Öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen bu araştırmanın evrenini 2017- 2018 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır ve evrenin tamamına ulaşılmıştır. Araştırmada, öğretmen adaylarının duygularını ölçmek için Alpaslan ve Ulubey (2017) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan 'Öğretmen Duyguları Ölçeği', kişiliklerini ölçmek için Gençöz ve Öncül (2012) tarafından geliştirilen 'Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği' ve öğretim yeterliklerini ölçmek için Bedir (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan 'Öğretim Yeterliği Ölçeği' kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının sosyo-demografik özelliklerini belirlemek üzere araştırmacı tarafından geliştirilmiş 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının öğretmen duygularının en yüksek zevk boyutunda olduğu; ölçme aracının zevk boyutunda yaş değişkenine göre daha genç yaş grubundakilerin lehine, anne eğitim durumu değişkenine göre anne eğitim durumu düşük olanların lehine ve lise okul türü değişkenine göre daha az nitelikli okul türünde olanların lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının temel kişilik özelliklerinin en yüksek olduğu boyut 'geçimlilik-uyumluluk' ve en düşük boyut tise olumsuz değerlik boyutunun olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin boyutları cinsiyet değişkenine göre gelişime açıklık ve olumsuz değerlik boyutlarında erkeklerin lehine; yaş değişkenine göre dışadönüklük ve duygusal tutarsızlık boyutlarında daha genç yaş rubundakilerin lehine; sınıf değişkenine göre geçimlilik-uyumluluk ve gelişime açıklık boyutlarında üst sınıflardaki öğrencilerin lehine; bölüm değişkenine göre geçimlilik-uyumluluk boyutunda fen bilgisi, sosyal bilgiler ve Türkçe öğretmenliği bölümü öğrencilerinin lehine; gelişime açıklık boyutunda ise Sınıf, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler ve Matematik öğretmenliği bölümü öğrencileri lehine; anne eğitim durumu değişkenine göre sorumluluk, geçimlilik-uyumluluk, duygusal tutarsızlık ve olumsuz değerlik boyutlarında anne eğitim durumu düşük olanların lehine; baba eğitim durumu değişkenine göre sorumluluk boyutunda baba eğitim durumu düşük olanların lehine anlamlı farkın olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının öğretim yeterlik düzeylerinin en yüksek olduğu boyut sınıf yönetimi, en düşük düzeyin ise kişilerarası ilişki boyutunun olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının yaş, değişkenine göre öğretimi değerlendirme; sınıf değişkenine göre ders tasarımı, teknoloji kullanımı, sınıf yönetimi ve öğretimi değerlendirme ve bölüm değişkenlerinde ölçeğin tüm boyutlarında aralarında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Duygu ile öğretim yeterliği arasında zevk boyutu ile pozitif, endişe ve kızgınlık boyutu ile negatif yönde; kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ancak duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasında bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına yönelik olarak öğretmen adaylarının eğitiminde öğretim yeterliklerini artırırken öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özelliklerinin de dikkate alınması önerisinde bulunulmuştur.