turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İki Kazak cenknamesi: ''Aziret Alidıñ Soğısı'' ve ''Üşbüv Qissa Zeñgir Jühüd''

Cenknameler Türk-İslam tarihinde mezhep, boy, kavim farkı gözetmeksizin önemli yer tutan edebi ürünlerdir. Türkler İslamiyet'e girdikten bir süre sonra oluşturulmaya başlanan bu edebi eserler, halkta birliktelik yaratma, milli bir tarih şuuru oluşturma gibi toplumsal vazifeler üstlenmiştir. Bu yüzden de genellikle halkın anlaması için sade bir dille yazılmıştır. Bu eserler de Hazret-i Ali'nin düşmanları genellikle gayr-i Müslim halklar olmakla birlikte bazen de dev, cin gibi olağanüstü varlıklar olmuştur. Yapılan bu çalışmada Kazakistan'da son dönemlerde yazıya geçirilmiş destanlardan ikisi incelenmiştir ki bu iki destanda da Hz. Ali'nin mücadele içinde bulunduğu kişiler gayr-i Müslim halk ve onların yöneticileridir. İncelenen destanlar cenknamelerin bariz örnekleri olup bu destanlarda Hz. Ali iyilerin dostu, zalim gayr-i müslimlerin düşmanı olarak gösterilmiş ve Hz. Ali'nin onlarla olan çetin mücadelesi anlatılmıştır. Bu destanlarda aynı zamanda toplumsal olaylar da anlatılmış ve sahabelerin bir kısmına da yer verilmiştir. Bu destanların çalışılmasının amacı farklı coğrafyalarda bulunan iki ülke arasında kültürel bir bağ oluşturmak, bir köprü görevi üstlenmektir
Münyetü'l-Ebrar ve Günyetü'l-Ahyar

Fatih Sultan Mehmed'e sunulmak üzere hazırlanan Münyetü'l- Ebrar ve Gunyetü'l-Ahyar, Fatih'in de hocası olan Akşemseddin'in isteğiyle Muvaffak ibn-i Mecd-i Hasi'nin Sel ve adh, tasavvuf sahasında yazılmış, halvet ve uzlete çekilmenin esasları ve faydalarını anlatan eserinin tercümesidir. Eser, yazarın da belirttiği gibi, tercüme-telif yoluyla kaleme alınmıştır. Sahasında o güne kadarki bir boşluğu dolduran bu eser, dil yönünden ara dönemde, yani Eski Anadolu Türkçesi'nden Osmanlı Türkçesi'ne geçişin son döneminde yazılmıştır. Çalışmamız bu eserin 92 b-124a varakları arasını kapsamakta olup, iki bölüm halinde hazırlanmıştır. İlk bölümde metin transkribe edilirken ayet, hadis ve Arapça ibareler Arap harfleriyle yazılmış ve dipnotta Türkçe karşılıkları verilmiştir. İkinci bölümde bütün kelimeler -ayet, hadis ve Arapça ibareler hariç- sözlük kısmına alınmış, metin içindeki anlamları karşılarına yazılarak metinden seçilen birer cümleyle örneklendirilmiştir. Bugün için kullanımını yitiren kelimeler tespit edilirken bunların anlamları daha önceki ve sonraki asırlarda yazılan eserlerdeki kelimelerle karşılaştırılmıştır. Aynı zamanda eserin indeksi de bu bölümde verilmiştir. Türkçe kelimelerin büyük çoğunluğunun günümüzde de yakın anlamlarıyla kullanıldıkları, bazı kelimelerin ise günümüzde çok daha farklı manalarda kullanıldığı görülmektedir. Bazı kelimeler ise, bugün kullanılmamaktadır. Abdurrahim Karahisari, Tasavvuf, Selve, Mürid, Şeyh, Nefs, Sünnet, Kalp, Adab ve Din kelimeleri bize, eseri en iyi şekilde açıklayabilecek
Sadakat şiir kitabı örneğinde Halime Hüdayberdiyeva'nın şiirleri üzerine bir inceleme

XIX. yüzyılın ortalarından itibaren Çarlık Rusyası tarafından işgal edilmeye başlanan Türkistan, kendisine eşitlik ve geleceklerini bizzat tayin etme hakkı vaat eden Komünist rejimin de gerçek yüzünü göstermesi, bütün Türk dünyasının üzerine karabasan gibi çökmesi sonucunda büyük acıların yaşandığı topraklar haline gelmiştir. Çarlık Rusyası'nın Türkler için uyguladığı politikaları harfiyen devam ettiren Sovyet Rusyası, daha ileri giderek, hakim olduğu coğrafyanın asli unsuru olan Türklere kendi değerleri ile yaşama hakkını vermez, onları kendisinin kabul ettiği Rus kültür değerleri içerisinde eritme ve yok etme politikasını uygular. İçtimai hayata müdahale eden Komünist rejim, sanatçıları da Komünizmin standart kalıpları içerisinde sindirmeyi amaçlar. Komünist rejim, sanatçıların belirlenen sınırlar dışına çıkmalarını yasaklar. Sanatı, rejimin propagandası, sanatçıyı da methiyecisi yapar. Bu durum azalarak 1990'lı yıllara kadar devam eder. Yukarıda sayılan ortam içerisinde bağımsızlığı ve onun güzelliğini unutturmamayı kendisine şiar edinen Halime Hüdayberdiyeva şiirini bu yolda bir araç olarak kullanır. Hemen hemen bütün şiirlerinde bağımsızlığı ve özgürlüğü çağrıştıran sembollere rastlamak mümkündür. Hüdayberdiyeva şiirlerini genellikle dörtlüklerle oluşturur. İlk yazdığı şiirlerde batılı formlara daha çok rastlanır. Kendisinden öğrendiğimiz kadarıyla Hamzatov'u taklit ederek sekizlikleri yazmayı öğrenir. Şaire, kısaca beyit, dörtlük, sekizlik ve mısra sayıları elli ikiyi bulan tek bir bent halinde yazılmış şiirlerin de bulunduğu geniş bir nazım birimi yelpazesi içinde şiirlerini yazar. Hüdayberdiyeva, bir eş ve anne olarak, içinde bulunduğu bayanlar topluluğunun ne hissettiğini, eşlerin ve yetim çocukların durumunu en iyi anlatan şairlerden biridir. Dönemin sosyolojik ve psikolojik ayrıntılarını şiirlerinin mısralarında bulmak mümkündür.
Mustafa Kutlu'nun eserlerindeki kelime gruplarının işlevsel özellikleri

Kelime grupları; varlıkları, nesneleri ve hareketleri tek kelime ile ifade edemediğimiz durumlarda onları karşılayabilen ve cümle içerisinde belirli görevler üstlenebilen anlamlı kelime birlikleridir. Kelime gruplarının cümlede üstlendiği görevler, dilin kullanımı ve işleyişi hakkında bizlere çok önemli bilgiler verir. Dolayısıyla bu anlamlı birlikleri sınıflandırırken yapısall-gramatik özelliklerinin yanında aynı zamanda cümledeki işlevlerini de dikkate almak gerekir. Mevcut sınıflandırma yöntemleri, kelime gruplarının tüm yönleriyle tespitine ve izahına imkan vermemektedir. Geçmişten günümüze üretilen fikirlere ve ortaya konulan eserlere rağmen ortak bir sonuca varılamayan kelime gruplarının sınıflandırılması hususunda, muhtelif görüşler dile getirilmeye devam etmektedir. Çağdaş Türk edebiyatının önemli temsilcilerinden Mustafa Kutlu, zengin kelime dağarcığı ile dilimizin tüm güzelliklerini eserlerine yansıtabilmiştir. Bu sebeple Mustafa Kutlu'nun eserleri, çalışmamıza uygun bulunup inceleme konusu olarak seçildi. Giriş bölümünde kelime gruplarıyla ilgili genel bilgiler verilerek yapısall-gramatik düzeyde kelime gruplarının sınıflandırılması ele alındı. Birinci, ikinci ve üçüncü bölümde ise Mustafa Kutlu'nun eserlerinde tespit edilen kelime grupları, cümlede üstlendikleri görevlere göre sınıflandırıldı. İşlevsel-semantik plan düzeyinde; yapı tipi, modifikasyon ve varyantlarına ayrılarak görevlerine dair bilgiler verildi. Yapı tiplerinin verimliliğine göre kelime gruplarının tespiti değişkenlik gösterdiği için, varyantlarda örnek sayısı 'en fazla' dört ile sınırlandırıldı. Sonuç bölümünde ise Mustafa Kutlu'nun eserlerinde tespit edilen kelime gruplarının yapı tipi, modifikasyon ve varyantlara göre dağılımı incelenerek verimlilikleri hakkında bilgiler verildi.
Sadıki'nin Osmanlı şairleri tezkiresi

Sadık Bey Afşar Azerbaycan edebiyat sahasının önemli sanat adamlarından biridir. Ortaya koyduğu önemli eserlerden biri de Mecmau'l-Havas isimli tezkiresidir. Bu eser Azerbaycan edebiyatının XVI.-XVII. yüzyıllarılarına ait önemli çalışmalarından sayılıp, Sadiki'nin külliyatı içerisinde yerini almıştır. Bu eser gibi külliyat içinde yer alan tezkire nitelikli, 138 Osmanlı şairinin anlatıldığı müstakil sayılabilecek bir eser daha yer almakta ve tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Sözü edilen eser Sadiki'nin Tebriz'deki külliyatı içerisinde yer almıştır. Azerbaycanlı araştırmacı Dr. Ekrem BAĞIROV'un Tebriz Milli Kütüphanesi el yazmaları bölümünde bulunan Sadiki külliyatına dayanarak oluşturduğu ve 2012 yılında yayımladığı tezkire nitelikli eserini inceleyip bu tezi hazırladık. Farklı bölgelerde yaşamış 138 Osmanlı şairin hayatından kısaca bahsedip, bu şairlerin beyitlerinden örneklerin verildiği eser çok fazla araştırılmamış ve hakkında pek fazla bilgi bulunmamaktadır. Sadece birkaç makale ve kaynakta bilgi bulunmaktadır. Tezkire türü bu eser Ekrem BAĞIROV tarafından Azericeye aktarılmıştır. Eser, Eski Anadolu Türkçesi dil özellikleri dikkate alınıp latinize edildi. Ayrıca bu bölümle ilgili transkripsiyon çalışması yapıldı. Eser hakkında yapılmış az sayıdaki çalışma incelenip, eser hakkında bilgiler genel hatlarıyla ortaya konmaya çalışıldı. Yapılan çalışmayla bu eserin tezkirecilik alanındaki yerinin belirlenmesi sağlanmaya çalışıldı. Eserin bilim dünyasına kazandırılıp tezkirecilik geleneğinin bir halkası olabileceği ve yapılacak araştırmalara katkı sunabileceği anlatılmaya çalışıldı.
Popüler tarihi romanlar ve M. Turhan Tan

İPopüler Tarihu Romanlar ve M. Turhan Tan? başlığını taşıyan bu çalışmada, popüler kültürün hayat bulduğu alan olarak popüler edebiyat konusu incelenmiş ve bu alanın en çok okunan biçimlerinden olan popüler tarihu romanlar konu edilmiştir. Belirlenen özellikler çerçevesinde M. Turhan Tan'ın kitaplaşmış on üç romanı değerlendirilmiş ve bu romanlar popüler edebiyat özelliklerine uygunluğu açısından yorumlanmıştır.
Reşat Nuri Güntekin'in hikayeleri üzerine bir inceleme

Cumhuriyet dönemi Türk yazarlarınla önde gelen isimlerinden biri olan Reşat Nuri Güntekin, birçok türde yüze yakın eser vermiştir. Eser verdiği edebi türlerden biri de hikayedir. Bu çalışma Reşat Nuri Güntekin'in yayınlanmış yedi hikaye kitabında yer alan 1 10 hikayeyi kapsamaktadır. Çalışmamız, Giriş, Reşat Nuri Güntekin'in Hayatı, İnceleme, Reşat Nuri Güntekin'in Hikayeleri ile İlgili Dokümanlar, Kaynakça ve İndeksten oluşmaktadır. Giriş bölümünde Reşat Nuri Güntekin'e kadarki Türk hikayeciliğinin bir panoraması çizilmiştir. Ardından Reşat Nuri Güntekin'in hayatı hakkında bilgilere yer verilmiştir. İnceleme kısmında ise hikayelerin tamamı ortak yapı, tema, zaman, mekan ve şahıs kadrosu bakımından incelenmiştir. Reşat Nuri Güntekin'in hikayeleri ile ilgili dokümanların yer aldığı kısımda da Reşat Nuri Güntekin'in kitaplarına girmemiş hikayelerinin bir dökümü verilerek bu hikayelerden örnekler yayınlanmıştır. Çalışmamız boyunca faydalandığımız eserlerin tamamı kaynakça kısmında verilmiştir. İndeks ise şahıs, yer, eser, gazete ve dergi isimlerinden oluşturulmuştur.
Kırgız halk destanı Er Töştük, gramer-metin-çeviri-dizin

Kırgızca, Türk dillerinin Kuzey-Batı grubuna dahil olup bugün resmi ya da azınlık dili olarak yaklaşık 4 milyon kişi tarafından kullanılmaktadır. Orta Asya Türkleri'nin dil ve edebiyatlarım tarihi süreç içerisinde araştırmak için başlıca kaynaklar epik halk şiirleridir. Yüzlerce Orta Asya halk destanı arasında kapsam ve poetik değeri bakımından en önemli yer şüphesiz Kırgız Manas destanına aittir. Destan epey uzun bir zaman içinde (9-18. yy) tamamlanmıştır. Esas yapıyı teşkil eden Manas-Semetey-Seytek üçlemesi etrafında oluşan epizodik diğer şiirleri de içerir. Er Töstük bu epizotlardan biridir. Er Töstük destanı, Friedrich Wilhelm Radloff (1837-1918)'un Orta Asya ve Sibirya Türk dillerini araştırmak amacıyla bu bölgelerden derleyip yayınladığı on ciltlik Proben der Volksliteratur der nördlichen türkischen Stamme (St. Petersbourg 1885) adlı eserinin, Kırgız diline ait beşinci cildinde 2146 dize halinde yer alır. Er Töstük destanı dört ana bölümde incelendi: 1) Gramer; 2) Kiril alfabesinden Türk alfabesine düzeltilmiş aktarım; 3) Er Töstük epizodunun Türkçe'ye çevirisi; 4) Metnin sözlük-dizini. Tezin amacı, Türkolojinin hala aydınlanmamış bir konusuna yaklaşmak ve değişik açıdan Ku-gız toplum ve kültürünün araştırmalarına katkıda bulunmaktır.
Türk romanında din ve inanç algısı (1929-1933)

Araştırmacılar dinin kökeninin insanlık tarihi kadar eski ve din duygusunun da insanlık için kaçınılmaz bir duygu olduğunu belirtmektedir. Bu açıdan yeryüzündedinin nüfuz etmediği coğrafya veya toplum yok gibidir. Sosyal hayatla yakın ilişki içerisinde olan hatta kaynağını sosyal hayatın kendisinden alan edebi metinlerde din duygusunun anlatılması bu bakımdan son derece doğaldır. Türk edebiyatı inanç konusunda oldukça zengin öge taşımaktadır. Zira teşekkül ettiği günden itibaren Türk edebiyatında edebi ürünlerin din ve inanç eksenindegeliştiği görülmektedir. Tanzimat'tan sonra edebi metinlerde daha seküler bir söylemin kullanılması bir bakıma Osmanlı Devleti'nin geçirmiş olduğu medeniyetdeğişimi ile ilgilidir. Özellikle Cumhuriyet sonrası romanlarda dönemin siyasi ve sosyal yapısına uygun olarak bu seküler söylem daha belirgin bir hal almaya başlamıştır. Bununla birlikte bu dönemde dahi yazılan romanlarda dini ögelererastlamak mümkündür. Romanlarda görülen dini ögeler dönemin edebi, sosyal ve siyasi durumu hakkında bilgiler vermektedir. Ayrıca dönemin roman yapısını hem muhteva hem de dil unsurları açısından açığa çıkarmaktadır. Yapılan bu çalışmada 1929- 1933 yılları arasında Türk romanındaki din ve inanç algısı dini ögeler üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu dönem romanlarında din ve inanç bağlamında İslamiyet, Hristiyanlık, Yahudilik, Hinduizm, Budizm, Şamanizm, Gök Tanrı inancı, Putperestlik, Eski Mısır ve Sümer inançları ve Yunan mitolojisi konuları işlenmiştir. Romanlarda bu din ve inançlara ait unsurlar bazen zayıfbazen daha belirgin bir şekilde okura aktarılmıştır. İşlenen dini ögeler genel itibarı ile dini bir kaygı ile aktarılmamış, romanın muhtevası gereği ele alınmıştır. Bununla birlikte belli bir tez çerçevesinde yazılan romanlarda dini ögeler üzerinden olumlu veya olumsuz bir inanç algısının oluşturulmaya çalışıldığı gözlemlenmektedir.
Didem Madak'ın şiirlerinde kadın kimliği

Kimlik kavramı, tarihin ilk çağlarından beri süregelen bir olgudur. Tanım olarak 'insanın nitelik ve özelliklerinin tümü' ifadesiyle karşılık bulan kimlik kavramı, tanımdan da anlaşılacağı üzere insan özellikleriyle yakından ilişkilidir. Bir cinsiyet meselesi olarak ise kimlik, kadınlık ve erkeklik olarak karşımıza çıkar. Burada bahsi geçen kimlik kavramı, yine özelliklerle ilgili bir kavramdır. Edebiyatımızda kadınları anlatan, onları işleyen birçok eser vardır. Bu eserlerin birçoğunda kadın, nesne konumundadır. Kadını özne konumunda işleyen sanatçı sayısı pek azdır. Bu sanatçılardan biri de Didem Madak'tır. Madak; kadının nesne değil özne olduğu, yani eserde aktif bir biçimde göründüğü eserler kaleme almıştır. Bu eserlerinde kadınların değişik özelliklerine değinmiş, yani onların kimliğini işlemiştir. Çalışmamızda Didem Madak'ın şiir kitapları incelenerek işlediği kadın kimliği belirlenmeye çalışıldı. İçinde yaşadığımız eril dünyanın yalnızca erkekten ibaret olmadığını, edebiyatta kadının özne/yazan/yapan konumunda da olabileceğini üstelik birçok farklı kimlikle-, tüm bunların yine bir kadın olan sanatçı eliyle verilebileceğini göstermeye çalıştık. Çalışmanın sonucunda kadının eril dünyadan söz sahibi olmasının ancak bir kadınla mümkün olduğunu, bu bağlamda edebiyata/sanata özellikle iş düştüğünü, Didem Madak'ın bir şair ve bir kadın olarak ortaya koyduğu kadın kimliklerinin aslında hayatın her alanında olduğunu gördük. Ayrıca Madak'ın bu kadınları işlerken kadınlıklarını örtmediği, Madak'ın kendi kadınlığından ve çevresindeki kadınlardan yola çıkarak şiirlerinde kadına dair birçok farklı profil çizdiği ve bir anlamda tüm kadınlar adına bir ses olmaya çalıştığı ulaştığımız diğer sonuçlar oldu.
Yunus Emre'nin hayatını konu alan biyografik romanlar

Bir kişinin hayatını anlatan ve o kişiyi tüm yönleriyle tanıtmayı amaçlayan biyografi türü, temel olarak var olan bir 'gerçeklik'ten yola çıkar. Edebi bir tür olan roman ise gerçeğe değil 'kurmaca'ya dayanır. Biyografiye dayalı kurmaca, yani kurmaca ile gerçeğin birlikteliği ise biyografik roman türünü ortaya çıkarmıştır. Bu türün, son yıllarda hem Batı edebiyatında hem de Türk edebiyatında birçok örneğine rastlanır. Roman yazarı, son dönemde Yunus Emre'nin yaşam hikayesini konu alan birçok biyografik romanı okuyucuyla buluşturmayı başardı. Bu çalışmadaki amaç, Türk edebiyatında biyografik roman konusunu ve Yunus Emre'nin hayatını konu alan biyografik romanlarının yapı ve anlatım özelliklerini, kurgularını incelemektir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın 'Giriş' kısmında, Yunus Emre'nin hayatı, eserleri, Yunus'un menakıbı, Türk romanında Yunus Emre incelendikten sonra, birinci bölümde roman nedir? Romanın tarihçesi ve gelişimi ile Türk romanının doğuşu ve gelişimi konuları çalışmaya eklenmiştir. İkinci bölümde ise, biyografi, biyografik roman ve Türk Edebiyatında biyografik romanın örnekleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde merkez kahramanı Yunus Emre olan on adet biyografik romanın yapı ve anlatım özellikleri, kurguları incelenmiştir. Son bölümde ise, sonuç ve öneriler ile kaynakça yer almaktadır.
Yiğit Okur'un romanlarında kurgu, dil ve anlatım teknikleri

Edebiyat türlerinin birçoğunda kalem oynatan Yiğit Okur, bu türler arasında en etkili mesaiyi roman türüne ayırmıştır. 1995 yılından itibaren yazmaya başladığı roman serüvenine ölümüne kadar dokuz tane sığdırmıştır. Birer veya ikişer yıl arayla yayımladığı bu romanlarda farklı psikolojik durumlar, toplumu derinden etkileyen sosyolojik olaylar ve özellikle birbirine zıt duygu ve düşünceler üzerinde durmuştur. Yazarın hukuk fakültesinden mezun olup uzun yıllar avukatlık yapması onun olay kavramına yakın olmasına ön ayak olmuştur. Bundan dolayı romanlardaki kurguyu alt kurgularla desteklemiş olay içinde olayı yaratabilmiştir. Modern roman özelliklerine uygun olan bu eserlerinde yazar, Türk edebiyatına özellikle bu türde çeşitli katkılar sağlamıştır. Romanların konularını günlük hayattan alan yazar bu bağlamda gerçek hayattan fazlasıyla beslenmiş ve otobiyografik etkileri eserlerine uygulayabilmiştir. Kişinin çocukluk çağındaki psikolojik durumlarını esas alıp bazı kuramlar gözeterek kahraman yaratma yoluna gitmiştir. Yazarın geniş bir çerçevede bütünlük arz eden romanlarındaki kurgu, dil ve anlatım teknikleri çalışmamızda esaslı olarak incelenmiş ve çeşitli kanılara varılmıştır. Bunlar yapılırken yazarın öz yaşam gerçekliği, romanlarını tahlil noktasında büyük fayda sağlamıştır.
Kaşıkçı Ali Rıza Efendi ve İltica-name-i Rızaiyye΄si

Kaşıkçı Ali Rıza Efendi, 1883 yılında Konya/Alata da doğmuştur. Medrese eğitimini Konya da almıştır. Mesleği kaşıkçılıktır. 40 yaşında Nakşibendi tarikatine intisap etmiştir. Nakşibedi-Halidi kolunda Esad Erbili nin Konya halifesi olmuştur. Menemen Olayı sebebiyle yargılanmış ve birkaç ay hapiste kalmıştır. Daha sonra Medine ye hicret etmiştir. 1969 yılında Medine de vefat eden Kaşıkçı Ali Rıza Efendi nin kabri, Cennetü l Baki dedir. Kaşıkçı Ali Rıza Efendi nin altı eseri vardır. Bunlardan birisi de İltica-name-i Rızaiyye dir. Bu çalışma ile amacımız, Kaşıkçı Ali Rıza Efendi yi ve yakın dönem eserlerinden biri olan İltica-name-i Rızaiyye yi tanıtmaktır. İltica-name-i Rızaiyye de şiirler sade bir dil ve nasihat ağırlıklı bir üslup ile kaleme alınmıştır. İltica-name-i Rızaiyye nin nüshası, Ankara Milli Kütüphane ve Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi nde mevcuttur.
Enderunlu Ferid İbrahim Divanı'nın metni ve incelemesi

Bu tezde 19. yüzyıl şairlerinden Ferid İbrahim'in Divanı'nı çalıştık. Şair, kaynaklara göre 19. yüzyılın ilk yarısında yaşamış ve 1842 yılında ölmüştür. Çalışmamızda divanıokuyup metni oluşturduk ve kısa bir inceleme yaptık. Eldeki bilgilere göre, Ferid İbrahim Divanı'nın tek nüshası Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Bu nüsahadan hareketle hazırladığımız tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde şairin hayatı, edebi kişiliği, eserinin biçim ve içerik özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde divanın elimizdeki nüsahası tanıtılmıştır. Ayrıca metni oluştururken dikkat edilen hususlar belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise divanın metni yer almaktadır. Divanda toplam 127 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerde Allah'a ve Hz. Muhammed'eduyulan sevgi, dini öğütler, yaşanılan devirden şikayet, aşk ve güzellik konuları işlenmektedir. Eserde tarih şiirleri önemli yer tutmaktadır. II Mahmut ve devlet adamları ile ilgili tarihlerinyanında çeşme, cami, köşk, yapım tarihleri ve oldukça fazla sayıda doğum ve ölüm tarihleri bulunmaktadır. Şiirlerinin tamamına baktığımızda, şairin genel olarak ölçüyü ve kafiyeyi kullanmaktabaşarılı olduğumuzu söyleyebiliriz. Şiirlerinde kulllandığı dil de çoğunlukla sade veanlaşılırdır; şiirlerinde atasözü ve deyimlere de yer vermiştir. Şair yazdıkları ile hem 19. yüzyılda Klasik Türk Edebiyatının seçkin eserler vermeye devam ettiğini gösterir, hem de yazdıklarıyla 19. yüzyılın yaşantısına ışık tutar. Metni oluştururken ilmi eserlerde kullanılmakta olan transkripsiyon sisteminiuyguladık.
Nuruosmaniye Kütüphanesi No: 4967'de kayıtlı Mecmu'a-i Eş'ar, vr. 1b-80a, inceleme-tenkitli metin

Çalışmamız, Nuruosmaniye Kütüphanesi 4967 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1 b-80a varaklarının transkripsiyonlu metninden ve bu metnin incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle mecmualar hakkında genel bilgi verilmiş daha sonra çalışmamıza konu olan şiir mecmuasının muhtevası tarafımızdan incelenmiştir. 1 b-80a varaklarının transkripsiyonlu metni basılmış divanlarla karşılaştırılarak oluşturulmuş, farklılıklar ve açıklamalar dipnotlarda belirtilmiştir. Mecmuanın istinsah tarihi tespit edilememiştir. Mecmua kütüphane kayıtlarına toplamda 166 varak olarak kaydedilmiştir fakat mecmuanın toplam varak sayısı155'tir. Mecmuada ağırlıklı olarak 17. yüzyıl şairlerinin şiirleri yer almaktadır. Mecmuanın tümünde 86 şair tespit edilmiştir. Çalışmamıza ait kısımda toplam 326 şiir bulunmaktadır. Bu şiirlerin 121 tanesi Tecelli'ye aittir.
Roman tekniği bakımından Yaşar Kemal'in İnce Memed adlı yapıtı

Yaşar Kemal'in ilk romanı olan İnce Memed (1955), Anadolu köylüsünün çağdaş dünyadan çoktan kopmuş düzenini ve bu düzenden çıkarı olan 'ağa/bey' gibi karşıt güçlere yalnız başına direnen Memed'in mücadelesini anlatır. Yapıt, okuru dile getirdiği olayların gerekçeleriyle 'eşkıyalık'ın yeri geldiğinde 'zorunlu' olduğuna ikna eder. İnce Memed yapıtı, insan onuruna yakışmayacak davranışlara, 'yerleşik bozuk düzen'e ölümü göze alıp başkaldıran 'mecbur insan'ın toplumsal bir reformcuya dönüşmesini şiirsel bir dille anlatır. Yapıtın başkişisinin hiç kimsesi ve hiçbir şeyi olmayan bir çocuk olarak seçilmesi, okuru haksızlık/hukuksuzluk karşısında cesaretlendirerek yazarın ülküsel doğrularına bir davettir. Zaten yapıtın sonunda kazanan; yazarın idealize ettiği 'eşkıya' Memed, kaybedense bir tek insani nitelik taşımayan 'ağa' olur. Yaşar Kemal; yüzyıllarca sömürülmüş, aşağılanmış, geri bırakılmış Anadolu köylüsünü ülkü değer olarak okura sunduğu 'incememedlik' etrafında birleşmeye ve hakkını aramaya davet eder.
Çağlarını eleştiren divan şairleri: Hayreti-Hayali-Usuli

Kökeni Ahmet Yesevi'ye dayandırılan halk İslammm heterodoks kanadı, Yesevi'nin dervişleri aracılığıyla Anadolu topraklarına ulaşmış ve yapısındaki İslam öncesi inanç motifleri nedeniyle daha çok sınır boylarındaki Türkmenler arasında kabul görmüştür. Şehirleşme ve medreselerin kurulması ile birlikte siyasi yönetimler sünni İslamı benimsemiş ve heterodoks zümreler, Anadolu Selçuklu devleti ve Osmanlı imparatorluğu döneminde siyasi ve sosyal ne denli ayaklanmalara sebebiyet vermişlerdir. Anadolu heterodoksisinin önemli yapı taşlarından olan ve kaynağını Melametilikten alan Kalenderilik, dünya nimetlerinden uzak durma ve yalnız yaşama esasma dayanır. Heterodoks islamı benimseyen şairler de eserlerine bu düşüncelerini yansıtmışlardır. Anadolu'da Mevlana Celaleddin Rumi ile başlayıp Yunus Emre ile şekillenen heterodoks edebiyat, daha çok Tasavvuf ve Halk edebiyatı içinde değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ise heterodoks İslamı benimsemiş üç Divan şairi seçilmiştir. Hayreti, Usuli ve Hayali, aynı kültür ortamının tasavvufi özelliklerinden etkilenerek kendilerini Kalenderiliğe yakın hissetmişlerdir. Vardar Yeniceli olan şairler, burada Molla İlahi ile oluşan serbest tasavvufun etkisiyle gururlu, kimseye baş eğmeyen, siyasi ve toplumsal yaşama dair söyleyecek sözleri olan şairler olarak olarak yetişmişlerdir. Siyasi eleştirilerinde şairler, iktidarı, halka adil davranmadığı ve değer bilmediği gerekçesiyle eleştirmişlerdir. Toplumsal yaşamda, felekten ve zahitten şikayet eden şairlerin asıl özgün tarafları, statü ve gelir açısından sosyal eşitsizliğe dikkat çekmeleridir. Ayrıca şairler, verdikleri öğütlerle insanlara daha güzel bir yaşamın anahtarlarını sunmuşlardır. Sonuç olarak, Hayreti, Usuli ve Hayali, diğer Divan şairlerinde de görülen sosyal ve siyasi eleştirileri, Vardar Yenicesi'nde aldıkları ilk eğitim ve Kalenderilik etkisiyle daha belirginleştirmişler; gözlerini gerçek dünyaya çevirerek Divan şiirinin farklı bir yönünü göstermişlerdir.