedir. Gazan Mahmud H.694'te (M.1294) Müslümanlığı kabul edip; adına hutbe okutarak, cülus ettikten sonra 'Gazanus' ismi altında yüksek ayarlı vasat bir altın sikke bastırmıştır. Bu tarz sikkeler bilhassa Bizans Devletince de iyi karşılanmıştır. Ebu Said Bahadır Han zamanına gelindiğinde, altın sikkeler düzenini tamamen kaybetmiş durumdadır. İlhanlı sikkelerinde kompozisyon genel olarak yazı ön plandadır. Bunun yanında geometriksel bezeme kullanılmıştır. İnci dizisi birçok kompozisyon da yer almaktadır. Musul, Tebriz, Berda, Medine, Amasya, Bağdad, Erzincan, Konya gibi birçok şehirde sikke bastırmışlardır. İlhanlılar devrinde en çok sikke bastıran Sultan Ebu Said Bahadır Han olmuştur. İlhanlı Devletinin son hanı ve rakip hanların sonuncusu Anuşirvan'dır. Hangi tarihe kadar hükümran olduğu belli değildir. Bununla beraber kendisinin H.754 (M.1344) tarihli adına kesilmiş sikkesi bulunmuş olduğundan, bazı tarihçiler bu seneyi İlhanlıların yıkılış tarihi olarak gösterirler. İlhanlıların yıkılışı sırasında bir takım rakip hanlar, serdarlar, vezirler ve başka devletin ileri gelenleri devlet işlerine müdahaleye başlamışlar, birbirlerine besledikleri kin ve kıskançlıktan dolayı memleket için hakiki bir tehlike teşkil etmişlerdir. İlhanlı devletinin maliyesinin temelini gümüş madeninden kesilen sikkeler oluşturur. Sikke devletin kontrolü altında kesilmiştir. Altın sikke alışverişlerde kullanılmayıp bilhassa bazı merasimlerde kullanılmıştır. Moğollar devrinde gümüş, altın para hesaplarında dinar, dirhem, miskal, tenke, baliş, tümen kullanıldığı bilinmektedir. Sikkeler bir devletin inanç düşüncelerini yansıtmaktadır. Sikkelerde görülen birçok öğe diğer sanat dallarındaki öğelerle paralellik gösterir. Orta Asya, Şamanizm, İslam, Geç Antik ve Bizans etkilerinin görülmesine rağmen bütün bu etkileşimler özümlenerek kendine has özgün sanat anlayışları ortaya çıkarmıştır.
Colonial encounters, karachi and Anglo-Indian dwellings during the raj

Hindistan'daki Britanya sömürgeciliği sıkı bir yönetim miydi? Yoksa esnek bir işbirliği var mıydı? Hintler, Britanyalıların getirdiği moderniteyi nasıl karşıladılar, buna nasıl adapte oldular veya karşı koydular? Britanya Hint bağlamına nasıl karşılık verdiler? Sömürgeciler, batının ideolojisiyle kurumlarını yerleştirirken karşılığında yerel yaklaşım ve uygulamalardan nasıl etkilendiler? Bu soruları tartışmak için yapılan çalışma, Karachi'de Britanya Raj dönemindeki (1858-1947) mimari gelişmelere odaklanarak, Raj'ın getirdiği yeniliklerin toplumu ve mimarlığını, özellikle sömürge dönemi konut mimarlığını nasıl dönüştürdüğünü ve çağdaşlaştırdığını incelemektedir.
Edirne Kaleiçi Evleri 1903 sonrası

Edirne'nin eski yerleşim yerlerinden biri olan Kaleiçi, 1903 yılında gerçekleşen Harik-i Kebir adıyla anılan büyük bir yangından sonra yeniden imar edilmiştir. Izgara plan şeması üzerine yeniden inşa edilen Kaleiçi semti, oldukça zengin bir kültür birikiminin ve kültürel mirasın olduğu 360 dönümlük alandan oluşmaktadır. Kaleiçi; gayrimüslim tebaasının ağırlıkta yaşadığı tespit edilen iki mahalleden oluşmaktadır. Konutların inşa edildikleri günden, günümüze kadar geçen zamanda çok fazla deformasyona uğradığı, hatta bir kısmının bugüne ulaşamadığı görülmüştür. Bu çalışma ile amaçlanan farklı plan tiplerine ve özelliklerine ait olan kendine has özgün mimarisiyle Edirne Kaleiçi evlerinin, mimari ve süslemelerine ait özelliklere dair saptama ve belgeleme çalışmalarıyla, mevcutta yer alan bu evler hakkında güncel durum tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Dört bölümden oluşan bu çalışmada, ilk bölümde Edirne ve Kaleiçi tarihçesi ele alınmış, ikinci bölümde Geleneksel Türk evi ve Edirne Kaleiçi evleri incelenmiş, üçüncü bölümde çalışma kapsamında incelenen Kaleiçi evlerinden tespit edilenler tanımlanmış ve tek tek tablo olarak katalog halinde sunulmuştur. Son bölümde ise çalışmanın değerlendirme ve sonuç kısmı yer almaktadır.
Bursa, Kumyaka, Başmelekler Kilisesi

Başmelekler Kilisesi Bithynia Bölgesi'nde, Bursa'nın 36,6 km. kuzeybatısında, Mudanya ilçesinin 6,5 km. batısında, Tirilye'nin 5 km. doğusunda, Kumyaka Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Çalışmanın temel amacı yapının belgelenmesi, tanıtılması, sorunlarının ortaya konulması ve sorunlarına çözüm önerileri getirilmeye çalışılmasıdır. Çalışmanın öncelikli konusu Başmelekler Kilisesi'nin mimarisidir. Bu bağlamda yapının mimarisinden ayrı tutulamayacak olan duvar resimleri, mimari plastiği ve malzeme tekniği de ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu kapsamda ele alınan konular Bithynia bölgesinin kısa tarihçesi, Başmelekler Kilisesi ile ilgili yapılmış araştırmalar, Başmelekler Kilisesi'nin ayrıntılı mimari tasviri, mimari plastik katalogu, yapıda bulunan duvar resimlerinin tanıtımı, Kiborion plan tipi, karşılaştırmalı değerlendirme, yapıyla ilgili restitüsyon önerileri, sonuç ve malzeme analizleridir.
Hypostylos yapı geleneği ve apadana ilişkisi

Sütun kullanımı, insanlık tarihi boyunca başlangıcı çok eski dönemlere dayanan ve yüzyıllar boyunca süregelen bir mimari unsurdur. Mimari öğe olarak kimi zaman taşıyıcı işlevi olan, kimi zaman ise estetik kaygıyla kullanımı tercih edilen sütunların kullanımından önce ayak ve dayaklar tercih edilmiştir. Zaman içerisinde sütunlar ve dikmeler bu mimari öğelerin yerini almıştır. Hypostyl salonlar; diğer bir deyişle sütunlu salon yapıları Demir Çağ II-III döneminde Kuzeybatı İran'da Urmiye Gölü ve Orta Zagroslar'da ortaya çıkmış bir mimari gelenektir. Demir Çağ'da iskan gören bahsi geçen bölgelerde kurulan lokal beylikler tarafından inşa edilmiş krali kabul salonlarıdır. Ayrıca salon yapıları önemli Urartu yerleşimlerinde saptanmıştır. Bu salonların gelişmiş örnekleri daha büyük boyutları ve görkemleriyle Akhaemenid dönemi yerleşimlerinde saray kompleksleri içerisinde karşımıza çıkmaktadır. Anadolu'da ise benzerleri Hitit başkenti Boğazköy, Urartu döneminde yerleşim gören Altıntepe, bir Frig kenti olduğu düşünülen Kerkenes ve Akhaemenid dönem yerleşimi Kadirak'ta belirlenmiştir. Sütunlu salonlar erken dönemlerde meskun alan, ahır, arşiv ve depolama yeri olarak işlev görürken zaman içerisinde artan anıtsallık, simetri hassasiyeti, zenginlik yansıması gibi kaygılarla törensel bir kullanıma doğru gelişme kaydetmiştir. Sütun kullanımı Geç Bronz Çağ döneminde spesifik bir yayılım göstermiş, Orta Demir Çağ'da yoğun olarak kullanılmış ve Akhaemenid İmparatorluğu döneminde apadanada doruk noktasına ulaşmıştır.
Şaman giysi unsurları üzerlerinde kullanılan semboller

Şamanlar tarafından 'deneyim' olarak ifade edilen Şamanizm, varlığı tüm insanların tarihinde erken taş devrine ve daha da geriye kadar kanıtlanabilen, spiritüel tesiri içeren bir kendinden geçme ve trans tekniği olarak kabul edilmektedir. Klasik literatürde Türk Şamanlığının en önemli merkezini Rusya sınırları içerisinde olan Sibirya Bölgesi oluşturmaktadır. Ele alınan konu bu bölgede yaşamış topluluklar içerisinde Türk Şaman kültürüne sahip bölgenin Altaylar, Yakutlar, Samiler, Tuvalar, Hakaslar, Tofalar, Dolganlar gibi belli başlı önemli Türki kabilelerdir. Sibirya klasik şamanizmin anavatanı kabul edilmektedir. Bölgedeki Ural, Altay, Paleosibiryalı halklar özellikle de avcı-toplayıcı gruplar modern dönemlere kadar şamanistik uygulamalarda bulunmaya devam etmişlerdir. Babadan oğula miras yolu ile ya da 'çağrı yöntemi' ile devredilen, kutsal bir kült eşyası kabul edilen Şaman giysileri, kozmik ve sınır ötesi aleme taşıyan bir araç olup onu toplumun diğer üyelerinden ayıran ve izole yaşam tarzlarının bir göstergesi olan bir nişandır. Kutsal bir kült eşyası kabul edilen Sibirya Türk Şamanlarının giysilerine toplu olarak bakıldığında giysilerde biçimi anlam ve önemiyle ilgili olup tasarımı ise görselliğindeki zengin malzeme kombinasyonunda olduğunu görebilmekteyiz. Tasarım ve biçim ilişkisi farklı coğrafya ve kültürlerde etkileşerek çoğu zaman iç içe geçtiği örnekler bulunmaktaysa da olan değişiklikler aslını asla kaybettirememiş her defasında Şaman kültürü izi olduğu fark edilmiştir. Şaman giysisi, döneminin hayat görüşünü, sosyo kültürel yapısını, dini bakışını yansıtırken Şamanın mistik gücünü, ruh halini, hayal gücünü fantastik şekilde ortaya koymaktadır. Giysi örneklerinde görülen kadın ya da erkek Şamanların giysilerinde ya da unsurlarında ayrım olmaksızın daha çok kadın giyimine yakın tutulan form ve renklerde olmasıdır. Doğanın insan yaşamı üzerindeki gizemli gücünü onu kutsallaştırarak ritüellerinde aracı unsur olarak kullanmaktadırlar. Kullanırken de kimi zaman doğal renkleriyle ve her rengi içinde barındıran tabiata öykünmüşlerdir. Bazen tek tek bazen de diğer materyallerle bir araya getirerek giysi ve unsurlarında kullanmışlardır.
İzmir'de Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e kamu binaları (1839-1908)

İzmir tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir şehirdir. Şehir Aydınoğlu Umur Bey tarafından M. 1317 senesinde fethedilir. Böylelikle İzmir'de ilk Türk hakimiyeti sağlanır. Şehirde ikinci Türk hakimiyeti ise Osmanlı Devleti zamanında II. Murat (1421-1451) devrinde gerçekleşir. İzmir, stratejik konumu ve ticaret hacmi sebebi ile Osmanlı Devleti'nde İstanbul'dan sonra en büyükşehir haline gelir. Ticaret hacmi XIX. yüzyılın ikinci yarısında artmaya başlar. Ticaretin gelişmesi ile birlikte şehre ilgisi artan yabancılar, demiryolu ve rıhtım inşaatlarının imtiyazını alır. Elde ettikleri imtiyazlar sonucu kendilerine sağlanan alanlarda demiryolu, rıhtım ve gümrük binaları inşa eder. Tanzimat'ın ilan edilmesinden sonra artan batılılaşmanın da etkisiyle Osmanlı Mimarisi'ne yeni bina türleri de katılır. Postane, hastane, idadi, karakol, hükümet konağı, banka, gar binası, gümrükler ve saat kuleleri gibi yapı türleri kamu mimarisini oluşturan örneklerdendir. Bu bina türleri özellikle II. Abdülhamid devrinde artarak tüm imparatorlukta yaygın hale gelmiştir. Bu bağlamda yapılan tez çalışması; İzmir Saat Kulesi, İzmir Belediye Binası, İzmir Gümrük Depoları, İzmir Gureba-i Müslim'in Hastanesi, İzmir Hamidiye Mekteb-i Sanayii, İzmir Askeri Hastane ve Pasaport İskelesi'ndeki binalardan oluşmaktadır. Bu çalışmada yapılar mimari yönden ele alınırken şehrin gelişimine olan katkılarına da değinilmiştir.
Bursa'dan Kosova'ya: Hüdavendigar Dönemi Osmanlı mimarisi

'Bursa'dan Kosova'ya: Osmanlı Mimarisinde 1. Murad Dönemi' başlıklı tezde 1362 ile 1389 yılları arasında inşa edilmiş olan Osmanlı mimari eserleri konu edinilmiştir. Orhan Gazi'nin 1362 yılında ölmesinin ardından beyliğin başına geçen I. Murad döneminde siyasal ve askeri alandaki gelişime paralel olarak Osmanlı Beyliği yaklaşık 261. 000 km'lik bir alana ulaşmıştır. Söz konusu alandaki 31 farklı yerleşim yerinde 89 yapı inşa edildiği tespit edilmiştir. Bu yapılardan 52'i günümüze ulaşmamış, 7 yapı yeniden inşa edilmiş, 6 yapı kısmen günümüze ulaşmış, 24 yapı ise dönem özelliklerini büyük ölçüde koruyarak bugüne ulaşmıştır. I. Murad dönemi mimari oluşumuna hanedan üyeleri, akıncı beyleri, yönetici ve ilmiye sınıf mensupları ile ahi, şeyh ve dervişler olmak üzere üç farklı sosyal sınıf bani olarak yön vermiştir. Dönem yapılarından sadece 3'ünde mimar ismini bildiren kitabeye rastlanmıştır. Tuzla Hüdavendigar Mescidi'nin kitabesinde bina emininin, Ankara Çankırı Kapı Köprüsü'nün kitabesinde ise hattat ismi bildirilmesi Osmanlı mimarisinde bu yöndeki ilk kayıtlar olması bakımından önemlidir. I. Murad döneminde cami, mescit, medrese, mektep, imaret, zaviye, hamam, kaplıca, türbe, köprü, han ve saray olmak üzere 14 farklı yapı tipine ait örneklerle karşılaşılmıştır. İnşa edilen 89 yapıdan 15'i hamam, 4'ü han, 2'si kaplıca, 4'ü köprü, 7'i medrese, 2'si mektep, 27'si mescit-cami, 3'ü kiliseden dönüştürülen cami, 4'ü saray, 3'ü türbe, 3'ü ulu cami, 8'si ise zaviyedir.
Dijital medya teknolojilerinin sanatın ve tasarımın yaygınlaşmasındaki yeri ve önemi

Yeni iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması, bilgi akış yönünü değiştirmiştir. 21. yüzyılın sanatı ise fizik, kimya, optik, elektronik gibi giderek gelis en teknolojiler ile etkiles ime girme imkanı bulmuş, resim gibi geleneksel sanat dalları yerini ağ sanatı, sanal gerçeklik, yazılım sanatı gibi bilgisayarlı ortamlarda geliştirilen sanatlara bırakmıştır. Tarihçe bağlamında ilklere değinilerek oluşturulan literatür taramalarına ek olarak, Türkiye'de yeni medya sanatının durumunu aydınlatması amaçlanan sanatçı deneyimlerine başvurulmuştur. Bu doğrultuda nitel görüşme yöntemi kullanılarak, yeni medya sanatının üretimi, sergilenmesi, dağıtımı ve saklanması üzerine görüşülen sanatçıların verdikleri cevaplar incelenmiş, tezin konusunu oluşturan dijitalleşme olgusuna katkıda bulunacak çözümlemeler yapılmıştır.
Mimar Sinan'ın Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye Camilerindeki birim hücrelerden üreyen geometrik desenlerin çözümlemeleri

Çalışmamızda, Türk dünyasında ihmal edilmiş olan geometrik desen analizlerine Mimar Sinan'ın Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye Camileri üzerinden bir girizgah yaptık. Klasik dönem Osmanlı Mimarisinin bu üç abidevi eserindeki kare ve altıgen esasına dayanan desenleri hem tespit hem de bu desenlerin oluşum prensiplerini aşama aşama ele aldık. Geometrik desenlerle alakalı araştırma mahiyetinde olan kaynakların dünya üzerinde de sınırlı olması ve her bir kaynağın desenleri ele alırken sadece tek bir yöntem takip etmesi nedeniyle geometrik desenlerin analizine bütüncül bir bakış açışı getirilememiştir. Fark ettiğimiz en önemli sorunlardan biri desenlerin tarihsel bağlamda incelenmesinin eksik olmasıdır. Tarihsel olarak ele alınan desenler ya seçmecedir ya da genel bir bakış sunmaktadır. Yani özel bir döneme ait daha detaylı inceleme ne yazık ki ortaya konulmamıştır. Biz bahsettiğimiz bu iki meseleyi de gidermeye çalıştık. Geometrik desenlerin hem tarihsel süreçte belirli bir dönemde nasıl ele alındığını anlamaya hem de sistematik bir biçimde tespit edilen desenleri, var olan tüm analiz metotları ile oluşturmaya ve hatta farklı perspektiflerden desenlere nasıl bakılabileceğini ortaya koymaya çalıştık. Geometrik desenlerin analizlerinin Türkiye'de eksikliği konusunun altını sürekli çizen ve bu konudaki farkındalığımın artmasına vesile olan, tez konumun belirlenmesinde motivasyon sağlayan ve hazırlanması esnasında bilimsel katkılarından dolayı tez danışmanım Doç. Dr. Aziz Doğanay'a, fotoğrafların çekilmesi esnasında emeğini esirgemeyen tarihçi ve fotoğraf sanatçısı Rıdvan Kaşıkçı'ya ve desen analizlerini inceleme inceliğini gösteren geometrik desenler uzmanı ve tasarımcı Jay Bonner'e teşekkür ederim.
İzmir ili dahilindeki Türk devri ticaret yapıları

Araştırmamızda İzmir ilçelerindeki Türk devrine ait XX. Yüzyıla kadar olan bir sürede inşa edilen ticaret yapıları incelenmiştir. Beylikler ve Osmanlı dönemi mimari özelliklerini taşıyan bu yapılar, dönemlerinin ekonomik ve sosyal durumunu da yansıtmaktadır. Aydınoğulları Beyliğinin önemli kenti Tire, Osmanlı döneminin önemli ticaret merkezlerinden Bergama, Çeşme ve diğerlerinde inşa edilen han, bedesten ve diğer ticaret yapıları, bu kentlerin canlı ticaret hayatının tanıklarıdır. Hanların özellikle Tire'de kentin belirli bir kesiminde kümelendiği görülmektedir. Bu yapılar bedesten ve arasta ile birlikte çarşıyı oluşturmaktadır. Hanlar Osmanlı mimarisinde örneğin sıkça rastladığımız avlulu revaklı klasik şehir hanı şemasındadır. İncelediğimiz yapıların bir kısmı da bedesten ve arastalardır. Bu yapılar da Osmanlı döneminde Örneğine sıkça rastladığımız yapı tipleridir. Yapıların rölöve ve restitüsyon planları bu çalışmada verilmiştir. Ayrıca incelemeye resimlerde eklenmiştir.
Orta Çağ İslam dünyasında hükümdar imgesi

İslam dünyasının hanedanlar tarafından yönetilmeye başlandığı Emevi döneminden, yaklaşık olarak Moğol istilasına kadar geçen süre içinde, Müslüman cemaatin dini önderligiyle politik yönetimini bağdaştırmak, yöneticilerin ve toplumun entellektüel kesiminin önünde duran bir sorun olmuştur. Çok kısa bir süre içinde kendilerini bir dünya imparatorluğunun başında bulan Müslüman yöneticiler, bir ikilemle karşı karşıya kalmışlardır. Bir yandan ele geçirilen ülkelerde daha önce hüküm süren yöneticilerin imgesel gücünün Müslüman hükümdara aktarılması gereklidir. Diğer yandan, toplumun birliğinin ifade edildiği tek ideoloji olan İslam öğretisinin prestiji korunmak zorundadır. Oysa İslam öğretisi, 'hükümdarlık' kurumunu tümüyle ihmal etmiş, belki de özellikle dışlamıştır. Emevi hanedanının 'yeryüzünü yöneten büyük hükümdarlar ailesine katılma çabası' şeklinde özetlenebilecek olan girişimi, sanat alanına Sasanl ve Bizans etkisindeki yapıtlarla yansımıştır. Politik alanda başarısız olan ve bir ayaklanmayla son bulan bu girişim, sanat alanında da bağımsız bir kimlik kazanamamıştır. 9. yüzyıldan başlayarak Abbasi yönetiminde görülen İran ve Orta Asya Türk dünyasına ait öğeler, kültür alanında da etkili olmuşlardır. Devletin bürokratik yapılanması konusunda açık bir İran etkisi gözlemlenir. Hükümdar kavramının gelişmesinde ise, Orta Asya hükümdarlık ideolojisinin belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. 10. yüzyıldan başlayarak hükümdar tasvirlerinin yerleşik bir kalıp sunması, bunu doğrulamaktadır. Abbasllerin merkezi otoritesinin dağılmasından sonra, din ögretİ3İ, İslam öncesi İran-Mezopotamya kültürüne ait kavrayışlar ve Orta Asya kökenli kavramlar kaynaşmışlardır. Bu kaynaşmada, saray tarafından desteklenen bilimsel ve sanatsal etkinliklerin rolü yanında, dindar burjuvazinin kent yaşamına giderek alırlığını koyması da etkili olmuştur. Sonuç olarak, yaklaşık 13. yüzyılın ortalarına kadar üretilen eserlerde, toplum3al-politik gelişmelere paralel bir çeşitlenme gösteren bir 'hükümdar imgesi' ikonografisinden söz edilebilir.
Uygur yazmalarında sayfa düzeni

8 -11. yüzyıllarda Asya topraklarında, yüzyıllar boyu sürecek ve sayısız el yazmasının bezeli sayfalarına yön verecek bir üslup doğar. Bu üslup, Doğu Türkistan'daki sanatkar Uygurların inandıkları Maniheist dininin öğretilerinin yer aldığı kitaplarda şekillenir. Sanatkarlar, yazma eserleri şüphesiz inandıkları dinlerini yaymak ve daha cazip hale getirebilmek için süslediler. Onlar, savaşı yasaklayan dinlerinin öğretilerini anlatmanın en güzel yolunu buldular. Uygurların, Kara Balgasun, Beş Balıg, Karaşar, Kara Hoça, Turfan, Kaşgar gibi birçok şehirde yerleşik düzenle kurdukları medeniyetin önemli bir göstergesi olan bu el yazmaları, günümüze arkeolog A. Von Le Coq'un yapmış olduğu kazılar sayesinde ulaşmıştır. Uygur sanatı, Türk sanatının erken dönemini temsil etmesi bakımından oldukça önemlidir. Tezimiz; 8 -11. yüzyıllara ait olduğu düşünülen Maniheist Uygur el yazmalarından otuz yedi eseri kapsar. Bu eserlerin, sayfa tasarımları, desen kurguları, renk ve motif analizlerinin değerlendirilmesi yapılmış ve dönemin üslup özellikleri saptanmaya çalışılmıştır. Amacımız, Türk kitap sanatının sonraki dönemleri için önemli bir tasarım kaynağı olduğunu düşündüğümüz ve bugüne kadar dağınık, farklı dillerde ele alınmış olan Uygur yazmalarının hangi sayfa düzeninde tasarlandıklarını ortaya koymak ve bu sahada yapılacak yeni çalışmalara destek vermektir.
Türkiye'deki geç dönem osmanlı hastane binaları (1827-1923)

Osmanlı devletinde, 18. yüzyılda ilk olarak askeri alanda başlayan modernleşme hareketleri zamanla sosyal, kültürel ve kamu alanlarına da yansımıştır. Bu yansıma neticesinde yeni yapı türleri ortaya çıkmış ve bunların en önemlilerinden birisi de hastane binaları olmuştur. Artan savaşlar ve salgın hastalıklar nedeniyle yetersiz kalan darüşşifalar ihtiyacı karşılayamaz duruma gelmiştir. Modernizasyon hareketlerinin arttığı III. Selim döneminde ilk hastaneler meydana getirilmiştir. Önceleri İstanbul'da inşa edilen hastane binaları 19. yüzyılın ortasından itibaren taşraya yayılmış, özellikle Sultan Abdülhamid döneminde Osmanlı coğrafyasının büyük kesiminde yükselmeye başlamıştır. Osmanlı Devleti'nde azınlıklar ile misyonerlik faaliyetleri yürüten devletler de özellikle Tanzimat ve Islahat fermanları sayesinde kazandıkları haklar neticesinde hastaneler inşa etmişlerdir. Tez çalışmasında, Avrupa ve Amerika'da tıbbi bilginin gelişimine paralel olarak oluşturulan modern hastane binalarının Osmanlı Devleti'ne yansıması üzerinde durulmuş ve hastanelerin mimari biçimlenişi ile 19. yüzyılda ortaya çıkan kamu binalarının arasındaki yeri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.