turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ra'if Necdet ve Yeni Mektub Numuneleri: İnceleme - metin

Ra'if Necdet ve Yeni Mektub Numuneleri adlı eserini çalışma amacımız gün ışığına çıkmamış, yeni neslin anlamadığı çeviri metinlerin kalmamasına yardımcı olmaktır. Mektup geleneğimizin devam etmesi ve kültürümüze katkı olması düşüncesinden hareket ederek böyle bir çalışmaya girmiş bulunuyoruz. Tozlu raflarda yok olup gidecek olan göz nuru metinleri oralardan çıkarılıp gün yüzü görmesi sağlandı. Meraklısına bunları tanıtmak, o dönem içerisinde değerlendirip sonuçlandırmak, devrin kültürel ve sosyal yaşantısını bugüne aktarmak ve yeni kuşakların geçmişşini görmesinde aydınlatıcı olmak amaçlandı. İlk önce müellifi hakkında bir araştırma yaparak bu teze başlandı. Metnin orijinaline bağlı kalınarak incelendi ve transkribe edildi. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yapılmış, tarama metodu kullanılmış, 20. yüzyılın başlarına ait eserin güncel tekniklere bağlı kalınarak analizi yapılmıştır. Çalışmamızda inceleme ve metin olmak üzere ana iki konu bulunmaktadır. Araştırmada 'Yeni Mektub Numuneleri'nin transkribinin yapılarak yeni mektup denilen şeklin geleneksel mektuptan farklı yönlerine değinilmiş, düzyazı geleneğinin sınıflandırılması üzerinde durulmuştur. Ra'if Necdet'in hayatı ve edebi kişiliği, eserleri sıralanmış olup dönemin tarihi hakkında bigiler verilmiştir.
Karayca metinleri

Türk dilinin Batı veya Kuzeybatı ya da Karadeniz-Hazar çevresi Türk lehçeleri arasında gösterilen Karay Türkçesi üzerine Türkiye'de ve dünyada yapılan çalışmaların sayısı oldukça az ve de çok değerlidir. Karay Türkçesinin söz varlığına ve gramerine yönelik olan bu çalışma, diğer çalışmalara söz varlığı tespiti, kelime ve ek analizleri bakımından destek olmak ve farklı bakış açıları kazandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaçla Karay Türkçesi iki farklı koldan değerlendirilmiştir. Bunlardan biri Troki ağzına ait olan Kowalski'nin Karaimische Texte im Dialect von Troki, diğeri ise Kırım Karaycasına ait olan Polkanov' un Krımkayların Atalar Sozı adlı eserleridir. Bu eserlerin söz varlığı, biçim birimlik dizin, kelime ve ek sıklık dizinleri oluşturulmuş sonrasında bu verilerden hareketle değerlendirme ve analizler yapılmıştır. Eserlerden elde edilen toplam 43655 kelime incelenerek analiz verileri ortaya konmuştur. Bu çalışma ile amaçlanan Karay Türkçesinin diğer ağızları ve Türk dilinin tarihi ve çağdaş diğer lehçeleriyle karşılaştırılması, kelime ve ek çalışmaları üzerinden farklı yaklaşımlarda, görüşlerde bulunmaya zemin hazırlanmasıdır. En önemlisi ise yitip gitmek üzere olan bir Türk lehçesinin unutulmuş raflardan gün yüzüne çıkarılması ve Türk dili dünyasında baki kalmasını sağlamaktır.
Divriği masalları

Masallar, halk kültürünün birçok özelliğini gösteren sözlü bir gelenek ürünüdür. Bundan dolayı, onlar kültürel ürün olarak değerlendirilir. Masallar, renkli hayal ürünlerinin sihirli etkisiyle yaşamın gerçeklerinden herkese ibret mesajları verirler. Çünkü onlar sosyal karaktere sahiptir. Aynca, onlar dilin gelişimini incelemek için en önemli başvuru kaynaklarıdır. Aynı zamanda, masallar diğer bilimler için de çok önemli bir kaynaktır. Ülkemizde, masal anlatma geleneği zayıflamaya başlamıştır. Bundan dolayı Divriği Masallarını incelemek için derledik. Bunun yanında da, bilimsel metodlarla incelediğimiz bu masalların yok olmasını önlemeye çalıştık. Buradaki amacımız, ulusal ve evrensel kültürün korunmasına yardım etmektir. Divriği Masallan çalışmamızı iki bölümde gerçekleştirdik; incelemes ve 'metin' bölümü. İnceleme bölümünde masalların sınıflandırılması yapılmıştır ve bu bölüm aynca şu kısımları içermektedir Epizotlar, motifler, temler, kahramanlar, mekan, masalların şekli ve formeller. Aynca, bu masallardan on beşi ve ülkemizin diğer yörelerine ait bazı masallar arasında karşılaştırma yaptık. Metin bölümü, yirmi beş masal içermektedir. Burada anlatıcının ifade şekli ve üslubunda herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Çalışmamızda elde edilen tüm verilerin, diğer çalışmalara katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.
Hüseyin Cahit Yalçın'ın sürgün hayatı ve sürgün edebiyatına olan tesirleri

Osmanlı Devleti'nin çöküş ve dağılma dönemleri içerisinde düşünce yapısını derinden etkileyen özgürlükçü akımların sosyal hayatta kendini göstermesiyle, aydın kitle tabir ettiğimiz insanlar, düşünce ve duygularını serbest ve bağımsız bir şekilde aktarmak istemişlerdir. Onların bu teşebbüsleri Sultan II. Abdülhamit devrinin başlıca meselesi olarak tezahür ederken 1. Dünya Savaşı ve Osmanlı'nın yıkılışı zamanlarında da yönetimlere karşı muhalif kimliğin oluşmasında büyük rol oynamıştır. I. Dünya Savaşı yılları ve ardından yaşanılan Milli Mücadele döneminden sonra ise aydınlar, daha başka bir tutum sergileyerek yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin oluşmasında inkılapların yanında yer almışlardır. Bu dönem itibariyle bazı gazeteciler, siyasetçi kimlikleriyle ön plana çıkarak kendini göstermişlerdir. Hüseyin Cahit ise bu gazeteci - siyasetçi kimliği taşıyanların başında gelen şahsiyetlerdendir. Yaşadığı tarih itibariyle döneminin en önemli gazetecileri ve siyasetçileri arasında görülürken, taşıdığı kimlik, daima onu ön plana çıkarmış, içinde bulunduğu her siyasi ortamda dikkatleri üzerinde toplamaya yetmiştir. Ayrıca Hüseyin Cahit'in genel olarak hayatına baktığımızda, Malta ve Çorum olmak üzere iki defa sürgün yaşayan fakat bu sürgün dönemlerinde boş durmayarak dil öğrenmenin yanında birçok tercümeler başta olmak üzere eser kaleme aldığını görürüz. Bu çalışmalarla sadece bir siyasetçi - gazeteci olmayıp aynı zamanda bir edebiyatçı olduğunu da göstermiştir. Hüseyin Cahit'i konu edindiğimiz bu çalışmamızda ise onun, sadece sürgün yıllarını değil, tezin adından da anlaşılacağı gibi sürgün hayatımn edebi yönüne olan etkisinden de bahsettik. Kronolojik hayat hikayesinin yanında edebi çizgisini ve gazeteciliğini verdiğimiz gibi, bunun yanında tercümelerini de konu edindik. En sonundaki bibliyografyada ise çalışmamızda faydalandığımız kaynaklan verdik. Hüseyin Cahit Yalçın'ın geçirdiği hayat safhalarının ardından bıraktığı eserler, incelenmeye değer nitelikteki bir hazine gibi karşımızda dururken, biz de bu hazineden istifade etmek için onun hayatını konu edindik. Tezimizin bu ve benzeri konular üzerine çalışacak kişilere kaynaklık etmesini ve yol göstermesini dileriz.
Kırgız şiirinde dinİ ve tasavvufİ unsurlar

Kırgız kültüründe şiir geleneği üst düzeyde gelişmiştir ve irticalen şiir ve destan söyleme sanatı yaygındır. Şiir her Kırgız'a doğumundan mezara kadar eşlik eder. Kırgızlarda sözel şiir kültürü yazılı edebiyata göre çok ileri seviyededir ve bunun en güzel örneği de 'Manas' destanıdır. Kırgızların İslamlaşmasıyla beraber doğal olarak edebiyatı da bu dinden etkilenmiştir. Bu halkın İslam'ı kabul etmesine vesile olan tasavvuf da Kırgızların hayatı ve kültürünü derinden etkilemiştir. Kırgızlarda şiir sanatı her ne kadar gelişmiş olsa da tasavvufi eserler yok denecek kadar azdır. Fakat tasavvuf içerikli edebiyatlar mevcuttur. Bu çalışmada 'Manas Destanı' başta olmak üzere sözlü şiir geleneğinin belli başlı temsilcilerinin eserlerindeki tasavvufu şiir örnekleriyle ortaya koymaya çalıştık. Aynı zamanda yazılı şiirlere de değinerek tasavvuf erbabından olan veya olma ihtimali düşünülen şairlerin hayatı ve eserlerini de inceledik.
Çuvaşistan'da yayımlanan 'Uçenıye zapiski' adlı süreli yayın üzerine inceleme

Bu çalışmada, Çuvaş Türkologlarının yanı sıra Rus Türkologlarının da katkısıyla, Çuvaşskiy Gosudarstvennıy İnstitut Gumanitarnıh Nauk bünyesinde 1941- 2005 yılları arasında yayımlanan ve daha önce ilgililerin kaynak olarak kullanmakta zorluk çektiği Uçenıye Zapiski adlı süreli yayımdaki makale başlıkları konularına göre sınıflandırılmış ve Türkçeye tercüme edilmiştir. Dergi toplamda 109 sayı yayımlanmış olup, birçok alanda makale, yazı ve bibliyografya içermektedir. Çalışmamızda kullanmış olduğumuz kaynaklar Kiril alfabesi ile Rusça olarak yazılmıştır. Süreli yayımda yer alan uzun soluklu makalelerde Çuvaş Türklerinin dili, tarihi ve kültürüne oldukça fazla yer ayrılmıştır. Uçenıye Zapiski süreli yayımı belirli bölümlerden oluşmaktadır ve her sayıda çeşitli konularda kaleme alınanan araştırmalar bulunmaktadır.
Adana mani söyleme geleneği ve Adana'da söylenen maniler

Bu çalışmada Adana'da söylenen maniler ve Adana mani söyleme geleneği yedi ana bölüm ve bu bölümlere ait alt başlıklar dahilinde incelenmiştir. Birinci bölüm olan 'Giriş' bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsam ve sınırları, yöntemi konusunda bilgi verilmiştir. Bölgenin tarihi, coğrafi, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı tanıtılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili olarak daha önce yapılan çalışmalara ve tezde kullanılan bağlam merkezli kuramlardan 'Performans Teori' ve 'İşlevsel Halk Bilim Yöntemi' hakkında bilgiye de birinci bölüm içerisinde yer verilmiştir. İkinci bölüm 'Mani Kavramı ve Türkiye Mani Söyleme Geleneğine Bir Bakış' başlığını taşımaktadır. Bu bölümde mani, kelime ve kavram olarak tanıtılmış; mani türünün kökeni, kaynakları ve oluşumu üzerinde durulmuş; mani türünün tarihi belgelerdeki yeri, diğer türlerle ilişkisi, işlevleri, Türk dünyasındaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde maninin biçim, dil, üslup ve içerik açısından tanıtılmasının ardından maniler üzerine yapılmış olan tasniflere yer verilmiştir. Türkiye'de mani söyleme geleneği hakkında bilgi verilmiştir. 'Bağlam Merkezli Halkbilim Kuramlarına Göre Adana Mani Söyleme Geleneği' başlıklı üçüncü bölüm Adana ilinde gerçekleştirdiğimiz alan araştırmaları sırasında mani icra ortamında elde edilen bağlama yönelik bilgilerin ve mani metinlerinin Performans Teori'ye ve İşlevsel Halkbilim Kuramı'na göre incelenmesi ile oluşturulmuştur. Adana'da derlenen manilerin icra özelliklerinin mani söyleyenler, dinleyiciler, zaman, mekan, müzik, karşılıklı icra ve icrayı etkileyen dış etkenler açısından ele alındığı ilk kısımda Adana mani söyleme geleneği üzerine değerlendirmede bulunulmuştur. İkinci kısımda ise Adana manileri halkbilimsel işlevleri dikkate alınarak incelemeye tabi tutulmuştur. Dördüncü bölüm 'Adana'da Söylenen Manilerin Biçim Açısından İncelenmesi' başlığını taşımaktadır. Derlenen maniler ölçü, durak, kafiye, dize sayısı ve nazım düzeni açısından incelenmiştir. Beşinci bölümün başlığı 'Adana'da Söylenen Manilerin Dil ve Üslup Açısından İncelenmesi'dir. Bu bölümde Adana manileri semboller, klişeler, atasözleri, deyimler, alkış ve kargışlar, edebi sanatlar ve yerel dil özellikleri dikkate alınarak incelenmiştir. Altıncı bölüm Adana manilerinin içerik açısından incelenmesine ayrılmıştır ve 'Adana'da Söylenen Manilerin İçerik Açısından İncelenmesi' başlığını taşımaktadır. Adana'da derlenen maniler içerik açısından incelenirken manilerdeki konu, tema, mekan, zaman, kişiler ve halkbilim unsurları üzerinde durulmuştur. İnceleme yapılan her bir bölümün sonunda o bölümün değerlendirmesi yer almaktadır. Çalışma yedinci bölüm olan 'Sonuç', alfabetik sıraya göre verilen 'Adana Mani Metinleri', 'Sözlü Bilgi Kaynakları', 'Kaynakça', 'Genel Ağ Kaynakları', 'Yerel Kelimeler Sözlüğü', 'Fotoğraflar' ve 'Özgeçmişş' ile sona ermiştir.
Nazilli bölgesi efsane ve memoratları

Ege Bölgesi'nde, Büyük Menderes Havzası'nın merkezinde yer alan Nazillitarih boyunca birçok medeniyete kucak açmış en eski yerleşim yerlerinden biridir. Nazilli'de daha önce araştırma konumuz olan efsane ve memorat türleri üzerine kapsamlı bir çalışmanın yapılmaması, küreselleşmenin de etkisiyle nesilden nesile aktarılan bu sözlü kültür ürünlerinin unutulmaya yüz tutması bizi böyle bir çalışmaya itmiştir. Araştırmamızda Nazilli kırsalı esas alınmış, derleme çalışmaları dört ay sürmüş, elde edilen verilerin konuları ve epizot yapısı dikkate alınarak 170 metin incelenmek üzere belirlenmiştir. Folklor ürünlerinin incelenmesinde metin merkezli kuramların yetersiz kalması sebebiyle seçilen metinler performans teorinin inceleme modeli esas alınarak metin, doku ve bağlam yönlerinden ele alınmıştır.
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki 1591 numaralı Mecmu'a-i Eş'ar ve Konya Karatay Yusufağa Kütüphanesi'ndeki 10208 numaralı şiir ve münacat mecmu'ası'nın tanıtımları ve metinleri

Kaynakları bakımından dünya edebiyatı içerisinde en zengin edebiyatlardan biri olan Klasik Türk Edebiyatı, bu özelliğini hiç şüphesiz barındırdığı eserlerin gücüyle elde etmiştir. Sayısız eser veren bu anlayışın, deyim yerindeyse imbikten geçmişş halinin bulunduğu ürünlerin arasında şiir mecmuaları gelmektedir. Şiir mecmuaları, belli bir eğitim seviyesine sahip şiir meraklılarının derleyerek seçtiği ürünlerin toplandığı eserlerdir. Sanat eserlerini çağının aynası olarak kabul edersek mecmualar, tam da bu işlevi yerine getiren birinci el kaynaklardır. Tezimize esas olan eser, Konya Yazma Eserler Bölge Kütüphanesi'nde, 1591 numarada, Mecmu'a-i Eş'ar adıyla kayıtlı olan yazma şiir mecmuası ile Konya Karatay Yusufağa Kütüphanesi'nde 10208 numarada Şiir ve Münacat Mecmu'ası adıyla kayıtlı olan şiir mecmuasıdır. Giriş bölümünde genel olarak mecmua kavramı hakkında bilgiler verildikten sonra birinci bölümde çalışmamıza esas olan şiir mecmuası, muhtevası ve dış özellikleri açısından tanıtıldı. İkinci bölümde ise şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Bu bölümde mecmuada yer alan şiirler, şairlerin divanlarıyla mukayese edilmiş ve farklar dipnotlarda gösterilmiştir.
Divan-ı Suzi-i Sivasi tenkitli metin-indeks

Türk kültür ve edebiyat tarihinde geçmişşten geleceğe ışık tutan klasik Türk edebiyatı geniş bir araştırma ve inceleme alanıdır. Kültür tarihimizi aydınlatan değerli eserlerin gün ışığına çıkarılması gereği göz ardı edilmemelidir. Bu kültür ile olan bağların kopmaması açısından eserlerin gelecek nesillere okuyup anlayacakları bir halde ulaştırılması önem arz etmektedir. Bu çalışmada Divan-ı Suzi-i Sivasi'nin tespit edilen beş nüshasının tenkitli metni konu olarak seçilmiştir. 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın ilk yarısında yaşayan ve dini-tasavvufi şiirler yazan Suzi'ye ait divanın beş nüshasının tenkitli metni oluşturulmuş, ayrıca özel adlar, mekan adları ve tasavvufi terimler indeksi yapılmıştır. Yapılan bu tenkitli metin çalışmasıyla Divan-ı Suzi-i Sivasi okuyucuların istifadesine sunulmuştur.
Ni'met Divanı : İnceleme-metin-dizin

18. yüzyıl şairlerinden olan Ni'inet Ni'inetullah Efendi, tarih düşürmeleri ile öne çıkmış ve Klasik Türk Edebiyatı içerisinde yer bulmuş şairlerdendir. Çoğu kaynakta doğum tarihi H.1112/M. 1700 ve ölüm tarihi 12 Şevval 1186 (6 Ocak 1773) olarak geçen Ni'inet, küçük yaşta yetim kalmış ve dedesi Osman Efendi tarafından yetiştirilmiştir. Ni'inet Divanı'nın başında yer alan dibace kısmında şairin sanat görüşü, şiir ve şair hakkındaki düşünceleri yer almaktadır. Ayrıca çeşitli biyografik kaynaklar vasıtasıyla hem şairin hayatı hem de sanatı hakkında bir takım bilgiler edinilmiştir. İstanbul Topkapı Sarayı Yazma Eserleri Koleksiyonu'nda H.881 arşiv numarası ile tek nüsha olarak tespit edilen eser, bu nüsha esas alınarak oluşturulmuştur. Türkçe 4 kaside, 10 gazel, 97 kıt'a, 49 beyitten müteşekkil olan Ni'inet Divanı, transkripsiyonlu olarak ve klasik divan tertibine uygun olarak hazırlanmıştır. Ayrıca, eser hem şekil hem de muhteva özellikleri açısından incelenmiştir. Divan'da yer alan tarihlerin, eserin çoğunluğunu oluşturması sebebiyle, konularına göre de incelenen tarihler, metinde de alfabetik bir düzen içerisinde verilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonuna yer ve şahıs isimlerinin yer aldığı bir de dizin eklenmiştir.
Hülasatü'ş Şüruh'un (6. c. 1-95) çevirisi ve incelenmesi

Edebiyatımızda, Klasik Türk Edebiyatı çerçevesinde birçok mesnevi yazılmıştır. Bu mesneviler içerisinde en büyük öneme sahip olanı ise şüphesiz MevlanaCelaleddin-i Rumi'ye ait olan Mesnevi-i Şerif'tir. Mevlana'nın bu eseri bütün dünya tarafından tanınmış ve eser üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların büyük bir çoğunluğunu ise şerhleroluşturmaktadır. Yazıldığı dönemden itibaren şerh edilen bu eser, genelde kısmi olarak şerhe tabi tutulmuştur. Baştan sona bütün eserin şerhi ise nadirdir. Bundan dolayı çalışmamızda Mesnevi-i Şerif'in baştan sona şerhi olan ve Murad Molla Nakşibendi'nin kaleme aldığı Hülasatü'ş Şüruh adlı bu eserin incelenmesi uygun bulunmuştur.
1945-1991 Yılları Arasında Modern Kırgız Şiirinde Kadın Teması

Bu çalışmada, 1945- 1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kaleme alınan Kırgız şiirlerinde kadın temasının nasıl yer aldığı incelenmiştir. Çalışmamızın amacı; 1945- 1991 yılları arası modern Kırgız şiirinde kadın temasının sosyal, siyasi, toplumsal değişiklik vb. gibi etkenlerin ışığında şiirde nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Çalışmanın giriş bölümünde Kırgız edebiyatı hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Birinci bölümde, tarihi dönemlere ayırarak modern Kırgız şiiri hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde, 1945- 1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kadın temasında yazılan şiirler kullanılmıştır. Bu şiirlerden bazıları tarafımızca aktarılıp, bazıları da yayımlanan kaynaklardan alınmıştır. Tezimizde yer alan kadın temalı şiirler, tarihi dönemler ışığında, yaşanan toplumsal değişiklikler göz önünde bulundurularak tematik açıdan başlıklara ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, şiirlerin dil, üslup ve yapı bakımından incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Kırgız Türkçesinden aktarımı yapılan şiirler yer almaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde, her bölümün değerlendirmesini yaptıktan sonra kaynakçaya yer verdik.
Özbekistan Harezm bölgesi ritüellerinin kadın icracıları: Halfeler

Bu çalışmanın konusu; geçiş, takvimsel, kriz ve çeşitli seküler ritüelleri yöneten kadın icra tipi halfelerdir. Halfe geleneğinin doğup şekillendiği Harezm bölgesi başta olmak üzere, halfelerin izlerine rastlanan Karakalpakistan'ın Harezm sınırlarına yakın bölgeleri ve Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te yaşayan Harezmli halfeler ve yönettikleri ritüeller bu çalışmanın ana konusunu ve sınırlılıklarını kapsamaktadır. Çalışmanın verileri sahadan derleme yoluyla ve yazılı kaynaklardan elde edilmiştir. Toplanan veriler teorik bir çerçevede Türk Halk Bilimi açısından incelenmiştir. 'Giriş' bölümünde öncelikle konu, amaç, sınırlılık, yöntem ile halfeler üzerine yapılmış akademik çalışmalara ve de Harezm bölgesinin tarihi ve coğrafi özelliklerine yer verilmiştir. Çalışmanın 'Birinci Bölüm'ünde, halfe kavramı, halfe geleneğinin teşekkülünde ve şekillenmesinde etkili olan; din, inanç, sosyokültürel, sosyoekonomik ve ideolojik şartlar ve de bu dinamiklerin biyolojik ve toplumsal cinsiyet bağlamında etkileri incelenmiştir. Çalışmamızın 'İkinci Bölüm'ünde, halfe, sınıflandırmaları, halfelerin içsel değişim ve eğitim süreci aşamaları, halfeliğe geçiş ritüelleri incelenerek halfelerin icra ortamları olan ritüellerin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. 'Üçüncü Bölüm'de ise halfelerin icra özelliklerinden yola çıkarak yaptığımız tasnifte yer alan iki halfe tipiden biri olan kitabi halfelerin özellikleri, ritüellerde kullandıkları yöntem ve teknikler, icra ettikleri edebi türler ve ritüellerdeki rolleri bağlam merkezli halk bilimsel kuramlar açısından tahlil edilmiştir. Çalışmamızın 'Dördüncü Bölüm'ü bir diğer icracı tipi olan sazende halfelerin, grup üyelerinin ve icralarının özellikleri, icra ettikleri türler ve ritüellerdeki rolleri incelenmiştir. Çalışmamız, sonuç kısmı, kaynaklar, notaya aktarılan şiirler ve fotoğraflar ile teşekkür ve özgeçmişşe yer verilerek tamamlanmıştır.
Ömer Seyfettin'in hikayelerindeki halk bilimsel unsurların tespiti ve incelenmesi

Bu çalışmada Ömer Seyfettin'in hikayelerindeki halk bilimsel unsurlar tespit ve tahlil edilmiştir. Türk edebiyatının gelmiş geçmişş en çok okunan yazarlarından biri olan Ömer Seyfettin, 36 yıllık kısa sayılabilecek hayatını çok değerli onlarca çalışma ile doldurmuştur. Yazarın hayatı asker olması sebebiyle İstanbul, İzmir ve Selanik başta olmak üzere çeşitli şehirlerde geçmişştir. Askerliğin yanında, yazmaya olan tutkusu elimize hikaye, makale, anı, şiir, mektup, tercüme ve fıkra türlerini de kapsayan binlerce sayfalık bir külliyatın oluşmasına zemin hazırlamıştır. Ömer Seyfettin Türk edebiyatında adından sıklıkla söz ettiren 'Yeni Lisan' hareketinin kurucularındandır. Türkçeleşme yolunda büyük gayret gösteren yazar 163 hikaye kaleme almıştır. Çalışmamızda bu hikayeler halk bilimi çalışma kadrosuna göre tasnif edilip incelenmiştir. Çalışmalarımızın sonucunda Ömer Seyfettin'in hikayelerinde her biri ayrı birer çalışma konusu olabilecek hacimde ve zenginlikte halk bilimsel malzeme barındırdığı görülmüştür.
Şemsettin Ünlü'nün hayatı, eserleri, edebi şahsiyeti

1928'de, Harput'ta doğan Şemsettin ünlü, doğduğu ve ilk gençlik yıllarını geçirdiği şehrin, 19. Asırdan itibaren, tarihini, romanlarında işleyerek Türk romancılığında kendine bir yer edinebilmiştir. Durur Bakar İbrahim (1977), Dirlik Düzenlik Türküleri adlı şiir kitapları Yeditepe Yayınları tarafından basılan Şemsettin Ünlü, asıl şöhretini, yazdığı romanları ile kazanmıştır. Romanlarının adları şunlardır: 'Yukanşehir, Toprak kurşun Geçirmez ve Yüz Uzun Yıl' Şemsettin Ünlü, bu romanlarda bunalımlarla, savaşlarla geçen 1856- 1908 yılları arasında, Harput'un sosyal durumunu ele alır. Romanlar, Yusuf ve Hermin'in aşk hikayesi etrafında oluşur. Bizim, çalışmamızda yaptığımız, romanların tahlili ile onların Türk romanı içerisindeki yerini tespit etmek; Şemsettin Ünlü'nün edebi şahsiyetini ortaya koymaktır.
Lüzumİ Ahmed Efendi Dİvanı

Asıl adı Ahmed olan Lüzumi, XIX. yüzyılda yaşamış bir Divan şairidir. Memuriyet hayatı doğup büyüdüğü Diyarbakır'da başlamış sonrasında Siirt'te devam etmiş nihayetinde memleketine dönerek muhasebe memuru olarak memuriyete devam etmiştir. Bu vazifede iken 6 Mayıs 1893 tarihinde vefat etmiştir. Arapça ve Farsçaya aşina olduğu Divanında bulunan Farsça şiirlerinden ve Türkçe şiirlerinin dilinden anlaşılmaktadır. Yusuf u Zeliha adlı Farsça bir mesnevisi ile üzerinde çalıştığımız Divanı bilinen iki eseridir. Söz konusu Divanın da bilinen tek nüshası İstanbul Millet Kütüphanesi 34 Ae Manzum 384 arşiv numarasında kayıtlıdır. Çoğunlukla gazellerden oluşan Lüzumi Divanı'nda gazellerde Sebk-i Hindi akımının kasidelerde ise Nefi'nin etkileri görülür. Bu çalışma, Lüzumi Divanı'nın transkripsiyonlu metnini ve incelemesini içermektedir. Tez, giriş ve üç ana bölüm ile dizinden oluşmaktadır.
Kutadgu Bilig'in sözvarlığı açısından açıklamalı sözlüğü

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışma Reşit Rahmati Arat tarafından yapılan Kutadgu Bilig III İndeks (İndeksi yayına hazırlayanlar: Kemal ERASLAN-Osman F. SERTKAYA - Nuri YÜCE, İstanbul 1979, Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları: 47, Seri: IV, Sayı: A 12 )'ine dayanarak ele alınmıştır. Kutadgu Bilig, İslami dönem Türk dili ve kültürünün bilinen ilk eseri olarak her bakımdan zengin verilere sahiptir. Şüphesiz ki Kutadgu Bilig söz varlığı açısından büyük bir önem taşımaktadır. Eser, yaklaşık 3000 kelimeden oluşmaktadır. Biz bu çalışmada Reşit Rahmati Arat'ın çalışmaları ve Kutadgu Bilig'in Uygurca çevirisine dayanarak bazı kelimelerin etimolojisini incelemeye çalıştık. Bununla beraber kelimeler Türkçe ve Çağdaş Uygurca karşılıkları ile örnekler eşliğinde sunuldu. Dizin ilk kez 1979'da neşredildiğinden bu yana Kutadgu Bilig'in diğer Türk lehçelerine çevirisi yayınlanmasına rağmen o lehçelerdeki dizini henüz yapılmamıştır. Bu sebepten yola çıkarak söz konusu Kutadgu Bilig'in söz varlığı açısından açıklamalı sözlüğünü sunmayı amaçladık. Yanı sıra dizinde düzeltilmesi gereken noktalar için Semih Tezcan'ın 'Kutadgu Bilig Dizini Üzerine', (Belleten: Ankara 1981 XLV/2. c. 178. sy. 23 -78. sf.) adlı eleştirisini dikkate alarak çalışmamıza yön verdik. Çalışmanın giriş kısmında Kutadgu Bilig ve Yusuf Has Hacib hakkında bilgiler verilmiş, eser üzerine yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Ve sözlük kısmında sırayla kelime, kelimenin Türkçe- Uygurca karışılıkları, bazı kelimelerin etimolojisi, düzeltileri, daha sonra örnekler ve örneklerin çevirisi yer almaktadır. Çalışamada son olarak sonuç kısmı yer almaktadır.