turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Emirhan Yeniki'nin hikayeciliği

Modern Tatar hikayeciliğinin önemli isimlerinden biri olan Emirhan Yeniki'nin çalışmaya konu olan otuz yedi hikayesi incelendiğinde, yazarın özyaşamöyküsünün hikayelerinin merkezinde yer aldığı görülür. Ben anlatımla kurguladığı hikayelerinde çocukluk, gençlik ve olgunluk dönemine tanıklık eden yakın çevresi ve yaşanmışlık mekanları tasvirlerle sunulur. İkinci Dünya Savaşı yıllarında kaleme aldığı Bala (1941), Ana hem Kız (1942), Birliğine Segetke (1944), Yalgız Kaz (1944), Mek Çeçegi (1944), Kunakçıl Duşman (1945) ve İkinci Künni (1946) hikayeleriyle edebiyat dünyasında tanınmaya başlayan yazar, asker olarak katıldığı bu savaşta ölümün soğuk yüzünden ziyade yaşamın kutsiyetini ve kıymetini ön plana çıkarır. Savaş sonrası hikayelerinde siyasi ve toplumsal temalar yerini yavaş yavaş bireysel temalara bırakır. Bireyin iç dünyasını çözümlemeye yönelik yaptığı psikolojik tahliller Yalgızlık (1957), Şayaru (1959) ve Bir Süz (1970) hikayelerinde görülür. Yalnızlık, aşk, ayrılık, ihanet gibi temalar başkişi konumundaki kadınlar üzerinden sunulur. Çarlık Rusya'sıyla başlayıp Sovyetler Birliği'yle devam eden siyasi silsilede, Tatar Türkleri'nin başından geçen tüm olaylar onun hikayelerinde bir film şeridi gibi geçer. Tatar Türkleri'nin zorla Hristiyanlaştırılmaya çalışılması, Çarlığın yıkılışı, 1917 Ekim İhtilali, kolhozlaşma ve sovhozlaşma süreçleri Kurenhafiz (1964) ve Meçit Cılıy (1967) hikayelerinde bir problem durumu olarak işlenir. Bu çalışmayla Emirhan Yeniki'nin hikayeleri kurgu, içerik, zaman, mekan, anlatıcı ve bakış açısı, kişiler, dil ve anlatım gibi teknikler ışığında ele alınmış, Emirhan Yeniki'nin modern Tatar hikayeciliğindeki konumu belirlenmeye çalışılmıştır.
Türk romanında Ahıska Türkleri

Ahıska Türklerinin geçmişşi çok köklü bir tarihe dayanmaktadır; ancak yüzyıllar boyunca yaşadıkları ata topraklarından 1944'te ayrılmak zorunda kalırlar. Dönemin SSCB başkanı olan Stalin tarafından Orta Asya'nın çeşitli bölgelerine sürülen Ahıska Türkleri, gittikleri yerlerde de birçok sıkıntıya maruz kalırlar. Fergana olayları, Krasnodar sorunu, ABD'ye mecburi göç yaşanan sıkıntıların en bariz örnekleridir. Bir giriş ve bir ana bölümden oluşan çalışmamızın giriş bölümünde Ahıska Türklerinin tarihi geçmişşine ve yaşadıkları sürgünlere yer verilir. İkinci bölüm ise çalışmamızın temel amacını oluşturmaktadır. Bu bölümde Ahıska Türklerinin başından geçenlerin, Türk romanına ne kadar yansıdığı incelenmeye çalışılır. Yetmiş dört yıldır sürgün hayatı yaşayan Ahıska Türklerinin dramına farklı bir boyuttan bakılarak ona ışık tutulmaya çalışılır. İlk roman olan Aşka Son Bakış'ta Ahıskalı iki aşığın sürgün sırasında birbirlerinden ayrılmaları ve kaderin bir şekilde onları yeniden birleştirmesi anlatılır. Bu aşk hikayesinin arka planında ise Ahıska Türklerinin yaşadığı sıkıntılar yer alır. Gurbetten İniltiler seri halinde sunulur ve üç romandan oluşur. Romanların ilkinde 1944 Sürgünü'ne, ikincisinde sıkıyönetim altında yaşadıkları döneme, son romanda ise Fergana Olayları'na yer verilir. Kardaki Ayak İzleri: Ahıska Türklerinin Dramı ise olaya farklı bir açıdan yaklaşarak Ahıska Türklerinin Türkiye'ye göç ettiklerinde yaşadıkları sıkıntıları ele alır. Sara: Ahıska'da Bir Ermeni Gelin'de Ahıska Türklerinin milli mücadele ve Türklük adına yaptığı fedakarlıklara değinilir. Salkım Söğütlerin Gölgesinde, Ahıska Türklerinin Ahıska'daki yaşam şekillerini, yabancı komşularıyla iletişlerini ve 1944 Sürgünü'nü ele alır. Vatan Kokusu'nda ise 1944 Sürgünü sırasında birbirinden ayrılmak zorunda kalan Ahıskalı iki kardeşin hikayesine yer verilir. Son roman olan Ahıska Sürgünü: Menemşe'de ise komünist anlayışın gereklerini yerine getirmediği için sürülen İsmail'in yaşamak zorunda kaldığı zorluklara, 1944 Sürgünü'ne ve sonrasında yaşanılanlara değinilir.
'Tercüme-i Elfü'l-Leyle ve Leyle' giriş-metin-inceleme

21. yüzyılda teknolojinin gelişmesiyle, günümüz çocukları artık masal, hikaye ve benzeri anlatı türlerini pek tanımamaktadır. Ama bu durum masalların eski güzelliğini ve önemini kaybettiği anlamına gelmemektedir. Çalışmamız 19. yüzyılda yaşamış İstanbul'da müderrislik, Kudüs, Şam ve Mekke'de kadılık yapmış daha sonra Anadolu kazaskerliği yapmış Ahmed Nazif'in, Abdülmecid'in emriyle 1850 yılında ilk cildi Tercüme-i Elf Leyle ve Leyle ismiyle, Arapçadan çeviri eserini içermektedir. Çalışmamızın metni İstanbul Millet Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Altı ciltlik eser toplamda 653 varaktan oluşmaktadır. Başta bir girizgah bulunmaktadır daha sonra Şehrazad'ın hikayesi anlatılır ve devamında Evvelki Gice başlığı atılarak 1001 gece boyunca süregelen masallar dizilmiş olur.
The perception of translation in comparative literature from the 19th century onwards

Bu çalışmanın amacı karşılaştırmalı edebiyatın bir çalışma alanı olarak ortaya çıktığı on dokuzuncu yüzyıldan günümüze uzanan süreçte Karşılaştırmalı Edebiyat'ın çeviri algısını ve çeviri metin kullanımına bakışını derinlemesine incelemektir. Bu amaç yaklaşık yüz elli yıllık bir dönem incelenmiş, önemli edebiyat figürleriyle çevirmenlerin bireysel söylemlerinden faydalanılarak çeviri etrafında oluşan baskın söylem tespit edilmiş ve Çeviribilim çerçevesinde değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalı Edebiyat ile Çeviribilim ilişkisi ve bu ilişkinin doğurduğu kuramsal sorunsalların tanımlanması bu çalışmanın diğer bir amacıdır. Bu tanımlama kronolojik bir düzene dayalı olup her dönem kendi edebi dinamikleri açısından incelenmiştir. On dokuzuncu yüzyılda Romantik akım ve milliyetçi eğilimler; yirminci yüzyılda Biçimcilik, Yeni Eleştiri, Alımlama Estetiği, işlevselci ve dizgesel çeviri kuramları; yirmi birinci yüzyılda ise yapısallcılık sonrası, çokkültürlülük ve yapısöküm bölümlerin ana yapısını teşkil eden
Feyzİ-i Kefevİ'nin Ruhu'n-Nüfus adlı eseri

XVI. yüzyılın tanınmış şairlerinden biri olan Feyzi-i Kefevi, şeyh kimliğinin tesiriyle eserlerinde daha çok tasavvufi yönüyle ön plandadır. Birçok alanda kendini yetiştirmiş olan Kefevi'nin ilmi eserleri dini içerikli olup didaktik mahiyettedir. Bir divanı bulunan şair, klasik şiirin muhteva kaynaklarına oldukça vakıftır ve eserlerinde sade bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Bu çalışmada onun hayatı ve edebi şahsiyeti hakkında bilgi verilmiş olup, Ruhu'n-Nüfus adlı eserinin önce transkripsiyonlu metni ortaya konulmuş ardından da eser dini ve tasavvufi muhteva bakımından incelenmiştir. Çalışmada, Feyzi-i Kefevi'nin Ruhu'n-Nüfus adlı eserinin edebiyat tarihimizdeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
An analysis of Nahi̇d Sirri Öri̇k's manuscripts in the taha toros archive

Nahid Sırrı Örik Erken Cumhuriyet döneminde yaşamış ve yazdığı dönemden çok sonra gündeme gelmiş bir yazardır. Yaşadığı dönemde yayımlanmamış hikayeleri, piyesleri ve romanları bulunmaktadır. Bu tezde, Nahid Sırrı'nın yayımlanmamış eserleri analiz edilecek, bu eserler bağlamında Nahid Sırrı'nın biyografik ve kritik portresi yeniden ele alınacaktır. Nahid Sırrı'nın yazın dünyasında yer alan eserleriyle birlikte basılmamış eserlerini de göz önüne alarak biyografisine katkı sunulmaya çalışılacaktır. Ayrıca, bu bağlamda, Nahid Sırrı'nın dönemi içerisindeki politik, sosyal ve edebi pozisyonu gösterilmeye çalışılmıştır.
Nurullah Ataç'ın denemelerinde devrik yapılar

Bu çalışmada, Türk söz diziminin yeterince incelenmeyen konularından biri olan devrik yapıları belirledik ve bu yapıları farklı açılardan değerlendirdik. Çalışmamıza Nurullah Ataç'ın denemelerindeki devrik yapıları belirlemeklebaşladık. Çalışmamızın giriş bölümünde tezimizin kapsamı, yöntemi ve malzemesi hakkında bilgi verdikten sonra, devrik yapıları doğrudan ya da dolaylı olarak ilgilendiren kuramsal bilgilere yer verdik. Çalışmamızın inceleme bölümünde devrik yapıları, kelime grubudüzeyinde, cümle düzeyinde ve mantıksal düzeyde devriklik olmak üzere üç ana başlık altında inceledik. Kelime grubu düzeyindeki devriklikleri tamlamalarda devriklik, fiilimsigruplarında devriklik, diğer kelime gruplarında devriklik ve deyimlerde devriklik olmak üzere dört ana başlık etrafında değerlendirdik. Bunlardan tamlamalarda devriklik bölümünde isim, zamir ve sıfat tamlamalarının devrikliğini; fiilimsi gruplarında devriklik bölümünde ise isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil gruplarının devrik kullanımlarını inceledik. Cümle düzeyinde devriklik bölümünde devrik yapıları basit cümle düzeyinde devriklik ve birleşik cümle düzeyinde devriklik olmak üzere iki ana bölümde topladık. Bunlardan basit cümle düzeyindeki devrikliği, Türk söz dizimindeki yaygın kullanımıyladevrik cümleyi, farklı açılardan ayrıntılı olarak inceledik. Birleşik cümle düzeyinde devriklik bölümünde ise, devrik kullanılabilen birleşik cümlelere yer verdik. Mantıksal düzeydedevriklik bölümünde ise neden ve sonuç cümlelerinin devrik kullanımını inceledik. Çalışmamızın sonucunda, Türkçede farklı düzeylerde, çok çeşitli devrik yapı örnekleri kullanıldığını gördük.
Danişmend Gazi ve Müseyyeb Gazi Destanları'nda mitoloji ve gerçeklik

'Zihinsellik' ve 'Gerçeklik' halk yaratması anlatıların altyapısını oluşturan iki temel kavramdır. Anlatıların zihinsellik yapısında yer alan unsurlar, toplumların yüzlerce yıl kurmaca dünyalarında kolektif olarak oluşturdukları ve zaman içerisinde yarattıkları anlatılara ekledikleri unsurlardır. Bu unsurlar toplumun ortak kültürel belleğinde bir takım dönüşümler geçirerek nesilden nesile akışını devam ettirirler. Bu özelliklerinden dolayı da toplumun şimdi ve gelecekte yapacağı deneyimler üzerinde etki sahibidirler. Anlatıların gerçeklik yapısını ise belirli bir zaman ve mekanda meydana gelen reel unsurlar oluşturur. Bu unsurların temelinde kronolojik olarak kanıtlanabilen gerçek kişiler, gerçek mekanlar ve gerçek olaylar dizgesi vardır. Gerçeklik unsurları anlatının tarihi bir temele oturmasını dolayısıyla da anlatının inandırıcılığının artmasını sağlar. Bu çalışmada, Danişmend Gazi ve Müseyyeb Gazi Destanları'nda yer alan mitoloji ve gerçeklik unsurları metin merkezli olarak incelenmiştir. Bu unsurlar incelenirken zihinsel yaratımların özünü teşkil eden mitik algı ve tasarımların ne ölçüde kayıp ve dönüşüm yaşadıkları, gerçeklik unsurlarının ise anlatılara nasıl yansıdıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler analiz edilirken sosyal ve kültürel bağlam dikkate alınmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de incelediğimiz destanlar olan Danişmend Gazi ve Müseyyeb Gazi Destanları'nın Türk destan geleneği içerisindeki konumları değerlendirilmiştir. İkinci Bölüm'de Türk mitik algı ve tasarımlarının bu destanlara olan yansımaları çeşitli örnekler eşliğinde incelenmiştir. Üçüncü Bölüm'de ise bu destanlarda yer alan gerçeklik unsurları 'kişiler, mekanlar ve olaylar' dizgesi şeklinde sıralanarak değerlendirilmiştir.
17. yüzyıla ait harekeli bir eser: Kadirİ Muhyiddİn'in manzum Nasİhat-namesi

17. yüzyılda Osmanlı devlet yapısında ve sosyal hayatında görülen değişimlerin de etkisiyle nasihatname türü eserlerin yazımında artış görülmüştür. Bu dönemde yazılan nasihatnamelerden biri de IV. Murat'a sunulmak üzere Kadiri Muhyiddin tarafından kaleme alınan manzum Nasihat-name'dir. Eserde Osmanlı Devleti'nin askeri, adli, siyasi ve sosyal alanda yozlaşması, devlet kurumlarının işleyişinde aksaklıkların görülmeye başlanması gibi konular işlenmektedir. Eserde işlenen bu konularla ilgili Sultan IV. Murat'a nasihat edilmekte olup Sultan IV. Murat'a devlet nizamında ıslahat yapmasının şart olduğu hatırlatılmaktadır. Bunun yanı sıra eserde dini-tasavvufi konulara da yer verilmiştir. Sade ve anlaşılır bir dil ile yazılan eserde Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi ve Türkiye Türkçesi ağızlarında kullanılan pek çok kelimeye rastlanmaktadır. Eser ses değişimleri açısından zengin örnekler içermektedir. Harekeli olan eser bu açıdan 17. yüzyıl söz varlığının düzlük-yuvarlak uyumunun tespitinde önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmayla eserin bilinen Milli Kütüphane nüshasına ek olarak bilinmeyen -biri tek ve eksiksiz nüshası olmak üzere- iki nüshasına daha ulaşılmıştır. Eser; giriş, Kadiri Muhyiddin'in hayatı ve Nasihat-name'si, dil incelemesi, çeviri yazılı metin, sözlük, özel isimler dizini ve tıpkıbasımdan oluşmaktadır. Eserin giriş bölümünde 17. yüzyıl Osmanlı devletinin siyasi hayatı ve bu dönemde yazılan nasihatnamelere değinilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Kadiri Muhyiddin'in hayatı ve Nasihat-namesi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın dil incelemesi bölümünde eser ünlü ve ünsüz harflerin yazımı, ses ve şekil bilgisi açısından incelenmiştir. Çalışmanın sözlük bölümünde seçkiye dayalı sözlük hazırlanmıştır. Çalışmanın özel isimler dizininde eserde geçen özel isimler ve bunların geçtiği yerler verilmiştir. Çalışmanın metin bölümünde eserin Latin harfli çeviri yazısı yapılmıştır. Çalışmanın sonuna eserin Topkapı Sarayı nüshasının tıpkıbasımı ilave edilmiştir.
Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 nolu şiir mecmuası (Vr. 33b-53a)

Bu çalışmada Nuruosmaniye Kütüphanesi 4957 nolu şiir mecmuasının (33b - 53a) varaklarının transkripsiyonlu metne aktarımı, nesre çevirisi ve incelemesi yapılmıştır. 254 varaktan oluşan 4957 nolu şiir mecmuasının çalıştığımız bölümünde Nef'i'ye ait 14 kaside bulunmaktadır. İki bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde mecmua ve mecmuaların edebiyat tarihindeki önemine değinilmiş, 4957 numaralı şiir mecmuasının ilgili kısmında yer alan şiirler ve bu şiirlerin şairi Nef'i'nin hayatı, eserleri ve sanatı hakkında incelemeler sonucunda elde edilen bilgiler sıralanmış, kasidelerin sunulduğu devlet adamları hakkında bilgiler verilmiş ve mecmuanın MESTAP projesine uygun tablosu çıkartılmıştır. İkinci bölümünde ise söz konusu varaklarda bulunan kasidelerin divanla karşılaştırılmış transkripsiyonlu metnine ve nesre çevirilerine yer verilmiştir.
Cafer Tayyar b. Ahmed'in Rehber-i Gülistan adlı eserinin 1-226 sayfalar arası

1846- 1898 yılları arasında yaşayan Cafer Tayyar Efendi'nin hayatı hakkında bilgimiz sınırlıdır. Cafer Tayyar Efendi iyi bir eğitim almış ve devlet memurluğu, muallimlik gibi görevlerde bulunmuştur. İnsanların Batı'ya ve Batı dillerine meylettiği bir dönemde o, Farsça öğrenmiş ve kendini bu alanda eser verecek kadar geliştirmiştir. Onun Rehber-i Gülistan isimli eseri de Sa'di Şirazi'nin Gülistan'ına yapmış olduğu şerhtir. Bu çalışmada Rehber-i Gülistan'ın ilk 226 sayfası incelenmiştir. İlk olarak şerh, şerh edebiyatı ve Türk-İslam Edebiyatındaki Gülistan şerhlerine değinilmiştir. Ardından Sa'di Şirazi ve Cafer Tayyar Efendi'nin hayatı ve eserleri ele alınmış; Cafer Tayyar Efendi'nin yaşadığı dönemin genel ve edebi durumu incelenmiştir. Rehber-i Gülistan metni transkribe edilerek Latin harflerine aktarılmış, inceleme kısmında ise şarihin şerh metodu ve metnin muhtevası gibi hususlara değinilmiştir. Böylece Cafer Tayyar Efendi ve eserinin Türk Edebiyatındaki yeri ve önemi belirtilmeye çalışılmıştır.
Milli Kütüphane 8121 numarada kayıtlı Mecmua-i Gazeliyyat adlı

Klasik edebiyat açısından büyük öneme sahip olan mecmualar dönemlerinde rağbet gören mensur ve manzum eserlerin günümüze ulaşmasını sağlayan önemli edebi ürünlerdir. Bugünün şeçme şiir defterleri veya antolojileri hükmünde olan mecmualar dönem okuyucusunun zevkine göre şekillenmiştir. Mecmualar mevcut kaynaklara geçmeyen şairleri ve şiirleri barındırması, bununla birlikte divan sahibi şairlerin divanlarda tespit edilemeyen kimi şiirlerine yer vermesi veya içerdiği şiirleri divanlardaki şiirlerle karşılaştırma imkanı vermesi açısından büyük öneme sahiptir. Şiir mecmuaları çalışmaları artıkça edebiyat tarihimizdeki bilgilerin düzetilmesi, güncellenmesi veya mevcut bilgilere yeni bilgilerin eklenmesi mümkün olacaktır. Böylece edebiyat tarihimizde cevaplanmayı bekleyen bir takım sorular cevap bulacaktır. Bu amaçla Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonunda kayıtlı olan Yz. A. 8121 numaralı şiir mecmuasının tanıtımı yapılacaktır. Çalışmada 82 varaktan oluşan Mecmua'da geçen şair ve şiirlerinin tanıtımı yapılmış divanları bulunan şairlerin mecmuadaki şiirleri ve divanda geçen şiirleri karşılaştırılıp nüsha farkları belirlenmiştir.
Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi arasında aktarma ile ilişkili bağımlı birleşik cümle üzerine bir inceleme

Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ile Kazak Türkçesi arasındaki bağımlı birleşik cümle örnekleri incelenmektedir. Türkiye Türkçesinde şimdiye kadar bağımlı birleşik cümleler bilimsel açıdan yeterince araştırılmamış ve farklı sınıflandırmalar yapılmıştır. Bu çalışmada bağımlı birleşik cümle konusunda Kazak Türkçesi ile Türkiye Türkçesi örneklerle mukayese edilmiş ve Türklük biliminin son bulgularına dayalı incelemeler yapılmıştır. Bununla birlikte, Türk lehçelerinde birleşik cümlenin oluşumu ve çeşitleri araştırılmıştır. Neticede Türk dilinde ortak ve her lehçeye has değişiklikler tespit edilmiştir. Türkiye Türkçesindeki farklı fikir ve görüşler araştırılmış ve bağımlı birleşik cümle ile ilgili yeni sınıflandırmalar yapılmıştır. Kazak Türkçesindeki birleşik cümlelerin Türkiye Türkçesinde yanlış terimlerle adlandırılması üzerine bilimsel çalışmalar yapılmıştır. Neticede, Kazak Türkçesinin kendine has cümle yapılarıyla Türkiye Türkçesinin cümle yapıları arasındaki farkın olduğu meydana çıkmıştır. Ama bu fark yapı farkıdır. İster Kazak, ister Türkiye Türkçesi birleşik cümlelerle, o açıdan bağımlı birleşik cümlelerle zengin olduğu belirlenmiştir.
Aşık Selahattin Kazanoğlu'nun hayatı, sanatı ve şiirlerinin tahlili

Yıllardır süregelen bir kültürün devamı niteliğindeki bu çalışmada, aşık edebiyatı hakkında bilgi verilerek, Aşık Selahattin Kazanoğlu'nun hayatı, edebi şahsiyeti ve şiirlerindeki temalar incelenerek, şiirleri tahlil edilmiştir. Halkın içinden çıkarak, halka tercüman olan Kazanoğlu, Erzurum'un Pazaryolu ilçesinin Süleymanbağı köyünde 1955 yılında dünyaya gelmiştir. Fakir bir ailenin mensubu olan Kazanoğlu, küçük yaşlarda gurbete çıkmıştır. Küçük yaşlarda aşıklığa merak salan Kazanoğlu, birçok halk hikayesini öğrenmiş ve saz çalmaya başlamıştır. Genellikle bir ustanın yanında yetişen aşıklara nazaran Kazanoğlu'nun herhangi bir ustası olmamış, kendi kendini yetiştirerek aşık olmuştur. Kendi bestelerini çalarak söyleyen aşık, Türkiye genelinde bir üne kavuşmuştur. Farklı konularda şiirler yazmıştır. Şiirlerinde tespit edilen temalar ise şunlardır: Gurbet, öğut Jhiciv, sitem, memleket, hayattan şikayet, aşıldığının sebebi, Atatürk, toplumsal bozulma, ölen eşi, dini konular, bayram, kadın, güncel konular, sevgili, sevgi, örnek aldığı aşıklar vb. Kazanoğlu'nun 114 şiirine ulaşılmıştır. Halk edebiyatının genel özellikleri bağlanımda şiirlerini kaleme almıştır. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerinde genellikle dörtlük kullanmıştır. Farklı türlerde şiir yazmıştır.. Bunların dağılımı ise şöyledir: 94 tane koşma, 10 tane semai, 3 tane divan, 2 tane destan türünde şiir yazmıştır. Kazanoğlu 'Oğul' adında bir de kaset çıkarmıştır.
Türk masallarında aile yapısı

Anahtar Kelimeler: Dede Korkut, Köroğlu Destanı, Eski Türklerde Aile, Halk Masalları 'Türk Masallarında Aile Yapısı' çalışması; Türk masallanndaki aile yapısını Dede Korkut Hikayeleri, Oğuz-Kağan Destanı, Köroğlu Destanı ve çeşitli Türk masallarından faydalanılarak hazırlanmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde: Çalışmanın amacı, kapsamı, metodu ve tekniği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde: Türk masallanndaki tipler, masalların anlatılış sebepleri, masallardaki biçimsel öğeler ve formeller üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde: Halk masallarının tarihçesi, gelişimi ve oluşumu üzerinde durulmuş, hayvan masalları, sihirli masallar, gerçekçi masallar, güldürücü fıkralar, nükteli küçük hikayeler ve zincirlemeli masallar gibi çeşitli masal türlerine değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde: Türk masallarında aile üzerinde durulmuştur. 'Bacı-Bacı Can Bacı' masalı incelenmiş, edebi eserlerin oluşumu ve yapısına, destan kavramına, Oğuz-Kağan Destanına ve bu konulara bağlı olarak Dede Korkut ve Köroğlu Destanlarının tarihçesine, gelişimine ve önemine değinilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde: Eski Türklerde kadına bakış konusu üzerinde ayrıntılar ve çeşitli örneklemelerle durulmuştur. Dede Korkut Hikayelerinde kadın, Eski Türklerde evlilik kavramı, kan-koca ilişkileri, aile içi iş bölümü, karar alma, otorite ve hakimiyet, malın paylaşımı, annelik kavramı ve evlat sevgisi, anne sevgisi, baba evlat ilişkileri, sevgili uğrunda mücadele ve kardeş sevgisi gibi konular ele alınmıştır. Bu çalışmada şu sonuca varılmıştır: Eski Türklerde son derece sağlam temeller üzerine oturtulmuş bir aile yapısı vardır. Eski Türklerin çağın çok ötesinde bir kadına bakış ve evlilik anlayışının mevcut olduğu ayrıca aile fertleri arasındaki güven, sevgi, saygı ve fedakarlık gibi duyguların çok güçlü olduğu anlaşılmaktadır.
M. Sunullah Arısoy, hayatı, sanatı ve eserleri

Modern Türk şiirinde dikkate değer bir isim olarak M. Sunullah Arısoy (1925-1989), ilk şiir kitabını 1948, ilk ve tek romanını 1958, ilk ve tek hikaye kitabını da 1962 yılında yayımlar. Yazarın kitapları dışında birçok dergide şiirleri, hikayeleri ve düşünce yazıları yayımlanır. Türk dili, Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk şiiri, Türk hikayesi ve halk şiiriyle ilgili çalışmalara imza atar. İlk kitabındaki şiirleri Garip Şiiri çizgisindedir. Daha sonra İkinci Yeni şiir anlayışıyla şiirler yazan Arısoy, hiçbir edebiyat topluluğunda yer almaz. Tüm etkilere rağmen yazar, kendine has bir şiir dünyası kurmayı başarmıştır. Romanını Anadoluculuk fikri etrafında kurgulayan yazar, hikayelerinde toplumun farklı kesimden insanlarını konu edinir. Hikayeleri daha çok bireyci özellik gösterse de bazı hikayelerinde toplumcu gerçekçi çizgiler sezilmektedir. Arısoy'un özellikle dil noktasında roman ve hikaye türünde nitelikli eserler verdiğini söylemek mümkündür. Tüm sanat çalışmalarının yanında Arısoy, bir Cumhuriyet aydını ve fikir adamıdır. Birçok dergide deneme, makale, fıkra türlerinde eserler vermiştir. Sanat anlayışını netleştirmek, yaşadığı dönemlerin fikir hareketlerini kavramak açısından bu yazılar önem arz etmektedir. Tezin giriş bölümünde, yenileşme dönemi Türk edebiyatı, yazarın yaşadığı dönemi de kapsayacak şekilde özetlenmiştir. Kronolojik olarak irdelenen edebi dönem ve anlayışlar çerçevesinde Arısoy'un hangi topluluk ve sanat anlayışlarından etkilendiği belirtilmeye çalışılmıştır. Ayrıca çalışmamızın amacı, önemi ve yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Tezin birinci bölümünde yazarın hayatına ilişkin bilgiler yer alır. İkinci bölümde ise sanat anlayışı irdelenmiştir. Üçüncü bölümde dilciliği ele alınmıştır. Dördüncü bölümde yazarın eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde şiirler içerik bakımından; altıncı bölümde şekil bakımından incelenmiştir. Yedinci bölümde yazarın romanları, sekizinci bölümde de hikayeleri tahlil edilmiştir. Sonuç bölümünde ise Arısoy'un hayatı ve sanat anlayışı üzerine değerlendirme yapılmıştır. Sonuç bölümünden sonra, ekler bölümünde fotoğraf ve belgeler sunulmuştur
Abay Kunanbayev'in sosyal konulu şiirlerinde söz varlığı

Söz varlığı, bir dilin milli kimliğidir. Milletin söz varlığının zenginliğini, söz hazinesinin derinliğini nesilden nesile aktarılan yazılı belgeler, şairler ve yazarların eserleri göstermektedir. Bu çalışma ile Kazak edebiyatının önemli büyük şairi ve düşünürü Abay Kunanbayev'in sosyal konulu şiirlerindeki söz varlığını inceleyerek ortaya koymak ve yapılan çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Çalışma, giriş ve sonuç kısmı hariç üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında; dil ve söz varlığıyla ilgili kısa bir bilgi verildikten sonra çalışmanın amacı, önemi, yöntemi, kapsamı ve sınırlılıkları belirtilmiştir. Birinci bölümde; Abay Kunanbayev'in hayatı, edebi kişiliği, eserleri, sosyal konulu şiirleri, şiirlerinin dili ve söz varlığı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Abay Kunanbayev'in sosyal konulu şiirlerinin söz varlığı incelenerek temel söz varlığı, yabancı kelimeler, deyimler, atasözleri, kalıp sözler, kaba sözler, ikilemeler gibi söz varlığı ögeleri tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde; şiirlerin metni, transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine aktarması verilmiştir. Sonuç kısmında araştırmada elde edilen sonuçlara yer verilmiştir. Daha sonra ekler, çalışmada kullanılan kaynaklar ve dizin yer almıştır.