İlköğretim okulu 11-16 yaş öğrencilerinin ailede karar vermeye katılımı konusundaki görüşleri

Ankara İli, Etimesgut ilçesi'nde yapılan bu araştırma, ailelerde çocukların, karar vermeye katılımı konusundaki görüşlerini tespit etmek, bu konuda çocuğun yaşı ile cinsiyetinin ve ailenin sosyo-ekonomik durumunun etkisini ortaya çıkarmak, konuyla ilgili olarak ailelere, araştırıcılara ve ilgili kuruluşlara gerekli önerilerde bulunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamım, Ankara'nın Etimesgut İlçesi, Elvanköy ve Eryaman semtlerinde bulunan, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Nasreddin Hoca ve Eryaman Cumhuriyet İlköğretim Okullarında öğrenim gören 6, 7 ve 8. Sınıflardaki öğrencilerin tamamı oluşturmuştur. Anket yolu ile elde edilen bulgular, sayı ve yüzde değerleri ile tablolaştınlmıştır. Gruplar arası fark olup olmadığı uygun tablolarda Chi-Square ile test edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan toplam 424 çocuktan 274'ü birinci bölgede, 150'si ikinci bölgede bulunmaktadır. Birinci bölgedeki 274 öğrenciden %39.8'ini 11-12 yaş, %51.8'ini 13-14 yaş ve %8.4'ünü ise 15-16 yaş grubu çocuklar oluşturmaktadır. Çocukların %47.0'si kız, %53.0'ü erkektir. İkinci bölgedeki 150 öğrenciden %30.7'sini 11-12 yaş grubu, %58.0'ini 13-14 yaş grubu, %11.3'ünü ise 15-16 yaş grubu oluşturmaktadır. Çocukların %59.3'ü kız, %40.7'si erkektir. Birinci bölgedeki çocukların çoğunluğunun anne-babası ilkokul mezunu, ikinci bölgede ise annelerin çoğunluğu lise, babaların çoğunluğu ise yüksekokul mezunudur. Birinci bölgedeki ailelerin çoğunluğunun 80-150 milyon gelire, ikinci bölgedeki ailelerin ise 400 milyon ve daha fazla gelire sahip oldukları belirlenmiştir. Ailedeki kararların, birinci bölgede anne-baba tarafından, ikinci bölgede ise çoğunlukla tüm aile bireylerinin katılımıyla verildiği görülmektedir. Karar verilirken çocuğun fikrinin sorulmaması, çocuğa söz hakkı tanınmaması ve anne-babanın otoriter davranması, ailede sorun yaşanmasına neden olmaktadır. Ailede çocukların kararlara katılımı konusunda sorun yaşandığında, çocuklar tepkilerini kızarak, konuşmayarak ve odalarına kapanarak göstermektedirler. Birinci bölgedeki çocukların bir kısmı da hiç tepki göstermediklerini belirtmektedirler.. UÇ. Anne ve babanın, kararlara katılım konusunda sorun yaşandığında, çoğunlukla, çocukla olumlu konuştuğu, bazen de kızdığı görülmektedir. Ev içi günlük faaliyetlerle ilgili kararlarda fikir ayrılığının en çok olduğu konuların başında evi toplamak gelmektedir. Ailede fikir ayrılığının en çok olduğu karar konusu, birinci bölgede, TV programlarından hangisinin seyredileceği, İkinci bölgede ise, çocuğun eve geliş-gidiş saatine karar verme olarak belirlenmiştir. Alışveriş ve gelirlerle ilgili kararlarda fikir ayrılığının en çok olduğu karar konusu, birinci bölgede çocuklara verilecek harçlık miktarı, ikinci bölgede ise aile gelirinin nereye harcanacağı gelmektedir. Tasarrufların değerlendirilmesi ile ilgili kararlarda, çoğunlukla çocukların fikirlerinin alınmadığı görülmektedir. Çocukların tek başlarına verdikleri kararların başında giyim eşyası alımı gelmektedir. Çocuklar, eğlence ile ilgili kararlardan en çok fikir ayrılığının, internet-cafe ve arkadaş toplantılarına gitmede yaşandığım belirtmektedirler. Ailelerde karar verilirken fikir ayrılığı olması durumunda, kız ve erkek çocukların yansından fazlası ortak bir karar verildiğini, çocuklardan bazılarında, bazen ortak bir karar verebildiklerini belirtmişlerdir. Çocukların çoğunluğunun, 'çocuklar kendisi ile ilgili bazı kararlan tek başına vermeli' dedikleri, çocuklardan bazılanmn da 'çocuklar kendisi ile ilgili kararlan daha çok ebeveyn yardımıyla vermeli' dedikleri belirlenmiştir. Deneklerin yansından çoğu, çocuklann aile kararlanna katılımlanmn önemli olduğunu belirtmektedir. 'Çocuklann kararlara katılması önemlidir' görüşü, yaşlar ile doğru orantılı olarak artmaktadır. Çocuklann görüşüne göre, çocuklar kararlara katılmalıdır. Böylece çocuklar, ailenin bir üyesi olduğunu hisseder ve sorumluluk duygusu gelişir.