Obez çocuk ve adölesanlarda kapiller kan açil-karnitin düzeylerinin hepatosteatoz ve insülin direnci ile ilişkisi

Amaç: Obezite ve yol açtığı komplikasyonlar son yıllarda tüm dünyada belirgin şekilde artmış ve global bir sorun haline gelmiştir. Hepatosteatoz ve insülin direnci çocuklarda da obeziteye bağlı olarak görülen önemli komplikasyonlardandır. Açil-karnitinler, yağ asitlerinin oksidasyonu ve organik asit metabolizmasında rol oynayan esansiyel metabolitlerdir. Yapılan çalışmalarda plazma uzun zincirli açil-karnitin türlerinin obez ve insülin direnci olan yetişkinlerde arttığı gösterilmiştir. Literatürde bu konuda yapılmış pediatrik çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada obezitesi olan çocuklarda kapiller kan açil-karnitin düzeylerinin karaciğer yağlanması, insülin direnci ve pubertegibi faktörlerle olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji Po-likliniği'ne Temmuz 2018- Şubat 2019 tarihleri arasında başvuran yaşları 8-18 yaş ara-sında obez ve sağlıklı gönüllü çocuk ve adölesandagerçekleştirildi. Obezite tanısı için vücut kitle endeksinin yaşa ve cinsiyete göre 95. persentilin üstünde olması esas alındı. Obezite ve komplikasyonları dışında, kronik hastalığı veya enfeksiyonu olanlar, sigara ve alkol kullananlar ve obezite için tedavi alanlar çalışmaya dahil edilmedi. Hepa-tosteatoz tanısı ultrasonografi ile konuldu. İnsülin direnci için homeostatic model as-sessmentınsulinresistance değerleri esas alındı. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerde, gecelik açlık sonrasında antekübital bölgeden uygun şartlarda alınan kan örneklerinde açlık kan şekeri, serum total, Yüksek yoğunluklu lipoprotein ve düşük yoğunluklu lipoprotein, trigliserid, aspartat aminotransferaz, alaninami-notransferaz, ürik asit ve plazma insülin düzeyleri ve Guthriekağıdına alınan kapil-ler kan örneklerinde ise açil-karnitin düzeyleri çalışıldı. Katılımcılar obezite, hepatostea-toz ve insülin direnci varlığına göre gruplandırıldı ve klinik ve laboratuar verileri ve açil-karnitin düzeyleri obez ve sağlıklı gruplar arasında karşılaştırıldı. Verilerin analizi için SPSS for Windows version 22.0 istatistik paket programı kullanıldı. Bulgular:Obezitesi olan grupun ve sağlıklı kontrollerın yaşları ve cinsiyet dağılımları benzerdi. Obezitesi olan 83 bireyin 42'sinde hepatosteatoz mevcut iken 41'inde yok-tu. Laboratuvar parametreleri karşılaştırıldığında serum Tg, total ve LDL kolesterol, ürik asit, ALT ve insülin düzeyleri, HOMA-IR değerleri obezitesi olanlarda sağlıklı kontrolle-re göre anlamlı olarak daha yüksek, serum HDL düzeyleri daha düşük; Açlık kan şekeri ve AST düzeyleri ise benzer bulundu. Obezitesi olanlardan insülin direnci olanlarda AKŞ, insülin düzeyleri ve HOMA-IR değerleri daha yüksekti. Obezitesi olanlar ile sağ-lıklı kontrollerde açil-karnitin düzeyleri karşılaştırıldığında kan serbest karnitin düzeyi istatistiksel olarak anlamlı şekilde obezlerdedaha düşük, buna karşılık C4, C6, C18, C10: 1 ve C12:1-açil-karnitin düzeyleri ise daha yüksek bulundu. Obezitesi olanlardahe-patosteatozvarlığına göre laboratuvar parametreleri sağlıklı kontroller ile karşılaştırıldı-ğında sadece serum ALT ve insülin düzeyleri ve HOMA-IR değerleri her üç grupta da istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. Kan serbest karnitin düzeyleri, obez-lerdehepatosteatozu olanlar ve olmayanlarda benzer iken sağlıklı grup, hepatosteatozu olmayan obezitesi olan grup ile karşılaştırıldığında anlamlı derecede yüksek bulundu. C4 ve C12: 1 açil-karnitin düzeyleri, gruplar arasında karşılaştırıldığında obezitesi olup hepa-tosteatozu olan gruptasağlıklı gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulu-nurken obezitesi olup hepatosteatozu olmayan grup ile anlamlı farklılık tespit edilmedi. Obezitesi olup hepatosteatozu olan grup ve olmayan grupta C18 açil-karnitin düzeyleri obezitesi olmayan sağlıklı gruba göre daha düşük tespit edildi. C10: 1 açil-karnitin dü-zeylerine bakıldığında ise obezitesi olup hepatosteatozu olan grup istatistiksel olarak obezitesi olup hepatosteatozu olmayan grup ve sağlıklı gruptan daha yüksekti. Serbest karnitin (C0), total karnitin (C2) ve C3, C5, C14, C16, C6DC, C4-OH ve C5-OH açil-karnitin düzeyleri insülin direnci olan obez olgularda olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek bulundu. Sonuç: Çocukluk çağı obezitesindehepatosteatoz ve insülin direnci önemli komplikas-yonlarındandır. Obezitesi olan çocuk ve adolesanlarda kan açil-karnitin açil-karnitin dü-zeyleri ile ilgili çalışmalar literatürde oldukça sınırlıdır. Obez çocuk ve adolesanlarda kan açilkarnitin düzeylerinde bazı değişiklikler olduğu saptandı. Hepatosteatoz ve insülin direnci gibi önemli komplikasyonların eşlik ettiği obez çocuk ve adolesanlardaaçil-karnitin düzeylerinin eşik değerini belirlemek amacıyla yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.