Ücret tespitinde işçi kesiminin yaklaşımını belirleyen unsurların analizi

İşgücünün üretim sürecinde gösterdiği çabanın veya sağlamış olduğu faydanın karşılığı olarak ödenen bir bedel olarak ifade edilen ücret, çeşitli yöntemlerle tespit edilmektedir. Belirli bir dönemde geçerli olacak ücret düzeyini belirleme süreci olan ücret tespiti, amaçlan faklı olan tarafları ve değişik aşamaları içine alan bir süreçtir. Çünkü bu süreç, tarafların ücretlere ilişkin yaklaşımlarım içerdiği gibi, kurumsal, iktisadi, siyasi, hukuki ve üretim sürecine ait birçok unsurun etkisini de kapsamaktadır. Belirtilen bu unsurların etkisi nedeniyle ve sahip olduklara amaçlara bağlı olarak ücret tespitinde taraflar farklı yaklaşımlar içinde olabilmektedirler. Ücret tespitine ilişkin olarak sergilenen bu özelliğin belirleyiciliğinde işveren kesimi, belirli kar düzeyinde üretimi garanti edecek, işçi kesimi ise uygun bir hayat standardım sağlayacak ücret düzeyinde anlaşmayı hedeflemekte ve bu yönde mücadele vermektedirler. Ülkemizde iktisadi yapının bir sonucu olarak diğer gelişmiş ülkelere göre daha geç kurumsallaşma gösteren ücret tespit süreci, karma niteliğe sahip bir iktisadi yapıdan kaynaklanan nedenlerden dolayı, kurumsal ve hukuki unsurların çizdiği sınırlar içinde, iktisadi unsurların belirleyiciliğinde, siyasi, sosyo-psikolojik unsurların etkisi altında oluşmakta ve bu nedenle de karmaşık ve çatışmacı bir yapı sergilemektedir. Ücret tespitinde işçi sendikalarının yaklaşımım etkileyen unsurları tespit etmek amacıyla yapılan bu çalışmada, sendikaların genel merkezlerine gönderilen anket formları bilgi toplama aracı olarak kullanılmış ve elde edilen verilerin analizinde çeşitli istatistiki testler yardımıyla şu sonuçlara ulaşılmıştır:. İşçi sendikalarının yaklaşımı en çok iktisadi unsurlar tarafından etkilenmekte, özellikle yüksek işsizlik oram ücret tespitinde baskı unsuru olmaktadır. IX. Makro bakış açısını yansıtan ücret tespit sürecinde enflasyon en önemli kriter olarak kabul görmekte ve ücret tespiti hayat standardının korunması işlevi dışında, teşvik unsuru olma işlevini tam olarak yerine getirebilmesi açısından gerekli düzenlemeleri içermemektedir.. Ücret tespitinde işçi kesiminin yaklaşımı daha çok makro iktisadi büyüklüklerin belirleyiciliğinde oluşmakta ve bu unsurların yönü ücret tespitinde izlenecek yaklaşımın da yönünü belirlemektedir. Yapılan analizlerde işletme, işgücü ve sendikaların sergilemiş olduğu niteliklerin ücret tespitinde etkili olduğu fakat, belirleyici kriter olarak değerlendirilmediği ortaya çıkmıştır.. Ücret tespitine yönelik olarak izlenen yaklaşım açısından sendikalar arasında temelde benzeşme mevcuttur. Ancak yapılan varyans analizi sonucunda belirli noktalarda Türk-iş ile Hak-iş arasında bir farklılaşma tespit edilmiştir. Tarafların takınmış oldukları siyasi, iktisadi, sosyo-psikolojik yaklaşımlarım içeren ücret tespiti, iktisadi unsurların belirleyiciliğinde, sosyo-psikolojik ve siyasi unsurların etkisi allında ve hukuki unsurların çizdiği sınırlar dahilinde kurumsal unsurlarca belirlenmektedir. Ücret tespitine yönelik olarak belirtilen nitelikler ışığında her iki tarafin da kabul edebileceği ve ücretlerin hem makro hem de mikro açıdan işlevselliğini tam olarak yerine getirmesini sağlayacak ücret tespit sisteminin oluşturulabilmesi gerekmektedir. Bunun için; taraflar arasında tesis edilecek diyalog ve açıklık ortamında, bilimsel ve objektif unsurların kullanımı ile hem esnek hem de istikrarlı bir yaklaşımı içeren bir ücret tespit süreci oluşturulmalıdır. Bu yönde sağlanacak düzenleme ile ücret tespitinde yaşanan çatışma öncelenecek ve daha kısa zamanda, tarafların üzerinde anlaştığı bir ücret düzeyinde uzlaşma sağlanabilecektir.