Erişilebilir ve yardımcı müzik teknolojilerinin kullanılabilirliğine ilişkin bir araştırma

Bu çalışmada başlıca amaç, dünyada kapsayıcı müzik uygulamaları çerçevesinde kullanılan erişilebilir ve yardımcı müzik teknolojilerini inceleyip, Türkiye'deki ihtiyaç durumunu tespit ederek değerlendirmektir. Bu amaç çerçevesinde dünyada erişilebilir müzik teknolojileri tasarımı ve kullanımı konusunda lider olan Britanya'daki ilgili araştırma, uygulama ve tasarımlar incelenmiş; kapsayıcı müzik uygulamaları kapsamında erişilebilir elektronik müzik teknolojileri kullanan uzman görüşleri ele alınmıştır. Araştırmada, normal gelişim gösteren ve naif idealizm bakış açısına sahip olduğu ve erişilebilir elektronik müzik teknolojilerini tanımadıkları varsayılan 3 çalışma grubundan oluşan 114 ergenin demografik özellikleri, müziksel geçmişşi, özel gereksinimli bireylerle etkileşimi, özel gereksinimli bireylerle müziksel etkinlik deneyimleri ve duygusal empati durumuları tespit edilip, bu ergenlerin engelli akranına yönelik müzik aleti tasarımları mevcut tasarımların özellikleri temel alınarak incelenmiştir. Araştırmanın nicel boyutu 'tek gruplu ön test-son test' ile zayıf deneysel modele, nitel boyutu ise 'anket' uygulaması, görüşme, döküman tarama gibi birden fazla kaynağı içeren veri toplama araçlarının kullanıldığı betimsel 'durum çalışması' modeline dayanmaktadır. Dolayısıyla araştırmada, durum tespiti ve uygulama sürecine dayalı karma yöntem desenlerinden olan 'çok amaçlı desen' kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubundaki ilk 38 öğrenciye 'engelli akran hikayesi' sunulmuş, bu hikayeye göre tasarım yaptırılmış, aynı gruba 'random instrument' oyunu oynatılmış oyun sonrasında 'farklı bir engelli akran hikayesi' sunularak tekrar tasarım yaptırılmış, çalgı bilgisine dayalı tasarım farkı gözlemlenmemiştir. Bu doğrultuda 2. ve 3. çalışma gruplarına da aynı hikaye sunularak tasarım işlemi gerçekleştirilmiş ve tüm grupların yazılı ve resimli tasarımları sınıflandırılmış; sözlü tasarımları dikte edilerek mevcut erişilebilir elektronik müzik teknolojilerinin temel özellikleri temel alınarak araştırmacı tarafından maddelendirilmiştir. Maddelerin frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. 2. ve 3. grubun farklı şehirlerde olması sebebiyle duygusal empati durumlarını tespit etmek üzere Temel Empati Ölçeği uygulanmış; verilerin çözümlenme sürecinde SPSS 22.0 programına girilmiş ve istatistiksel analizler yapılmıştır. 2. ve 3. grupların, duygusal empati alt boyutunda yaşadıkları bölgeden kaynaklanan anlamlı bir farkın olmadığı tespit edilmiştir. Her 3 gruptaki ergen bireylerin müziksel geçmişşleri ve engellilerle olan deneyimlerini tespit etmek üzere ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Maddelerin frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Ayrıca erişilebilir elektronik müzik teknolojilerinin kullanan uzmanla yapılan görüşmede de yine yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak gözlem ve deneyimleri metinsel olarak açıklanmıştır. Elde edilen bulgulara göre normal gelişim gösteren ve naif idealizm bakış açısına sahip olduğu düşünülen ergen bireylerin engelli akranlarının müzik aleti çalmaları konusunda olumlu bakış açısına sahip oldukları düşüncesi ile engelli akranlarının kullanımına uygun buldukları müzik aleti tasarımları çoğunlukla erişilebilir, kolay taşınabilir, elektronik, müzik teknolojilerini çağrıştıran, yazılım gerektiren, dokunmatik, ışın teknolojisi, eyegaze, switch sistemi gibi özellikleri sergilemekte ve mevcut güncel tasarımlara işaret etmektedir. Dünyada genel müzik eğitimi, özel eğitim, terapi, geriatri gibi alanlarda kullanılan ve çalışmada ergen idealizmiyle şekil alan tasarımlarda dahi değinilen bu teknolojilerin ülkemize tanıtımı ve bu disiplinlere yönelik ihtiyaçları gidermek üzere kullanımı desteklenmesi, müziği seven, çalgı çalmak isteyen ve müziksel koşullar ve materyaller tarafından engellenen bireylerin bu alana dahil olabilmeleri, kapsayıcı müzik ortamlarının yaratımı ve kapsayıcı müzik eğitimi bakış açısı ya da felsefesinin oluşturulması, özel eğitim uzmanlarının yüksek düzeyde müzik alt yapısı gerektirmeden müziği bir araç olarak kullanabilmeleri açısından erişilebilir ve yarımcı müzik teknolojilerinin tanıtılması ve kullanımı önerilmiştir.