Entsel aktif yaşamda tasarım rehberlerinin rolünün değerlendirilmesi Kuzguncuk Mahallesi örneği

İnsanlar yaşadığı çevreyi ihtiyaçları doğrultusunda değiştirmişlerdir. Kırsal alanlardan kentlere olan göç ve nüfus artışı ile birlikte kentleşme hız kazanmıştır. Buna bağlı olarak kentler giderek yaşanması problemli yerler haline gelmiştir. Hükümetler ve politikaları bu durumu engellemek amacı ile gerek hukuksal boyutta gerekse kent planlamasında bir takım önlemler almaya çalışmıştır. Yeni yapılan kent planlamaları, sağlıklı mekanlar yaratmak, daha yaşanabilir alanlar oluşturmak adına yapılmıştır. Günümüzde kentlerde yaşanan sorunların, klasik problemlerin ötesine geçmişş olduğu ve bu sorunların kent sakinlerini kültürel, sosyal, psikolojik ve fiziksel sağlıkları açısından olumsuz etkilediği görülmektedir. Bu sorunların çözümüne yönelik yapılan çalışmalar neticesinde kentsel mekanlarda kalite kavramı ortaya çıkmıştır. Kentlerde ortaya çıkan fiziksel ve sosyal problemler aynı zamanda kent mekanında ve kent kimliklerinde sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu sebeple kentsel tasarım, rehber, kentsel planlama kavramları ortaya çıkarılarak daha detaylı biçimde fiziki çevrenin sağlıklı bir duruma getirilmesi için çalışmalar yapılmaya başlanmış olup halen devam etmektedir. Kentsel tasarım ve kentsel tasarım rehbelerlerinin ortaya çıkması ve kullanılması ile planlama bütünselinde ortaya çıkan eksik bağlantılar tamamlanmıştır. Bu sayede sürdürülebilir, birbiri ile bağlantılı çözüm önerilerinin bulunduğu bir planlama dizgesi ortaya konulmuştur. Günümüz koşullarında çözüm odaklı yaklaşımların getirilmesi kentsel tasarım uygulama aracı olan rehberlerin kullanılması ile mümkün olmaktadır. Bu kapsamda çalışma içerisinde kentsel tasarım rehberlerinin neler olduğu, kentsel aktif yaşam rehberlerinin ortaya çıkma nedenlerine değinilmiştir. Bu bağlamda kentsel aktif yaşam rehberlerinin yalnızca fiziksel açıdan problemlere çözüm sunmak amacı dışında sosyo-ekonomik durum, psikolojik ve fiziksel sağlık konularında da hazırlanarak kentleri korumak ve yönlendirmek anlamında önemi ortaya konulmuştur. Bu kapsamda çalışma 5 farklı bölüm içerisinde ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde tezin yöntemi, amacı ve kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümde; kentsel tasarım rehberlerleri literatür araştırması yapılarak incelenmiş olup ortaya çıkması süreci, tarihsel gelişmesi, dönemsel olarak değindiği konu başlıkları, farklı yaklaşımlara göre tasarım rehberlerinin neler olduğu açıklanmıştır. Aynı zamanda aktif yaşamın, aktivite olgusunun tasarım rehberlerinde konu halinde ele alınması, rehberlerin ihtiva ettiği konu başlıklarının değişime değinilmiştir. Üçüncü bölüm içerisinde de tasarım, aktif tasarım, sağlık kent tanımları literatür çalışması ile öne çıkarılmıştır. Bununla beraber kentsel aktif yaşam tasarım rehberlerinde ön plana çıkan kavramlar, prensipler, konu başlıkları seçilen örnekler ile incelenmiştir. Seçilen rehber örneklerinde rehberlerin tasarım konusunda ortak noktada birleştiği ve temelde sağlıklı yaşam için sağlıklı kent dokularını oluşturmak adına bir takım öneriler sunduğu ortaya çıkarılmıştır. Dördüncü bölümde ise çalışma alanı olarak belirlenen Kuzguncuk mahallesi için yazılmış basılı kaynaklar kelime bulutu analizi ile irdelenmiş ve yerin öne çıktığı başlıklar belirlenmiştir. İkici olarak çalışma alanı kentsel aktif yaşam tasarım rehberleri kapsamında ele alınarak fiziksel ve sosyal yapısı incelenmiştir. Bu bağlamda yapılan iki çalışma sonucunda aktif tasarım rehber önerisinde sunulancak başlıklar ortaya çıkarılmıştır. Çalışma alanı için yapılmış bir diğer analizde ise sosyal medya kullanılarak çalışma alanında hangi mekanların en çok ne amaçla tercih edildiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca çalışma alanında yapılan mülakatlar ile birlikte aktif yaşam anlamında karşılaşılan sorunlar, kullanıcı profili, aktif yaşam bilinci tespit edilmiş ve sunulmuştur. Sonuç olarak bu tez çalışması ile kent yaşamına ait günümüz sorunu olan hareketsizlik ve sağlıksız yaşam adına çözüm üretmek, daha sağlıklı yaşam alanları yaratmak ve tüm kentsel alanın aktif biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; tasarım rehberlerinin ortaya koyduğu klasik çözüm önerileri ile birlikte kentsel aktif yaşam tasarım rehberleri için çözüm önerileri oluşturularak aktarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca önerilen tasarım rehberlerinin bir tasarım ve planlama çalışmasında ehliyet olarak kullanılmasının önem ve gerekliliği öne çıkarılmıştır.