turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Köroğlu Destanı'nın Uygur versiyonu

Köroğlu Destanı, Türk milletinin ortak kültür mirasını, tarihini ve folklorunu yansıtan bir abidedir. Uygur sahası kahramanlık destanları içinde 'Emir Göroğlu Destanı' önemli bir yere sahiptir. Köroğlu Destanı'na ait ilk tarihi tabakaların Türklerin kültürel ve siyasi birlik dönemlerine ait olduğunu ve daha sonra destanın tarihi süreç içinde zenginleştiğini söyleyebiriz. Köroğlu Destanı'nın doğu versiyonlarından biri olan 'Emir Göroğlu', Oğuznamelerde ve Köroğlu Destanı'nın diğer versiyonlarında yansıyan ana çatıdan ve kültürel yapıdan farklı unsurlar ihtiva etmemektedir. Ayrıca, Emir Göroğlu Destanı Uygur Türklerinin destan geleneklerine has unsurları yansıtmaktadır. Destanda göze çarpan en önemli husus ise, yerleşik hayata ait motiflerin yoğun olarak işlenmesidir. Aynı zamanda Emir Göroğlu Destanı, kahramanın ve atının zuhuru bölümüyle diğer versiyonlardan farklı bir motif dizisine sahip görünmektedir.1. Uygur Türkleri2. Köroğlu Destanı3. Emir Göroğlu Destanı4. Şahıs, Yer ve Boy ? Kavim Adları5. Yerleşik Hayatı Yansıtan Motifler
Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın Dİvanı

Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Bektaşiliğin-Balım Sultan tarafından kurulduğu söylenen Babağan kolunun 19. yy'deki en ünlü Dedebabasıdır. İlk eğitimini ailesinden almış, devamında annesi ve babası izinden giderek Aşçı Ali Baba'nın rehberliğinde Merdivenköy Şahkulu Sultan Dergahı postnişini büyük Hacı Hasan Baba'ya intisab ederek henüz 14 yaşındayken Bektaşiliğe girmiştir. Bektaşilikte en yüksek derece olan Dedebabalığa yükselmiştir. Hilmi Dedebaba'nın incelediğimiz divanın yanında Kaşifü'l Reddiyesi ve Erkamname adlı eserleri vardır. Bu eserler kısaca tanıtıldı. Hilmi Dedebaba Divanı'nı incelerken evvela Bektaşilik nedir sorusuna cevap verildi. Hilmi Dedebaba'nın eserleri kısaca tanıtıldı. Divan, incelenirken elde edilen iki nüsha dikkate alınarak hazırlandı. Şiirlerinde Hilmi ve Hilmi Dedebaba mahlaslarını kullanan şair Niyazi Mısri ve Turabi'den etkilenmiştir. Divanda Turabi için yazdığı bir şiiri de var. Mehmet Ali Hilmi Dedebaba şiirlerinde ayet ve hadisler bir bütün olarak verilmeyip metinde bir bölümü verilmememiş ve kafiyeye uygun olarak bölümler halinde alıntı yapılmıştır. Yazar vezin konusunda başarılı sayılamaz. Zira birçok şiirinde vezin kusurludur. Bunun yanında şair vezne uydurmak için Arapça kelimeleri 'Hızır, Kudüs' örneklerinde olduğu gibi Türkçe okumuş Yine Türkçe kelimeleri 'N' eyleyeyim, n' ola' şeklinde kısaltarak vezne uydurmaya çalışmıştır. Divandaki 347 şiirden 3'ü kasidedir. Bu kasidelerinde kasidenin tüm bölümleri yoktur. Kısacası birçok mutasavvıf gibi Hilmi Dede de şekli manaya feda etmiştir. Divanı muhteva olarak dini ve tasavvufi olarak inceledik. Divandaki ayet ve hadisler tespit edilerek ayet ve hadis metinleri tam yazılarak mealleri verildi. Bektaşi olan şair şiirlerinde ehl-i beyt ve 12 imama çokça yer vermiştir. Ehl-i beyt ve 12 imam hakkında bilgi verilerek ilgili beyitler verilmiştir. Hilmi Dedebaba'nın Divanı üzerinde yapılacak çalışmalara kolaylık sağlaması temennisiyle divanın sonuna indeks eklendi.
1981-2001 yılları arasında ÖSS ve ÖYS'de çıkmış Türkçe sorularının dil bilgisi açısından incelenmesi

Bu araştırma, 1981- 2001 yılları arasında ÖSS ve ÖYS sınavlarında sorulan Türkçe sorularının Türk Dili müfredatına uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Örneklem olarak 1981- 2001 yılları arasında yapılan üniversiteye giriş sınavıTürkçe sorularının, Türk Dili müfredatına uygun olanları alınmıştır. Bu amaçla 1957 ve 1992 öğretim programlarının dil bilgisi ile ilgili olan bölümleri incelenmiştir. Sorular ve müfredatlara alınan dil bilgisi konuları arasında bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, Türk Dili ve Edebiyatı öğretiminin cumhuriyetten bugüne kadar olan tarihi seyri üzerinde durulmuştur. Araştırmada, 21 yıl boyunca sorulmuş olan dil bilgisi soruları konulara göre sınıflandırılmış ve çözümleri verilmiştir. Bu soruların yıllara ve konulara göre dağılımları daşekillerle belirtilmiştir. Soruların toplam soru sayısına ve müfredata uygun sorulara oranları ise tablolarla belirtilmiştir. Her konuda kullanılan soru kalıpları verilerek de yıllara ve konulara göre değişen soru cümleleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Esas itibariyle sorularda en büyük pay paragraf bilgisi, anlam bilgisi ve cümle yorumu ile ilgili sorulara aittir; ancak 1957 ve 1992 öğretim programlarında bu konulara yer verilmemiştir. Dilbilgisi konuları arasında yer alan kelime anlamı ve cümle bilgisi ile sorular sınavlarda önemli bir orana sahipken ses bilgisi, şekil bilgisi ve kelime grupları ile ilgili soruların toplam soru sayısındaki oranı çok azdır. Araştırmadan çıkan bulgulara göre, öğretim programları ile ÖSS ve ÖYS soruları arasındaki uyum istenen seviyede değildir. Yine araştırmada, ÖSS ve ÖYS sorularınınyıllara ve konulara göre planlı ve istikrarlı bir biçimde dağılmadığı görülmüştür.
Muş efsaneleri

Anonim Halk Edebiyatı'nın bir türü olan efsaneler, belirli şahıs, yer ve hadiseler hakkında anlatılan, kalıplaşmış üslubu ve şekli olmayan halk anlatmalarıdır. Muş, sözlü kültür ürünleri bakımından son derece zengin bir ildir. Bu bakımdan çalışmamızda, Muş'taki önemli sözlü kültür ürünlerinden birisi olan efsaneler çalışma konusu olarak seçilmiştir. Bu yapılırken de Muş ve ilçelerindeki efsaneler derlenip, tek bir kaynak altında toplanıp, onları bilimsel yöntemlerle tasnif ettikten sonra, yerel kültürel değerlerden hareketle, ulusal kültüre ve akabinde de evrensel kültüre katkı sağlayabilmek amaç edinilmiştir. Çalışma, Muş il merkezi, ilçeleri, bunlara bağlı köyleriyle sınırlandırılmıştır. Araştırmada yöntem olarak alan araştırması yöntemi kullanılmıştır. Alana çıkıldığı zaman da çoğunlukla görüşme yöntemi tercih edilmiştir. Derlenecek efsanelerin büyük bir kısmı bu yöntem kullanılarak, ses kayıt cihazlarıyla kaydedilmiş, arkasından da yazıya aktarılmıştır. Saha araştırmalarında zaman kazanmak için anket yöntemi bir ön araştırma yöntemi olarak uygulanmıştır. Çalışmalar neticesinde derlenen 101 efsane metni, altı ana başlık ve yirmi alt başlık olarak tasnif edilmiştir. Akabinde efsanelerin motifleri tespit edilerek bu motifler üzerinden kısa değerlendirmelere gidilmiştir. Yapılan değerlendirmelerden sonra çalışmada yer alan efsaneler, Anadolu'nun çeşitli yerlerinde anlatılan varyantları ile mukayeseye tabi tutulmuştur.
Sosyalist realizm ilkesi bağlamında Oybek'in 'Quyosh Qoraymas' adlı eserinin incelenmesi

Özbek yazar Oybek'in 'Quyosh Qoraymas' romanında 2. Dünya Savaşı'nda cephe içerisinde yaşanan olaylar konu edilmiştir. Bu eserde, savaşta halkın yaşadığı sıkıntılar, askerlerin cephe gerisindeki yakınları, birçok milletten meydana gelen Sovyet halkının Sovyet devleti için savaşma azmi anlatılmıştır. 2. Dünya Savaşı'nda; Almanlara karşı, SSCB hükumeti tarafından Özbek, Azerbaycanlı, Tacik, Kazak, Kırgız, Ukraynalı, Rus vb. pek çok etnik kökenden insan savaşa alınmıştır. Oybek'in bu romanının incelenmesindeki amaç; romanda Sovyet sisteminin istediği şekilde ideolojik kahramanlara ve unsurlara romanda bolca yer verilmesi ve savaş konusunun eserde sosyalist realizm esaslarına dayanarak işlenmiş olmasıdır. Çalışma esnasında, eserin Türkiye Türkçesine aktarımı da yapılmıştır. İlk bölümde, bu eseri daha iyi inceleyebilmek amacıyla sosyalist realizmle ilgili çalışmalardan yararlanılmıştır. Bu çalışmalardan edinilen bilgiler sonucunda önce sosyalist realizmin Sovyet sistemindeki gelişimi ve tarihsel süreci anlatılmıştır. Sonrasında, bu dönemde Türk dünyasında uygulanan politikaların neler olduğu ve bu politikalar sonucunda eserlerin sisteme ne şekilde uydurulduğu gösterilmiştir. İkinci bölümde, Oybek'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde de sosyalist realizm ilkesi bağlamında Oybek'in 'Quyosh Qoraymas' adlı eserinin incelemesi yapılmıştır. Tezin ekler kısmına eserin Türkiye Türkçesine aktarılmış şekli ve tıpkıbasımı ilave edilmiştir. Bu tezin genel amacı; Oybek'in, Özbekçeden Türkiye Türkçesine 'Güneş Kararmaz' adıyla aktarılan'Quyosh Qoraymas' adlı eserinde, Sovyet rejiminin propagandasını nasıl yaptığını ve ideolojik kahramanlar vasıtasıyla romanı nasıl kurguladığını ortaya koymaktır.
On altıncı yüzyıl divan şiirinde Ulü'l-Azm peygamberler

XVI. yüzyıl divan şiirini şekillendiren en önemli unsurlar hiç şüphesiz İslami inançlar, peygamber kıssaları ve mucizeleri, İslam tarihi, dini menkıbeler ve Türk tarih ve kültürüdür. Bu çalışmamızda XVI. yüzyılda yaşamış olan 'Divan' sahibi 10 önemli şairin Ulü'l- 'Azm adı verilen beş büyük peygamberi şiirlerinde nasıl konuk ettikleri ele alınmıştır.
Eski Türk edebiyatında seci

Bu çalışma, Klasik Türk nesrinde seci ve ona ait özellikleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Sürekliliği görebilmek açısından her yüzyıldan temsil kabiliyeti olan eserler tespit edilip bunlardan örnek metinler alınmış ve incelenmiştir. İnceleme Türk edebiyatının çeşitli devirlerine ait 14 örnek metin üzerinde yapılmıştır. Elde edilen sonuçlarla değerlendirme yoluna gidilmiştir. Seci, Türk nesrinin cümlecik adı verilen fasıla sonlarındaki kelimelerinin son ses uyumuna dayalı ahenk unsurlarından biridir. Türk edebiyatında en çok kullanılan seci çeşidi mutarraf secidir. Ardından mütevazi ve murassa seci çeşitleri kullanılmıştır. Tezin ilk bölümünde seci ve nesirle ilgili teorik bilgiler yer almaktadır. Örneklerin yer aldığı ikinci bölümde, pratikte seci kullanımının teoriyle örtüşen ve ayrışan yönleri üzerinde durulmuştur. 238
İzzet Melih Devrim'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerinde bir inceleme

İzzet Melih Devrim, 1887- 1966 yüıları arasında yaşamış bir yazarımızdır. 1909'de Fercc-i Ati topluluğuna girmiş, topluluk dağıldaktan sonra çalışmalarını serbest olarak sürdürmüştür. Duyuş ve zevk itibarıyla Servet-i Funun edebiyatının bir takipçisidir. Başlangıçta 'sanat toplum içindir' anlayışına hizmet etmişse de sonraları bu çizgiden çıkmıştır. Tamamen ferdi duyguları işlediğinden edebiyatımızda kalıcı bir yer edinememiştir. İzzet Melih'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerinde bir inceleme adını verdiğimiz bu çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde ailesi, yaşatı, yazı, hayatı, edebi kişiliği ile beden yapısı ve mizacı hakkında bilgi verilmiştir. Bu bilgiler edebiyat tarihleri, anlsiklopediler, bazı hatıra kitapları ve yazarın çeşitli vesilelerle yazdığı yazılarından toplanmıştır. İkinci bölüm yazarın edebiyat ve sanat anlayışım içerir. İzzet Melih'in bu konudaki görüşlerini doğrudan doğruya açıklayacak bir eseri yoktur. Bu nedenle edebiyat ve sanat hakkındaki görüşlerini değişik tarihlerde ve çeşitli dergilerde yazdığı makalelerinden derledik. Yeni, eski ve batı edebiyatı ile edebi tenkid ve tiyatro hakkındaki görüşlerini ayrı başlıklar altında ele aldık. Çalışmamızın üçüncü bölümü ise eserlerinin incelenmesine ayrılmıştır. Yapı itibariyle benzeştiği için roman ve hikayelerini mukayeseli olarak verdik, mensur şiir, seyahat ve mektup yazılarım da ayrı başlıklar altında ele aldık ve inceledik.
Köroğlu Destanı'nın Özbek varyantları üzerine bir araştırma -Göroğlu'nun doğuşu, Yunus Peri, Hasan-Han, Miskal Peri; Avazhan, Göroğlu'nun ölümü (2 cilt)

JOri : Prof. Dr. Muhan Bali Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Türk dünyasının sahip olduğu kültür varlıklarından biri Köroğlu destanlarıdır. Bu ve benzeri ürünler, Türk dünyasının ortak bir kültür dokusuna sahip olduğu; tarihi olaylar, göçler ve ayrılıklara rağmen bu ortak kültür dokusunun hala muhafaza edildiğini ortaya koymaktadır. Bundan dolayı, Köroğlu destanları içinde zenginliğiyle dikkati çeken Özbek Köroğlu destanları üzerinde çalışarak onları tanıtmayı uygun gördük. İncelemede, Koroghrnun hayat safhalarım ortaya koyan 'Göroğlu'nun Doğuşu, Yunus Peri, Hasanhan, Miskal Peri, Avazhan, Göroğlu'nun Ölümü' adlı destanlar Greimas göstergebilim metoduna göre incelendi ve ayrıca kültürel yapıya has unsurlar tesbit edildi. Destanlarda Köroğlu'nun olağanüstü doğumu, büyümesi, gençlik yıllan, evlenmesi, Çembilbel yurduna sahip olması, uzak ülkelere eş ve evlat için gitmesi, yurdunu düşmanlara karşı koruması, yaşlanıp gücünü kaybetmesi ve ölmesi gibi olaylar hikaye edilmiştir. 'Göroğlu' adı, onun olağanüstü bir şekilde mezarda doğuşu motifiyle ilgilidir. Köroğlu Çembilbel yurdunun sultanıdır. Yunus ve Miskal Perilerle evlenir. Pirler ondan dilekte bulunmasını istediğinde o, evlat yerine at istemiş ve böylece çocuksuz kalmıştır. Bu çocuksuzluğunu da Hasanhan ve Avazhanla gidermiştir. Köroğlu, halkının vefasızlığına rağmen, yine yurdunu korumak için dağda düşmanla tek basma savaşır ve ölür. Köroğlu destanlarının üç belirgin unsuru vardır. Bunlar Köroğlu, Kırat ve Çembilbel 'dir. Bunlardan biri olmadan diğerleri düşünülemez. Destanlarda ortaya çıkan kültürel yapıyla ilgili unsurlar da gösteriyor ki, söz konusu destanlar, yaratıldığı toplumun sosyal hayatının bütün cephelerini kapsamaktadır.
Sezai Solelli hayatı, sanatı, eserleri

Yakın dönemde yaşamasına rağmen edebiyatımızda pek fazla tanınmayan Sezai Solelli üzerine yaptığımız bu çalışmada; Solelli'nin hayatını, edebi özelliklerini ve eserlerini incelemeye çalıştık. Eserlerinden yola çıkarak, Solelli'nin Türk edebiyatındaki yerini ve Türk edebiyatına katkılarını değerlendirdik. Üç bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde, Solelli'nin biyografisini anlatmaya; ikinci bölümünde, genel sanat anlayışını göstermeye, üçüncü bölümünde de eserlerinin özelliklerini ortaya koymaya çalıştık.
Emnİ Burnaz Mehmed Ağa Dİvanı

Bu çalışmada 17. yüzyıl şairi Emni Burnaz Mehmed Ağa'nın tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar Bölümü 06919- 002 numarada kayıtlı olan Divan'ı incelendi. Çalışma üç ana bölümde gerçekleştirildi. Birinci bölümde şair Emni'nin hayatı, şahsiyeti ve edebi kişiliği üzerinde duruldu. Ayrıca Emni mahlaslı diğer şairlerin hayatlarına da yer verildi. İkinci bölümde Divan'ın incelemesi yapıldı. Bu bölüm iki ana başlık altında ele alındı. 'Şekil Hususiyetleri' başlığı altında nazım şekilleri ve türleri, vezin hususiyetleri, kafiye ve redif olmak üzere şiirler şekil bakımından örneklerle birlikte incelendi. 'Muhteva Hususiyetleri' başlığı altında tespit edilen konular ayrıntılı bir şekilde incelendi. Üçüncü bölümde yazma nüshanın tanıtımı yapıldı. Metin kuruluşunda takip edilen usuller açıklandı ve metin traskripsiyon alfabesiyle verilerek çalışma tamamlandı. Hazırlanan bu yüksek lisans tezi ile henüz tek nüshası tespit edilebilen Emni Divanı'nın metni ortaya konulmuştur. Şairin hayatı ve edebi kişiliği de araştırılarak Türk edebiyatındaki yeri ve önemi belirtilmeye çalışılmıştır. Yapılan bu çalışmanın 17. yüzyıl Türk şiiri ile ilgili yapılacak inceleme ve değerlendirme çalışmalarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Risale-i İmam Birgivi'de senteks çalışması

Bu çalışmada 'Risale-i Birgivi' adlı eserin transkripsiyonu yapıldı ve onun üzerinde söz dizimi gerçekleştirildi. Eser, Denizli'nin Tavas ilçesine bağlı Kızalcabölük kasabasından Esat Köseoğlu'nun özel kütüphanesine kayıtlıdır. Bir Fıkıh kitabı olan eser, Birgili Mehmed Efendi tarafından yazılmıştır. lslamın, iman, ibadet ve ahlak konularını anlatır. Eserin önce Türkçe cümlelerinin transkripsiyonunu yaptık. Arapça cümleleri aslına uygun olarak yazdık. Varak numaralarını metnin sol başına koyduk. Bütün cümlelere numara verdik. Satırın bittiğini çizgiyle gösterip, diğer satıra kaldığı yerden devam ettik. Cümleyi meydana getiren Öğeleri ve bunun altındaki morfem birliklerini bütünüyle göstermeye çalıştık. Bunu parantezlemelerle kendi içindeki bütünlüğünü de muhafaza ederek verdik. Eser, 830 cümleden oluşmuştur. Değerlendirme bölümünde öğelerin dizilişini ve kullanımını tablo halinde gösterdik. Kelime çeşidi ve kelime gruplarının hangi öğelerle kullanıldığını belirterek bir sonuca bağlandı. Burada 2257 öğe kullanılmıştır. Bunun 877'si yüklem, 523'ü zarf tümleci, 305'i nesne, 292'si yer tamlayıcısı ve 260'ı öznedir. Buna göre; o dönemde dilimizin zenginliğinin yanı sıra, sağlam bir cümle yapısının olduğunu da görürüz.
Türk İslam edebiyatında aşere-i mübeşşere

Aşere-i mübeşşere, daha hayatta iken Hz. Peygamber tarafından cennetle müjdelenmiş, dört halifenin de içinde bulunduğu on isimden oluşan bir sahabe topluluğudur. Sahabeden cennetle müjdelenmiş başka isimler olsa da, Hz. Peygamber'in onların isimlerini tek bir rivayette birlikte zikretmesi, İslam düşüncesi geleneği içinde aşere-i mübeşşere ıstılahı ile tavsif edilmelerinin sebebidir. Aşere-i mübeşşerede yer alan isimler yaşadıkları dönemde dini, siyasi, içtimai hemen her konuda öne çıkmışlardır. Bu suretle başta dört halife olmak üzere aşere-i mübeşşere sözlü ve yazılı, manzum ve mensur edebi kültürümüzün tamamında kendilerine ait yerlerini almışlardır. Aşere-i mübeşşere içinde yer alan dört büyük halife, divanlarda oldukça yer etmiş, medh-i çar-yarlar ile Hz. Peygamber naatlarından sonra yerlerini almışlardır. Dört halife içinde Hz. Ebu Bekir sadakat, Hz. Ömer adalet, Hz. Osman hilm ve haya, Hz. Ali de ilim ve irfan sahibi olma vasıflarıyla öne çıkmışlardır. Divanlarımızda, dört halife içindeki diğer isimlere nispetle Hz. Ali'ye daha fazla telmihte bulunulmuştur. Bu durum edebi geleneğimizde yer alan ehl-i beyt sevgisinin bir tezahürüdür. Bununla birlikte dört halife dışında, aşere-i mübeşşerede yer alan diğer isimler divanlarda çok az zikredilmişlerdir. Yine divanlarda yer almayan birçok beyitte aşere-i mübeşşereye telmihlerle karşılaşmak mümkündür. Edebi geleneğimizde eserlerde aşere-i mübeşşere için müstakil fasıllar açılmıştır. Hz. Peygamber'in hayatını manzum olarak dile getiren Muhammediyye'de, sufiyane tarzda kaleme alınmış nasihatname eserleri diyebileceğimiz Garibname ve Tazarruname'de aşere-i mübeşşere müstakil fasıllarda manzum ve mensur olarak zikredilmişlerdir. Edebiyatımızda aşere-i mübeşşere için yazılmış üç manzum aşere-i mübeşşere hilyesi mevcuttur. Bu hilyelerden biri Edirneli Güfti'ye aittir. Diğer iki hilye Nati Mustafa Bey ve Mehmet Şakir'e aittir. Edirneli Güfti ve Nati Mustafa Bey'e ait iki hilye Cevri İbrahim Çelebi'nin çar-yar hilyesinin tekmileleri niteliğindedir. Başta dört büyük halife olmak üzere aşere-i mübeşşere manzum İslami edebiyatımızın temel unsurları olan divanlarımızda, manzum müstakil eserlerde ve kendileri için kaleme alınmış hilyelerde birçok telmihin konusu olmuşlardır.
Tecelli hayatı, edebi kişiliği ve divanının tenkidli metni

Bu tezde XVII. yy. şairi Tecelli'nin bilinen tek eseri, noktalı ve noktasız harflerden oluşan Divanı'nın elde mevcut dokuz nüshasından, kullanılabilir durumda olan sekizinin edisyon kritiği yapılmıştır. Tecelli'nin XVII. yy.'da etkili olan Tasavvuf, Mahallileşme Cereyanı ve Sebk-i Hindi üslubundan etkilendiği görülmüştür. Hatta mahallileşme, konusunda edebiyat tarihinde etkileri olabileceğinin önemli ipuçları tespit edilmiştir. Prizren'de doğan Tecelli, bu coğrafyanın kültürel atmosferinin etkisiyle şiirinde tasavvufu başlıca konu edinmiştir. Bölge şairlerinin ortak özellikleri olan; şekil konusundaki titizlik, dünyaya ait sorumluluklara karşı kayıtsızlık, samimi ve derinliği olan; hep yükseklerde gezen bir aldırmaz tavır, onun edebi kişiliğinin de başlıca özellikleridir. Başka bir özelliği de tarih merakından ve şekle olan hakimiyetinden kaynaklanan, ebced hesabıyla, tarih düşürme yeteneğidir. Tecelli'yi Şer'i ve tasavvufi konularda derin bilgiye sahip, sanatla, yakından ilgili, günlük politikaya karışmayan, zikir, sohbet, vaaz nasihat sema ve devi gibi yollarla kişinin iç dünyasını olgunlaştırmaya çalışan bu derviş tipi içerisinde değerlendirilebilir. Türk zevkinin çiçek asrında yaşayan Tecelli, eserinde gül, sümbül, nergis, benefşe redifli na'tler yazarken; muasırları olan Hafız Post ve Itri'nin musiki dehalarının Osmanlı'yı aşıp dünyaya yayıldığı bir zamanda eserini musikinin inceliğiyle donatmış; Evliya Çelebi ile aynı asrı paylaştığım vurgularcasına gezdiği şehirleri konu alan methiyeler edilmiştir.
Ahmet Ümit romancılığı

Tezin amacı, Ahmet Ümit'in bütün romanlarını belirli bir bakış açısı ve yöntemle ayrıntılı bir şekilde ortaya koymaktır. Tez, giriş ve sonuç bölümleri hariç üç bölümden oluşur. Tezin birinci bölümünde Ahmet Ümit'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri ile ilgili genel bilgiler sunulmuştur. Yaşayan, genç kuşak yazarlardan olan Ahmet Ümit, polisiye roman türünün başarılı, üretken yazarlarındandır. Tezin ikinci bölümü, ana bölümü oluşturur. Burada, Ümit'in on iki romanı, Şerif Aktaş'ın Roman İncelemesi 'ne Giriş adlı eserinde önerdiği roman çözümleme yöntemine göre, ayrıntılı bir şekilde tahlil edilmiştir. Tezin üçüncü bölümü, on iki romanın benzerlik ve farklılıkları ortaya koyan bir sonuç bölümü niteliğindedir.
Halit Ziya Uşaklıgil romanlarında aidiyet ve kimlik

Edebiyatımızda Batılı tarzda ilk başarılı romanların yazılması ve türün teknik özelliklerinin gerçek anlamda belirginleşmesi Halit Ziya Uşaklıgil ile başlamıştır. Bu çalışmada Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarını aidiyet ve kimlik bağlamında inceleyerekbelirlediğimiz aidiyet ve kimlik başlıklarından hareketle bu kavramların romanlardaki izleri tespit edilmiştir. Halit Ziya'nın romanlarında düşünce ve davranışlardan hareketle kahramanların milliaidiyet duygusundan uzaklaştıklarını görmekteyiz. Romanlarda dini göstergelerin az olması, birkaç kişi dışında kahramanların dini anlamda davranışlar sergilememeleri karakterlerin diniaidiyetinin kırıldığını göstermektedir. Mesleki aidiyet duygusundan uzak, mesleklerindenbağımsız olan kadın ve erkek tipolojisinde cinsiyet yönüyle aidiyet duygusu da cinselliği önpalana çıkaran davranışların yoğunluğu ile verilmiştir. Ancak kişilerin cinsel rollerindeherhangi bir sapma görülmez, aşırı uçlardaki cinsiyet kimliklerine de rastlanmaz. Halit Ziya'nın roman kişileri, Batı kültürünün etkisiyle milli kimliklerindenuzaklaşmış, kadın-erkek ilişkileri yönüyle yozlaşmış bir ahlaki kimliğe sahip karakterlerdir. Birkaç yaşlı kadın dışında dini kimliğinden soyutlanmış kahramanların bazıları idealize edilmiş meslekleri bazıları da mevcut şartların yönlendirdiği meslekleri tercih etmişlerdir. Cinsiyet açısından farklı tipolojiler oluşturan kadın ve erkekler daha çok Batılı hayat tarzını benimsemiş kimliklerdir. Bu nedenle Halit Ziya'nın romanlarında Batılı unsurlara, düşüncelere ve davranış şekillerine sıklıkla yer verilmiştir.