1-7 yaş arası sağlıklı çocuklarda 25-oh vitamin d düzeyleri ve buna etki eden faktörlerin belirlenmesi

1-7 YAŞ ARASI SAĞLIKLI ÇOCUKLARDA 25-OH VİTAMİN D DÜZEYLERİ ve BUNA ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİDr. Pelin KEKEÇ BOSTANCI, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sivas 2018D vitamini kemik-mineral metabolizmasında önemli rol alan hormon özellikli yağda eriyen bir vitamindir. D vitamininin en önemli fizyolojik fonksiyonu; bağırsaktan kalsiyum ve fosfor emilimini sağlayarak, paratiroid hormon ile birlikte Ca/P düzeylerini normal fizyolojik aralıkta tutmak ve böylece en uygun kemik mineralizasyonu, metabolik ve nöromüsküler fonksiyonu sağlamaktır. D vitamini yetersizliği riketsin klinik semptom ve bulguları olmadan, laboratuar olarak D vitamini eksikliği olması olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada 1-7 yaş arası sağlıklı çocuklarda D vitamini düzeyini ve buna etki eden faktörleri belirlemektir. Çalışma; 1 Haziran 2016 ile 1 Aralık 2016 tarihleri arasında Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniklerine başvuran 12. ayını bitirmiş ve 6 yaşını bitirmemiş sağlıklı çocuklar arasında yapıldı. Çalışma grubuna 102 erkek (% 46 ,4), 118 kız (%53,6) olmak üzere toplam 220 çocuk dahil edildiÇalışmaya kronik hastalık öyküsü olan, immün yetmezlik, raşitizm, malnutrisyon, uzun süreli ilaç kullanımı, multivitamin kullanım öyküsü olan, herhangi bir sağlık şikayeti bulunan çocuklar alınmadı. Avrupa Pediatrik Endokrinoloji Topluluğunun kabul ettiği değerlere göre D vitamini değeri < 20 ng/ml olanlar D vitamini eksikliği, 20-30 ng/ml olanlar D vitamini yetersizliği, > 30 ng/ml olanlar normal olarak değerlendirildi. Katılımcıların; yaş, cinsiyet, gebelik haftası, anne yaşı, anne eğitim düzeyi, annenin çalışma durumu, baba yaşı, baba eğitim düzeyi, babanın çalışma durumu, akraba evliliği, kardeş sayısı, profilaktik D vitamini kullanım süresi, annenin gebelikte multivitamin kullanımı, çocuğun güneşe çıkarılma süresi, evin güneş görme durumu, anne sütü alımı, ailenin aylık gelir düzeyi sorgulandı. Serumda 25 D Vitamini düzeyine bakıldı. Toplam 220 sağlıklı çocukta %51, 8 D vitamini eksikliği, %19, 0 D vitamini yetersizliği saptandı. Kız çocukların, erkek çocuklardan daha düşük D vitamini düzeyine sahip oldukları bulundu. Anne ve baba eğitim düzeyleri dikkate alındığında; anne eğitiminin çocukların D vitamini seviyesi üzerine etkisinin daha fazla olduğu ve annede eğitim düzeyi arttıkça çocuklardaki ortalama D vitamini değerinin arttığı görüldü. Annenin çalışması veya ev hanımı olmasının, D vitamini düzeyinde sayısal ve kategorik olarak herhangi bir farklılığa sebep olmadığı bulundu. Akraba evliliğinin, çocukların matür ve prematür doğum öyküsünün olmasının, anne sütü almasının, yaşadıkları evin güneş görüp görmemesinin D vitamini düzeylerinde sayısal ve kategorik olarak herhangi bir farklılık oluşturmadığı tespit edildi. Aileler gelir düzeyine göre 5 gruba ayrıldı (0-1000 TL, 1001- 2000 TL, 2001- 3000 TL,3001- 4000 TL,4000 TL ve üstü). Oluşturulan gruplar arasında D vitamini düzeylerinde anlamlı farklılık yoktu (İkibin on altı yılı asgari ücret tutarı brüt; 1647 ,00TL dir). Annenin gebeliğinde D vitamini takviyesi alması durumunda çocuğun D vitamini seviyesinin normale daha yakın çıktığı ve çocuğun D vitamini profilaksisi alması durumunda D vitamini eksiksik ve yetmezlik oranının azaldığı, normal düzeyde çıkma oranının ise arttığı görüldü. Çalışmaya alınan çocukların haftalık güneşe çıkma süreleri kıyaslandığında sürenin uzadıkça saptanan D vitamini düzeyinin buna paralel bir artış gösterdiği görüldü. Çocukların yaş grupları açısından D Vitamini düzeyi arasında sayısal ve kategorik olarak herhangi bir farklılık tespit edilmedi. Anne yaşı arttıkça %27 oranında D vitamini kullanma süresi arttı, baba yaşı arttıkça % 13 oranında güneşe çıkarma süresi azaldı, çocuklarda proflaktik D vitamini dozu arttıkça % 18 oranında D vitamini düzeyi normale yakın çıktı. Sonuç olarak; bir-altı yaş arası sağlıklı çocuklara da % 51.81 oranında D vitamini eksikliği tespit edilmesi üzerine; D vitamini desteğinin 1 yaş sonrasında, özellikle okul çağı yaş grubunda da devam etmesi ve nutrisyonel olarak çocukların bu konuda desteklenmesi için ulusal politikalar geliştirilmesi kanaatine varılmıştır.