turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Arketipsel sembolizm bağlamında Kuzeydoğu Anadolu masallarının analizi

İçerdikleri derin anlam dizgeleri bakımından edebi eserler zamansal birer tutanak işlevi görürler. Halk edebiyatı üretimleri içerisinde anlatım esasına dayalı türler olarak değerlendirilen; destan, halk hikayesi, efsane, fıkra ve masal içinde oluştukları milletin örtük sosyo-kültürel mirasının aktarıcısı konumundadır. Bu bağlamda çalışmamız ontolojik tükenişlerin önüne geçmek adına sanatsal reflekslerle ortaya çıkan masal anlatılarının çözümlenmesi üzerine temellendirilmiştir. Çalışmanın temel materyellerini oluşturan Kuzeydoğu Anadolu masallarında yer alan arketipler tespit edilmiş; metinlerin örtük yapısı sembollerin açımlanması vasıtasıyla edebiyat ve psikoloji bilimlerinden de yararlanılarak disiplinler arası olarak çözümlenmiştir. Çalışmamızın giriş bölümünün ilk kısmı, masal anlatısının tanımı ve kökeni hakkında yapılan açıklamalara ayrılmış, türün özellikleri üzerine geçmişşte yapılan incelemelere yer verilmiştir. Giriş bölümünün ikinci kısmı ise incelememizin kuramsal boyutunu oluşturan analiz yöntemi arketipsel sembolizmin, temel kavram ve dayanakları üzerine açıklamalardan oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümü incelediğimiz masal metinlerinin epizotlarına göre düzenlenmesinden oluşmaktadır. İkinci bölüm, kuramsal çerçevede belirttiğimiz bilimsel dayanaklar ışığında masal metinlerinin analizine ayrılmıştır. Bu bölümde psikanalitik masal çözümlemeleri yapılırken, aynı zamanda metinler Joseph Campbell'ın biçimlendirdiği; 'Yola Çıkış' aşaması temel alınarak da tasnif edilmiştir. Üçüncü bölüm, masal metnlerinin 'Erginlenme Aşaması'na göre tasnif ve analizlerinden oluşmaktadır. Çalışmamızın dördüncü ve son bölümü ise masal metinlerinde kahramanın yolculuğunun 'Dönüş Aşaması' açıklamaları ile şekillenmiştir. Çalışmamız sonuç ve kaynakça bölümleri ile sonlanmaktadır. Sonuç bölümünde, tespit edilen arketipler üzerinden Türk kültürünün masal metinleri içine yansıyan felsefi ve psikolojik donanımları genel çıkarımlar etrafında ele alınmıştır.
Salih Hoçu'nun hikayeleri üzerine Karaçay-Balkar Türkçesi dil incelemesi

Bu tezde, modern Karaçay-Balkar edebiyatının kurucu yazarlarından biri olan Salih Hoçu'nun 'Jannan Otnu İçinde' adlı kitabındaki 'Safar bla Revolütsiya', 'Mudah Jaş', 'Jannan Otnu İçinde', 'Bu Eki abır Kimnidile', 'Ozdula Zamanla', 'Eki Kareldi', 'Çıpçı ', 'Kapitan Gastello', 'Jigitle', 'Tashaçıla' adlı hikayeler kullanılmıştır. Bu hikayeler çerçevesinde yapılan dil incelemesi ve dizin ile Karaçay-Balkar Türkçesi gramerinin özellikleri, yazarın Karaçay-Balkar Türkçesini nasıl kullandığı, yazarın üslubu ve edebi görüşü değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tez, İnceleme, Metin ve Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Karaçay ve Balkar sözlerinin etimolojileri, tarihi belgelerde bu sözlerin nasıl geçtiği, Karaçay-Balkar Türklerinin etnik kökenleri, yaşadıkları coğrafya ve nüfuslarına değinilmiş, daha sonra Salih Hoçu'nun hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme kısmı Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında değerlendirilmiştir. Ses Bilgisi bölümünde Karaçay-Balkar Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin Eski Türkçeye göre halleri verilmiştir. Karaçay-Balkar Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin Eski Türkçeye göre durumları, hikayelerde geçen sözcüklerin uğradığı ses olaylarıyla ilgili başlıklar altında örneklendirilmiştir. Şekil Bilgisi bölümünde ad, sıfat, zarf, zamir, eylem ve edat konuları ele alınmış, ad ve eylem çekimleri, Eski Türkçe ve Tarihi Kıpçak Türkçesi ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Metin bölümünde hikayeler transkribe edilmiş ve daha sonra metnin, orijinal haline sadık kalmaya çalışarak yapılan Türkiye Türkçesine aktarması verilmiştir. Dizin bölümünde, hikayelerde bulunan sözcüklerin gramatikal dizini verilmiştir. Sonuç bölümünde ise inceleme kısmında elde edilen verilerin değerlendirilmesi ışığında ulaşılan çıkarımlar sunulmuştur.
Latife Tekin'in romanlarında şahıs kadrosu

Bu çalışmada, 1980 sonrası dönemin önde gelen yazarlarından biri olan Latife Tekin'in romanlarındaki şahıs kadrosu incelenmiştir. Yazarın romanlarında yer alan kişiler, onun çevresini bir romancı bakış açısıyla gözlemleyerek ortaya çıkardığı kişilerdir. Amacımız, yazarın gözlemlemeleri sonucu eserlerine yansıyan insana ayna tutmaktır. Öncelikle birinci bölümde Latife Tekin'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde romanlardaki kahramanlar incelenmiştir. Kahramanlar incelenmeden önce roman hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Her romanda ilkin ön plana çıkan başkişi tanıtılmış, daha sonra romanda bulunuşuna göre norm, kart ve fon karakterler belirtilmiştir. Kişi tahlilinden sonra değerlendirme bahsi açılarak şahıslar hakkında ulaşılan yargılar özlü bir şekilde verilmiştir. Sonuç bölümünde ise kahramanların genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.
XVIII. yüzyıl nasihatnamelerinden Levh-name ve Lutfiyye'nin karşılaştırılması

Klasik Türk edebiyatında mesnevi nazım şekli ile yazılmış birçok edebi eser bulunmaktadır. Bu çalışma, XVIII. yüzyılda yazılmış Müfti-zade'ye ait Levh-name ile Sünbül-zade Vehbi'ye ait Lutfiyye'nin karşılaştırılması üzerinedir. Levh-name ve Lutfiyye mesnevi nazım şekliyle yazılmış manzum nasihatnamelerdir. Levh-name 779 beyit, Lutfiyye 1181 beyitten oluşur. İki eserin de amacı, anlaşılır bir dille muhataba doğruyu, iyiyi, güzeli, faydalı olanı göstermektir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümünde; Müfti-zade ve Sünbül-zade Vehbi'nin hayatı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümünde eserlerin yazılış tarihi, yazılış sebebi, nüshası, vezin ve kafiyesi belirtilmiştir. Dil ve Üslup Özelliklerinde, eserlerde kullanılan atasözleri ve deyimler, edebi sanatlar, ayet ve hadislere yer verilmiştir. Eserlerin Muhtevasında ise, dini, tasavvufi, ahlaki ve toplumsal konular olarak ayrıntılı incelenmiştir. Son aşamada da çalışmada yararlanılan kaynaklar sıralanmıştır.
Harputlu Rahmi divanındaki din, cemiyet ve tabiatla ilgili unsurların tahlili

Harputlu Rahmi, cemiyetin her müessesinde olduğu gibi edebiyatta da yeniliklerin görülmeye başladığı, divan edebiyatının, yavaş yavaş yerini batı tesirinde bir edebiyata bırakmaya başladığı 19. Yüzyılda yaşamıştır. Yaşadığı dönemde bu yenilik hareketlerinden etkilenmeden geleneğe bağlı şiirler yazmaya devam etmiştir. Bu çalışmamızda, Rahmi'nin divanında geçen din, cemiyet ve tabiatla ilgili unsurların tahlilini yapmaya çalıştık. Ayrıca divanda geçen kültür, tefekkür ve estetik değer taşıdığına inandığımız kelimelerin kapsamlı bir indeksini çıkardık. Divan'daki bu unsurların tahlil edilmesi neticesinde şair ve şiiri ile ilgili bazı sonuçlara vardık. Şiirlerinde oldukça sade, samimi, günlük konuşma diline uygun ifadelere yer vermiştir. Şiirlerinin ekserisinde kafiye ve redifleri kullanmada zorlanmadığı; aruzu Türkçe'ye başarıyla tatbik ettiği görülür. Dinle ilgili unsurlar, şairin aldığı eğitimden kaynaklanan sağlam bilgisiyle kullanılmıştır. Şiirlerinde, İslam dininin esaslarına ters bir ifadeye rastlanmaz. Şiirlerinde Peygamberimizden, dört halifeden ve sahabelerden hürmetle söz edilir. Dini unsurlar kaside, terci-i bend gibi türlerde didaktik tarzda kullanılmışlar, gazellerinde ise çeşitli unsurlarla benzerlik içinde zikredilmişlerdir. Cemiyet, çeşitli şahıslar, bazı meslek erbabı ve içtimai hayat olarak ağırlık kazanmıştır. Bazı devlet adamları, efsanevi şahıslar ve maşla kahramanları zikredil miş; efsanevi şahsiyetlerin tamamına yakım İran mitolojisinden alınmıştır. Divanda zikredilen diğer kişilerin birçoğu o devirde Harput'un ileri gelen alim ve şairleridir. Di van da ayrıca cemiyetle ilgili olarak giyim-kuşam, mimari, tababet, alış-veriş gibi birçok unsur zikredilmiştir. Bu unsurlar da, diğerleri gibi aşık, sevgili ve rakip etrafında teşekkül eden aşk hadisesinin işlenişinde bir araç olarak kullanılmışlardır. Tabiatla ilgili unsurlar, kozmik unsurlar, zaman unsurları, anasır-ı erba'a, hayvanlar ve bitkiler başlıkları altında incelenmiş. Bu unsurlar da sevgili, aşık, rakip ve bunlarla ilgili bazı unsurlarla benzerlik içinde zikredilmişlerdir. Şiirleri, şiirlerindeki çeşitli unsurların incelenişi, devri ve yetiştiği muhiti göz önüne aldığımızda, İstanbul'daki muasırlarının bir kısmı kadar olmasa da onun devrine ve muhitine göre iyi yetişmiş bir şair olduğunu söyleyebiliriz.
Sezai Karakoç'ta medeniyet kavramı

Ülkemizden başlayarak, geniş planda İslam medeniyeti havzasında, düşünce, bilim, kültür ve sanat alanlarında zamanın imkanlarıyla, ait olduğu medeniyete özgün ürünler verebilecek bir atılımı ve beraberinde getireceği açılımı ortaya koyabilecek bir ruh gerekmektedir. Bu açılım/atılım, ait olduğumuz medeniyeti/hayatı anlamak ve anlamlandırmakla başlamalıdır. Bu da tarihte olduğu gibi insan hayatının değdiği her alanın, ait olduğu medeniyeti referans alarak yeniden tanımlanması; doğruların korunup, eksiklerin eklenip, yanlışlarından arındırılması yoluyla gerçekleştirilebilir. Bu yoldan hareketle soruna kendi adını veren 'medeniyet' kavramının İslam Medeniyeti çerçevesinde ne olduğunu ortaya koymakla çalışmamıza başlıyoruz. Bu çalışmada medeniyet kavramının tarih boyunca hangi anlamlarda kullanıldığı ve geçirdiği dönüşümlere ek olarak değişik düşünürlerce hangi anlamlarda kavramlaştığına bakacağız. Ardından Sezai Karakoç'un medeniyet anlayışını yani medeniyet ne demektir, nasıl olmalıdır gibi soruların cevabını İslam Medeniyeti ve Aydınlanma sonrası Batı Medeniyetinden örneklerle zaman zaman karşılaştırmalı olarak inceleyeceğiz. Sonuç olarak, bütün bunlardan hareketle Sezai Karakoç'un perspektifinden medeniyet kavramını çevreleyen sınırları çizmeye çalışacak ve bu kavrama kapsayıcı bir tanım ortaya koyacağız.
Biçim ve içerik yönünden ortaoyunu

Ortaoyunu, ilk dönemlerde 'kol oyunu, meydan oyunu, taklit oyunu, zuhuri kolu' gibi isimler altında icra edilip XIX. asrın ortalarına doğru kesin biçimini almış geleneksel Türk tiyatrosu dalıdır. Gölge oyununun perdeden meydana taşınması sonucu ortaya çıktığı ve seyircilerin çepeçevre sardığı bir alanda oynandığı için 'ortaoyunu' adını aldığı en kuvvetli iddialar arasındadır. Oyunlarda Kavuklu ile Pişekar'a diğer tiplerin de katılımıyla vuku bulan olaylar, söz ve hareket komiği aracılığıyla izleyenlere sunulmakta; temsillerden 'musiki, raks ve taklit' asla eksik olmamaktadır. Mevcut ortaoyunu metinlerinin tümdengelimci bir anlayışla incelendiği bu çalışmada, ortaoyunu ile Batılı tiyatro arasında benzeşen yanlar bulunduğu gözlenmiş, ortaoyununun bilhassa Batılı gülme teorileriyle ve Bertolt Brecht'in tiyatro anlayışıyla çok sayıda ortak noktası bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca halkla iç içe olan ortaoyunu temsillerinde halk kültürünü yansıtan konuşmaların sıkça geçtiği dikkati çekmiştir. Diğer taraftan oyunların seyirci-oyuncu etkileşimine açık olduğu, seyircilerin oyunun akışına doğrudan tesir ettiği tespit edilmiştir. Temsillerin doğmaca bir karakter taşımasının oyunculara özgürlük sağladığı ve bireysel başarıyı ön plana çıkarttığı da belirlenmiştir.
Hasan hilmİ, hayatı, edebİ kişiliği, dİvanı ve dİvanı'nın incelenmesi

Bu çalışmada, XIX. yüzyılda yaşamış Tekke şeyhlerinden Hasan Hilmi'nin Divan-ı incelenmiştir. İnceleme üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Hasan Hilmi'nin hayatı, fikri ve edebi yönü ve eseri hakkında bilgi verilmiştir. Hayatı ile ilgili bilgi eserinde mevcuttur. Fikri ve edebi şahsiyeti beyitlerden yola çıkılarak verilmiş, şairin düşünce dünyası ayrıntılı olarak işlenmiştir. Eserin Milli Kütüphane Yazmalar Kataloğu'ndaki bilgileri ve genel olarak içeriği incelemede bulunmaktadır. İkinci bölümde Divan'ın transkripli metni oluşturularak verilmiştir. Transkripsiyonda takip edilen sistem metnin öncesinde bulunmaktadır. Üçüncü bölümde de Divan'ın şekil özellikleri ile muhtevası incelenmiştir. Tasavvufi bir eser olan Hasan Hilmi Divanı na'tlardan oluşmaktadır. Bunun için na'tlar hakkında da giriş bölümünde açıklama yapılmıştır. Na't türünde dini içerikli bir eser olduğu olduğu için Divan'da ayet, hadisler ve tasavvufi unsurlar yer almaktadır. Bu hususlar ele alınarak önemine göre ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmada gaye, na'tlardan oluşan Hasan Hilmi Divan'ını tanıtma vesilesiyle dönemin tasavvuf anlayışını ve na't türünün edebiyatımızdaki yerini ortaya koymaktır.
Orhan Pamuk'un Beyaz Kale romanında diyalojik ilişkiler

20. Yüzyılın en önemli roman teorisyenlerinden olan Mihail Bahtin, Dostoyevski'nin romanlarından yola çıkarak modern romanda yapının ne şekilde değiştiğine dair önemli fikirler yürütmüştür. Bahtin'in karnaval anlatılarından yola çıkarak, romanın çoklu yapısına göndermede bulunduğu fikri, 19. yüzyıl romanından başlayarak günümüze değin etkili olan bir görüştür. Bahtin romanların tıpkı karnavallar gibi çok yapı ve söylemden oluştuğunu ve metni zenginleştirerek, geleneksel anlatılardan koptuğunu söyler. Onun romana getirdiği en önemli katkı 'diyaloji' fikridir. Diyalog kelimesinden türetilerek ortaya çıkan diyaloji, romanda birbiri ile ilişkili hikayelerin gelişimini ifade etmektedir. Orhan Pamuk'un 'Beyaz Kale' romanın gelenek ile modernlik, doğu ile batı ve birçok meseleyi ele alması, romanın çoklu yapısında diyalojik ilişkilerin varlığını göstermektedir. Çalışmada Orhan Pamuk'un 'Beyaz Kale' romanı incelenecek ve romanda diyalojik ilişkiler tespit edilerek romanın zenginliğine ne şekilde katkıda bulunduğu gösterilecektir.
Varto Alevilerinde İnanç, Folklor ve Dönüşümler

Sözlü gelenekler, yazısız toplumlar için dinsel yaşamı organize etme işlevine de sahiptir. Bu örgütlenme ve inanç yapısı, sözlü dinler aracılığıyla kültürün biçimlerini belirler. Alevilik, bu açıdan değerlendirildiğinde, inşa ve ritüel süreçlerin büyük bir kısmını sözlü kültür ve sözlü gelenek aracılığıyla yaşamsallaştırır. Alevi toplumunun yazılı kültürle teması; ritüel, aktarma ögelerinin ve dinsel hayatın dışında bir alanda, kültürel bir olgu olarak var olmuştur. Dolayısıyla bu çalışmada, Alevilik inancı bir sözlü gelenek olarak değerlendirilmiştir. İnancın sözlü aktarım süreçleri, geleneksel özellikleri ve dönüşüm dinamikleri temel problemler olarak belirlenmiştir. Varto Alevileri örneğinden hareketle, Alevilik, geleneksel kurumsal yapısı, örgütlenme biçimleri, inanç ve ritüel özellikleri, dönüşüm teması çerçevesinde ele alınmıştır. Varto Alevilerinin yazılı ve sözlü kültür ile kurdukları ilişkiler, yazılı ve sözlü din kavramları etrafında incelenmiştir. İnancın aktarım sürecindeki durumu, kuşaklar arası farklılıklar bağlamında ele alınmıştır. Çalışmada, alan araştırması yöntemi çerçevesinde, katılımcı gözlem, gözlem ve görüşme teknikleri uygulanmıştır. Bu kapsamda, Varto ilçe merkezi, Alevi nüfusun yaşadığı köyler ve Vartolu Alevilerin yoğun olarak göç ettiği İstanbul, İzmir, Ankara, Mersin ve Adana şehirlerinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde yaş, cinsiyet, toplumsal statü ve coğrafi çeşitliliğe özen gösterilmiş, mümkün olan en geniş örnekleme ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu yöntemle, Aleviliğin yaşayan, canlı hali kavranmaya çalışılmış ve yaşanan dönüşümler güncel problemler bağlamında değerlendirmiştir.
Attila İlhan'ın Kurtlar Sofrası adlı romanında geçen ikilemeler

Bu çalışmada ikilemeler, çok yönlü olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu anlatım biçimi ile ilgili sorunları tespit edip çözümler üretmektir. Giriş bölümünde, ikileme için kullanılan terimler üzerinde durulmuş ve hangisinin tercih edildiği belirtilmiştir. Ayrıca ikilemenin tanımı yapılmış, diğer araştırmacıların tanımlarına değinilmiş, tanımların ortak ve farklı noktaları belirtilmiştir. Bu bölümde bu çalışmada yapılan tasnifle ilgili bilgi de verilmiştir. Çalışmanın inceleme bölümünde, ikilemeler esas olarak yapı, anlam, ses ve söz dizimi bakımından incelenmiştir. Ayrıca ikilemeleri oluşturan sözcüklerin türleri ve kökenleri üzerinde de durulmuştur. Çalışmanın sonuç bölümünde ise ikilemelerle ilgili elde edilen veriler hakkında saptamalar ve yorumlara yer verilmiştir. Ayrıca taranan metinden çıkan ikilemelerin sayısı verilmiş ve bu sayılar oransal olarak değerlendirilmiştir.
Türk saz şiirinde aşık-sevgili-rakip

İTürk Saz Şiirinde Aşık-Sevgili-Rakip? konulu tezimiz, saz şiirinin en önemli temsilcileri arasında yer alan aşıkların şiirlerindeki aşık, sevgili ve rakiple ilgili benzetmelerden ve onların açıklamalarından meydana gelmiştir. Çalışmamız, ön söz, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Başlangıcından Günümüze Türk Saz Şiiri Tarihine Genel Bir Bakış, Yüzyıllar İçerisinde Türk Saz Şiiri ve Saz Şairlerinin Hayatları başlıkları altında bu konularla ilgili bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde, incelediğimiz şiirlerde geçen aşıkla ilgili benzetmeler, ikinci bölümde sevgiliyle ilgili benzetmeler, üçüncü bölümde rakiple ilgili benzetmeler bulunmaktadır. Çalışmamızda, yukarıda ifade ettiğimiz hususların ilgili bölümlerde hangi şairin, hangi şiirinin kaçıncı mısrasında yer aldığı örneklerin sonunda gösterilmiştir. Örnekler sıralanırken şairlerin yşadığı asır sırası dikkate alınmıştır. Dip not verilirken yazar soyadı ve eserin basım tarihi, ardından ilgili sayfa numaraları yazılmıştır. En sonda ise çalışmamız sırasında istifade ettiğimiz eserlerden meydana gelen bibliyografya kısmı yer almaktadır.
Cengiz Aytmatov'un Türkçeye çevrilmiş eserlerinde mitolojik unsurlar

Cengiz Aytmatov, Kırgız edebiyatının en önemli isimlerinden birisidir. Biz de bu çalışmada Aytmatov'un Türkçeye çevrilmiş eserlerindeki mitolojik unsurları incelemeyi amaçladık. Çalışmanın birinci bölümünde Kırgız Edebiyatının tarihi gelişimi, önde gelen Kırgız edebiyatçıları ve kısaca onların eserleri, tarihi süreç içerisinde ele alınmaya çalışılmıştır. İkinci Bölümde, Cengiz Aytmatov'un hayatı, edebi şahsiyeti ve Türkçeye çevrilmiş eserleri incelenmiştir. Çalışmamızın Üçüncü Bölümünde ise, kavram olarak mitoloji, mitoloji ile ilgili anlatım türleri ve bunların aralarındaki ilişki ele alınmıştır. Son bölümde, Aytmatov'un eserlerindeki mitolojik unsurlar bulunmuş ve tahlil edilmeye çalışılmıştır.
Hermann Hesse'nin 'Siddhartha', Şehbenderzade Filibeli Ahmet Hilmi'nin 'A'mak-ı Hayal' adlı eserlerinde mistik özellikler

Bu çalışmanın amacı, farklı iki kültür dünyasında yaşamış Türk ve Alman yazarlar tarafından kaleme alınan romanları, mistik özellikleri açısından ayrıntılı bir biçimde incelemektir. İnceleme sonunda, her iki eserde arayış içinde bulunan ve kendini mistik bir yaklaşımla gerçekleştirme amacı edinmiş insanların portrelerini ortaya çıkarmaya, asıl doğrunun kültüre, topluma ve yaşayış biçimine bakmaksızın bulunabileceğini göstermeye çalışmaktır. İki yazar da, bir bakıma toplum uyarısı niteliği taşıdığı izlenimi veren eserlerinde bireyi merkez almış, anlatmak istedikleri düşünceleri bu yolla aktarmaya çalışmışlardır. Yedi bölümden meydana gelmiş olan bu çalışmada öncelikle eserler içerik yönünden incelenmiş sonra tespit edilen mistik özellikler karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur.
Abdülhak Hamid'in eserlerinde millİ ve felsefİ unsurlar

Abdülhak Hamid Tarhan, Türk edebiyatının en önemli sanatçılarından biridir. Edebiyatımıza cesurca atılımlarla yenilikler getirmiştir. Bu nedenle konumuz anlamlıdır. Tezimiz giriş ve sonuç bölümleri dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Hamid'in hayatı anlatılmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde ise Hamid'in eserlerinde vatan ve millet kavramlarına önemli bir yer verdiğini ispatlamaya çalıştık. Hamid, özellikle oyunlarında yabancı ülkeleri ve yabancı karakterleri kullanmayı tercih etmektedir. Yabancılar aracılığıyla Türkleri ve Türklüğü yücelttir. Örnek kahramanlar yaratmayı tercih eden Hamid, özellikle vatanperver kadın tipleri yaratmaktan hoşlanır. Ona göre İslam dini ise milletleri bir arada tutmaya yarayan bir unsurdur. Hamid, çoğu zaman Müslümanlığın önemini vurgular. Şiirlerinde de vatan ve millet kavramlarının önemli bir yeri vardır. Döneminin vatan ve millet kavramlarının en önemli savunucusu Namık Kemal'den etkilendiği gibi onu etkilemiştir de. Hamid'in eserlerindeki felsefi unsurlar tezimizin ikinci bölümünde tartışılmıştır. Bu bölümde Hamid'in Allah inancı, ölüm, ahiret, varlık-yokluk gibi konulardaki fikirleri saptanmaya çalışılmıştır. Hemen hemen bütün eserlerinde Allah'a inancını dile getirdiği görülmektedir. Karısının ölümünün ardından yaşadığı acı, Hamid'in ölüm, ölümden sonraki yaşam, varlık-yokluk gibi konularda bazı derin fikirlere ulaşmasını sağlamıştır. Bu konularda Hamid'in İslam filozoflarından Farabi, İbn-i Sina ve Arabi gibi filozofların fikirlerine yakın fikirleri olduğu tezimizde ispatlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Hamid, eserlerinde çağdaşlarına göre modern fikirler ileri sürmekte ve sofuları eleştirmektedir. Zaman zaman İslam dininden uzaklaştığı izlenimi verir. Fakat sonunda bütün endişelerinden ve şüphelerinden sıyrılarak inanca sığınır. Ayrıca Hamid, uzun yıllar yurt dışında yaşamış olmasına rağmen kendi kültürünün izlerini eserlerine taşımıştır.
İlaç tertipleri hakkında derlenmiş bir mecmua

Bütün ilim dallarının asıl amacı insan hayatına faydalı olmaktır. Bu noktadan hareketle insan sağlığı ile ilgili olan bu eseri tez konusu olarak seçtim. Dünyanın var oluşundan beri sağlık olayı şu ya da bu şekilde varlığını hissettirmiştir. Yeryüzünün bitkiler ve hayvanlar bakımından ne kadar çok bitki ve hayvanla donatıldığı bilinen bir gerçektir; fakat bu bitkilerin ve hayvanların ne kadarından nasıl faydalandığımızı yine hayatımıza ait örneklerle yaşıyoruz. Ancak bu esere ve benzeri olan diğer eserlere ulaşıncaya kadar çok da iyi bir tanıma ve faydalanma imkanına sahip olmadığımızı itiraf etmem, bu durumu belki de daha iyi anlatacaktır. İnsan sağlığını koruma ve tedavi bakımından yalnızca bitkiler ve hayvanlarla değil, taş ve diğer madenlerin de bu konularda ne kadar alakalı olduğu hakkında bu eserden bilgi alınabilir. Osmanlı Devletinin, tıp sahasında ne derecede bir ilme sahip olduğu, bu gibi eserler sayesinde daha iyi anlaşılabilir.
Tanzimat'tan 20. yüzyıl başına kadar (1839 - 1900) yeni Türk edebiyatında İngiliz dili ve İngilizce edebiyatın varlığı ve etkileri

19. yüzyıl Osmanlı modernleşmesi bağlamında Yeni Türk Edebiyatının batılı kaynaklarına yönelik olan bu karşılaştırmalı çalışma, 'değerlendirme nesne'si Yeni Türk Edebiyatını, 'karşılaştırma ölçütü' Anglosakson edebiyatıyla karşılaştırarak değerlendirmektedir. Bu karşılaştırmanın amacı, 20. yüzyılın başına kadar olan dönemde Türkçede Anglosakson edebiyatın varlığını nicel ve nitel olarak tespit etmek ve bu varlığın Yeni Türk Edebiyatının üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Bununla birlikte bu çalışma Anglosakson edebiyatının varlığını sadece çeviri ve uyarlama gibi yollarla doğrudan Türkçeye aktarılmış metinlerde değil, Türkçeye aktarılmamış ama edebi açıdan Yeni Türk Edebiyatı üzerinde etkisi olduğu gösterilebilen Anglosakson eserlerde ve yine araştırma konumuz etkilenmenin açıkça görüldüğü telif Türkçe eserlerde de arayıp tespit etmiştir. Bu tespitlerin sonucunda 20. yüzyılın başına kadar olan bu erken yenileşme döneminde Yeni Türk Edebiyatının batılı kaynaklarının tek ve homojen olmadığı ve anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Yeni Türk Edebiyatının bu dönemdeki batılı kaynağı tek başına Fransız edebiyatı değildir. Anglosakson edebiyatının da özgül bir varlık ve etki alanı bulunmaktadır. Hata bu ayrımda Anglosakson edebiyatıyla Fransız edebiyatı arasındaki kimi belirgin farklar da çalışmamızın tali karşılaştırma konusu olmuştur. Çalışmamızda, başta İngiltere olmak üzere İrlanda, Galler, İskoçya ve Amerika Birleşik Devletleri gibi farklı ülkelerden bütün İngilizce edebi eserler ve çalışmalar Anglosakson edebiyatı olarak kabul edilmiştir. Bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 1900 yılına kadar basılmış İngiliz Dili ve Anglosakson Edebiyatıyla ilgili kitap ve dergi/gazete yazısı türünden çeviri ya da telif eserlerin yer aldığı bibliyografyalar yer almaktadır. Hazırladığımız bu bibliyografyaları destekleyen ikinci bölümde Anglosakson edebiyatının etkisi ikincil kaynaklar üzerinde gösterilmektedir. Üçüncü bölüm bibliyografyalarımızdaki eserleri türlere, yazarlara ve çevirmenlere göre sınıflandırmaktadır. 'Edebiyat Ortamı' adlı dördüncü bölümde ise, İngiliz Dili ve Anglosakson Edebiyatının söz konusu dönemde Türkçe edebiyat üzerindeki dolaysız ve dolaylı etkileri, bu etkilerin görüldüğü yazarlar ve bu yazarlarla çevirileriyle katkıda bulunan çevirmenlerin çalışma, tutum ve bakış açıları tartışılmaktadır.