Jeolojik yapılanmalar ışığında yerleşim ilkeleri ve bu bağlamda afet yönetimi çerçevesinde İzmir için bir model önerisi

depreminden sonra oldukça sık kullanılan hatta slogan haline gelmiş bir tanımlamadır. Acaba bu sözün gereği yapılıyor mu? Yani deprem, tüm yönleri ile ele alınıp bilimsel ve sosyal anlamda incelenip, doğurabileceği sonuçlar ve bunların nedenleri üzerinde duruluyor mu? Deprem güvenli şehirlerin tasarlanması için gerekenler araştırılıyor mu? Bu sorulara olumlu cevap vermek oldukça güç. Çünkü, gerek toplumda, gerekse akademik çevrede deprem genel olarak, sadece bir yer sarsıntısından ibaretmiş gibi algılanıyor. Ayrıca deprem kuşağında yaşıyor olmamız, deprem kavramı ile oldukça içice olmamıza nedenken, kendimizi bu konudan soyutlamak ve korku ile depremi beklemek yapılacak en son iş olmalıdır. Herkesin bildiği gibi insanlar, kendilerini etkileyip onlara zarar verecek depremler ile ilgilidirler. Her gün ülkemizde insanlar tarafından hissedilmeyen binlerce deprem meydana gelmektedir. Fakat yaşamsal boyutta herhangi bir etM yaratmadığı için insanlar tarafından önemsenmezler. Önemli olan da insan yaşamının sürdürülebilirliği açısından tehdit olacak ve afet yaratacak depremlere karşı hazırlıklı olmak ve temelde çözümü sağlayacak kriterleri belirleyip uygulayabilmektir. Bu anlamda, bir şehrin şeklini ve geleceğini, önemli derecede etkileyen kuşkusuz ki kent planlandır. Fakat kent planlan sadece çizgisel anlatımlardan ibaret suskun dokümanlar değildirler. Kent planlan, bir muhtevanın, içeriğin anlaşılması, toplumun bütün kesimlerine anlatılması ve bu içeriğin kent mekanına yansıması misyonunu da taşırlar. Kent tasanm projeleri ve bu projelere götüren teorik yaklaşımlar, doğal olarak kent mekanım tanımlayan bir metin ile kendilerini ifade ederler. Önemli olan bu metnin sonlu plan ve tasarımları üretmekten çok dinamik ve karşılıklı etkileşimli bir diyalektik bütünü amaçlamasıdır. Doğaldır ki, bu anlamda kent planlama stratejilerinin geliştirilebilmesi için öncelikle deprem olayının çok iyi anlaşılması gerekir. Bu konu ile ilgili tüm bilimsel veriler, toplumun sosyo-ekonomik değerleri açısından incelenmiş ve günümüz şartlarına göre değerlendirilmiş olmalıdır. Ayrıca, 'Afet Yönetimi' kavramlaşmasının temel mantığı ve bununla ilgili alt açılımlar ortay konmalıdır. Mevcut yerleşimler inkar edilmeden, geleceğe dönük yaklaşımlar ile zaman içinde deprem güvenli yerleşimler haline gelmesi sağlanmalı, bu anlamda, afet yönetim mekanizmasına düşen görev ve yükümlülükler belirlenmeye çalışılmalı ve bunların kuru birer söylem olarak kalmaması için toplumun her kesiminde anlaşılabilmesi gerekliliği üzerinde durulmalıdır. Bu nedenle, eğitim kurumlanna önemli görevler ve sorumluluklar düşmektedir. Bilinmesi gereken çok önemli bir konu vardır ki; bu da, Türkiye'de meydana gelen afetlerin tamamına yakınının insan kaynaklı yapay afetler olduğu gerçeğidir. Yanlış ve bilimsellikten uzak planlamalar bu sonucun doğmasına zemin hazırlamış, her seferinde çıkarılan imar afları ise bu riski arnrmışür. Sonuçta, ülke ekonomisini ve geleceğini derinden etkileyen afetler yine yaşanmış, fakat gerekli dersler bir türlü çıkanlamamıştır. Yapılmış olan bu çalışmada, kent plancılığı yaklaşımı ile üzerinde durulması gereken konular araştırılmış ve bilimin ışığında şekillendirilmiştir. Her zaman olduğu gibi, bu çalışmada da bütün çalışmaların ana konusu olan 'insan' boyutu gözden kaçmlmamaya çalışılmıştır. Afet yönetimi kavramlaşması içinde, bu yönetimin gereklerini yerine getirecek olanlar, bu mekan organizasyonunun olmazsa olmaz tamamlayıcı parçası olan insanlardır. Buradan yola çıkarak, insan faktörünün tasarlanmış olan mekan organizasyonları bütünü içinde nasıl bir işlev göreceğinin derinliği incelenmeye çalışılmıştır.