turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Şinasi Özdenoğlu'nun şiirleri üzerine bir inceleme

Şinasi Özdenoğlu 1943'te ilk şiir kitabı Teselli'yi yayınladı. Bu tarihten itibaren çok sayıda şiir kitabı ve deneme yayımlayan Şinasi Özdenoğlu, 2003 yılında son şiir kitabını Her Aşk Bir Titanik adıyla yayımlar. Şiirlerinde Behçet Kemal Çağlar, Kemalettin Kamu, Cahit Sıtkı Tarancı'nın etkileri hissedilir. Şinasi Özdenoğlu'nun ilk şiirlerinde halk şiiri etkisi görülse de sonraki şiirlerinde kendi tarzını yaratmaya başlar ve serbest tarzda yazar. Onun şiirleri özgürlük, başkaldırı, savaş, gurbet ve vatan sevgisini vurgular. O özellikle ezilen, zulüm gören, özgürlüğü kısıtlanan toplumların acılarını paylaşır ve yaşamı sorgular. Bu bakımdan dünya düzeni ile sürekli bir hesaplaşma içindedir. Bu çalışmada Şinasi Özdenoğlu'nun sanat ve edebiyat görüşleri ele alındı. Ayrıca onun şiirleri yapı ve tema olarak incelendi.
Hüseyinzade Ali Turanın hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme

XIX. asrın ikinci yarısı itibariyle başlayan Çarlık Rusyası Müslümanları arasındaki yenileşme süreci, XX. yüzyılın başlangıcıyla büyük bir ivme kazanmıştır. Modernleşme sürecinin tabii bir neticesi olarak ortaya çıkan 'kimlik' kavramının inşasında aydınlar önemli roller üstlenmişlerdir. Topluma kimlik olgusunu kazandıran bu aydınların siyasi, sosyal ve edebi hayata katkılarının araştırılması, gerek Türkiye gerekse Türk dünyasında uluslaşma sürecini daha net kavramaya yardımcı olacaktır. Bu amaç gözetilerek hazırlanmış olan çalışmamız XX. yüzyıl başlarında Türk dünyasında başlayan uluslaşma sürecine 'Türkçülük' ideolojisiyle katkı sunan Hüseyinzade Ali Turan'ın hayatı ve eserlerini içeren bir monografi denemesidir. Çalışma; Giriş, Hayatı, Eserleri, Hüseyinzade Ali Bey'in Düşünce Dünyası, Sonuç, Ekler, Kişi Adları Dizini olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Ali Bey'in fikir dünyasının şekillenmesinde etkili olduğunu düşündüğümüz devrin atmosferini yansıtmak maksadıyla XIX. yüzyılda Türk dünyasındaki yenileşme hareketlerine kısaca değinilmiştir. Ardından Hüseyinzade Ali Bey'in Hayatı ve Eserleri ele alınmıştır. Düşünce Dünyası bölümünde, edibin eserleri içerik bakımından sınıflandırılarak ele aldığı problemler ve öne çıkardığı kavramlar değerlendirilmiştir. Çalışmamızdan edindiğimiz neticeler Sonuç bölümünde sunulmuştur.
Divanü Lügati't Türk'te /b/ sesiyle başlayan sözcüklerin Özbek Türkçesindeki görünümleri

Bu çalışmada üç adet sözlük ele alınmıştır. Sözlüklerin ilki Divanü Lügati't-Türk'tür. Bu eserin /b-/ ile başlayan sözcükleri ilk olarak Özbek Tilining İzahli Lügati ve sonrasında Türkçe Sözlük'teki /b-/ madde başlarıyla karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırılma yapılırken sözcükler yapı, şekil, anlam ve nitelik özelliklerine göre incelenmiştir. Çalışmanın amacı eserler ışığında bu üç lehçede hangi oranlarda benzerlik olduğunu tespit etmektir. Türkçenin tarihi lehçelerinden Karahanlı Türkçesinden yani 11. yüzyıldan bugüne ulaşabilmiş sözcüklerin tespiti ile birlikte temel söz varlığına sınırlı da olsa katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Çalışmamızın giriş bölümünde amaç, kapsam, yöntem ve karşılaştırılacak eserler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın büyük bir kısmını Ahmet Bican ERCİLASUN- Ziyat AKKOYUNLU'nun Divanü Lügati't-Türk adlı eserinde bulunan /b-/ ile başlayan sözcüklerin Özbek Tilining İzahli Lügati'ndeki ve Türkçe Sözlük'teki durumları Besim ATALAY'ın çalışmasındaki durumları da göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Bu sözcüklerin karşılıkları biçimsel, yapısall, anlamsal ve niteliksel yönlerden ele alınmıştır. Bunun yanında ortak olmayan sözcüklere de yer verilmiştir. Değerlendirme ve Sonuç bölümünde söz konusu sözcükler sayısal verilerle ele alınmıştır. Ortaya çıkan bilgiler ise tablolar aracılığıyla değerlendirilmiştir.
Nazikİ divanı

En genel tabiriyle, eskiden şairlerin genellikle aruz vezniyle yazdıkları şiirlerini, nazım biçimlerine ve kafiyelerinin son harfine göre belirli bir sıraya bağlı kalarak düzenledikleri şiir mecmuası anlamına gelen divanlar Eski Türk Edebiyatı tarihinin bütün yönleriyle ele alınabilmesi için her zaman ilk başvurulan kaynaklardır. Devrinde önde gelen şairlerin divanları edebiyat tarihimizde yerlerini almışlardır. Ancak bu şairler kadar tanınmayan şairlerimizin divanları kıyıda köşede kalıp incelenmeyi beklemektedir. Çünkü Türk Edebiyatı tarihinin tüm yönleriyle ele alınabilmesi ve her dönemde yaşayan her şaire ait varsa- divanların, şiirlerin incelenebilmesine bağlıdır. Bu anlayış çerçevesinde tez çalışmamıza konu olan Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Uşşaki Tekkesi 108 numarada kayıtlı olan 'Divan-ı Naziki'nin 100 sayfalık metni ortaya koyularak Eski Edebiyat tarihine katkı sunulması amaçlanmaktadır. Yapılan çalışma ile daha önce şiirlerine rastlanılamayan Naziki'nin şiirlerinin edebiyat dünyasına tanıtılması ve Naziki'nin edebiyat tarihindeki yerini alması hedeflenmektedir. Çalışmamız, Edebiyatımızda Naziki ve Naziki Hakkında Bilgiler, Naziki'nin Şiirlerinin Değerlendirilmesi ve Metin olmak üzere üç bölüm olarak bölümlendirilmiştir. İlk bölümde edebiyatımızda tespit edilen Naziki mahlaslı şairlerden hareketle elimizdeki divanın bu şairlerden birisine mi ya da farklı bir Naziki'ye mi ait olduğu tespit edilmeye çalışılmış. İkinci bölümde divanda yer alan şiirlerin şekil, muhteva ve dil özellikleri ortaya koyulmuştur. Üçüncü bölümde ise metnin çeviri yazı harfleriyle Latin alfabesine aktarımı yapılmıştır.
Şem'İ Şem'ullah ve şerh-i Mahzenü'l-esrar

Genceli Nizami'nin Fars dilinde kaleme aldığı Mahzenü'l-Esrar manzumesi, Türk edebiyatında da rağbet görmüş ve nazire, tercüme ve şerh olmak üzere birkaç eserin yazılmasına zemin hazırlamıştır. Edebiyat tarihimizde Şem'ullah Şem'i'nin çalışmaları, Farsça eserlerin -ve özellikle de Mahzenü'l-Esrar'ın- şerhi ile ilgili yazılan en eski ve önemli örnekler olarak bilinmektedir. Mahzenü'l-Esrar Şerhi, eserin tüm beyitlerinin çevirisi ve açıklamasını eksiksiz şekilde sunduğu için kendi türünde benzersiz ve tek örnektir; Ancak bu değerli eserin tenkitli bir metni günümüze kadar hazırlanmamıştır. Bu yüzden de çalışmamız, edebiyat aleminin zengin kaynaklarından biri olan bu eseri bilim dünyasının istifadesine sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmamızın girişinde Nizami ve Şem'i'nin hayatı ve eserleri anlatılmış, Mahzenü'l-Esrar üzerine vurgu yapılmakla birlikte Hamse ile ilgili yazılan nazireler ve şerhler hakkında bilgi verilmeye çalışılmış ve üzerinde çalıştığımız bu şerhin kendisinden hareketle, şair, şarih ve eser hakkında çeşitli tahlillerde bulunulmuştur. Çeşitli yazma nüshalarının karşılaştırılması sonucu hazırlanmış olan tenkitli metin kısmı, ilmi transkripsiyon sistemine uygun bir şekilde ortaya konulmuştur. Metin içerisinde geçen özel adlar ise, çalışmamıza ekli sözlükte açıklanmıştır.
Anadolu ağızlarında sevgi ve övgü sözleri

TC KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI ANABİLİM DALI ANADOLU AĞIZLARINDA SEVGİ VE OVGU SÖZLERİ Bir dilin evrim tarihini yazacak olan dil bilgini için ağız araştırıcılarının derleyip değerlendirdiği malzeme kadar değerli bir diğer varlık düşünülemez. Çünkü dil bilgininin dilin tarihini düzenlemekte yararlanacağı eski metinler, hiçbir zaman devirlerinde konuşulan dili, olduğu gibi yazıya geçirmiş değillerdir. Bir dile yeni bir kelime girecekse, Snce kelimenin ağızlardaki karşılığı aranmalıdır. Bir dilde bir kelimenin karşılığı olduğu halde yabancı dilden kelime alınması, milli birliğin çözülüşünün izidir. Bu tezi hazırlamaktaki amacım, dilimizi yabancı kelimelerin istilasından kurtarmak, dilimizdeki yozlaşmayı önlemektir. Gençlerin birbirlerine olan sevgilerini dile getirirken 'I love you' demeleri yerine veya birini överken 'best', 'star', 'beatifiıl' sıfatlarını kullanmaları yerine, Anadolu ağızlarının kelime hazinesinde yer alan sevgi ve övgü kelimelerini kullanmaları amacıyla bu çalışmayı yaptım. 'Dilinin ağızlarını özenle arayıp taramamış bir kimse, onu henüz yarım biliyor demektir' diyen Fransız dil bilimi yazan Charles Nodier'in sözünden hareketle araştırmaya başladım. Sevgi kelimesi, dostluk, aşk kavramlarını ihtiva ettiği için araştırmada Anadolu ağızlarında aşk, sevgi, seven, sevgili, dostluk için söylenen kelimelere yer verdim. Anadolu ağızlarının haritası henüz yapılmadığı için dağınık malzeme içerisinde, Anadolu ağızları konusunu işleyen üniversite bitirme, yüksek lisans, doktora tezlerini, TDK tarafından basdan ağızlar konusunu işleyen eserleri ve folklorik mahiyetteki eserleri inceledim. Tezdeki amaç, Türkçe'nin kelime hazinesini ortaya koymak olduğu için, kelimelerin morfolojik, fonetik değişiklikleri üzerinde durmadım. Tezde benzetme yoluyla yapılan sevgi ve övgü sözleri, argolu sevgi sözleri verilmiş ve sevgi ve övgü sözlerinin gramer incelemesi yapılmıştır. Tez, yüz yirmi bir eser taranarak yazılmıştır. Tezin tamamı 2$U> sayfadan oluşmaktadır. Tez Danışmanı : Yrd. Doç. Dr. Nesrin Altun Tezi Hazırlayan :Seh/inaz Güvenç Tez Kabul Tarihi :22.09.2000- 2000/ 10 Jüri Üyeleri : Prof. Dr. Naci Tokmak : Yrd. Doç. Dr. Münevver Tekcan u
Nedim Gürsel'in hikaye ve romanlarında oryantalizm

Oryantalist söylemin Nedim Gürsel'in hikaye ve romanlarına etkilerini tespit etmek amacıyla yapılan bu çalışma giriş, iki ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında yazarın sanat hayatı ve oryantalist söylem hakkında bilgi verilmiştir. İlk ana bölümde Oryantalizm'le ilgili teorik bilgiler üzerinde durulmuştur. Oryantalizm'in tanımı yapılmış, kapsamı, tarihi gelişim süreci anlatılmıştır. Edward Said ve diğer önemli ilim adamlarının Oryantalizm'le ilgili görüşleri açıklanmıştır. Oryantalist söylemin ortaya çıktığı ilk zamandan bugüne kadar dünya tarihindeki siyaset, ekonomi, kültür, din, felsefe, edebiyat gibi geniş bir alanı kapsayan etkilerine değinilmiştir. İkinci ana bölümün ilk kısmında Nedim Gürsel'in sanat yaşamından bahsedilmiştir. İkinci kısımda ise Nedim Gürsel'in hikaye ve romanları Oryantalizm bilim alanından hareketle incelenmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında Nedim Gürsel'in hikaye ve romanları hakkında oryantalist etkiler açısından bir sonuca varılmaya çalışılmıştır. Son dönem Türk edebiyatı yazarlarından Nedim Gürsel'in aşk, kadın, cinsellik, yalnızlık temalarını eserlerinde işlediği görülmektedir. Gürsel'in hikaye ve romanları üzerine yapılan bu araştırma oryantalist bakış açısının Türk edebiyatına etkilerine bir örnek inceleme sunması açısından bilim dünyasına önemli katkılar sağlamaktadır.
Variable wh-words in Turkish

Bu çalışmanın amacı Türkçe'deki soru sözcüklerinin sözdizimsel ve anlamsal özelliklerini incelemektir. Çalışmada Türkçe'de soru sözcüklerinin yalnızca soru yapılarındadeğil, aynı zamanda başka yapılarda da bulunmasından dolayı, bu kelimelerin aslında içselniceleyici güce sahip olmadıkları öne sürülmektedir. Tezin ana savı, Türkçe'deki soru sözcüklerinin sözdizimsel değişkenler oldukları ve bulundukları yapılardaki belirli işleyicilertarafından bağlandıklarıdır. Belirli işleyiciler tarafından bağlanan soru sözcüklerinin buişleyicilerin doğasına göre olumsuz niceleyici, evrensel niceleyici, ya da soru anlamıkazandıkları önerilmektedir. Olumsuz işleyici olarak anlaşılan ne-sözcüklerinin aynı yapıda bulunan Kapsayıcıişleyicisinin varlığından dolayı bu anlamı kazandığı açıklanmaktadır. Diğer taraftan, ne-sözcükleriyle aynı ortamda bulunan Kapsayıcı ve Olumsuzluk işleyicilerinin etkileşimininsoru sözcüklerine evrensel niceleyici anlamı kazandırdığı belirtilmektedir. Ne-sözcüklerininher zaman soru anlamı dışında anlaşıldığı ortamlar ise ki biriminin varlığıyla açıklanmaktadır. Ne-sözcüklerinin sesbirimsel içeriği olmayan bir soru işleyicisi tarafından bağlanması durumunda ise soru anlamı kazandıkları belirtilmektedir. Ayrıca, çoğullama ve tekrarlamagibi biçimbilimsel süreçlerin ne-sözcüklerinin anlamlarını belirleyen süreçler oldukları belirtilmektedir. Sonuç olarak, Türkçe'de ne-sözcüklerinin niceleyici olmayan öğeler olması ve farklı anlamlar yüklenmesi ne-sözcüklerinin sözdizimsel değişkenler olduğu ve anlam kazanmaları için bulunduğu yapılardaki işleyicilere bağlı oldukları savı desteklenmektedir.
'Edebiyat' Gazetesi üzerine bir inceleme (1 Ocak 1934 - 31 Aralık 1945)

Bu çalışmada Azerbaycan Yazarlar Birliği'nin bünyesinde çıkan Edebiyat gazetesinin 1 Ocak 1934 - 31 Aralık 1945 yılları arasındaki sayıları üzerine inceleme yapılmıştır. Gazetede başlangıçta edebiyat alanındaki faaliyetler ele alınsa da, zamanla sadece edebiyat değil; ülke gündemindeki diğer konulara da yer verilmiştir.'Edebiyat Gazetesi Üzerine Bir İnceleme' adlı çalışma, 'İnceleme', 'Tahlili Dizin' ve 'Seçilmiş Metinler' olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' kısmında gazetenin basıldığı yıllardaki genel durumla ilgili bir değerlendirilme yapılmıştır. Öncelikle Sovyet döneminin başlarında Azerbaycan'da yaşanan sosyal ve siyasi gelişmelerle ilgili bilgiler verilmiştir. Yine aynı bölümde 1930'lu yıllardaki siyasi kıyım ve II. Dünya Savaşı sırasında Azerbaycan Sovyet Cumhuriyeti'ni etkileyen önemi olaylar da ele alınmıştır. Bu bölümde Azerbaycan basın tarihine de yer verilmiş; Azerbaycan basınının oluşumu, gelişimi ve günümüzdeki durumuyla ilgili bilgiler verilmiştir. Bu bölümün son kısmında ise yayın faaliyetine günümüzde de devam eden Edebiyat gazetesi hakkında genel ve güncel değerlendirmeler yapılmıştır. Birinci bölümde gazetenin şekil ve muhteva özellikleri ve yazar kadrosuyla ilgili bilgiler verilmiştir. Bunun yanı sıra Edebiyat gazetesinin incelenen sayılarının tablosu hazırlanmıştır. İkinci bölümünde, incelenen sayıların tahlili dizinine yer verilmiştir. Burada gazete; yazar adı, konuları ve türlerine göre tasnif edilmiştir. Üçüncü bölümde ise seçilmiş metinler teze aktarılmıştır. Bu bölümde yer alan metinler, nazım ve nesir olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Seçilmiş metinlerin sadece edebi nitelikte değil, aynı zamanda bilimsel araştırmalar için de tarihi bir değer taşıdığı düşünülmektedir.
Filibeli Ahmet Hilmi'nin edebi eserleri üzerine bir araştırma

Filibeli Ahmet Hilmi, imparatorluğun en uzun yüzyılı olarak adlandırılan sosyal ve siyasi çalkantılarla dolu bir dönemde yaşamıştır. Dönemin diğer aydınları gibi o da yaşanılan problemlere bigane kalmamış ve çareler üretmeye çalışmıştır. Osmanlının yetiştirdiği son dönem fikir ve aksiyon adamlarından biri olan A. Hilmi kısa sayılabilecek bir yaşam sürmesine rağmen ardında hatırı sayılır bir külliyat bırakmıştır. O tasavvuftan felsefeye, edebiyattan siyasete kadar hemen her sahada kalem oynatmış bir yazardır. Ancak incelememiz Filibeli Ahmet Hilmi'nin eserlerinin bütününü değil yalnızca nesir sahasındaki tamamlanmış ve yayımlanmış edebi eserlerini kapsamaktadır.
21. yüzyıl Türkçesinde yeni ögeler ve yeni sözcükler

Yaşayan her varlıkta olduğu gibi değişim; dilin doğasında mevcuttur. Varoluş biçimlerimiz olarak niteleyebileceğimiz dilin geçirdiği değişimleri kayıt altına almak gerekir. Bu çabayı anlamlı kılan şey; toplumu bir arada tutan aidiyet bilincini koruyabilmektir. Dildeki en büyük değişim; bir nesne, kavram ya da düşünceye yönelik yeni üretimler sonucunda gerçekleşir. Yeni üretimler, dildeki yeni türetmeleri beraberinde getirir. Bu hususta karşımıza iki temel kavram çıkmaktadır: yeni öge ve yeni sözcük. Yeni ögeler, dildeki yeni bir gösteren-gösterilen ilişkisini anlatır ve bu ilişki anlamsal yahut biçimsel olabilir. Yeni sözcükler ise aynı gösterilenin farklı gösterenlerle çeşitli amaçlar yahut doğal süreçler sonucunda tekrar ifade edilmesidir ve bu süreç yalnızca biçimseldir. Her iki kavram da dildeki türetmeler sonucu ortaya çıkar ancak hizmet ettikleri amaç doğrultusunda birbirlerinden ayrılır. Çalışmanın maksadı; 21. yüzyıl Türkçesinin canlı söz varlığı içerisinde bulunan ancak henüz sözlükler tarafından kayıt altına alınmamış olan yeni türetmeleri, bahsi geçen iki kavramın kapsadığı amaçlar doğrultusunda tespit etmek ve bunları sözlüğe kazandırmak, diğer bir deyişle kayıt altına almaktır. Çalışma; yeni öge ve yeni sözcük kavramlarının ayırt edilebilir düzeyde açıklanması, yeni türetmelerin hizmet ettikleri amacın belirlenmesi ve sözlüğe alınma ölçütlerine göre değerlendirilerek Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Türkçe Sözlük için önerilmesi şeklinde bir yol haritası izlemektedir. Yeni sözcük yahut yeni öge olma özelliği gösteren dildeki bu yeni türetmelerin saptanabilmesi hususunda çalışmanın temel kaynağı olarak Dr. Öğr. Üyesi Bekir Tahir Tahiroğlu, Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın ve Prof. Dr. Bülent Özkan tarafından Ulusal Araştırma Projesi kapsamında hayata geçirilen Türkiye Türkçesi Çevrim İçi Haber Metinlerinde Yeni Sözlerin Otomatik Çıkarımı adlı çevrimiçi yazılımın veri tabanından yararlanılmıştır.
Çankırı masalları

ARSLAN, Ahmet Serdar. Çankırı Masalları, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2017. Çankırı Masalları isimli bu çalışma; alan araştırmasından, elde edilen derlemelerin yazıya aktarılmasından ve masal metinlerinin halkbilimi araştırma metotları kullanarak incelenmesinden oluşmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma beş bölüme ayrılmış ve Giriş kısmında; Çankırı masal geleneğinin araştırma amacı ve önemi ile masal çalışmalarının tarihçesine değinilmiştir. Birinci bölümde masal kavramı, masalların özellikleri ve masallarda yer alan unsurlar, Çankırı masallarından örneklerle açıklanmış ve çalışmanın araştırma kısmında kullanılacak olan kavramsal veriler elde edilmiştir. İkinci bölümde masalların popüler kültür ürünleri olarak yer aldığı teknoloji dünyasından örneklere yer verilmiştir. Bu örneklerle masalların nasıl algılandığı sorusu üzerinde durulmuş; dijital kültür, medya, internet ve android uygulamalarında yer alan masallar kavramsal açıdan irdelenmiştir. Üçüncü bölümde araştırma alanımız olan Çankırı ilinin sosyo-kültürel özellikleri; tarihi, demografik ve ekonomik yapısından yola çıkarak ortaya konulmuş, ardından Çankırı üzerine hazırlanan tez çalışmalarına yer verilmiştir. Dördüncü bölüm; yazılı kaynak taramasından elde edilen veriler ile alan araştırması neticesinde kaynak kişilerden elde edilen verilerin, bütüncül bir şekilde değerlendirilerek anlatıcı- dinleyici bağlamı çerçevesinde Çankırı masal geleneğinin ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Çankırı'da alan araştırması yapılan bölgelerde; derleme esnasında yaşanan sorunlar, yerli halkın araştırmacılara karşı tutum ve davranışları, Çankırı masallarına dair zaman, mekan ve icra çevresi incelenmiştir. Beşinci bölümde Çankırı masallarının formel unsurları, halk kültürü unsurları ve arasözlerinin yapısall incelemesine yer verilmiştir. Ardından derlenen masal metinlerinin tip tasnifi yapılarak motif unsurları tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde Çankırı ilinin anlatıcı- dinleyici bağlamı, sosyo-kültürel özelliklere göre işlevsel açılardan karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
Şerh-i Cezire-i Mesnevi

Şeyh Galib'in Şerh-i Ceziren Mesnevi isimli eseri, 16. yy. Mevlevi şeyhlerinden Yusuf Sine-çak tarafından derlenen Cezire-i Mesnevinin serilidir. Yusuf Sine-çak Mevlana Celaleddin Ruminin Mesnevisinden 366 beyt seçerek antoloji mahiyetinde bir araya getirmiş ve bu müntehabat muhtelif zamanlarda değişik: şahıslar tarafından şerh edilmiştir. Şeyh Galib Cezire-i Mesnevideki beyitleri 33 bölüme ayırarak incelemiştir. Eserin baş kısmında şerhin yazılış sebebi ve özellikleri hakkında bilgi verilmiş, 366. beytin açıklamasından sonra ise dört mısralık Türkçe bir nazım parçası ve Arapça dua ile istinsah tarihi yazılarak eser bitirilmiştir. şerh Divan edebiyatının önde gelen şairlerinden 18. yy. da yaşayan Şeyh Galibin tek Türkçe nesir eseridir. Onun nesir yönünü temsil etmektedir. Bu çalışmayla onun nesir yönü de gün ışığına çıkmaktadır. Şerhin dil ve ifadesi, didaktik nesir özelliği taşımaktadır. Yer yer süslü nesir örnekleri görülmekle beraber genel olarak konuşma Türkçesine yakın bir üslup kullanılmaktadır. Eserde günümüzde kullanılan bazı deyim ve atasözlerinin fazla bir değişikliğe uğramadan kullanılması hayli dikkat çekicidir. Bu durum eser açısından ilgi çekici bir özelliktir. Şeyh Galib bazı beyitlerin serilinde kendinden önceki Mesnevi sarihlerinin görüşünün dışında yeni ve şahsi görüşler ortaya atmaktadır. Bu husus esere ayrı bir özellik kazandırmaktadır. Şerh, 146 varak, her varak 19 satırdır. Esas alınan nüsha istanbul Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi İlavesi Bölümünde 27 numara ile kayıtlıdır.
Necip Fazıl Kısakürek'in hikaye ve romanları üzerine bir araştırma

Şair olduğu kadar hikaye ve roman yazarı da olan Necip Fazıl, 20. yüzyılın edebi hayatı içerisine hem sanat hem de düşünce eserleriyle önemli katkıları olmuş bir şahsiyettir. Necip Fazıl, bu özelliklerinin yanına tiyatro yazarlığı, hatiplik ve gazetecilik vasıflarını da eklemiş, üstelik bütün bunları birbirini çelmelemeden yürütmüştür. Ayrıca yazar ve eserinin birbirinden ayrılmaz bütünlüğü içerisinde dünya görüşünü de ifade etmeye çalışmıştır. Şiirindeki yerli ve kendine özgü olma endişesi, dünya görüşüne de yansımıştır. Bu durum ona şair ve düşünür olma vasıflarının yanında, çağdaş bir yazar vasfı da kazandırmıştır. Necip Fazıl kendisinin şiir diline benzer bir dil ile hikaye-roman dilini buluşturmuş ve kendine özgü bir nesir dili meydana getirmiştir. Bu dille ayrıca edebi, dini ve biyografik eserler yazmıştır. Gerek 'O ve Ben' ve 'Kafa Kağıdı' gibi otobiyografik kitapları, gerekse 'Çöle İnen Nur' gibi geleneksel nesir türünün modernize edilmiş örnekleri ile Necip Fazıl, etkili ve taklit edilerek benzerleri üretilen bir nesir yazarlığı ortaya koymuştur. Bu çalışmada Necip Fazıl'ın, hikaye ve roman yazarlığı üzerinde durulmuş, bu çerçevede Türk Edebiyatı'na kazandırdığı Hikayelerim, Aynadaki Yalan, Kafa Kağıdı ve Meş'um Yakut eserleri, edinilen bilgiler ışığında değerlendirilmiştir.
Şeyh Eşref Bin Ahmed'in İbret-name isimli mesnevisi

Şeyh Eşref b. Ahmed'in İbret-name adlı eseri, nasihat-name tarzında yazılmış bir mesnevidir. Eser, 155 varaklık bir yazmada altı adet mesnevi ve terci tarzında yazılmış bir münacatla birlikte yer almaktadır. İbret-name yazmanın 136- 198. varakları arasında bulunmaktadır. Yazmadaki üçüncü mesnevidir. Şairin ismine mevcut biyografik eserlerde ve edebiyat tarihlerinde rastlanamamıştır. İbret-name adlı mesnevinin içinde bulunduğu yazma mecmua M. Fuat Köprülü'den Yapı Kredi Bankası'na intikal eden yazmalar arasındadır.(Demirbaş no: 133), (107) numarada kayıthdır. Mesnevinin metni Nasuh b. Ahmed tarafından 856 /1452'de Edirne'de istinsah edilen bu nüshaya göre tesis edilmiştir. İbret-name 885 beyitten oluşmaktadır. Ta i la tün fa ila tün fa i 1ün' vezniyle nazmedilmiştir. Mesnevi dini-ahlaki öğütler içermektedir. Eşref b. Ahmed İbret-name'de okuyucuya doğrudan öğüt verirken, sözlerini ayet ve hadislerle desteklemiştir. Mesnevi genel ahlak kuralları ile ilgili öğütlerin yanı sıra beşeri münasebetlere dair de öğütler içermektedir. öğütlerin büyük bir kısmı dünya hayatının geçiciliğine, bu dünyada ahiret hayan için hazırlık yapmanın önemine işaret etmektedir. Allah'ın yüceliği, dünya ömrünün kısalığı gibi hususlar vurgulanırken, vücut azalarının önemi için de geniş bir bölüm ayrılmıştır. Bu bölümde göz, kulak, dil, eL, ayak gibi azalar çeşitli yönleri anlatılmış, bunlardan ibret alınması istenmiştir. Şöhret, şehvet, hırs ve tamahın insan için zararlı olduğu; hikmet ve ibretin insana kazandırdığı mertebeler, dünyada iyi ad bırakmanın önemi, gaflete MKattANIASYONdüşmeme, hizmette bulunma, son durağın kabir olduğunu unutmama gibi öğütler ayet ve hadisler telmih yapılarak verilmiştir. Cömert olmanın önemi, borçluya sabırlı davranma, israf etmeme, kanaatkar olma, doğru sözlü olma, aceleci davranmama, zanda bulunmama, iyi niyetli olma gibi beşeri münasebetlere dair hasletler öğütlenmiştir.