Duygusal emek, tükenmişlik, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Animatörler üzerine bir araştırma

Bir hizmet sektörü olarak turizmde hizmet sunumu gerçekleştirilmektedir. Turizm sektöründe sunulan hizmetler arasında animasyon etkinlikleri de yer almaktadır. Animasyon etkinliklerinin sunumundan doğrudan sorumlu olan kişiler animasyon uygulayıcıları ve/veya animasyon departmanı işgöreni olarak ifade edilen animatörlerdir. Animatörler tarafından sunulan animasyon etkinlikleri ile müşteri memnuniyetinin arttırılması ve sadakatinin sağlanması, müşterilerin konaklama işletmelerinde kalış sürelerinin uzatılması, konaklama işletmesi içinde tutulmasının sağlanarak işletme içi harcamalarının arttırılması ve hoş vakit geçirmelerine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Özellikle müşterilerle ilgili amaçlara ulaşma konusunda müşterilerle yüz yüze ve en fazla etkileşim halinde bulunan animatörlerin kilit rol oynadıkları söylenebilmektedir. Animatörlerin müşterilerle yüz yüze etkileşim halinde olması ve araştırmalara da çok dahil edilmemesinden dolayı literatürde sıklıkla araştırılmış olan duygusal emek, tükenmişlik, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti değişkenlerinin animatörler açısından ele alınmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Çünkü belirtilen amaçlara ulaşma konusunda animatörler duyguların yönetilmesi olarak ifade edilen yoğun duygusal emek kullanımına gereksinim duyabilmekte, yoğun duygusal emek kullanımı dolayısıyla da tükenmişlik yaşayabilmektedir. Aynı zamanda animatörlerin duygusal emek düzeylerinin artmasının örgütsel bağlılık düzeylerinin azalmasına ve işten ayrılma niyetlerinin artmasına; tükenmişlik düzeylerinin artmasının da örgütsel bağlılık düzeylerinin azalmasına ve işten ayrılma niyetlerinin de artmasına neden olabileceği öngörülmektedir. Bu nedenle mevcut araştırmanın amacı animatörlerin duygusal emek, tükenmişlik, örgütsel bağlılık düzeyleri ve işten ayrılma niyetleri arasındaki ilişkileri sebep-sonuç ilişkisi açısından incelemek olarak belirlenmiştir. Araştırmada 2019 Haziran-Eylül dönemleri arasında Antalya'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde çalışan animatörlerin duygusal emek, tükenmişlik, örgütsel bağlılık düzeyleri ve işten ayrılma niyetleri arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi için literatürde kabul görmüş 'Duygusal Emek Ölçeği', 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği', 'Örgütsel Bağlılık Ölçeği' ve 'İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği' kullanılmıştır. Dört farklı değişken için dört farklı ölçeğin ve sosyo-demografik özellikleri belirlemek için 6, animatörlük mesleğiyle ilgili özellikleri belirlemek için ise 12 sorunun yer aldığı anket formu profesyonel anketörler tarafından kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 400 animatöre uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizleri sonucunda, animatörlerin duygusal emek, tükenmişlik, örgütsel bağlılık düzeylerinin ve işten ayrılma niyetlerinin sosyo-demografik ve animatörlük mesleğiyle ilgili özellikler kapsamında ele alınan değişkenlerden bazılarına göre farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek amacıyla yapılmış korelasyon analizi sonucunda değişkenler arasında bazıları istatistiksel olarak anlamlı, bazıları ise istatistiksel olarak anlamlı olmayan ilişkilerin bulunduğu gözlemlenmiştir. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkileri sebep-sonuç ilişkisi açısından incelemek için yapılmış YEM analizi sonucunda da istatistiksel açıdan anlamlı bulgular elde edilmiştir. Yapılmış analizler sonucunda elde edilmiş bulgulardan hareketle araştırmanın sonucu açıklanmıştır. Son olarak ise sonuç doğrultusunda önerilere yer verilmiştir.