Kentsel korumada silüet kavramı ve silüetin önemi; İstanbul Tarihi yarımada örneği

Kentsel koruma, geçmişşten bugüne miras olan ve kullanmakta olduğumuz kentsel mekanı oluşturan somut ve soyut bileşenlerin geçmişş izlerini, bugünün değerleriyle birlikte geleceğe tahrip olmadan taşınmasını sağlayan bir araçtır. Bu kapsamda kentsel mekanda fiziksel dokunun korunmasının sağlanabilmesi için, hem yatay hem de düşey düzlemde verilerin değerlendirilmesi ve çözüm üretilmesi önem arz etmektedir. Bu nedenle de tarihsel süreç içinde taşınan bu somut değerlerin kullanılarak gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bileşenlerinden bir tanesi fiziksel çevrenin silüetinin korunmasıdır. Silüet, en genel tanımı ile yeryüzü ve gökyüzünün ouşturmuş olduğu bir çizgi olarak ifade edilmektedir. Bu kapsamda, kentsel silüet kentin algısını oluşturan en önemli iz olarak kabul edilmektedir. Kentsel silüetin zaman içerisinde değişimi, kentsel mekanlardaki koruma kavramının teknik anlamından uygulamaya ne derece aktarıldığının izlenebildiği en belirgin görsel ifadesidir. Bu nedenle de, geçmişşten bugüne ve bugünden geleceğe silüetin korunması kentsel mekanlarda bütüncül korumanın sağlanabilmesi için önem arz etmektedir. UNESCO Dünya Miras Listesinde bulunan, uygarlıkların katmanlarından oluşmuş bir dünya kenti olan, İstanbul, silüetin en net izlenebildiği, korunmaya değer tarihi bir yerleşmedir. Bu metropol şehrin bütüncül olarak korunmasının sağlanması çalışma ve uygulamasının temelini, özellikle yedi tepe üzerine kurulmuş Tarihi Yarımada'nın ve siluetinin korunması oluşturmaktadır.1980'li yıllar ve sonrasında küreselleşme kapsamında yeni liberal politikalarla birlikte kent merkezlerinin ve özellikle de tarihi kent merkezi olan Tarihi Yarımada'nın ihtiyaca cevap verir nitelikte yeniden yapılaşma sürecine girmiş olması bütüncül koruma ve silüetin korunması gerektiği konusunun bir kez daha ülke gündemine ve UNESCO gündemine taşınmasına neden olmuştur. UNESCO Dünya Miras Alanı olup, Alan Yönetimi Planı yürürlükte bulunan Tarihi Yarımada üzerindeki bu yeni yapılaşma baskıları aynı zamanda deprem odaklı doğal doğal afet tehdidi nedeniyle de artmış bulunmaktadır. Bugün gelinen noktada bir yandan mevcut yapılaşmanın yaşam kalitesi ve afet standartlarına uygun olmaması sorunları, öte yandan küreselleşme sürecinin 21. yy metropollerine özgü yapılaşmış çevre beklentisi kıskacında bulunan İstanbul metropoliten alan yerleşimi, özellikle de Tarihi Yarımada, kapsamında yaşam kalitesinin arttırılması için kentsel dönüşüm uygulaması kaçınılmaz iken, bütüncül korumanın ve özgün tarihi silüetin korunması en temel sorumluluk olarak öncelikle kamunun müdahele ve yönlendirmesini beklemektedir. Bu nedenle, bu araştırma çalışması kapsamında kent siluetinin korunması gerekliliği ve silüetin korunmasının önemi ele alınarak değerlendirilmiştir. Kentsel korumanın bütüncül olarak gerçekleştirilmesinde, silüetin rolü ve önemi örneklerler üzerinden irdelenerek vurgulanmıştır. Çalışmanın ilk bölümlerinde, kentsel koruma ve silüet kavramları ulusal ve ulus ötesi bağlamda karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Kentsel silüet kavramının önemi ve kimlikle ilişkisine de değinilmiştir. Kentsel koruma temelinde kültürel miras alanlarının korunması ve planlanması konusunda verilerine erişim sağlanabildiği için seçilen Venedik UNESCO Dünya Miras Alanı örnek olarak incelenmiştir. UNESCO DMA olan İstanbul Tarihi Yarımada Sit Alanı, genel olarak kentsel koruma yaklaşımı ve özellikle de silüetin korunması bağlamında incelenip, Venedik örneği ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.