Konjuge pnömokok aşısının (PCV7) sağlıklı çocuklarda nazofarengeal pnömokok taşıyıcılık sıklığı, serotip dağılımı ve antibiyotik direncine etkilerinin saptanması ile taşıyıcılık, serotip dağılımı ve antibiyotik direnci için risk faktörlerinin belirlenmesi

Konjuge Pnömokok Aşısının (PCV7) Sağlıklı Çocuklarda Nazofarengeal Pnömokok Taşıyıcılık Sıklığı, Serotip Dağılımı ve Antibiyotik Direncine Etkilerinin Saptanması ile Taşıyıcılık, Serotip Dağılımı ve Antibiyotik Direnci İçin Risk Faktörlerinin BelirlenmesiÖnemli derecede morbidite ve mortaliteye neden olan pnömokok enfeksiyonlarında kaynak esas olarak asemptomatik taşıyıcılardır. Tüm dünyadaki ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de PCV7'nin kullanımının yaygınlaşması ile birlikte taşıyıcıların oranının azalmasına paralel olarak invaziv pnömokok hastalık sıklığı azalması beklenmektedir. Yine aşıya bağlı olarak toplumumuzdaki dolaşan pnömokokların serotip dağılımı ve bunların antibiyotik direnç durumlarının da değişmesi kaçınılmazdır. Ülkemizde aşı öncesi dönemde bu konu ile ilgili birçok araştırma yapılmış ve pnömokok taşıyıcılığı ile ilgili risk faktörlerinin saptanmasına yönelik farklı merkezlerin çalışmaları bulunmaktadır. Ancak, aşı sonrası dönemde bu tür bir çalışmanın ilk defa yapılacak olması ve aşı öncesi dönemde yapılan çalışmalarla karşılaştırma yapılması yönünden büyük önem teşkil etmektedir. Çalışma, AÜTF, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, AÜTF Cebeci Hastanesi Merkez Mikrobiyoloji Laboratuvarı ve RSHM'de prospektif bir çalışma olarak yürütüldü. 21.04.2011-22.06. 2011 tarihleri arasında çalışmaya katılan yaşları 1 ay ile 18 yıl arasında değişen 1101 çocuktan nazofarengeal örnekler alındı. Elde edilen pnömokok suşlarının penisilin ve seftriaksona karşı duyarlılıkları E-test ile 2008 CLSI kriterlerine göre belirlendi. İzolatların serotipleri Quellung reaksiyonu ile belirlendi. Çalışmaya alınan çocukların 679'u (%61,7) PCV7 ile aşılıyken, 422'si (%38,3) PCV7 ile aşılanmamıştı. Çocuklardan 241'inde (%21,9) pnömokok taşıyıcılığı saptandı. Yaş küçüldükçe taşıyıcılık sıklığının anlamlı derecede artış gösterdiği ve özellikle 2 yaş ve altındaki çocuklarda daha fazla olmak üzere 5 yaş ve altındaki çocuklarda taşıyıcılık oranının anlamlı derecede fazla olduğu tespit edildi (0-24 ay: %25,5, 25-60 ay: %20, 2 ve >60 ay: %13). Kendisi ve/veya kardeşi kreşe giden çocuklarda, son 1 ay içinde solunum yolu enfeksiyonu geçirenlerde, ailesinin gelir düzeyi düşük olanlarda ve ailesindeki toplam çocuk sayısı fazla olanlarda istatistiksel olarak anlamlı derecede pnömokok taşıyıcılığının fazla olduğu tespit edildi. SSS enfeksiyonu açısından MİK değerlerine bakıldığında elde edilen izolatların %73'ünün penisiline ve %47,7'sinin (DDD: %29, 9 ve YDD: %17,8) seftriaksona dirençli oldukları belirlendi. Ailede sağlık personelinin olması, ailedeki toplam birey sayısının fazla olması ve son 3 ayda ortalama kullanılan antibiyotik sayısının artışı ile penisilin direnci artışı arasında ilişki olduğu belirlendi. Ayrıca, 5 yaş ve altındaki çocuklarda PCV7 ile tam aşılılı olanlarda PCV7 ile parsiyel aşılı olan veya PCV7 ile hiç aşılanmamış olanlarda penisilin direncinin anlamlı derecede daha az olduğu saptandı. Ailedeki toplam çocuk sayısının fazla olması, son 1 yıl ve 3 aydaki kullanılan ortalama antibiyotik sayısının artışı ve çocukların yaşının 24 aydan büyük olması ile seftriakson direnci artışı arasında ilişki olduğu belirlendi. Serotiplendirmesi yapılanların yarısını dört serotip oluşturuyordu; 19F (%15,2), 6A (%15,2), 23F (%10,3) ve 6B (%9,3). İzolatların 85'i (%46,2) PCV7'nin içerdiği serotiplerken, 99'unun (%53,8) PCV7'nin içermediği aşı dışı serotipler olduğu tespit edildi. Ayrıca, serotiplerin 114'ünün (%62) yeni kullanıma giren PCV13'deki serotipler olduğu, 70'inin (%38) PCV13 dışındaki serotipler olduğu saptandı. Serotip 6A, 6B, 14, 19F ve 23 F'nin diğer serotiplere göre anlamlı derecede penisilin ve seftriaksona dirençli oldukları görüldü. PCV7 ve PCV13'teki serotipleri kapsayan serotiplerin anlamlı derecede aşı dışı serotiplere göre daha yüksek oranda penisilin ve seftriaksona dirençli oldukları tespit edildi. Sonuç olarak, PCV7'nin ulusal aşı takvimimize girmesinden sonraki yaklaşık 3 yıllık dönemde pnömokok taşıyıcılık sıklığında anlamlı bir değişiklik saptanmazken, serotip 6A başta olmak üzere aşı dışı serotiplerde artışın başladığı tespit edildi. Ayrıca, çalışmada en çarpıcı nokta olarak taşınan pnömokoklarda ortaya çıkan penisilin ve seftriakson direncindeki büyük artıştır.