Anyalya ili sınırları içinde klasik çağlar öncesine ait kazı yapılmış merkezlerde koruma, sürdürülebilirlik, kültür turizmi amaçlı düzenlemeler: Sorunlar ve çözüm önerileri

Anadolu toprakları binlerce yıldır beslediği insanların kültürlerini de içinde barındıran ve bu sebeple tarımsal olduğu kadar arkeolojik olarak da verimli topraklardır. Antalya ve çevresi ise zengin Anadolu Coğrafyası'nın her çağa buluntu veren bölgelerinden yalnızca biridir. Gezginler tarafından her zaman dikkat çeken Antalya'nın 1930'lu yıllardan günümüze kadar süregelen kazı çalışmaları gerek Klasik Çağlar öncesine gerekse de Klasik Çağlara tarihlenen birçok taşınabilir ve taşınamayan arkeolojik buluntu vermiştir. Antalya Bölgesi'nde Karain Mağarası'nda Prof. Dr. İ. Kılıç Kökten tarafından başlatılan kazılar bölgedeki ilk kültürlere dair bilgiler edinilmesini sağlamıştır. Günümüzde Antalya ve çevresindeki mağara, höyük yerleşmeleri ve antik kentlerde Paleolitik Çağ'dan Klasik Çağ'lara kadar çok uzun bir süreci kapsayan birçok kazı devam etmektedir. Klasik Çağlar öncesine tarihlenen mağara ve höyük yerleşmeleri ile tümülüsler ele alındığında, Antalya Bölgesi'nde incelenmesi gereken çok sayıda merkezin olduğu görülmektedir. Bu çalışma kapsamında incelenen merkezler Belbaşı, Beldibi, Çarkini, Karain, Kızılin, Öküzini ve Suluin Mağaraları, Gökhöyük, Bademağacı, Hacımusalar, Karataş-Semayük ve Bağbaşı Höyükleri ile Elmalı Tümülüsleri'dir. Bütün arkeolojik çalışmalarda olduğu gibi, Antalya ve Çevresi'nde yapılan kazılar sonucunda bölgenin geçmişşinin binlerce yıl geriye gittiğinin anlaşılması, beraberinde bulunan bu kültür varlıklarının korunması gerekliliğini de gündeme getirmektedir. Günümüzde koruma ve sürdürülebilirlik kavramları ile ilgili farklı uygulamalar ve bilimsel yaklaşımlar ile bu bilimsel yaklaşımların yanında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın getirdiği yaptırımlar da mevcuttur. Burada arkeolojik sit alanlarında koruma ile ilgili yapılan düzenlenmelerde yaşanan sorunların incelenmesi konusu öncelikli olarak ele alınacaktır. Buna ek olarak, özellikle son dönemde 'Kültür Turizmi' Türkiye'nin başlıca turizm stratejisi konumuna getirilmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda bazen Arkeoloji'den 'turizme destek olan ' bir bilim dalı gibi bahsedilmesi söz konusu olabilmektedir. Arkeoloji bilimine bu bakış açısı ile yaklaşılması kültür varlıkları üzerinde olumsuz bir etkinin oluşması sonucunu doğurur. Turizmden elde edilecek gelirin zaten kısıtlı bir bütçesi olan kültürel varlığın korunması konusunda kullanılabileceği önemli bir gerçektir. Ancak ziyarete açılan bir varlıktaki bozulma da daha hızlı olacaktır. Dolayısıyla turizmin hem ülke ekonomisi hem de kültürel varlıkların korunması açısından olumlu olup olmadığı her kültür varlığı turizme açılırken tartışılmalı ve kültürel varlık için en doğrusunun hangisi olduğuna karar verilerek sonuca ulaşılmalıdır. Antalya'daki Klasik Çağlar öncesine tarihlenen mağara ve höyük yerleşmeleri ile tümülüslerinde yapılan turizm uygulamaları ve elde edilen buluntuların turizm amaçlı kullanımının kültür varlıkları üzerindeki etkisi değerlendirilmiş, arkeolojik sit alanlarında turizm hareketleri dolayısıyla gelişen sorunlar ele alınarak çözülmeleri için uygulanabilecek yöntemler tartışılmaya çalışılmıştır. Antalya'da Paleolitik Çağ'dan başlayarak Klasik Çağlar öncesine kadar olan yerleşmelerdeki kültür turizmi ile ilgili düzenlemelerin ve uygulamaların yerlerinde ziyaret edilerek incelenmesi, var olan sorunların belirlenmesi ve çözüm önerileri sunulması hedeflenmiştir.