Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin otizm spektrum bozukluğu ve mental retardasyonu olmayan kız ve erkek kardeşlerinin zihin kuramı, sosyal iletişim, genel psikopatoloji, yaşam kalitesi ve akran istismarı açısından değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, DSM- 5 Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocukların, OSB tanısı ve Mental Retardasyonu olmayan erkek ve kız kardeşlerinin zihin kuramı, sosyal iletişim, yaşam kaliteleri ve akran istismarı açısından benzer yaş grubunda olan ve sağlıklı gelişim gösteren çocuklarla ve kendi aralarında karşılaştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya Şubat 2016 - Temmuz 2016 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı polikliniğinde izlenmekte olan ve bilinen herhangi bir genetik hastalığı olmayan, daha önce DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre Yaygın Gelişimsel Bozukluk tanısı almış veya değerlendirme zamanında DSM- 5 tanı ölçütlerine göre OSB tanısını karşılayan çocukların, OSB tanısı almayan ve mental retardasyonu olmayan 41 (23 kız, 18 erkek) kardeşi olgu grubu olarak ve ailesinde OSB tanılı birey olmayan, OSB tanısı almayan ve mental retardasyonu olmayan 40 çocuk kontrol grubu olarak alınmıştır. Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler ile tanısal bir psikiyatrik görüşme yapılmıştır. Olgu ve kontrol grubuna Sosyodemografik Veri Formu, Güçler Güçlükler Anketi, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği, Zihin Kuramı Testleri, Duygu Tanıma Ölçekleri ve Olweus Öğrenciler İçin Akran Zorbalığı Anketi uygulanmıştır. Olgu ve kontrol grubu ebeveynlerine Sosyal İletişim Ölçeği, Çocukluk Otizm Değerlendirme Ölçeği, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ebeveyn formu, Güçler Güçlükler Anketi ebeveyn formu uygulanmıştır. Çalışmanın verileri SPSS 22.0 paket programında değerlendirilmiştir. Sürekli verilerin analizinde normal dağılan gruplarda Student T-testi ve one way ANOVA, dağılımın normal olmadığı gruplarda Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Kesikli verilerin analizinde ki-kare testi uygulanmıştır. p<0, 05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Olgu grubunda Sosyal İletişim Ölçeği puanları kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti. Olgu grubunda Beklenmedik Sonuçlar Testi toplam puanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşüktü. Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ebeveyn formu fiziksel sağlık toplam puanı olgu grubunda anlamlı olarak daha düşüktü. Olgu grubundaki erkeklerin kontrol grubundaki kızlara göre Kavrama Testi toplam puanı anlamlı olarak düşüktü. Beklenmedik sonuçlar testinde olgu grubundaki erkekler ile kontrol grubundakiler arasında anlamlı fark varken olgu grubundaki kızlarda bu fark yoktu. Sosyal İletişim Ölçeğinde hem olgu grubundaki erkeklerde hem de olgu grubundaki kızlarda kontrol grubuna göre anlamlı farklılık vardı. Sonuç: OSB tanılı çocukların sağlıklı kardeşleri uluslararası tanı ölçütlerine göre herhangi bir psikiyatrik bozukluk kriterlerini karşılamasalar bile bu çocukların sosyal alanda zorluk yaşadıkları, empati becerilerinin kısıtlı olduğu ve beklenmedik durumları yorumlamakta zorlandıkları saptanmıştır. OSB tanılı çocukların kardeşlerin psikososyal işlevselliklerini anlamak, bu çocuklar için ilerde bireyselleştirilmiş tedavi programları geliştirme açısından önemlidir.