Hastaneye yatan çocuklarda malnütrisyon sıklığı ve nütrisyonel riski belirlemede strongkids ve PYMS anket formlarının katkısının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Malnütrisyon, dünyada olduğu gibi ülkemizde de en önemli çocuk sağlığı problemlerinden biridir. Özellikle hastanede yatan çocuklar, malnütrisyon riski altındadır. Altta yatan kronik hastalığı ve yetersiz beslenme öyküsü olan çocuklarda hastaneye yatış sonrası, malnütrisyon gelişme riski daha da artmaktadır. Bu nedenle, hastaneye yatan çocuklarda antropometrik ölçümlerle birlikte nütrisyonel durum değerlendirmesi yapılması ve nütrisyonel riskin belirlenmesi önerilmektedir. Son yıllarda, hastanede yatan çocuklarda malnütrisyon gelişme riskinin öneminin fark edilmesiyle birlikte, yatış anında nütrisyonel riski değerlendirmek için birçok anket formu oluşturulmuştur. Çalışmamızda hastaneye yatan çocuklarda nütrisyonel riski belirlemek için kullanılan STRONGkids, PYMS anket formlarını antropometrik ölçüm ve laboratuvar değerleriyle karşılaştırarak, kliniğimizde bu formların nütrisyonel riski belirlemede yeterliliğini ölçmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya Eylül 2015 ve Mayıs 2016 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları servisinde yatırılarak izlenen 1 ay 18 yaş arası antropometrik ölçümü yapılabilen 503 çocuk hasta dahil edildi. Çalışmamızda malnütrisyon oranlarının hesaplanmasında, antropometrik ölçümler için, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği z-skor sınıflaması kullanıldı. Her hasta için yatışta STRONGkids ve PYMS anket formları dolduruldu. Olguların hastaneye yatışları sırasında yaşı, cinsiyeti, hastaneye yatıran bilim dalı, yatış tanısı, varsa altta yatan kronik hastalığın tanısı, antropometrik ölçümlere ait hesaplanan z-skorlar ve laboratuvar bulguları kaydedildi, taburcu edilirken ağırlık ölçümleri tekrarlandı. Bulgular: Beş yüz üç olgunun 225'i (%44.7) kız, 278'i (%55.3) erkekti. Yaş dağılımı 0-2 yaş 101 hasta (%20.1), 2-5 yaş 102 hasta (%20.3), 5-10 yaş 138 hasta (%27.4) ve 10-18 yaş 162 hasta (%32.2) idi. Hastanede yatış süresi ortalama 9.1 gündü. Yatış sırasında akut malnütrisyon yaşa göre ağırlık z-skoruna göre ilk 5 yaş için %14.8, 0-10 yaş için yaşa göre ağırlık z-skoruna göre %10. 6 iken, 0-18 yaş için yaşa göre VKİ z-skoruna göre %15. 5 olarak bulundu. Kronik malnütrisyon oranı ise %9.4 olarak saptandı. Olguların yatış ve taburculukları sırasındaki antropometrik ölçümlere ait z-skorlar karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Hiçbir antropometrik değerlendirmede, cinsiyetler arası fark bulunmadı. Laboratuvar değerlerine bakıldığında ise kronik malnütrisyonu olan çocuklarda albümin değerleri daha düşük ve yaşa göre VKİ z-skorları <-2 olanların hemoglobin değerleri daha düşük saptandı, bunların dışındakilerde istatistiksel olarak bir fark saptanmadı. Genel olarak, STRONGkids formu antropometrik indekslerde z-skoru >-2 olan hastaları belirlemede başarılıyken, z-skoru <-3 olanların belirlenmesinde hastaların tümünü azımsadı. PYMS formu ise, z-skoru <-3 olan ve z-skoru >+2 olan hastaları belirlemede başarılıyken, z-skoru -3 ve <-2 arası olan hastalarda riski olduğundan fazla gösterdi. PYMS formunda tek istisna, ileri derecede bodur hastaların belirlenmesindeki başarısızlığı ve bu hastaları azımsamasıydı. Sonuç: Hastaneye yatış, malnütrisyon sıklığında artışa neden olmamaktadır ve çocuğun yatış anındaki nütrisyonel durumu, yatış süresince malnütrisyon gelişme riski açısından bir öngösterge değildir. Hastaneye yatan kronik hastalığı olan çocuklarda akut ve kronik malnütrisyon oranları daha yüksek olduğundan, bu çocuklara yatış sırasında nütrisyonel açıdan dikkat edilmelidir. Yatış anındaki laboratuvar değerleri hastanede yatan çocuklarda nütrisyonel riski öngörmemektedir. Çalışmamızda STRONGkids formu nütrisyonel açıdan yüksek riskli hastaları azımsadığından, hastanemizde kullanımının uygun olmadığı görüldü. Buna karşılık PYMS formu nütrisyonel açıdan yüksek riskli hastaları tanımada başarılıdır ve hastaneye yatan çocuklarda, nütrisyonel riskin belirlenmesinde antropometriyle birlikte PYMS formu da değerlendirilmeli, fakat bu form tek başına değil, sadece nütrisyonel değerlendirmenin bir parçası olarak kullanılmalıdır. Sonuç olarak, nütrisyonel açıdan riskli hastaların değerlendirilmesinde anketlerin tek başına kullanım konusu gözden geçirilmeli ve hastaneye yatan çocuklarda nütrisyonel riskin belirlenmesinde yeni stratejiler oluşturulmalıdır.