turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Burdur ve yöresi halk bilimi ürünlerinde eski Türk inançlarının izleri

Danışman: Doç. Dr. Hayrettin RAYMAN Türk Topluluklarının geçmişşten günümüze doğru tarihi, coğrafi, siyasi ve sosyolojik sebepler yüzünden çeşitli inanç sistemlerini benimsedikleri bilinmektedir. Benimsenen her yeni inanç sistemi, bir öncekini ya kısmen ya da tamamen yasaklayarak kendine yer açmaya çalışmıştır. Ancak, bir önceki inanç; her seferinde Türk kültürü içindeki yerini şu veya bu şekilde muhafaza etmiş ve Türk sosyal hayatıyla birlikte günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada insan hayatının çeşitli evreleri esnasında önemli bir yere sahip olan gelenek, görenek, adet ve töreler ile; insan hayatının önemli geçiş dönemlerinden sayılan doğum, evlenme, ölüm gibi inanç ve pratiklerle günümüze kadar taşınan eski Türk inançlarının Burdur yöresindeki izleri tanıtılmaya çalışıldı. Giriş bölümünde yörenin tarihi, coğrafi ve kültürel yapısı, tarih öncesinden başlanarak tanıtılırken; yöre kültürün tarih ve coğrafya ile olan ilişkileri vurgulandı. Birinci bölümde toplulukları bir araya getiren ve millet olma özelliği kazandıran öğelerin yanında inançların da önemli bir yere sahip olduğu bilinciyle Halk Bilimi ve Din; buna bağlı olarak Türk dinleri içinde yer alan Tengri, iyeler, kişioğlu ve kam tipinin fonksiyonları tanıtıldı. Bunların yöre insanları üzerinde var olan etkileri örneklerle tespit edilmeye çalışıldı. İkinci bölümde, insan hayatında önemli bir etkiye sahip olan doğum, ad verme, evlenme, askerlik ve ölüm gibi geçiş törenlerine yön veren eski Türk inançları tespit edilerek örneklcndirilirkcn; yöre insanının hayatına etki eden ve kaynağını eski Türk inançlarından alan tören ve pratiklere de yer verildi. Üçüncü bölümde ise, yöre insanının hayatında önemli yer işgal eden uğur ve uğursuzluk, rüya, renk, nazar, halk takvimi ve halk hekimliği ile ilgili inanç ve pratiklere yer verilerek 'Diğer İnanç ve Gelenekler' başlığı altında incelendi. Burdur ve yöresindeki inançlarla ilgili olarak yaptığımız bu çalışma sonucunda Türk sosyal ve dini hayatının geçmişşten günümüze kadar bir bütünlük gösterdiğini; Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen Türk boylarının eski Türk inanç ve pratiklerini beraberinde taşıyarak günümüzde de yaşattıklarını söylemek mümkündür.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanlarında ideoloji

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, imparatorluktan ulus devlete geçiş sürecinde şair, gazeteci, romancı kimliğinin yanı sıra bir politikacı ve diplomat olarak hem Türk kültürel sahasına büyük katkı sağlamış hem de Türk siyasetinde aktif rol oynamış önemli bir isimdir. Karaosmanoğlu, romanlarına gelinceye değin hikaye, tiyatro, mensur şiir, makale, deneme gibi türlerde eserler kaleme almıştır ancak bu çalışmanın odağını yazarın romanları oluşturmaktadır. Karaosmanoğlu'nun romanları, erken Cumhuriyet dönemini Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu kadroları içerisinde yer alan bir aydının gözünden görme imkanı tanıması açısından büyük değer taşımaktadır. Yazarın romanlarının düşünsel altyapısını Türk modernleşme süreci ve bu süreçte yaşanan büyük toplumsal olayların bireyler üzerinde yarattığı etki, kendisinin temas içerisinde olduğu tarihi kişilikler ve toplumda hakim olan fikirler gibi önemli unsurlar oluşturmaktadır. Bu çalışma, Karaosmanoğlu'nun romanlarını ideoloji bağlamında okuyarak yazarın savunduğu Cumhuriyet ideolojisinin romanlara nasıl yansıdığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Karaosmanoğlu'nun romanlarının bireysel anlatılar olmanın ötesinde Türk modernleşme sürecine dair bir bakış açısı sunan ideolojik romanlar olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Hem dil, üslup ve anlatım açısından güçlü romanlar ortaya koymuş hem de romanlarda ortaya koyduğu özgün sosyolojik tespitlerle Türk düşünce dünyasına önemli katkı sağlamış olan Karaosmanoğlu üzerine yapılan edebi ve sosyolojik çalışmaları birleştirerek yazarın romanlarının disiplinler arası bir yaklaşımla incelenmesi amaçlanmıştır.
Özbek kahramanlık destanı Zülfizar

Milletlerin ilk çağlarında, birlik ve bütünlüklerini sağlayan edebiyat türlerinin önde geleni 'destan' adı verilen manzum kahramanlık hikayeleridir. Türk anlatı geleneğinde özel bir yere sahip olan destanlar Türk insanının maddi ve manevi zenginliklerini duygu ve düşüncelerini dile getirir. Türk milleti geçmişş çağlarda yarattığı destanlardan da aldığı güç ve övünçle kendi birliğini korumasını bilmiştir. Tezimizin konusu olan 'Zülfızar' destanı Özbek destanları içerisinde yer alır. Türk destan geleneği içerisinde mühim bir yere sahip olan Özbek destanları günümüzde de canlılığını muhafaza etmektedir. Bahşılar Özbekistan'ın bazı bölgelerinde hala destan anlatmaya devam etmektedir. Bu durum da göstemektedir ki Özbekistan'da çok güçlü bir destan geleneği mevcuttur. Tezimizin giriş bölümünde Özbekistan'daki destan anlayışı ve destanın tarifleri, Özbek kahramanlık-aşk ve aşk destanlarının tarihi gelişimi, Özbek Köroğlu destan dairesi ve Zülfizar destanında mübalağanın yeri üzerinde durulmuştur. Giriş bölümünden sonra I. bölümde Özbek destanları üzerine yapılan ilmi çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. II. bölümde ise Özbek destan geleneği, bahşılık sanatı, Özbek destan mektepleri vb. konular işlenmiştir. III. bölümde Zülfızar destanı ile Anadolu halk hikayeleri motif ve epizot yönünden mukayese edilmiştir. Son bölümde ise Zülfızar destanı transkribe edilmiş metni ve metnin Türkiye Türkçesi'ne aktarılmış şekli mevcuttur.
Nostalojİ dı helbesten Hacİ Qadıre Koyİ de

Bu çalışmamızın temel amacı Haci Qadire Koyi'nin şiirlerinde Nostalji'nin etkisini ve Nostalji kavramının anlamını ve oluşumunu irdeleyip bunun Dünya Edebiyatı üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmaktır. Bunun yanı sıra Nostalji'nin Kürt Edebiyatı'ndaki izlerini ve etkilerini üzerinden inceleme yapmaktır. Bu çalışmamızı ortaya çıkaran sebeb Haci Qadire Koyi'nin kendi yurdundan İstanbul'a göç etmesidir. Bu hasretlik Haci Qadire Koyi'nin şiirlerinde Nostalji'nin her iki türünün de olmasına sebeb olmuştur; Genel Nostalji ve Öznel Nostalji. Haci Qadire Koyi'nin şiirlerinde her ne kadar Öznel Nostalji var olsa da çoğunlukla Genel Nostalji'yi görürüz. Bunun nedeni de Haci Qadire Koyi'nin daha çok ulusunun derdine yanması, daima ulusunun ilerlemesi için çabalamasıdır. Bu yüzden de ulusu için çok çalışmıştır.
Kudsİ Dİvanı

Hayatı hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgiye ulaşamadığımız Kudsi'nin, divan metnini ortaya koymaya ve bu metni incelemeye çalıştık. Kudsi, eserinden anladığımız üzere bir Kadiri şeyhidir. Elimizdeki tek divan nüshasında 112 manzume bulunmaktadır. Bu manzumelerin 96'sı aruz 16'sı ise hece vezniyledir. Çalışma içerisinde bu manzumeler türlerine göre tasnif edilmiştir. Çalışmamız, üç ana bölümden oluşmaktadır. Bunlardan ilkinde, eserden yola çıkarak şairin hayatı; ikincisinde, metinden yola çıkılarak şekil ve muhteva incelemesi; üçüncüsünde de elimizdeki tek nüshaya dayanan transkripsiyonlu metne yer verilmiştir.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın roman ve öykülerinde bedensel ve ruhsal hastalıklar üzerine bir inceleme

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Roman ve Öykülerinde Bedensel ve Ruhsal Hastalıklar Üzerine Bir İnceleme başlığını taşıyan ve iki bölümden meydana gelen bu çalışmanın 'Giriş' kısmında, hastalığın tanımı yapılarak hastalık konusunda düşünür ve yazarların fikirlerine yer verilmiş; yazar ve şairlerin bünyesinde taşıdıkları hastalıklar belirtilerek yazar-hastalık-edebiyat ilişkisine değinilmiş; dünya ve Türk edebiyatında hastalığı konu edinen eserlere genel hatlarıyla yer verilmiştir. 'Birinci Bölüm'de Ahmet Hamdi Tanpınar'ın muzdarip olduğu fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar; Tanpınar'ın biyografisi, günlük ve mektupları çerçevesinde yorumlanarak sunulmuştur. Çalışmanın esas noktasını teşkil eden 'İkinci Bölüm'de, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın roman ve öykülerinde yer alan bedensel ve ruhsal hastalıklar ele alınmıştır. 'Sonuç' kısmında ise, çalışma sonucunda ulaşılan çıkarımlara yer verilerek çalışma sonlandırılmıştır.
Mehmet Akif'in Safahat'ında kelime grupları

Tezimde incelediğim 'Safahat' adlı kitap, Mehmet Akif ERSOY tarafından yazılmıştır. Kitap, şiirlerle şekillenmiş hikayeleri içermektedir. Ben bu eseri, tez çalışmamda dil açısından ele aldım. Bu çalışmaylaSafahat'ta yirmi tür kelime grubu incelendi, ilk olarak kelime gruplarının açıklaması verildi. Daha sonra da bu gruplar Safahat'tan tespit edildi. Mısralarda geçen kelime grupları sırasıyla verildi. Daha sonra da bu gruplar, kendi bölümünde yorumlandı. Son olarak sonuç başlığı altında, Safahat'ta geçen bütün kelime grupları yorumlandı. vm
Nazım Hikmet: Hayatı ve şiiri

Bu çalışma şair Nazım Hikmet'in hayatı, mizacı, edebi görüşleri ve şiirinin değerlendirilmesine hasredilmiş olup tez ağırlıklı olarak altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde şairin soyu ve aile çevresi ele alınmış, şairin nesebi ortaya koymuş, bu husustaki spekülasyonlara açıklık getirilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, ağırlıklı olarak şairin hayatı ele alınmış, şiirlerinde hayat izleri aranmış ve Türkiye'den son kaçışına kadar teferruatlı bir hayat hikayesi verilmek istenmiştir. Üçüncü bölüm ilki, 'Mizacı ve Şahsiyeti', ikincisi 'Çalışma Tarzı' adlarını: taşıyan iki kısımdan meydana gelmiştir. İlk kısımda, şairin mizacı ele alınmış, şahsiyetini veren unsurlar tespit edilmeye çalışılmış, çalışma tarzı üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde şairin şiir ve sanat hakkındaki görüşleri tespit edilerek tasnife tabi tutulmuştur. Beşinci bölümde şiirinin dönemleri ve şiir kitapları tanıtılarak dergilerde yayımlanan şiirlerinin ve şiir kitaplarının künyeleri verilmiştir. Altıncı bölüm ise şiirinin incelenmesine hasredilmiştir. Bu bölümde şiirleri yapı, muhteva, dil ve anlatım başlıkları altında değerlendirilmiştir. Tez Sonuç ve Kaynaklar kısmı ile tamamlanmıştır.
Refik Halit Karay'ın hikayelerinde sosyal tenkit

Refik Halit Karay, 1913 yılında Anadolu'ya sürgün edilince buralarda yaşayan insanların hayatlarını yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Türk Edebiyatı, bu ayrılıkla 'Memleket Hikayeleri'ni kazanır. Milli Mücadele döneminde Anadolu, Yakup Kadri ve Halide Edip gibi yazarlarımız da savaş, mücadele, vatan, düşman ve hürriyet gibi temalarda ele alınırken, ilk defa Refik Halit ile Anadolu insanı, acıları, kahkahaları, sıkıntıları, inançları, aşkları gibi konularla karşımıza çıkar. Yazarın, dönemine göre oldukça önceden fark ettiği ve daha sonra Cumhuriyet devri Türk edebiyatının işleye işleye bitiremediği problemleri ortaya koyması, onun edebiyatımızdaki yerini gösteresi bakımından önemlidir. 'Sus Payı' hikayesinde karşımıza çıkan sanayileşme ve sanayileşmenin beraberinde getirdiği problemler bunlar arasındadır. Olayları ve karakterleri en ince ayrıntılarına kadar görmedeki başarısı gerçekten büyüktür. Yazarın en uzun ve en başarılı hikayesi kabul edilen 'Yatık Emine' bu bakımdan önemlidir. Bu hikayede yazar Yatık Emine, tiplemesiyle düşük kadın psikolojisini çok iyi bir şekilde ortaya koymuştur. Refik Halit' in hikayelerinde Moupassant tarzı vardır. Bu tarzın en belirgin özelliği hikayelerin beklenildiği gibi neticelenmemesidir. Refik Halit' in hikayelerinin en belirgin vasfı da budur. Hikayelerdeki olayları herhangi bir siyasi amaç gütmeden ortaya koyan yazar; kimi yerde taraf olduğu da görülmektedir. Yazar 'Yatık Emine' hikayesinde her şeye rağmen Yatık Emine'den yanadır. 'Garaz' hikayesinde ise her şeye rağmen Çerçi Halil'in kızı Nebile' ye karşıdır. Yine hikayelerinde savaş zengini olan şahıslara da Nebile'ye takındığı tavrı takınır. Mizahi yazılarıyla adını duyuran ve daha sonra 'Memleket Hikayeleri Yazarı' olarak tanınan Refik Halit, herhangi bir siyasi gaye içinde olmadan tamamen gözlemlerinin ürünü olan hikayeleriyle Türk edebiyatındaki yerini almıştır. Ayrıca 'İstanbul Türkçesi'ni en iyi kıvıran yazar' unvanını kazanan Refik Halit, hikayelerinde Türkçe'nin sıcaklığı ve sürükleyiciliğini yakalayarak 'Refik Halit Türkçe'si' oluşturabilmiştir. Refik Halit, 'sade lisan' tartışmalarının içine hiçbir şekilde girmemiştir, ancak sade Türkçe ile yazdığı eserleriyle bu yönde güzel eserler vermiştir.
Altun Yaruk III. kitap (5. bölüm)

Bu çalışmada Buddhist Uygur edebiyatına ait sutralardan Suvarnaprabhasottamaraja-sütra, Uygarca adıyla Altun Yaruk olarak bilinen eserin Radloff ve Malov'ça yapılan yayınının 5. bölümünü (III. kitap, 131 -199) girişle birlikte beş bölüm halinde hazırladık. Girişte kısaca eser, üzerinde şimdiye değin yapılan çalışmalar, çevirmen ve hakkındaki bilgiler. üzerinde duruldu. Daha sonra metnin yazım özellikle rine, yazı çevrimi, çeviri. ve dizinde. tuttuğumuz yönteme kısaca değinildi. Uygurca metinlerde seyrek geçen veya ilk kez metnimizde geçen kimi sözcükler de liste halinde sunuldu. İkinci bölümde metin, üçüncü bölümde Türkiye Türkçesine çevrimi, dördüncü bölümde sözcüklerin açıklaması yer aldı. Son bölümde çözümlemeli dizin, kaynakça kısmı ve Stockholm parçasını da kapsayan metnin fotokopisi yer almaktadır.
Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Tokat ve yöresi

Dünya tarihinin en önemli seyyahlarından biri olan Evliya Çelebi, Osmanlı coğrafyasını ve çeşitli komşu ülkeleri gezerek elde ettiği bilgileri 10 ciltlik Seyahatname adlı eserinde toplamıştır. Bu seyahatler sırasında yaptığı gözlemlerin yanı sıra sözlü ve yazılı kaynaklardan aldığı bilgilere, kendi değerlendirmelerini de ilave etmiştir. Evliya Çelebi, mizah anlayışı ve güçlü tasvirleriyle gezmiş olduğu şehirleri en ince detaylarına kadar sade ve anlaşılır bir dille eserinde anlatmaya çalışmıştır. Bu çalışmada, Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin Topkapı Sarayı Bağdat Köşkü B.307 envanterine kayıtlı yazma nüshasına ulaşıldı. Seyahatname'nin 5. cildinde yer alan Danişmentlilerin hakim olduğu Tokat şehrinin anlatıldığı kısımlar ele alındı. Evliya Çelebi'nin bakışından tarihi Tokat şehrinin nasıl göründüğü ve bu şehrin mimari, fiziki ve kültürel değerlerinin nasıl yansıtıldığı belirlenmeye çalışıldı. Ayrıca ilgili bölümde kullanılan dilden hareketle dönemin dil özellikleri ve söz varlığı incelendi.
19. ve 20. yüzyıl Romen Romanında Türk imgesi

Bu yüksek lisans tez çalışmasının amacı, Türk imgesi alanındaki araştırmalara katkıda bulunmak, imgebilim konusunda yeni bir örnek oluşturabilmektir. Araştırılan Türk imgesi konusu ile ilgili yapılmış birçok kaynak bulunmaktadır. Burada yalnızca Romen edebiyatındaki romanlarının Türk imgesi tespit edilecektir. Birinci bölümde imge, imgebilim, oryantalizm ve çokkültürlülük kavramlarının tanımlarını yapılmıştır. İkinci bölümde Türk imgesiyle ilgili eserler incelenerek Romen edebiyatında Türk imgesi bulunmuş, imgeler kendi içerisinde sınıflandırılmıştır. Bu konu başlığını daha iyi tanımlananabilmesi için Romen romanının gelişimi gözden geçirilmiştir. Üçüncü bölümde Türk kültür unsurlarının daha iyi anlaşılması için bu eserlerin tanıtımları yapılmıştır. Çalışmamızın son bölümünde ise Türk unsurların kapsamlı çözümlemesi sırasında sadece edebi imgeler üzerinde durulmuştur. Araştırmada öncelikli olarak imge, Romen romanı, Türk imgesi gibi konular üzerinde genel olarak durulmuştur. Çünkü çalışmayı yönlendiren bu kavramların iyi anlaşılması önemlidir.
Tenkid dergisi üzerine bir inceleme

Tenkid, 1910 yılının Nisan ve Ağustos ayları arasında, İstanbul'da, 6 sayı olarak Bezmi Nusret Kaygusuz öncülüğünde çıkarılmış bir edebiyat dergisidir. Dergide; Baha Tevfik, Doktor Abdullah Cevdet, Ömer Seyfeddin, Refik Halid, Mehmed Rauf, Şehabeddin Süleyman, Abdülhak Hamid gibi önemli isimler yazı ve şiir yayımlamıştır. Toplamda 44 yazar ve şairin 81 parça metni neşredilmiştir. Ortalama 21 günde bir çıkarılan Tenkid'in 5000 adet civarında basılıp satılması dikkat çekicidir. Fakat İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin muktedir olduğu bir dönemde çıkarılan dergi, kısa ömürlü olmuştur. Bununla birlikte eleştiri başta olmak üzere birçok bakımdan bu dergi, bir dönemin ruhunu, çatışmalarını, üslubunu, bakış açısını, sorunlarını ve matbuat hayatını yansıtır. Çünkü dergi, edebiyat ve sanatın üslup, gaye, kural-kaideleri gibi konularında tartışmalara ev sahipliği yapmış, sınırlı da olsa sosyal-siyasal mevzularda bir takım düşünce beyanlarına imkan vermiştir. Öte yandan, Türk edebiyatındaki ilk eleştiri dergisi olarak kabul edilmesi de dergiye belli bir önem kazandırır. Tüm bu nedenlerle Tenkid dergisi, derginin 5 ve 6. sayılarına ek olarak çıkan Hediye ile bu ekin 1912'de çıkan 3. sayısı çalışmamızda esas alınmıştır. Bu çalışmada, öncelikle eski harfli metinler latin harflerine aktarılmış, yazarlar ve şairler hakkında bilgiler verilmiş, bir de tahlili fihrist hazırlanmıştır. Çalışmanın sonunda, Tenkid dergisinin çok önemli bir başarı elde edemediği ancak İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskıcı dönemine rağmen bir çabaya girilerek edebiyatta, sanatta ve toplumsal konularda bazı sorunlara çözümler arandığı olguları tespit edilmiştir.
Selim İleri'nin eserlerinde sinema ve edebiyat ilişkisi

Bu çalısmada Selim leri'nin eserlerinde sinemanın yeri ve Selim leri'ninsinema hakkındaki görüsleri ele alınmıstır. Konu, genel olarak sinema ve edebiyat iliskisini de ilgilendirmektedir. Kendidisiplinleri içinde, kendine ait kuralları olan bu iki sanat dalının birbiriyle iliskisi, görsel bir sanat olan sinemanın ortaya çıktıgı zamandan itibaren süregelmistir. Giristen itibaren, tezimizin ilk bölümü dahil olmak üzere, bu iki sanatın birbirlerini hangi yönlerden etkilediklerini ele aldık. Burada, görsel olan bir sanatla, yazılısanatın temel farklılıklarını ve ortak alanlarını belirlemeye çalıstık. Bu çerçevede, Selim leri'nin tüm eserlerini inceleyerek, Türk edebiyatında, özellikle sinema ile de ilgilenmis bir yazarın, sinemadan nasıl etkilendigini ve bunu eserlerine nasıl yansıttıgını ortaya çıkarmak bu tezin ana meselesidir.
Elazığ Baskil ilçesi monografisi

Elazığ Baskil ilçesi monografisi adlı bu çalışmamız 7 bölüm ve giriş kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırma alanı ile ilgili genel bilgiler başlığı altında araştırma alnının tarihi, coğrafi ve sosyal yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci Bölüm'de Baskil'de geçiş dönemleri başlıklar altında ele alınmıştır. İkinci Bölüm'de bayram tören ve kutlamalara yer verilmiştir. Üçüncü Bölüm'de halk inanışlarını ele alırken, dördüncü Bölüm'de halk mutfağı ile ilgili bilgiler vermeye çalıştık. Beşinci Bölüm'de halk hekimliği konusu üzerinde durduk. Altıncı Bölüm'de çocuk oyunları ele alındıktan sonra, yedinci Bölüm'de sözlü edebiyat ürünleri ele alınmıştır. Ardından Baskil yöresi yerel ağız sözlüğü bulunmaktadır. Araştırmamızın sonunda derleme yapmış olduğumuz kişiler hakkında bilgi verdik, son olarak da kaynakça olarak faydalandığımız eserler hakkında bilgi vermeye çalıştık. Eski Türk kültürü ile ilgili yazılı kaynaklardan yararlanarak ele aldığımız halk kültürü öğelerinin, sözlü ve yazılı kaynaklardan elde edilen adet ve inançlar eski Türk kültürü ile ilişkilendirilerek aktarılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda Baskil halk kültüründe, geçmişşten günümüzde aktarılarak gelen adet ve inanmaların bir kısmı hala günümüzde varlığını korumaktayken bir kısmı ise unutulmaya yüz tuttuğu görülmektedir. Eski Türk kültürü adet ve inanç yapısı, bugünkü Baskil halk kültüründe varlığını korumaktadır.
Cumhuriyet Dönemi Türk romanında sürgün: 1923 - 1960

Bu tezde 1923- 1960 yılları arasında yazılmış Türk romanlarında sürgün temasının ne şekilde yer aldığını araştırdık. Bunu yaparken önce sürgün kavramının boyutlarını çizmeye çalıştık. Ceza olarak, kişi olarak ve mekan olarak üç ana başlıkta incelediğimiz sürgünün dünyadaki ve bizdeki tarihsel sürecinin anahatlarını. sürgün kişinin ve sürgün mekanının niteliklerini inceledik. Böylece incelediğimiz romanlar için kavramsal bir çerçeve çizmemiz mümkün oldu. İkinci bölümde 1923'e kadar olan bölümde konumuzla ilgili olarak önemli örnekleri seçerek bu eserlerdeki sürgün temasının üzerinde durduk. Üçüncü bölümde sürgün cezasının tutuklanma, yolculuk, geri dönüş vs. gibi tüm süreçlerinin Türk romanında ne şekilde yer aldığını örneklerle göstermeye çalıştık. Bu arada yeri geldikçe döneme ait hataıratlardan da yararlanma böylece tezimizi zenginleştirme yoluna gittik. Dördüncü bölümde ise incelediğimiz romanlardaki sürgün karakterlerin özelliklerini, dünya görüşlerini ve çevrelerini tanıtmaya çalıştık. Tüm bu bölümlerin sonucunda elde ettiğimiz. veriler, incelediğimiz dönemde yazılan Türk romanlarındaki sürgün karakterlerin yazarlarımız tarafından son dönem Osmanlı-Türk aydınını eleştirmek, yetersizliklerini göstermek için kullandığını gösterdi.
Sevim Burak'ta metinsel ağ: Ford Mach I'in insan dışı varlıkları

Bu tez Sevim Burak'ın Ford Mach I'ini metinsel bir ağ, ağ-metin olarak düşünmeyi önermektedir. Metnin kolektif üretim süreci bu metinsel ağı mümkün kılan unsurlardan biridir. Yazarından başka kişilerin yazdıklarının da dahil edildiği metne/metinde yazmış birden çok kişi vardır. Kolektiflik yalnızca metnin üretiminde görülmez. Metnin okuru da bu kolektifliğin dolayısıyla ağın bir parçasıdır. Her bir okur, tamamlanmayan 'açık' metni parçalarına ayırıp istediği gibi montajlayabilir. Ford Mach I ağı aynı zamanda insan dışı bir varlığı, otomobili merkezine taşımıştır. Bu ağın örgütlenişi, parçaların heterojenliklerini kaybetmeksizin bir arada bulunmasına imkan veren Deleuze&Guattarici asemblaja benzer. Elemanlarının kendi düzenlenişleri haricinde hiçbir şeyi temsil etmeyen, özü olmayan asemblajda insan dışı varlıklar da simge, sembol, sahip olunan bir eşya değildir. Ford Mach I Fail-Ağ Teorisinden hareketle insan olmayanların failliğini, eyleyiciliğini, metni dönüştürme potansiyellerini mümkün kılar. Böylece insanlar, insan dışı varlıklar ve faillikleri karşılıklı dolaşıklıkları içinde Ford Mach I'i kat eder.
İlk çocuk dergilerinden Mümeyyiz

Eski harfli çocuk dergileri Türk edebiyatının üzerinde pek fazla araştırma yapılmayan bir sahasıdır. Bu sebeple 1869 yılında yayınlanan ve bilmen ilk çocuk dergisi olan Mümeyyiz tez konusu olarak seçilmiştir. Bu çalışmada 49 sayı devam eden Mümeyyiz dergisi incelenmiştir. Tez üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde çocuk edebiyatı ana hatlarıyla tanıtılarak dünyada ve ülkemizde ortaya çıkışı ve ilk yıllardaki gelişimi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Bu arada çocuk edebiyatının önemli bir alam olan çocuk dergiciliğinin tarihçesi hakkında da okuyucuları bilgilendirecek malumat verilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca eski harfli çocuk dergilerinin kronolojik listesi yer almış, hangi yıllarda ve kaç nüsha çıkarıldığı belirtilmiştir. İkinci bölümde aynı adla çıkan Mümeyyiz gazetesi ve özellikle onun eki olarak çocuklar için yayınlanan Mümeyyiz dergisi hakkında bilgi verilmiştir. Derginin şekil özellikleri belirtildikten sonra derginin muhtevası, yer verdiği yazılar, tercih edilen konular, seri olarak devam eden bölümler kısaca özetlenmiştir. Derginin yayınlandığı dönem içerisindeki yeri ile bu kısım son bulmaktadır. Tezin üçüncü bölümü bütünüyle Mümeyyiz dergisinin tam metnine ayrılmıştır. Burada derginin bulunduğu kütüphanelerden bazılarının kapalı ve istifade imkanlarının çok mahdut olması sebebiyle ulaşılamayan altı sayının dışında 'nüsha-i fevkalade' ile 44 sayısının metni okuyuculara kolaylık sağlayacak dipnotlar ilavesiyle nakledilmiştir. Tez çalışması sırasında başvurulan eserlerin listesinin bulunduğu 'Kaynaklar' bölümünden sonra ekler kısmında Mümeyyiz çocuk dergisinin ilk ve son sayılan ile tek özel sayısı olan nüsha- i fevkalade'nin orijinalleri yer almıştır.