Ferit Tüzün'ün çağdaş Türk besteciliği için önemi

tez çalışmasının amacı, ikinci kuşak Türk bestecisi olan Ferit Tüzün'ünçağdaş Türk besteciliğine yaptığı katkıların belirlenebilmesi, çağdaş Türkbesteciliğinde kendine özgü bir besteleme biçemi olan bu bestecimizin daha yakından tanınabilmesidir. Bunu yapabilmek için öncelikle bestecinin önemli görülen bazı eserleri, form, armoni ve orkestrasyon açısından incelenmiş ve bu sayede bestecinin karakteristik özellikleri saptanmaya çalışılmıştır. kinci olarak bestecinin Türk besteciliği içindeki yerinin anlaşılması gerekli görüldüğünden, Tüzün'ün öğretmenleri de olan ilk kuşak Türk bestecilerinden Türk beşleri adıyla anılan gurubun ve Tüzün'ün çağdaşlarından iki bestecinin yaşamlarına vebesteciliklerine kısaca değinilmiştir. Ayrıca bu bestecilerin Tüzün ile benzerlikgösterebilecek piyano veya piyano eşlikli şan eserlerinden bazıları incelenerekTüzün'ün besteleme biçemi ve incelenen eserleri ile karşılaştırılmıştır. Bu çalışma sonucunda ulaşılan sonuçlar şunlardır: Ferit Tüzün, Türk halk müziğini bir malzeme olarak kullanırken, onun özünün değişime uğramamasınaçalışmıştır. Bunu yaparken özgün bir tarz oluşturabilmiş olan besteci, eserlerinde halk müziğini ya doğrudan almış, ya da bunlardan esinlenerek özgün motifleroluşturmuştur. Ancak besteciyi Türk besteciliği içinde ilginç kılan özellik, Türk müziği karakterine yakın motifler ile bu karakterin tamamen dışındaki çağdaş batı müziği esinli motifleri bir uyum içinde sergileyebilmiş olmasıdır. Form açısındansadeliği ön planda tutan besteci armoni açısından da bir kurala ya da sisteme bağlı kalmamıştır. Tüzün'ün armonide, dörtlü akor yapılarını kullanmasına karşılık, bunu sürekli olarak sürdürmemesi ve dörtlü akorlara yer yer çeşitli başka seslerin de eklenmesi ile yapının farklılaştırılmış olması sebebiyle, lerici'nin kurduğu sistem ile doğrudan bir bağı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Armonide majör-minör yadaeksik-artık akorları da kullanmış olan besteci bunları da tamamen serbest ve kendi isteği doğrultusunda kullanmıştır. Kullanılan yerel karakterli ezgiye küçük yada büyük ikili gibi uyuşumsuz sesler ile eşlik edilerek farklı bir duyuş yaratılması da bestecinin karakteristik özelliklerindendir. Bestecinin çağdaşı olan birçok başkabesteci tarafından da takdir edilmiş en dikkat çeken özelliklerinden birisi deorkestrasyonda yarattığı zengin ve renkli yapıdır. Orkestranın renklerini eserin karakterini yansıtmada çok başarılı olarak kullanmış olan besteci dinamik ve çok hareketli bir çalgılama tekniği uygulamıştır. Buna göre eserde kullanılan motifler sıra ile farklı enstrüman gruplarında gösterilmektedir. Birliktelik ise ancak eserin ana motifi üzerinde sağlanmaktadır. Bu sayede çok dinamik bir orkestrasyon elde etmiş olan besteci, kullandığı çok çeşitli vurmalı çalgıların kullanılacağı yeri titizlikleseçmesi ile de bu canlılığı bir kat daha arttırmış, ayrıca yerel ezgilerin kıvrakhavasını bu sayede tam olarak ifade edebilmiştir. Tüzün'ün besteciliğinin incelenmesi sonucunda elde edilen bulguların diğerbesteciler ile karşılaştırılması sonucunda ise şöyle bir tablo ortaya çıkmıştır: Tüzünçağdaş Türk müziğinde ikinci kuşak bestecileri içinde, eserlerinde Türk müziğindenyararlanmayı seçen az sayıdaki besteciden biridir. Bunu yaparken izlediği yol ise kendinden öncekilerden ve çağdaşlarından bazı yönlerden ayrılmaktadır. Kompozisyon öğretmeni olan Akses'ten, Akses'in batı müziğine daha çok yönelmesi ile ayrılan Tüzün, Alnar, Saygun ve Rey'den de bazı açılardan farklılaşmaktadır. Rey'in Fransız izlenimciliği, Saygun'un ise aldığı eğitimin etkisinde kalarak Türk müziğini sadece malzeme olarak kullanıp batı tekniklerinin etkilerini eserlerinde daha ön planda tutmaları yanında, Alnar'ın da klasik Türk müziğinden gelen ve daha çok buradan esinlenmiş bir besteci olması bu bestecilerin besteleme biçemleri ileTüzün'ün besteleme biçemi arasında önemli ayrılıklar yaratmaktadır. Öte yandan Türk beşleri içinde kendisine en çok benzeyen bestecinin piyano öğretmeni olanErkin olduğu dikkati çeker. Erkin halk müziğini ele alış biçimi ve buna daha bağlı kalması ile Tüzün ile paralellik gösterirken, Tüzün'ün eserlerinde çağdaş batı müziğinden esinlenen kısımlarında olması ile farklılaşmaktadır. kinci kuşak Türk bestecileri içinde doğan fikir ayrılığı içinde Tüzün ile benzer bir çizgide eserler vermiş olan Muammer Sun ve lhan Baran'ın da bazı açılardan Tüzün'e benzediğibazı açılardan ise farklılaştığı görülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda Tüzün'üneserlerinin özgünlüğü ve kullandığı biçemin karakteristik yapısı ortaya çıkmaktadır.