turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kişisel sağlık verilerinin korunmasının pozitif temelleri ve AİHM kararlarından örnekler

İnsan haklarının korunması bilincinin giderek artması ve bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişim karşısında bireylerin özel hayatlarının ve kişisel verilerinin korunması her geçen gün önem kazanmaktadır.'Hassas veri' olarak nitelendirilen kişisel sağlık verilerinin hukuka aykırı kullanımı, kişilerin hem özel hayatın gizliliğini ihlal etmekte, hem de anayasal hak olan sağlık hakkını kullanmasının önüne geçmektedir. Kişisel sağlık verilerinin hukuka aykırı kaydedilmesi, ele geçirilmesi veya paylaşılması başta 'insan Onuru'na aykırılık olmak üzere, giderek somut kimi olaylarda ayrımcılık da yaratabilmektedir. Örneğin HIV virüsü taşıyan kişinin 'kodlama usulü bilgiler idare tarafından gizlenmediği takdirde topluma ifşa olmasınedeniyle dışlanmaya bağlı olarak sağlık yardımı almaktan kaçınacaktır. Bu durum hastanın sağlık hakkının kullanılmasının engellenmesi ve HIV virüsünün topluma yayılması riski nedeniyle toplumsal sorunlar da yaşanabilecektir. Bu nedenle kamu yararı ve kişinin sağlık hakkının kullanılmasından kaynaklanan özel yarar her somut olayda 'ölçülülük ilkesi' çerçevesinde değerlendirilecektir. Çalışmamızda, kişisel sağlık verilerinin hukuka aykırı kullanımından kaynaklanan idarenin hukuki sorumluluğunun neler olduğu, kişisel sağlık verilerinin korunmasında idarenin hangi önlemleri alması gerektiği konuları pozitif hukuk ve AİHM kararlarından örnekler ışığında incelenmiştir. Çalışmamız, ülkemiz Anayasası, uluslararası mevzuat, 6698 asayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu başta olmak üzere mer'i diğer mevzuat, öğreti ve konu hakkındaki literatürün taranarak değerlendirilmesi ile hazırlanmıştır.
Afganistan'da İslam Ceza Hukukunun kanunlaştırılması

VII. asırda İslam dininin bugünkü Afganistan coğrafyasında yayılmaya başlamasıyla beraber, İslam'dan önce söz konusu coğrafyada mevcut olan dinlerin yerini İslam alırken o dinlere ait hukukun yerini de İslam hukuku almıştır. Afganistan'da ilk dönemlerde diğer İslam ülkelerinde olduğu gibi fıkıh kitapları ve fetva kitaplarına göre hüküm verilmiştir. 1921 yılında Afganistan tarihinde ilk defa ta'zir cezası ile ilgili kanun çıkartılmış, 1976 yılına gelindiğinde ise daha kapsamlı bir ceza kanunu hazırlanıp yürürlüğü girmiş ve bu kanun zaman zaman revize edilerek günümüze kadar yürürlükte kalmaya devam etmiştir. Ceza hukukunun kanunlaştırılmasının başlamasından günümüze kadar çıkartılan bütün anayasalarda, hiçbir kanunun İslam dinine aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Bu çalışmada bugünkü Afganistan'da İslam ceza hukukunun kanunlaştırma süreci, Afgan ceza hukukunun kaynakları ve günümüzde yürürlükte olan 1976 tarihli Afgan Ceza Kanununun kısaca muhtevası ele alınıp İslam hukukuyla uygunluğu değerlendirilecektir.
Türk Hukukunda işçinin dinlenme ve tatil hakkı

Dinlenme hakkı Anayasal güvenceye sahip sosyal bir haktır. Çalışan her bireyin ihtiyaç duyduğu şahsa bağlı bir haktır. Bu tezde dinlenme hakkı kavramına değinildikten sonra dinlenme hakkı üst başlığı altında; dinlenme, tatil, izinler ve son olarak ücretsiz izinler incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde genel olarak dinlenme hakkı kavramı ve amacı açıklanmış; dinlenme hakkına dahil olan dinlenme, tatil, izin kavramlarının karşılaştırılması yapılmış ve dinlenme hakkının uluslararası belgeler kapsamında nasıl bir düzenlemeye tabi tutulduğu üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde dinlenmeler başlığı altında ara dinlenmesi, gece dinlenmesi, sağlık dinlenmesi kavramları İş Kanunu açısından ele alınmıştır. Üçüncü bölümde dinlenmelere oranla kısmen daha uzun süreli, kanunla düzenlenen hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatiller, tatiller bölüm başlığı altında İş Kanunu Deniz İş Kanunu ve Basın İş Kanunu açısından değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde yıllık ücretli izin kavramı, amacı, yıllık ücretli iznin tarihsel gelişimine değinilmiş, uluslararası belgeler, özellikle Ilo Sözleşmeleri ve Tavsiye kararları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Yıllık ücretli izne hak kazanma şartları, yıllık iznin uygulanması, izin ücreti ve bunlara dayalı olarak uygulama ve teoride ortaya çıkan farklılıklar tespit edilerek İş Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu kapsamında inceleme yapılmıştır. Son olarak uygulamada çok sık karşılaşılmasına rağmen özel bir kanunla açık ve kapsamlı olarak düzenlenmeyen ücretsiz izin kurumu dinlenme hakkı açısından ele alınmıştır.
6446 Sayılı yeni Elektrik Piyasası Kanununa göre idarİ yaptırımlar

Modernleşme ile birlikte klasik devlet anlayışı değişime uğramış ve devlete biçilen görevler farklılaşmıştır. Devlet artık şahısların sadece eğitim, sağlık, güvenlik gibi temel ihtiyaçlarını karşılamamakta aynı zamanda aktif olarak yaşamın para, kredi, mal ve hizmet piyasaları gibi ekonomik alanına da müdahalelerde bulunmaktadır. Buna göre devlet, ekonomik haklar ile yakından irtibatlı alanlardaki kamu ve özel kesim faaliyetlerini düzenlemekte, denetlemekte ve hukuka aykırı davranışları bertaraf ederek yaptırıma tabi tutmaktadır. Ülkemiz açısından da geçerli olan bu durum özellikle özelleştirme süreci ile kendisini göstermekte ve devletin etkin olarak üretime katıldığı 'müteşebbis devlet' anlayışı yerini 'düzenleyici ve denetleyici devlet' anlayışına terk etmektedir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu da yukarıda bahsedilen hedefler doğrultusunda 2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile ihdas edilmiş olan düzenleyici ve denetleyici bir kurumdur. EPDK, lisans verme, tarifelendirme, uyuşmazlık çözme, yönlendirme, görüş bildirme ve yaptırım uygulama gibi faaliyetlerle enerji piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi görevini ifa etmektedir. EPDK'nın bu görevlerinden en önemlisi hiç kuşkusuz piyasa aktörlerine yaptırım uygulama yetkisidir. Nitekim EPDK ile ilgili Danıştay'a konu olan davaların ekseriyetinin idari yaptırımlarla ilgili olması bu hususu teyit etmektedir. 2013 tarihli ve 6446 sayılı yeni Elektrik Piyasası Kanunu temel alınarak hazırlanan bu çalışma EPDK'nın yapısını, elektrik piyasasındaki kabahatleri ve EPDK tarafından bu kabahatlere uygulanan idari yaptırımları konu edinmektedir. Çalışmada ayrıca EPDK ile ilgili Danıştay kararları ele alınmış, örnek teşkil etmesi bakımından diğer bazı ülkelerle birlikte özellikle Kanada enerji piyasasındaki regülasyon kurumları incelenmiştir.
Gümrük uyuşmazlıklarının alternatif çözüm yöntemleri

Türkçe literatürde çoğul olarak kullanılmakta olan gümrük vergisi deyimi esasen bir vergi grubunun adıdır. En geniş bir tarifle hudut vergileri olarak ta adlandırabileceğimiz gümrük vergileri, objektif nitelikte dolaylı vergilerden olup; himayecilik politikasının önemli bir aracı olduğu için, istisna ve muaflıkları ile tarife oranı uygulaması büyük önem taşıyan; mal ve eşyaların bir ülkenin sınırından geçişi sırasında miktar veya değer üzerinden alınan ve tahsili gümrük idarelerince yapılan vergilerdir. Kendi özel vergi kanunlarında ayrıntılı olarak düzenlenen vergi türlerinin şekle ve usule ilişkin konuları Vergi Usul Kanununda düzenlenmesine karşın ilgili Kanunun 2. maddesi ile gümrük idareleri tarafından alınan vergi ve resimler bu Kanun kapsamı dışında tutulmuştur. Gümrük işlemlerinden alınan vergi, resim ve diğer yükümlülükler bakımından hem genel hem de özel hükümler içeren kendine has kanun niteliğinde olan, yeni baştan ve bağımsız olarak düzenlenen Gümrük Kanunu ise 2000 yılında uygulanmaya başlanmıştır. Gümrük Kanunu, gümrük idaresi ile yükümlüler arasındaki gümrük uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanunundan farklı bir düzenlemeye yer vermiştir. Buna göre, uyuşmazlıkların çözümünde ilk önce idari çözüm yöntemleri olan; itiraz, kimyevi tahlil sonuçlarına itiraz ve uzlaşma yöntemleri denenecek buradan bir sonuç alınamaması halinde yargı mercilerine başvurulabilecektir.
Anayasa ve uluslararası hukuk çerçevesinde kuvvet kullanımı

Kuvvet kullanımı egemenliğin belirgin bir göstergesidir. Birinci bölümde çalışmadaki önemi nedeniyle öncelikle egemenlik kavramı ele alınmıştır. Demokrasiolmadan egemenlik meşru olmaz. Bu temel prensip egemenliğin sahibinin millet veya halk olduğunu da göstermektedir. Egemenliğin kullanılmasında üç organ vardır. Bunlaryasama, yürütme ve yargı organıdır. İkinci olarak kuvvet kullanımı kavramı özellikle Birleşmiş Milletlerden önce ve sonra olmak üzere incelenmiştir. Daha sonra da egemenlik ve kuvvet kullanımı arasındaki ilişki ele alınmıştır. İkinci bölümde Anayasaya göre kuvvet kullanımında yetkili organlar ve bu organların yetkileri ele alınmıştır. Bu konudaki hukuki düzenlemeler net değildir. Özellikle Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini nasıl kullanacağı ve başkomutanlık üzerine yapılan tartışmalar geniş bir biçimde ele alınmıştır. Anayasa'nın kuvvet kullanımı konusunda karar verecek organları uluslararası hukukla sınırlandırması nedeniyle uluslararası hukukta kuvvet kullanımına da değinilmiştir. Uluslararası hukuk devletinkuvvet kullanımı yetkisini sınırlar. Bu bağlamda Birleşmiş Milletler kararına dayanankuvvet kullanımı, meşru müdafaa ve savaşa varmayan kuvvet kullanımları ele alınmıştır. Son bölümde Birinci ve İkinci Körfez Krizlerindeki kuvvet kullanımın yasallığı, Türk otoritelerinin kuvvet kullanımındaki davranışları yukarıda ele alınan prensipler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çıkarımlar sonuç bölümünde ifade edilmiştir
Kamu özel işbirliği projelerinde üst hakkı: Şehir Hastanesi örneği

Bu çalışmada kamu özel işbirliği modeli içerisinde yapılan şehir hastaneleri örneğinde üst hakkı incelenmiştir. Bununla beraber kamu özel işbirliği modeli, sağlık hizmetlerinde kamunun özel sektörden yararlandığı modele özgülenmiş olarak başka bir deyişle şehir hastaneleri modelini tanımlamak için kullanıldığından, kavram karışıklığının önüne geçmek amacıyla en yaygın kullanımı olan PPP kavramının kullanılması tercih edilmiştir. Bu amaç çerçevesinde konu üç ana başlık altında incelenmiştir. İlk ana başlık altında üst hakkının Türk Medeni Kanunu'nda düzenleniş şekli ile tanımı, önemi, hukuki niteliği, çeşitleri, içeriği, kazanılması ve sona ermesine ilişkin hükümler değerlendirilmiştir. İkinci ana başlık altında PPP modelinin tarihsel süreci, Türkiye'deki uygulamaları, PPP proje modelleri, hukuki yöntemleri ve benzerleri ile olan farklılıkları üzerinde durulmuştur. Üçüncü ana başlık altında ise Türkiye'deki sağlık hizmetlerinin sunumunda özel sektörden destek alınması ile başlayan ve yeni bir PPP uygulaması olan şehir hastaneleri modeli açıklanmış, devamında şehir hastanelerinde üst hakkı kurulması ve buna ilişkin örnek üst hakkı sözleşme incelemesi yapılmıştır. Şehir hastanelerinde kurulan üst hakkı incelendiğinde, şehir hastanelerine ilişkin mevzuatta tesis edilecek üst hakkının düzenlendiği ve birçok maddesinde üst hakkının şekli, süresi, devri, bedeli, içeriği ve sona ermesinin sonuçlarına değinildiği görülmüştür. Şehir hastaneleri modelinde idare kavramı ile hem Hazine ve Maliye Bakanlığı, hem de Sağlık Bakanlığı'nın projenin kamu tarafını oluşturduğu, ancak uygulamaya bakıldığında Sağlık Bakanlığı'nın temel sağlık hizmetlerini sunması sebebiyle öne çıktığı, buna karşın üst hakkının kurulmasına ilişkin düzenlemelerin geri planda kaldığı kanaati oluşmuştur. Oysa ki şehir hastanelerinde tesis edilecek üst hakkının kurulması, süresi, başlangıcı, sona ermesi, niteliği, bedeli, kapsam ve içeriği gibi hususlar; hem hukuki, hem mühendislik, hem de gayrimenkul ve değerleme bilgisi gerektirmektedir. Bu sebeple sağlık hizmetlerinin sunulmasına yönelik olarak inşa edilen ve işletmeye açılan ve disiplinler arası bir uygulama olarak görülen şehir hastanelerinde üst hakkı kurulma sürecinin gayrimenkul geliştirme ve yönetimi bölümlerinden mezun olan uzmanlar tarafından yönetilmesinin yararlı olabileceği ortaya çıkmaktadır.
Arnavutluk ve İslam Miras Hukuku'nun mevzuatları arasındaki benzerlik ve farklılıkların hukuki tahlili

Bu çalışmada, Arnavutluk Miras Hukuku ile İslam Miras Hukuku mukayeseli olarak ele alınmaktadır. Çalışma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, Miras Hukukun mahiyeti, tarihte ve günümüzde bulunan miras sistemleri, Arnavutluk ve İslam Miras Hukuku'nun kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde, Arnavutluk ve İslam Miras Hukuku'nun benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilerek, mirasın rükünleri, sebepleri, mirasçı olma şartları ve mirasa engel olabilecek durumlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, mirasın taksimi ve taksim türleri, taksimin iptalini gerektirecek durumlar, mirastaki vasiyetin konumu ve evlat edinme, erkeğin kadından fazla hisse alması gibi konular iki hukuk sistemi açısından karşılaştırılmalı olarak ele alınmaya çalışılmıştır
Türk parlamento tarihinde meclis soruşturması ve uygulamadaki etkinliği (1982-2017)

1982 Anayasası'nda 'soru, genel görüşme, meclis araştırması, gensoru, meclis soruşturması' yöntemleri Türkiye Büyük Millet Meclisinin, bakanlar kurulu üzerindeki bilgi edinme ve denetleme müesseseleri olarak düzenlenmiştir. Hükümeti denetleme yöntemleri ne olursa olsun, bu yöntemlerin mevzuatta bulunması, uygulanabilirliği ve uygulamadaki etkinliği son derece önemlidir. Yürütmenin denetlenemediği bir sitemde demokratik bir rejimin sıhhatli bir şekilde yürümesi pek mümkün değildir. 1982 Anayasası'nda bulunan 'bilgi edinme ve hükümeti denetleme yolları'ndan meclis soruşturması bu yöntemler içinde en etkili olanıdır. Meclis soruşturması hem hukuki hem cezai bir denetim aracı olarak yasamanın yürütme üzerindeki denetim mekanizmasıdır. Bu nedenledir ki meclis soruşturmasının iyi işletilemediği bir sistemde, özellikle cezai sorumluluk bakımından bakanlar kurulunun denetlenmesi mümkün değildir. 'Meclis 'Soruşturması' teknik olarak ilk defa 1961 Anayasası'nda düzenlenmiş olsa da 1876 Kanuni Esasiden bu yana Türk Anayasa Hukukunda yerini almıştır. Meclis soruşturması yöntemi ile bir başbakan veya bakanın meclis tarafından Yüce Divan'da yargılanması ve görevleri ile alakalı işlem ve eylemlerinden dolayı cezai sorumlu olması sağlanır. 1982 Anayasası döneminde tam yüz on altı adet meclis soruşturması önergesi verilmiş bunlardan otuz sekiz adeti hakkında meclis soruşturma komisyonu kurulmuştur. Meclis soruşturma komisyonu aşamasına geçen soruşturmalardan yedi adeti Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapılması için Anayasa Mahkemesine gönderilmiştir. Türkiye 2017 Anayasa değişikliği ile hükümet sistemini değiştirmiş ve meclis soruşturması müessesinin hukuki rejiminde de bir takım değişiklikler yapmıştır. Bu nedenle akademik olarak da 1982 Anayasası dönemi için '1982-2017' ile '2017 ve sonrası' olarak iki ayrı dönem olarak ayırmak yanlış olmayacaktır. Bu çalışmanın konusu meclis soruşturması müessesesinin 1982- 2017 dönemindeki TBMM ile Yüce Divan uygulaması bakımından sınırlandırılmıştır. Belirlenmiş olan sınırlamadaki amaç, özellikle son yıllarda çok sık değişikliklerin olduğu Türk Anayasa Hukuku alanında çalışma konusunun tarih ile çerçevesini belirleyerek, çalışmanın çerçevesini belirlemektir. Ayrıca diğer bir amaç ise 1982 Anayasası döneminde meclis soruşturmasının hukukuki rejimi açısından iki farklı dönem söz konusu olduğunu belirtmektir.
Vergi kayıp ve kaçağının nedenleri ve çözüm yolları (1980 sonrası Türkiye uygulaması)

Özel mülkiyetin hakim olduğu ekonomik sitemlere sahip devlet tiplerinde, devletin başlıca gelir kaynağı vergilerdir. Günümüzde vergiler sadece bir kamu geliri değil, aynı zamanda bir maliye politikası aracıdır. Vergiler devletin egemenlik gücüne dayanarak herkesten mali gücü oranında zora dayanarak aldığı kamu gelirleridir. Vergiler, her ne kadar zora dayanarak almıyor dense de vergilere gösterilecek büyük reaksiyonlara engel olabilmek için, bir ölçüde de olsa vergi ödeyenlerin de rıza göstermesi gerekir. Aksi halde vergiye karşı reaksiyonların şiddeti vergiden kaçınma, vergi kaçırma ya da çeşitli yollarla vergi yükünü başkaları üzerine aktarmadan da öte vergi reddi olayına kadar gider. Vergiye karşı gösterilen bu reaksiyonlar vergi kayıp ve kaçağına yol açar. Vergi kayıp ve kaçağının mali, ekonomik, sosyal ve psikolojik etkileri vardır. Bu nedenle vergi kayıp ve kaçağının ne kadar olduğunun bilinmesi gerekir. Bunun için çeşitli ölçme yöntemleri geliştirilmiştir. Karma ekonomik yapıya sahip ülkemizde de devletin en önemli ve sağlam gelir kaynağı vergilerdir. Fakat vergiler kamu harcamalarını karşılayamamakta ve devlet kamu harcamalarını karşılayabilmek için borçlanma ve emisyona başvurmaktadır. Oysa ülkemizde, 1 996 yılı için 3 katrilyon TL'yi aşkın vergilenemeyen gelir ve buna isabet eden 700 trilyon TL'yi aşkın vergi kayıp ve kaçağı vardır. Bu miktar ise bütçe açıklarına yakındır. Vergi kaçırmanın ekonomik, sosyal ve psikolojik nedenleri vardır. Ülkemizde vergi kaçakçılığının en yoğun olduğu kesim, kendi hesabına çalışanlardır. Vergi kayıp ve kaçakçılığı, devlet gelirlerinin azalmasına, ekonomik istikrarsızlığa, rekabet eşitsizliğine, gelir dağılımında adaletsizliğe ve devlete güvenin sarsılmasına neden olur. Veri kaçırma, yasal işlemlerde kanuni ödevlerini yerini getirmemekle ya da yasadışı işlemler yaparak devletin bilgisi dışında faaliyet göstererek yapılır. Vergi kayıp ve kaçağını önlemek için her şeyden önce adil bir vergi düzeni ve etkin bir vergi denetimi gerekir
Zararlı yazılımların etkisinde dijital adli delillerin güvenilirliği

Dijital adli analiz çalışmaları, adli bilişim disiplini kapsamında değerlendirilen ve dijital delillerin toplanmasıyla başlayıp, analiz edilmesiyle devam eden ve yetkili makamlara raporlanmasıyla son bulan bir süreç olarak incelenebilir. Günümüzde bilişim teknolojilerinin yaygınlaşması ile adli soruşturmalarda dijital delillere daha sık karşılaşılmaktadır. Bu durum, beraberinde bir takım soru ve sorunları da tartışmaya açmaktadır. Bunlardan belki de en önemlisinin dijital adli delillerin güvenirliği ile ilgili konular olduğu söylenebilir. Dijital adli delillerin güvenilirliği; zararlı yazılımların etkisi ve delil karartma şüphesiyle tartışılagelen bir konu başlığıdır. Adli soruşturmalarda gündeme gelen truva atı savunmaları ve delil karartma iddiası, delil güvenilirliğinin netlik kazanmasına olan ihtiyacı gözler önüne seren iki farklı kutuptur. Bu bağlamda tez çalışması kapsamında dijital adli delil güvenilirliğinin tesis edilmesine engel teşkil eden sorunlar ele alınmıştır. Sonrasında dijital adli delil güvenilirliğinin sağlanması için kullanılabilecek iki farklı model tartışılmıştır. Bu modellerden ilki olan karmaşıklık tabanlı niceliksel değerlendirmede, delil oluşum sürecindeki bütün olası senaryolar sayısal olarak ifade edilip bilgisayarda rastlanan dijital verilerin bu senaryolara uyumu hesaplanmıştır. Elde edilen sayısal değer, delilin zararlı yazılımlarla veya kullanıcı iradesiyle oluşma ihtimalini vermektedir. İncelenen bir diğer model olan güven seviyesi sınıflandırmasında ise, dijital adli delilin oluşumuyla ilgili her bir önerme için bir değerlendirme havuzu referans alınarak bulgunun güvenilirliğine göre sınıflandırma yapılmaktadır. Zararlı yazılım etkisiyle veya kullanıcı iradesiyle oluşturulduğu iddia edilen her bir dijital delil için, delilin kullanıcı ilişkisinin varlığı ya da yokluğu durumlarını açıklayan önermeler hakkında güvenilirlik kategorilerine göre sınıflandırma yapılmaktadır. Bu modeller sayesinde dijital adli delillerin güvenilirliği bilimsel olarak değerlendirilmiş olmaktadır.
Roma Hukukunda hizmet sözleşmesi ve bağımlılık ilişkisi

Bilindiği üzere Roma köleci bir toplumdu ve işgücünün önemli bir kısmı köleler tarafından sağlanmaktaydı. Bu durumun Roma'da hizmet sözleşmesinin gelişimini olumsuz anlamda etkilediği düşünülebilir. Bununla birlikte, Roma'nın siyasal ve sosyo-ekonomik değişimleri incelendiğinde ekonomik anlamda güçlüklerle karşılaşan özgür Romalıların emeklerini bir şekilde değerlendirmek zorunda kaldıkları anlaşılmaktadır ve bu durum özgürler arası iş ilişkilerinin düzenlenmesini zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda locatio conductio sözleşmesi ile özgür vatandaşlar emeklerini kiralamak durumunda kalmışlardır. Locare ve conducere fiillerinden türetilmiş olan locatio conductio kavramı, özünde bir kira ilişkisini ifade etmektedir ve Romalılar bu üst kavram çatısı altında günümüzdeki kira, eser ve hizmet sözleşmelerini beraber değerlendirmişlerdir. Bu kapsamda locatio conductio operarum olarak adlandırılan sözleşme, günümüzdeki hizmet sözleşmesine karşılık gelmektedir ve ilk bölümde bu sözleşmenin tanımı ve özellikleri, hizmet kavramı ve unsurları, sözleşmenin gelişimi ve konusu, tarafları, tarafların borçları ve sorumlulukları, sözleşmenin sona ermesi ve benzer sözleşmeler ile karşılaştırılması incelenmiştir. Modern hukuk ile Roma hukuku arasındaki benzerliklere ve farklılıklara ise dipnotlarda temas edilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise sözleşmenin tarafları arasında hiyerarşik bir ilişki yaratan bağımlılık ilişkisi, Roma'nın tarihsel gelişimi ile beraber ayrıca değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Roma'nın köleci bir toplum olmasına rağmen ve toplumda ücret karşılığında çalışmanın hoş karşılanmamasına rağmen, özgür Romalı vatandaşları emeğini kiraya vermek zorunda bırakan ve iş ilişkilerine yön veren Roma'nın siyasal ve sosyo-ekonomik değişimleri irdelenmiştir. Tüm bu değişimlerin özgür işgücü piyasasını nasıl oluşturduğu ve bunun işçinin işverenine olan bağımlılığını nasıl şekillendirdiği ve işvereni karşısında işçiyi adeta efendi himayesinde yaşamını sürdüren bir köleye nasıl yaklaştırdığı hususu değerlendirilmiştir. Bundan başka, özgür işçiler ile benzerlikleri dolayısıyla borç kölesi olarak değerlendirilebilecek olan nexus ile Roma toplumunda önemli bir yere sahip olan azatlı kölelerin durumu ayrıca değerlendirilmiştir. Roma'dan sonraki süreçte ise Roma hukuku etkisinde şekillenen hizmet sözleşmesi ve bu kapsamda bağımlılık ilişkisi irdelenmiştir. Son olarak, işçinin işveren karşısındaki ekonomik ve toplumsal alandaki fiili bağımlılığının hukuki boyutları üzerinde durulmuştur.
Türk vergi yargısında istinaf kanun yolunun anayasal vergilendirme ilkeleri ışığında değerlendirilmesi

Çalışmanın ana konusunu oluşturan istinaf; ilk derece mahkemesi tarafından verilen ve şekli anlamda kesin hüküm oluşturan kararların hem maddi hem de hukuki yönden tekrar incelenmesini sağlayan bir kanun yoludur. Bu şekilde yargılama sürecinde yapılan hatalara karşı bireylere daha fazla hukuki koruma sunulmaktadır. 2014 yılında 6545 sayılı 'Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun' ile yapılan değişiklik neticesinde vergi yargısında itiraz kanun yolu kaldırılarak istinaf kanun yolu kabul edilmiştir. Buna bağlı olarak bölge idare mahkemelerinin yapısında ve kanun yolu sisteminde önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Başta bazı kararlara karşı tek dereceli bir yargılama sistemi öngörülmesi olmak üzere, vergi yargılama hukukunda önemli etkiler doğuracak değişikliklere gidilmiştir. Çalışmada, tüm hukuk dallarında olduğu gibi vergi yargılama hukukunun da kaynağını teşkil eden anayasal vergilendirme ilkeleri çerçevesinde istinaf kanun yolu değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasının sonucunda vergi yargısının yapısına istinaf kanun yolunun getirilişinin, birçok anayasal vergilendirme ilkesince ve özellikle hukuk devleti ilkesi gereğince etkin ve verimli bir yargı sisteminin oluşturulmasında olumlu etkiler temin edeceği kanaatine varılmıştır. Bilhassa uygulamada istinaf sisteminin toplumdaki tüm bireylerin yararlanabileceği özelliğe büründürülmesi, parasal sınırın kaldırılması ve tüm kararlara karşı kanun yoluna başvuru hakkının getirilmesi bu yolun başarı imkanının artmasını sağlayacaktır.