John Fowles as a postmodernist: An analysis of Fowles's fiction within metafictional theories

Bu tezin amacı 20. yüzyılın ikinci yarısında yetişen belli başlı ingiliz romancılardan birisi olan John Fowles '- un romanlarını son yılların üzerinde en çok tartışılan 'metafiction' kuramları açısından incelemek, veyazarın 2 'Post-Modernist' estetik içindeki yerinin önemini vurgulamaktır. Böyle bir çalışma John Fowles eleştirisinde bir boşluğu da dolduracaktır. Fowles'un roman ve öykülerindeki post-modernist özellikleri veyazarın post-modernist estetiğe özgün katkısını göstermek bu tezin amaçlarından birisidir. Tezin her bölümü Fowles'un romanlarını ayrı ayrı ele alıp, yazarın ilk ve son romanı arasında gelişen 'self- reflexive' özelliğini göstermektedir. Her bölüm, el aldığı romanın oluşum sürecinin teknik özelliklerinin, olay, karakter ve tema anlatımından daha ön planda olduğunu vurgulamaktadır, ve dilin yapısının, empirik gerçeklik yerine, kendi kendisini yansıttığını ayrıntılı olarak inceler. Buna göre, Fowles'un eserleri, 'fabulation', 'metafiction' ve 'self-reflexive' olarak tanımlanmıştır. Bu terimler post-modernist akım için de gelişen ve en son roman-yazma sanatının özelliklerini 1. Romanın biçimsel özelliklerini yansıtan akım. 2. Batı estetiğinde 'çağdaşçılık ötesi' anlamına gelen, genel kültürel olgu. 308 göstermek için kullanılan terimlerdir. Bu yüzden, bu tezde geniş açıklamalar ve örneklerle yer almaktadırlar. Bütün bu özelliklerin yanı sıra, Fowles'un romanları, aynı zamanda, 'problematic' olarak tanımlanmıştır. Zira, yazar geliştirdiği her türlü dil oyunlarını, tekniğini ve kullandığı tüm özellikleri büyük bir ustalıkla sorgulamakta ve cevaplarını okuyucuya bırakmaktadır. Böylece, roman sanatının tüm özellikleri, sürekli yeni sorgulamalarla, yeni uygulamalara ve değişimlere açık olarak okuyucuyu yazma eylemini paylaşmaya zorlarlar. Tezin önemle vurgulamaya çalıştığı nokta yansıma kuramına getirilen yeni bakış açısını geliştirerek, Fowles'un eserlerinde uygulamasını göstermektedir. Bu nedenle, 'mimesis of process' ve 'mimesis of product' birbirinden ayrılmış ve birincisi ikincisinden daha fazla vurgulanır ve uygulanır olmuştur. Bu gelişme, en önemli olgu olarak, roman sanatında tam ve köklü bir değişiklik yaratmıştır. Fowles'un bu değişim içindeki yeri yadsınamaz. Tezin birinci bölümü, The Magus adlı romandaki anlatım tekniklerini inceler ve sanat-yaşam ilişkisini, romanın yapısının temalaştırılması açısından ele alır. Bu sürece 'thematization of process' denilmiştir. The Magus Fowles'un 'tabulation' olarak yazdığı ilk karmaşık roman olup, teknik ve tema açısından incelenmesi zor bir eserdir. 309 Bu bölümde, eleştirmenlerin değişik yorumlarına da yer verilerek, romanın amacının, tek bir anlama ve yoruma değil, çoğul ve birbirinden farklı yorumlara yöneldiğini göstermektedir. ikinci bölüm, The French Lieutenant's Woman adlı roma- nı post-modernist bir çerçevede inceleyerek romanda kulla- nılan biçimsel ve tematik parodinin ingiliz roman geleneğini nasıl eleştirdiğini ve sorguladıgını açıklar. Parodi ile roman kendi kendine dönerek, kendi geleneklerini eleştirirken, bir yandan da çağdaş değerleri yeniden yorumlanmaya ve incelemeye yönelir. Bu bölüm, özellikle romanın 13. kxsmxnda doruk noktasına ulaşan metafiction kuramını çeşitli örneklemelerle incelemektedir. Bunun en belirgin özelliği romanın üç alternatif sonuçla bitmesidir. Bu sonuçlar, geleneksel sonuç, açık sonuç ve çoğulcu sonuç olarak okuyucuya sunulmuştur. üçüncü bölüm, The Ebony Tower adlı Fowles'un öykülerini topladığı kitabını ele alır. Buradaki tüm öyküler, 13. yuzyılda Marie de France tarafından yazılan 'Eliduc' adlı öykü üzerine çeşitlemeler olarak yazılmıştır. Fowles 'Eliduc'un temaları ve stili üzerine kendi yazdığı çeşitlemeleri vererek, tüm metafiction özelliklerini, biraz da sakacı bir biçimde gösterir, öykülerin tümü okuyucuya bir sonuç sunmaz. Tam aksine şaşkınlığını arttırır ve kafasın- daki ipuclarını çözmez. Bu bölümde, karakterlerin aslında 310 birer öykü kişisi olduklarının bilincinde olmaları ve bunu ısrarla vurgulamaları en önemli 'metafictional' özelliklerden birisi olarak ele alınmıştır. Dördüncü bölüm, Daniel Martin adlı romanı 'polystyl- ism', ve çeşitli anlatım biçimleri açısından ele alır. Fowles roman deneyimini iyice karmaşıklaştırmış, ve roman içinde roman yazmıştır. Bu bölüm diğer eleştirmenlerin aksine, romanı tam bir postmodernist eser olarak ispatlamaya çalışır. Beşinci ve son bölümde, Fowles'un hem teknik hem de tema olarak tamamen metafiction biçimde yazdığı Mantissa incelenir. Mantissa' nın karmaşık yapısı zaten açıkça bir 'self-reflexive fiction' olduğunu gösterir. Ancak, bu bölümde, romanın kendi kendisiyle olan sürtüşmesi önemli tartışmalardan biridir. Mantissa kendi yapısını eleştiren bir roman olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak tez, Fowles'un post-modernist estetik içindeki özgün ve tartışmaya açık yerini belirler veyazarın daha önce' den ele alınmamış anlatım özelliklerini sistematik biçimde tartışır. Buradaki amaç Fowles eleştirisinde önemli bir boşluğu doldurmaktır.