turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ara nesilde üç mecmua üzerine bir inceleme ve seçilmiş metinler

Bu çalışmada; edebiyat tarihimizde 'Ara Nesil' olarak adlandırılan dönemde neşredilen; Güneş, Şafak ve Gülşen dergilerinin yayımlanmış bütün sayıları incelenmiştir. Tez çalışması sırasında; kütüphane çalışmasıyla dergiler temin edilmiş, dergilerdeki yazılar fişlenmiş, bu fişler tasnif edilerek değerlendirmeye tabi tutulmuş, edebiyat tarihleri üzerinden döneme ilişkin araştırmalar yapılmıştır. Çalışma; 'Giriş', 'İnceleme' ve 'Seçilmiş Metinler' olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; devrin edebi hayatı ve I. Meşrutiyet döneminde basın hayatı ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İnceleme bölümünde; öncelikle dergilerin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuş, yazar kadroları hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra dergilerdeki yazılar; yazar adına, sayılara, konu ve türlerine göre tek tek fişlenerek tasnif edilmiştir. Ayrıca bu bölümde sansüre uğrayan yazılar da belirtilmiştir. Dergilerde yer alan bazı yazılar 'Seçilmiş Metinler' başlığı altında Latin harflerine aktarılmıştır. Metinler seçilirken dönemin edebi anlayışını yansıtmalarına özen gösterilmiştir.
Yarın Mecmuasının tafsilli fihristi (1-10 sayılar)

Yarın mecmuasının tafsilli fihristinin yapıldığı bu çalışma, dört bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde Yarın mecmuası, sahibi, müdürü, başyazarı Suphi Nuri hakkında bilgiler bulunmaktadır. İkinci bölüm kronolojik sıraya göre, yazar adına göre ve konularına göre fihristi ihtiva etmektedir. Üçüncü bölüm mecmuadaki yazıların incelendiği bölümdür. Dördüncü ve son bölümde çeviri yazı metin yer almaktadır. Sonuç kısmında, çalışmanın bütünüyle ilgili ulaşılan yargılara yer verilmiştir.
Fakir Baykurt'un romanlarındaki halk bilimi unsurları

Halkın halk olabilmesi için, bir takım meziyetleri olmalıdır. Bunlardan birisi de ortak bir kültüre sahip olmaktır. Halk kültürü bir milletin asli unsurudur. Fakir Baykurt da içinden çıktığı toplumun değerlerini, romanlarında çok iyi yansıtmıştır. Fakir Baykurt'un kendisinin de bir köy çocuğu olması ve kültürün en az yozlaştığı yerler olan köylerin kültürünü çok iyi yansıtması sayesinde eserimizde çok sayıda kültür unsuruna rastladık. Birinci Bölüm'de yazarın hayatı, sanat anlayışı ve incelediğimiz romanları hakkında bilgi verdik. İkinci Bölüm'de romanlardaki halk edebiyatı unsurlarını ve yazarın romanlarındaki kullanım şekillerini inceledik. Üçüncü Bölüm'de de romanlardaki halk bilimi unsurlarını ve kullanımlarını aldık. İncelediğimiz romanlarda tespit ettiğimiz bütün unsurları toplayarak bilimsel usullere göre tasnif ettik. İncelediğimiz romanlarda, halk kültürü ile ilgili olarak alınan pasajlar, romanlardaki sayfa numaraları ile verilmiştir. Fakir Baykurt, dönemini, coğrafyayı ve halkın kültürünü romanlarında ustalıkla işlemiştir.
Kitab-ı Maktel-i Al-i Resul: Giriş - metin - inceleme - sözlük - adlar dizini

Bu tezde Lami'i Çelebi'nin manzum olan Maktel-i Hüseyn adlı eseri çalışılmıştır. Eserin giriş kısmında maktel, edebiyatta maktel konularından bahsedilip çalışmamıza kaynak teşkil eden yazarın hayatı, eserleri tanıtılmıştır. Bu çalışmada 992 beyitten olan metin kısmı latin alfabesine aktarılarak 3 ayrı nüshanın edisyon kritiği yapılmıştır. Çalışmanın inceleme kısırımda ise bu eserdeki bağlama grupları alfabetik şurayla her bir edatın fonksiyonları bulunmuştur. Sözlük ise metinde geçen her bir kelimenin metindeki anlamının verilmesiyle oluşturulmuştur. Adlar Dizini kısmı ise alfabetik olarak metinde geçen kelimelerin beyit numaraları da verilerek oluşturulmuştur.
Cumhuriyet Döneminde bir edebİ muhit olarak Ankara (1923-1980)

Bu çalışmada 1923- 1980 yılları arasında Ankara, edebi muhit yönüyle incelenmektedir. Giriş'te edebi muhit ve edebi muhit ile ilgili terimler ele alınarak konunun kavramsal ve teorik çerçevesi ortaya konulmuştur. Edebi muhitin tanımı yapılmış, edebi muhitin en önemli göstergeleri olan edebiyat mahfilleri ana hatlarıyla değerlendirilmiş, edebi muhitin oluşmasında şehir kültürünün rolü üzerinde durulmuştur. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Cumhuriyet dönemine kadar Ankara'nın konumu ve Ankara'nın edebi muhit olmasına etki eden faktörler değerlendirilmiştir. Bu bölümün ikinci kısmında Ankara'nın tarihi gelişimi ana hatlarıyla verilmiş, şehrin Cumhuriyet döneminden önceki sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi panoraması çizilmiştir. Aynı bölümde Cumhuriyet döneminden önce Ankara'nın edebiyat birikimi ve edebiyat mahfilleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bölümün devamında şehrin başkent seçilmesi, TBMM, Çankaya Köşkü ve şehirdeki diğer kurum-kuruluşlarla okullar; Ankara'nın edebi muhit olmasına etki eden yönleriyle ele alınmıştır. Tezin ikinci bölümünde 1923- 1980 yılları arasında Ankara'daki edebiyat mahfilleri incelenmiştir. Bu bölümde Ankara'da ediplere iletişim imkanı sağlayan ve edebi eserlerde de zaman zaman yansımalarını gördüğümüz pastahaneler, lokantalar, şair ve yazar evleri, meyhaneler, kitabevleri, oteller ve kahvehaneler ile diğer edebiyat mahfilleri değerlendirilmiştir. Tezimizin üçüncü bölümünde Ankara, bir matbuat merkezi olarak incelenmiştir. Bu bölümde başkentte yayımlanan gazetelerle fikir, sanat ve edebiyat dergileri Ankara'nın edebi muhit yönünü açığa çıkaracak şekilde ele alınmıştır. Sonuç'ta Ankara edebi muhiti ile ilgili ulaştığımız neticeler bir bütün halinde ortaya konulmuştur. Tezin sonunda Ankara edebi muhitini değerlendirirken faydalandığımız kaynakların toplu bir bibliyografyası sunulmuş, Ekler'de TBMM'de görev yapan edipler ile başkentte yayımlanan fikir-sanat ve edebiyat dergilerinin listesi verilmiş, başkentteki edebiyat mahfillerinin fotoğraflarıyla çalışmamız görsel açıdan zenginleştirilmiştir.
Nazmu'l-Akaid

Nazmu'l-Akaid, Ankara Milli Kütüphane Yazma Koleksiyonunda ''06 Mil Yz A76/2'' arşiv numarası ile kayıtlı bulunmaktadır. Eserin sonunda yazar kendisini Hüseyin Mustafa olarak tanıtmış ve H. 1059/M. 1648 yılında eseri yazdığını dile getirmiştir. Ayrıca bu eser, Kadızade Mehmed Efendi'ye ait olan 'Manzume-i Akaid' ile 'Nasihatname' adlı eserleri de kapsar.''Akide' kelimesinin çoğulu olan 'akaid' kelimesi, 'bağlamak' anlamında olan ' 'akd' kelimesinden türetilmiştir. Bu kelime ikinci bir anlam olarak 'inanılması gereken zaruri şeyler, İslam dininin temel kuralları' anlamında kullanılır. Metinde yer alan konular klasik mesnevilerdeki konularla benzerlik gösterse de onlarla birebir örtüşmez. Eserin yazılış amacına gelindiğinde ise Maturidi ve Mu tezile gibi sonradan türetilen mezheplerin geçersiz olduğunu göstermek, onların kişiyi hak yoldan ayırdığını anlatmak ve Allah'ı inkar edenlerin görüşlerinin ne ölçüde yanlış olduğunu belirtmektir. Ayrıca eserin sonunda bir nasihatname vardır. Bu nasihatname eserin yazıldığı dönemin durumu hakkında bilgi verir. Eserin dili Divan Edebiyatına daha çok yatkındır, bunu metinde geçen Arapça ve Farsça kelimelerin sıklığından da çıkartabiliriz. Yalnız Nazmü'l-Akaid tamamen Divan Edebiyatını değil aynı zamanda Halk Edebiyatını da kapsar, çünkü içinde akaid ve nasihatname konuları dışında bir de yazarın günlük konuşma dilinde kendi ağzından yazdığı düz yazılar mevcuttur, bu durum ise eserin tek bir katagoride incelenmesini zorlaştırmaktadır. Eser, içeriğinde Eski Anadolu Türkçesinden önemli özellikler bulundurmakla beraber ağız özelliklerini de içerisinde bulundurur. Bu çalışmamızda Nazmu'l-Akaid'in çeviri yazısı ile metnin imla, ses ve şekil bilgisi özellikleri üzerinde inceleme yapılmıştır. Bu çalışmanın ana amacı, XVII. yüzyılda Osmanlı Türkçesinin imla özelliklerini, ses ve şekil bilgisini ve o dönemin söz varlığını göstermek ve akaid ilmiyle ilgilenen araştırmacıların bu alanda bilgi sahibi olabilmelerine yardımcı olmak ve bu eseri bilim alemine tanıtmaktır.
11. yüzyıl ve öncesi Türkçesinde insan yapımı nesne adları

Bu çalışma, 11. yüzyıl ve öncesinde yazılan Türkçe metinlerdeki insan yapımı nesne adlarını ve bu adların, Türkiye Türkçesi ağızlarına ve ölçünlü diline yansımalarını içermektedir. Söz konusu dönemde yaşayan Türk topluluklarının kültür değerlerini, bu değerlerin değişim seyrini ve koşullarını, üretim gücünü, ürettikleri nesnelere ad verirken Türkçeden ne ölçüde yararlandıklarım yazılı metinler ışığında gözler önüne sermeyi amaçlayan bu çalışma, dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tarihi bakış açısıyla, insan-kültür-üretim-dil ilişkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tezimizin ana bölümünü oluşturan inceleme bölümünde, metinlerde saptanan insan yapımı nesne adları; Avlanma ile İlgili Nesne Adlan, Ekonomi, Bilim ve Sanat ile ilgili Nesne Adlan, Değerli Taş ve Maden adları, Devlet ve Han Simgesi Olarak Kullanılan Nesne Adlan, Denizcilikle İlgili nesne Adlan, Kumaş Adlan, Ev Gereçleri, Ev, İkametgah ve Yer bildiren Nesne Adlan, Giyim kuşam ile İlgili Nesne Adlan, İnanç ile İlgili Nesne Adlan, Kimya ile İlgili Nesne Adlan, Müzik Araçları, Okçuluk ile İlgili Nesne Adlan, Oyunlarda Kullanılan Nesnelere Verilen Adlar, Savaş Araçları Kesici Nesneler ve Cezalandırma Araçları Süslenme ile İlgili Nesne Adlan, Şehircilik ile İlgili Nesne Adlan, Tarım ve Hayvancılığa İlişkin Nesne Adlan, Tıp ile İlgili Nesne Adlan, Yapı ve Üretim gereçleri, Yiyecek İçecek adlan gibi kültürel alanlara ayrılmış, her kültürel alanda ilgili nesnelere ilişkin sayısal veriler aktarılmıştır. Çalışmamızın değerlendirme ve Sonuç bölümünde, Türkiye Türkçesi ağızlarına ve ölçünlü diline ulaşan insan yapımı nesne adlan sayısal olarak verilmiş, Türkçe olan insan yapımı nesne adlarının yapışma ilişkin genel bilgiler aktarılmış, bu veriler ışığında değerlendirme yapılmıştır. Ill Dizinler bölümünde, insan yapımı nesne adlan, kullanım sıklıklarına göre, çok kullanılandan az kullanılana doğru sıralanmış, ayrıca alfabetik dizin oluşturulmuştur.
Son yirmi yılın Türk öyküsünde mekanın kuruluşu

Bu çalışmada, 2000- 2016 yılları arasında öykü yazan, doğum tarihleri 1960 ve sonrası olarak belirlenen yirmi altı yazarın otuz iki öyküsü, mekanın kuruluşu ve işlevleri bağlamında incelenmiştir. Öyküde kullanılan mekanlar; kent, taşra, evler ve odalar, diğer mekanlar olarak sınırlandırılmış, öykü metinleri bu mekanları örnekleyecek biçimde seçilmiştir. Metinlerde kurulan mekanların öykü kişileriyle ilişkisinin tespitine çalışılmış, dönem yazarlarının mekanı algılayış biçimleriyle ilgili metin merkezli çıkarımlar yapılmıştır. Her yazarın farklı bir anlam dünyasına sahip olduğu, her metnin mekansal değerinin ayrı olduğu göz önünde tutulmuştur. Coğrafi, ekonomik, kültürel, dini ve sosyolojik sebeplere bağlı olarak değişen/dönüşen mekanların öyküye yansıma biçimleri değerlendirilmiştir. 2000 yılı ve sonrasında yazılan öyküler üzerinde yoğunlaşan bu çalışma nihayetinde, metin merkezli edebiyat araştırmalarına dikkat çekmeyi, mekanın her metinde olay, kişi, zaman gibi unsurlara bağlı olarak farklı işlevler üstelendiğini göstermeyi amaçlamaktadır.
Modern türk şiirinde okur algıları (1860-1940)

Bu tezde, Tanzimat'tan sonraki ilk kuşaktan (1860) Garip hareketine (1940) kadar geçen zamanda eser veren, modern Türk şiirinde kendine özgü ve kalıcı bir yer edinmiş şairlerin okur algısının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu süre zarfında şiir yayımlamış bütün şairlere değinilmesi mümkün olmadığından, kapsam olarak, söz konusu tarih aralığında yetkinliği ve orijinalliğiyle edebiyat tarihleri ve antolojilerde yer almaya devam eden şairler esas alınmıştır. Birinci bölümde, şair ile okur arasındaki iletişimi belirleyen temel kavramlardan yola çıkarak kuramsal çerçeve belirlenmiş, ayrıca genel hatlarıyla Batı şiirinde ve Tanzimat dönemine gelene kadar Türk şiirinde şairlerin okur konusuna bakışı değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Tanzimat ile II. Meşrutiyet arası, üçüncü bölümde II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e, dördüncü bölümde Garip hareketine kadar Cumhuriyet dönemi ele alınmış ve son olarak da Garip şairlerindeki okur algısı sorgulanmıştır. Çalışmamızda birincil ve ikincil metinler yakın okuma tekniğiyle incelenmiş, elde edilen bulgular karşılaştırılarak şairlerin okur algısının teorideki ve pratikteki izdüşümleri saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, şairlerin şiirlerindeki biçim ve içerik özellikleri, teorik yazıları ile edebiyat tarihleri ve diğer biyografik-eleştirel metinlerde konuyla ilgili malzemeler tespitler edilmiş ve okur kavramı ve imgesini belirlemek için incelenmiştir. Ele alınan şairlerin tasavvur ettiği okurlar okur merkezli kuramcılarla birlikte bizim öne sürdüğümüz okur tiplerine göre sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, kapsam dahilindeki şairlerin okur tasavvurlarının gerek bağlı bulunduğu edebi mektep ve topluluklara gerekse kendi bireysel ideal ve yönelimlerine göre değiştiği görülmüştür. Modern Türk şiirinde şairlerin okur algısı birbirlerinden farklı veya aynı olabildiği gibi, bir şairin okur algısının zaman içinde değişebildiği de anlaşılmış, söz konusu değişimin şaire bağlı sebepleri ile birlikte toplumsal kaynaklı sebepleri de anlaşılmaya çalışılmıştır. Bütün bu çalışma, tek tek ele alınan şairlerin poetikasının önemli bir bölümünü ortaya çıkardığı gibi modern Türk şiirinin bir asra yakın bir döneminin estetiğini belirleyen okur anlayışını da derli toplu bir şekilde değerlendirme imkanı doğurmuştur. Bu değerlendirmenin sonucunda ortaya çıkan tablo, yeni Türk şiirinin başlangıcından modernist evreye geçişine kadarki uzunca bir dönemde şairlerin okur tasavvurlarındaki çok çeşitliliği gösterdiği gibi bu çeşitliliğin şiir tarihimizin kırılma evrelerinde de rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Es-Seyyid Alİ Nasuhİ Bey'in hayatı, edebİ şahsiyeti ve Divanı'nın transkripsiyonlu metni

Seyyid Ali Nasuhi Bey Divanı, Türk edebiyatının Tanzimat Dönemi ile birlikte yenileşme sürecine girdiği bir dönemde kaleme alınmasına karşın Klasik edebiyatımızın şiir geleneğini içinde barındıran, günümüze kadar tanınmamış ve tanıtılmamış bir eserdir. Bu çalışmadaki asıl gaye, Ali Nasuhi Bey'in şahsiyetinin, sanatının ve Türk edebiyatının altyapısını oluşturan Divan edebiyatı geleneğinin son mahsüllerinden birinin incelenmesidir. Ali Nasuhi Bey Divanı, İstanbul Sermet Çifter Kütüphanesi Yazma Eserler kataloğuna kayıtlı '547' numaralı kısımdan temin edilmiştir. Tez çalışması, iki bölümden oluşturulmuştur. Giriş bölümünde, eser hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Eserin, yazıldığı dönem ve Türk edebiyatı açısından taşıdığı önemden bahsedilmiştir. Birinci bölümde, Ali Nasuhi Bey'in hayatı, Divanı ve edebi şahsiyeti hakkında bilgilere yer verilmiştir. Hakkında pek fazla bir bilgi bulunmadığı için daha çok eserden yola çıkılarak şairi hakkında bilgiler verilmiştir. Bunun yanı sıra eser; nazım şekilleri, dil, üslup ve muhteva açısından incelenmiştir. Nasuhi Bey'in etkilendiği şairler ve yaşadığı dönemdeki genel edebiyat temayülü anlatılmıştır. İkinci bölümde, eserin transkripsiyonlu şekli metin halinde verilmiştir. Eserin önemi, Klasik Türk edebiyatı geleneğinden farklı olan yönleri belirtilmiştir. Tez çalışmasının sonuna eserin daha iyi anlaşılması için tıpkıbasım eklenmiştir.
Türk halkbiliminin yazılı kaynakları olarak melhemeler

Türk halk biliminin yazılı kaynaklarından birisi de melhekimelerdir. Halkbilimi açısından içerisinde önemli miktarda malzeme bulunduran melhemeler, geleceklen haber veren metinlerdir. Bu melinler, geleceği bildirmesi yönüyle fal ve kehanetle benzeşmekte ancak kullandığı metotlar bakımından onlardan ayrılmaktadır. Türk Edebiyatındaki melhemeler hakkında bugüne kadar kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Yapılan çalışmalarda da konuya halkbilimi açısından yaklaşıldığı söylenemez. Ayrıca sözünü ettiğimiz metinlerin tür olarak isimlendirilmesinde bir ikilik görülmektedir. Kimi metin ve kaynaklarda bu türün adı 'melhame', kimisinde de 'melheme' olarak geçmektedir. Fakat gerçekte 'melhame' ve 'melheme' adlarını taşıyan iki ayrı metin türü vardır ve bizim çalışma konumuzu oluşturan metinlere melheme adı daha uygun görülmektedir. Melhemelerin Danyal peygamberden kaldığına ve bazı filozoflar tarafından tecrübe edildiğine inanılmaktadır. Fakat aslında melhemeler, Mezopotamyalı kavimler tarafından geliştirilen astrolojinin ilkeleri kullanılarak ortaya konulmuştur. Melhemeler, Süryani kaynaklarından Arapça'ya nakledilmiş, Arapça'dan Farsça'ya çevrilmiş ve nihayet oradan da Türkçe'ye aktarılmıştır. Türk düşüncesine XII. yüzyılın ortalarından itibaren girmeye başlayan melhemeler, XV. yüzyıldan sonra artan bir ilgiyle okunmuştur. Türk edebiyatındaki melhemelerin çoğu, Ebu Hubeyş'in 'Usulü'l-Melahim' adlı eserine dayanmakladır. Türkçe'deki melhemelerin çoğu mensurdur. Ancak Yazıcı Selahattin'e ve Çevri İbrahim Çelebi'ye ait olanlar manzumdur. Ill Melhemelerde ay veya güneş tutulması, yeni ay görünmesi, yıldız kayması, şiddetli yağmur veya dolu yağması ya da rüzgar esmesi, gökkuşağı, şimşek, yıldırım, sis, gök gürültüsü ve deprem gibi bir takım tabiat olaylarına ve bu olayların gerçekleşme zamanına bakılarak gelecekten haber verilmektedir. Melhemelerde gelecek haberleri verilirken yılın on iki ayı içerisinde gerçekleşen yirmi beş tabiat olayı kullanılmaktadır. Melhemelerde söz konusu tabiat olaylarına bakılarak gelecekte vuku bulacak savaş, kıtlık, isyan, salgın hastalık, doğal afetler, bolluk, pahalılık, ucuzluk, hükümdarların ve iklimin durumu gibi konularda bilgiler verilmektedir. Başka bir deyişle melhemelerde verilen haberler toplumsal konularla alakalıdır. Çok sayıda me I hekime metni bulunmasına rağmen bu metinlerin tamamı, küçük farklılıklar olmakla beraber, muhteva bakımından birbirinin aynıdır. Sözlü kültür orlammın ürünü olan melhemeler, içerisinde halk biliminin birçok alanıyla ilgili bilgileri barındırmaktadır. Bu bilgilere veya bu bilgilerin benzerlerine Türk kültürü içerisinde de rastlamak mümkündür. Melhemelerde yer alan bilgiler ve inanışlar, Türk kültürüne ya kültürel etkileşimler sonucunda girmiştir ya da 'insan zihni aynı şartlar altında benzer şeyleri üretebildiği' için bunlar bizzat Türk düşüncesi (aral'indan üretilmiştir.
'Okumak' kelimesi üzerine inceleme

ÖZ'Okumak' Kelimesi Üzerine İnceleme başlıklı bu yüksek lisans tez çalışması Prof. Dr. Musa Duman'ın tez danışmanlığıyla, Ali Arıkmert tarafından hazırlanmıştır. Çalışma için Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Batı Türkçesi dönemlerinden; Göktürk Türkçesi, Uygur Türkçesi Karahanlı Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Harezm Türkçesi, Çağatay Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesi sahalarından tespit edilen 48 kaynak eser, dizin, şiir, düzyazı taranmıştır. 'okumak' kelimesi ve okumak kelimesinin türemiş şekillerinin kullanıldığı paragraflar, öncesi ve sonrasıyla birlikte cümleler, mısralar, beyitler derlenmiştir. Toplanan bu malzeme, Türkçenin dönemleri ve sahaları dikkate alınarak tasnif edilip incelenmiştir. Çalışma, 1. Bölüm: Yazılış Özellikleri Bakımından 'Okumak' Kelimesi, 2. Bölüm: Ses Bilgisel Özellikler Bakımından 'Okumak' Kelimesi, 3. Bölüm: 'Okumak' Kelimesinin Anlam Hazinesi, 4. Bölüm: 'Okumak' Kelimesinin Çekim Özellikleri, 5. Bölüm: 'Okumak' Kelimesinin Yapım Özellikleri, şeklinde beş bölümde ele alınmıştır.
Taşlıcalı Yahya Bey divanında savaş unsurları

Evrensel bir terim olarak edebi eserlerde yer bulan savaş kavramını sanatkarlar farklı şekillerde kullanmışlardır. Sanatkarların yararlandıkları şekillerden bir tanesi de savaşlarda kullanılan savaş aletlerinin edebi eserlere yansıtılmasıdır. Savaş kültürüne ait kavramların edebi eserlerdeki yansımalarını görmek edebiyatımız için önemli veriler sağlamaktadır. Çalışmanın konusu olan divanın sahibi Taşlıcalı Yahya Bey, 16. Yüzyıl Osmanlı şiirinin önde gelen temsilcilerindendir. Kılıç ve kalem erbabı olarak tanınan Yahya Bey; bu asrın en başarılı mesnevi sanatkarıdır. Aynı zamanda devrinin birinci sınıf Divan şairleri arasında gösterilen şair, mesleği sayesinde pek çok devlet büyüğünün hizmetinde savaşlara katılmış. Osmanlı coğrafyasının değişik bölgelerini görme fırsatını yakalamıştır. Onun şiirlerinde savaş meydanlarının, kurulan hayale zemin oluşturduğu görülmektedir. Ayrıca şair, savaş aletleri başta olmak üzere savaşa ait pek çok unsuru çeşitli anlam ilgileriyle anlatım ögesi olarak şiirlerinde kullanmaktadır. Bu çalışmada önce Taşlıcalı Yahya Bey'in yaşadığı dönem olan 16. yy. edebiyatı hakkında bilgiler verilmiştir. Sonra hayatı ve eserleri ile ilgili ifadelerle aktarılmıştır. Bunları yapmaktaki amaç şairin hayatının ve yaşadığı devrin şartlarının bilinmesinin divandaki şiirlerin daha rahat anlaşılmasına katkı sağlamasıdır. Giriş bölümünden sonra çalışmanın ana konusu olan savaş kavramı incelenmiştir. Bu kavramlar alfabetik sıra ile beyitlerden örnekler de verilerek açıklanmıştır. Taşlıcalı Yahya'nın, şiirlerinde geçen Osmanlı savaş kültürüne ait ögeler incelenmiştir ve bu ögelerin şairin şiir sanatındaki yeri belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son kısmında ise sonuç ve yararlanılan eserlerin isimleri verilmiştir. Son olarak da dönemle ilgili savaş görsellerine yer verilmiştir.
Divanü Lugati't-Türk'te isim

NALBANT, Mehmet Vefa, Divanü Luğai't-Türk'te kim,, Doktora Tezi, Danışman : Prof. Dr. Mustafa Canpolat, ss. 1-422 XI. yüzyılda Karahanlı sahasında yazılmış en önemli eser şüphesiz ki Divanü Luğai't- TürFtm. Eser Türk lehçeleri sözlüğüdür. Divanü Luğai't-Türkte 5147 isim ve isim soylu sözcük bulunmaktadır. Tezimiz bu isim malzemesi üzerine kurulmuştur. Tezin Giriş bölümünde Karahanlılar, Karahanlılar döneminde kültür ve sanat çevresi ve Divanü Luğai't-Türk hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonraki 10 bölüm ise Divanü Luğai't-Türk'te isimlerle ilgili incelemeden oluşmaktadır. ilk iki bölüm ek düzeyinde incelemeyken, geri kalan bölümler ise sözcük türleri üzerine yapılan incelemelerden ibarettir. İnceleme konusu olan bütün ek ve sözcük türleri Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi'nin diğer iki eseri arasındaki karşılaştırmalarla ortaya konmuş ve adı geçen dönem eserlerinden alınan örneklerle tanıklanmıştır. Son kısımda ise geniş bir kaynakça verilmiştir.
Hocazade Muhammed Rasim Hikmet Efendi'nin Tuhfetü'l-Aşıkİn Hediyyetü'l-Ma'şukİn adlı Mevlid şerhi (83a-164a)

Süleyman Çelebi'nin Mevlid'ine yazılmış bir şerh çalışması olan Tuhfetü'l-aşıkin hediyyetü'l-ma'şukin, XIX. yüzyılın sonlarında kaleme alınmış bir eserdir. Eserin yazarı Hocazade Muhammed Rasim Efendi Osmanlı'nın son döneminde yaşamış, Anadolu'nun çeşitli mahkemelerinde farklı kademelerde görev yürütmüş bir hukukçu, aynı zamanda bir Mevlevi müntesibi veya muhibbidir. Arapça ve Türkçe pek çok eser veren Rasim Efendi özellikle Mesnevi, Füsusu'l-hikem, Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye, Vesiletü'nnecat gibi temel eserleri şerhe gayret etmiştir. Vesiletü'nnecat'ı şerh ettiği bu eserinde müellif sahip olduğu birikimi kullanarak zengin bir kaynak literatürü sunmaktadır. Eserde klasik eserlerden müellifin yaşadığı dönemin eserlerine pek çok kaynaktan iktibaslar yer alır. Bu çalışmada Tuhfetü'l-aşıkin'in 83 a-164a varaklar arası transkripsiyon alfabesiyle günümüz diline aktarılmış, Arapça ve Farsça kısımlar tercüme edilmiş, eserde alıntı yapılan kaynaklara ulaşılarak gerekli yerlerde bunlara işaret edilmiş ve eserin muhtevası özetlenmeye çalışılmıştır.