Meydanların iklimsel konfor kriterleri ve kullanım- kullanıcı ilişkileri kapsamında performans değerlendirmesi

Meydanlar, yerleşmelerin tarihi boyunca dönemin önemli olaylarına tanık olan, hem fiziksel hem de sosyal olarak kente kimlik katan kamusal açık alanlardır. Günümüzde artan nüfus, kullanıcı tercihlerinin değişimi, açık alan planlama ve tasarım kararlarında iklimsel konfor ve yerel özellikleri gözetmeyen yaklaşımların da etkisiyle kent meydanları yerine alışveriş merkezleri gibi alternatif mekanların kullanımı ve yeni teknoloji olanakları ile sanal sosyalleşme mekanları tercih edilmektedir. Bu bağlamda, açık alanlarda termal konfor sağlanması, geniş çevre koşulları bileşenleri ile ele alınması gereken bir çalışma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğal, mekansal ve sosyal parametrelerin başarılı bir şekilde irdelenerek tasarlanması açık alanların hem doğal kaynaklardan optimum yarar sağlaması, hem de mekan kalitesinin artırılmasını sağlayacaktır. Bu kapsamda kent meydanlarının kentin mekansal, sosyal ve iklimsel özellikleri ile uyum içinde olması iklimsel konfor ve çevre kalitesi, dolayısıyla kullanıcı sağlığı ve konforu açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kent meydanlarının meteorolojik, coğrafi, mekansal özellikleri ile kentsel açık alan kullanıcılarının bireysel ve sosyal özellikleri irdelenerek, kent meydanlarının tasarım süreçlerine entegrasyonunu sağlayacak tasarım parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Tez kapsamında Türkiye'nin beş farklı iklim bölgelerinden seçilen kentlerin kent meydanları ekolojik tasarım ve iklimsel konfor kriterleri irdelenerek enerji performansları değerlendirilmiştir. Kent içinde seçilecek kent meydanları konum bazlı verilerin Phyton programlama dili aracılığıyla, kullanıcılar tarafından tercih edilebilirliğine göre, beş farklı iklim bölgesinden kentin tarihi ve yeni meydanları arasından olmak üzere on adet meydan seçilmiştir. Seçilen kent meydanlarının, bulundukları iklim bölgeleri ve belirlenen iklimsel performans parametrelerine uygunluğu incelenmiş; termal özellikler, kentsel doku özellikleri ve tasarım parametreleri kapsamında diğer meydanlar ile karşılaştırmaları yapılmıştır. Önerilen yöntem sadece mekansal parametrelerle sınırlı kalmayıp örneklem alanlarının değişen iklimsel ve tasarım özelliklerinin beraberinde getirdiği günlük ve mevsimlik döngülerle kullanım yoğunluğu arasındaki ilişkiyi de değerlendirilmektedir. Bu bağlamda meydan özellikleri ve kullanıcı-kullanım ilişkisinin dinamik analizini ve teknoloji olanakları ile yönetilmesini sağlayacak veri kaynaklarından yararlanılmıştır. Örneklem alanlarında iklim, rakım, rüzgar yönü, yağış, sıcaklık, yapılaşma yoğunluğu, arazi kullanımı gibi mekansal veriler ArcGIS ve ENVI-met yazılımları kullanılarak vaziyet planı, model ve simülasyon verileri birlikte değerlendirilerek çalışma alanlarının iklimsel konfor açısından bölgeye uygunluğu incelenmektedir. Meydan kullanım performansları ise açık paylaşım ortamlarındaki büyük veri kümelerinden yazılımla elde edilmiş kullanıcı verisinin ArcGIS yazılımına entegrasyonu ile verinin mekansallaştırılması sağlanarak kent meydanlarındaki kullanım yoğunluğu, kullanıcı talep verisi analiz edilmektedir.