Tıp fakültesi öğrencilerinde öğretimle yönlendirmenin metabilişsel farkındalığa etkisi

Metabiliş, kısaca bilişi bilme olarak tanımlanabilir. Yaşam boyu öğrenme paradigmasının gerçekleşmesi ve mesleğini uygulamada uzman tıp doktoru olmak için metabiliş önemli ve gerekli bir bilişsel süreçtir. Tıp öğrencilerinden öğrenen olarak istenen, kendi ve başkalarının deneyimlerinden, sürekli olarak yeni bilgi edinme yeterliğine sahip olabilmeleri ve kendini değerlendirerek, izleyip-denetleyerek performanslarını artırmalarıdır. Bu kapsamda, bu çalışmada tıp fakültesi öğrencilerinin metabilişsel farkındalık düzeyleri ve bu farkındalığı arttırmak amacıyla düzenlenmiş olan eğitim sürecinin öğrencilerin metabilişsel farkındalık düzeylerine olan etkisi araştırılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının bir arada olduğu karışık yöntemler deseni kullanılmıştır. Nicel bölümde gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu deneysel model kullanılmış, bir yıl sonra da izleme testi uygulanmıştır. Çalışmanın araştırma grubunu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi 2007- 2008 Eğitim Öğretim Yılı Dönem 1 öğrencilerinden 63 öğrenci (30 deney, 33 kontrol grubu) oluşturmuştur. Araştırmada öğrencilerin metabilişsel farkındalık düzeyini ölçmek için Bilişötesi Farkındalık Envanteri-BFE kullanılmıştır. Nitel ve nicel yöntemin birlikte kullanıldığı bu araştırmada öğrencilerin metabilişsel farkındalıkları hakkında ayrıntılı bilgi alabilmek ve bu konuda onlara eğitim vermek amacıyla altı adet açık uçlu soru ve her soru için de bilgilendirme amaçlı eğitici cevaplar geliştirilmiştir. Sorular, ikişer ikişer, internet aracılığı ile öğrencilere gönderilmiştir. Öğrencilerin sorulan açık uçlu soruları ayrıntılı cevaplamalarını sağlamak için gerekli yerlerde bilgilendirmeler yapılmıştır. Ayrıca bazı soruların cevapları, öğrencilerin bu cevapları öğrenme süreçlerindeki bir duruma uygulayarak tekrar yazmalarını ve deneyimlerini paylaşmalarını sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu soruların cevapları, nitel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek faktörlü ve iki faktörlü ANOVA ve Scheffe testi; nitel verilerin analizinde içerik analizi uygulanmıştır, Deney grubundaki öğrencilerin, kontrol grubundakilere göre Bilişötesi Farkındalık Envanteri puan ortalamalarının deney öncesinden sonrasına ve bir yıl sonrasına göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Puan ortalamaları arası farkların hangi gruplar arasında olduğuna bakıldığı zaman, deney-sontest grubunun, deney-öntest grubuna, kontrol-öntest grubuna ve kontrol-sontest grubuna göre daha başarılı olduğu, diğer gruplar arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Sonuçlara göre eğitimle metabilişsel becerilerin arttırılabileceği gösterilmiştir ve öğrencileri metabiliş ve yaşam boyu öğrenme konusunda bilgilendirerek, eğiticilerin de bu konuda bilinçlenmesine yardımcı olarak ve metabilişsel becerileri geliştirici eğitim yöntemleri kullanılarak öğrencilerin bundan sonraki gelişimlerine, öğrenmeyi öğrenmelerine katkı sağlanabileceği düşünülmektedir. Tıp eğitiminde yapılacak eğitim planlanırken, içeriğin öğretilmesi yanında öğrenmeyi öğretmeye ya da üst düzey düşünme yöntemlerinin öğretilmesine odaklanılması, metabilişsel becerilerin geliştirilmesini ve farkındalığın arttırılmasını da beraberinde getirecektir.