Sınıf öğretmenlerinin Türkçe derslerinde kullandıkları okuduğunu anlama stratejileri

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin Türkçe derslerindeki kullandıkları okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeylerini belirlemektir. Araştırmanın evrenini, Kütahya merkezi, Altıntaş, Aslanapa, Dumlupınar ve Hisarcık ilçelerindeki ilköğretim okullarında görevli 145 sınıf öğretmeni örneklemi ise, 2011- 2012 öğretim yılında Kütahya merkezi, Altıntaş, Aslanapa, Dumlupınar ve Hisarcık ilçelerindeki 100 sınıf öğretmenini oluşturmaktadır. Araştırmada araştırmacı tarafından betimsel tarama modeli kullanılarak ölçek hazırlanmıştır. Ölçek iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, öğretmenlerin cinsiyet ve kıdem gibi demografik özellikleri; okuduğunu anlama ile ilgili ne tür eğitim aldıkları; okuduğunu anlama stratejilerini uygulamada kendilerini yeterli hissedip hissetmedikleri; okuduğunu anlama stratejilerini uygulamanın gerekliliği konusundaki düşünceleri; okuduğunu anlama stratejilerini uygularken kendilerinin veya öğrencilerinin karşılaştığı güçlüklerin neler olduğu araştırılmaya çalışılmıştır. Ölçme aracının ikinci bölümünde, okuma öncesi için dört, okuma sırası için altı ve okuma sonrası için on üç anlama stratejisi verilmiştir. Öğretmenlerden bu stratejileri hangi sıklıkla kullandıklarını her zaman, Bazen veya Hiçbir zaman şıklarından birisini işaretleyerek cevaplamaları istenmiştir. Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:Sınıf öğretmenlerinin büyük çoğunluğu okuduğunu anlama stratejilerini uygulamanın her zaman gerekli olduğunu fakat ders kitaplarındaki bazı metinlerin stratejileri uygulamak için elverişli olmadıklarını, ayrıca okuduğunu anlama stratejilerini uygulamak için bazı durumlarda sınıf mevcutlarının fazla olduğunu ve ders sürelerinin yetmediğini belirttikleri görülmüştür. Okuma öncesi kullanılan stratejilerde en çok kullanılan stratejinin ön bilgileri harekete geçirme stratejisi, an az kullanılan ise beklenti oluşturma stratejisi, okuma sırasında kullanılan stratejilerden en çok kullanılanı sorulara yanıt arama ve yeni sorular sorma, en az kullanılanı ise metnin kenarlarına not alma stratejisi, okuma sonrası en çok kullanılan strateji soruları yanıtlama, en az kullanılan strateji ise stratejik not alma stratejisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin okuduğunu anlama stratejileriyle ilgili aldıkları eğitimler ile cinsiyetleri arasında önemli bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Zihinde canlandırma, sorulara yanıt arama ve yeni sorular sorma, kelimelerin değil düşüncelerin takibini yapma, hikaye haritası stratejisini kullanım sıklıkları cinsiyete göre önemli bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Genel istatistiklere bakıldığında kadın sınıf öğretmelerinin bu stratejileri kullanım sıklıklarının daha fazla olduğu görülmektedir. Diğer stratejilerin kullanım sıklıklarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılığı olmadığı görülmüştür. Farklı kıdem yıllarına sahip sınıf öğretmenleri Türkçe derslerinde okuduğunu anlama stratejilerini kullanmaktadırlar. Stratejileri kullanmayan öğretmen sayısı çok azdır. Sınıf öğretmenlerinin okuduğunu anlama stratejileriyle ilgili ne tür eğitimler aldıkları ile kıdem yılları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Kıdem yılı az olan öğretmenler lisansta gerekli eğitimi aldıklarını belirtmişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin zihinde canlandırma, altını çizme stratejisini kullanma düzeyleri ile kıdemleri arasında istatistiksel olarak önemli düzeyde fark olduğu belirlenmiştir.