Türkiye'nin öğretmen yetiştirme sisteminde klinik uygulama modelinin uygulanabilirliği

Toplumların, 21. yüzyılda giderek artan bilimsel ve teknolojik değişimleri iyi değerlendirmeleri ve değişen değerlere uyum göstermeleri eğitim yoluyla gerçekleşecek bir olgudur. Eğitimin; değişen koşullara uyum sağlayabilecek, teknolojiyi kullanan, güncel bilgi ve becerilerle donatılmış, kendi kültürel değerlerini benimsemiş ve rekabet gücü yüksek bireyler yetiştirmeye odaklandırılması gereklidir. Söz konusu bireyleri yetiştirmek de öğretmenlerin önderliğinde gerçekleşir. Toplumu değiştirme ve geliştirmede öğretmenlerin rolü yadsınamayan bir gerçektir. Her alanda olduğu gibi, öğretmenlik mesleğinin de çağın gerekliliklerinin gerisinde kalmaması, meslekle ilgili anlayış ve yaklaşımların sürekli gelişip yenilenebilmesi ve öğretmen yetiştiren programların farklı yapılandırılması büyük bir önem arz etmektedir. Bu bağlamda, öğretmen yetiştirme programlarını uluslararası standartlara ve yeterliliklere uygun ve ülke menfaatleri doğrultusunda düzenlemek gerekmektedir. Bu çalışmada, Türkiye ve gelişmiş ülkelerdeki öğretmen yetiştirme alanında yapılan düzenlemeler ve değişikler dikkate alınmış ve Türkiye'de öğretmen yetiştirme sistemine katkısı olabilecek konular irdelenmiş ve derlenmiştir. Bu doğrultuda, Türkiye'de Cumhuriyet'ten günümüze kadar öğretmen yetiştirmede yaşanan değişiklikler ile YÖK'ün öğretmen yetiştirme programlarında yaptığı düzenlemelere ve öğretmen eğitiminde sık kullanılan uygulama modellerine değinilmiştir. Ayrıca, öğretmenlik uygulamalarıyla ilgili 100 çalışma incelenmiş ve içerik analizine tabi tutularak çalışmaların sonuç ve önerilerine yer verilmiştir. Analiz edilen çalışmalardan öğretmenlik uygulamalarında yaşanan sorunların tespitine gidilmiştir. Uygulamalarda en çok karşılaşılan sorunların; kurumlar arası işbirliğinin yetersiz olması, uygulama öğretmenlerinin özensiz seçilmesi ve gerekli hizmet içi eğitim almamaları, konu üzerine uzmanların yetiştirilmemesi, Fakülte-Okul İşbirliği kapsamındaki paydaşların sorumluluklarını nasıl yerine getireceklerinin standartlara bağlanmaması ve teknolojik yetersizlikler vb. olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen yetiştirmede karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik; tıp eğitiminde karşımıza çıkan ve kısaca teori ile uygulamanın iç içe geçmesiyle oluşan yeni bir öğretmen yetiştirme modeli olan klinik uygulamanın kavramsal çerçevesi çizilmiştir. Temel prensiplerinin neler olduğu örnek uygulamalarıyla birlikte betimlenmiş ve mevcut model ile arasındaki farklılıklar sunulmuştur. Ayrıca, içerik analizine tabi tutulan çalışmalar ve klinik uygulama modeli ile ilgili veriler sentezlenerek söz konusu modelin Türkiye'nin öğretmen yetiştirme sisteminde uygulanabilirliği tartışılmıştır. Çalışmanın sonunda, genel değerlendirme ışığında ülkemizde öğretmen eğitimi için yeni bir model önerisi getirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; mevcut uygulama modelinin klinik temelli uygulamaya dönüştürülmesi için öğretmen eğitimi sürecindeki bütün paydaşların birlikte çalışması şarttır. Öğretmenlik uygulaması alanında yüksek lisans ve doktora bölümleri açılmalı, uygulama öğretmenlerinin uzmanlaşması için konu üzerine hizmet içi eğitimlerinin verilmesi ve klinik uygulama alanında seminerler düzenlenmesi gereklidir. Araştırmaya dayalı bulgular üzerine öğrenmeyi inşa etmek için öğrenmeye uygun ortamlar oluşturulmalı ve klinik gözetim için güçlü sistemlere, karşılaştırmalı araştırmalara ve öğrenci başarılarını arttırıcı öğretim uygulamalarına yönelik özel olarak hedeflenmiş geri bildirim sağlama sistemlerine yatırım yapılmalıdır.