turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Haldun Taner'in eserlerinde sosyal tenkit

Haldun Taner; hikaye, tiyatro, köşe yazısı, gezi yazısı gibi birçok türde yetmişin üzerinde eser vererek Türk edebiyatında önemli bir yer edinmiştir. Eserleriyle Türk tiyatrosunu kabare türü ve epik tiyatro ile tanıştırmıştır. Köşe yazılarıyla da günceli takip etmiş, kamuoyu gündemindeki birçok tartışmaya müdahil olmuş, birçok konuyu da kamuoyuna taşımıştır. Hikayelerinde kent yaşamını, kentli insanların ilişkilerini ve yaşadıkları problemleri işleyen Taner; eserleriyle toplumu çeşitli yönlerden ele almıştır. Toplumdaki sınıfsal tabakalaşmayı, tüketim ve moda anlayışını, geçim sıkıntılarını, işçi problemlerini; kentlerdeki altyapı sorunlarını, gecekondulaşmayı aktarmıştır. Toplumun sosyo-ekonomik problemlerinin yanında toplumdaki ahlaki çözülmeyi, bireylerdeki kişilik problemlerini, eğitim sistemindeki aksaklıkları, sanatı/sanatçıyı, politikayı/politikacıyı eserlerine yansıtmıştır. Haldun Taner; eserlerinde eleştirel bir dille işlediği bu konuları mizah, ironi, parodi gibi tekniklere başvurarak aktarır. Eleştirilerini eşya, hayvan ve mekanlar üzerinden verirken isim sembolizasyonu yapar ve stereotiplere yer verir. Tüm bu teknik detayları, yaptığı sosyal tenkidi belirginleştirmek için kullanır. Çalışmamızda Taner'in eserlerinde yer verdiği sosyal tenkit konuları ve sosyal tenkit yöntemleri detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Samiha Ayverdi'nin beş eserinde söz varlığı

Türkçedeki sözcükler tek başlarına kullanıldıklarında birden çok anlama gelebilmektedir. Bu, Türkçenin söz varlığının ne kadar zengin olduğunun ispatıdır. Kelimeleri işleyen, onlara yeni anlatım olanakları sağlayanlar ise şair ve yazarlardır. Samiha Ayverdi, kelimeleri kendi fikri yapısı etrafında şekillendiren önemli bir mütefekkirdir. Bu zamana kadar Ayverdi üzerine birçok çalışma yapılmış olsa da bunlar genellikle yazarın tasavvufi ve fikri yapısı üzerine olmuş, söz varlığı üzerinde durulmamıştır. Bu çalışmada Samiha Ayverdi'nin İnsan ve Şeytan, Ateş Ağacı, Batmayan Gün, Son Menzil, Mesihpaşa İmamı adlı eserlerindeki söz varlığının belirlenmesi amaçlandı. Ayverdi'nin yaşamını ve edebi şahsiyetini bilmeden söz varlığını anlayabilmenin zor olacağı düşüncesiyle çalışmaya yazarın hayatının açıklanmasıyla başlandı. Daha sonra 'sözcük tanımı ve kapsamı', 'söz varlığının tanımı ve kapsamında değinildi. Bu bilgilerden sonra Samiha Ayverdi'nin beş eserinde kullanılan dil, temel söz varlığı çatısı altında ortaya konulmaya çalışıldı. Eserlerdeki kelimelerin kullanım sıklıkları belirlenerek bu kelimeler genel kapsamda tasniflendi. Son aşama olarak kelimelerin sayfa sayılarını gösteren bir dizin hazırlandı ve söz varlığı kapsamında sonuca gidildi.
Terceme-i Kamilü's-Sına'a

XIV. yüzyıl, Anadolu sahası Türklerinin tıp bilimi açısından önemli aşamalar kaydettiği bir dönem olarak göze çarpmaktadır. Bu dönemde Anadolu Türk tıbbı ilk defa telif-tercüme eserler vermeye başlamıştır. Anadolu sahasında ortaya konmuş tababet ile ilgili bilinen Türkçe ilk tercüme eser olarak, çevireni belirsiz olan 'Müfredat-ı İbn-i Baytar Tercümesi' gösterilmektedir. 1387 istinsah tarihli 'Edviye-i Müfrede', yazılış tarihi bilinen aynı sahada yazılmış Türkçe ilk telif eser olarak ele alınır. Bu tezde ise, söz konusu eserlerle birlikte Anadolu sahasında XIV. yüzyılda Türkçe yazılmış ilk tıp metinleri arasında adı geçen 'Terceme-i Kamilü's-Sına'a' üzerinde yoğunlaşıldı. Ali Bin Abbas El-Mecusi'nin yazmış olduğu 'Kamilü's-Sına'atü't-Tıbbiye' yahut 'Kitabü'l-Meliki'nin bir kısmının Türk diline tercümesini ihtiva eden eser, 1453 yılında Temürtaş Oğlu Umur Bey tarafından vakfedilmiş olsa da Adnan Adıvar ve Muharrem Ergin gibi önemli araştırmacılar; üslup, yazım ve nüshanın kağıdının özellikleri açısından eserin XIV. yüzyıl yahut daha öncesine ait olduğu görüşünü paylaşırlar. Terceme-i Kamilü's-Sına'a, tıp tarihi ve halkbilimi ile ilgili önemli veriler ihtiva etmesinin yanı sıra terim çeşitliliği ve söz varlığı bakımından zenginliği yönüyle Türk dili araştırmaları için mühim bir kaynaktır. Yapıt, fonetik ve morfolojik bakımdan söz edilmeye değer özellikler taşımaktadır. Bu çalışmada; Terceme-i Kamilü's-Sına'a, çeviri yazı alfabesine aktarılarak ses ve şekil bilgisi açısından incelenmiş, dizini ve tıpkıbasımı hazırlanmıştır.
Fatih Sultan Mehmed'e sunulan kasideler

Fatih Sultan Mehmed'in dönemi, Türk tarihi ve edebiyatı açısından dönüm noktası sayılabilecek bir dönemdir. Devletin, teşkilatlarını güçlendirerekimparatorluk halini aldığı bu dönemde Fatih'in fethettiği yerler, kültür merkezi haline getirilmiştir. Fatih, sanatçılara büyük önem vermiş kendisi de sanatlauğraşarak bu konuda ne kadar samimi olduğunu göstermiştir. Fatih Sultan Mehmed'in sanata ve sanatçıya verdiği değer edebiyat alanında da hızlı bir gelişmeyi beraberinde getirmiştir. Bu dönemde hem sanatçı sayısı artmış, hem de verilen eserlerin sanat değeri yükselmiştir. Divan Edebiyatı bir gelenek halini almış, eserler bu geleneğin kurallarına bağlı kalınarak oluşturulmaya başlanmıştır. Yazılan kasideler de bu eserler arasında ivme kazanan bir yapı oluşturmuştur. Fatih döneminde yaşayan şairlerin kaside yazması yaygınlık kazanmış ve gelenek haline gelmeye başlamıştır. Şairler Fatih'i başta cömertlik, savaşçılık ve hükümranlıkları olmak üzere yönetsel ve kişisel özellikleri bakımından övmüşler, mükemmel bir sultan portesi oluşturmaya çalışmışlardır. Divan Edebiyatıyla gelen Arap ve İran edebiyatlarına ait unsurları ve İslami öğeleri ustalıkla kullanmışlardır. Fatih Sultan Mehmed'e sunulan kasidelerin amacı, Fatih'in beğenisini kazanmak, ona dua etmek ve onun yakın çevresinde olmak için çeşitli durumlardaövgüye mecbur olmaktır. Bunun yanı sıra bu yoldan geçimini sağlamak ve durumunuyükseltmek gibi sebeplerden bir kaçı çevresinde hemen daima kaside yazmışlardır. Çalışmamız saha tarama tekniği ile oluşturulmuş bir tezdir ve bu konuyla ilgili yapılan çalışmaların bir kısmı bu teze dahil edilmeye çalışılmıştır.
Mehmet Emin Yurdakul'un şiirlerinde sosyal ve siyasi meseleler

'Milli Şair ' olarak anılan Mehmet Emin Yurdakul, Türk Milli Edebiyat akımının önemli sanatçılarındandır. Servet-i Fünun gibi taban tabana zıt olduğu bir edebiyat ekolünün en güçlü döneminde şiirlerini yayınlamaya başlayan şair, konularını milletinin sosyal ve siyasi hayatından alarak yazdığı manzumeleri ile milli şiir ahenginin öncülüğünü yapmıştır. 1897 Teselya Harbi münasebetiyle yazdığı 'Cenge Giderken' adlı şiirinde 'Ben bir Türk'üm dinim, cinsim uludur.' diyerek edebiyatımızda yeni bir çığır açan şair, kendi milliyetini de açık bir şekilde ilan etmiş, bu sayede Türk edebiyatı tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur. Onun şiirlerinin ortak paydası halkın içinde bulunduğu karamsar ruh halinden, gerilikten, bilinçsizlikten kurtarmak, milletine kendi öz kimliğini, tarihini hatırlatarak güven duygusu ve ruh gücünü aşılamak, maddi ve manevi açılardan kalkınmasını sağlamaktır. Çalışmamızın konusu 'Mehmet Emin Yurdakul'un Şiirlerinde Sosyal ve Siyasi Meseleler' olduğundan biz de bu ortak paydadan hareketle şairin şiirlerini 'sosyal' ve 'siyasi' olmak üzere iki bölüm altında toplayıp, detaylı incelemeye tabii tuttuk. Siyasi meseleleri ele aldığımız bölümde devrin değişen siyasi olayları karşısında Mehmet Emin'in tutumu yazdığı şiirlerden hareketle 'Abdülhamit Aleyhtarlığı', 'Kahramanlık ve Tarihe Dönüş', 'Savaşlar', 'Turancılık Akımı ve Mehmet Emin, İnkılap' gibi alt başlıklar halinde irdelenmiştir. Halka ve halkın durumuna karşı bigane kalmayan şairin duygu ve düşüncelerini aksettirdiği şiirleri sosyal meseleler bölümünde 'Çalışmanın Önemi', 'İlim ve Eğitimin Önemi', 'İstanbul ve Anadolu Aykırılığı', 'Kadın ve Kız Çocuklarına Dair Dikkatler', 'Örnek İnsanlar' başlıkları altında ele alınmıştır.
Meçhul bir şaire ait 'Kitab-ı Yusuf' hikayesinin transkripsiyonlu metni

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ MEÇHUL BİR ŞAİRE AİT 'KİTAB-I YUSUF' HİKAYESİNİN TRASKRİPSİYONLU METNİ AliYARIKKAYA TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EYLÜL 2000 Danışman: Yrd. Doç. Dr. M. Sahabettin ÜNLÜ Bu çalışmanın konusu, meçhul bir şaire ait 'Kitab-ı Yusuf adlı Yusuf ve Züleyha hikayesinin transkripsiyonudur. İncelenen eserin dili, Osmanlı Türkçesi olup özel bir kütüphaneden elde edilen el yazması bir kitabın ilk yarısında bulunmaktadır. Tezin hazırlanması sırasında karşılaşılan problemlerin başında, karşılaştırma yapılabilecek elverişli bir nüshaya ulaşılamaması gelmektedir. Diğer bir problem de eserde müşterisinin hatalarından kaynaklandığı düşünülen vezin ve imla hatalarına çok sık rastlanmasıdır. Bu yanlışlıklar, şairin nazım kurallarına ehemmiyet vermemesinden de kaynaklanabilir. Hatalı görülen yerlerin transkripsiyonunda hem eserin orjinaline sadık kalınması hem de eser üzerinde daha sonra yapılabilecek çalışmalar sırasında araştırmacıların objektif değerlendirmelerini etkilememe kaygısıyla hareket edilmiştir. Eserin transkripsiyonu sırasında 'Türk İlmi Transkripsiyon SistemF'ne bağlı kalınmıştır.
Kerküklü şair Mustafa Gökkaya'nın hayatı, sanatı ve şiirleri üzerine bir inceleme

Elinizdeki araştırma, Irak Türkmen edebiyatının XX. yüzyılın önde gelen temsilcilerinden Kerküklü halk şairi Mustafa Gökkaya'nın hayatını, sanatını ve şiirlerini ele alan bir tez çalışmasıdır. İlk defa Kerkük ağzıyla halk şiirleri yazan Gökkaya, Irak Türkmen halk edebiyatında önemli bir yere sahip olmasına rağmen hakkında daha önce yeterli ve kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. O yüzden şairin kişiliği ve şiirleri hakkında derli toplu ve tam bilim disipliniyle bir çalışma hazırlanmasına gerek duyulmuştur. Bu çalışma sırasında kaynak tarama yöntemi, kişisel görüşme ve röportaj yöntemleri kullanılmıştır. Şairin hayatı, ailesi, çevresi, etkisi, tanınması ve eserleri, yayında transkripsiyon yöntemine göre çevrilen şiirleri bir araya toplanmıştır. Ayrıca yöresel kelimeler açıklanmış ve bazı şiirlerin değişik yayımlarda görülen farklılıkları dipnotlarda verilmeye gayret edilmiştir. Bu arada şairin şiirlerinin dökümü, dizini ve şaire ait temin edilen dokümanlar ekler bölümünde sunulmuştur.
Tarih-i Edebiyat-ı Garbiye

Taşbasması olarak 1329/ 1913 yılında basılan 159 sahifelik Tarih-i Edebiyat-ı Garbiye :İspanyol edebiyatı, Türkçede bugün bile benzeri olmayan bir kitaptır. Halid Ziya İspanyol edebiyatını dört devreye ayırır. Başlangıçtan XV. Asır sonlarına kadar uzanan birinci devre kahramanlık şiirlerini, Romancero denilen savaş şarkılarını, destanları ihtiva eder. Bu devrenin sonlarına doğru ahlaki manzumeler başlar. İkinci devre XVI. asır başından XVII. asrın büyük bir kısmını içine alan devredir. İspanyol edebiyatı, bu devrede, her türde büyük bir gelişme gösterir. XVIII. yüzyılda bir durgunluk devresine giren İspanyol edebiyatı, XIX. asırda yeniden canlanır. Halid Ziya, kitabında bu dört devrede yetişen şair ve yazarların işim ve eserlerinin adlarını zikrettikten ve kısaca değer ve önemlerini belirttikten sonra, büyük şahsiyetler üzerinde daha geniş olarak durur. XV. yüzyılda eserlerini mensur olarak kaleme alan yazarlar da yetişmiştir. Bu devredeki eserlerin konularını din, felsefe, tarih teşkil eder; Gongora'nın başlattığı bu akıma Gongorizm adı verilir. Fransız ve İtalyan edebiyatlarına da yayılan bu akım,'Lisanın ve fikrintekamüat-ı tabiiyesi' ne zarar vermiştir. Halid Ziya, bu akımın Türk edebiyatında da görüldüğünü dile getirmiştir. Halid Ziya kitabında Don Kişot'u sadece değerlendirmekle kalmaz onu her cephesiyle tahlil eder. XVII. yüzyılda İspanyol edebiyatı, XVI. yüzyılın devamından ibarettir. Temaşa edebiyatı bütün canlılığını muhafaza eder. Bu asırda yetişen en büyük yazar Calderon'dur (1600-1681). Halid Ziya, Calderon üzerinde de geniş bilgi verir ve onu Lope de Vega ile karşılaştırır. Halid Ziya, daha sonra piyesin konusunu özetler ve çeşitli ülkelerdeki taklitlerinden bahseder. XVIII. yüzyıl yazarları üzerinde kısaca duran Halid Ziya, dördüncü devreyi teşkil eden XIX. Asra daha geniş yer verir. XVIII. Yüzyıl sonunda, geçmişşteki parlaklığını kaybeden İspanya, XIX. asırda ihtilallerle çalkalanır. Bu asırda İspanya'ya tesir eden en büyük hadise, Fransız istilasıdır. Halid Ziya, bu asırda yetişen belli başlı İspanyol yazarları ve eserleri üzerinde de bilgiler verir. Bunların hemen hiçbiri Türkiye'de tanımamıştır. Halid Ziya, bu kitabi ile devrin Darülfünün öğrencilerine geniş bir ufuk açmış, onlara bilmedikleri bir kültür ve sanat alemini tanıtmışlardır. Halid Ziya'dan sonra ve günümüzde dahi henüz İspanyol edebiyatını, böylesine geniş, muhtevalı bir şekilde ele alan başka bir eser yazılmamıştır.
Halil Rıza Ulutürk-hayatı, sanatı ve şiirleri

Ulutürk, şiirlerinde işlediği mefhumlar itibariyle ortaya koyduğu milli tavır şiirlerinin biçim, şekil ve üslup özelliklerine de yansıtmıştır. Ulutürk, aruz ve hece ölçüsünün tüm inceliklerine hakim bir şair olarak hem aruz ölçüsünde hem hece ölçüsünde şiirler kaleme almıştır. Ulutürk'ü diğer Azerbaycan şairlerinden ayıran bir özellik vardır ki o da şairin hece ölçüsü ile aruz ölçüsünü bir arada kullanabilmesidir. Şiirlerinde aruz ölçüsünü uygularken milli tavrından taviz vermemiş daha çok hece ölçüsüne yakınlık gösteren aruz kalıpları ile şiirlerine şekil vermiştir. Ulutürk'ün şiirleri beyit, üçlük, dörtlük ve bent nazım birimleriyle yazılmış ve şair şiirlerini Azerbaycan şiirinin geleneksel ve çağdaş formlarına göre şekillendirmiştir. Ulutürk, dörtlüklerini koşma, semai ve mani gibi geleneksel formlara uygun biçimde kaleme almıştır. Ulutürk şiirleri Azerbaycan'ın milli bağımsızlık manifestosu niteliğindedir. Bununla birlikte şairin şiirlerinde görülen yüksek edebi dil, söz dağarcığının genişliği ve çeşitliliği aynı zamanda şiirlerinde görülen ahenk unsurları Ulutürk'ün sanatsal ve edebi yönünün yetkinliğini ortaya koymaktadır. Ulutürk, şiirlerinde yarattığı tonlama ve vurgulamalar ile musikiyi dizelere yansıtmış, okuyucunun kulağına ve gözüne hitap eden estetik değeri yüksek şiirler kaleme almıştır. Bunu Azerbaycan Türkçesinin tüm inceliklerinden istifade ederek yapan şair Azerbaycan şiirine yenilik ve canlılık kazandırmıştır.
Aydın'da halk inançları

Bu çalışmada Aydın ili ve çevresinde yaşamış veya yaşamakta olan halk inançlarının tasnifi yapılarak yörede yapılmış olan derlemeler yoluyla bunlar incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda yazılı kaynaklardan aktarılması gereken bilgiler verildikten sonra yörede yapılmış derlemeler yoluyla elde ettiğimiz bilgilere yer verilmiştir. Derlediğimiz bilgiler kaynak kişilerin ağız özelliklerine uygun olarak yazıya geçirilmiş ve bu haliyle sunulmuştur. Çalışmamız bir dil çalışması olmadığından ve ağız araştırmalarının dille ilgili en zor çalışmaların yapıldığı alanlardan biri olduğundan transkripsiyon harfleri kullanılmadan ağız özellikleri aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın sonunda ise yöreden fotoğraflara yer verilmiş olup, gerekli harita vb. görseller yer almıştır. Çalışmamız, toplumsal kimliğimizi yansıtan inanç ve uygulamaların Aydın ve çevresinde canlı bir şekilde yaşatıldığını göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Teknolojinin halk kültürü üzerindeki olumsuz etkilerine rağmen halk inançları yer yer azalarak, yer yer yeni inanç unsurları eklenerek ve yer yer de değişime uğrayarak Aydın ili ve çevresinde varlığını sürdürmektedir.
Manisa Balkan göçlerinin göç anıları üzerine bir inceleme

Çalışmada 1955'ten 1996 yılına kadar çeşitli zamanlarda Bulgaristan'dan ve Makedonya'dan Türkiye'ye çeşitli sebeplerle göç etmiş olan kadın ve erkeklerin göç anlatıları ele alınmıştır. Çalışmamızın malzemesini oluşturan sözlü anlatı metinleri günümüzde Manisa'da yaşayan 1955 ve 1996 yılları arasında Bulgaristan ve Makedonya'dan Manisa'ya göç etmiş olan kadın ve erkeklerden derlenmiştir. Çalışma giriş, iki bölüm ve anlatı metinlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın kapsamı ve yöntemi başlığı altında çalışmamızda başvurduğumuz yöntem ve çalışmamızın kapsamı hakkında bilgiler verilmiştir. Balkanlar'dan Manisa'ya yapılan göçler başlığı altında ise kaynak kişilerimizin göç ettiği ülkeler göz önünde bulundurularak Yugoslavya'dan Manisa'ya yapılan göçler ve Bulgaristan'dan Manisa'ya yapılan göçler olarak iki başlık altında Manisa'ya yapılan göçlerin tarihsel süreci ile ilgili bilgi verilmiştir. Ana kavramlar başlığı altında ise kişisel deneyim anlatısı ve göç anlatılarının yapı, anlam ve işlev özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde sözlü malzememiz olan göç anlatılarının kaynak kişilerinin ortak ve farklı özellikleri detaylı olarak ele alınmıştır. Yine bu bölümümüzde anlatılarınicra bağlamları 15 kaynak kişinin anlatı derlemesinin icra bağlamı özellikleri göz önünde bulundurularak aktarılmıştır. İkinci bölümde ise göç anlatılarının tematik işlevi başlığı altında kaynak kişilerin göç olgusuna bakışı, göç öncesi deneyimler, göç öncesinde göçmenlerin Türkiye'ye bakışı gibi başlıklar altında göçmenlerin anlatılarından elde ettiğimiz veriler ışığındakaynak kişilerin göç öncesi, sırası ve sonrasında yaşadıkları tematik bir şekilde analiz edilerek incelenmiştir. Çalışmanın sonuna, saha çalışması sonunda derlemiş olduğumuz göç anlatılarının deşifre metinleri ve liste halinde kaynak kişilerimizin bilgileri eklenmiştir.
Irak-Erbil Türkmen ağzı

Yapılan bu çalışma, Erbil Türkmen ağızını temel almaktadır. Giriş bölümünde Erbil'in tarihi hakkında kısa bir bilgi verildi. Bölgenin coğrafi, mimari ve etnik yapısı hakkında da bilgiler verildi. İnceleme kısmında Erbil Türkmen ağzının fonetik yapısı irdelendi. Bu fonetik inceleme örneklerle desteklendi. Metinler kısmında dokuz derlemenin transkripsiyon alfabesiyle yazımı verildi. Sonra bu derlemeler Arap alfabesiyle yazıldı. Akabinde Türkiye Türkçesine aktarılmasıyapıldı. Sonuç kısmında Erbil Türkmen ağzının önemli görülen fonetik özelliklerine değinilmiştir. Sözlük kısmında Erbil Türkmen ağızından toplanan metinlerde geçen kelimeler açıklanmıştır.
Türk kültüründe dini törenler ve mevlid kutlamaları

İslam peygamberinin ölümünden sonra doğduğu evin ziyaret edilmesi; ziyaret sırasında O'nu öven ve O'na duyulan bağlılığı dile getiren sözlerin, kalıp ifadelerin, şiirlerin okunması; eşyasının 'kutsal emanet' sayılması, mevlid kutlamaları anlayışının kaynağım oluşturmuştur. Fatımiler ve Abbasiler döneminde eğlencelik ve seyirlik niteliği ağır basan mevlid bayramı uygulamaları XII. yüzyıl sonu-XIII. yüzyıl başlarında Selçuklu İmparatorluğu'na bağlı Erbil Atabeyi Muzafferü'd-din Kökböri tarafından sistemleştirilerek anlamına uygun kutlamalarla canlandınlmıştır. Osmanlılar döneminde dindar ve tasavvuf çevrelerde, tarikat adab ve erkanına uygun olarak gaynresmi nitelikte sürdürülen mevlid kutlamaları XVI. yüzyılda devlet protokolüne dahil edilmiştir. XX. yüzyıl başında İmparatorluğun dağılması ile kutlamalar resmi kimliklerini yitirmiş ancak üçyüzyılda oluşan ve yerleşen mevlid okutma geleneği, XX. yüzyılın sonuna değin halk arasında yaşatılmıştır. Siyasal İslam anlayışı ürünü olmayan mevlid kutlamaları Allah'a ve Hz. Muhammed'e beslenen sevgi, saygı ve bağlılığın dile getirildiği, inananların manevi gereksinimlerine cevap veren, geleneksel uygulamalardır. Mevlid kutlamaları iç ve dış yapısı, işlevi bakımından evrensel boyutta 'dini tören' anlayışı ile değerlendirilebileceği gibi geçmişşte ve bugün kazandığı önem göz önünde bulundurularak Türk Kültür Tarihi sürekliliğinde kabul edilen dinlerin somut yönünü oluşturan dini törenlerin bir devamı olarak da ele alınmalıdır. Çalışmada Türk Kültür Tarihinde görülen dini tören uygulamaları incelenmiş ve mevlid törenlerinde makamla okunan Süleyman Çelebi'nin XV. yüzyıl başında kaleme aldığı Vesilefün-Necat ile mevlid kutlamaları yazılı, sözlü ve elektronik kültürortamlannda değerlendirilmiştir.
Metin madenciliği yöntemleri ile yazar tanıma: Divan Edebiyatı örneği

Özellikle 21. yy'ın başından itibaren bilişim teknolojilerinin artan hızda gelişmesi ve gündelik hayatın neredeyse her aşamasına entegre olması ile birçok alanda büyük miktarda veri toplanmaya başlanmıştır. Bu verilerin sistematik bir şekilde depolanması, hızlı bir şekilde yönetilmesi ve kolaylıkla analiz edilebilmesi için veri tabanı yönetim sistemleri kullanılmaktadır. Bilişim dünyasındaki bilgilerin büyük çoğunluğu düz metin, e-posta, resim, ses ve video dosyaları gibi sistematik olmayan verilerdir. Geleneksel istatistiki yöntemler ile analiz edilemeyen bu verilerden anlamlı bilgiler çıkarabilmek için veri madenciliği, metin madenciliği, duygu analizi, görüntü ve ses işleme gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu çalışmada incelenen veriler de metin formatında olduğundan metin madenciliği yöntemleri kullanılmıştır. Metin madenciliğinin temel hedefleri metinlerin konularına göre ayrıştırılması, özetinin çıkarılması, başlıklarının eklenmesi ve yazarlarının belirlenmesidir. Bu çalışma ile 25 divan edebiyatı şairine ait eserlerin yazarlarını belirleyen bir sistem geliştirilmiştir. Metin madenciliğinin metin sınıflandırma algoritmalarından yararlanılarak sözcüklerin analiz edilmesine dayanan bu sistemde her bir parametrenin olası değerleri için 20 farklı model kurulmuştur. Her modelin tek tek karşılaştırılması neticesinde %91,45'lık doğruluk ve %90,23'lük f-değerine ulaşılmıştır. Böyle bir çalışmanın uzun vadede yazarı bilinmeyen eserlerin sahiplerinin tespitine dair tahminleri destekleyebileceği düşünülmektedir.
Hüseyin Hamdi'nin Dürrü'l-Masun adlı eseri

Bu çalışmada, Hüseyin Hamdi b. Seyyid Hüseyin'in Dürrü'l-Masun adlı eseri incelenmektedir. Bu eser, Şems-i Tebrizi veya Şemseddin Sivasi'ye ait olan Bihamdillah derim Allah alıp aklımı zikrullah diye başlayan şiirin tasavvufi şerhidir. Yazar, diğer birçok tasavvufi şiir şerhinde de olduğu gibi tasavvufi terbiyenin yaygınlaştırılması amacıyla böyle bir eser kaleme almıştır. Çalışmanın giriş kısmında tasavvufi şiir şerh geleneği hakkında bilgi verilmektedir. İlk bölümde yazarın hayatı ve eserleri tanıtılmaktadır. İkinci bölümde şerhte yer alan tasavvufi konular tasnif edilerek incelenmiştir. Üçüncü bölüm sekiz nüshadan hareketle hazırlanan tenkitli metne tahsis edilmiştir. Sonuç bölümünde ise müellifin eserleri, tasavvufi konulara yaklaşımı ve şerhin metoduyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca çalışmanın sonunda nüshaların ilk ve son varaklarının tıpkıbasımları yer almaktadır.
17. yy şairlerinden Fehim, Na'ili ve Neşati divanlarında kozmik unsurlar

Bu çalışma 17. yy Divan Edebiyatı şairlerinden Fehim, Na'ili ve Neşati divanlarındaki kozmik unsurların tespit ve tahlilini kapsamaktadır. Çalışmamıza Fehim, Na'ili ve Neşati'nin hayatı, sanatı, edebi kişiliği ve eserlerinin tanıtılması ile başlanılmıştır. Çalışmamızda kozmik unsurları üç şairin yorumlayış ve kullanış şeklindeki benzer ve orijinal kullanımları ortaya konulmuştur. Bu şairler, 'Sebk-i Hindi ' akımının temsilcisidirler. Bu nedenle de çalışmanın sonunda bu bağlamda kozmik unsurları nasıl algıladıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu unsurların daha çok divanların kaside bölümünde yer aldığı ve şairler tarafından teşbih ve istiare unsuru olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.
Uşak ili ve ilçeleri yerleşim yeri adları 'nın yapı ve köken bakımından incelenmesi

VE LÇELER YERLE M YER ADLARI NIN YAPI VEKÖKEN BAKIMINDAN NCELENMESMehmet YILDIRIMTürk Dili ve Edebiyat Ana Bilim DalAfyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eylül 2006 Danışman: Doç. Dr. Ahmet AKÇATABu çalışmam zda U ak ili yerleşim yerleri yer adlar n köken, leksik köken veya bak ndan incelenmesi yap lm r. Tez çalışmam n giri bölümünde yer adlar ntan, önemi, diğer bilim dallar ile ilişkisi ve bizdeki yer adlar çalışmalar ile ilgili bilgiverilmiştir. nceleme bölümünde ise; ç leri Bakanl n iller ve köyleri bölümündentespit edilen köy adlar, U ak Belediyesi Numarataj Bölümünden alınan U ak mahalle, cadde ve sokak isimlerinin kökenleri tek tek tespit idilmi ve bunların grupland lmasyap larak sonuçlar grafikler halinde sunulmuştur. Ayrıca bu yer adlar n leksik kökenleri, yani hangi dilden geldikleri de tespit edilmiştir. Diğer taraftan isimlerin yap incelemesiyap lm ve bunlar da grafikler halinde sunulmuştur. Tezin sonuç bölümünde ise bütün bu çalışmalar n genel de erlendirilmesi maddeler halinde yap lm r.