İlköğretim Türkçe ders kitaplarından resimeleme-içerik ilişkisi üzerine bir inceleme, ilköğretim ikinci sınıf için Türkçe kitabının tasarım ve resimlemesi

Türkçe ders kitapları çocukların anadillerini öğrendikleri en önemli kaynaklardan biridir. Anadilini sağlıklı yöntem ve sunumlarla öğrenecek çocuk, kitabın getirdiği olumlu ve olumsuz tüm getirilerin etkisinde kalacağı bir iletişim ortamı içinde olacaktır. Ülkemizde, eğitim kurumlarında okutulan ders kitaptan incelendiğinde, hazırlanması ve geliştirilmesi konusunda büyük sorunların olduğu görülmektedir. Ders kitaplarının resimlemesi ve grafik tasarımında karşılaşılan sorunlar bunlardan sadece bir tanesidir. Araştırma çalışması, bu sorunları irdeleyen ve çözüm getirmeye çalışan bir öneri sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Araştırma raporu, çocuklara yönelik ders kitaplarının tarihsel gelişimi, ilköğretim 2. sınıf Türkçe ders kitaplarının çocuğun görsel eğitimine olan etkileri, tasarımı açısından ilköğretim ders kitaplarının sorunları, yayınevleri ve ders kitaplarına okullarda okutulmak üzere onay veren Talim ve Terbiye Kurulu'nun sorunları üzerine bir araştırma yapılmış, çağdaş seviyelere ulaşmış bir Türkçe ders kitabının nasıl hazırlanabileceği üzerine araştırmalar yapılmıştır. Milli Eğitim Basımevi tarafından yayımlanmış Türkçe ders kitabının metilini Hikmet özyürek ve F. Nilgün Kozinoğlu yazmıştır. 2000 yılı İlköğretim 2. sınıf Türkçe ders kitabının resimlemelerini Güler Toptaş, grafik tasarım, dizgi ve sayfa düzeni de Tevfik Özüak ve Serkan Çetin Şahin tarafından yapılmıştır. Sanat Eseri Çalışması Raporu kapsamına ilköğretim 2. sınıfın hangi Türkçe Ders Kitabı'nın alınacağı, eğitim uzmanları, grafik tasarımcılar, öğretmenler ve çocuklarla yapılan görüşmeler sonucunda belirlenmiştir. Şu an okutulmakta olan, içerik açısından en iyi kitap olduğu onayı eğitim bilimciler tarafından alınmıştır. Ders kitabına öneri olarak getirilen resimleme, grafik tasarım, dizgi ve düzeni A4 boyutuna uygun tasarlanmış kitabın içeriğine müdahale edilmemiştir, öneri resimlemeler 'ecoline' boya kullanılarak yapılmıştır. Ill Bu çalışma önerisini hazırlarken yayınevi ve yazardan bağımsız çalışılmıştır. Çalışma ilköğretim 2 sınıf öğrencileri için hazırlanmış kitabın içeriğini değiştirmeden sadece resimlemesine öneri getirmiştir. Tez çalışması resimlemelerdeki yanlışlarını irdeleyen ve öneri getiren bir rapor niteliğini taşımaktadır, öneri getirilen kitabın resimlemelerinde 7-8 yaşlarındaki çocuğun ders kitabı olarak kullanacağı düşünülmüş, o yaşlardaki çocukların çevrelerini algılama biçimleri, dünyalarının renklilik ve çeşitliliği, oyun ve eğlence anlayışı dikkate alınmıştır. Metni direkt anlatmak yerine eğlenceli ayrıntılara yer verilmiştir. Rapor ders kitabına getirilen resimleme, grafik tasarım ve sayfa düzeni öneri çalışması ile birlikte altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde resimli çocuk kitaplarının tarihçesi ve cumhuriyetten günümüze ders kitaplarının tarihçesi irdelenmiştir. Aynı bölüm içinde ders kitabının tanımı üzerinde durulmuştur, ikinci bölümde çocuğun görsel ve sanatsal gelişimi ve ilköğretim ders kitaplarındaki resimlemelerin çocuğun görsel eğitimi üzerindeki etkileri irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ilköğretim ders kitaplarının tasarım sorunları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde çocuğun eğitiminde Türkçe Ders Kitaplarının önemi ve Çağdaş bir Türkçe Ders Kitabının özellikleri üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde adına öneri getirilen ilköğretim 2. sınıf Türkçe ders kitabı rapor kapsamında oluşturulmuş olan çalışma ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Raporun sonuna da öneri getirilmiş Türkçe ders kitabı eklenmiştir.