turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Üniversite yer seçimi için bir model

Bu çalışmanın amacı, bir merkezdesis olarak üniversite yer seçimi sorununu, tesisin ve yerine getirmekle görevli olduğu fonksiyonlarının özelliklerini dikkate alarak incelemek, üniversite yer seçimi için bilimsel kurallara dayalı matematiksel bir model geliştirmektir. Çalışmanın ilk üç bölümünde; üniversite kavramı, üniversitenin toplumdaki önemi, üniversite ve kurulma yeri ilişkileri, üniversite yer seçiminin önemi, tarihçesi ve planlama politikaları ile ilişkileri hakkında bilgi verilmekte, merkezdesis kavramı tanıtılıp, merkezdesislerin özellikleri ve bu özelliklere göre gruplandırıl maları hakkında bilgi verilerek, merkezdesislerin yer seçimi problemleri ile bu problemlerin çözümü için geliştirilen matematiksel modeller ve üniversite yer seçimi için kullanılmış olan ampirik modeller incelenmekte ve Türkiye'de üniversite yer seçimi sorunu ele alınmaktadır. Dördüncü bölümde, üniversite yer seçimi için matematiksel bir model önerilmiştir. Optimum yer seçiminde etkili oldukları daha önce yapılan araştırmalarda kanıtlanmış olan faktörler dikkate alınarak mevcut ve aday üniversite şehirleri kombinasyonlarında toplanabilecek öğrenci potansiyelleri tahmin edilmektedir. En fazla öğrenci potansiyeli toplayan aday üniversite şehirleri kombinasyonu optimum yeni üniversite yerleri olarak gösterilmiştir. Beşinci bölümde modelin Türkiye için sayısal uygulaması yapılmaktadır. Modeldeki değişkenlerden üniversite şehirlerinin çekicilikleri ve kullanıcı yerlerinin sosyo-ekonomik düzeyleri faktör analizi ile belirlenmektedir. Diğer değişkenlerin belirlenmesinde ise, mevcut veya tahmini değerler kullanılmıştır. Aday üniversite şehirleri kombinasyonları, mevcut üniversite şehirleri ile modelde denenerek optimum yeni üniversite şehirleri bulunmuştur. Altıncı bölümde modelin sayısal uygulaması sonuçlarının Bölge Planlama Politikası, Eğitim ve Bilim Politikası hedeflerine olan katkıları incelenmekte ve modelin geliştirilmesi için gelecekte yapılması gereken çalışmalar belirtilmektedir.
Impact of liberal economy on the urban pattern of tirana: Pre and post transitional urban dynamics

Merkezi ekonomiden pazar ekonomisine geçis, Dogu Blok ülkelerinde farklı tepkilere yol açmıstır. Bu geçis döneminde ülkelerin gösterdigi performans, ülke sehirlerininmekansal yapılandırmasını dogrudan etkilemistir. Bu çalısmada, karsılastırmayöntemleri ve sehircilik analizleri kullanılarak liberal ekonominin Tiran'dakikomünizm döneminden kalma kentsel yapısını degistirdigi ifade edilmistir. Ayrıca mekansal degisimin sehrin sosyo-ekonomik yapısı ile karsılıklı etkilesim içerisinde, paralel bir gidisat izledigi de ispatlanmıstır. Degisimin boyutlarının Tiran'ın farklı özelliklere sahip kentsel alanlarına göre farklılık göstermekte olup, kent içindeki konumu, alanın ekonomik geçis dönemi öncesi kentsel dokusu ve alanın sosyo-ekonomik yapısı gibi faktörlere dayandıgı vurgulanmıstır.
Düşük karbonlu kentsel gelişme bağlamında korunacak kültür varlıklarının yeniden ele alınması

Bu tezin amacı; Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma hedefine yönelik, sürdürülebilir planlama unsuru olan düşük karbonlu kentsel gelişim yaklaşımına katkı olarak; kültür varlıklarını koruma yöntemlerine, enerji verimliliği çerçevesinde yenilikçi uygulama yaklaşımları getirmektir. Bu bağlamda öncelikle oluşturulan kavramsal çerçeve ışığında Edinburgh Dünya Miras Alanı örneği üzerinden, kültür varlıklarında uygulanmakta olan enerji verimliliği arttırma yöntemleri ve mikrojenerasyon uygulamalarının ulusal ölçek ve yerel ölçekte ele alınışları irdelenmektedir. Tez kapsamında, Edinburgh örneği ile birlikte koruma uygulamalarının enerji verimliliği çerçevesinden yapılabileceği ortaya konulmaktadır. Ele alınan konu; iklim değişikliğinin kültür varlıklarına olumsuz yönde etkilerinin azaltılmasını sağlamak üzere, kültür varlıklarının kullanım yönünden karbon emisyonu azaltımına katkıda bulunmasıdır. Edinburgh Dünya Miras Alanı Yönetim Planının, iklim değişikliği sorunu üzerinden ele alındığı ve bu sorunun çözümü noktasında, yerel halkın katılımını sağlamak üzere teşviklerin yapıldığı vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, kültür varlıkları iklim değişikliği bağlamında ele alınarak, Türkiye'deki ilk Leed sertifikalı tarihi bina uygulama örneği ile Edinburgh koruma uygulamaları bina ölçeğinde incelenmekte ve iki uygulama arasındaki iklim değişikliği sorununa yaklaşım farklılığı irdelenmektedir. İstanbul Alan Yönetim Planının da bu kapsamda ele alınması gerektiğine atıfta bulunulmaktadır. Tez, örnek alan yönetim planı stratejilerinin eylemleri incelenerek, iklim değişikliği bağlamında ilerleme kaydetmiş olan Türkiye'de, bu aşamadan sonra yapılacak olan çalışmalara katkıda bulunmak üzere geliştirilmiş önerilerle sonlanmaktadır.
Demiryolu sinyalizasyon sistemlerinde anklaşman tablosu oluşturma: Başakşehir metrosu örneği

Günümüzde yolcu ve yük taşımacılığında en yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri demiryolu ulaşımıdır. Özellikle büyük şehirlerdeki toplu taşımacılık için raylı ulaşım sistemleri vazgeçilmez bir unsurdur. Dünya metropollerinin neredeyse tamamında şehir içi raylı ulaşım sistemleri, toplu taşımacılıkta kentin omurgasını oluşturmaktadır. Bir raylı ulaşım sisteminin etkinliği için en önemli faktörlerden biri kullanılan sinyalizasyon sistemidir. Sinyalizasyon sisteminin karakteristiği; hattın güvenli işletilmesi ve yolcu kapasitesi gibi ana bileşenleri doğrudan etkiler. Sinyalizasyon sistemi, hatasız çalışan elektronik donanım ve fonksiyonelliği yüksek bir anklaşman tablosu temeline dayanmaktadır. Anklaşman tabloları oluşturulurken olası hiçbir tren hareketi gözden kaçırılmamalı, herhangi bir mantık hatasına yer verilmemelidir. Özellikle karmaşık yapılı demiryolu hatlarında anklaşman tablosu oluşturulurken bilgisayar algoritmaları kullanılmalıdır. Etkin bir anklaşman tablosuna sahip sinyalizasyon sistemi ile hafta içi veya hafta sonlarında, bayram ve resmi tatillerde ya da günün yolcu yoğunluğu değişkenlik gösteren saatlerinde ters yön işletmeciliği, tek hattın kullanılması, hattın bir bölümünde farklı sefer aralığı uygulanması gibi alternatif işletmecilik yöntemleri çok rahat uygulanabilir, hattın verimliliği arttırılabilir. Bu nedenden dolayı anklaşman tablosunun fonksiyonelliği sadece güvenli tren hareketlerinin sağlanması için değil hattın verimli kullanılması için de önem arz etmektedir. Bu bağlamda şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin performans ve güvenliğinin arttırılması için teknolojik çalışmalar günden güne artmaktadır. Bu çalışmada, örnek bir demiryolu hattının farklı sefer aralığı uygulamalarına imkan veren hareketli blok temelli sinyalizasyon sistemine göre gerekli donanım geliştirilmesi yapılmış ve bu hat için uygun bir anklaşman tablosu tasarlanmıştır.
İş parkları ve endüstriyel parkların gayrımenkul geliştirmesi: Türkiye'den örneklerle karşılaştırmalı analiz

Sanayileşen toplum, bir yandan sanayileşmenin gereklerini ve ihtiyaç duyduğu alt yapıyıkarşılarken, bir yandan da planlı bir kentleşme ve gelişimi hedeflemiştir. Bu çerçevede, daha kaliteli çalışma mekanları ve kaliteli bir kent parçası hedefiyle gittikçesistematikleşen, organize tasarım ve imalat mekanları üreterek, çalışıp imal edentopluma sunmuştur. Bu tezle, endüstriyel çalışma mekanlarının sistematik manada ortaya çıktığı Amerika Birleşik Devletleri'ndeki örneklerinden hareketle ülkemizdeki benzer endüstriyel üretim mekanlarının yapılanması arasında bir analiz yapılacaktır. Genel olarak gayrımenkul geliştirmenin ne olduğu ve iş parkları ve endüstriyelgayrımenkul geliştirme kavramlarının açılımları akarılarak, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'deki örneklerle yapısall ve finansal anlamda endüstriyel bölgelerindurumları kıyaslanacaktır. Sonuç bölümünde ise karşılaştırmalardan ve ülkemizde süregelen endüstriyelgayrımenkul geliştirme yapısındaki eleştirilen sorunsallardan hareketle yabancı ülkelerdeki olumlu örnekler doğrultusunda mevcut endüstriyel gayrımenkul geliştirme ve sanayi bölgesi kurma sistemimizi iyileştirecek öneriler sunulacaktır.
Urban reevolopment approaches for the squatter areas within a changing context of urban planning case study Ankara: Geçak urban redevelopment project

Öz DEĞİŞEN PLANLAMA ANLAYIŞI İÇİNDE GECEKONDU ALANLARI İÇİN KENTSEL GELİŞTİRME YAKLAŞIMLARI ANKARA ÖRNEĞİ: GEÇAK KENTSEL GELİŞTİRME PROJESİ Kuzu, Aylin Yüksek Lisans, Şehir Planlama Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Özcan Altaban Ocak 1997, 223 sayfa Ekonomik, sosyal ve politik değişim süreci kentlerdeki yaşamı sürekli olarak etkilemektedir. Değişen kent dinamikleri içinde planlamanın da yeniden değerlendirilmesi ve gözden geçirilmesi ihtiyacı doğmuştur. 1980'lerde gündeme gelen yeniden yapılanma süreciyle birlikte yeni planlama yaklaşımları da hız kazanmıştır. Yeni mekansal düzenlemeler, plancının yeni konumu ve yeni planlama stilleri hızla değişen kentsel dinamiklere ve kentte yaşayanların ihtiyaçlarına karşılık vermek ve mevcut kentsel dokuya uyum sağlayabilmek üzere geliştirilmiştir. Özellikle son 20 yılda, kentsel planlama yaklaşımında kapsamlı planlama anlayışından daha çok kentin mevcut fiziksel, ekonomik ve sosyal yapısını birlikte ele alarak geliştirmeye veya yenilemeye yönelik kent parçaları ölçeğinde müdahale biçimleri ön plana çıkmıştır. Bu nedenle, gecekondu alanları, pazar mekanizması içinde kentsel geliştirme projelerine dönüştürülebilecek geniş kentsel arsa stokları olarak önem kazanmışlardır. Yaklaşık 40-45 yıllık bir dönem içinde, gecekondu olgusu, kentin yasal olmayan, düzensiz yapılaşmış parçalan olmaktan, yeni konut alanları gelişimi için kabul edilebilir bir çözüm konumuna gelmiştir. Kentleşme sürecinin başlangıcında gecekondu, dar gelirli grupların barınma çözümü olarak tanımlanırken, özellikle 1970'li yılların sonunda, arazi spekülasyonu ve rant artırıcı bir pazar aracına dönüşmüştür. Sonuçta pazar ekonomisi içinde yasal olmayan arsa stoklan artan değerlere sahip olmuştur. 1980'li yılların başında, gecekondu alanları, kentteki sınırlı kentsel arazi sunumuna ve artan enflasyona bağlı olarak yüksek arazi değerleri kazanmaya başlamıştır. Bu durum, gecekondu kuşaklarında, özellikle düzenli kent bitişiğinde, kentsel dönüşüm sürecini hızlandırmıştır. Gecekondu alanlarında bu tür gelişmelere olanak sağlamak için yeni planlama stilleri ile çözümler ve araçlar araştırılmaya başlanılmıştır. Bu yaklaşımlar, 1960'lı yıllardan itibaren süregelen yasal düzenlemelerden edinilen deneyimlerden oldukça farklı olarak gelişmiştir. Tezin sonuç bölümünde, bu genel çerçeve içinde, yeni planlama ve uygulama yaklaşımları için planlama, katılım, yönetim ve yasal yönleri ayrıntılandırılarak verilmektedir. Öneriler, esnek planlama yaklaşımı, stratejik karar verme süreci, politika, programlama, finans ve proje geliştirilmesi üzerinde tasarlanmıştır. Ayrıca değişen kentsel dinamiklere uyum sağlaması için yerel yönetimlerin yeniden organize edilmesi üzerinde durulmuştur.
Karma kullanımlı gayrimenkul geliştirme projelerinin İstanbul merkezi iş alanları örneğinde analizi

Dünyanın önde gelen metropol şehirlerinde ortaya çıkan ve genelde merkezi iş alanları üzerinde arsa fiyatlarının yüksek olması ve arsa arzının sınırlı olmasından dolayı uygulanan karma kullanımlı projeler 1990'lı yıllardan itibaren İstanbul merkezi iş alanları üzerinde de geliştirilmeye başlanmıştır. Karma kullanımlı projeler genelde metropol şehirlerin merkezi iş alanlarında, büyük kentsel arsalar üzerinde, kentsel yapıyı etkileyecek kadar büyük kapalı alanlara sahip projelerdir ve kentsel altyapıyı, kentsel imajı ve silüeti, kentin gayrimenkul piyasasını ve kent ekonomisini etkileyen nitelik ve niceliklere sahip olmalarından dolayı bu tez çalışması kapsamında karma kullanımlı proje tanımı, özellikleri, dünya ve İstanbul'daki projelerin özellikleri, İstanbul merkezi iş alanların ve planların gelişimi incelenmiştir. Alan çalışması kapsamında İstanbul Büyükdere aksı merkezi iş alanı ve Basın Ekspres Yolu planlanan merkezi iş alanı üzerindeki mevcut ve inşa halindeki karma kullanımlı projeler incelenerek, tasarım özellikleri, kent yapısına etkileri, gayrimenkul piyasası ve kamu gelirlerine etkileri incelenmiş olumlu ve olumsuz yönleri değerlendirilmiştir
20. yy. peyzaj tasarımının temel ilkeleri ve Ulus Parkı örneği

Bu çalışmada, modern peyzaj tasarımının temel ilkeleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın Öznesi olan modern peyzaj tasarımı tüm özellikleri ile irdelenirken, bugün evrensel normlar olarak kabul edilen bazı ilkelerin nasıl ortaya çıktıkları, neden kabul edildikleri ve bugünün peyzaj tasarımını nasıl beslediği araştırılmıştır. Arkaik dönemden günümüze gelen sürede oluşan bilgi birikiminin modern tasarım kültürü içindeki izleri ortaya konmuştur. Peyzaj tasarım tarihinin irdelendiği bölümün arkasından modern peyzaj tasarımının Özellikleri araştırılmıştır. Günümüzde tüm tasarım disiplinlerinin tasarım ilkelerini farklı açılardan yaklaşarak belirlediği anlaşılmıştır. Bu durum, peyzaj tasarımcıları arasında da mevcuttur. Modern peyzaj tasarımının temel ilkelerini ortaya koymak için yapılan literatür araştırmasında farklı peyzaj tasarımcılarının farklı içerikleri olan kriter şablonları oluşturdukları görülmüştür. Birbirlerinden farklı bakış açılarına sahip birçok şablonun en yararlı ve zengin hale gelebilmesi için bir ön çalışma yapılmış ve bir ilkeler bütünü ortaya konmuştur. Böylece, herhangi bir peyzaj tasarımını önemli bir eksiklik olmadan yönlendirebilecek bir kriter şablonu üretilmiştir. Bu kriter şablonunda, modern peyzaj tasarımının temel ilkeleri dört ana başlık altında incelenmektedir. Bu gruplar, temel elemanlar, değişkenler, sınırlayıcılar ve organizasyon öğeleri olarak tanımlanmaktadır. Üçüncü bölümde oluşturulan ilkeler sistemi peyzaj tasarımcısı için bir rehber niteliğindedir. Bu rehberin yeterliliğinin sorgulanması için bir örnek alan üzerinde uygulanması gerektiğine karar verilmiştir. Bu yüzden, Ulus Parkı örnek alan olarak belirlenmiştir. Ulus Parkı'nın modern tasarım ilkelerinin sorgulanması için seçilmesinini nedenleri; park tasarımının bütünlüğü, amaca tüm birimlerin birden yönlendirilmiş olması, alana müdahalelerin şehrin diğer rekreasyon alanlarına göre çok daha az olması, tasarımcının özgür bırakılması ve alanın yüksek rekreatif potansiyelidir. Parkta yapılan sorgulamalar sonucunda alanın modern peyzaj tasarımı açısından durumu ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde ise, modern peyzaj tasarımının Türkiye'deki durumu tartışılmıştır. Ülkemizde çeşitli sebeplerden dolayı oluşturulan iddaasız projelerin yeterliliği irdelenmiştir. Son olarak, modern peyzaj tasarımının ülkemizde de tüm potansiyeli ile uygulanabilmesi için nelerin yapılması gerektiği ortaya konmuştur.
Kentsel mekanın oluşum sürecinde bir uygulama ve finans aracı olarak gayrimenkul yatırım ortaklıkları

Türkiye'de ilk kez 1992 yılında Sermaye Piyasası Kanunu ve Vergi Kanunu'nda yapılan düzenlemelerle hukuk sistemine giren gayrimenkul yatırım ortaklıkları, özellikle 2007 yılında yürürlüğe konulan Mortgage Kanunu'ndan sonra yeniden tanımlanmış ve kentsel mekanın oluşum sürecinde bir uygulama ve finans aracı olarak önemli roller üstlenmeye başlamışlardır. Bu tezde, ülkemizde 2010 itibariyle borsada işlem gören ve kuruluş izni almış gayrimenkul yatırım ortaklıklarının portföy tablolarından yola çıkarak bir envanteri çıkarılmakta ve şirketlerin bina, arsa, proje ve gayrimenkule dayalı haklar olmak üzere gerçekleştirdikleri yatırımların mekansal açıdan bir incelemesi yapılmaktadır.
Kent yönetimi ve planlama projelerinin kurumsal kapasite, proje yönetimi ve yenilikçilik boyutları: İstanbul'da İMP deneyimi

Dünyada nüfusu 10 milyonun üzerinde bulunan tüm metropollerin benzer sorunlar ile yüzleşmekle birlikte, bulundukları ülke ve bölgelerinde ekonomik canlılık merkezi olmaları, daha küçük ölçekli şehirlerin yönetimlerinden farklı olarak geniş kapsamlı, yenilikçi, bütünleşik ve uygulanabilir kentsel yönetim ve kentsel yönetişim deneyimlerine sahne ve bu alandaki araştırmalara konu olmasını beraberinde getirmektedir. Dünyada mekana yönelik planlama projelerinde ve süreçlerinde kurum inşası ve kapasite geliştirme birer bileşen olarak yer almakla birlikte Türkiye'de bu kritik bileşen 2015 yılına kadar tanımlanmamıştır. Bu çalışma, geçmişş deneyimlerden sonra yeniden bir bütüncül metropoliten planlama iddiasını yeni bir organizasyon ile gündeme getiren İstanbul metropolünün, 2005- 2015 yılları arasındaki mekana yönelik planlama ile ilgili süreçlerine odaklanmıştır. Tez çalışması bu deneyimin kentsel yönetim ve yönetişim bakış açılarıyla irdelenerek kurumsal kapasite analizleri ve geliştirilmesine yönelik dersler çıkarılmasına yenilikçi katkılar sağlamaktır. Bilimsel olarak klasik fizik ve neo-pozitivist paradigmanın esası olan 'gözlemci'nin gözlemlediği süreçten bağımsız olması gerekliliği ile kuantum fiziği ve post-pozitivist paradigmanın bir bileşeni olan gözlemcinin gözlemlediği süreçten bağımsız olamayacağı ikilemi bu çalışmanın temel metot tartışmasını oluşturmaktadır. Fizik alanında kuantum mekaniği ile ilgili gelişmeler bilimsel bir paradigma değişimi başlatmış, diğer bilim ve uygulama dallarına uyarlanmaya başlamıştır. Örneğin 'karmaşık adaptif/uyarlanabilir/bağdaşık sistemler' yaklaşımı organizasyon bilimi ve kamu yönetimi alanlarında karşılık bulmuştur. Tez çalışması öğrenen açık sistemler olarak büyük kentlerin karmaşık karar verme sürecinin anlaşılmasına ışık tutabilecektir. Tüm Dünyada anlamı ve meşruiyeti değişmekte olan şehircilik ve bölge planlaması disiplinlerinin, 2005- 2015 yılları arasındaki bir ölçüde deneysel düzlemde uygulama fırsatı bulduğu İstanbul deneyimlerinin Dünya'daki güncel gelişmeler ve bilimsel tartışmalar ışığında kurumsal bir bakış açısı ile yeniden yorumlanması gerekliliği anlaşılmıştır. Çalışmada ortaya konulan metodoloji, analizler ve sonuçlar, kentsel alanda etkin ve etkili uygulamaların gerçekleştirilebilmesine katkı sağlayabilecek mesleki ve akademik eğitim ve idman sürecine girdi sağlaması amaçlanmıştır.
The integrated lake basin management planning: A study on the Beyşehir Lake basin

Bu çalışma, göl havzalarında sürdürülebilir bir yönetim modeli olarak ortaya çıkan Bütünleşik Göl Havzası Yönetimi kavramının detaylı bir şekilde araştırılmasını ve Türkiye'de bu yönetim modelinin uygulanabilirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. BGHY durgun su özelliğine sahip göl havzalarının hem biyofiziksel özelliklerini hem de yönetimsel gereksinimlerini göz önünde bulundurur. BGHY insan ve doğa arasındaki içsel dinamikleri dikkate alır. BGHY, suyun akıllıca kullanılmasını amaçlayan yani su kaynaklarını koruma prensiplerine ve eşiklerine referansla kullanan BSKY'nin temellerinde geliştirilmiştir. Bu çalışma BGHY Planlamasını incelemekte ve Beyşehir Göl Havzası örneğine odaklanmaktadır. Beyşehir Gölü Türkiye'nin üçüncü büyük gölü ve en büyük tatlı su gölüdür. Beyşehir Gölü karakteristik doğal özellikleriyle önemlidir, içinde iki milli park, özel kuş alanı, özel bitki alanı ve doğal sit alanı barındırır. Ancak Göl kaynaklarının yanlış kullanımları, eş zamanlı koruma çabalarına rağmen Göl'ün doğal ve ekolojik özelliklerini tehdit etmektedir. Bu çalışma, Havzadaki geçmişş planlama çalışmalarını BGHY prensipleri ve kriterlerine analiz etmekte ve kurumsal yapı ve katılımcılıktaki eksiklikleri belirtmektedir. Aynı zamanda, bu çalışma-Havzadaki paydaşlarla yapılan anket sonuçlarına göre- paydaşların çoğunluğunun Göl'ün karşılaştığı değişimlerin farkında olmadığını ve Havza'nın mevcut planlarını bilmediklerini vurgulamaktadır. Bu sonuçlar, uyumlu eylemler alabilmek için güçlü kurumlar arası ilişkiler ve işbirliğinin gereğini ortaya koymaktadır. Güçlü kurumlar arası ilişkiler ve işbirliği özellikle Beyşehir Gölü gibi birden fazla yerleşimin idari sınırları içinde kalan göl havzalarında yönetim ve planlama için önemlidir. Türkiye'deki göl havzalarında BGHY'nin etkin ve etkili uygulaması için, gerekli yasal düzenlemeler buna göre yapılmalıdır.
Türkiye ve Avrupa Birliği'nde kent içi raylı sistem etkinliğinin arttırılmasına yönelik yatırım kriterleri etkileşim gücünün belirlenmesi

Kentlerde toplu taşıma yatırımının temel amacı ulaşım hizmetini daha hızlı ve konforlu, daha güvenli ve dengeli, erişebilirlik düzeyi yüksek ulaşım sistemine sahip yaşanabilir kentler oluşturmaktır. Metro, tramvay, hafif raylı sistem ve monoray olarak çeşitlenen raylı sistem taşımacılığı bu amaçları gerçekleştirmede tercih edilen alternatif toplu taşıma türüdür. Kentler yerel özelliklerine uygun olarak raylı sistemler konusunda belirledikleri kriterlerle yatırım kararlarını verebilirler. Fakat birden fazla kriter bulunması, yatırım kararlarını etkileyen kriterlerin seçimi problemini beraberinde getirmektedir. Bu çalışma Avrupa Birliği ve ülkemizdeki eğilimler çerçevesinde sürdürülebilir bir kent içi raylı sistem yatırımında dikkate alınacak kriterleri belirlemekte ve bu kriterler çerçevesinde yapılacak raylı sistemlerin etkinliğini arttırmak için kriterler arasındaki etkileşim gücünü ortaya koymaktadır. Çalışmada yapılan uzman görüşmeleri sonucunda belirlenen yatırım kriterleri sosyal, çevresel ve ekonomik parametreler çerçevesinde geliştirilmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan DEMATEL analizi kullanılarak kriterler sıralanmakta ve aralarındaki etkileşim ile bu etkileşimin düzeyleri belirlenmeye çalışılmaktadır.
Yasal mevzuat üzerinden kentsel dönüşüm süreçlerinin değerlendirilmesi; Adana ili, Yüreğir ilçesi örneği

Ülkemizde sanayileşme ile başlayan kırdan kente göç süreçleriyle birlikte kent merkezlerinde hızlı nüfus artışı yaşanmış ve kentler barındırma kapasitelerini aşmaya başlamıştır. Kent nüfuslarının giderek arttığı günümüz koşullarında hayatımıza yeni bir kavram olarak giren kentsel dönüşümde, bu süreçte, konut stokunun niteliksiz hale gelmesi ve ülkemizde doğal afet riskinin yüksek olması sonucunda bir gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. Yaşanan büyük depremlerin ardından yapılan yasal düzenlemelerle planlı olarak yapılması tasarlanan kentsel dönüşüm projeleri, günümüzde hem 5393 sayılı Belediye Kanunun 73. maddesine istinaden, hem de 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında yapılmaktadır. Yapılan yasal düzenlemelerin ardından dönüşüm projelerinin en önemli aktörleri olarak karşımıza çıkan yerel yönetimler, uygulama sürecinde aktif rol oynamaktadır. Kentsel dönüşüm projelerinin bütüncül planlama anlayışı içinde ele alınmamaları nedeni ile yapılan parçacıl projeler, kentsel mekanda birbirinden kopuk, ayrışmış alanların oluşmasına neden olmaktadır. Birbirinden kopuk parça parça yapılan projeler, kentin ekonomik, sosyal ve fiziki yapısı bir bütün olarak ele almadan yapılmaya çalışıldığından, tamamlanmadan sonlandırılmak zorunda kalınmaktadır. Adana İli, Yüreğir İlçesi sınırlarında 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı ilan edilen iki, riskli alan ilan edilen üç, 5393 sayılı Kanunun 73. maddesine istinaden kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen dokuz alan olmak üzere toplam on dört alan kentsel dönüşüm projesi yapılmak amacı ile ilan edilmiştir. Ancak bu alanların birbirinden kopuk ve bağımsız alanlar olması, uygulama sürecinde birçok aksaklıkla karşılaşılmasına neden olmuştur. Katılım sağlanmadan, kentin mevcut dokusundan kopuk yapılan bu projeler sadece fiziksel dokunun dönüşümünü sağlamakla birlikte sosyal ve ekonomik yapıda dönüştürülemeyecek sıkıntılara neden olmaktadır. Çevresel, sosyal ve ekonomik etkenler göz ardı edilerek yapılmaya çalışılan dönüşüm projeleri başarıya ulaşamamış ve sonlandırılmıştır. Bu alanların sağlıklı yaşam alanları olarak kente kazandırılmaları için sürdürülebilir planlama yaklaşımı içerisinde bütün olarak ele alınmaları gerekmektedir.