Biliş ötesi stratejilerin ilköğretim okulu beşinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerine etkisi

Araştırma, ilköğretim okulları birinci kademede okuyan öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri ile biliş ötesi stratejiler arasındaki etkinin bulunması; öğrencilerin biliş ötesi stratejileri kullanma farkmdalıklarını sağlamak ve artırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 2001- 2002 öğretim yılında Keçiören'de Melek Özen İlköğretim Okulu, Maltepe İlköğretim Okulu ve Sincan Cumhuriyet İlköğretim Okulu'nda 5. sınıfta okuyan toplam 222 öğrenci ve 6 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında bulunan öğrenciler içerisinde uygulamaların tamamına katılmayan, araştırma süreci içerisinde ön test ya da son test uygulamalarına giremeyen öğrenciler çıkartılmış ve araştırma 95'i deney grubu öğrencisi ve 95'i de kontrol grubu öğrencisi olmak üzere toplam 190 öğrenci ile tamamlanmıştır. Araştırma kapsamında verilerin toplanması için iki tür veri toplama aracı kuUanılmıştır. Bunlar; I- Okuduğunu Anlama Testi ve II- Biliş Ötesi Stratejilerin Farkındalık Ölçeği 'dk. Ayrıca araştırmanın uygulama sürecinde öğretmene yardım edilebilmesi ve bu süreç kapsamında meydana gelebilecek problem ya da aksaklıkların giderilebilmesi, öğretmene gerek duyulan doğrultuda yönlendirmelerin yapılabilmesi, bulgu ve yorumlar kısmında kullanılabilmesi amacıyla, III- Öğretmen Gözlem Formu geliştirilmiştir. Denenceler doğrultusunda; deney ve kontrol gruplarının puan ortalamalarının karşılaştırılmasında aritmetik ortalama, standart sapma, bağımlı ve bağımsız t-testi uygulanmıştır. Ayrıca; okuduğunu anlama düzeyine biliş ötesi strateji kullanmanın etkisini belirlemek amacıyla basit regresyon analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular şunlardır: 1. Biliş ötesi stratejileri kullanarak ana fikri bulan ve sonuç tahmini yapan, deney grubu öğrencilerinin ön test puanlan ile; geleneksel öğretiminIV uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerine ilişkin ön test puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 2. Biliş ötesi stratejileri kullanarak ana fikri bulmayı ve sonuç tahmini yapmayı öğrenen deney grubu öğrencileri ve geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerine ilişkin erişi puanları arasındaki ilişkiye bakıldığında; yapılan t-testi sonuçlarına göre, deney grubu öğrencilerinin ana fikri bulmaya yönelik puan ortalamaları arasındaki artış anlamlı bulunmazken, sonuç tahmini yapmaya yönelik puan ortalamaları arasındaki artış anlamlı bulunmuştur. 3. Biliş ötesi stratejileri kullanarak ana fikri bulmayı ve sonuç tahmini yapmayı öğrenen deney grubu öğrencilerinin son test puanları ile; geleneksel öğretim uygulamalarının yapıldığı kontrol grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerine ilişkin son test puanlan açısından yapılan değerlendirmeye göre; deney grubu öğrencüerinin sonuç tahmini yapmaya yönelik okuduğunu anlama becerisinin, kontrol grubu öğrencilerinden daha yüksek ve daha başardı olduğu, diğer taraftan ana fikri bulma davranışı açısından ise hem deney grubu hem de kontrol grubu öğrencilerinin basanlarında farklılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu sonuç, öğrenci basanlarına ilişkin gözlenen değişmelerin deney grubunda yapılan işlemlere bağlanabileceğini göstermektedir. 4. Deney grubu öğrencüerinin, biliş ötesi stratejileri planlama, izleme, değerlendirme ve genel olarak tümünü kullanma becerisine yönelik ön test puanlan ile geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubu öğrencüerinin biliş ötesi strateji kullanmaya ilişkin ön test puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Deney ve kontrol grupları oluşturulurken öğrencilerin eşleştirilmesi nedeniyle büiş ötesi strateji kullanma becerisine yönelik ön test puanlarının anlamlı fark oluşturmaması doğaldır.5. Biliş ötesi stratejileri kullanma becerisine yönelik öğretim alan deney grubu öğrencileri ve kontrol grubu öğrencilerinin planlama, izleme, değerlendirme ile genel olarak biliş ötesi stratejileri kullanma becerilerine ilişkin erişi puanlarında anlamlı bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin hem genel anlamda biliş ötesi stratejileri kullanabilme, hem de bu stratejilerin göstergeleri olan davranışlara ilişkin erişilerinde anlamlı bir artış olduğu ve bu becerileri kazanabildikleri anlaşılmaktadır. 6. jBüiş ötesi stratejileri kullanma becerisine yönelik öğretim alan deney grubu öğrencilerinin planlama, izleme, değerlendirme ve genel olarak biliş ötesi stratejileri kullanma son test puanlan ile geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin biliş ötesi strateji kullanmaya ilişkin son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olup olmadığının değerlendirme sonucunda; deney grubu öğrencilerinin biliş ötesi stratejileri kullanma becerilerinin hem genel ortalamalar hem de davranış göstergeleri açısından kontrol grubu öğrencilerinden daha yüksek olduğu ya da bu stratejilerin kullanımım dahafazla öğrenebildikleri söylenebilir. Bu sonuç, öğrencilerin biliş ötesi stratejileri kullanma becerilerindeki artışın deneysel işleme bağlanabileceğini göstermektedir.