Tip 1 diyabetli bireylerin ve ebeveynlerinin fiziksel aktivite ile ilgili görüşlerinin ve fiziksel aktivitenin glisemik kontrol üzerine etkisinin incelenmesi

Bu çalışmada fiziksel ve sportif aktivitelere katılım konusunda tip 1 DM'lilerin ve ebeveynlerinin görüşlerinin ve aynı zamanda tip 1 DM'lilerle gerçekleştirilecek olan kombine fiziksel aktivite protokolünün kan glukozuna akut etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada tip 1 DM'lilerin kişisel ve ailevi özelliklerini, aktiviteye katılma durumlarını ve ebeveynlerinin bu konudaki görüşlerini içeren nicel veriler anket yöntemi, ergenlerin fiziksel aktiviteler ile ilgili görüşlerini içeren nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak elde edildi. Ayrıca çalışmanın deneysel aşamasında tip 1 DM'liler ilk iki haftası kontrol dönemi son iki haftası aktivite dönemi olan dört haftalık bir çalışmaya dahil edildi. Anket internet ortamında ebeveynlere ulaştırıldı. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine göre geçerli anket sayısı 360 olarak belirlendi. Yarı yapılandırılmış görüşmeye yaş ortalaması 14,77 olan 9'u kız 31 tip 1 DM'li dahil edildi. Çalışmanın deneysel boyutuna ise yaş ortalaması 13,26 olan 5'i kız 15 tip 1 DM'li dahil edildi. Çalışmanın nicel bulgularına göre; ebeveynlerin büyük çoğunluğunun (%96) diyabetin yönetilmesinde fiziksel aktivitelerin önemli olduğunu düşündükleri tespit edildi. Tip 1 DM'liler büyük oranda (%76,1) fiziksel aktivitelere katılırken, lisanslı olarak spora katılanların oranının (%34, 4 ) düşük olduğu tespit edildi. Cinsiyet ile fiziksel aktivitelere ve lisanslı olarak spora katılım oranları arasındaki farkın anlamlı düzeyde olduğu tespit edildi (p < ,05). Yaş ile lisanslı spora katılım oranları arasındaki farkın anlamlı düzeyde olduğu tespit edildi (p < ,05). Baba eğitim düzeyi ile lisanslı olarak spora katılım oranları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edildi (p < ,05). Fiziksel aktivitelere katılım ve aktivitelere katılım sıklıkları ile HbA1c düzeyleri oranları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edildi (p < ,05). Çalışmanın nitel bulgularına göre; tip 1 DM'lilerin fiziki ortamla (n=50) ilgili, psikolojik olarak (n=23) ve bedensel (n=9) olarak zorluklar yaşadıkları tespit edildi. Tip 1 DM'lilerin egzersizin fizyolojik (n=83) ve psikolojik (n=28) fayda sağladığının farkında oldukları tespit edildi. Çalışmanın deneysel bulgularına göre; kontrol ve aktivite dönemlerindeki kan glukoz ortalamaları arasındaki farklılığın anlamlı olmadığı tespit edildi (p > ,05). Her iki dönemde kullanılan insülin dozları arasındaki farkın anlamlı olduğu tespit edildi (p < ,001). Anaerobik karakterdeki direnç egzersizlerinin kan glukozu üzerine akut etkisinin aerobik egzersizlere göre anlamlı olmadığı tespit edildi (p > ,05). Kombine egzersizlerin kan glukozu üzerine akut etkisinin anlamlı olduğu tespit edildi (p < ,05). Sonuç olarak Türkiye'deki tip 1 DM'li çocukların ve ergenlerin özellikle kızların lisanslı olarak spora katılımının düşük olduğu, tip 1 DM'lilerin egzersizin fizyolojik ve psikolojik yararlarının farkında oldukları ve tip 1 DM'de aerobik ve kombine egzersizlerin kan glukozu üzerine akut etkisinin pozitif yönde olduğu söylenebilir.