turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Trabzon'un Çaykara, Dernekpazarı, Hayrat ve Of ilçelerindeki Osmanlı dönemine ait bazı ahşap camiler (18-19. yy)

Tarihi M. Ö. 3000'lere uzanan Trabzon'un adına tarihte ilk olarak; M. Ö. 2000 ile M. Ö. 756 yılları arasında rastlanmaktadır. Yüksek Lisans Tezimin konusu olan 'Trabzon'un Çaykara, Dernekpazarı, Hayrat ve Of İlçelerindeki Osmanlı Dönemine Ait Bazı Ahşap Camiler (18- 19 yy.)' adlı çalışma da Trabzon'un bu ilçelerindeki bazı camiler incelenmiştir. Yapmış olduğum çalışma sonucunda 18. yy, 19. yy ve 20. yy.'a ait on beş cami incelenmiştir. Trabzon'da inşa edilen bu on beş camii, 1461 yılında Trabzon'un fethinden sonra bölgede inşa edilmiş olan camilerin tekrarı niteliğindedir. Bölgede inşa edilen yapılarda daha çok yerel üslup özellikleri belirgin olmakla birlikte, taşra özelliklerinin de yapılarda uygulandığı görülmektedir. İnşa edilen camilerde ağırlıklı olarak ahşap malzeme kullanılmıştır ve bu yapılarda ahşap malzemeye bağlı süsleme özellikleri görülür. Ahşap malzemenin yanı sıra bazı yapıların mihrapları ise taş malzemeden inşa edilmiş olup taş süsleme özellikleri göstermektedir. Yapılardaki süslemeler geometrik, bitkisel, geometrik-bitkisel ve yazı şeklinde süsleme özellikleri gösterir. İncelediğim yapıların tamamı bazı onarımlar görerek günümüze ulaşmıştır. Onarım gören yapılardaki bilinçsiz uygulamalar ilk olarak göze çarpmaktadır. Bu uygulamaların bazıları duvar yüzeylerinin taş veya ahşap kaplanmasının yanı sıra iç kısımlarının lambri ile kaplanması veya yağlı boya ile boyanmasıdır. Bu uygulamalar hem yapıların estetik görünümlerine zarar vermekte hem de süslemelerin tam olarak seçilememesine neden olmaktadır. Plan açısından ise yapıların tamamı birbirine yakın özellikler göstermektedir. Tezimin ilk aşamasına, doküman ve kaynak toplamakla başlanılmıştır. Bu çerçevede bölge ile ilgili Türkçe yayınlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Ardından tez kapsamında 2016 yılında kaynak taraması yapılmış ve çeşitli kaynaklara ulaşılmıştır. Kaynak taramasından sonra arazi çalışmalarına başlanılmıştır. İncelememiz kapsamında yer alan bu dört ilçedeki yapıların fotoğraf çekimleri yapılarak ölçüleri alınmıştır. Tezin katalog bölümünde yer alan yapılar ilçelere göre ayrılarak çeşitli başlıklara altında tanıtılmaya çalışılmıştır. Değerlendirme bölümünde yapılar eldeki veriler ışığında kendi aralarında ve bölgedeki benzer diğer yapılar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde ise yapılar hakkında varılan sonuç açıklanmıştır. Bu bölümlerden sonra da yapıların çizimleri ve resimleri eklenerek tez tamamlanmıştır. Tez çalışmamın da içerisinde yer aldığı Trabzon'un bu ilçelerindeki yapılar hakkında şimdiye kadar derli toplu bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışma ile alandaki eksiklik bir nebze olsun tamamlanacağı kanaatindeyim.
Vakıf eser ve vakfiyeler ışığında XIII-XV. yüzyıllarda Ankara

Vakıf, kişinin sahip olduğu mülkünü kendi isteğiyle, ebediyyen belli bir hayır işine tahsis etmesi işlemidir. Vakfiye, vakfın amacını, şartlarını, vakfedilen mallan yazılı olarak kayıt altına almış olan belgelerdir. Vakıf bir milletin, bir toplumun sosyal, kültürel ve ekonomik hayatında çok önemli bir yere sahiptir. Vakıf abideler ve vakfiyeler ise vakfın bugüne kadar gelebilmiş belgeleri, delilleridir. Tarihin ilk döneminden itibaren yerleşim merkezi olduğu bilinen Ankara, Türk-İslam döneminde vakıflarla bezenmiş, şenlenmiştir. Türkler, Türkistan ve İran'dan getirdikleriyle Bizans'tan aldıktan Anadolu'da bulduktan vakıf kurumunu harmanlayarak Türk Anadolusuna has bir şekle büründürmüşlerdir. XIII-XV. yüzyıllarda Ankara'nın sosyal, kültürel ve ekonomik durmu hakkında bilgi sahibi olmak için sadece vakfiyeler yeterli değildir. Ancak vakfiyelerden bu dönemle ilgili olarak; Ankara'da eğitimi vakıf medrese, zaviye ve camilerin üstlendiğini, ekonomik ve sosyal hayata yön veren unsurun Ahi Teşkilatı olduğunu, Ankara halkının Müslüman-Türk, Ermeni, Yahudi ve Rum gibi etnik unsurlardan oluştuğunu, en önemli ihraç maddelerinin sof ve sahtiyan olduğunu, bağlık bahçelik bir yer olan Ankara şehrinde tanm alanında diğer 140 tahılların yanı sıra pirincin de yetiştirildiğini, şehrin canlanması ve büyümesinde ticaretin etkisinin büyük olduğunu, Osmanlılar döneminde bir süre 'paşa sancağı' konumunda olduğu için Anadolu'nun kalbinin Ankara'da attığını öğrenmek mümkün olmuştur.
Seydişehir'deki Türk devri yapıları

Arastırma Konya Şeydisehir, kasaba ve köylerinin tarihi gelisimlerini ve bu gelisim esnasında olusturulmus eserleri konu almaktadır. ilkçaglarda kurulan bölgede Türk yerlesimleri Esrefogulları Beyligi ile baslar. Ardından Karamanogulları ve Osmanlı dönemiyle devam eder.'Seydisehir'deki Türk Devri Yapıları' adlı tezimiz dört bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde, 'Giris' baslıgında 'Konunun Tanımı, Önemi ve Sınırları', 'Yöntem', 'Konuyla ilgili Kaynaklar', 'Şeydisehir'in Cografi Durumu ve Tarihçesi'üzerinde durulmustur. ikinci bölümde 'Katalog' baslıgında Seydisehir merkez, kasaba ve köylerindekiyapılar ele alınmıstır. Camiler, türbeler, hamamlar, çesmeler alt baslıklarıyla otuz yapıincelenmistir. Üçüncü bölüm 'Degerlendirme' baslıgında Şeydisehir'deki Türk DevriYapıları'nın genel özellikleri belirlenmeye çalısılmıstır. Degerlendirme, 'Plan ve MekanAnlayısı', 'Malzeme ve Teknik', 'Mimari Elemanlar', 'Yapı Elemanları', 'Süsleme've 'Kitabeler' baslıkları altında yapılmıstır. Dördüncü bölüm 'Sonuç' baslıgında yapıların tarihi bakımdan önemleribelirtilmistir. Eserlerin genelde 19. ve 20. yüzyıl basları Osmanlı tasra üslubu olduğu belirlenmistir. Bu çalısma ile Seydisehir'in tarihi, sosyal, kültürel yapısını ortaya koyan eserlerikaynaklar ve fotograflar ısıgında degerlendirilmistir.
Erken Osmanlı mimarlığında sütun kullanımı (1299-1453)

Bu araştırmanın konusunu Erken Osmanlı Mimarisi'nde sütun kullanımıdır. Bu çerçeveye muhtelif yapılarda kullanılan sütunlar, malzeme-bezeme ve biçim özellikleri bakımından incelenmiştir. Erken Osmanlı dönemi siyasi ve sosyal ortamın dışında mimari olarak da oldukça hareketli bir dönem olmuştur. Çalışmamızda Erken Osmanlı Dönemi'ne ait sütun kullanımına rastladığımız cami-zaviye-medrese-türbe- han ve hamam olmak üzere, bütün yapı grupları kendi içerisinde kronolojik sırası ile aktarılmış ve toplamda 105 adet sütun mimari özellikleri ile incelenmiştir. Erken Osmanlı Dönemi'nde çeşitli nedenlere bağlı olarak devşirme malzeme kullanımına sıkça rastlanmaktadır. Erken Osmanlı Mimarisi'nde kullanılan sütun başlıkları ve sütun gövdelerinin devşirme malzeme olduğu anlaşılmaktadır. Ancak Erken Dönem'in sonlarına gelindiğinde, devşirme sütun başlıklarının yerini mukarnas bezemeli sütun başlıkları almış, sütun gövdeleri yine yapılardan devşirilerek kullanılmıştır. Nitekim Dönemin sonlarına gelindiğinde mukarnas bezemeli sütun başlıklarının yapılarda kullanıldığı görülmektedir. Çalışmamızda sütunlar-sütun başlıkları-kaideler detaylı olarak incelenmiştir. Çeşitli örnekler eşliğinde devşirme sütunların hangi döneme ait olduğu hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra ise geneli mukarnas bezemeli olan sütun başlıklarının sınıflandırılması ve adlandırılması çalışmamızın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Tespiti yapılan sütun başlıkları süsleme kompozisyonu dikkate alınarak iki ana başlık altında incelenmiştir.
Varka ve Gülşah mesnevisi minyatürlerinde renk biçim ve kompozisyon

Geleneksel Türk İslam Sanatları içerisinde bulunan minyatür sanatı, kendine özgü teknik ve tavrının dışında zaman içinde gelişen resim sanatına da ilham kaynağı olmuştur. Erken çağlardan itibaren kendini gösteren tasvir, estetik ve sanat anlayışından öte bir ihtiyaçla insanın tanınma ve anlaşılma ihtiyacına karşılık vermiş, insana hikayesini anlatma fırsatı sunmuştur. Bu sayede sanat tarihi ve tarih açısından da önemli bir yere sahip olan minyatür sanatı; çizgi, renk, motif ve kendine özgü sembolizmi ile de birçok şey anlatmaktadır. Ayyuki'nin XI. yüzyılda Gazneli Sultan Mahmud'a sunmak için kaleme aldığı Varka ve Gülşah Mesnevisi'nin, bütün halinde elimize ulaşan en eski tarihli ve tek nüshası, XIII. yy. ortalarına tarihlenmiştir. Minyatür sanatına dair Osmanlı dönemi eserleri üzerinde yürütülen pek çok çalışma kayda geçmişşken, Osmanlı dönemine de kaynaklık eden Selçuklu dönemi eserleri üzerine yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Varka ve Gülşah Mesnevisi'nin minyatürlerini inceleyerek dönemin malzeme, teknik, üslup ve sosyokültürel yapısına ışık tutabilmek bu çalışmanın amacıdır. Bu bağlamda minyatürlerin figür, renk, motif analizlerinin yanında soyut ve sembolik mesajları da dikkate alınarak çalışılmıştır. Ayrıca, çalışmamız esnasında tatbikini de gerçekleştirdiğimiz dönemin boya terkipleri ve yapım şekilleri de geleneksel sanatlar yolunda ilerleyen sanatçı ve araştırmacılara ilham verecektir.
Bayburt'ta Türk-İslam devri dini mimari

Jüri: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin YURTTAŞ Bayburt, Malazgirt Zaferi 'nden sonra kesin Türk hakimiyetine girmiş, Anadolu Selçuklu ve Beylikler devrinde; özellikle İlhanlı Beyliği döneminde gelişerek, Anadolu Türk tarihinin önemli ilim, kültür ve sanat merkezi durumuna gelmiştir. Öyle ki, bu dönemde Bayburt, 'Darül Celal' unvanıyla anılmıştır. Bayburt'un, Anadolu Selçuklu döneminde kök salıp, İlhanlı ve Akkoyunlu Beylikleri döneminde güçlenen mimari geleneği, XVI. yy' sonuna kadar önemini korumuştur. Bu yüzyıldan itibaren, her alanda olduğu gibi mimari alanda da önemini yitirmeye başlamıştır. Bunda, bu dönemde hızla gelişen Erzurum'un payı büyüktür. Halen, o parlak dönemden kalan altı cami ve bir medresede, tek kubbeli, düz tavanlı ve mihraba dikey şahın düzenlemeli planlarla karşılaşmaktayız. Türbelerde ise, silindirik, sekizgen ve kare gövdeli plan tipi görülmektedir. Bunlardan Şehit Osman- II Türbesi değişik bir uygulamaya sahiptir. Gökçedere Hacı Ferahşad Bey Medresesi ise 'L' tipli planıyla, erken devirde bir-iki örneği görülen, ender bir uygulamaya sahiptir. Kendi içlerinde birbirlerinin çok az farklarla benzer uygulamaları olan bu yapılarda, Türk cami, türbe ve medrese mimarisi için bir yenilik söz konusu değildir. Mevcut mimari gelenek, bölgeII içerisinde yerel geleneklerle eritilerek sade ve mütevazi eserler meydana getirilmiştir. Çoğunlukla kesmetaş; çok az moloz taş, hakim yapı malzemesidir. Ust örtü kuruluşunda hakim malzeme ahşaptır. Ancak, çeşiti onarımlar sonucunda, bu malzeme de bir azalma meydana gelmiştir. Bezeme yönünden oldukça sade olan yapılarda, önceleri mevcut olan ahşap. bezemeler de, onarımlar sonucunda yok edilmiştir. Bugün sadece, birkaç yapıda hatırı sayılır ahşap bezemeye sahip elemanlar bulunmaktadır. Sırlı tuğla ve mozaik çininin kullanıldığı tek yer, Bayburt Ulu Camii minaresidir.
Kadıköy Taşköprü Caddesi Mezarlığı (Batı yönündeki 18. yüzyıl mezar taşlarının sanat tarihi açısından değerlendirilmesi)

Kadıköy Taşköprü Caddesi Mezarlığı ( 18. Yüzyıl Mezar Taşlarının Sanat Tarihi Açısından Değerlendirilmesi )' isimli yüksek lisans tezinde mezar taşları biçimleri, süslemeleri, türleri vb. konular ele alınarak incelenmeye çalışılmıştır. Mezarlıkta toplam 101 tane mezar taşı incelenmiştir. Mezar taşları mezar tipleri bakımından toprağa gömülü ve kapak taşlı mezar taşları olmak üzere iki tipte ele alınmıştır. Baş ve ayak taşı bir arada olan kapak taşlı mezar taşları haricinde mezarlıkta bağımsız olarak yer alan ayak taşları da bulunduğu için ayak taşları ayrı bir biçimde ele alınmıştır. Bu durum da incelenen mezar taşı sayısı 121'i bulmaktadır. Biçimleri ve başlıkları bakımından tipolojik olarak sınıflandırılmaya çalışılan mezar taşları mezar taşı tipleri olarak Erkek Baş Taşları, Kadın Baş Taşları ve Ayak Taşları olmak üzere üç tipte incelenmiştir. Erkek baş taşları kendi içinde biçimleri bakımından üç grupta, başlıkları bakımından ise kavuklar ve sarıklar olmak üzere iki grupta ele alınmıştır. Kavuklar beş tipe, sarıklar ise 6 tipe ayrılmıştır. Kadın baş taşları ise biçimleri bakımından dört tipte ele alınırken, başlıklar bakımından da iki tipte değerlendirilmiştir. Mezar taşlarında gördüğümüz süslemeler türlerine göre bitkisel, geometrik, nesneli, yazılı ve anlam yükü olan bezemeler olmak üzere beş grupta ele alınmıştır. Bitkisel bezemeler 18 örnekte karşımıza çıkmaktadır. 1 örnekte antoryum, 10 örnekte kıvrımdal, 11 örnekte gül, 1 örnekte incir, 3 örnekte lale, iki örnekte üzüm, 1 örnekte nar çiçeği, 3 örnekte palmet, 1 örnekte rumi, 3 örnekte sarmaşık, 3 örnekte sümbül, 12 örnekte yaprak, 1 örnekte zerrin motifleri olarak belirlenmiştir. Geometrik bezemelerde ise, 3 örnekte baklava, 1 örnekte burma, 1 örnekte daire, 1 örnekte hilal, 3 örnekte ışınsal çubuk, 3 örnekte yıldız motifleri kullanılmıştır. Nesneli bezemelerde 71 örnekte başlık, 1 örnekte çapa, 2 örnekte bereket boynuzu, 1 örnekte çan, 3 örnekte inci dizisi, 1 örnekte sütun, 2 örnekte sütünce, 1 örnekte takı, 2 örnekte tuğ, 6 örnekte vazo motifleri tespit edilmiştir. Figürlü bezeme 1 örnekte 'bebek' olarak karşımıza çıkmaktadır. Anlam yükü olan bezemeler ise 'orta işaretleri' olarak 2 örnekte tuğ, 1 örnekte çapa, 1 örnekte hilal ve 1 örnekte daire olarak belirlenmiştir. Yazılı bezeme olarak ise çoğunlukla sülüs ve cel'i sülüs yazı hattı kullanılırken yalnızca 1 örnekte ta'lik yazı hattı kullanılmıştır. Kadıköy Taşköprü Caddesi Mezarlığı'nda görülen mezar taşlarının birçoğu çeşitli sebeplerle tahrip olmuş durumdadır. Mezar taşlarında geleneksel Türk Süsleme Sanatları motiflerine rastlanıldığı gibi bu yüzyılda sanatın her dalında kendini göstermeye başlayan Batılı etkiler Osmanlı mezar taşlarında da karşımıza çıkmaktadır. Hem kendi içinde bir bütünlük hem de gelenekselin yanında farklı dönemlerde eklenen ögelerle elde edilen özgünlük, Osmanlı mezar taşı geleneğini daha renkli bir boyuta ulaştırmıştır.
İznik ve çevresi Bizans Devri mimari faaliyetinin değerlendirilmesi

1. Ökümenik Konsil'in toplanması, askeri ve ticari yol güzergahı üzerinde bulunması, güçlü şehir surlarına sahip olması ve IV. Haçlı Seferi'nde Haçlılar tarafından İstanbul'un işgal edilmesiyle birlikte Laskaris dönemine başkentlik etmesi gibi özellikleri İznik'i Bizans İmparatorluğu döneminde önemli bir şehir konumuna getirmiştir. Öneminden dolayı her zaman araştırmacıların ilgisini çekmiş, ancak yapılan araştırmalar daha çok İznik'teki dini yapılara ve surlara yönelik olmuştur. Bu çalışmanın amacı, şimdiye kadar sur içiyle sınırlı tutulmuş İznik kentinin Bizans dönemindeki mimari buluntularını sadece kent merkezi kapsamında değil köyleri de dahil ederek daha geniş alanda ele alarak, Bizans dönemindeki İznik şehrinin mimari dokusunun değerlendirilmesidir. Bu çerçevedeki doktora tezinin içeriği Dini Yapılar, Mezar Odaları, Su Sistemi ve Su Yapıları, İşlevi Hakkında Öneri Getirilen Kalıntılar ile Askeri Yapılar olmak üzere beş başlık altında toplanmıştır. Tez çalışmasında son yıllarda kazılarda ortaya çıkarılan veya araştırmalarda tespit edilen Bizans mimarisi bakımından çalışılmamış yapı kalıntıları ilk kez ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır. Tarihlendirme, plan tipi, süsleme konularında problemleri olan yapıların bu sorunlarına yanıt aranmakta ve farklı yaklaşımlarla çeşitli önerilerde bulunulmaktadır. Ayrıca İznik çevresindeki yerleşmelere dair çeşitli yorumlar ve öneriler getirilmiştir.
Osmanlı saray mimarisinde form ve anlam değişimi (19. yüzyıl)

19. yüzyılla beraber İstanbul'un siluetini, Batı etkili üsluplar ve tasarım ölçütleriyle ele alınmış saraylar, kışlalar, hanlar, apartmanlar gibi binalar belirlemeye başlar. II. Mahmud'dan itibaren Osmanlı sultanları, mimarlardan Batı normlarına uygun ve anıtsal saray yapıları talep ederler. III. Ahmed döneminden beri, mimariye giren Batılı üsluplar, yerel mimarlar tarafından özgün bir yorumla değerlendirilmektedir, ancak yeni yapı tiplerinin İstanbul'daki uygulayıcıları çoğunlukla yabancı mimarlar olmuştur. Osmanlı sultanının Batılı zevklerine ve yaşam biçimine uygun saray isteği ise, hem Avrupa'yı tanıyan hem de Osmanlı'nın içinden yetişmiş Balyan ailesine iş verilmesine neden olur. Osmanlı, Balyan'lardan başka gayrimüslim ve Avrupalı mimarlara da iş verir. Dekorasyon konusunda yabancı sanatçılara başvurulmuş ve Avrupa'dan mobilya ve sair eşya getirtilmiş olmasına rağmen, Osmanlı sarayları plan bağlamında, Osmanlı saray örgütlenmesi esas alınarak tasarlanmış yapılardır. Osmanlı saraylarının, Avrupa saraylarından belirgin farklılıkları bulunmaktadır. Bu yüzden, 19. yüzyıl Osmanlı saray mimarisi, Batı örneklerine göre değil, kendi tarihsel gelişimi içinde değerlendirilmelidir. 19. yüzyılda, köşk birimlerinden meydana gelen saray anlayışının, anıtsal ve tek bir yapı bünyesinde çözümlenmeye çalışılması, Osmanlı toplumunun Batı'ya açılışıyla bağlantılıdır. Osmanlı sarayı, kente kapalı, kendine yeterli ayrı bir kent olma özelliğini, sınırlı da olsa, 19. yüzyılda da korumakla beraber, yapı, deniz manzarasına açılacak biçimde inşa edildiğinden, kent siluetinde yer alır. 19. yüzyıl sarayları, 18. yüzyıldaki sahil sarayların tasarım ilkelerini temel alan bir anlayışla planlanmışlardır. Saray esas olarak, haremlik ve selamlık ile törensel ihtiyaçları karşılayacak mekanlardan oluşmak durumundadır. Bu üçlü kurgu için mimar, dikdörtgen planda, üç orta sofalı eyvanlı hacmi ara hacimlerle birleştirme yolunu tercih etmiştir. Cephe, süsleme ve dekorasyonda tüm Batılı formlar kullanılmasına rağmen, baninin isteği ve ihtiyaçları yapıların, geleneksel şemaların referans alınarak tasarlanmasını zorunlu kılmıştır.
1970 sonrası Türkiye'deki sosyolojik değişimlerin Mehmet Güleryüz resimlerindeki renk ve desene etkisi

Mehmet Güleryüz, 1938 yılında Türkiye cumhuriyeti vatandaşı olarak doğmuştur. İçinde yetiştiği ailenin Cumhuriyet öncesi Türkiye'ye ait Osmanlı gelenek ve göreneklerinden gelmesinden dolayı her iki kültürden de beslenerek büyümüştür. Sanatçının Cumhuriyetin ilk yıllarına ait siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel değişimlerden de etkilendiği düşünülerek, bu dönemden itibaren günümüze kadar meydana gelen sosyolojik değişimler gözlemlenmiştir. Türkiye, 1970'li yıllarda siyasi karışıklık ve hareketlilik içindedir. Güleryüz, köklerinin uzandığı Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönem sosyo-kültürel ortamına doğal ve duygusal olarak yakındır. Fakat bu arada içinde büyüyüp olgunlaştığı toplumla da sıkı bağları vardır. Yurtdışında yaşadığı dönemde kendisini, bir arada olduğu Türklerle ve ülkesinin genel siyasi gündemiyle daha da fazla ilgilenmek durumunda hissetmiştir. Mehmet Güleryüz sanat hayatı boyunca resimlerinde, heykellerinde ve performans gösterilerinde toplumsal değişimin izlerini ve sorunlarını yansıtan eserler meydana getirmiştir. Güleryüz'ün kullandığı teknik, eserindeki konu ile birlikte rahatsızlığını iletmek için kullandığı bir araçtır. Toplum içindeki sınıfsal göstergeler, kadın istismarı, doğa tahribatı, siyaset, kişilik bozuklukları, cinsellik, hayvan hakları gibi konular eserlerine konu olan başlıklar olarak göze çarpmaktadır. Sanatçı, bu konulardaki rahatsızlıklarını farklı dönemlerde yapmış olduğu eserleri ile Türkiye'deki sosyolojik olayları çarpıcı şekilde yansıtmıştır. Bu çalışmanın kapsamında bahsi geçen Mehmet Güleryüz'ün çalışmaları irdelenmiş ve kişisel uygulamalarımda yansıtılmaya çalışılmıştır.
Erzincan ili cami mimarisi

Erzincan hakkında şimdiye kadar yapılan çalışmalar daha çok tarih, coğrafya, sosyal ve kültürel hayat üzerine yoğunlaşmış, merkez ve ilçelerden birkaçı dışında Türk mimarisi ele alınmamıştır. Erzincan merkez hakkında 20 hurufat defterinde 1691- 1834 yılları arasında 120 cami, 130 mescid, Üzümlü 'de 1706- 1834 tarihleri arasında 4 cami, Kemaliye 'de 21 defterde 1630- 1833 tarihleri arasında 78 cami ve 12 mescid, Kemah'ta 7 defterde 1681- 1821 tarihleri arasında 40 adet cami ve 12 adet mescid, Refahiye 'de 1426- 1771 tarihleri arasında 35 cami ve 1 adet mescid ve Tercan'da 12 defterde 1696- 1829 tarihleri arasında 25 cami ve 6 adet mescidin adı geçmektedir. Ilıç ilçesi, Osmanlı Dönemi'nde Kemaliye'ye bağlı köy olduğundan ilçenin ismi, Kemaliye hurufat defterlerinde geçmektedir. Bu ilçede 1754- 1830 tarihleri arasında 1 adet caminin olduğunu öğrenmekteyiz. Kemaliye ilçesine bağlı bazı köy isimleri, Kemaliye hurufat defterlerinde olmayıp Arabgir hurufat defterlerinden taranmıştır. Hurufat kayıtlarında Erzincan ili genelinde toplam 301 adet cami ve 160 adet mescidin ismine rastlanmaktadır. Toplamda 461 cami-mescidden farklı adlarla yazılan 28 yapıyı çıkardığımızda geriye 433 cami-mescid kalmaktadır. Bu kayıtlarda adı geçen camilerden 38 tanesi ayaktadır. Bunlardan da kayıtlarda daha erken tarihli olan günümüze gelebilen 13 cami 18 .-19. yy. larda yeniden yapılmıştır. Diğer 59 cami de 15 yy. 20. yy. başları arasında inşa edilmiştir. Geriye kalan 395 yapı genellikle depremlerden ve az da olsa tahribatlardan dolayı yıkılmıştır. Mevcut 72 yapıdan 4 tanesi kubbe ile geri kalan 68 tanesi düz ahşap tavanla örtülüdür. 1 cami yıkılmış haldedir. Yapılarda ağırlıklı alçı ve ahşap süsleme vardır. Bunun yanı sıra kalem işi, taş süsleme görülmekle birlikte sadece Kiremitçi Mustafa Ağa Camisi'nde de çini süsleme mevcuttur. Çevrede bulunan malzemeyle yapılar inşa edilmiştir. Ağırlıklı olarak taş ve ahşap malzemenin yanı sıra tuğla, kerpiç kullanılmıştır. Erzincan, Akkoyunlu ve Osmanlı mimarisini taşrada ustaların kendi yetenekleri ile camiler yapması ve günümüze gelemeyen camilerin de şaşırtıcı özellikleri ile önemli bir şehir olduğunu göstermektedir.
Marmara bölgesindeki Bizans dönemine ait opus-sectile yer döşemeleri

Marmara bölgesinde bulunan opus-sectile yer döşemelerinin, bugüne kadar sistemli bir şekilde ele alınmaması, tez konusunun belirlenmesinde etkili olmuştur. Yapılan araştırmaların yetersizliği, fotoğraf ve çizimlerdeki sorunlar ancak bazı yayınlarda çözümlenebil- miştir. Tezin ilk aşamasında bölgede otuz örnek saptanmışsa da, ileri safhalarda bu sayı kırkikiye yükselmiştir. Sunun nedeni döşemelerin bir kısmının hiç araştırılmamasmdandır. Yapılan çalışmanın belgeleyici nitelikte olması nedeniyle, katalog bölümünde bugüne kadar döşemeyle ilgili yapılmış her türlü kaynak ve yayın taranıp tanıtılmıştır. Günümüze gelebilenlerin büyük bir çoğunluğunda koruma olmadığından gittikçe yok olan döşemelerin ayrıntılı tasvirleri yapılmıştır. Araştırmacıların yaptığı tarihlendirmelerde neleri göz önünde tuttukları saptanarak eksiklikler giderilmeye çalışılmıştır. Sonuçta Marmara bölgesindeki opus-sectile yer döşemelerinin Sanat Tarihi'ndeki yeri, zaman içindeki yayılımı ve bölgenin katkıları belirlenmeye çalışılmıştır.
Makedonya ve Kosova'daki Osmanlı Dönemi erkek mezar taşlarında başlıklar

taşları; gerek kitabeleri, gerekse biçimsel ve süsleme özellikleri ile ait oldukları toplumların sanatı, kültürü ve sosyal yapısı hakkında pek çok bilgiyi günümüze taşıyan önemli kültür varlıkları içinde yer alır. Osmanlı giyim kuşamında erkek başlıkları giyime ait bir tekstil ürünü olmanın yanında, kişinin mesleği ve toplum içindeki yerini de göstermesi bakımından önemliydi. Giyim kuşam tarihine ait bilgilerimizi daha çok yazılı, sözlü kaynaklar ile tasvir sanatının verileri ve aile büyüklerimizin sandıklarından günümüze ulaşabilen örneklerden sağlayabiliyoruz. Mezar taşları da Osmanlı giyim kuşamında ayrı bir yere sahip olan erkek başlıkları hakkında veriler sunan önemli kaynaklar içinde yer alır. Bir başlığa sahip erkek mezar taşları, erkek başlıkları hakkında veriler sunan temel kaynak olmasının yanı sıra, Osmanlı giyim kuşamında özellikle de sosyal ve askeri sınıfı göstermesi açısından önemlidir. Makedonya ve Kosova'daki mezar taşlarında erkek başlıklarını incelediğimiz çalışmamızda, 16. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasında tarihlenen ve çoğunluğunu 19. yüzyıla ait örneklerin oluşturduğu 59 adet mezar taşı başlığı; biçimsel ve süsleme özellikleri ile tanıtılıp kendi içinde sınıflandırılmış, Anadolu örnekleri ile de karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Çalışmamız ayrıca, Osmanlı giyim kuşamında günlük hayatta kullanılan başlıkların taşa aktarılış biçimine ve başkentten oldukça uzak, yeni fethedilmiş bölgelerdeki kullanım kronolojisine de mezar taşları aracılığıyla ışık tutmaktadır.