turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Neo-Hitit heykeltraşlığında kral betimlemeleri

MÖ. II. binin sonlarında, Yakındoğu'da gerçekleşen deniz kavimlerinin yıkıcı hareketleri, bölgenin ekonomik, siyasi ve sosyal yapısında büyük değişikliklere yol açmaktadır. Hitit Devleti'nin yıkılmasından sonra yaşanan, 'Karanlık Çağ' olarak da nitelendirilen dönemde, bölgede özellikle Anadolu ve Kuzey Suriyeli yeni etnik gruplar ortaya çıkmaktadır. Hitit Devleti'nin yıkılmasından sonra Hitit hanedanı ve halkı Anadolu'nun daha güvenli bölgelerine göç etmiştir. Bölgede Neo-Hitit/Geç-Hitit/Kuzey Suriye/Suriye Hitit, Luwi gibi değişik isimlerle adlandırılan kent devletlerini kurmuş ve çok sayıda heykeltraşlık ürünü ortaya çıkarmışlardır. Çalışmamıza konu olan kral tasvirleri kaya kabartmaları, adak stelleri, orthostatlar ve heykeller olarak sınıflandırılmıştır. Neo-Hitit kent devletlerinde tespit edilen kral tasvirleri oluşturulan stil grupları içerisine yerleştirilerek değerlendirilmiştir. Neo-Hitit Sanatına ait 21' i orthostat, 10' u stel, 13' ü heykel, 5' i heykel başı ve 5' i de kaya kabartması olmak üzere çalışmamızda toplam 54 eser incelenmiştir. Çalışmamız içerisinde değerlendirilen Neo-Hitit kent devletlerinde tespit edilen 17 eserin 'Assur Etkisi Gösteren Neo-Hitit Stili' içerisine, 12 eserin 'Geleneksel Hitit Stili' içerisine, 10 eserin 'Assurlaşmış Neo-Hitit Stili' içerisine, 11 eserin 'Aramileşmiş, Fenikelileşmiş Neo-Hitit Stili' içerisine yerleştiği görülmüştür. 4 eserin ise herhangi bir stil gurubu içerisine yerleşmediği görülmüştür. Tüm bu stil grupları içerisinde tespit edilen heykeltraşlık eserlerinin ağırlıklı olarak 'Assur Etkisi Gösteren Neo-Hitit Stili' içerisine yerleştiği anlaşılmıştır.
Ünye'deki Türk Devri yapıları

Araştırmamızda Ordu ili Ünye ilçesinin, kasaba ve köylerinin tarihi gelişimlerini de dikkate alarak Türklerin bölgeyi fetihleri sonrasında oluşturdukları anıtsal eserler ele alınmıştır. Çalışmamızda bazıları çeşitli araştırmalara konu olan, büyük kısmı henüz bilinmezliğini koruyan Ünye'deki Türk Dönemi Yapıları ele alınacak; söz konusu binalar ya da kalıntılar; mimari ve yapı elemanları kent ya da arazi konumları, mekan organizasyonu, dekoratif unsurlar, malzeme ve teknik gibi yönleriyle tanıtılacak ve bu bağlamda elde edilecek bilgiler ışığında Ünye'deki Türk Dönemi yapılarının Türk Mimarisi içerisindeki yeri ve önemi belirlenmeye çalışılacaktır. Bu çalışmada dönemin yazılı kaynaklarının da yardımıyla gerek mevcut gerek mevcut olmayan Ünye İlçesindeki Türk Dönemi yapılarının analizi yapılarak, plan ve fonksiyon olarak Türk mimarisi içerisindeki yerinin karşılaştırmalı olarak ayrıntılı bir şekilde incelenmesi diğer önemli bir unsurdur. Yapılar ağırlıklı olarak Osmanlının son dönemlerine tarihlenmektedir. Çalışmada tamamı ya da bir kısmı sağlam olarak; cami, türbe, hamam, çeşme, şadırvan, serender, arasta, kale, saray olmak üzere toplam on dokuz adet eser incelenmiştir. Bununla beraber sadece kaynaklarda adı geçen 20'ye yakın eser de tespit edilmiştirYapılar; adı, yeri, bugünkü durumu, tarihi, plan ve mimari özellikleri, süslemesi, malzeme ve tekniği, kitabesi, plan ve kesitleri, değerlendirmesi, bibliyografyası olarak on bir ana başlığa ayrılarak incelenmiştir.
Edirne-Kırklareli-Tekirdağ illeri sınırları dahilindeki tarihi istasyon binaları

Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ çalışmanın coğrafi sınırlarını oluşturmaktadır. İstanbul İl sınırları sonrası Çerkezköy Velimeşe Çorlu Muratlı Seyitler Kayabeyli Lüleburgaz Alpullu Büyük Mandıra Babaeski Taşağıl Kavaklı Kırklareli Pehlivanköy-Uzunköprü İstasyonları ile Edirne Eski İstasyonu ve Gar'ı incelenen yapılardır. Söz konusu coğrafyada istasyon mimarisinin incelenmesi ile bu alanda uygulanan plan tipleri, malzeme-teknik, süsleme anlayışı ve işlevselliğinin kavranması amaçlanmıştır. Tez ile 'Edirne-Kırklareli-Tekirdağ İlleri Sınırları Dahilindeki Tarihi İstasyon Binaları' nın tespiti ve detaylı tanımları yapılmış olup, korunma durumları ele alınmıştır. Rumeli Demiryolları Hattı üzerinde yer alan Osmanlı sonrası Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında kalan 17 adet istasyon binası bütüncül bir anlayışla değerlendirilmiş, detaylı mimari ve sanatsal özellikleri irdelenmiştir. Hat üzerinde yer alan istasyonlar yabancı şirketlere geniş imtiyazlar verilerek Neoklasik ve Eklektik mimari üslup ile yerel ve geleneksel malzeme-teknikte inşa edilmişlerdir. Endüstri devrimi sonrası ulaşım tarihimize ışık tutan demiryolu istasyon sahaları ve binaları şehir kimlikleri üzerinde etkili olmuş yapılardır. Tip proje ürünlerin ağırlıkta olduğu istasyon binaları şehre gelenlerin karşılandığı, şehirden gidenlerin uğurlandığı yapılar olmuşlardır. İstasyon binaları sevinç ve üzüntülerin yaşandığı, mimari ve hatıra değerleri yüksek, sosyal bellekte yer edinmiş yapılar olarak dikkat çekmektedir.
Eski Manyas/Poimanenon Ortaçağ yapıları

Tezimizin konusunu oluşturan Eski Manyas/ Poimanenon yerleşimi bir Makedon kolonisi olarak Mysia'da kurulmuştur. Varlığını ilk olarak Aristides'ten öğrendiğimiz yerleşimde, yerini daha sonra Aziz Mikhail Kilisesi'ne bırakmış görkemli bir Ascelepeos Tapınağı olduğunu yayınlardan öğrenebilmekteyiz. Bizans döneminde Türk akınları ile birlikte yerleşimin önemi artmış, özellikle 13 -15. yüzyıllarda Laskaris'ler döneminde bölge altın çağını yaşamıştır. Yerleşimde bulunan Bizans kalesi bölgenin en güçlü korunmuş kalelerinden biridir. Tarih boyunca önemini koruyan kale, Bizans-Türk, Bizans-Latin savaşlarına ev sahipliği yapmıştır. Eski Manyas'ın güneyindeki bir tepeye konumlanan kalenin güneyinde yaklaşık 600 m. mesafede oldukça erken döneme ait olduğunu düşündüğümüz bir zaviye yer almaktadır. Zaviyenin kuzeyinde ise yaklaşık 6 m. mesafede kare planlı bir türbe mevcuttur. Çalışmamız kapsamında Eski Manyas/Poimanenon'da yer alan Ortaçağ yapılarının mimari özellikleri incelenmiş, kaynaklardan elde edilen veriler ve yerinde yapılan araştırmalar sonucunda edinilen bilgiler doğrultusunda tanıtılmaya çalışılmıştır. Bugüne kadar yerinde araştırılıp incelenmeyen yapıların arazi çalışmaları sonucunda plan çizimleri gerçekleştirilmiş ve bu bağlamda görsel malzeme ile de desteklenerek eserlerin son durumu ortaya konmuştur. Ortaçağ Batı Anadolu mimarisi açısından oldukça önemli veriler sunan yapılar günümüzde kendi kaderlerine terk edilmiş durumdadır.
Rüstem Paşa Bedesteni'nin geleneksel Türk el sanatları açısından önemi

Anadolu, köklü ve zengin geçmişşiyle büyük izler bırakan, çeşitli medeniyet ve devletlerin sahip olabilmek için mücadele ettikleri ve yaşadığı topraklardır. Bu zengin medeniyetlerin oluşturduğu kültür ve sanatına göz atılmış özelleklede el sanatları irdelenmiştir. Anadolu'da kurulan bu medeniyetlerin el sanatlarında bir bütünlük ve bir devamlılık arz ettiği görülmüştür. Anadolu'nun konumu gereği komşu medeniyetlerden de etkilenmiş ve etkilemiştir. Hititlerden başlayıp, Osmanlı Devleti'ne kadar yaşamış medeniyetlerin oluşturduğu zengin Anadolu coğrafyasının mirasçısı olan bizler ve bizlerden yansıyanlar incelenerek, üslup özellikleri ve yapım teknikleri ile tanıtılmıştır.
Iğdır ve çevresinde tarihi-kültürel kalıntılar

Yüksek lisans olan bu çalışmada, Iğdır ve çevresinde günümüze kadar ulaşabilen tarihi ve kültürel kalıntılar araştırılmıştır. Çalışma, bölgede yerleşen insanların ortaya koydukları ilk eserlerden başlayarak, XX. yüzyıla kadar olan dönemi kapsamaktadır.
Diyarbakır türbeleri

Anadolu'nun tarihi kentlerinden biri olan Diyarbakır farklı dönemlere ait çeşitli mimari eserler ile birçok kültürün izlerini taşımaktadır. Şehirde görülen sanat eserleri içerisinde mezar anıtları önemli bir yer tutmaktadır. Bu kapsamda merkez ve merkez ilçelerinde yer alan Mervanoğulları, Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı döneminde inşa edilen yirmi iki türbe ele alınmıştır. Diyarbakır'da türbe mimarisi 11. yüzyılda Mervanoğulları döneminde inşa edilen Nasırudevle ve Eşi Sittünas'ın Türbesi ile karşımıza çıkmaktadır. Daha sonraki yıllarda türbe inşası 19. yüzyıla kadar sürmüştür. Şehirde görülen bu mimari eserler genellikle Osmanlı dönemine tarihlenmektedir. Ayrıca Artuklu döneminden bir adet ve Akkoyunlu dönemine ait iki adet türbe bulunmaktadır. Bunlar Sultan Şücaeddin Türbesi, Lala Bey Türbesi ve Şeyh Yusuf Hamedani Türbesi'dir. İki katlı inşa edilen ve cenazelik katına sahip olan Sultan Şücaeddin Türbesi ile Lala Bey Türbesi, Büyük Selçuklu ve Beylikler dönemi türbe geleneğini yansıtmaktadır. Türbelerin daha çok tek katlı olarak inşa edildiği görülmektedir. Diyarbakır türbeleri, kare, sekizgen, baldaken, dairesel ve dikdörtgen plan şemasına sahiptirler. Örtü sistemi açısından farklılık gösteren türbelerde yaygın olarak, içten kubbe dıştan pramidal külah örtü düzeni kullanılmıştır. Bazı türbelerde ise içten ve dıştan kubbe, içten kubbe dıştan konik külah ve içten beşik tonoz dıştan düz dam örtü sistemi görülmektedir. Ayrıca İskender Paşa Türbesi merkezi kubbe ve iki yarım kubbe uygulaması ile dikkat çekmektedir. Genel olarak süsleme açısından sade diyebileceğimiz türbelerde geometrik, bitkisel, yazı, mukarnas, kalem işi ve çini süslemeye yer verilmiştir. Bu süslemeler giriş kapılarında, pencere kanatları, pencere alınlık ve iç yüzeylerinde, sütuncelerde, duvar yüzeylerinde, mihraplarda, kubbe ve kubbe geçişlerinde ve mezar taşlarında toplanmıştır. Sahabeler Türbesi, çini ve kalem işi süslemenin görüldüğü tek yapıdır.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk resminde konu sorunu (1923-1950)

Bir sanat eserinde biçim ve içerik birbirini tamamlayan iki önemli öğedir. Eser, biçiminin yanı sıra konusu, sanatçısının kişiliği ve eserin içinden çıktığı kültür ortamı da dikkate alınarak değerlendirilirse doğru ve bilimsel bir incelemedengeçirilmiş olur. Cumhuriyet'in ilk yarısında üretilmiş sanat eserlerini incelerken biçimin yanı sıra içerik ve toplumsal ortam gibi etmenler de dikkate alınmalıdır. Türkiye'deki sanat ortamını değerlendirmek için, bu ortamın oluşum sürecini incelemek gerekir. Cumhuriyetin ilanını izleyen süreçte Türkiye'nin birçok kurumunda ve toplumsal hayatında önemli yenilik ve değişimler yaşanmıştır. Bu yıllarda Türk resim sanatı bu değişimlerden büyük ölçüde etkilenerek gelişmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye'de devlet destekli yürüyen sanat ortamının bir sonucu olarak milli mücadele ve inkılap konulu resimler önemli bir yer tutmuştur. Ayrıca yine ulusal değerlerin vurgulanması ve kültürel bir kimlik oluşturma amacıyla çeşitli Anadolu görüntüleri tasvir edilmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türk resim sanatında, eserlerin devletin beklentileri doğrultusunda şekillenmiş söz konusu içeriklerinin yanı sıra, sanatçıların sanatçı kişiliklerinin de konu üzerinde etkileri olmuştur. Sanat eserlerindeki söz konusu içeriksel değerler çeşitli resim konuları çerçevesinde ele alınarak yansıtılmıştır. Türk resminde yoğun olarak ele alınmış bu konular manzara, iç mekan, günlük yaşam, tarihi konular, portre, nü ve ölü doğadır. Türk resmindeki bu önemli gelişmeler meydana gelirken devletin beklentileri ile sanatçıların batı kültüründen aldıkları yenilikler kimi zaman çatışmalarıberaberinde getirmiş ve bunlar dönemin sanat eserlerine yansımıştır.
Bursa Mustafakemalpaşa'daki Osmanlı mezar taşları

Bu çalışmamızda, Bursa iline bağlı olan Mustafakemalpaşa ilçe merkezinde, belde ve mahallelerinde yapılan araştırmalar sonucunda 136 adet Osmanlı Dönemine ait mezar taşı tespit ettik. 92 tanesi erkeklere, 43 tanesi kadınlara ait olan mezar taşlarının 17, 18, 19 ve 20. yüzyıllara ait oldukları görülmüştür. Mezar taşlarının en erken tarihlisi 1027 H./ 1617- 1618 M. en geç tarihlisinin ise 1928 M. yıllarına ait olduklarını tespit ettik. Çalışmamızın birinci bölümünde, incelemeler sonucunda tespit ettiğimiz 136 mezar taşının katalog bilgileri yer almıştır. İkinci bölümünde, mezar taşlarının form bakımından incelemesi, üçüncü bölümde ise süsleme, yazı türü ve metin içeriği bakımından incelemeleri iki başlık altında yer almıştır. Sonuç olarak bu yöredeki, Türk tarihini ve kültürünü yansıtan, arşiv belgesi değerindeki Osmanlı dönemine ait olan mezar taşları kayıt altına alınmıştır. Araştırmanın sonunda bahsi geçen mezar taşlarının ait olduğu dönemlerin form, süsleme ve yazı türü değişimleri ve bu değişimlerin sebepleri üzerinde bir sonuca ulaşılmıştır.
Tarihi tekstillerde bozulma nedenleri ve restorasyon öncesi yapılması gereken işlemler

Tarihi Tekstillerde Bozulma Nedenleri ve Restorasyon Öncesi Yapılması Gereken İşlemler ana başlığı altında oluşturulan, kaynak taramaları ve deneyimler ışığında şekillenen tez altı ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; giriş kısmında tekstilin tanımı, günümüzdeki bilgiler ışığında kazılarda ele geçen en eski iki örnek, tarihi tekstillerin bozulma nedenleri ve müzelerimizde hangi tarihi tekstil türlerinin olduğundan bahsedilmiştir. Tarihi Tekstiller ve Karşılaşılan Dokuma Türleri adı verilen ikinci bölümde; 'Dokumanın Tanımı ve Temel Dokuma Türleri İle Osmanlı Dönemi Kumaşları' şeklinde iki alt başlıkta incelenmiştir. Tarihi Tekstillerde Bozulma ve Nedenlerinin Sınıflandırılması adı verilen üçüncü bölümde 'Tarihi Tekstillerin Üretildikleri Lif Yapısına Bağlı Olarak Görülen Bozulmalar, Tarihi Tekstillerin Bozulmasına Neden Olan Dış Etkenler, Biyolojik Etkenler, Afetler, İnsan Eliyle Oluşan Bozulmalar ve Vandalizm, Havadaki Çeşitli Gazlar' şeklinde altı alt başlıkta incelenmiştir. Tarihi Tekstillerde Tespit Edilen Bozulmalar adı verilen dördüncü bölümde 'Liflerde Kuruma ve Asit Nedeniyle Oluşan Kırılmalar ve Ayrışmalar, Yırtıklar, Renklerde Solma, Kir Lekeleri, Böcek Tahribatı, Eski ve Yanlış Onarımlar, Tarihi Tekstillerde Eklenti Öğelerin Neden Olduğu Bozulmalar, Yanlış Depolama veya Sergileme Nedeniyle Oluşan Bozulmalar' şeklinde sekiz alt başlıkta örneklerle incelenmiştir. Tarihi Tekstillerde Restorasyon Öncesi Yapılması Gereken İşlemler adı verilen beşinci bölümde 'Belgeleme ve Analizler' şeklinde iki alt başlıkta incelenmiştir. Sonuç kısmında, müzelerimizdeki tarihi tekstilleri çözümleyebilmek, onları koruyarak bozulmalarını engellemek ve gelecek nesillere aktarabilmenin önemine dikkat çekilmiştir.
Erzurum'da hamam mimarisi ve hamam kültürü

İnsanlık tarihi kadar eski olan hamam, eski çağlarda dini inançların etkisi altında doğmuş bir yapı tipidir. Anadolu Türk hamam mimarisi başlangıcından günümüze değişime uğramadan özelliklerini sürdürmüştür. Her dönemde örneklerine rastlanan hamamlar Anadolu Selçuklu ve Beylikler döneminde de yapılmış olmasına rağmen günümüze ulaşan çoğu hamam yapısı Osmanlı dönemine aittir. Erzurum'da XVI-XVIII. yüzyıllardan kalan 14 tarihi hamam bulunmaktadır. Bunlar; Askeri, Boyahane, Çifte Göbek, Erzurum, Gümrük, Hanım, Kale, Kırkçeşme, Küçük, Lalapaşa, Murat Paşa, Saray, Şeyhler, Tahta Hamamlarıdır. Klasik Osmanlı plan şemasına sahip olan hamamlar soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve külhan bölümlerinden oluşmaktadır. Bu hamamlar genellikle tek fonksiyonlu yapılmışlardır. Sadece Boyahane Hamamı ve Kırkçeşme Hamamı çift fonksiyonludur. Ancak, Boyahane Hamamı yapılan onarımlarla kadınlar kısmının soyunmalık bölümü camiye çevrilmiştir. Şeyhler Hamamı restore edilmemiş, Askeri Hamam ve Gümrük Hamamı restore edilmiştir. Fakat kullanılmamaktadır. Kale Hamamı ise yıkık durumdadır. Erzurum'un ilçeleri olan Oltu'da 3, Tortum'da 1 kullanılmayacak durumda olan hamam yapısı vardır. Erzurum hamamları ekonomik olması, gelir getirmesi amacıyla kısa sürede inşa edilmiş yapılar olduğundan ucuz ve hızlı inşa edilebilir malzemenin kullanımını tercih edilmiştir. Bu nedenle Erzurum yöresindeki hamamlarda beden duvarlarında moloz taş ve kesme taş, üst örtüde ise tuğla malzeme kullanıldığı görülmektedir. Sade bir görünüm yansıtan Erzurum hamamlarında süslemeye fazla yer verilmemiştir. Türklerin en önemli özelliklerinin arasında hamam geleneği yer almaktadır. Bu gelenek içerisinde hamamda kullanılan malzemelerde bulunduğu yöreye göre farklılıklar göstermektedir. Hamamlar, sadece temizlenilen bir yer değil, toplumsal hayatın vazgeçilmez bir öğesidir. Anadolu kültürünün değişmez bir parçası olan hamam geleneği Erzurum'da da varlığını devam ettirmektedir. Bu geleneklerde temizliğin yanı sıra sevinç ve acı paylaşılmaktadır.
XVII-XIX. yüzyıllarda İç, Batı ve Güneybatı Anadolu'da kütüphane mimarisi

Bilgi edinme, belge saklama ve bunları gerekli zamanda en verimli şekilde kullanabilme ihtiyacını karşılamak üzere inşa edilmiş bulunan kütüphaneler, Türk kültür tarihi açısından önemli olup mimarileri incelenmeye değer görülmüştür. Bu tezde XVII. ve XIX. yüzyıl İç, Batı ve Güneybatı Anadolu kütüphane mimarisi, bulunduğu kent, konumu, biçimi, bölümleri, mimarisinde görülen değişmeler ve dönemleri göz önüne alınarak, estetik ve teknik yönleriyle incelenmiş, 'Mimarlık Tarihi ve Sanat Tarihi' açısından gösterdikleri gelişme ve önemi vurgulanarak, Anadolu-Türk mimarisi içindeki yeri vurgulanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla mevcut kütüphane binaları yerinde incelenerek ölçüleri alınıp rölöveleri çıkarılmış, fotoğrafları çekilmiş ve bir katalog oluşturulmaya çalışılmıştır. Sonuçta Anadolu-Türk mimarisi içerisinde 17. ve 19. yüzyıl kütüphane binaları irdelenerek gösterdikleri gelişmeler ortaya konulmuştur.
Troas Bölgesi Arkaik Dönem kentleri ve savunma duvarları

Bu çalışma ile Troas bölgesindeki Arkaik döneme ait savunma duvarlarınıntipolojisi, kronolojisi ve yapım tekniklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. ÖzelikleTroas bölgesinin güney kısmındaki Assos, Gargara, Lamponia, Kebren ve Neandreiayerleşimlerini inceledik. Stratejik konumuyla Troas bölgesi, Antik Çağ'da doğu ile batı dünyası arasındaki yoğun geçişlerde ilk adım atılan alan olmuştur. Bu nedenle bölgedeki yerleşmelerin konum ve tipleri de bu hareketliliğin sağladığı kozmopolit halkyapısına göre şekillenmiştir. Çalışmamızın konusu kapsamında Troas bölgesinin topografyasınadeğinilerek coğrafi ve jeolojik özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bölgeninsınırlarının nasıl olduğu antik ve modern yazarların görüşleri doğrultusunda belirlenmeye çalışılmış ve bölgenin genel tarihi anlatılmıştır. İncelemeye çalıştığımız savunma duvarları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Antik çağ kentlerinde savunma yöntemlerinin neler olduğu incelenmiştir. Daha sonra savunma duvarlarının özellikleri, savunma duvarlarında kullanılan malzemeler, bunların çeşitleri, duvar yapım teknikleri ve tipolojileri hakkında bilgiler verilmiştir. Savunma duvarlarını oluşturan öğelerin neler olduğu ve bunların planları incelenmiştir. Savunma duvarlarının planlarının nasıl şekillendiği ve ne gibi plan özellikleri içerdikleri konusuna da değilmiştirArkaik dönem Troas bölgesinin savunma duvarları konulu çalışmamızın son bölümünde antik kaynaklardan bu şehirlerde daha önce inceleme yapmış gezgin, arkeolog ve araştırmacılardan edinilen bilgilerle kentlerin tarihi coğrafyası ve tarihleri lokolizasyonları ve en yakın tarihe kadar olan araştırmalara değinilmiştir. Son olarak kentlerin savunma duvarları detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir.
Fetih öncesi müslüman seyyahlara göre İstanbul

Fetih öncesi Müslüman seyyahlar konusu az çalışılmış bir konudur. Tarihsel olarak Ortaçağ Bizans'ına denk gelen bu süreçte bazı seyyahlar doğrudan İstanbul'u gezmiş ve izlenimlerini seyahatnamelerine aktarmış, bazıları da daha önce buraya elçilik, ticaret, esir değiş tokuşu gibi amaçlarla gelen kişilerin yazdıklarından yararlanmıştır. Daha önce Türkçeye yapılan seyahatname çevirileri, çoğunlukla batılı diller üzerinden çevrilmiştir. Bu çalışmada Harun Bin Yahya, Mesudi, Herevi, İdrisi, İbni Battuta, El Verdi adlı altı seyyahın seyahatnamelerinin İstanbul ile ilgili kısımları Arapçadan Türkçeye çevrilmiştir. Tarihsel süreç içerisinde İslam uygarlığı, Bizans-İslam siyasi ilişkileri, Arap-İslam edebiyatında İstanbul konuları irdelenmiş, ayrıca, seyyahların neden gezdiği, seyahatlerinin sınırları, seyahatlerini nasıl finanse ettikleri, seyahat esnasında karşılaştıkları zorluklar gibi konulara da değinilmiştir. Seyyahların izlenimlerinin metni olan seyahatnamelerin öznel yorumlar içermesi doğaldır. Bu yüzden seyyahların tasvir ve değerlendirmelerinde yetiştikleri kültürün etkisi kaçınılmazdır. Bu bakımdan, Müslüman kültürde yetişmiş seyyahların fetih öncesi İstanbul'u kendi gözlerinden nasıl anlattıklarını araştırmak bu çalışmanın çıkış noktasıdır.
Yazma eserlerin konservasyon süreci ve beş örnek uygulama

Kültür tarihinin birinci elden ve milli kültür mirasımızın kaynaklarından olan el yazmaları, arşiv vesikaları ve nadir eserler bilim adamlarının ve araştırmacıların çalışmalarına ışık tutan, tarihimizin geçmişşi ile geleceği arasında köprü kuran, en değerli hazinelerimizdir. Bunları okuyucu hizmetine sunmak da kütüphanecilerin ve arşivcilerin görevidir. Ancak; bu eserleri okuyucu hizmetine sunmanın yanı sıra onları korumak, bakım ve onarımlarını yaparak gelecek kuşaklara aktarmak da tarihin kütüphanecilere, arşivcilere ve konservatörlere yüklediği en büyük görevler arasındadır. Yazma eserler geçmişşten günümüze kadar gelirken uygun ortamlarda korunamamasından kaynaklanan bir takım hasar ve hastalıklara maruz kalmıştır. Ülkemizde yazma eserlerin koruma ve onarımına verilen önem her geçen gün artmaktadır. Bu düşünceden hareketle araştırmada yazma eserlerin koruma ve onarım işlemlerin öneminin anlatılması amaçlanmıştır. Tezin birinci bölümünde yazma eserlerin önemi, yazma eserlerin konservasyonunda kullanılan materyal ve yöntem ile literatür çalışmalarının özeti anlatılmıştır. İkinci bölümde yazı ve yazı materyallerinin gelişimi, İslam yazmalarının doğuşu ve gelişim süreci anlatılmıştır. Üçüncü bölümde islam yazmalarının genel nitelikleri ile ilgili anlatım yapılmıştır. Dördüncü bölümde yazma eserlerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak bozulma etkenleri nelerdir, bunların el yazması eserler üzerindeki etkileri nelerdir detaylı olarak anlatılmıştır. Beşinci bölümde yazma eserlerin konservasyonunda ön inceleme, planlama, belgeleme, malzeme hazırlama ve uygulama aşamaları detaylı olarak incelenmiştir. Altıncı bölümde yazma eserlerin konservasyon aşamaları anlatılmıştır. Son bölüm olan yedinci bölümde ise Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü arşivine kayıtlı olan beş adet el yazması eserin konservasyon süreçleri anlatılırken; eserin künye bilgisi, eserin hasar durumu, yazmanın cilt ve metin kısımlarının incelenmesi, öngörülen ve yapılan konservasyon uygulamaları, konservasyonda kullanılan malzemeler, konservasyon öncesi ve sonrası fotoğrafların karşılaştırılması ve konservasyon raporu ile yapılan konservasyon işlemleri detaylı olarak anlatılmıştır.
Çankırı Kızılırmak camileri

Çankırı, kültür ve sanatı ile çok yönlü ve gelişmiş bir şehrimizdir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medeniyetler arası ilişkiler sonucunda kültürel ve sanatsal yönden çeşitlilik göstermektedir. İlçesi Kızılırmak, Çankırı ile birlikte Osmanlı topraklarına katılmış, İnallı Ballı ismiyle tanınmış, daha sonra bilinmeyen bir nedenle ismi Hüseyinli olmuştur. Yöreden geçen Kızılırmak'tan ötürü Kızılırmak ismi verilmiş ve 1987 yılında da ilçe konumuna getirilmiştir. 'Çankırı Kızılırmak Camileri' adlı çalışmamızda 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl aralığında inşa edilmiş, V. G. M belgeleri ile 9 yapı karşımıza çıkmıştır. Bu yapılardan 7'si tescilli, 2'si tescilli değildir. Yapılan incelemelerde 2 cami yıkılmış, 1 cami yapılan onarımlarda orijinalliğini kaybetmiştir. Bu eserler Hacılar, Kahyalı, Karallı, Karamürsel, Kuzey Kışla, Sakarca, Tımarlı, Yukarı Alagöz köylerinde ve Kızılırmak ilçesinde bulunmaktadır. İncelenen yapılar dikdörtgen planlı, ahşap tavanlı, kırma çatılı ve kiremitle kaplıdır. İnşa malzemesi genellikle kesme taş, tuğla ve ahşap hatıldır. Yapılarda alçı, kalem işi ve ahşap süslemelere rastlanmış, bitkisel ve geometrik kompozisyonlar hakim olmuştur. Bu süslemelerin uygulama alanları harim duvarları, mihrap ve ahşap tavandır.