turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dİvan-ı Mesabİh

Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde eser veren Kuloğlu Şeyh Hacı İlyas'ın Divan-ı Mesabih adlı eseri üzerine yapılan bu çalışma 'Giriş', 'Dil İncelemesi', ' Metin' ve 'Sözlük' bölümlerinden oluşmaktadır. 'Giriş' kısmında Klasik Osmanlı Türkçesi, eserin müellifi, hayatı, sanatı ve eserleri, eserin konusu, şekil özellikleri, dili ve üslubu, nüshaları ve eserde kullanılan vezinler üzerine bilgi verilmiştir. 'Dil İncelemesi' bölümünde eserin imla, ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi ve söz varlığı özellikleri üzerine incelemeler yapılarak eserin dil özellikleri ortaya konmuş ve dönemin dil özelliklerine katkı sağlamak amaçlanmıştır.'Metin' bölümünde Divan-ı Mesabih'in Tavşanlı Zeytinoğlu İlçe Halk Kütüphanesi (Arşiv nu: 43 Ze 362 )'da kayıtlı müellif hatlı nüshasının transkripsiyon harfleri kullanılarak çeviri yazısı yapılmıştır. Beyazıt Devlet Kütüphanesi (B1222)'de kayıtlı nüshası ile karşılaştırılarak tenkitli metni verilmiştir.'Sözlük' bölümü, 'Sözlük' ve 'Özel Adlar Sözlüğü' olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. 'Sözlük' başlığı altında metinde geçen tüm kelime ve kelime grupları, köken dili belirtilerek alfabetik sıraya göre dizilmiş, karşılarına metinde geçen anlamları yazılmıştır. 'Özel Adlar Dizini' başlığı altında metinde geçen tüm özel adlar verilerek, alfabetik sıraya göre dizilmiş ve karşılarına anlamları yazılmıştır. Çalışmanın sonunda faydalanılan kaynaklar 'Kaynakça' başlığı altında alfabetik sıraya göre verilmiştir.
6. sınıf öğrencilerinin hedef söz varlığı ve Türkçe sözlüğü

Sözlükler geçmişşten günümüze kadar insanlığın öğrenme, bilme, merak ihtiyaçlarının giderilmesinde en önemli başucu kaynaklarından biri olmuştur. Farklı ilgi, ihtiyaçların ve alanların bulunması değişik alanlarda sözlükler hazırlamasına neden olmuştur. Bu bakımdan sözlükler farklı açılardan sınırlanmış, özelleştirilmiştir. Bu sözlüklerin günümüzde en çok kullanılanları ise okul sözlüğü adı altında öğrenciler için hazırlanan sözlüklerdir. Bu sözlüklerin çoğu ise sadece isim bakımından okul ve öğrenci ile ilişki kurabilmiştir. İçerik olarak ise herhangi bir alanda araştırma yapılmadan, hedef kitlesi net olarak belirlenmeden hazırlandığı için öğrencilerin beklentilerini ve ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak kalmıştır. Bu durum ise öğretim durumlarını olumsuz etkilemiş ve beklentileri karşılayan, ihtiyaçlara cevap veren sözlüklerin hazırlanmasını gerekli kılmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin öğrenme yaşantılarını yansıtan ve bu yaşantıların en önemli parçası olan ders ve çalışma kitaplarını temel alan sözlüklerin hazırlanması önem kazanmıştır. Bu çalışmada 6. sınıfların hedef söz varlığı nedir ve nasıl belirlenebilir, 6. sınıflara özel bir Türkçe sözlük hazırlamak mümkün müdür? soruları çerçevesinde 6. sınıf öğrencilerine ait hedef söz varlığı belirlenmiş ve bu hedef söz varlığı dikkate alınarak 6. sınıf öğrencilerine özel sınıf temelli bir okul sözlüğü hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen ve okullarda okutulmak amacıyla öğrencilere dağıtılan 6. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitapları oluşturmuş, ayrı bir örneklem seçilmemiştir. Çalışmada MEB ve özel yayınevlerine ait 8 kitap incelenmiştir. Kitaplardaki söz varlıkları çeşitli yöntemlerle listelenmiş ve bu söz varlığı madde başı olarak kabul edilip sözlük haline getirilmiştir. Çalışma sonucunda 6. sınıfa ait 4769 söz varlığı tespit edilmiştir. Bu söz varlığının 3789' u madde başı olarak, diğer 980'i ise deyim, atasözü, ünlem, yabancı sözcük, takvim bildiren ifade ve kısaltma olarak sözlüğün sonuna eklenmiştir. Öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılayacak, araştırma isteklerini artıracak ve başarı duygusunu tattıracak sınıf temelli sözlüklerin hazırlanması şüphesiz en başta Türkçe öğretimi olmak üzere ve diğer alanları da olumlu etkileyecektir. Bu çalışma da bu hedefleri gerçekleştirmek için hazırlanmıştır ve çalışmanın okul sözlükçülüğüne yeni bir bakış açısı kazandırması beklenmektedir.
Rüstem Ali'nin 'Burulışta' adlı romanı üzerine dil incelemesi

Bu çalışmada Rüstem Ali'nin 'Burulışta' adlı romanı incelenmiştir. Çalışma Metin Transkripsiyonu, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Söz Varlığı ve Dizin Bölümlerinden oluşmaktadır. Metin Transkripsiyonu bölümünde metnin Kiril alfabesinden Latin alfabesine aktarımı yapılmıştır. Ses Bilgisi bölümünde metinde seslerin tanıtımı yapılmış ses olayları incelenmiştir. Şekil Bilgisi kısmında ise metinde geçen yapım ekleri, çekim ekleri, birleşik kelimeler ve kelime türlerine değinilmiştir. Söz Varlığı kısmında metinde geçen atasözleri ve deyimlerle ilgili açıklamalar yapılmıştır. Sözcüklerin metindeki yeri ve anlamı ve sözlüklerle ilgili birleşik yapıların anlamı ise dizin kısmında gösterilmiştir. Çalışma ile Kırım Tatarı Rüstem Ali adlı yazarın Burulışta adlı romanının dil özellikleri açıklanmaya çalışılmıştır.
Nasreddin Hoca fıkralarında insan kadrosu

NASREDDİN HOCA FIKRALARINDA İNSAN KADROSU Halk edebiyatının anlatmaya dayanan, eğlendiren, güldüren ve düşündüren tek motifli sözlü ürünlerinden en zengin ve yaygını şüphesiz fıkralardır. Fıkralar, terim olarak çeşitli sözlük, ansiklopedi ve kitaplarda tez konumuz anlamında 'latife', 'küçük hikaye', 'kıssa', 'masal', 'nükteli hikaye', 'güldürücü hikaye', 'hikmetli hikaye'; tanım olarak ise 'gerçek hayat bağı olan vak'aları, sosyal ve beşeri' kusurları, günlük yaşantımızda karşılaştığımız çarpıklıkları, gülünç durumları, tezatları, eski / yeni çatışmalarını ince bir mizah, hikemi söyleyiş, keskin bir istihza ve güçlü bir üslup içinde, dramatik öğeleri ağır basan bir hikaye çatısı etrafında toplayarak genellikle bir tip'e bağlı olarak anlatan, çoğunlukla nesir diliyle yaratılmış küçük hacimli, sözlü ürünlerin her birine verilen ad.' seklinde geçmektedir. Batı dillerinde ise fıkraya; 'kronik' ve 'anekdot' denilmektedir. Türk halk edebiyatında fıkralar, Nasreddin Hoca başta olmak üzere Bektaşi, incili Çavuş, Bekri Mustafa tiplerine bağlı olarak her yaştan insanlar arasında anlatılır. Fıkra, Cumhuriyet öncesi kültür hayatımızda nasıl 'latife' terimiyle karşılanıyorsa, bugün de Türk dünyasının -202-bazı devlet ve topluluklarında mesela': Kırım, Tataristan, Azerbaycan, Özbekistan ile Uygurlar arasında yine aynı anlamda bu terim kullanılmaktadır. Kazaklar fıkraya s 'erteki', 'anız'; Irak Türkmenleri 'nükte', 'fıkra' derlerken Türkmenistan'da yasayan soydaşlarımız 'yomak', 'şorta söz' kelimelerini kullanmaktadırlar. Akşehir ve Konya medreselerinde yat işen büyük Türk nüktedaıu ve halk filozofu Nasreddin Hoca'nın ünü bugünkü sınırlarımızı aşmış, Türk ve islam dünyasının mil İT kahramanları arasında çoktan yerini almış, diğer yabancı kültürleri de etkileyerek evrensel bir kimliğe bürünmüştür. Türkiye dışındaki soydaşlarımızdan Kazaklar, Nasreddin Hoca'ya 'Koca Nasır'; Kırgızlar 'Nasraddin Afandi', 'Hoca Naşir', 'Moldo'; Türkmenler 'Nasreddin Efendi'; Özbekler 'Nasr iddin Afandi'; Azeri'ler 'Mulla Nasr iddin' ve Uygur Türkleri ise 'Nasr iddin Ependi' adlarıyla anmaktadırlar. Nasreddin Hoca fıkralarının yer aldığı ilk elyazması, taşbaskısı ve çağdaş matbu eserlerde geçen çeşitli meslek ve sanatlara, kamu yönetimine, aile fertlerine... vb. ait her yaş ve cinsten şahıslar, bilimsel araştırmamızın ana temasını oluşturduğundan sonuçta 178 tipin bu eserlerde şahıs kadrosunu oluşturduğu tespit edilmiştir.
Abdülkadir el-Bağdadİ'nin Şehname Lügati

So zlükler, bir dilin geçmişşini, so z varlığını, kazandığı yeni anlamları, deyimleri, incelikleri, mecaz, terim ve gerçek anlamlarını geleceğe kazandıran ve geçmişş ile gelecek arasında ko prü kuran dil hazineleridir. Sadece tek bir dilin barındırdığı kelime ve kelime grupları toplamını değil aynı zamanda başka dillerdeki karşılığını da barındırırlar. Bu nedenle dillerin yaşayabilmesi ve büyüyerek gelişebilmesi için so zlüklere ihtiyaç duyulur. Bu çalışma XVII. yy. alimi, dil bilgini, seyyahı ve edebiyatçısı olan Abdülkadir el-Bağdadi'nin Şehname Lügati'ni ihtiva etmektedir. Firdevsi'nin meşhur eseri Şehname'deki güç anlaşılan Farsça kelimelerin Türkçe karşılıkları bu so zlükte verilmektedir. Bu nedenle bugün mevcut olan so zlüklerde bile bulunmayan veya sadece bir kısmında bulunan kelimelere de bu so zlükte rastlanabilmektedir. Bu da esere ayrı bir değer katmaktadır. Kelimelerin madde başı verildikten sonra Arap harfli orijinal hali parantez içinde verilmektedir. Daha sonra madde başı açıklamaları transkripsiyon alfabesine go re ve o do nemde konuşulan, yazılan Türkçe'ye bağlı kalınarak latinize edilmiştir. Bu şekilde XVII. yy'ın so z varlığına da katkı sağlanacaktır. Ayrıca inceleme kısmında şahıslar, şahitler, arkaik unsurlar, gelenek ve adetler gibi so zlüğün gerçek değerini ortaya koyan unsurlar da tespit edilip, açıklanmıştır.
Tarihi Kıpçak Türkçesi sözlüklerinde sosyal ve kültürel yaşam

Kavram alanı sözlükleri bir dilin söz varlığına ulaşmada önemli bir yere sahiptir. Tez çalışmasının konusu tarihi Kıpçak sözlüklerinden hareketle, Türk tarihinde oldukça önemli bir yere sahip olan Kıpçak Türklerinin, günlük yaşamlarında kullandıkları ve karşılıklı ilişkilerinde etkili olan söz varlıklarından bir kavram alanı sözlüğünün oluşturulmasıdır. Bu çalışmayla, ülkemizde son yıllarda artmaya başlayan kavram sözlükleri alanındaki çalışmalara katkıda bulunulması amaçlanmıştırTez, dört bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde Türk dilinin, Kıpçak Türkçesinin ve tarihi Kıpçak Türklerinin tarihçesi ve dönemin sözlükleri hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, tarihi Kıpçak Türkçesi sözlüklerinin taranması sonucunda ulaşılan sözcüklerle bu alanda bir kavram alanı sözlüğü denemesi yapılmıştır. Üçüncü bölüm, tarihi Kıpçak Türkçesi sözlüklerinde yer alan ve Türkiye Türkçesinde devamlılığı olan sözcüklerin karşılaştırma tablolarından oluşmuştur. Dördüncü bölümde ise elde edilen sözcükler değerlendirilip sonuca ulaşılmıştır.
Klasik Türk şiirinde şair-iktidar ilişkileri

İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarından birini karşılayan iktidar olma güdüsü hayata dair pek çok ilişki biçiminde olduğu gibi sanat ? saltanat ilişkileri bağlamında da kendine bir yaşam alanı bulmuştur. Bilhassa egemenliğin tek bir kişinin elinde toplandığı patrimonyal karakterli devlet yapılarında ve daha özelde hemen bütün Türk ? İslam devletlerinde, himaye sistemi adı altında cereyan eden sanat ? saltanat ilişkileri, patrimonyal devlet tarifine uyan ve statü odaklı bir devletleşmeyi ifade eden Devlet-i Al-i Osman'a da güçlü bir örüntü içerisinde tevarüs etmiştir. Birbirlerinin varlığına hemen daima ihtiyaç duyan saray / yöneten / hükmeden de tebaa / yönetilen / hükmedilen de bu ilişki biçiminden kendi iktidarlarını tesis veya muhafaza etmek gayeleriyle çift yönlü olarak faydalanmışlardır. Saray, iktidarının çığırtkanı olarak değerlendirdiği sanatkarlar aracılığıyla gücünü ifşa etmeyi, her zemine duyurmayı ve ismini ebedi / bengü kılmayı, zamana iktidar olmayı hedeflerken; sanatkar, ortaya koyduğu edebi ürünler ve kendi reklamını yaptığı dizeler vesilesiyle sarayın teveccühüne erişerek ikidara yaklaşmak ve böylece iktidarın olmak istemiştir. Osmanoğullar'ında yüzyıllar boyu bir gelenekmişcesine şiirin ve şairin iktidarın şiiri / şairi olmasına, buna karşılık saray ve çevresinin gösterdiği teveccüh ve destekten dolayı şiiri / şairi iktidar kılmasına müşahitlik eden pek çok bilgi, bulgu ve söylem metinleri bulunmaktadır. Arşiv belgeleri, biyografik eserler, surnameler, mektuplar ve bir takım şiir tür ve şekilleri bu ilişkinin tanıklarıdırlar. Bu tanıklar içerisinde bilhassa kaside dizeleri şair ve iktidar arasındaki alışverişin en yoğun oranda işletildiği, şairin ve şiirinin saraya en çok yaklaşma imkanı bulduğu kulvar olup genellikle fahriye dizelerinde hayat bulan edebi dilekçeler ile medhiyelerde sözü edilen ve belli tematik bağlarla yapılandırılan memduha dair övgü ve temenni ifadeleri şair ? iktidar ilişkilerinin boyutlarını yansıtan önemli birer vesikadırlar.
Türkçe Sözlük 'te anlam genişlemesi ve anlam daralması

Tezimizin konusu Türkçe Sözlük'teki madde başı ve madde içi olmak üzere 92.292 sözcüğün taranıp içlerinde anlam daralması ve genişlemesi olan sözcüklerin derlenmesidir. Bu kelimeler toparlandıktan sonra kelimenin cümle içinde kullanılmasıyla anlamın daha iyi anlaşılmasını sağlayacak örnek cümleleri olmayan kelimelere örnek cümle eklenmiştir. Dili bir ağaç olarak farz edersek kelimeler bir çam ağacının iğneli yapraklarıdır. Kimisi zamanla düşer kimisi kendini yeniler, her daim de yeni iğneli yapraklar yukarı doğru fışkırırlar. Bizim çalışmamız bu kendini yenileyen yapraklar üzerinedir. Kendini yenilemeden kastımız çeşitli sebeplerle coğrafi, kültürel, kurgusal ilişki, zaman, akıl ve maksat vb etkilerle kelimelerin zamana, insana, mekana ayak uydurması, insan tarafından ayak uydurulmasıdır. Bu ayak uydurma sırasında bir gösterge olan kelimelerin anlamları, kullanım alanları, yaygınlığı vb. değişir. Önceden gösterdiği şeyden başka bir şeyi, önceden gösterdiği şeyin bir kısmını veya önceden gösterdiği şeyden daha büyük bir şeyi göstermeye başlar. Tezimizde anlam alanı olarak önceden gösterdiği şeyin bir kısmını veya daha büyük bir kısmını gösteren kelimeleri ele aldık. 92.292 sözlük birimi içerisinden basit ve türemiş kelimeler seçilerek içlerinden anlam genişlemesi ve daralmasına uğrayan kelimeler tespit edildi. Taradığımız bu kelimelerin bazılarında sadece anlam genişlemesi, bazılarında sadece anlam daralması, bazılarında ise hem anlam genişlemesi hem daralması tespit edilmiştir. Toplam 1310 kelimenin değişime uğradığı tespit edilmiştir. Tespit edilen kelimelerin genelinde anlam genişlemesi gerçekleşmişken az bir kısmında anlam daralması çok daha azında ise hem anlam daralması hem de genişlemesi gerçekleşmiştir. Anlam daralması ve genişlemesine uğrayan kelimeler sözlük sıralamasında önce gelen anlamdan hareketle seçilmiştir. Sıralamada sonra gelen kelimeler ilk kelimeyle mukayese edilerek anlam alanlarının, kullanım alanlarının daralması veya genişlemesine göre anlam genişlemesi veya daralması grubuna dahil edilmişlerdir.
Sekkaki divanında yapım ekleri üzerine bir çalışma

Türk dilleri ailesinin Orta Asya grubuna mensup olan ve on beşinci yüzyılın başından yirminci yüzyıla kadan süregelen Çağatay dilinin klasik öncesi dönem en önemli şairi olan Sekkaki'nin Divanı'nda geçen yapım ekleri üzerine yapılan bu çalışmada ekler ve divandaki örnekler üzerinde durulmuştur. Türk dili tarihi ve Çağatay dilinin Türk dilleri arasındaki yerinden bahsedildikten sonra Sekkaki'nin hayatı, Divanı hakkında bilgi verilmiş ve Klasik Çağataycanın oluşumuna katkı sağlayan Divan'ındaki şiirlerinde yapım ekleri belirlenmiştir. İsimden isim, isimden fiil, fiilden fiil, fiilden isim ve fiilimsi ekleri bu eklerin işlevi ile ilgili bilgi verildikten sonra Divan'dan beyit örnekleri verilmiştir. Çalışmanın son kısmına geldiğimizde Klasik Çağatay Türkçesinde kullanılan fakat divanda olmayan ekler belirlenmiş ayrıca eklerin ne sıklıkla kullanıldığı konusunda bilgi verilmiştir. Bu çalışma Klasik Çağatay Türkçesine geçilen süreçte Türkçedeki eklerin kullanımının ne derecede olduğu hakkında katkı sağlayacaktır.
Kırgız destanlarının halk hukuku açısından değerlendirilmesi

İnsanlar, bir arada yaşamalarını bir takım kurallar ile düzenlemişler ve bu kurallara uyum sağlamışlardır. Kurallara uyulmadığı durumlarda ise cezai yaptırımlar ile karşılaşmışlardır. Bu kurallara temelde hukuk adı verilmektedir. Hukuk; birey-birey, birey-devlet, devlet-birey ve devlet-devlet ilişkilerini düzenler ve denetler. Her toplumun kendi kültürel yapılarına özgü kuralları vardır. Sosyal, kültürel, coğrafi, ekonomik, psikolojik etkenler bu kuralların çeşitlenmesindeki başat unsurlardır. Pozitif hukuk sistemlerinin yanında, bu etkenler ile çeşitlenen halk hukuku yapıları da vardır ve bu yapılar toplumlara göre değişkenlik gösterebilir. Türk kültür yapısında göçer hayat tarzına sahip boylarda halk hukukuna dair pek çok veri mevcuttur. Halk edebiyatının yaratmaları incelendiğinde halk hukukuna dair verileri tespit etmek mümkündür. Destanlar, milletlerin kültürel kütüphanesi özelliğindeki metinlerdir. Çalışmada destan metinleri incelenerek halk hukukuna dair veriler değerlendirilmiştir. Çalışmanın araştırma alanı olarak ise destancılık geleneği en yüksek Türk boylarından olan Kırgız Türkleri seçilmiştir. Kırgız Türkleri, Orta Asya'nın en eski Türk boylarından birisidir. Bu sebeple Kırgız Türklerinin güçlü ve zengin bir destan külliyatı vardır. Çalışmada Kırgız sahası destanları yapısall işlevsel yöntem ile incelenerek halk hukukunun ve halk hukuku işleyiş mekanizmasının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Halk hukuku kavramı, sosyal normlar ile şekillenmiştir ve incelenen destanlarda uygulamada farklılıklar göstermektedir. Bu sebeple çalışmanın temeline halk hukuku kavramını şekillendiren sosyal normlar ve destan metinlerindeki uygulamalar alınmıştır. Çalışmada halk hukukunun toplumsal yapıyı denetleme ve destekleme işlevine sahip olduğu ve yapının korunması amacına hizmet ettiği görülmüştür.
Türk romanında şamanizm

ruhlar ve insanlar arasında aracılık eden Şamanlar çevresinde yoğunlaşan en eski inanç şekillerinden biridir. Evrenin gökyüzü, yeryüzü ve yeraltı gibi bölümlere ayrıldığı bu inanç sisteminde her şeyin bir ruhu olduğuna inanılır. Bundan yola çıkarak olumlu veya olumsuz gerçekleşen her olayın sebebi ruhlar olarak görülür. Bu sebeple Şamanizm'de gökyüzü ve yeraltı alemlerine yolculuk ederek buradaki ruhlarla iletişime geçmek, yeryüzündeki ruhlara saygılı olmak, onları incitmemek son derece önemlidir ve bu doğrultuda Şamanlara büyük görev düşmektedir. İslamiyet'in kabulünden önce Türk kültürü açısından önemli bir inanç olan Şamanizm, İslamiyet'in kabulü sonrasında da Türkler arasında etkisini sürdürmüştür. Aradan geçen uzun zamana rağmen Türk kültüründe izlerini hala bulabildiğimiz bu inanış, böylece folklor çalışmaları açısından da değerli görülmüş ve birçok araştırmacıya bu doğrultuda zengin bir malzeme sunmuştur. Kuramsal düzlemde araştırma kitaplarının yanı sıra Türk edebiyatında da izlerine rastladığımız Şamanizm, özellikle Türk romanında karşımıza çıkmaktadır. Türk kültürü üzerinde büyük etkisi olan bu inanış, konu edindiği romanlarda İslamiyet öncesi dönemde yaşanan hali ve İslamiyet'ten sonra günümüze yansıyan şekli olmak üzere hemen hemen her yönüyle romanların temelinde yer alır. Bu çalışmada, yazar tarafından yazılan roman odağa alınarak, Şamanizm'in Türk romanındaki yansımaları incelenmiştir. Şaman mitolojisinde yer alan kavramların simgesel anlamları da göz önünde bulundurularak bu inanışın günümüz romanına yansımaları ortaya konmuştur. Şaminizm'in Türk romanında ele alınış biçimleri bütün detaylarıyla değerlendirilmiştir.
Selami Münir Yurdatap ve halk bilimi

20. yüzyıl başlarında Türkiye'de birçok alanda değişiklikler meydana gelir. Toplumsal, kültürel ve siyasal hayatı derinden etkileyen reform hareketleri edebiyat dünyasında da yankısını bulur. Bu dönemde halk arasında yaygın olan sözlü gelenekte yaşayan ürünler birçok yazar tarafından yazıya aktarılır. Halk tarafından ilgiyle okunan halk kitapları, Türkiye'de 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren basılmaya başlanır. Halk kitapları Cumhuriyet'in ilk yıllarında bilhassa Milli Edebiyat taraftarlarınca halka okuma yazmayı öğretmek ve medeni bilgileri ulaştırmak için kullanılır. Halka ulaşmak için halk kitapları yayınlama konusunda faal olan yazarlardan birisi de Selami Münir Yurdatap (1911-1987)'tır. Edebiyat dünyasında ilk olarak gazete yazıları ve çevirileriyle adını duyuran Selami Münir Yurdatap, döneminin en çok yazan kalemlerinden birisidir. 60 yıllık sanat yaşamına birçok eser sığdıran yazarın yayınları içerisinde halk bilimini ilgilendiren çalışmaları önemli bir yer tutar. Yazarın bu alanda tanınmasını sağlayan gelişme ise halk kitaplarının modernize edilmesi için attığı adımla gerçekleşir. Böylece Selami Münir, Cumhuriyet'in ilk yıllarında hem sözlü hem de yazılı kültür ortamında yaygın olan halk anlatılarını geniş halk kitlelerine ulaştırmayı amaç edinen yazarlar arasında yer alır. Yurdatap, taş baskıları esas alarak hazırladığı halk kitaplarında farklı yöntemler uygular. Halk kitaplarında yer alan olayları amaç doğrultusunda uzatır ya da kısaltır. Yazar, halk kitaplarına müdahaleleri anlatıların oluştuğu dönem ve geleneğin şartlarına uygun olarak yapar. Ayrıca şahsi üslubunu da etkin kılarak yeni bir anlatı üretmeye çalışır. Bu çalışmada Yurdatap'ın yazma ve taş baskılardan hareketle yeniden yazdığı / ürettiği halk kitaplarında gerçekleşen değişim-dönüşümler incelenmiştir. Ayrıca kaleme aldığı popüler roman ve hikayelerle dini içerikli eserlerin yanı sıra süreli yayınlardaki faaliyetleri üzerinde de durularak yazar bütün yönleriyle değerlendirilmiştir.
T. S. Elıot'tan yapılan Türkçe çeviriler ve Türk edebiyatındaki etkileri

Bu tez çalışmasında şiir ve tiyatro başta olmak üzere fikir yazıları ve edebiyat teorisine dair metinlerinin bütünü geniş bir külliyat oluşturan T. S. Eliot'ın eserlerinin ne kadarının Türkçeye çevrildiği, bu çevirilerin nitelikleri ve Türk edebiyatına yansımaları araştırılmış ve Eliot'ın Türk şair, yazar ve eleştirmenlerine etkisi ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Eliot, XX. Yüzyıl Anglo - Sakson edebiyatında büyük rol oynamıştır. Dönemin dünya edebiyatında büyük şair ve eleştirmenler arasında değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Türk edebiyatı araştırmaları alanında adından sıklıkla söz edilen Eliot'ın hayatı, edebi kişiliği, şiirleri, tiyatro oyunları ve düzyazıları ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada, Eliot'ın eserlerinin İngilizcesi ile Türkçe çevirileri mukayese edilmiştir. Daha sonra Türk edebiyatına yansımaları türlere göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Bu bağlamda şöyle bir yol izlenmiştir: Eliot'ın şiir, tiyatro ve düzyazılarından oluşan eserlerinin Türkçeye çevrilmesi aşamasında ortaya çıkan problemler ve benimsenen çeviri yöntemleri tespit edilmiştir. Ayrıca Eliot'ın fikirlerinin Türk edebiyatına yansımaları ve edebiyat araştırmacılarının Eliot'ı değerlendirme biçimleri üzerinde durularak şiir ve edebi eleştiriye getirdiği yenilikler değerlendirilmiştir. Sonuçta Türkçede adından çok söz edilen Eliot'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri bütün yönleriyle tanıtıldıktan sonra eserlerinin Türkçeye çevrilerinde hangi yöntemlerin benimsendiği ve Türk sanatçı ve eleştirmenlerini hangi yönlerden etkilediği ortaya konmaya çalışılmıştır.
Süleyman Tevfik Özzorluoğlu ve halk bilimi

Türk halk bilimiyle ilgili ilk çalışmalar, derleme ve metin neşirleri biçiminde yapılır. II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra yaygınlık kazanan halk kitapları yayıncılığı da Türk halk biliminin kurulması aşamasında alanla ilgili önemli faaliyetler arasında yer alır. Halk kitapları yayıncılığı, Cumhuriyet'ten sonra devlet tarafından yürütülen sistemli bir faaliyete dönüşür. Bu dönemde halk kitapları, halkı aydınlatmak ve yeni yönetim biçimini halka benimsetmek için bir araç olarak kullanılır. Süleyman Tevfik Özzorluoğlu da halk kitaplarıyla ilgili ilk düzenlemeleri yapan yazarlardan birisidir. Yazar, bu düzenlemelerin yanı sıra çeviri ve uyarlama yoluyla edebiyatımıza halk hikayesi ve masal türünde yeni eserler kazandırır. Ayrıca halk biliminin konularına dahil edilebilecek hemen her türde eser vermesiyle de adından söz edilen yazarlardan birisi olur. Çıkardığı süreli yayınlarda da halk bilimi ürünlerine yer vererek alana önemli katkılar sağlar. Bu çalışmada Özzorluoğlu'nun Türk halk bilimine yaptığı katkıları tespit amacıyla yazma ve taş basma nüshalardan yararlanarak düzenlediği halk kitapları ve halk bilimi alanına dahil edilebilecek diğer eserleri incelendi. Ayrıca yazarın hayatı ve eserleri üzerinde de duruldu. Çalışma kapsamında Süleyman Tevfik'in düzenlediği halk anlatılarının geçirdiği değişim-dönüşümler tespit edildi. Yazarın yazma ve taş basma nüshalardan yararlanarak düzenlediği anlatılarda ortak bir yöntem kullanmadığı, bununla birlikte düzenlemelerini dönemin siyasi ve edebi koşullarının yanı sıra anlatıların hacmini ve hitap ettiği kitleyi dikkate alarak yaptığı, özelikle dilin kullanılması bağlamında yeni bir üslup ortaya koymaya çalıştığı görüldü. Bu bağlamda düzenlemelerin çekiciliğini artırma amacıyla hareket etse de yaptıklarının anlatıların tür özelliklerini bozacak mahiyette olmadığı sonucuna ulaşıldı.