Türk toplumunda anne-baba boyunun çocuğun final boyuna etkisi ve mid-parental boy formülünün validasyonu

Boy kısalığı olan olguların değerlendirilmesinde, özellikle de etiyolojinin önemli bir bölümünü oluşturan ailesel boy kısalıklarının değerlendirilmesinde genetik boy potansiyelinin saptanması çok önemlidir. Bu amaçla kullanılan midparental boy anne ve babasına göre çocuğun ulaşması gereken boyu temsil eder. Ülkemizde midparental boy ile ilgili herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızdaki temel amaç klasik midparental boyun bireylerin boyunu öngörmedeki geçerliliğini irdelemek ve geniş sayıdaki deneklerde anne ve baba boyu ölçülerek popülasyonumuz için midparental boy kullanılarak bireyin boyunu öngörmede kullanılabilecek en uygun matematiksel modeli araştırmaktır. Bu amaçla erişkin boya ulaşmış Tıp fakültesi öğrencileri ve ebeveynlerinin antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Çalışmada yer alan deneklerin 304'ünün boyları, ölçüm konusunda eğitimli ve tecrübeli çalışma ekibi tarafından bizzat ölçülerek toplanırken 694 veri ise deneklerden yöntem tarif edilerek kendilerini ve anne-babalarını bir sağlık kuruluşunda veya eczanede ölçmeleri istenerek toplandı. Ölçülen ve bildirilen grupların verileri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı için veriler birleştirilerek istatistiksel analize devam edildi. Kız çocukların boy ortalaması 164,46 6, 2 cm idi (aralık 146- 191 cm), MPH'ları 160,6 5, 5 cm idi. Erkek çocukların boy ortalaması ise 177,1 6, 8 cm (aralık 142- 197 cm), MPH'ları ise 174,4 5, 5 cm idi. Kız deneklerin ortalama boylarının annelerinden 3.1 cm, MPH'larından ise 3,8 cm uzun olduğu, erkek deneklerin boylarının babalarından 3.4 cm, MPH'larından ise 2,7 cm uzun olduğu görüldü. Bu durum yeni nesilde boyların uzadığı şeklinde yorumlanabileceği gibi, anne ve babada yaşla birlikte olan kısalmanın da etkisi olabilir. Çalışmamızda yeni nesilde erkek ile dişi boyları arasındaki fark 12.8 cm idi, bu durum anne ve babalarda ise 12.0 cm idi. Bu rakamlar klasik midparental boy hesabında kullanılan 13 cm rakamına yakın bulundu. Bizim çalışmamızda deneklerin midparental boyları ile gerçek boyları karşılaştırıldığında gerçek boy midparental boydan kızlarda ortalama 3.8 5. 7 cm, erkeklerde ise 2.69 6. 4 cm daha uzun idi. Bu durum klasik midparental boy hesaplamasının çocuğun boyunu tahmin etmede yetersiz kaldığını düşündürmektedir. Midparental boy ile denek boyu ve anne, baba boyları arasındaki korelasyonlara bakıldığında kızlarda denek boyu MPH ile korelasyonunun erkeklerden daha iyi olduğu (r: 0.537 ve 0 .487) görüldü. Ayrıca kız deneklerde boy ile anne boyunun daha kuvvetli korelasyon gösterdiği ancak erkeklerde ise anne ve baba boyu ile korelasyonun yaklaşık aynı kuvvette olduğu görüldü. Kısa boylu kızlarda boy anne boyu ile daha kuvvetli ilişki gösterirken uzun boylu erkeklerde boy baba boyu ile daha kuvvetli ilişki göstermektedir. Çalışma popülasyonumuzun verilerine dayanarak anne-baba boyundan çocuğun final boyunu tahmin edebilecek matematiksel modellere bakıldığında aşağıdaki formülün en yakın tahminleri yapmamızı sağladığı görüldü. MODEL 4Boy SDS: A x Anne SDS + B x baba SDS+ CA: Annenin katsayısı (Bu modelde: 0 .364)B: Babanın katsayısı (Bu modelde: 0 .247) C: Intercept (Bu modelde 0 .421)