Yer seçim ilkeleri doğrultusunda İstanbul otogarlarının ve öneri otogar alanlarının çok ölçütlü değerlendirmesi

Arazi kullanımı ve ulaşım planlaması arasındaki yakın ilişki birçok planlama çalışmasının konusu içinde değerlendirilmiştir. Hızlı kentleşme, sanayileşme ve artan nüfus sonucu ortaya çıkan ulaşım sorunlarının çözümünün başında, planlı arazi kullanım politikasının ulaşım sistemi ile bir bütün olarak ele alınması gerekliliği gelmektedir. Ulaşım yatırımlarının nüfus artışı ve kentin büyümesi ile paralel olarak planlanması büyük kentlerde bir zorunluluktur. Bu yapılmadığı taktirde metropoliten alanlarda ciddi anlamda bir ulaşım ve erişim krizinin yaşanması kaçınılmazdır. İstanbul ekonomi, kültür, ulaştırma gibi pek çok alanda gelişmesini sürdüren, küresel ilişkiler ağı içinde önemi hızla artan, Avrupa'nın ve Türkiye'nin en kalabalık kentidir. İstanbul Metropoliten Alanı'nda nüfus artışının sürmesi, metropoliten kentte arazi kullanımını oluşturan tüm işlevlerin yer seçimini ve aralarındaki erişilebilirliğin önemini artırmaktadır. Bu nedenle öncelikle İstanbul'un uluslararası ulaşım bağlantılarının ulaşım odakları ile ilişkisinin kurulması ve bu odakların kent içi ulaşım sistemleri ile entegrasyonunun güçlü bir biçimde çözümlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, İstanbul gibi hızlı gelişme dinamiklerine sahip metropoliten kentlerde kent içi ulaşım problemi de karmaşık bir yapı ortaya koymaktadır. Bu tür metropoliten kentlerde arazi kullanımı ya da ulaşım konusunda verilecek herhangi bir kararın kente etkisi büyüktür. Dolayısıyla geliştirilecek kentsel projelerde noktasal çözümler değil, kent bütününe etkisi dikkate alınan çözümler getirilmelidir. Şehirlerarası karayolu yolcu taşımacılığının önemli odağı olan otogarlar da kentsel yapıda büyük etkilere neden olabilecek, kent bütününe hizmet veren önemli alanlardır. Ayrıca otogarların kamusal ve işlevsel özelliklerinin yanında uluslararası bağlantı merkezi ve metropolün dışa açılan kapısı olması nedeniyle yer seçimi ve planlanması da oldukça önemlidir. Bu çalışmada İstanbul'un şehirlerarası ulaşımında yolculuk üretim-çekim merkezi, kentin giriş kapısı olan İstanbul otogarları yer seçimi ilkeleri doğrultusunda incelenerek, kapasite artırımı mümkün olmayan, kullanım türü açısından kentin merkezinde yer alması istenmeyen bu alanların, yer seçimi ve optimum kullanılabilirlik düzeyine bağlı, desantrilizasyonu dikkate alınarak kent makroformunun gelişim yapısına uyumlu, rahat erişilebilir, ulaşım olanaklarının ve maliyetlerinin dikkate alındığı, çevre kullanımlar açısından uygun yeni otogar alanlarının da planlanmasıyla yeni bir otogar sisteminin gerekliliği ortaya koyulmuştur. Bu kapsamda, önce kaynak araştırmaları yapılmış, daha sonra belirlenen yer seçim kriterleri doğrultusunda mevcut ve 2023 yılı için planlanan öneri otogar alanlarının çok ölçütlü değerlendirmesi yapılmıştır. En fazla puanı alan otogar alanları Anadolu yakasında Pendik (94,80), Avrupa yakasında ise Selimpaşa (83,70) olup; Sefaköy (82,62), Ataşehir (77,88), Bahçeşehir (77,08) ve Silivri (76,13) otogar alanları 1. kategoride yer almakta olup; bu alanlar yer seçim kriterlerine göre en uygun alanlar olarak belirlenmiştir. 2023 yılı İstanbul Çevre Düzeni Planı kararları dikkate alındığında bu alanlarda kentsel gelişimin görüldüğü bir takım önemli projeler görülmektedir.