turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk İş Hukukunda işçinin dinlenme hakkı

Dinlenmek; bütün çalışanların ihtiyaç duyduğu sosyal bir haktır. Şahsa sıkı sıkıya bağlı olan bu hak aynı zamanda Anayasal güvence altındadır. Toplam altı bölümden oluşan 'Türk İş Hukukunda İşçinin Dinlenme Hakkı' başlıklı tez çalışmamızda ulusal mevzuat esas alınarak, işçinin dinlenme hakkı bütün yönleriyle incelenmektedir. Birinci bölümde; genel olarak dinlenme hakkı kavramı, amacı ve hukuki niteliği açıklanmaktadır. Tez çalışmamızın ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümleri 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki dinlenme hakkına ilişkin düzenlemelere ayrılmıştır. İkinci bölümde; dinlenmeler başlığı altında ara dinlenmesi, gece dinlenmesi ve sağlık dinlenmesi konuları anlatılacaktır. Üçüncü bölümde; tatiller başlığı altında hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatiller ele alınacaktır. Dördüncü bölümde ise; yıllık ücretli izin konusu üzerinde detaylı biçimde durulduktan sonra dinlenme amaçlı olmayan izinler ve özel bir uygulama olarak ücretsiz izin meselesi incelenecektir. Tez çalışmamızın beşinci bölümünde, dinlenme hakkı 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında ara dinlenmesi, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatiller ile yıllık ücretli izin başlıkları altında değerlendirilecektir. Son olarak altıncı bölümde ise; dinlenme hakkı 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun yani; Basın İş Kanunu kapsamında ara dinlenmesi, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatiller, özel sebeplere bağlı ücretli izinler ile yıllık ücretli izin konuları altında anlatılacaktır.
Mülkiyet hakkı çerçevesinde kentsel dönüşüm

Kentsel dönüşüm, kişinin mülkü olan taşınmazını ilgilendiren bir uygulama süreciolduğundan, temel haklardan olan mülkiyet hakkını doğrudan etkilemektedir. Esasenkentsel dönüşümün gerçek ve görünür ilk amacı, kişinin eskiyen, köhneyen, yıpranan veya artık riskli hale gelen taşınmazını yenilemek ve korumak olduğundan mülkiyetikorumayı hedeflemektedir. Ancak uygulama sürecinde kentsel dönüşümün kamusalamacı olan riskli alan ve riskli yapıların ıslahı ile yenileme bölgelerinin iyileştirilmesi, sağlıklılaştırılması ve estetik hale getirilmesi hedefi, yer yer dönüşüme konu taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını ikinci plana iterek, salt bu hedefe güdümlenmiş olmaktadır. Sürecin fiili uygulamalarında görülen ve bir nevi kaygıya dönüşmüş olan bu hedef, yasal düzenlemelerin oluşturulma aşamasında da kendini göstermektedir. Neticedemülkiyet hakkı, hem teorik hem de pratik alanda ötelenmekte ve kentsel dönüşüm uygulama ve projelerinin istenilen şekilde sonuçlandırılması öncelenmektedir. Bu çalışmada, kentsel dönüşüm uygulama aşamalarının, yasal düzenlemelerin yol açtığı veya açabileceği mülkiyet hakkı ihlallerine sebebiyet verebilecek hususlar üzerinde irdeleme yapılmıştır. Mülkiyet hakkı ihlalleri ile neticelenen düzenlemeler ile ilgili olarak Anayasa'nın 35. maddesinde yer alan mülkiyet hakkı özelinde, temel hak ve özgürlükler kapsamında öğreti ve yargısal kararlar çerçevesinde değerlendirmeler ve tartışmalar üzerinde durulmuştur.
Finansal kiralama sözleşmesinin sona erme nedenleri ve sona ermenin sonuçları

Çalışmamızın ana konusunu finansman yöntemlerden biri olan finansal kiralamaya ilişkin kiracı ve kiralayan arasında yapılan finansal kiralama sözleşmelerinin sona erme halleri ve bunun sonuçlarını oluşturmaktadır. Çalışmamızda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun hükümleri temel alınmış ve yine yeri geldikçe sona ermeye ilişkin mülga 3226 Finansal Kiralama Kanunu ile 6361 sayılı FFFK arasındaki farklar da ele alınarak konuyla bağlantılı öğretideki görüşler ve yargı kararları da irdelenmiştir. Çalışma konusunun en tartışmalı noktalarına ikinci ve üçüncü bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde finansal kiralama sözleşmesinin kendiliğinden sona erme nedenleri ve bunun sonuçları ele alınmış; üçüncü bölümde ise taraflardan birinin feshiyle finansal kiralama sözleşmesinin sona ermesi ve bunun sonuçları ele alınmıştır. Çalışmamızın ilk bölümünde ise aslında ikinci ve üçüncü bölümde anlatılan sona erme haliyle bağlantılı olduğunu düşündüğümüz ve konunun daha net anlaşılmasını sağlayacak olan finansal kiralama kavramı, finansal kiralama sözleşmesinin unsurları, sözleşmenin şeklinin yanı sıra sona erme halinde belirleyici bir rol üstlenen sözleşmenin tescil ve şerhinin nasıl yapılacağı ve finansal kiralamanın sürekli borç ilişkisi doğurması gibi bazı temel hususlara açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
Alacaklısını zarara sokma kastıyla mevcut eksiltme suçu (İİK m. 331)

Mevcut eksiltme suçu, İİK m. 331'de düzenlenmiş olup, borçlunun alacaklısını zarara sokmak maksadıyla mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirerek veya asil olmayan borçlar ikrar ederek mevcudunu suni surette eksiltmesi ve alacaklının borçlu aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat etmesi halinde meydana gelen suç tipi olarak tanımlanmaktadır. Mevcut eksiltme suçunun faili, alacaklısını zarara sokma kastıyla mevcudunu azaltan borçludur. Mevcut eksiltme suçu bakımından konusu, alacaklısına zarar verme kastıyla hareket edilmek suretiyle gerçekleştirilen ve borçluya ait olup azaltılan 'malvarlığı'dır. Mevcut eksiltme suçunun oluşumu açısından fiilin gerçekleştirildiği malvarlığının bizzat borçluya ait olması şarttır. Mevcut eksiltme suçunda şikayetten vazgeçme TCK sistematiğinde olduğu gibi sadece hüküm kesinleşinceye kadar değil, hüküm kesinleştikten sonra da ve hatta hüküm infaz edilirken dahi mümkün olmaktadır. Mevcut eksiltme suçuna yaptırım olarak hem hapis cezası hem de adli para cezası öngörülmüştür.
Tireli Muhammed İbn Melek'in 'Şerhu Mesabİhi's-Sünne' adlı eserinin edisyon kritiği ve değerlendirilmesi 'İman-nikah bölümü)

Bu doktora çalışmasında, İbn Melek er-Rumi olarak bilinen Muhammed b. Abdullatif'in Şerhu Mesabihi's-Sünne isimli şerhi, kitabın başından nikah bölümüne kadar doktora öğrencisi Raed Alaween tarafından tahkik edilmiş ve değerlendirilmiştir. Konunun seçilme sebebi: Alanında son derece kıymetli bir eser olan Şerhu Mesabihi's-Sünne'nin önemli bir şerhi olması, mevcut yazmaların modern neşir ilkelerine uygun olarak yayınlanarak ilmi çevrelerin ve müslüman dünyasının faydasına sunulmak istenmesi. Tezin içeriği: Tez, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun önemi ve seçilme sebebi açıklanmıştır. Birinci bölümde müellif Bağavi ve şarih İbn Melek'in hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Öncelikle Bağavi'nin hayatı, ismi, nesebi, doğum yeri, hocaları, öğrencileri, yazdığı eserler ve vefatı anlatılmıştır. Şarih İbn Melek hakkında da ayrıntılı bilgi verilmiş, ismi, nesebi, hocaları, yaşadığı dönemin siyasi, ilmi ve sosyal durumu ortaya konmuş, yazdığı eserler, öğrencileri, alimlerin kendisi hakkındaki övgüleri ve vefatı anlatılmıştır. İkinci bölüm, Mesabihu's-sünne'ye ayrılmıştır. Bu eserin önemi, başta İbn Melek'in şerhi olmak üzere bu esere yapılan şerhler, eserin isminin tespiti, şerhin İbn Melek'e aidiyetinin kontrolü, şarihin şerhinde takip ettiği yöntem ve kullandığı kaynaklar bu bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölüm, eserin tahkikli metni hakkındadır. Burada mevcut yazma nüshalar tanıtılmış ve tahkikli metin eserin başından nikah bölümüne kadar verilmiştir. Sonuç kısmında, çalışmamızdan ortaya çıkan neticeler, bazı tavsiye ve tekliflere yer verilmiştir.
Vergi Hukuku açısından kişisel verilerin korunması

Kişisel verilerin korunması ve bu hususta verisi işlenen kişilere tanınan haklar, günümüzde önemi gittikçe artan ve ülkeler tarafından çeşitli çözüm önerileri getirilmek istenen konulardan birisini oluşturmaktadır. Nitekim teknolojinin de gelişmesiyle birlikte, kişisel verilerin işlenmesi hem çok daha kolay hale gelmiş hem de işlenen veri sayısı çok daha fazla artmıştır. Çalışma kapsamında, öncelikle kişisel verilerin korunmasına ilişkin kavramsal açıklamalara ve kişisel verilerin korunması hakkının niteliğine ilişkin tartışmalara yer verilmektedir. Kişisel verilerin korunması, küresel bir konu olduğundan, kişisel verilerin korunması hukukunun gelişiminin değerlendirilmesi de önemlidir. Bu çerçevede, mevzuatımıza da etki eden uluslararası kaynaklar ele alınmıştır. Ülkemizde ise, 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa'nın 20. maddesinin 3. fıkrasına eklenen hüküm çerçevesinde, kişisel verilerin korunması bir hak olarak Anayasa'da açıkça yer almaya başlamıştır. 2016 yılında da, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu yürürlüğe girmiştir. Bu çerçevede, çalışma kapsamında 6698 sayılı Kanun'un getirdiği düzenlemelere de ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Söz konusu Kanun ile getirilen düzenlemeler, vergi mükellefleri açısından da önemlidir. Nitekim uluslararası kaynaklara da benzer şekilde, Kanun ile kişisel verileri işlenen gerçek kişilere oldukça önemli haklar tanınmaktadır. Çalışma kapsamında da, vergi mükelleflerinin kişisel verilerin korunmasına ilişkin hakları, vergi konularına ilişkin istisnalar ışığında ele alınmaktadır.
Yeni nesil teknolojilerden insansız hava aracı ve özel hayatın gizliliğinin korunması

Askeri amaçlar için üretilen insansız hava aracının, birey kullanımına kadar olan evrimi ve gelişimi hayatın her alanına nüfuz etmeye devam etmektedir. İHA'lara entegre edilebilen faydalı yükler, uçuş süresinin uzunluğu, insan faktörünün nerdeyse sıfıra inmesi gibi avantajları sayesinde kamu güvenliğinin ve huzurunun sağlanması için polis teşkilatı tarafından da İHA kullanımı son yıllarda çarpıcı biçimde artmaktadır. Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki Havacılık Dairesi Başkanlığı 2018 yılı itibari ile 81 ilde İHA büro amirliklerinin kurulumu tamamlanmış olup gelecek vizyonu olarak her geçen gün İHA kapasitesini arttırmaktadır. ABD'de yaşanan 11 Eylül saldırısından sonra 'tehlikenin tehlikesini önlemek' proaktif polislik anlayışı olarak benimsenmektedir. Tehlikenin önlenmesi ancak gelişmiş gözetim teknolojileriyle mümkün olmaktadır. Bu bağlamda polis tarafından aslında her an var olduğunu bildiğimiz ama aslında çoğu zaman göremediğimiz yeni nesil araçlarla yoğun bir gözetim teknolojisi kullanılmaktadır. Bilimdeki yenilikler, teknolojinin ilerlemesi bunun sonucu olarak, daha sofistike teknolojik kapasite, yalnızca artan verimlilikle değil, aynı zamanda ahlaki değerlerle, politik ve hukuki ilerlemeyle de ilişkilidir. Günümüzde gözetim teknolojilerinin yaygın ve yoğun kullanılması bireylerin, tüm hareket ve davranışlarının her zaman izleniyormuş gibi kendilerini ayarladıkları bir öz disiplin etkisini, Jeremy Bentham'ın kurguladığı ve Michel Foucault tarafından anlatılan 'Panopticon' metaforunu beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, özel hayatın gizliliği ve kamu güvenliği arasındaki değer çatışması, kolluğun yeni nesil gözetim araçlarından olan İHA kullanarak kapsamlı gözetiminden kaynaklanan en önemli etik sorunu olarak ortaya çıkmaktadır. Kolluğun İHA kullanımının her geçen gün yaygınlaşması ve kullanılan teknolojinin daha sofistike hale geleceği dikkate alındığında özel hayatın gizliliğine müdahale olabilecek durumların ihtimali artmaktadır. Kolluğun yetkilerini, bireyin haklarını belirlemek bu bağlamda özel hayatın gizliliği ile kamu güvenliğini arasındaki hassas dengenin sağlanmasında büyük önem arz etmektedir. Anayasa tarafından korunan temel ve hak hürriyetlere, olabilecek sınırlamaların ancak kanunla düzenlenebileceği noktasından hareketle, kolluğun İHA kullanımı ile ilgili kanuni düzenleme yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada insansız hava araçlarının kamu güvenliğinin sağlanmasına yönelik artan önemine değinilmiş, bu bağlamda insansız hava araçlarıyla ilgili mevzuatta ve güvenlik yönetimi alanlarında kapsamlı düzenleme yapılması ihtiyacının ortaya konulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Yabancı yatırımlar ve kamu hizmeti

Bu tez neoliberal devlet döneminde kamu hizmeti kavramı ve kamu hizmetininörgütlenmesinde yaşanan değişimin idare hukuku boyutunda ele alınması ve Türkiye açısından bahsi geçen değişimlerin değerlendirilmesine ilişkindir. Çalışmada kamu hizmetleri teknik bakımdan incelenmeye, genel bir tanıma oturtulmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte özellikle doktrine hakim olan kamu hizmeti yaklaşımınagünümüz siyasal süreci göz önüne alınarak alternatif bir bakış açısı geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede milli/yabancı yatırım hukukunun düzenlenmesinde siyasal tercihlerin önemi ve hukukun da buna göre şekillendiği anlaşılmaktadır. Türkiye'de hukuk sisteminin yapısall olarak değiştirilme sürecinin hem esas gayesi hem de bu dönüşümün belirleyeni niteliğindeki yabancı yatırım kavramı, emperyalizmleilişkilendirilerek hukuka sosyolojik yaklaşımlar üzerinden bir açıklama geliştirilmiştir. Buradaki esas amaç ise yabancı yatırımlara bakıştaki değişikliği anlama ve anlamlandırma çabasından ileri gelmektedir.
Yatırım ortamını iyileştirme koordinasyon kurulu

Neo-liberal politikalarla devlet yapılanmasında bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu dönüşüm uluslararası örgütler ve sermaye kuruluşları tarafından önerilen yapısall uyum paketleri ve düzenleyici reformlar çerçevesinde meydana gelmiş ve geleneksel devlet yapılanmasında bir kopuş yaşanmıştır. Türkiye'de bağımsız düzenleyici kurumlar ve üst kurullar olarak bilinen yapısall biçimler ülke ekonomilerinin birbirine eklemlenmesi hedefine yönelik oluşturulmuştur. Önemli alanların yönetiminin teslim edildiği bu kurullar yönetişim tipi örgütlenme modeline örnek teşkil etmektedir. Kurullar, sermaye ilişkilerinin yoğunlaştığı küreselleşmeye aracılık eden yapısall biçimler olarak varlığını sürdürmektedir. Türkiye'de, uluslararası ekonomiyle bütünleşmeyi sağlayacak ve sermaye açısından kolaylaştırıcı düzenlemelere öncülük edecek bir yapı olarak Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu kurulmuştur. Daha sonra yatırım ortamını iyileştirme çalışmalarına katkı sağlayacak Yatırım Danışma Konseyi oluşturulmuştur. YOİKK platformu ve YDK çok uluslu şirketler ve uluslararası finans kuruluşlarının aktörlerini bir araya getirerek, yatırımcıların taleplerinin ve isteklerininidarede ve yasal mevzuatta karşılanmasına yönelik faaliyetlerde bulunmaktadır. YOİKK, bu faaliyetleri farklı alanlar için oluşturulmuş teknik komitelerle, yeni adıyla çalışma gruplarıyla yürütmektedir. Yatırım mevzuatı ve yatırımla ilgili idari işlemlerieylem planları vasıtasıyla yeniden düzenleyen bu yapının, toplumsal ilişkileri dönüştürme kapasitesi bulunmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'yle değişime uğrayan yapı, çalışmalarına devam etmesine rağmen eski etkinliğini yitirmiştir. Bu çalışmada kurullar, YOİKK ve YDK'nın çalışmaları, yapıları, oluşturulmalarında etkili olan politikalar, devlet idaresindeki dönüşümü anlamak maksadıyla incelenmiştir.
Fıkıh mezheplerinin teyemmüm ve cebire meselelerine dair görüşleri

Namaz ibadeti konusunda tavizsiz bir tutum sergileyen İslam dini bu ibadeti ifa edebilme noktasında Müslümanlara bir takım ruhsatlar/kolaylıklar tanımaktadır. Bu ruhsatlardan bazıları da teyemmüm ve cebire meseleleri ile ilgilidir. Teyemmüm, suyu bulamayan veya bulup da bazı mazeretlerden dolayı kullanamayan kimsenin hades halini/hükmi kirliliği gidermek gayesiyle ellerini toprak cinsinden temiz bir şeye sürerek yüzünü ve kollarını onunla meshetmesidir. Cebire ise, vücudunun herhangi bir yerindeki kırık-çıkık vb. bir yaradan ötürü sargı bulunduran insanın abdest veya gusül sırasında bu sargıyı çözmeden üzerini meshetmekle yetinebilmesidir. Bu iki meselenin meşruiyyeti kitap, sünnet ve icma ile sabittir. Cumhur-u fukaha bu delillerden yola çıkarak teyemmüm ve cebirenin meşruyyetini ve ruhsat oluşlarını kabul etmektedir. Bu iki konunun detaylarında genel manada birbirine yakın tutumlar sergilemekle beraber mezheplerin ihtilafa düştükleri bazı noktalar da vardır. Bu araştırmada dört büyük mezhebe göre teyemmüm ve cebirenin tanımları, meşruiyyetleri, hükümleri, teyemmümün yapılabildiği maddeler, teyemmüm ile cebirenin farz, sünnet, mendup ve mekruhları, hem abdest almaktan hem de teyemmüm yapmaktan mahrum olan kişinin namazı ve teyemmümlü kimsenin imameti gibi durumlar ele alınmış, teyemmüm ve cebire ile eda edilebilen ibadetler ve bu ibadetlerin nihai durumları açıklanmış, dört mezhebin bu konularla ilgili ittifak ettikleri ve ihtilafa düştükleri noktalara dikkat çekilmiştir.
6570 sayılı gayrimenkul kiraları hakkında kanuna göre kira sözleşmelerinin sona ermesi

Kira, bir nesnenin kullanma hakkının, bir bedel karşılığında karşı tarafa bırakılması olarak tanımlanmaktadır. Kira sözleşmeleri konusu bakımından adi kira sözleşmesi ve hasılat kirası olarak ikiye ayrılabilir. Konumuzu teşkil eden gayrimenkul kiraları adi kiranın özel bir şeklini teşkil etmektedir. Ülkemizde, adi kira sözleşmeleri, Borçlar Kanunu ve 6570 sayılı Gayrimenkul Kiralan Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Kanun koyucu, konut ve işyeri niteliğindeki gayrimenkullerin ihtiyaca yeterli bir şekilde cevap verememesini göz önünde bulundurarak, 6570 sayılı Kanunla, Belediye teşkilatı içerisindeki musakkaf gayrimenkullerin kiralanmasını özel olarak düzenlemiştir. Kanun 1'inci maddesinin son fıkrasında BK hükümlerinin ancak bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin tatbik olacağını belirtmiştir. 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun 7. maddesinde ve 12'inci maddesinde kira sözleşmesinin sona erme nedenleri tek tek ve sınırlı nitelikte sayılmıştır.. Mesken ve işyeri hacmi bakımından, gelişmiş ülkelere göre, ülkemiz gerilerdedir. Bundan dolayı, 6570 sayılı Kanunun gayesi itibariyle, sosyal içerikli, kiracıları korumaya yönelik hükümler içerdiği görülmektedir. Kiracıların bu şekilde korunması ise, kiralayanın, kira akdini sona erdirme nedenlerinin sınırlandırılması ile gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Ancak, kiralayanın mülkiyet hakkını da yok sayacak şekilde kiracı korunmamalıdır. Tahliye davalarında hakimin, menfaat içtihatçılığı doğrultusunda tarafların menfaatlerini ve somut olayın özelliklerini gözeterek karar vermesi 6570 sayılı yasaya uygun olacaktır. Biz bu tezimizde 6570 sayılı Kanununun 7'inci ve 12'inci maddelerinde öngörülen tahliye sebeplerini Yargıtay içtihatlarından da yararlanarak incelemeye çalıştık. Çalışmamızın en sonunda, Gayrimenkul Kiralan Hakkında Kanununun öngördüğü tahliye sebepleri hususunda ulaştığımız sonuçlar belirtilmiştir. III
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Türk Anayasa Mahkemesi kararları kapsamında mülkiyet hakkı ve kamulaştırma

Temel bir insan hakkı olan mu lkiyet hakkı zaman içerisinde farklı formlarda ortaya çıkmış ve dinamikliğini daima korumuştur. Gu nu mu zde sosyal devlet anlayışının etkisiyle mu lkiyet hakkı sınırlanabilir bir hak olarak kabul edilmektedir. Kamulaştırmaişlemi ise bu hakka mu dahale yollardan biridir. Ancak özel mu lkiyet hakkına verilen önem de devam etmektedir. Nitekim anayasal du zeyde gu vencesi olan mu lkiyet hakkınamu dahale biçimlerinden Kamulaştırma da yine Anayasada du zenlenmiştir. Bu bağlamda mu lkiyet hakkı du zenlemesi ulusal ve uluslararası du zenlemelerdesınırlanabilir bir temel hak olarak yer almıştır. Söz konusu form elbette ki belirli bir su recin sonucu olarak olgunlaşmıştır. Ancak özel mu lkiyet ile bu hakka mu dahalebiçimlerinden Kamulaştırma, hala yargı organlarının sıklıkla incelediği bir konudur. Dolayısıyla gu ncelliği devam etmekte ve mu lkiyet hakkı ile hakka mu dahale arasında adil denge gözetmek u zere, yargı organlarınca da geliştirilen ölçu tler oluşmaktadır. Sonuç olarak çalışmanın konusu ve sorununu; mu lkiyet hakkının varlığı, hakkın kapsamınıngelişimi, sosyal devlet formundaki kamulaştırma işleminin meşruiyet koşulları ve buna ilişkin du zenlemeler ile yargı organlarının kararları oluşturmaktadır.
İnsani müdahale söylem ve pratiğinin Kosova bağımsızlık sürecine etkisi

1999 tarihinde NATO'nun BMGK yetkilendirmesi olmaksızın gerçekleştirdiği insani müdahale tüm öncüllerinden farklı bir konumdadır. Anılan müdahale hiçbir hukuki dayanak gözetilmeksizin yalnızca insan haklarının yeniden tesisi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ancak müdahalenin hukuka aykırı ancak meşru olması insani müdahale, hukuk ve meşruiyet gibi kavramları söylem olarak ele almayı gerektirmektedir. Bu noktada hukuk, kendisini oluşturan normların ötesinde bir söylem olarak ele alındığı takdirde hukuk ve hukuki söylemin söylem dışı alanla ilişkili olduğu ortaya çıkmaktadır. Hukuk, yalnızca kurallar bütünü olarak değil bir ilişki biçimi olarak iktisadi, siyasal, ideolojik alanla sıkı bir ilişkiliye sahiptir. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ABD'nin küresel kapitalizm içerisindeki öncü ve özgün rolü sermaye ve devletin uluslararasılaşması süresinde ve bu süreç içerisindeki küresel iktisadi, siyasal ideolojik dönüşümlerde büyük etki sahibi olmuştur. İkinci Dünya Savaşı öncesi dönemden farklı olarak 1945 sonrası dönemde emperyalizmin güncel formu içerisinde, bir devlet birden fazla sermaye grubunu ihtiva edebilmekte; bir sermaye grubu ya da tekil kapitalist ise birden fazla ülke içerisinde operasyon yürütebilmektedir. 1980'li yıllardan itibaren neo-liberal politikalar neticesinde uluslararasılaşma süreci ivmelenmiş, 1990'larda SSCB'nin dağılmasıyla, ABD hegemonyası küresel konjonktürde tek proje olarak kalmıştır. 1990 sonrası dönemin yeni uluslararası hukuk normları ekonomi politik perspektiften ele alındığında anlam kazanmaktadır. Nitekim uluslararası hukukun yaşadığı dönüşüm yalıtılmış bir iç dönüşüm değildir. Bu noktada 1990'lı yıllardan itibaren Soğuk Savaş dönemine ait hukuk ilkeleri yerlerini insani müdahale, koruma sorumluluğu, evrensel insan hakları, haydut devlet gibi kavramlar da açığa çıkan yeni bir hukuk mantığına bırakmıştır. Merkez kapitalist ülkelerin Yugoslavya savaşları esnasında sergiledikleri iktisadi, siyasal, hukuki pratikler ve bunları mümkün kılan söylemler insan hakları ve insani müdahale kapsamında korunan menfaati insancıllık hakkındaki genel kanaatin üstünde bir noktada konumlandırmaktadır. NATO'nun Kosova'ya doğrudan müdahalesi ve Kosova'nın bağımsızlığı, uluslararası hukuk içerisinde gelişen yeni müdahaleci perspektifin ürünüdür.
İdarenin yargı dışı denetim yollarının etkinliği

Hukuk devleti ilkesi, idarenin hukuka aykırı hareket etmesini önlemek maksadıyladenetim faaliyetinin varlığını zorunlu görmektedir. İdarenin denetlenmesi mecburiyetiidari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanmasına engel olmaz. Bu sebeple hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve icrai işlem gerçekleştirme yetkisine sahip olan idarenin gerçekleştireceği eylem ve işlemlerin denetlenmesi hukuken zorunludur. Söz konusu denetimin esası yargılamaya dayansa da günümüzde yargı dışı denetim yolları kendi varlıklarını göstermekte ve önemini artırmaktadır. Ancak yargı dışı denetim yolları kural olarak kararlarında bağlayıcılık taşımasa da yargısal denetime kıyasla cazipimkanlar sunmaktadır. Bu nedenle başta Batı hukuk sistemlerinde ombudsmanlık kurumu ve benzer insan hakları kurumları etkinliklerini pekiştirmektedir. Bu gelişmeler karşısında Türkiye, yargı dışı denetim yolları arasında yer alan idari ve siyasidenetimlerde işlevsel açıdan katkılara sahipken ulusal düzeyde insan hakları kurumlarınınoluşturulmasında geç kalmıştır. Özellikle son on yılda ülkemizde yeni insan hakları kurumları kurulmuş olmasına rağmen söz konusu kurumların yapısall ve işlevsel açıdan bazı eksiklikleri bulunmaktadır. Bu çalışma idarenin yargısal ve yargı dışı yollarladenetim farkları kapsamında yargı dışı denetim yollarının yapısall ve işlevsel etkinliklerini konu edinmektedir.