Doğu Karadeniz Bölgesi ortaokul çocuklarında nutrisyonel anemi prevalansı

Giriş-Amaç: Anemi hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde, insan sağlığını etkileyen, sosyal ve ekonomik açıdan önemli sonuçları olan küresel bir halk sağlığı sorunudur. Anemilerin en sık nedeni nutrisyonel eksikliktir. Demir eksikliği, vitamin B12 eksikliği ve folik asit eksikliği başlıca nutrisyonel anemi nedenlerindendir. Çalışmamızda Doğu Karadeniz Bölgesi ortaokul çocuklarında nutrisyonel anemi prevalansınn saptanması amaçlandı. Materyal-Metod: Doğu Karadeniz Bölgesi'nde bulunan tüm il ve ilçeler, sahil ve iç kesim olmak üzere iki gruba ayrıldı. Sahil ve yüksek kesim grubundaki il ve ilçeler kişi başına düşen milli gelir durumuna göre en düşükten en yükseğe doğru sıralandı, sıralamada medyan ilçe sahil kesiminde Sürmene-Trabzon, yüksek kesimde Tonya-Trabzon oldu. Çalışma 5. ve 8. sınıflarda yapıldı. Öğrencilere öncelikle anket uygulandı. Vakalardan tam kan sayımı, serum demiri, serum demir bağlama kapasitesi, ferritin, vitamin B12, folik asit ve CRP çalışıldı. Bulgular: Ailesinden izin alınan toplam 824 öğrenciye anket uygulandı. En fazla parametre bakılabilen 608 öğrencinin 337'si (%55) kız, 271'i (%45) erkekti. Bu öğrencilerin 378'i (%62) sahil kesiminde, 230'u (%38) yüksek kesimde yaşıyordu. Tüm grupların ortalama Hb değerleri normal sınırlar içerisindeydi ve yüksek kesimde sahil kesimine göre daha yüksekti (p<0,05). Ortalama vitamin B12 seviyeleri, yüksek kesimde sahil kesimine göre düşük saptandı (p<0,05). Anemi, DE, DEA, miks anemi, vitamin B12 eksikliği prevalansları 8. sınıflarda 5. sınıflardan (vitamin B12 için p<0,05, diğerleri için p>0,05), kızlarda erkeklerden daha yüksek (p<0,05) bulundu. Anemi, DE, DEA ve miks anemi sahil kesiminde yüksek (p<0,05), vitamin B12 eksikliği yüksek kesimde yüksek (p<0,001) görüldü. Erkek öğrencilerde ve yüksek kesimde folat eksikliği görülmedi. Tartışma: Çalışmamızda genel olarak DEA prevalansı sahil kesiminde, vitamin B12 eksikliği prevalansı yüksek kesimde daha yüksek saptandı. Sahil kesiminde DEA prevalansının yüksek olmasının, sahil kesiminde yaşam standartının yüksek kesime göre daha iyi olması ve bu durumun meydana getirdiği ''fast food'' tarzı beslenme alışkanlığının daha yaygın olmasına bağlı olabileceği düşünüldü. Yüksek kesimde vitamin B12 eksikliği prevalansının daha yüksek olması ise, yüksek kesimde hayvancılığın yapılması ve yeterli miktarlarda olmasa da hayvansal gıdalarla beslenme alışkanlığının olması, hayvancılık yanında tarımın da yapılması nedeniyle sebze tüketiminin de olması ve buna bağlı olarak kısmen de olsa demir ihtiyacının karşılanabilmesine bağlı olabileceği düşünüldü. Çalışmamızda vitamin B12 eksikliği prevalansının DEA prevalansından yüksek çıkması da dikkat çeken bir bulguydu. Özellikle birinci basamak hekimlerin bu konuda dikkatli olmaları gerektiği kanısındayız. Nutrisyonel anemide tedaviden ziyade koruyucu yaklaşım önemlidir. Korunmada özellikle anemisi olmayan risk altındaki yaş gruplarına demir desteği verilmesi, gıda ve beslenme eğitimleri, gıdaların zenginleştirilmesi gibi profilaksi yaklaşımlarının etkili olabileceğini düşünüyoruz ve bu konunun devlet politikası haline getirilmesini öneriyoruz.