turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Reşat Nuri Güntekin'in Acımak adlı eserinde fiiller

Reşat Nuri GÜNTEKİN, kendi devrinin özgün bir parçası olmuştur. (1889-1956) O devir romancılığında göze çarpan en belirgin özellik, Türk sosyal hayatını ve meselelerini çeşitli yönlerden ele almasıydı. Reşat Nuri, romanlarında halkın birebir yaşadığı hayatı anlatarak, büyük bir okuyucu kitlesine hitap etmiştir. Halkın dilini kullanmış, sanat yapma kaygısı taşımamıştır. 'Acımak' romanı, bir babanın ölümünden sonra ortaya çıkan günlüğüdür. Reşat Nuri'nin hayatı da öğretmenlik ve milli eğitim müfettişliği sırasında oldukça hareketli geçmişştir. Bu çalışmanın temeli bu eserde geçen fiilleri kapsar. Fiiller yapısall yönden ele alınmış ve fiillerden yola çıkarak genel konuyla bir bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Eserde çekimli ve çekimsiz toplam 5038 fiil incelenmiştir. Bu fiillerin 3138 tanesi çekimli, 1900 tanesi çekimsizdir. Eserin hacmine oranla kullanılan çekimli fiiller, yani zaman ve kişi ihtiva eden fiiller oldukça fazladır. Çalışma içinde hem çekimli fiiller hem de çekimsiz fiiller 'Basit, Türemiş, Birleşik' başlıkları altında incelenmiştir. Her bölüm sonunda istatiksel verilerle çalışma desteklenmiştir. 'Sonuç' bölümünde bu istatiksel veriler değerlendirilmiş ve roman konusuyla fiillerin geçiş sıklıkları arasında anlamsal bir köprü kurulmaya çalışılmıştır. Yasemin UYTUN
'Mektep' mecmuası -tahlili fihrist, inceleme ve seçilmiş yazılar-

1994, SAYFA: Jüri : Prof. Dr. Orhan OKAY Bu çalışmada 1891- 1897 yılları arasında 210 sayı olarak yayımlanan, oluşturduğu alt yapıyla Servet-i Fünun'a geçişte önemli bir rol oynayan 'Mektep' dergisi incelenmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde 1891- 1897 Yılları Arasında Dergiler ve Edebiyat Dergileri; birinci bölümde 'Mektep' Dergisi, Özellikleri incelenmekte ve Yazar Kadrosu ele alınmaktadır. Dergide yer alan bütün yazarların adlarına ve yazıların konularına göre düzenlenmiş tahlili fihristler tezin ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise dergide yer alan; dil, edebiyat, tenkit, inceleme, edebiyat bilgisi, aktüalite, biyografi, estetik, felsefe, gazetecilik, eğitim, mektup türlerindeki yazılardan seçilmiş metinlerin çevirileri yer almaktadır.
Cengizname'de olumsuzluk ve yokluk şekilleri

Bu çalışma, Çağatay Türkçesine ait olan Cengizname adlı eserde geçen olumsuzluk ve yokluk şekilleri üzerine bir incelemedir. Türk dili alanında olumsuzluk ve yokluk şekilleri çok fazla bağımsız ele alınan konulardan değildir. Bu sebeple çalışmamızda Ötemiş Hacı'nın yazmış olduğu Cengizname'deki sözü geçen şekiller tespit edilmiştir. Cengizname'deki olumsuzluk ve yokluk şekilleri, tarihi Türk lehçelerinde kullanılan olumsuzluk ve yokluk şekilleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bununla beraber klasik dönem şairi Ali Şir Nevai'den seçilen eserlerdeki olumsuzluk ve yokluk şekilleriyle de Çağatay Türkçesi içerisindeki Cengizname'nin yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Cengizname'de, klasik Çağatay Türkçesindeki olumsuzluk ve yokluk şekilleri kullanılmıştır. Ancak bunun yanı sıra Oğuz Türkçesindeki olumsuzluk ve yokluk şekilleri de tespit edilmiştir. Yeterlik ifadesi için klasik Çağatay Türkçesinde al- yardımcı fiili ile birlikte Oğuz Türkçesinde kullanılan bil yardımcı fiili; Neçe yıllar abab uruş saldılar, alabilmediler (C.40b-4), Çağatay Türkçesinin karakteristik olumsuzluk işaretleyici mAs ile birlikte Oğuz Türkçesi unsuru mAz ekinin; Mu ammediye kafir zaife sütini emmez, tediler (C.41b-2) ve şimdiki zaman eki yor kullanılmamış, olumsuzu mAy ekinin; Bu cihettin abul ılmaymen. (C.39a-14) kullanıldığı tespit edilmiştir. Fakat Cengizname'de klasik Çağatay Türkçesi unsurları daha çok kullanıldığı görülmüştür.
Bitlis türküleri üzerine bir inceleme

Türküler halk edebiyatının sözlü ürünleridir. Toplumu derinden etkileyen bir olay yaşandığında insanlar çalgı aletlerine sarılıp türküler yakmışlardır. Kullanılan çalgılar zaman içerisinde değişse de türküler her zaman varlığını sürdürmüştür. Nesilden nesile aktarılan türküler toplum mirasının da taşıyıcısı olmuştur. Bir topluma ait türkülere bakılarak o toplumun yaşayışına ait birçok veri elde edilebilir. Bu çalışmada TRT Türk Halk Müziği Repertuarı ve diğer kaynaklarda bulunan Bitlis yöresine ait türküler edebi açıdan incelenerek halk bilimi metotlarına göre tasnif edilmiştir. Bu zamana kadar Bitlis türkülerinin tamamını kapsayan bilimsel bir çalışma gerçekleştirilmemiştir. Çalışmanın ilk amacı Bitlis yöresine ait türkülerin tamamını kapsayan bilimsel bir çalışma yapmaktır. Bunun yanı sıra Bitlis yöresi türkülerini tasnif edip gelecekte bu konuda yapılacak çalışmalar için bir kaynak oluşturmaktır. Çalışmada TRT Repertuarı, basılı ve dijital kaynaklar taranıp sekten yedi türküye ulaşılmıştır. Çalışmada dağınık halde bulunan Bitlis yöresine ait türküler bir araya getirilmiştir. Ayrıca Bitlis türküleri özellik, şekil ve yapılarına göre tasnif edilmiştir. Çalışmanın başında Bitlis yöresine ait genel bilgiler sunulmuştur. Türküler hakkında gerekli bilgiler verilmiş, metinler sıralanmış, sözlük ve dizin çalışmasıyla tamamlanmıştır.
Nevruz Bin İsa'nın Manzume-i Kıssa-i Kerbelası (Varak 70a-139b)

Kerbela hadisesi, İslam toplumunda ve coğrafyasında derin izler bırakmış tarihi ve toplumsal bir olaydır. Hz. Hüseyin'in Kerbela'da şehit edilmesi; farklı zamanlarda, farklı nazım biçim ve türleri içerisinde ele alınmıştır. Edebiyatımızda, bu hadisenin izleri yüzyıllar boyunca silinmemiştir. Çalışmada, Kerbela hadisesini anlatan eserlerden biri, Nevruz B. İsa'ya ait Kıssa-i Kerbela adlı eseri incelenmeye çalışıldı. Çalışmamız temel itibariyle üç bölümdür. Birinci bölümde şairin hayatı ve edebi yönü üzerinde durulduktan sonra, eserin konu bakımından özeti verilmiştir. İkinci bölümde eserin genel özelliklerine değinilmiş, dil ve imla özellikleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca eser vezin, kafiye ve redif bakımından da incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise tespit edilen yazma nüshadan yola çıkılarak transkripsiyonlu metin oluşturulmuştur.
Binbir Gece Masalları'nın Anadolu Türk masallarına etkileri üzerine bir araştırma

İnsanoğlunun, yaşanılmış geçmişşini ve hayal ettiği geleceğini bir varmış, bir yokmuşla anlatan, olması istenilen kültür aktarımını en güzel şekilde sağlayan sözlü yollarla aktarılan edebi türe masal adı verilmektedir. Masal, o kadar büyük bir dünyadır ki, bütün bir evreni alır, insanın hafızasına yerleştirir. Her yeni doğan çocukla birlikte de birçok evrenleri ortaya çıkarır. Bize düşen geçmişşte oluşturulan, adında sonsuzluğu simgeleyen, Binbir Gece Masalları'nda kendi evrenimizi ortaya çıkarmaktır. Çalışmamızda, Binbir Gece Masalları'nın Türkçeye çevirileri arasında bulunan farklılıklar belirlenecek, Anadolu Türk masalları ile ortak ya da benzer masalları üzerine karşılaştırma yapılacak, bulunan masallar tabloda gösterilecektir. Amacımız, dipsiz bir kuyu olan Binbir Gece Masalları'nda var olan ondan etkilenen Anadolu Türk masallarını bilim dünyasına tanıtmaktır.
Mehmed Şerif Efendi divanı

Bu çalışmada Mehmed Şerif Efendi'nin hayatı, edebi kişiliği, eserleri, divanının incelemesi ve metni ortaya konulmuştur. Mehmed Şerif Efendi, 18. yüzyılda yaşamıştır. Ebuishakzadeler namıylameşhur bir aileye mensuptur. 83. Osmanlı şeyhülislamıdır. Kadın şairlerimizin enmeşhurlarından Zübeyde Fıtnat Hanım'ın kardeşidir. Yurtiçi ve dışı kütüphanelerde 13 yazma nüshası bulunan mürettep bir divana sahip orta seviyede bir divan şairidir. Bu çalışmada esas olarak Mehmed Şerif Efendi Divanı'nın çeviri yazılı metni ortaya konulmuş, şekil ve muhteva bakımından incelemesi yapılmıştır. Ayrıca Mehmed Şerif Efendi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri incelenmiştir. İMehmed Şerif Efendi Divanı? konulu bu tezle birlikte Mehmed Şerif Efendi hakkında en geniş araştırma yapılmıştır.
Abdülmecid Sivasi Divanı

Bu çalışmada 16. ve 17. yy. mutasavvıf şairlerinden olan Abdülmecid Sivasi divanı incelenmiştir. Halveti tekkesi ulemasından olan müellifin divanından başka kütüphane kayıtlarında yirmi adet kitabı bulunmaktadır. Divanının ise Süleymaniye Kütüphanesinde beş, İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesinde bir adet olmak üzere toplam altı nüshası çalışma konusunu oluşturmuştur. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde yazarın hayatı ve yaşadığı yüzyılın genel özellikleri, ikinci bölümde divanda işlenen dini ve tasavvufi konular, üçüncü bölümde cemiyete ve tabiata ait konular işlenmiş ve dördündü bölümde ise divan metni verilmiştir.
Reha Çamuroğlu'nun tarihİ romanları üzerine bir inceleme

Tarihi roman, Tanzimat Dönemi ile birlikte Türk edebiyatına girmiş, asıl gelişimini ise Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirmiş bir roman türüdür. Tarihi romanlar, Türk edebiyatına girdiği günden günümüze dek ilgiyle karşılanmıştır. Yazarlar da okurların ilgisine karşılık vererek tarihi roman türünde birçok eser ortaya koymuştur. Ortaya konan eserler, genellikle, tarihi romanın doğasına da uygun olan tezli eserlerdir. Bu durum, tarihi romana dair birçok tartışmayı da beraberinde getirmiş, türe dair birçok sorunsalın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yazı hayatına tarihçi kimliğiyle giren Reha Çamuroğlu da 1999 yılından itibaren tarihi romanlarıyla öne çıkmıştır. Araştırma-inceleme kitaplarına konu olan temaları romanlarına da yansıttığı açıkça görülür. İlk romanı İsmail'den itibaren yazmış olduğu sekiz romanın yedisi tarihi roman türündedir. Bu çalışmada Reha Çamuroğlu'nun tarihi romanları roman inceleme yöntemlerine uygun bir şekilde, 'kurgu, zaman, mekan, anlatıcı bakış açısı ve kişiler' kategorilerinde incelenmiş, gerekli görüldüğü yerlerde diğer disiplinlerden de yararlanılmıştır. Böylelikle tarihi roman bağlamında Reha Çamuroğlu, Türk edebiyatı tarihi içinde konumlandırılmaya çalışılmıştır.
Şeyhülislam Yahya Divanı'nda soyut unsurlar

Bu tezin konusu, XVII. yüzyılın en önemli şairlerinden olan Şeyhülislam Yahya Divanı'ndaki soyut kavramlardır. Bu çalışmada hedef soyut unsurların sözlük anlamının dışında metin içerisinde kazandığı yeni anlam genişlemelerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Böylece Yahya'nın hayal dünyası daha ayrıntılı incelenmiş, şiir dünyası ve anlayışı hakkında daha fazla bilgi sahibi olunmuştur. Çalışmamızın Giriş kısmında çalışmanın konusu ve önemi, yöntemi, kaynakları ve şairin hayatı ve edebi yönü üzerinde durulmuştur. Giriş kısmının yanı sıra Yahya Divanı okunup bu divandaki soyut kavramlar Tabiat, Kozmik Alem, Evren, İnsan, Din ve Tasavvuf ve Toplum olmak üzere 4 bölüme ayrılmıştır. Bu 4 bölümdeki soyut unsurlar ve bunların benzetildiği somut unsurlar alfabetik olarak sıraya dizilip beyitler günümüz Türkçesine aktarılıp benzeyen ve benzetilen yönünden incelenmiştir. Aynı soyut-somut unsura sahip beyitlerden en edebi olanı tercih edilip bazen birden fazla beyit de incelemeye konu olmuştur. Yeri geldiğinde edebi sanatlara da yer verilmiştir. Bu 4 bölüm içerisinde en uzun kısmını İnsan, en kısa bölümü de Toplum oluşturuyor. Ayrıca soyut unsurlar benzeyen-benzetilen ve benzetilen şeklinde iki tablo halinde alfabetik olarak gösterildi. Sonuç kısmında ise çalışmanın kısa bir değerlendirilmesi yapılmış, şairin şiirleri ve edebi yönü üzerinde durulmuş, soyut ve somut unsurların nasıl işlendiği hakkında bilgiler verilip rakamsal sonuçlara da yer verilmiştir. Çalışmamız soyut unsurların somut unsurlara benzetilmesi yoluyla sözlüklerde olmayan ve metin içinde kazandıkları farklı mana ve değişimleri tespit etmektedir.
Toplumsal değişim bağlamında Aşk-ı Memnu romanının ve dizilerinin karşılaştırılması

Aşk-ı Memnu romanı Osmanlı'da batılılaşmanın hareketlerinin en yoğun döneminde kaleme alındı. Halit Refiğ tarafından TRT'ye dizi olarak uyarlandığında ülke yeni bir askeri müdahaleden çıkmıştı. Son uyarlama ise 1980 sonrası apolitikleşen ve tüketen bir toplumu yansıtır nitelikte yapıldı. Çalışmanın da amacı Aşk-ı Memnu'nun yaratıldığı ve uyarlandığı dönemleri anlamaktı. Çalışmada, Siyasi değişikliklerin her dönemin popüler kültür ürünlerini ne yönde değiştirdiği, aynı eser üzerinden ve Türkiye'nin 3 önemli siyasi dönemi ele alınarak tartışıldı.
Hayat mecmuasında edebİ muhteva: Şiir ve hikaye, 1926-1929

Bu çalışmada Hayat mecmuasındaki telif şiir ve hikayeler incelenmektedir. Giriş bölümünde mecmua yazarlarının şiir ve hikayeye dair yazdıkları nazari yazılar değerlendirildi. Bu yazılarda yazarlar edebi eserin oluşturulması ile ilgili teklifler sundukları gibi, edebi eserlerde gördükleri eksiklikleri de tenkit etmişlerdir. Bu tenkitler polemikleri beraberinde getirmiştir. İkinci bölümde mecmuadaki şiirlerin şekil açısından tasnifi ile muhteva açısından incelenmesinden oluşmaktadır. Şiirler ağırlıklı olarak, ölçü açısından hece ölçüsü ile; kafiyeleniş açısından koşma tipi kafiye ve çapraz kafiye ile yazılmışlardır. Mecmuanın ilk sayılarında sosyal konulu şiirler ağırlıklı iken, sonraki sayılarda ferdi konulu şiirler ağırlıklıdır. Mecmuada şairler çok farklı konularda şiirler yazmışlardır. Şiirlerde en çok kullanılan tema ferdi aşk temasıdır. Farklı temalarda da şiirler yazılmıştır. Mecmuada daha önceki dönemlerde tanınmış Faruk Nafiz, Halit Fahri, Celal Sahir, Enis Behiç, Şükufe Nihai... gibi şairlerle birlikte Necip Fazıl, Ahmet Hamdi, Yaşar Nabi, Sabri Esat, Vasfi Mahir... gibi şairler de şiirler yazmışlardır. Üçüncü bölümde mecmuadaki hikayeler incelendi. Mecmuada hikaye sayı bakımından şiire nispetle çok azdır. Hikayelerde yazarlar umumiyetle sosyal konulara yer vermişlerdir. Hikayeler o devir hayatına tarihi, ekonomik, sosyal ve siyasi açıdan ışık tutacak niteliktedir. Mecmuada o dönemde meşhur olan Reşat Nuri, Aka Gündüz ile birlikte, Seniha Sami, Fuat Bahattin, Safvet Örfi ve Suat Derviş de hikaye yazmıştır. Mecmuadaki sosyal muhtevalı şiirler ile hikayeler arasında benzerlikler kendini hissettirmektedir. Sonuç bölümünde bu benzerlikler belirtilmiştir. Çalışmamızın sonuna mecmuadaki telif şiir ve hikayelerin şair ve yazarlarına göre fihristi verilmiştir.
Nazan Bekiroğlu'nun hikaye ve romanları üzerine bir inceleme

'Nazan Bekiroğlu'nun Hikaye ve Romanları Üzerine Bir İnceleme ', isimli yüksel lisans tezinde 1997'den beri yayımlanan iki hikaye kitabı ve dört romanı anlatıcı, anlatma yöntemi ve öğeleri bağlamında incelenmiştir. Bu tezde, yazarın öykülerinin ve romanlarının tekniğiyle ilgili boşluk kapatılmaya çalışılmıştır. Hikaye ve romanlarının genel konusunu; yazma sorunsalı, aşk, yaratılış, tasavvuf ve varlık kavramları oluşturur. Bekiroğlu, tüm kitaplarında insan öğesini ön planda tutmuş, insanın iç dünyasına yönelmiştir. Bu yüzden roman ve hikayelerinde evrensel değerleri vurgulamıştır. Nazan Bekiroğlu'nun öykü ve romanlarına genel olarak bakıldığında; öykü ve roman kişilerinin geçmişş dönemlerde yaşayan kahramanlar olduğu görülür. Yazar anlatmak istediklerini bu kişiler üzerinden verir. Yaşanıyor ve yaşanacak olanların tespiti için, yaşanmışlık üzerinden hareket eder. Bunu da geçmişş zaman elbiseleri giymiş kişiler üzerinden sağlar. Dahası, profesyonel tüm akademik ve edebi birikimlerini birleştiren Nazan Bekiroğlu edebiyatımızın başarılı bir yazar olarak yerelden evrensele uzanan yaklaşımla eserlerini ortaya koyar.
Boşboğaz ile Güllabi dergisi inceleme-tahlili fihrist-seçme yazılar

Bu tez çalışmasında, Rumi 24 Temmuz 1324 (06.08.1908) ile 01 Kanun-u Evvel 1324 (14.12.1908) tarihleri arasında yayımlanmış olan Boşboğaz ile Güllabi dergisinin incelemesi yapılmış, yazar ve konu fihristi çıkarılmıştır. Tez bir giriş ile üç ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde, mizah ve mizahi Türk ebebiyatı tarihi ile ilgili bir yazı bulunmaktadır. Birinci bölüm, Boşboğaz ile Güllabi dergisinin tahlilini ve yazar kadrosu ile ilgili bilgilendirmeyi içermektedir. İkinci bölümde, yazar adlarına ve konularına göre Boşboğaz ile Güllabi dergisinin fihristi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise Boşboğaz ile Güllabi dergisinde yer alan metinlerden seçilmiş yazılar, sonuç yazısı, kaynakça ve ekler bulunmaktadır.
Elif Şafak'ın mahrem romanında söz varlığı

Söz varlığı; bir dilin sadece ölçünlü dilde kullanılan sözcüklerini değil o dili oluşturan toplumun gelenek göreneğini, maddi ve manevi kültürünü, yaşanmışlıklarını ve dünya görüşünü yansıtan tüm sözcüklerini kapsar. Bu sebeple bir dilde konuşulan sözcüklerin hepsine söz varlığı denir. Söz varlığı çalışmalarıyla dilin tarihi süreç içinde gelişimine ve değişimine ışık tutulur. Böylece dilde meydana gelen ses, anlam ve şekil değişiklikleri ortaya çıkarılır. Bu çalışmada, Elif Şafak'ın Mahrem romanındaki söz varlığının ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda Doğan Aksan'ın Türkçenin Söz Varlığı ve Her Yönüyle Dil adlı eserleri temel çerçeve alınıp diğer kaynaklardan da yararlanılarak romandaki söz varlığı unsurları kaynak tarama yöntemiyle tespit edilmiştir. Tespit edilen unsurlar sınıflandırılarak romanda geçtikleri cümleler, sayfa numaralarıyla birlikte verilmiştir. Bunların sözlüksel dizini yapılmıştır. Elde edilen bulgulardan yararlanılarak Elif Şafak'ın Mahrem romanında Türk dilinin söz varlığını etkin şekilde kullandığı tespit edilmiştir. Anlatımında söz varlığının ikileme ve deyim ögelerinden sıkça yararlandığı görülmüştür. Bunların yanında argo sözcüklere, terimlere, yabancı sözcüklere ve kalıp sözlere de yer verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca yine bu eserden yola çıkılarak yazarın üslubuyla ilgili pek çok çıkarımlarda bulunulmuştur. Bu çalışmayla Türk dilinin gücünü, zenginliğini ve anlatım imkanlarını yansıtan pek çok ikileme, deyim, atasözü, kalıp söz, terim, argo söyleyiş ortaya çıkarılmıştır. Saptanan bu söz varlıklarının, Türk dilinin geniş söz varlığının ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağı beklenmektedir.
Servet-i Fünun Dergisi (443-494. sayılar)

Bu çalışma, 26 Ağustos 1315 (7 Eylül 1899) ve 19 Ağustos 1316 (1 Eylül 1900) tarihleri arasına denk gelmektedir. Derginin, on sekizinci ve on dokuzuncu ciltlerini ihtiva etmektedir. Bir döneme ekol/dönem sahipliği de yapan Servet-i Fünun dergisi, yazılı basın tarihimizin en önemli mecmualarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır
Özbek yazar Abdulla Kahhar'ın 'Koşçınar Çırakları' adlı romanında tasvirİ fiiller

Bir esas fiille ona zarf-fiil eki ile bağlanan bir yardımcı fiilin birleşmesinden oluşan tasviri fiiller Özbek Türkçesinde oldukça zengindir. Çalışmada Özbek edebiyatının önde gelen yazarlarından Abdulla Kahhar'ın 'Koşçınar Çırakları' adlı romanındaki tasviri fiiller incelenmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Özbek Türkçesi, tasviri fiiller, incelenen eser ve yazarı hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde romanda tespit edilen tasviri fiillerdeki 25 adet bil-, bol-, çıq-, kel-, kir-, kör-, otir-, öl-, öt-, qara-, qoy-, taşla-, tur-, tüş-, yat-, yubar-, yür-, al-, bar-, ber-, ket-, qal-, sal- başla-, yaz- yardımcı fiilleri yapı ve anlam bakımından incelenmiştir. Üçüncü bölüm Kiril harfli metnin Latin alfabesine dayalı olarak oluşturulan çeviri yazısından ibarettir. Dördüncü bölümde ise çalışma sonucunda tasviri fiillerle ilgili veriler değerlendirilmiş ve ortaya çıkan sonuç ifade edilmiştir.
11-17. yüzyıl orta Asya Türkçesinin söz varlığı

Bu çalışmada Eski Uygurca metinler ve Eski Türk yazıtları haricinde İslami dönem Türkçe metinlerde görülen Türkçe kelimelerin söz varlığı ortaya konulmuştur. Arapça, Farsça kelimeler bu söz varlığı çalışması dışında tutulmaktadır. İncelemiş olduğumuz kelimeler, Türkçe kökenli olanlarla sınırlıdır. Mümkün olduğunca ulaşabildiğimiz 11 -17. yüzyıl Orta Asya Türkçesine ait eserler taranarak söz varlığı çalışması tamamlanmaya çalışılmıştır. İslami dönem öncesinde görülmeyen yeni kök ile türeme sözcüklerin bir araya getirilmesi, 12 -13. yy. sonrası Türkçesinin söz varlığının ortaya konması amaçlanmaktadır. Bahsi geçen yüzyılları kapsayan süreç içerisinde söz konusu edilecek olan kelimeler için dönem dönem bakılmış, her döneme ait eserler taranmış ve sonrasında ayrıntılı bir incelemeye yer verilmeye çalışılmıştır. Çalışma, sırasıyla Karahanlı Türkçesi (11.-13. yüzyıllar); Harezm Türkçesi (14. yüzyıl); Çağatay Türkçesi (15.-17. yüzyıllar) ve Kıpçakça (13.-17. yüzyıllar) çerçevesi içerisinde ele alınmaktadır. İnceleme süreci içerisinde öncelikle Uigurisches Wörterbuch, An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Old Turkic Word Formation, Drevnetyurkskiy Slovar', Tietze'nin Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugatı ve incelenecek olan kelimenin söz varlığı yapısına bağlı olarak yardımcı olacak diğer başlıca kaynaklar ışığında gerçekleştirilmiştir. Bu sözlüklerle Türkçe kelimeler tespit edilerek Orta Asya Türkçesinin söz varlığı ortaya konulmuştur. Değerlendirilen kelimeler, ilk şeklinden itibaren diğer dönemlerde geçirmiş olduğu değişimlerle birlikte verilmiş olup varsa birer örnekle desteklenmiştir. Çalışmamızda, İslami dönem öncesinde görülmeyen yeni kök ile türeme sözcükler bir araya getirilmiştir. Böylece 11 -17. yüzyıl Orta Asya Türkçesinin söz varlığı tek bir çalışma içerisinde verilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın kapsamı ve sınırlılıkları, bahsi geçen yüzyılları kapsayan eserlerden oluşmaktadır.
Hamzaname (11. cilt)

Türk edebiyatı bünyesinde ele alınan Hamza-nameler, ilk defa Emir Süleyman Çelebi'nin musahiplerinden şair Ahmedi'nin kardeşi Hamzavi tarafından yazıya geçirilmiştir. 14. yüzyılda Türkler tarafından şekillendirilen bu eser, milli bir hüviyet kazanmış ve Türkler arasında itibar görmüştür. İçeriğinde gaza anlayışından dolayı teşekkül eden dini motifler barındırır. İslam peygamberi Hazreti Muhammed'in kendisinden bir yaş büyük olan amcası Hazreti Hamza'nın merkeze alınarak, ailesi ve çevresi etrafında gelişen bu olaylar; okunduğu kitleye kahramanlık, cesaret, adalet, hak ve hukuk duygularını aşılamayı amaçlamıştır. 11. Ciltte Hazreti Hamza'nın, İran şahı Nuş-i Revan'la yaptığı savaşlar anlatılır. Söz varlığı ve gramer açısından oldukça verimli bir metin olan Hamzaname'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzaname'nin 11. Cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk.
Azerbaycan sahası tezkireleri ve Seyyid Azim Şirvanİ'nin tezkiresi

Bu doktora tezi, tezkire denilen, şairlerin biyografilerinden bahsedip seçilmiş şiirlerine yer veren bir edebi türle ilgilidir. Bu tezde, Azerbaycan Sahası Tezkireleri ve Seyyid Azim Şirvani'nin Tezkiresi çeşitli açılardan incelenmiştir. Azerbaycan sahasında 16. yy. dan günümüze kadar bizim tespit edebildiğimiz 15 civarında şair tezkiresi yazılmış ve çalışmamızda bu tezkirelerin adı, yazarı, özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bunlardan bazıları sadece bir bölgenin şairlerini, bazıları genel olarak Azerbaycan Türkçesi ile şiir yazmış bütün şairleri, bazıları da daha geniş çaplı olup bütün Türk ve İran şairlerini içine alır. Azerbaycan sahası şairlerini ele alan bu tezkirelerden biri Anadolu Türkçesiyle, biri Çağatay Türkçesiyle, ikisi Azerbaycan Türkçesiyle ve on biri de Farsça yazılmıştır. Bunlardan son dönemde yazılanları antoloji tipi tezkire özelliği göstermektedir. Seyyid Azim Şirvani, 1835- 1888 yıllan arasında Azerbaycan' m Şamahı şehrinde yaşamış bir şair ve yazardır. Çocukluk ve gençlik yıllarında iyi bir eğitim alan Seyyid Azim, Arapça ve Farsçadan başka Dağıstan ve Kafkasya'da konuşulan Lezgiceyi öğrenmiştir. Müellif, gençlik yıllarında değişik İslam devletlerini gezmiş ve eserlerine buralarda gördüğü vaziyeti aksettirmiştir. Aynı zamanda bir eğitimci olan Seyyid Azim, Şamahı'da bir ilkokul açmış, yeni usulle dersler vermiş ve ders kitapları yazmıştır. Klasik tarzda yazdığı şiirleriyle meşhur olan Seyyid Azim' in bir de Tarih-i Şirvan-name adlı tarih kitabından söz edilmektedir. Fakat bu kitap kayıptır. Seyyid Azim Şirvani'nin en önemli eseri şairler tezkiresidir. Seyyid Azim Şirvani, tezkiresini, bütün Türk şairlerini içerecek şekilde hazırlamayı düşünmüş ama eserini tamamlayamamıştır. Eserde 120 şairden 55 'inin hayatı ve edebi şahsiyetleri ile ilgili orijinal değerlendirmeler vardır. Eser, Azerbaycan Türkçesi ile yazılmış, yer yer Türkiye Türkçesinin söyleyiş özelliklerinden yararlanılmıştır. Eserde Farsça şiirler ve Klasik Edebiyatla ilgili değişik bilgilerin bulunduğu ayrı bir bölüm de bulunmaktadır. Bu çalışmada, tezkirenin metin kısmı bilimsel eserlerde kullanılan transkripsiyon sistemi kullanılarak bugünkü alfabeye çevrilmiş ve sona yer, şahıs ve eser adlan dizini ilave edilmiştir.