turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Adana su yapıları

Adana kenti Çukurova Bölgesi'nin önemli bir tarihi geçmişşe sahip ve bunun izlerini günümüze kadar getirebilmiş bir kenttir. Tarihin ilk zamanlarından beri birçok medeniyete yurt olan Adana; siyasi, askeri, ekonomik ve kültürel açıdan da önemli bir merkez olmuştur. Tarihin en eski dönemlerinden günümüze taşıdığı zengin mirasıyla Çukurova Bölgesi'nin en büyük kenti olan Adana'nın bugünkü il sınırlarında yer alan tarihi su yapıları tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Tez; giriş, su mimarisi ve gelişimi, katalog, değerlendirme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci bölümde; konunun tanımı ve önemi, araştırma yöntemi, konuyla ilgili kaynakların değerlendirmesi ve Adana'nın tarihçesi ve coğrafyası başlıkları ele alınmıştır. İkinci bölümde; su mimarisi ve gelişimi başlığı altında hamam, köprü, çeşme, sebil mimarisi ve gelişimi ele alınmıştır. Üçüncü bölüm; tezin katalog kısmını oluşturmaktadır. Katalog bölümü iki ayrı başlık altında incelenmiş ve günümüze ulaşan ile günümüze ulaşmayan eserler olarak değerlendirilmiştir. Bu başlıklar ise kendi alt başlıkları altında hamamlar, köprüler, çeşmeler ve sebiller olarak dörde ayrılmış ve eserler bütün yönleriyle tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde; Adana'da yer alan su yapıları; hamamlar, köprüler, çeşmeler ve sebiller başlıkları altında yapılar: tipoloji, malzeme, yapı elemanları, süsleme, kitabe alt başlıklarına ayrılarak ele alınıp değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde; incelenen eserler hakkında tespit edilen bulgular ortaya konulmuştur.
Türk sanatı tarihinde 'erken devir' sorunsalı

Türk sanat tarihi literatüründe 'İslam-öncesi' konusu, nispeten geç bir tarihte ortaya çıkmıştır; fakat İslam öncesi Türk sanatının değerlendiriliş tarzlarını belirleyen düşünsel öncüller, 19. yüzyılın sonlarından itibaren izlenebilir. Osmanlı'nın son döneminde beliren ve Cumhuriyet dönemiyle birlikte gelişen milliyetçi düşünceler, kökenlerini arayan Türklerin Asya'daki geçmişşlerine yönelmelerini sağlamıştır; bu geçmişşin somut birer tanığı olan sanatsal verilerde, Türk kültürünün köklülüğünün birer kanıtı olarak görülmüştür. İslam öncesi Türk sanatı bulguları, Türklerin eski tarihini anlatan önemli birer belge olarak görülmekle birlikte, pek az araştırmacı tarafından sahiplenilen bir çalışma alanı olmuştur. Bunun nedeni, konunun içerdiği güçlüklerin yanı sıra, politik koşullar ve önyargılarda da aranabileceğinden, İslam öncesi Türk sanatı çalışmaları, çok yönlü ve objektif yaklaşımlar geliştirememiştir. Sanat tarihinin bu çok özel safhasının bir historiografik problem olarak ele alınması, bu araştırmanın başlıca itici gücü olmuştur.
Muğla çeşmeleri

Bu araştırma kapsamı içerisinde, Muğla İli'nin merkezi ve tüm ilçelerindeki mahallelerinde tespit edilen 51 adet çeşme yapısı incelenmiştir. Bunlardan 20 tanesi Bodrum, 4 tanesi Datça, 2 tanesi Fethiye, 3 tanesi Merkez, 20 tanesi Milas ve 2 tanesi de Yatağan ilçelerinde yer almaktadır. Tarihi bilinen veya tarihlendirilebilen çeşmelerin hemen hepsi Osmanlı döneminde inşa edilmiştir. Sadece 2 çeşmenin, Menteşe Beyliği'nin politik egemenliği zamanında yapıldığı sanılmaktadır. Muğla çeşmelerinin fiziksel biçimlenişleri farklılık arz etmekte olup, tek cepheli, iki cepheli, üç cepheli olarak inşa edildikleri görülür. Tek cepheli çeşmeler, tek kemerli, yan yana iki kemerli, yan yana üç kemerli, iç içe iki kemerli ve kemersiz biçimde karşımıza çıkmaktadırlar. Tek cepheli yapıların ön cepheleri genellikle, biçimleniş ve malzeme bakımından, diğer cephelere göre farklılık göstermektedir. Tespit edilen çeşmelerin malzemesi genel olarak taştır. Bu malzeme, kesme, kaba yonu ve moloz taş şeklinde uygulanmıştır. Taş ile birlikte bazen mermer ve tuğlanın da kullanıldığı görülmektedir. Bunun yanı sıra, nadir olarak, devşirme malzeme, ahşap ve demir kullanılmıştır. Çeşme nişlerinde genellikle sivri ve beşik kemer kullanılmakla birlikte, yer yer kaş kemerin de tercih edildiği görülür. Çeşmelerde iki çeşit örtü karşımıza çıkmaktadır. En sık kullanılan örtü tipi, arkaya doğru hafif eğimli düz damdır. Diğer örtü şekli ise tonozdur. Tonozlar, yapıların su haznelerini örtmektedirler. Muğla çeşmeleri süsleme bakımından oldukça sadedirler. Yapılarda süsleme motifi olarak genellikle, servi ağacı, lale, stilize bitkisel ve geometrik motifler kullanılmıştır. Bunların dışında çeşmeler, kemerler, silmeler, pilastrlar, saçaklar ve alınlıklar ile hareketlendirilmeye çalışılmıştır.
Yağlıboya tablolarda Osmanlı savaşları (14.-17. yüzyıl)

Siyasi, ekonomik ve toplumsal örgütlenmeye dayalı askeri karakterli bir niteliğe sahip olan Osmanlı Devleti, kuruluşundan yıkılışına dek farklı medeniyetlerle etkileşime geçmenin bir sonucu olarak yıllar boyunca gerçekleştirilen savaşlarla adını duyurmuştur. Türk askeri tarihinde önemli bir yer oluşturan bu savaşlar, uzun yıllar düşmanlara karşı verilen mücadelelerin bir göstergesi olmuştur. Bunlar bazen galibiyet, bazen de mağlubiyetle sonuçlanmış, Osmanlı Devleti'ni 14. yüzyıldan 17. yüzyılın sonlarına dek dünya tarihine yön veren büyük bir güç haline getirmiştir. Bunun en güzel yansımasını da zafer ve yenilgilerin tuvallerdeki temsili olan savaş konulu yağlıboya tablolar üzerinde görmek mümkündür. Çünkü resim, tarihi geçmişşi belgeleyen önemli bir araçtır. Dolayısıyla askeri anlamdaki anlatıları görsel dile aktaran bu eserler, savaş konulu sahnelerin gelişimiyle paralellik gösterdiği için bunların ayrıntılı biçimde incelenmesi oldukça önemlidir. Kuruluşundan 1699 yılına kadar olan süreçte, Osmanlı tarihine damgasını vuran savaşların, Batılı ve Türk ressamların yağlıboya tabloları üzerinden irdelendiği bu tez çalışmasında, tespit edilen savaş sahneleri tarihsel gelişime uygun olarak kronolojik bir sırayla ele alınmıştır. Buna göre vakayinameler vasıtasıyla metin-resim ilişkisi kurulmuş, eserlerin üslup ve ikonografik özelliklerine değinilerek, bunların tarih resmi geleneğine olan katkıları belirlenmiştir. Bu gelişmeler ışığında Osmanlı savaş tablolarının görsel bir belge olarak nitelendirilmesi hususundaki olanakları, yeni görüşler doğrultusunda değerlendirilirken elde edilen sonuçlar savaş konulu resimler üzerinden paylaşılmıştır.
18-20. yüzyıl Konya camilerinde ahşap mihrap ve minberler

Yüzyıl Konya Camilerinde Ahşap Mihrap ve Minberleri konu alan bu çalışma 'giriş', 'katalog', 'değerlendirme' ve 'sonuçtan' oluşan dört ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde konunun tanımı yapılmış, konuyla ilgili yayın ve araştırmalara değinilmiş, tezde kullanılan metot ve düzen belirtildikten sonra mihrap ve minber terimleri üzerinde durulmuş, mihrap ve minber olarak adlandırılan bu birimlerin ortaya çıkışı ve gelişiminin ardından bölümlerine değinilmiştir. İkinci bölümde 18 -20. yüzyıl Konya merkez camilerindeki ahşap mihrap ve minberlerin tek tek ele alındığı katalog yer almaktadır. Burada adet mihrap ve minber bulundukları yapı ile birlikte, ele alınmıştır. Her katalog örneği tanıtılırken öncelikle, mihrap ve minberlerin bulunduğu yapı ile ilgili genel bilgiler verilmiş, ardından bu iç donatı elemanları ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Katalog bölümünün ardından mevcut iç donatı elamanlarının genel özelliklerinin belirlenerek, süsleme tekniklerinin ve süsleme kompozisyonlarının ortaya konulduğu değerlendirme bölümü gelmektedir. Sonuç bölümünde; bu çalışmada elde edilen yeni bulgular ile Osmanlı devletinin geç dönemleri ile tarihlenen Konya merkez camilerinde bulunan ahşap mihrap ve minberlerdeki süsleme teknikleri ve süsleme kompozisyonlarının, Türk-İslam Sanatı içerisindeki taşıdıkları önem belirtilmiştir.
Kappadokya bölgesinde iki neflikaya kiliselerinin resim programı

Kappadokya bölgesindeki çift nefli kaya kiliselerinin resim programları üzerine yapılan bu çalışma, giriş, bölge tarihçesi, araştırmalar, katalog, değerlendirme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Bu çalışma içerisinde yirmi iki çift nefli kaya kilisesi incelenmiştir. Giriş bölümünde Kappadokya bölgesinin sınırları belirlenmiş, bu bölgede yer alan yirmi iki adet çift kiliselerin resim programı incelenmiştir. yapılan bu İncelemede ele alınan başlıklar; Bölgenin tarihi coğrafyası, çift nefli kiliseler hakkında yapılan araştırmalar, katalog, değerlendirme ve sonuç olarak belirtilmiştir. Bölgenin tarihçesinin tanıtıldığı bölümde Kappadokya'nın Bizans öncesi, Bizans dönemi ve Bizans sonrası tarihleri anlatılmıştır. Katalog bölümünde kiliselerin yeri yapılar hakkında yazılan kaynakçaların adları var olan kitabelerin tanıtımı, tarihi, freskoların ve yapının durumu, sahneler ve yapı içindeki dağılımı sahnelerin, tek figür tasvirleri, resim programı ve sahnelerin kaynakları tanıtılmıştır. Değerlendirme bölümünde iki ve tek nefli kaya kiliselerinde resim programı ve yapı boyutları arasındaki ilişki resimlerin kiliselerdeki yerleri, resim programının kronolojik düzeni, sahnelerin İncil, Tevrat ve apokrif kaynakları bağlılığı incelenmiştir. Tezin sonunda ise bibliyografya verilmiştir. Ekler bölümünde ise tek nefli kiliselerin sahnelerin yerlerini gösteren planlar, sahnelerin kaynaklardaki yerleri, İsa'nın Meryem'in, Vaftize i Yahya'nın hayatları ile ilgili sahnelerin listeleri ile kısmen silinmiş freskoların çizimleri ve fotoğrafları verilmiştir.
Eski Mardin'deki Türk devri mimarisinde eyvan kullanımı

Eyvan biriminin; tanımına, mimarideki yeri ve önemine, kronolojik olarak tasnif edilmesine dair günümüze dek ciddi bir çalışmanın yapılmamış olması eyvan başlığı altında yapılacak tüm çalışmalarda büyük bir eksiklik oluşturmaktadır. Araştırma konusu olan Eski Mardin'deki mimari eserlerin eyvan birimlerinin incelemesinde de bu eksiklik hissedilmiştir. Zira Mardin'deki mimari yapılar hakkında günümüze dek yapılan çalışmalarda eyvan birimlerinin vurgulanmamış olmasında da bu eksiklik yer almaktadır. Dolayısıyla katalog kısmındaki mimari eserlerin eyvan birimlerine geçmeden önce, eyvanın tanımına yönelik yayımlanmış tüm çalışmalar incelenmiş ve mukayese edildikten sonra ölçüleri verilerek sadeleştirilmiş bir tanımlama yapılmıştır. İlk eyvan biriminin nerede ve hangi amaçla inşa edildiği kesin olarak bilinemediğinden, Türk-İslam devletlerinin eyvan birimini en erken hangi tarihte kullandığı da saptanamamıştır. Bu nedenle günümüze dek kullanılagelen eyvanların en erken tarihli olanından başlayarak, Eski Mardin'deki mimari eserlerde uygulanan eyvanlara kadarki süreç kronolojik olarak özetlenmiştir. Bilimsel veriler ışığında hazırlanmış bu tez çalışması ile mimari bir birim olan eyvanın; tanımı, kökeni, mimarlık bilimindeki yeri incelenmekte ve Eski Mardin'de yaygın olarak kullanılmasına dikkat çekilmektedir. Ayrıca tarihteki Türk devletlerinin oluşturduğu mimari gelenekte, eyvanın kullanım alanlarına değinilmiş ve Anadolu'ya gelişi özetlenmiştir. Eyvan biriminin Eski Mardin'deki Türk devletlerinin mimari eserlerine yansıması hususu, kullanım amaçlarına göre tasnif edilmiş ve kronolojik olarak sıralanıp her bir eyvan birimi etraflıca belirtilmiştir.
Ağaköy geleneksel konutları

Araştırmamızda Ağaköy konutlarının geleneksel konut envanterine eklenerek bu konudaki literatüre katkı sağlanması ve bir kültürel miras öğesi olan, kaybolmaya yüz tutan bu konutların kayıt altına alınması amaçlanmıştır. Çalışmamız Türkiye geleneksel konut mimarisi Karadeniz Bölgesi, Bartın İli, Ulus ilçesi, Ağaköy Köyü bölgesi örnekleri üzerinden yerinde gözlem, ölçüm ve köy sakinleri ile yapılan söyleşiler ile derlenmiştir. Köy evi gelişim süreci ve bahsi geçen bölgedeki örneklerin yapısall, cephe, plan özellikleri değerlendirilmiş; iç mekan donatıları ve süsleme özellikleri kapsamında bir anlatım gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak bahsi geçen kırsal konutlar kronolojik ve tipolojik bakış açısı ile değerlendirilerek Türk köy evinin yapısall ve kurgusal özelliklerinin Ağaköy köy evleri ekseninde yansımaları ortaya konmuştur.
Mimari özellikleriyle Akhisar evleri

Manisa ilinin ilçelerinden biri olan Akhisar'da ilk yerleşmeler M. Ö. 3500 yıllarına dayanmaktadır. Kent tarih boyunca Lidya, Pers, Roma, Bizans gibi önemli uygarlıkların yaşamak için tercih ettiği bir bölge olmuştur. 14. yüzyılın başında Türkleşme süreci başlamış olup, uzun yıllar Osmanlı yönetiminde kalmıştır. Bu dönemde cami, han, medrese gibi anıt yapıların yanı sıra çok sayıda ev, dükkan gibi sivil yapılar inşa edilmiştir. Cumhuriyet döneminin başlaması ile farklı alanlarda yaşanan gelişmeler imar faaliyetlerini de etkilemiştir. Sivil mimaride apartman ve toplu konutların yanı sıra nitelikli konutlar da inşa edilmiştir. Savaşlar, doğal afetler ve koruma bilincinin yerleşmemiş olması çok sayıda geleneksel evin harap olmasına sebep olmuştur. Günümüze ulaşabilen örnekler geçmişşin konutları hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlaması açısından önem taşımaktadır. Savaşlar sonrası gerçekleşen göçlerin etkisiyle ortaya çıkan kültür etkileşimleri de konut mimarisini etkilemiştir. Akhisar'da günümüze gelebilmiş tarihi evlerde hem Türk hem de Rum konut mimarisi özellikleri görülmektedir. Genel olarak yapımı 19. yüzyılın son yarısı ile 20. yüzyılın ilk yarısı olarak tarihlenebilen bu konutların tek, bodrum + tek, iki ya da bodrum + iki katlı örnekleri mevcuttur. İncelenen konutlardan iki tanesi gönyeli kapalı çıkmalıdır. Dış sofalı istisna örneklerin dışında birçoğu plan tipi açısından iç sofalı özelliktedir. Girişleri genellikle sokaktan sağlanmaktadır. Özgün örnekler dışındaki konutlar mimari özellikleri bakımından benzerlik gösterirler. Bunların genellikle derin giriş nişlerine sahip olan cepheleri simetrik ve asimetrik olabilmektedir. İki katlı evlerin bir kısmı balkonludur. Sayıları az olmakla birlikte cumbalı türde olan konutlar vardır. Tüm özellikleriyle Akhisar evleri; kentin coğrafi koşullarının, tarihinin, kültür etkileşimleri ve çağın etkilerinin maddi kültüre olan yansımasını anlatırlar. Tarihe tanıklık eden bu konutları korumaya yönelik çalışmaların hız kazanması birçok açıdan önemlidir.
Arşiv belgeleri çerçevesinde XV. ve XVI. asırlarda Osmanlı sarayının sanatı himayesi

XIII. asrın sonunda dağılan Selçuklu Devleti'nden sonra bir uç beyliği olarak kurulan Osmanlı Devleti, XV. ve XVI. asırlarda üç kıtaya yayılarak bir cihan devleti haline gelmiştir. Geçirdiği bu süreçte idari, askeri ve ekonomik güçlenmeye paralel olarak sanat alanında da güçlenmiş, özellikle XVI. asrın ortalarından itibaren sanattaOsmanlı üslubundan söz edilir olmuştur. Bu üslubun oluşmasında en büyük pay şüphesizOsmanlı sarayı dolayısıyla sultandır. İslam ve Orta Asya Türk geleneğini mecz eden Osmanlı sultanı, sahibü'l-mülkvasfı ile bütün tebaanın hamisi olmuştur. Buna bağlı olarak sanatçılar da sultanın buvasfından istifade etmişler ve sultanın himayesine girmek için genellikle yüksek kültüre sahip olan sultan sarayları çevresine girmeye çalışmışlardır. Sultan saraylarından sonrasanatkarların, şehzade vilayetlerinde ve merkezde sultanın çevresinde yer alan sadrazam, şeyhülislam, nişancı gibi yüksek düzey devlet ricalinin konakları da kendilerine himayearadıkları ortamlar olmuşlardır. Sanatkarlar, sultanın himayesine girmek için saraya hediye takdim ederler. Bunun için cülusları, bayramları, mevsimleri, doğumları, düğünleri, ölümleri, sultanların inşa ettirdikleri külliyelerin küşad merasimlerini kısaca her şeyi bir vasıta bilirlerdi. Hattagünlük ihtiyaçlarını dahi başta şairler olmak üzere takdim ettikleri eserlerde doğrudan dile getirdikleri gibi ima yoluyla da ifade ederlerdi. Maddi destek, maaş cinsindendüzenli olarak verilen mevacip denilen üç aylık maaş ile bayramlar vesilesiyle bir nevi bugünkü terminolojide ikramiye diyebileceğimiz tarzdan toplu para verilmesidir. Buin'am adı altında bayramlarda verilen ekstra paraların devlet bütçesini meydana getirenRuznamçe Defterleri'nde yer alması sanatkarın desteklenmesinin resmi oluşunugöstermektedir, denilebilir. Bunların yanı sıra müteferrikalık, divan katipliği, defterdarlık gibi payelerin verilmesinin de sanatkarlara ayrı bir ek gelir sağladığı görülmektedir. Bunun yanı sıra elbise, timar, gibi ayni adlandırabilecek destekler de birvşekilde sanatkarları maddi açıdan rahatlatmışlar, daha iyi eser meydana getirmelerine neden olmuşlardır. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi, sanatkar ve sultanarasındaki himaye ilişkisine ait belgeleri havidir. Sultandan himaye gören sanatkarlarınbaşında sultanın sanatçıları ehl-i hıref gelmektedir. Şairler, musikişinaslar ve az da olsa kadın sanatkarlar da XV. ve XVI. asırda Osmanlı sarayından himaye gören sanatkarlararasında yer almıştır
İstanbul Sarıyer ilçesinde bulunan yalı camileri, koruma önerileri ve değerlendirilmesi

Sarıyer sınırları içerisinde, sahil aksında yer alan ''Yalı Camilerinin'' koruma sorunları ve önerilerini amaçlayan tez çalışması; dönemsel ve tarihsel araştırma, koruma sorunları, ortak problemleri, analizler, tesbitler ve nihai olarak koruma önerileri ve değerlendirilmesi üzerine şekillenmektedir. Tez çalışması; amaç, kapsam ve yöntemi içine alan Giriş, Sarıyer'in coğrafi bilgileri ve sınırları, tarihi, seyahatnamelerde Sarıyer irdeledikten sonra burada bulunan yalı camilerinin sorunlarına ve problemlerine hem yapısall hem de işleyiş olarak değinilmiştir. Netice olarak bu tez koruma önerileri ve değerlendirilmesiyle sonuca ulaşan üç ana bölümden oluşmaktadır. Tarihi araştırmalarda Sarıyer ismine ulaşana kadar birçok şekilde söylenilegeldiği saptanmıştır. . Kuzeyinde Karadeniz kıyıları, Doğusunda İstanbul boğazı bulunan ilçe sınırlarının büyük bölümü sularla çevrilidir. Osmanlı döneminden önce yerleşim kısıtlı iken, İstanbul'un fethi ile iskan faaliyetleri daha da hız kazanmış, yerleşimlerin genellikle sahil aksında oluşu çeşitli ihtiyaçları da beraberinde getirmiştir. Bunlardan biri de dini anlamda ihtiyacı karşılayan camilerdir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivlerinden alınan haritayla incelenen camilerin yerleri belirlenmiştir. Gelişme bölümünde Sarıyer'de bulunan Ali Kethüda, Kaptan-ı Derya Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Emirgan Hamid-i Evvel, Ali Pertek ve Hacı Kemalettin Cami'lerinin kim tarafından ve kaç tarihinde yapıldığı, uğradığı değişimler ve dönem ekleri, tarihsel süreçleri, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivince ve kütüphanelerden edinilen bilgiler ışığında geçirdiği tadilatlar ve genel problemlerine değinilmiştir. Yapılan çalışmayla incelenen yapılardaki eskimelerin sebepleri iki başlık altında kısımlandırılmıştır. Bunlardan ilki; Bulunduğu konum sebebiyle ortaya çıkan hasarlar, topografya özellikleri, taşıyıcı tasarımındaki eksiklikler, yapı malzemesinin hem yanlış kullanımı hem yanlış seçimi ve kötü işçilik 'iç nedenler' başlığı altında incelenecektir. İkincisi ise Doğanın uzun seneler yapıya verdiği zararlar, Turizm, Bayındırlık etkinlikleri, ne zaman geleceği bilinmeyen tayfun, deprem, toprak kayması gibi Afetler, Terk, Kötü Kullanım ve Kötü onarımlar, Savaş dönemleri, Yangınlar, Vandalizm, Hava kirliliği ve Trafik gibi durumlar ise dış nedenler olarak değerlendirilir. Nihai olarak bu sorunlara; gerek kendileri aralarında karşılaştırmak suretiyle gerek de çeşitli öneriler getirerek mevcut durumda eskimiş olan yapıların restorasyonlarında yapılması olası hataları önlemek, doğru bir şekilde aslına uygun korunması, sonrasında daha estetik gözükmesi ve nezih bir şekilde kullanılmasının yollarına değinilmiştir.
Avar maden sanatı

Kaynaklarda Apar, Avari, Obri gibi adlarla anılan Avarlar, III.- IX. yüzyıllar arasında, dünya tarihinde önemli rol oynamışlardır. Avarların dövme, döküm, tornada çekme gibi maden yapım teknikleri ile kazıma, kabartma, telkari, granül, ajur, kakma, savatlama, kaplama gibi süsleme tekniklerini bilmesi ve kullanması Avar maden sanatının oldukça ileri bir seviyede olduğunu kanıtlamaktadır. Katalog bölümünde çalışılan ve detaylı olarak anlatılan materyallerle de bu durum desteklenmektedir. Avar madeni eserlerinden katalog bölümüne alınan materyaller içinde en çok karşılaşılan malzeme altın ve gümüşün yoğun olarak kullanıldığı çeşitli sürahiler, içki kapları ve kaseler ile bronz malzemenin yoğun olarak kullanıldığı kemer ve kemer detaylarıdır. Avar madeni eserlerinin bunlarla sınırlı olmadığı açıktır. Bu gruplama yalnızca tez çalışması için gidilen Macaristan, Avusturya ve Amerika'daki müzelerde karşılaşılan ve tez kapsamına alınabilen eserler ile ilgili olarak yapılmıştır. Avar madeni eserleri üzerindeki yazı, yazıt, damga ve işaretler; çeşitli tasvir ve kompozisyonlar ile süslemeler ayrıca eserlerin yapımında kullanılan malzeme ve yapım teknikleri göstermektedir ki bu eserler kendilerinden önceki Türk kültürlerinin bir devamı niteliğindedir. Zaman içerisinde sınırları Orta Asya'dan Doğu Avrupa'ya doğru değişse de Avarlar bu kültürel ve sanatsal birikimi beraberlerinde getirmişler ve zaman içerisinde yeniden yorumlamışlardır.
Karakoyunlu dönemi imar faaliyetleri

oz 15. yüzyıl boyunca Doğu Anadolu, İran ve Azerbaycan coğrafyasına hakim olan Karakoyunlular ile ilgili bugüne kadar yapılanlar, tarih araştırmaları üzerinde yoğunlaşmıştır. Var olan tarihi kaynakların bir kısmının günümüz Türkçesine çevrilmesi de bu dönem ile ilgili yapılan bir diğer çalışmadır. Ancak Karakoyunlu devletinin sanatı üzerine bugüne kadar yeterince değinilmemiştir. Yapılar, bazı makaleler ve sanat tarihi kitaplarında yapılar dağınık şekilde yer alırlar. Bölgede arkeolojik kazıların henüz yeterli sayıya ulaşmamış olması, bu dönemin aydınlatılmasında karşılaşılan en büyük problemdir. Bu çalışma ile Karakoyunlu döneminin mimari envanteri çıkartılmaya çalışılmıştır. Fakat tezin asıl amacı, bu dönemde yapılmış olan yapılardan yola çıkarak, dönemin mimarlık anlayışını ortaya koymak, bu dönem sanat ortamını açıklayabilmek olmuştur. Bu nedenle kütüphane araştırmalarının yanı sıra bölgeye yapılan inceleme gezileri ile yapılar yerinde görülmeye çalışılmıştır. Plan ve süsleme programları üzerinde yoğunlaşılarak, dönem sanatı olarak isimlendirilebilecek bir kavram olup olmadığı araştırılmıştır. Sonuç olarak, Karakoyunlu dönemine ait üç cami on kümbet, bir saray tesbit edilmiş ve bir camide de onarım yaptıkları anlaşılmıştır. Dönemin mimarlık faaliyetlerinin bu kadarla sınırlı olamayacağı düşünüldüğünden, yapıların günümüze ulaşmadığı düşüncesi hakim olmuştur. İkinci etken de Karakoyunluların var olan yapılan kullanmış olma ihtimalleri olarak görünmüştür. m
Mersin Yumuktepe höyüğü XIII. yüzyılda tarihlendirilen I ve Ia yapı katı sırlı seramikleri (1993-1999)

İnsanlık tarihinin en eski maddi kültür kalıntıları arasında yer alan seramik, yapılan kazı çalışmaları sonucunda insanların çok eski çağlardan beri kili biçimlendirip pişirerek sertleştirmeyi bildiklerini işaret etmektedir. Yerleşik yaşam düzenine geçilmesinin bir sonucu olarak, ürettikleri besinlerini depolamak amacıyla sağlam ve kolay yapılabilen kaplara gereksinim duymuşlar ve çanak-çömlek üretimini başlatmışlardır. Bizans seramiklerini incelediğimizde, figürlerde islam sanatının yaratmış olduğu etki açıkça görülmektedir. D. T Rice Bizans seramiklerinde özellikle Mezopotamya ve İran etkileriyle birlikte Bizans seramik sanatına yansıyan İslam sanatının erken devirlerinin etkilerinden söz etmektedir. Bizans Kazıma ve derin oyma seramiklerinde güvercin, tavus kuşu, tavşan, karaca, arslan, sülün, kartal, harpi, insan, balık gibi çok sık rastlanılan figürler X.-XIV. yüzyıl arasında görülmektedir. Günümüze kadar İznik, İstanbul Hippodrom'da, Kıbns'da, Antakya yakınında St. Symeon'da, Kırım'da, Chersonese'de, güney Rusya'da Kiev'de, Yunanistan'da, Selanik'te, Sparta'da ve Corinth'de, Bulgaristan'da Preslav'da ve Patlenia'da yapılan kazı çalışmaları sonucunda ele geçmişş olan Bizans seramiklerinde bu figürleri görmek mümkündür. Çalışmamızın konusunu oluşturan Mersin Yumuktepe Höyüğü I ve la yapı katı sırlı seramiklerinde form olarak en çok değişik ölçülerde çanaklar ile yayvan tabaklar yaygındır. Sırlı kaplarda hamur rengi bej, kirli beyaz, de ve tüyü ve kiremit renginin çeşitli tonları arasında değişmektedir. En çok karşılaşılan bezeme renkleri ise san, kahverengi, yeşil, manganez moru ve turkuvazdır. Bezeme tekniği olarak kazıma, derin oyma, sır altına kahverengi ve yeşil boyalı, renkli sır akıtma, kazıma ve renkli sırIll akıtmanın bir arada kullanıldığı seramikler ve astar tekniği yoğunluktadır. Desen olarak sonsuz bir çeşitleme ile karşılaşılmaktadır. Spiral kıvrımlar, eş merkezli daireler, geometrik desenler, geçmeler, palmetler, balık pulu, dört yapraklı çiçek haç gibi desenlerin yanı sıra balık, kuş, tavşan gibi stilize hayvan figürlerinin işlendiği seramikler mevcuttur.