Yaşam kalitesi değerlendirmesi: Kastamonu Çatalzeytin örneği

Yerleşimler küreselleşme ve yeni dünya düzeni ile birlikte bir rekabet ortamı içine girmektedirler. Kimlik ve değerleri korunmuş, varlığını sürdüren yerleşimler bu rekabet ortamında baskı altında kalmadan, özgün kimlikleri ile sürdürülebilirliklerini sağlamaktadırlar. Küreselleşme kavramı kentlerin gelişme ve dünya sahnesinde rol alma konularında önemli bir rol oynarken yerel ve bölgesel değerler dikkate alınmadan sadece ekonomik odaklı bir küresel model, kentlerin var olan kimlik ve değerlerini kaybetmelerine neden olmaktadır. Özellikle gelişmekte veya az gelişmiş ülkelerde kentlerin küreselleşme politikalarının sadece ekonomik odaklı gelişmesi/ geliştirilmesi küresel dünya pazarında dayanaklıklarını kaybettirmekte ve küresel kent yarışında başarısız olmaktadır. Sürdürülebilir kentsel koruma bu noktada önem kazanmaktadır. Yerleşimlerin özgün kimlik ve değerlerini koruyarak sosyal, ekonomik, çevresel yönden gelişmelerini sağlamakta, eşit ve dengeli kaynak dağılımı yaparak kendine yetebilen ve yenileyebilen küresel rekabet ortamında dayanıklı hale getirmektedir. Günümüzde ekonomik ve küresel baskılar dışında iklim değişikliğinin yarattığı olumsuz etkiler önemli konulardan biri haline gelmiştir. İklim değişikliği ile birlikte hem doğal hem fiziksel hem de sosyal çevrede olumsuzluklar ortaya çıkmaktadır. Bütün bu etkenler birinden bağımsız ele alınmamalıdır. Kentsel, toplumsal ve çevresel değerler korunduğu ve devamlılığının sağlanabildiği taktirde yaşamı alanı oluşmaktadır. Koruma bakış açısından baktığımızda ise günümüz koşullarında yenilenebilir enerji ve inovatif yaklaşımların bir araya getirilmesi ile yerel ve küresel ölçekte sürdürülebilir gelişme sağlanmaktadır. Sürdürülebilir kentsel koruma sadece fiziksel yapının korunması değil yerleşim sisteminde var olan bütün etken ve edilgenlerin korunması, geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanmasını kapsamaktadır. İnovasyon kavramının koruma ile birleştirilmesindeki amaç yapıların sadece obje olarak kullanılmasından ziyade, aktif bir rol üstlenerek hem inovatif teknolojiler ile birlikte günümüz sorunlarına cevap ve çözüm verebilir olması hem de kullanılarak korunmasıdır. Çatalzeytin yerleşmesi konumu, doğal yapısı, kültürel değerleri ile Karadeniz'in önemli bir kıyı yerleşimidir. Son yıllarda genç nüfusun göçmesi, tarım topraklarının yeterli işlenmemesi, yerleşim kimliğini oluşturan değerlerin ve geleneksel dokunun yok olmaya başlaması, canlı olan yerleşimin kimliğini kaybedip yok olmaya başlamasını tetiklemişlerdir. Çatalzeytin yerleşiminin var olan potansiyellerini kullanmak, var olan sorunları tespit edip çözüm aramak adına Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi 2015 2016 Güz, Yüksek Lisans Programı, Kentsel Koruma ve Yenileme Atölyesi kapsamında Kastamonu kentinin Çatalzeytin ilçesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda konuya dair araştırma, saha çalışmaları, sorun potansiyellerin belirlenmesi, bunlara yönelik çözüm odaklı hedef ve eylemler belirlenmiştir. Saha ve analiz çalışmalarında bizzat bulunarak ve Çatalzeytin yerleşiminin sorun ve potansiyellerini değerlendirme fırsatım oldu. Yapılan araştırma, saha çalışması ve sonuç ürünü olarak yayınlanan rapordan yola çıkarak 'Yaşam Kalitesi Değerlendirilmesi- Çatalzeytin Örneği' başlığı altında tez çalışması yapılmıştırÇalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya ilişkin kavramsal çerçeve uluslar ve uluslararası yayınlar doğrultusunda hazırlanmaktadır. Özellikle Koruma, yaşam kalitesi, sürdürülebilirlik ve inovatif yaklaşımlar bir araya getirerek, bize farklı bir bakış açısı, farklı yaklaşım olanakları sunmaktadır. İkinci bölümde yaşam kalitesi kavramsal çerçeve üzerinden değerlendirilecektir. Yaklaşımlar, geliştirilen sıralama ve puanlama sistemleri araştırılarak Çatalzeytin özeline yönelik çıkarımlar yapılacaktır Üçüncü bölümde uluslararası ölçekte yaşam kalitesi bağlamında gelişmiş veya gelişmekte olan yerleşimlerin süreç, deneyim ve verileri incelenerek Çatalzeytin yerleşimine nasıl girdi sağlanacağı araştırılacaktır. Dördüncü bölümde Çatalzeytin ve komşu yerleşimler özelinde yapılmış araştırmalar, analizler, çalışmalar değerlendirilip eksik kısımlar geliştirilerek/güncellenerek çalışmaya girdi sağlayacaktır. Beşinci ve son bölümde literatür araştırması, eski çalışmaların değerlendirilmesi ve örnek incelemesi sonucunda Çatalzeytin özelinde neler yapılabilir, geliştirilecek hedef, eylem ve projeler tartışılacak ve sonuç bölümü oluşturulacaktır.