Elias Cannetti's roman 'Die Blendung' als niederschlag seiner autobiographien 'Die Gerettete Zunge', 'Die Fackel im Ohr', 'Das Augenspiel' und seiner aufzeichnungen

Otobiyografiler, yazarların kendi öz yaşamlarının konusunu oluşturduğu belgesel nitelikli yazılardır. Otobiyografik anlatım, kurmacanın yapay etkisini azaltması bakımından birçok yazarın son yıllarda sıkça başvurduğu bir anlatım şeklidir Yazarlar öz yaşamlarını yazıya dökerken okurlarına 'Ben' 'in, kat ettiği gelişim evrelerini ve çevresiyle olan etkileşimi sonucunda 'sosyalleşme' sürecini aktarımlar Geçmişte yaşanılanları yazıya dökerken, onları kaleme aldıkları anda içinde bulundukları yaş, bilgi ve deneyim süzgecinden geçirirler. Böylece içinde bulundukları zamanın çok gerisine giderek, retrospektif bir biçimde geçmişşi, şimdiki bakış açısıyla tartarak okura sunarlar. Bu çalışmada 20. yüzyıl yazarlarından Elias Canetti'nin yaşamını yansıttığı dizi diye nitelendirebileceğimiz üç otobiyografisi ele alınmıştır: 'Die gerettete Zunge'(1977), 'Die Fackel im Ohr'(1980) ve 'Das Augenspiel'(1985). Canetti bu eserleriyle sorunlu, irdelenmeye değer bulduğu 1905- 1937 yıllan arasındaki yaşam kesitlerini yansıtmıştır. Bu çalışmada ele alınan bir diğer eser, Canetti'nin 1931 yılında, 26 yaşındayken, yazdığı 'Die Blendung' adlı tek ve son romanıdır. Bu romanında ilk gençlik yıllarında yaşadığı sorunlar, kurmacanın kurallarıyla anlatılmıştır. Birinci bölümde otobiyografi türüne ilişkin özelliklere değindikten sonra, bu çalışmada öncelikle amacımız Canetti'nin öz yaşam öyküsünün, eserlerini oluşturmada ne denli etkili olduğu ve tüm yaşamında aşması gereken sorunların romanında ve otobiyografilerinde nasıl yansıdığını incelemek olmuştur. Çalışmanın ikinici kısmında Canetti'nin dizi halinde oluşturduğu üç otobiyografik eseri ele alınarak, romanı ile karşılaştırılmıştır. Yaşam-eser özdeşliği saptanırken, Canetti ve öz yaşamında onu etkileyen insanlarla, romanının baş kahramanı olan Peter Kien ve romanın diğer figürleri ve ilişkileri incelenmiştir. Böylece 'gerçek yaşamdaki ben' ile 'kurmacadaki ben' ve 'otobiyografideki ben'in özdeş olduğu saptanmıştır. Ill Canetti'nin 1931 yılında 'Die Blendung' adlı romanını yazarken, o güne kadar yaşadıklarıyla ve sorunlarıyla hesaplaşma gereği hissetmiş ve yaşamındaki bazı gerçekleri romanına da yansıtmıştır. Fakat 1977 yılında ilk otobiyografisiyle romanında da ele aldığı 'Değişim', 'Cinsellik', 'Dil', 'Kendini soyutlama', 'Ölüm' gibi sorunlarla yeniden hesaplaşmıştır. Canetti, otobiyografisinde 'gerçek ben' ile 'anlatılan ben' i açık bir şekilde yüzleştirmiştir. Böylece Canetti retrospektif bir anlatımla, 42 yıl önceki gerçeklerine olduğundan da yakın bir olgunlukla yaklaşarak yansıtmıştır. İlk yıllarını çocuksu bir saflıkla anlatırken, sonraki yıllarını daha deneyimli ve daha dingin bir tutumla okuyucularıyla paylaşmıştır Elias Canetti örneğinde görüldüğü gibi, otobiyografik anlatım yazar için öz yaşam öyküsü ile yüzleşmek açısından büyük önem taşımaktadır. Diğer taraftan okur içinde, bir yazarın geçmişş yıllarını, onu insan yapan, yazar yapan bilinmeyen yönlerini ve hatta belgesel nitelikli ve tarihi gerçekleri, gerçekten yaşanılanları keşfetmek önemlidir. Böylece okur da kendi bilinmeyen yönlerini ona sunulan eser içinde keşfetmeyi ümit etmektedir.