Süleyman Demirel Üniversitesi bazı fakültelerinde okuyan 1. sınıf öğrencilerinin riskli sağlık davranışlarının saptanması

Süleyman Demirel Üniversitesi fakültelerinde okuyan 1. sınıf öğrencilerinin riskli sağlık davranışlarının belirlenmesi, riskli sağlık davranışlarıyla ilişkili bazı sosyodemografik etmenlerin saptanması ve riskli sağlık davranışlarının azaltılmasına yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğü'nden alınan izinler doğrultusunda Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Tıp Fakültesi, Fen Edebiyat Fakültesi ve İktisadi İdari Bilimler Fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin tamamı (n=1985) oluşturmaktadır. Veriler gözlem altında anket uygulanarak toplanmıştır. Araştırma kesitsel analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmanın bağımlı değişkeni Süleyman Demirel Üniversitesi fakültelerinde okuyan birinci sınıf örencilerinin riskli sağlık davranışlarıdır. Bağımsız değişkenler kişinin yaşı, cinsiyeti, eğitim aldığı fakülte, doğum yeri, üniversite eğitimi süresince yaşadığı yer, aylık gelir- gideri gibi sosyoekonomik değişkenler ile BKİ, sigara, alkol, uyuşturucu/uyarıcı madde kullanımı gibi risk faktörleridir. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 18,0 programı kullanılmış olup sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler, ki-kare, bağımsız gruplarda t testi ve Fisher's kesin testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin % 64 ,6'sını kızlar oluşturmaktadır. Öğrencilerin yaş ortalaması 19 ,2 1,3, BKİ ortalaması 21,4 3, 0 idi. Araştırma grubunun annelerinin % 50 ,2'si ilkokul mezunu ve % 82 ,9'u ev hanımıydı. Öğrencilerin babaların büyük çoğunluğu (% 36,9) ilkokul mezunu ve % 6 ,9'u işsizdi. Öğrencilerin aylık gelir ortalaması 399,2 182, 2 TL, aylık gider ortalaması 384,2 175, 6 TL idi. Araştırmaya katılan öğrencilerin % 12 ,3'ü sigara içmekte, % 8 ,2'si alkol kullanmakta ve % 1 ,0'ı uyuşturucu/uyarıcı madde kullanmaktadır. Katılımcıların günlük uyku süreleri ortalaması 7,2 1, 5 saatti. Sabah uyandığında günlük işlerini yürütebilecek kadar dinç hissetmeyen öğrencilerin oranı % 18,6, nadiren dinç hissetmeyen öğrencilerin oranı ise % 35,9 idi. Öğrencilerin % 3 ,8'i sakinleşmek ya da uyuyabilmek için doktor önerisi olmadan ilaç kullanmaktaydı. Öğrencilerin % 4 ,1'i hiç kahvaltı yapmadığını bildirirken, haftada yenen sebze ve meyve sayısının ortalamasının sırasıyla 3,1 2, 0 kez ve 3,8 2, 8 kez, aylık fast food ve benzeri hazır gıda tüketim ortalamasının 8,0 7, 22 kez olduğunu bildirmekteydi. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun dengeli ve yeterli beslenme ile ilgili eğitim almadığı (% 88,5) saptandı. Öğrencilerin beden algıları değerlendirildiğinde % 1 ,6'sı çok zayıf, % 16 ,6'sı zayıf, % 62 ,8'i normal, % 17 ,9'u kilolu ve % 1 ,0'ı çok kilolu olduğunu düşünmekteydi. Haftada en az 3 gün günde en az 30 dakika süren fiziksel aktivite yapmayan öğrenci oranı % 51,8 idi. Öğrencilerin % 9 ,6'sının cinsel birleşmeyle sonuçlanan ilişkisi olmakla birlikte, cinsel ilişki esnasında doğum kontrol yöntemi kullanmayan öğrencilerin oranı % 33,3 idi. AIDS ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgi sahibi olmayan öğrencilerin oranı % 42,1 idi. Öğrencilerin % 14 ,9'unun ehliyeti vardı ve % 25 ,9'u motorlu araç kullanmaktaydı. Motorlu araç kullanan öğrencilerin % 22 ,9'u trafik kurallarına bazen uyarken % 1 ,1'i hiçbir zaman trafik kurallarına uymamaktaydı. Katılımcıların % 13 ,6'sı motorlu araç kullanırken kask, emniyet kemeri gibi koruyucu araç kullanmamaktaydı. Son 1 yıl içinde günlük işlerini aksatacak kadar üzüntü veya ümitsizlik hisseden öğrenci oranı (% 43,0) fazlaydı. Yaşamı boyunca intihar etmeyi düşünen öğrenci oranı % 13,9, intihar girişiminde bulunan öğrenci oranı % 4, 5, psikolog ya da psikiyatr gibi uzmanlardan yardım alan öğrencilerin oranı % 12,9 idi. Üniversite içinde veya çevresinde silah, sopa, bıçak gibi delici kesici alet taşıdığını belirten öğrencilerin oranı % 3, 4, kavgaya karışan öğrenci oranı % 2,4 idi. Kavgaya karışan öğrencilerin karıştıkları ortalama kavga sayısı ve standart sapması 2,1 1, 8 kez idi. Araştırma grubunun % 2 ,7'si kalıcı dövme/piercing yaptırdığını belirtmekteydi. Öğrencilerin şans oyunları oynama oranı % 28,0 idi. Kumar oynama durumu ayrı başlık altında incelendi ve öğrencilerin % 4 ,1'nin kumar oynadığı saptandı. Riskli sağlık davranışları gösterme oranı erkek öğrencilerde kız öğrencilere göre genel olarak daha yüksekti. Üniversite eğitim programlarında adolesan sağlığına yer verilmelidir. Üniversite içinde riskli sağlık davranışlarına yönelik sürekli eğitim programları düzenlenmeli ve rol model olan kişilerin de katılımı sağlanarak öğrencilerin sağlıklı yaşam davranışları göstermeleri sağlanmalıdır.