Organize sanayi bölgelerinin teknik ve sosyal donatı alanları açısından irdelenmesi

Sürekli gelişen bilimin ve yaşanan yeniliklerin insanlığa teknoloji çağını yaşattığı 2000'li yıllarda, sanayileşme, gelişmenin ve ekonomik kalkınmanın en önemli araçlarından biri olma özelliğini sürdürmektedir. Ülkelerin kalkınmasında ve gelişmesinde sürekli artan ihtiyaçlarının karşılanmasında, yüksek yaşam standartlarının ve toplumsal gönencin sağlanabilmesinde sanayileşmenin oldukça önemli rolü bulunmaktadır. Sanayinin sosyal, çevresel ve ekonomik katkılarından faydalanarak, ekonomik anlamda mekanın doğru kullanılması için sanayi işletmelerinin bir bölgede toplanması, ekonomik fayda ve maliyet etkinliğinin sağlanması, dışsal ekonomiler yaratılması, sosyo-ekonomik gelişme ve sanayileşmenin hızlı ve dengeli olarak gerçekleşebilmesi adına şehircilik ilkelerine uygun yeni mekan politikalarının uygulanarak sağlıklı sanayi kentlerinin kurulabilmesinin en iyi araçlarından biri olarak Organize Sanayi Bölgeleri kurulması fikri ortaya çıkmıştır. Kentleşmenin yönlendirilmesi ve çevre sorunlarının önlenmesi amacıyla kurulan OSB'ler sanayi yatırımlarının dengeli olarak ülke geneline yönlendirilmesi, mevcut yatırımların desteklenerek teşvik edilmesi ve geliştirilmesi, yabancı sanayi yatırımcılarının planlı ve altyapısı hazır arsa ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılan bir kentsel uygulama aracı olarak kamu hizmeti sunmaktadır. OSB planlamasında karşılaşılan sorunların temelinde ise kent planlama yaklaşımımızın da en büyük sorunu olan, planı hazırlanırken esas alınması gereken kriterlerin uzun süre genel ilke ve prensiplerinin belirlenememiş olması yatmaktadır. Özellikle sektörel hedeflerin ortaya konulmaması, yatırımcı profilinin belirlenmemesi, yatırımcının alan ihtiyacının gelişme potansiyelinin projeksiyonun yapılamaması arazi kullanım planlamasının en önemli sorunudur. Bu sorunun getirdiği en önemli sonuç ise, yatırımcıların alan ihtiyacı ortaya çıktığında, hem parsel bazında hem de OSB alanlarının genelinde değişiklikler yapılması, bu süreçte OSB planı içerisinde bulunan varsa ağaçlandırılacak alan, sonra sağlık koruma bandı alanları daha sonrasında ise zorunlu kentsel donatı alanlarının revizyon imar planı ve plan değişiklikleri ile sanayi parseline dönüştürülmesidir. OSB Kanununun yürürlüğe girmesi ile 2000 yılından itibaren OSB planlaması konusunda yetkiyi elinde bulunduran Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 262 OSB'ye sicil vererek tüzel kişilik kazandırmış ve 214 adet OSB'nin imar planı onaylanmıştır. Onaylanan 214 OSB planının 200 tanesinin verileri tez çalışması kapsamında ortaya konulmuştur. İmar planı bulunan 214 OSB'den 81'inde 106 adet revizyon imar planı yapılmıştır. Revizyon gören 81 OSB'den tez çalışması çerçevesinde İmar Planı verileri açısından ilk ve son haline ilişkin verilerin elde edilebildiği 46 adet OSB irdelenmiştir. Vurgulanması gerekir ki, OSB'lerde revizyon imar planı ile kentsel donatı alanları miktarı azaltılmaktadır. Mevzuatın belirlediği toplam donatı alanı miktarı, revizyon gören 46 OSB'nin önemli bir bölümünde azaltılmıştır. Ayrıca, OSB planları için oldukça önemli olarak kabul edilen sağlık soruma bandı, ulaşım ve ağaçlandırılacak/orman alanlarında da önemli azalmalar olmuş, özellikle sağlık koruma bandı alanları adeta rezerv sanayi alanı olarak görülmüştür.