Hayat bilgisi dersi öğrenme ortamlarına sosyal empati yaklaşımını eklemlemek: Bir eylem araştırması

Bu çalışmada 3. sınıf Hayat Bilgisi dersi öğretimi içerisinde empati becerisinin etkililiği araştırılmıştır. Araştırmanın amacı sınıf ortamında empati becerisini kazandırmaya ve ortaya çıkarmaya yönelik etkinliklerin tasarlanarak öğrencilerde değişimi tespit etmek, aynı zamanda öğrencilerde empati algı düzeyleri ile öğretimin niteliğini artırmaktır. Bu amaçla 3 adet araştırma sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırma sadece çalışma grubu üzerinde uygulanmış olup, çalışma grubunu Kocaeli ili Dilovası ilçesi dahilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet okulunun 3. sınıfları arasından gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen 25 kişilik 3. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya sınıftaki öğrencilerin tamamı dahil edilmiştir. Öğrencilerin devamsızlık yapmamaları adına uygulama yapılacak günler öğrencilere önceden bildirilmiştir. İlk olarak 2016- 2017 bahar dönemi uygulanmaya başlayan araştırma karşılaşılan sorunlar sebebiyle yarıda bırakılmış ve bir sonraki eğitim-öğretim dönemine sarkmıştır. Araştırmanın uygulamasını 2017- 2018 yılının güz ve bahar dönemi oluşturmaktadır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup, eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kamera kayıtları, çalışma yaprakları, öğretmen ve araştırmacı günlükleri ve öğrenci günlükleri ile Sosyal Empati Son Algı Anketi ve Gecikmiş Sosyal Empati Son Algı Anketi kullanılmıştır. Elde edilen veriler ise içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Kamera kayıtları, sınıf içi iletişimi kayıt altına almak ve bu iletişim kesitlerini doğrudan aktarabilmek amacıyla kullanılmıştır. Öğretmen, araştırmacı ve öğrenci günlüklerinden elde edilen verilen analiz kısmında oldukça katkı sağlamıştır. Gecikmiş Sosyal Empati Son Algı Anketi ise Ön Algı Anketinin yapılamayışını telafi etmek adına Son Algı Anketinin yapılışından 8 ay sonra yapılmıştır. Bu anketten umulan sonuçların alındığı bulgular kısmında ifade edilmiştir. Uygulama süreci esnasında sınıf öğretmeniyle kısa görüşmeler yapılmış ve verilerin analizi esnasında bu görüşmelerden kesitler sunulmuştur. Öğrenci günlüklerinde ise öğrenciler keyif aldıkları etkinliklerden, öğrendiklerinden ya da sıkıldıkları bölümlerden bahsetmişlerdir. Bu günlüklerden öğrencilerin etkinliklere bakış açılarını değerlendirirken yararlanılmış aynı zamanda araştırmacının da göz önünde bulundurması gereken noktalarda yardımcı olmuştur. vBulgular doğrultusunda verilen eğitim sonrasında öğrencilerin empati becerilerinin niteliklerinde olumlu anlamda değişimler olduğu gözlenmiştir. Araştırmacı tarafından uygulanan çalışma sonrasında öğrencilerin derslere daha aktif ve özgüvenli katıldıkları gözlenmiş, Hayat Bilgisi derslerinde daha aktif oldukları gözlenmiştir. Tüm etkinliklere katılım sağlanmış, öğrenciler çalışma yapraklarında bir ürün çıkarmayı başarabilmişler. Uygulamada yaşanan sorunlar çözülmüş, başarılı bir uygulama süreci yaşanmıştır. Öğrencilerin verilen eğitimden memnun kaldıkları ve tekrarlanmasını istedikleri, empati becerisini eylemlerine yansıtabildikleri, daha duyarlı bireyler olma yolunda gelişim ve değişim gösterdikleri sonucuna da ulaşılmıştır. Araştırmacının ulaşılan sonuçlardan memnun kaldığı, uygulamanın yapıldığı öğrencilerin sınıf öğretmeninin değişimi hissettiği ve çok memnun kaldığı, velilerinden olumlu tepkiler aldığı görülmektedir. Sınıf öğretmeni, empati temelli etkinlikler ile Hayat Bilgisi ya da diğer dersler ile etkili ve kalıcı öğrenmelerin sağlanabileceğini ifade ederken bu kadar çok ve farklı etkinliğin yapılabilmesi için de bir maliyetin gerektiğini ifade etmiştir. Tüm öğrencilere uygulanmasını kendisinin, araştırmacının ve öğrencilerinin istediğini fakat bunun için okulun belli bir bütçe ayırması gerektiğini belirtmiştir. Sosyo-ekonomik düzeyi daha iyi çevrelerde bu etkinliklerin sürekliliğin sağlanmasının daha kolay olacağını dile getirirken diğer yandan kendi öğrencilerine az maliyetle çeşitli empati temelli etkinlikler hazırlayarak diğer derslerde de uygulamayı planladığını ifade etmiştir. Ayrıca öğrencilerin bu uygulamadan sonra diğer derslerin akışını çok sıradan bulduklarını, ilgilerini çekmediklerini eklemiştir.