Kistik Fibrozis tanısı alan çocuk ve ergenlerde depresyonu yordayıcı faktörler ve D vitamini düzeyleri

Kistik fibrozis özellikle akciğer olmak üzere çok sayıda organı tutan, zaman zaman alevlenmelerin olduğu, hastane yatışının sık olduğu, zaman alıcı tedavi gerektiren, hayatı tehdit edici genetik bir hastalıktır. Hastalığın ağır seyretmesi, tedavi sürecinin zorluğu çocuk ve ergenleri ruhsal açıdan etkileyebilmektedir. KF'li hastalarda yapılan anksiyete ve depresyon çalışmalarında genelde psikolojik stres yaygınlığı yüksek olarak bulunmaktadır. Son yıllarda vitamin D eksikliğinin depresyon gelişimindeki rolü üzerine çok sayıda araştırma yapılmaktadır. Vitamin D eksikliği KF hastalarında yaygın görülen bir durumdur. KF hastalarında D vitamini düzeyleri ve depresyon arasındaki ilişki ile ilgili kısıtlı sayıda çalışmaya rastlanmaktadır. Bu çalışmada 8-16 yaş arası KF tanılı çocuk ve ergenlerin eşlik eden psikiyatrik hastalık durumlarının, yaşam kalitelerinin, algıladıkları sosyal destek düzeylerinin, baş etme becerilerinin, D vitamini düzeylerinin değerlendirilmesi ve depresyon eş tanı durumunu yordayan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. KF'li çocuklar ile yaş ve cinsiyet olarak eşleştirilmiş sağlıklı kontroller karşılaştırılmıştır. Çalışma grubunda 32 kişi, kontrol grubunda 33 kişi vardır. Olguların sosyodemografik özellikleri ayrıntılı bir formla, klinik değerlendirilmeleri Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli ile değerlendirildi. Çocukların zeka düzeyini değerlendirmek için WISC-R testi uygulandı. Çocuk ve ergenlere Çocuklar için Depresyon Ölçeği, Çocuklar İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği, Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği verildi. Çocukların başa çıkma tutumlarının değerlendirilmesi için Çocuklar İçin Başa Çıkma Yolları Ölçeği, yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi için Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği verildi. Katılımcıların ebeveynlerine Başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeği, Çocuklar için yaşam kalitesi ölçeği-Ebeveyn formu verildi. Olguların D vitamini düzeyleri dosyalarından öğrenildi. Çalışmanın bulgularına göre KF tanılı çocuklarda kontrol grubundaki çocuklara göre daha yüksek oranda psikopatoloji saptanmıştır. KF grubunda depresyon daha fazla gözlense de istatistiksel olarak anlamlı değildir. Bu çalışmada KF'li çocuklarda hastalık şiddetinin fazla olması, hastane yatışının süresin uzun olması ve sayısının fazla olması, okula ara verilmesi, anksiyete bozukluğunun olması, evde çekirdek aile dışında yaşayanların olmasının, beslenme sorununun bulunması depresyonu arttırdığı saptanmıştır. Ebeveyn başa çıkma tutumlarından kabul mekanizması, çocuk başa çıkma stillerinden öfke ve suçlama mekanizmasının, duygusal odaklı başa çıkma tutumunun fazla kullanılması KF'li bireylerde depresyon gelişimine etki ettiği bulunmuştur. D vitamini düzeyinin depresyon ve diğer psikopatolojiler üzerine etkisi bulunmamıştır. Çalışmamızda KF'li bireylerin yaşam kalitesinin kontrol grubuna göre daha kötü olduğu, depresif belirtinin düşük olan yaşam kalitesini daha da düşürebileceği saptanmıştır. Çalışmada yaşam kalitesini; algılanan sosyal desteğin, baş etme tutumunun etkileyebileceği tespit edilmiştir. Ayrıca algılanan sosyal destek ile depresyon ölçeği puanlarının ilişkili olduğu bulunmuştur. Kistik fibrozisli çocuklarda psikopatoloji gelişimini etkileyen faktörlerin daha büyük gruplarla çalışılması gereklidir. KF'li çocukların tıbbi takip ve tedavisi sürmekteyken psikolojik ihtiyaçları gözden kaçabilmektedir. KF açısından izlemi sürdüren ekibin çocuklardaki olası psikiyatrik belirtilere dikkat etmesinin ve gerektiğinde çocukların psikiyatrik değerlendirme için yönlendirilmelerinin hastaların yararına olacağı kanaatindeyiz.