turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Diyarbakır'da Osmanlı Dönemi ticaret mimarisi

Araştırmalarımız, Diyarbakır'ın Osmanlı yönetimine geçtiği dönemden, Cumhuriyet dönemine kadar kentte bulunan hanların mimari özellikleri ve şehrin yoğun ticaret potansiyelinin tespitini konu almıştır. Diyarbakır'da Osmanlı Döneminde adı bilinen 25 hanın mevcut olduğu tespit edilmiştir. Bu hanlardan 4 tanesi, günümüze kadar tamamen veya kısmen ulaşmış hanlardan, yalnız dokuzunun yeri mevcut yayın, arşiv belgelerinden yararlanılarak tespit edilebilmekte, diğerlerinin ise adlarından başka bilgiye rastlanmamaktadır. Ticaret merkezi ve çarşısı, günümüzde de olduğu üzere, suriçini dörde bölen kuzey-güney ve batı-doğu doğrultulu iki caddenin birleştiği kavşak ve çevresinde yoğunlaşmaktadır. Kent strüktürüne bakıldığında Mardin Kapısı çevresinin sebzeci ve bahçecilerin, Urfa Kapısı çevresinin kasap ve tabakların, Ulu Camii güneyindeki Balıkçılarbaşı mevkiinin zanaatçı ve tüccarların bir araya geldikleri alanlar olduğu görülmektedir. Eserlerin plan, dış kütle, iç görünüş ve malzeme bakımından Osmanlı geleneğine bağlı kaldığı, fakat ekseriyetle bölgesel karakteristikler sergilediği de anlaşılmıştır. Elimizdeki verilere göre, plan tiplerini belirleyebildiğimiz hanların tamamı, bir avlu etrafında kullanım mekanlarının dizilmesi ile inşa edilmiştir. Eserlerin örtü sisteminde ahşap kirişlemeli düz tavan, kubbeyle beraber beşik, çapraz ve aynalı tonoz çeşitlemeleri uygulanmıştır. Kubbe geçişleri ise genellikle tromplarla sağlanmıştır. Diyarbakır ticaret binalarında inşa malzemesi çoğunlukla koyu renk bazalt taşı, kesme tekniğiyle kullanımının yanı sıra beyaz veya sarımsı kireç taşıyla alternatif nöbetleşe kullanılmasıyla meydana gelen almaşık örgü tekniği ile de kullanılmıştır. Yapılarda dönemlerinin karakteristiklerini sergileyen süsleme programlarına belli ölçülerde yer verildiği görülmüştür. Abartıdan uzak yalın bir süsleme programı içinde bitkisel, geometrik ve kısmen de yazıdan oluşan düzenlemeler konu edinmiştir. Çok sayıda ve farklı türdeki eserlerle zengin bir mimari dokuya sahip Diyarbakır'da, hem bölgesel hem de uluslararası ticaret ağı içinde ticaretin sağlam koşullarda ve güvenilir bir şekilde devlet eliyle ilerlemesi için çok sayıda binanın inşa edildiğini, ancak bazılarının çeşitli tahribat, bilinçsiz müdahaleler ve bir takım ilavelerle asli özelliklerini büyük ölçüde yitirdiklerini, bazılarının da bakımsız bırakıldıkları ortaya çıkarılmıştır.
Hunlar'dan günümüze Türk sanatında hayvan figürü

Türk sanatında hayvan üslubu, kaynağını İç Asya'nın ilkel havuzunda bulmuş, kişiliğini ve üslup özelliklerini kazanmıştır. Hayvan üslubunun gelişmesinde, Hun toplumunun çevrelerini güzelleştirmek amacıyla eşyalarını, bozkırda yaşayan hayvanların, hareketli, dinamik ve üsluplaştırılmış figürleri ile süslemek istemesinde arayabiliriz. Fakat Hunların atalarının tabiatüstü kuvvetlere karşı eğilimleri, inançları nedeniyle desenlerin köklerini bu dini inançlara da bağlayabiliriz. Türklerin İslam dinini kabulünden sonra, sembolik, tılsımlı olağanüstü kuvvetleri olduğu kabul edilen, sfenks, siren çift başlı kartal, ejder gibi yaratıklar, tavus, aslan, kartal gibi sembolik hayvanlar İslam dünyasının yarattığı belirli bir ikonografik programla, ahşap, seramik, metal vb. el sanatlarının ana süs unsuru olmuştur. Türk sanatının her dalında önemli bir yer tutmuştur.
Smyrna Physiologus'u

Bu tez çalışmasının amacı ülkemiz topraklarında üretilmiş Bizans sanatının bilinen en eski Yunanca resimli el yazması olarak kabul edilen fakat günümüzde neredeyse hiç duyulmamış Smyrna Physiologusu'nu alegorik, ikonografik ve sembolik olarak araştırmasını yaparak tanıtılmasını sağlamaktır. Sanat tarihi literatüründe 'Smyrna Physiologusu' olarak tanınmasının nedeni İzmir şehrinde faaliyet gösteren Evangelical Greek School of Smyrna'nın kütüphanesi'nde bulunmasından kaynaklanmaktadır. Araştırma esnasında konu ile ilgili olarak tüm katalog, kitap, makale kaynaklarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Ancak Smyrna Physiologus'undaki tüm minyatürlere ulaşma konusunda çeşitli zorluklar yaşanmıştır. Smyrna Physiologus'u İzmir'de bulunduğu Evangelical Greek School of Smyrna kütüphanesindeyken 1922 yılındaki yangınla yanıp yok olduğu için geriye yalnızca farklı araştırmacıların arşivlerinde bazı minyatürlerinin siyah beyaz fotoğrafları kalmıştır. Bu arşiv fotoğraflarının da günümüzde nerede olduğu bilinmemektedir. Sistematik olarak araştırma konusu ile ilgili her türlü bilgi: katalog, kitap, makale ve benzeri tüm kaynaklara ulaşılmaya çalışılmıştır. Ancak, nadir eserler olarak kütüphanelerde yer alan ya da pek çoğu internet ortamına aktarılmamış ve günümüz dijital platformlarında bile ulaşılamayan Bizans minyatürlerinde olduğu gibi Smyrna Physiologusu'yla ilgili zorluklarla dolu bir araştırma ve literatür tarama süreci yaşanmıştır. Elde edilen tüm veriler, danışman ve tez izleme komitesinin diğer üyeleriyle düzenli olarak paylaşılmıştır. Bulunan bilgiler, kaynaklar karşılıklı olarak değerlendirilmiştir. Danışman ve tez izleme komitesi üyeleri rehberliğinde elde edilen bilimsel bilgiler değerlendirilip, önerilerle yorumlanılmaya çalışılmıştır. Eser günümüze tam olarak ulaşamadığından çalışma yalnızca önceden siyah beyaz olarak çekilmiş ve Physiologus'a ait olduğu iddia edilen fotoğraflar kullanılarak yapılmıştır. Dolayısıyla yapılan bu çalışmayla Smyrna Physiologusu'ndaki Bizans minyatürleri tanıtılmaya, açıklanmaya ve karşılaştırılmaya çalışılarak; ikonografik, sembolik ve alegorik çözümleme yapılmaya çalışılmıştır. Smyrna Physiologusu'nun benzerlikleri ile farklılıkları ortaya konulacağı düşünüldüğünden konu incelenmeye karar verilmiştir. Bu şekilde sanat tarihi alanındaki hem bu konu, hem de Türkçe çalışma eksikliği giderilerek, Smyrna Physiologusu hakkında araştırma yapmak isteyen başka araştırmacılara ve sanat tarihi literatürüne katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Bizans minyatürleri konusunda çalışma yapan araştırmacıların sayılarının azlığı ve kaynaklara ulaşmadaki zorluklar düşünüldüğünde çalışmanın oldukça özgün ve yararlı bir çalışma olacağı umulmaktadır.
Kastamonu İsmail Bey Külliyesi

Kastamonu İsmail Bey Külliyesi, Candaroğulları Dönemi'nde 1443- 1461 M. tarihleri arasında, beyliğin başında bulunan Kemalettin İsmail Bey tarafından inşa ettirilmiştir. Külliyeye ait 864 H./1457M. tarihli Arapça bir vakfiyesi mevcuttur. İsmail Külliyesi şehrin kuzey çıkış noktasında 'Şehinşah' kayası adı ile bilinen bir kaya kütlesi üzerinde inşa edilmiştir. Sur dışında olup, yerleşimde yeni iskan bölgelerinin oluşumuna örnek teşkil eder. Külliyede üç boyutlu bir yerleşim planı mevcuttur. Külliye ters planlı imaret, kare planlı türbe, açık avlulu, tek katlı, tek eyvanlı ve şemail medrese, kapalı ve açık birim esaslı düzenlenmiş sıbyan mektebi, giriş mekanlı ve bölüntüsüz tek biri birimden oluşan han ile enine sıcaklıklı, ortası kubbeli ve çift halvetli hamamdan oluşmaktadır. Külliye farklı dönemlerde onarımlar geçirmiştir. Yapılardan özellikle imaret, medrese ve türbe orijinal özelliklerini korumaktadırlar. Yapılarda yoğun olarak sarımtrak renkte küfeki taşı kullanılmıştır. Örgü malzemesi moloz taş, kaplama malzemesi kesme taştır. Ayrıca sıbyan mektebi ve handa taş-tuğla almaşıklığı karşımıza çıkar. Külliyeyi oluşturan yapılar oldukça sadedir. Yalnız portal, kubbe vb. bazı vurgulayıcı öğelerde oldukça sade bezemeler görülür. Daha çok kubbe ve kubbe geçişlerindeki çeşitlilik ile sağlanmış bir hareketlilik vardır. Geçiş evresini oluşturan Beylikler Dönemi'nde, İsmail Bey Külliyesi konum, plan ve malzeme-teknik özellikleri ile önemli bir örnektir. Külliyeler Türkleşme ve İslamlaşma bazında yerleşik hayatın örgütlenmiş kurumlarıdır. Bu tür yapıların Erken Osmanlı Dönemi ile sınırlı kalmayıp, farklı bölgelerde bu ihtiyaca cevap verecek biçimde inşalarının bir göstergesi olarak da İsmail Bey Külliyesi ayrı bir önem taşır.
Trabzon Maçka'daki Vazelon Manastırı

Bu çalışma, Trabzon ili Maçka ilçesine 14 km uzaklıkta Kiremitli köyünde dik bir kayalıkta farklı dönemlerde kurulmuş Vazelon Manastır kompleksini konu edinmektedir. Manastırın ilk evresi olarak kabul edilen ve MS 270'li yıllarda Yahya deresi yakınlarında bulunan bir şapelin varlığı eski kaynaklarda da belirtilmiştir. Bundan sonraki süreçte manastır, Zavulon dağındaki mevcut konumunda üç evrede inşa edilmiştir. Aziz Basileius'un ilkelerine uygun bir şekilde inşa edilen manastır, Maçka yöresinde ibadethane, misafirhane, okul, mahkeme, noter gibi hizmetler veren ve rahipler yetiştiren bir kurum görevi üstlenmiştir. Vaftizci Yahya'ya adanmış manastır, Bizans ve Osmanlı döneminde, Maçka yöresinin sosyo-kültürel, iktisadi ve dini yaşamında önemli bir rol oynamıştır. Çalışmamızın amacı, bu yapıyı mimari dekorasyon, plan ve duvar resimleri açısından değerlendirmek ve elde edilen bilgiler dahilinde bölgedeki diğer manastır kompleksleri ile karşılaştırarak değerlendirmektir. Elde edilen bilgiler, Vazelon Manastırı'nın bölgedeki örnekleri arasındaki yerini ve önemini anlamamıza katkı sağlamaktadır. Manastırda kullanılan malzemenin ve sanatsal özelliklerinin tamamının yöreye has bir kimlikte olduğu görülmektedir.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e İzmir eğitim yapıları

Bu çalışmada İzmir'de Tanzimat'tan Cumhuriyet'in ilanına kadar inşa edilmiş olan eğitim yapıları ele alınmıştır. Tez, 'Giriş', 'Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Osmanlı Devlet'inde Eğitim Faaliyetleri, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e İzmir'de Eğitim Faaliyetleri, Tanzimat Dönemi Eğitim Yapılarının Mimarisi', 'Katalog', 'Değerlendirme' ve 'Sonuç' bölümü olmak üzere altı ana başlık altında incelenmiştir. Giriş kısmında konunun tanımı, amacı, sınırlandırılması ele alınarak araştırma yöntemi ortaya konulmuş, konu ile ilgili kaynaklar değerlendirilmiş, İzmir'in tarihçesine kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde Tanzimat Dönemi'ndeki eğitim faaliyetleri ile Tanzimat Dönemi eğitim yapılarının mimarisinden bahsedilmiştir.'Katalog' bölümünde Tanzimat'ın İlanından Cumhuriyet'in İlanına Kadar İzmir'de bulunan beş eğitim yapısının sahip oldukları bütün mimari ve diğer özellikleri tanıtılmıştır.'Değerlendirme' bölümünde katalogda yer alan yapılar tipoloji, malzeme, süsleme, yapı ve cephe elemanları gibi ana başlıklar altında değerlendirilmiştir ve çağdaş örneklerle karşılaştırılmıştır.'Sonuç' bölümünde araştırmanın sonucunda elde edilen verilere dayanarak genel yargılar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Ürgüp Damsa köyü Taşkın Paşa Külliyesi

Damsa Köyü Ürgüp'ün 18 km. güneydoğusunda yer alır. Külliye bir cami, iki türbe ve kuzeyde 500 m. uzaklıkta, yıkık büyük bir zaviyeden ibarettir. Cami uzunlamasına üç bölümlüdür girişi kuzeydedir. Camide iki sıra payeler ve sivri kemerler üst örtüyü desteklemektedir, kolonların altında mermer sütunlar vardır. Mermer sütunlar 1.20 m. yüksekliğindedir. Her bir sırada üçer sütun vardır. Orta sahın üç kemerle desteklenmektedir. Mihrap önünde aydınlık fenerli bir kubbe yer almaktadır. Bezemli taçkapı geometrik motifli şeritlerle çevrelenmiş, şeritler daha dışarıda dar, içerde geniştir. Caminin ahşap mihrabı sivri kuşatma kemerli ve bezemeli, ahşap oyma minberi de Beylikler sanatının en güzel örnekleri arasındadır. Cami alanında taç kapının sağında yazlık mescit denilen ve daha geç bir dönemde yapılmış olan kısım bulunmaktadır. Bu bölümün önü caminin kemerlerine benzer ve iki kemerle avluya açılmaktadır. Kemerler iki kare paye tarafından desteklenmektedir ve caminin sütunlarından farklılık arz etmektedir. Cami tonozlu çatısı ile 13. yüzyıl Selçuklu camilerine benzemektedir. Caminin inşa kitabesi yoktur. Talkın Paşa Türbesi'nin üst bölümü sekizgendir ve kare bir kaidenin üzerindedir. Kapısı geometrik bezemeli ve iki kabaralıdır. Diğer üç cephe pencerelidir. İçi karedir ve pandantiflerle kubbeye geçilmektedir. Alt kat dikdörgendir kaya yatağı oyularak yapılmıştır. Yapının inşa kitabesi yoktur ama gelenek halinde Taşkın Paşa'ya ithaf edilmektedir. Hızır Bey Türbesi altıgen planlıdır. Giriş güneydedir ve çift taraflı merdivenle sağlanmaktadır. Türbenin altı köşesi sivri kemerlerle açık olarak düzenlenmiştir. Bugün alt kat doldurulmuştur. Türbenin içinde üç mermer sanduka bulunmaktadır. Sandukaların kitabeleri okunduğunda taputlardan biri Hızır Bey, ikincisi İlyas Bey Hasan adlı kişiler olduğu anlaşılır. Bu kişiler Taşkın Paşa'nın oğullan olduğu söylenmektedir. Taşkın Paşa'nın zaviyesi camiden 500 m. kuzeyde yer almaktadır. Girişi yandan olmasına rağmen saray simetrik planlıdır. İlke olarak plan merkezi bir girişIll mekanı ve ona açılan odalardan oluşur. Bu odaların genişlikleri farklıdır. Giriş mekanının başında sağda bir kapı mescide açılmaktadır. Mescidin içi tamamen taştır. Mescitte bezemeli taş bir mihrap yer almaktadır, mihrapta palmet motifleri dikkat çekmektedir. Giriş mekanının solundaki kısım çatıya çıkan merdivenlerin yeridir. Bu merdivenlerle düz çatıya ve taş kapının arkasındaki odaya çıkılıyordu. Zaviye iç kapılan köşeler ve pencereler kesme taştan yapılmıştır. Duvarlarda içte ve dışta çok miktarda ahşap hatıl kullanılmıştır. Taşkın Paşa'nm hayatı ve icraatıyla ilgili fazla bilgiye sahip değiliz. Taşkın Paşa'nın satın aldığı köyün satış senedine göre 1351 yılında bölgede etkin olduğu görülmektedir. Zaviye bir tarafa bırakılırsa diğer yapılar bezeme özellikleri göz önünde bulundurulduğunda 14. yüzyıldan çok 13. yüzyıl yapılarına benzediği görülmektedir. Damsa Köyü Kayseri, Niğde ve Aksaray gibi hem Selçuklu hem de Karamanoğullan devrinde büyük anıtların yapıldığı şehirlerin yakınındadır. Damsa Köyünde çalışan sanatçılar bölgeyi bildikleri için Selçuklu üslubunu başarıyla taklit ettiler.
Seyyahların gözüyle Osmanlı döneminde faaliyet gösteren Kervansaraylar

Bu çalışmada, Osmanlı döneminde faaliyet gösteren, bir konaklama yapısı olarak kervansaray incelenmektedir. Kervansarayların işleyişi, yolculara yapılan muamele, konaklama usulleri ikram edilen yemekler gibi sosyal hayatı ilgilendiren pek çok konu, çalışmanın ilgi alanına girmektedir. Osmanlı Devleti'nin kurulduğu 13. yüzyılın başından 20. yüzyılın başına kadar geçen uzun bir sürede faaliyet gösteren, ancak bugün işlevini yitirmiş olan kervansaraylardaki işleyiş, seyyahların gözünden aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışma içinde değerlendirilen kervansaraylar, hem Osmanlı, hem de Osmanlı öncesi dönemde inşa edilmiş; ancak, Osmanlı'nın varlık gösterdiği yüzyıllarda kullanılmış yapılardır. Çalışma, kervansaray, ribat, han terimlerinin açıklandığı ve çalışmada kullanılan seyahatname yazarlarıyla eserlerinin tanıtıldığı giriş; seyyahların gözüyle kervansarayların anlatıldığı ve sekiz bölümden oluşan metin kısmı; bu metinde aktarılanların bilimsel çalışmalar ışığında tartışıldığı değerlendirme bölümü ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Seyyah, tüccar ve elçilerin gözlemlerine dayanarak oluşturulan metin kısmının ilk bölümünde, kervansaray ve diğer konaklama yapılan tanımlanmıştır. İkinci bölümde; kervansarayların mimari yapılan, sayısı ve unsurlan; üçüncü bölümde konaklama başlığı altında, seyyah, elçi ve en genel anlamda yolculann karşılaştıklan muamele, konaklama usulleri, kervansaray dışındaki konaklama yapılan ve kervansaraylara konforu üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde, yolculara ikram edilen yemekler, ikram edilen yerlerle birlikte anlatılmaktadır. Beşinci bölümde, yolcularla birlikte kervanda hareket eden hayvanların banndınldığı ahırlar; altıncı bölümde, kervansaraylarda ücret konusu incelenmektedir. Yedinci bölümde, kervansaraylara ticari işlevleri dışındaki kullanım alanlan başlığı altoda, ibadet, eğitim ve esir pazarlan gibi konular anlatılırken son bölümde, kervanlarda seyahat konusu üzerinde durulmuştur. Değerlendirme bölümünde, seyahatname yazarlarının aktardıktan, bilimsel çalışmalar, süreli yayınlarda yayınlanmış makalelerle karşılaştınlmış ve bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. VI
II. Abdülhamit dönemi Kayseri yapıları

Bu çalışmada Kayseri merkez, çevre ilçe ve köylerde bulunan II. Abdülhamit dönemi mimari eserleri konu olarak seçilmiştir. Kayseri'de günümüze ulaşmış dokuz tanecami, iki türbe, bir okul, bir medrese, beş çeşme, bir hamam, bir saat kulesi, bir kütüphane ve iki tane de askeri yapı tespit edilmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konuyla ilgili kaynaklar ve daha önce yapılmış çalışmalar tanıtılmıştır. kinci bölümde bölgenin tarihi geçmişşi, II. Abdülhamit Dönemi'nde şehrin mimari, fiziksel gelişimi, kitabesi mevcut onarım geçiren yapılar ve ayrıca II. Abdülhamit Dönemi öncesi batılılaşmanın mimariye yansıması hakkında bilgi verilmiştir. II. Abdülhamit Dönemi başkent yapıları ile taşra arasında mimari ilişkiden de bu bölümdebahsedilmektedir. Üçüncü bölümde katalog yer almaktadır. Kayseri, çevre ilçe ve köylerde tespit edilenanıtlar tezin katalog bölümünde detaylı bir şekilde tanıtılmışlardır. Anıtlar kendi içindeplanlarına göre gruplandırılmışlardır. Yapıların tanıtımı plan, çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Anıtların tarihlendirilmesinde öncelikli olarak yapılar üzerinde bulunankitabeler değerlendirilmiştir. Kitabesi bulunmayan yapılar, ulaşılan arşiv belgelerinde ve önemli kişilerin şiir ve kitaplarında bahsedilip, tarih düşürülmesi veya yapının üzerinde padişah tuğrasının bulunması durumunda tarihlendirilmiştir. Dördüncü bölüm, değerlendirmedir. Değerlendirme bölümünde de bu anıtların plan, mimari, süsleme, malzeme, teknik açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. II. Abdülhamit Dönemi Kayseri merkez, çevre ilçe ve köylerde bulunan yapılar stanbul ve Anadolu'nun diğer illerinde bulunan çağdaş yapılarla karşılaştırılmışlardır. Beşinci bölüm, sonuç bölümüdür. Bu bölümde ana hatları ile Kayseri merkez, çevre ilçe ve köylerde bulunan eserlerin Türk Sanatı içerisindeki yeri ve önemi üzerinde durulmaya çalışılmıştır.
Rise of subjectivist photography in digital era; can there be photography after the post-modern image?

Bu araştırma Fotoğraf mecrasının ilerleyişini tarihsel bir açıdan yaklaşarak ele alarak gelişen teknolojiler sayesinde değişen mecranda kişisel ifadenin tekrardan önemli bir konuma gelmesinin altını çiziyor. Araştırma sonucunda 'Bireyselcilik' olarak adlandırılabilinecek bir tarihsel stilin tekrardan ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Fotoğrafın genel olarak kabul görmüş tarihsel sürecini izleyen bu tez, sanat fotoğrafı eleştirisinin 1980'lere kadar ilerlediğini ancak bu tarihte postmodern düşünce akımıyla beraber bir sekteye uğradığını öne sürüyor. Ancak gerek teknolojik gelişmeler gerekse düşünsel gelişmeler sonucunda imge yaratımı sürecinde artık 'Bireyselciliğin' ön plana çıkması gerektiğini karşılaştırmalı olarak ortaya koyuyor. Araştırma sayısal fotoğrafın ve internetin günümüz imge yaratımında ne gibi değişikliklere yol açtığını inceledikten sonra, araştırmacının kendi sanat faaliyetlerden örnekler sunarak tezi destekliyor. Araştırmacı / Sanatçının 'Too Many Words', Şehir serisi son olarak ortaya konuluyor ve bireyselciliğe vurgu yapılıyor.
Balıkesir Marmara Adası ve Paşalimanı Adası Türk- İslam dönemi mezar taşları

Batı Anadolu'da Marmara ve Ege bölgeleri arasında geçiş statüsünde olan Balıkesir, uygun iklim ve doğa koşulları nedeniyle tarihin ilk çağlarından beri yerleşim yeri olarak seçilmiştir. Bilinen en eski kültür izlerinin Eski Tunç Çağına kadar indiği Balıkesir, Osmanlı döneminde de önemli bir yerleşim yeri statüsündedir. Balıkesir iline bağlı bir ilçe olan Marmara Adası ve Erdek ilçesine bağlı olan Paşalimanı Adası'ndaki mezar taşları tarihin birer vesikası olarak karşımıza çıkmaktadır. Birer belge niteliğindeki mezar taşları, bilimsel boşluğun doldurulması amacıyla sanat tarihi açısından ele alınmıştır. Marmara ilçe merkezindeki iki mezarlık alanı, Paşalimanı adasında yer alan Paşalimanı ve poyrazlı köyleri mezarlık alanlarında toplamda 76 adet mezar incelenerek bunların ayrıntılı tanımları yapılmıştır. Her bir mezar taşının fotoğrafları ve çizimleri ile ayrıntılı ölçüleri katalog bölümüne eklenerek, Anadolu coğrafyasında Selçuklu ve Osmanlı döneminde ortaya çıkan mezar taşlarıyla bilimsel mukayese yöntemiyle değerlendirmeleri yapılmıştır. Tamamı şahideli toprak mezar tipli mezarların, yazı, dil ve kitabe içerikleri ortaya çıkarılmış ve süsleme özellikleri açısından tahlilleri yapılmıştır. Tüm bu çalışmalar neticesinde Marmara ve Paşalimanı adalarındaki İslami Dönem Mezar Taşları'nın Anadolu coğrafyasında yer alan Türk-İslam dönemine ait mezar taşlarıyla önemli oranda benzer oldukları görülmüş, ancak süsleme açısından Marmara ve Paşalimanı Adaları mezar taşlarının oldukça yüzeysel bir düzenlemeye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Osmanlı mimarlığında Bir Bani: Çorlulu Ali Paşa ve eserleri

Bu yüksek lisans tezinde ele alınan mimari yapı grubunun banisi XVIII. yüzyıl Osmanlı Devlet adamlarından Çorlulu Ali Paşa (1670-1711)'dır. Devletin çeşitli kademelerinde önemli görevler üstlenen Ali Paşa'nın son görevi sadrazamlık olmuştur. Bir sanat tarihi çalışması olarak hazırlanan bu tezde Çorlulu Ali Paşa'nın Osmanlı Devletindeki yeri ve siyasi kimliği hakkında da bilgilere yer verilmiştir. Ancak konunun ağırlığını onun tarafından inşa ettirilen ve geç dönem Osmanlı mimarisi ve sosyal yaşantısı için büyük bir öneme sahip olan yapılar oluşturmaktadır. Çorlulu Ali Paşa İstanbul Eminönü'nde camii, tekke, medrese, iki şadırvan ve iki ayrı hazire alanından oluşan bir külliye, yine Eminönü'nde bir han ve Beyoğlu Kasımpaşa'da bir cami ve bir hamam ile İstanbul'un çeşitli semtlerinde çok sayıda çeşme inşa ettirmiştir. Bu yapılar yalnızca geçmişşte değil günümüzde de şehir içerisinde yaşama dokunmakta ve bulundukları semtlere de ayrı birer değer katmaktadırlar. Bu yüksek lisans tezinde Çorlulu Ali Paşa'nın banisi olduğu yapılar sanat tarihi yöntemlerine göre ayrıntılı olarak tanıtılmış, bu yapıların estetik değerleri, uğradıkları değişiklikler kronolojik bir sırayla ele alınmış ve bu yapıların Osmanlı sanatı içerisindeki yerleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bugün Eminönü'nde çok işlek bir caddede yer alan külliye cadde için ticari ve tarihi bir öneme sahiptir. Eminönü Çorlulu Ali Paşa Külliyesi iki ayrı avlu çevresine yerleştirilen mekanlardan oluşmaktadır. Tek kubbeli kare planlı cami, bu caminin şadırvanı ve kare planlı tekke hücreleri bir avluda yer alırken; diğer avluyu yine kare planlı medrese hücreleri, bu medresenin şadırvanı ve çokgen planlı dershane yer almaktadır. Külliyenin önünde ise iki ayrı hazire alanı oluşmuştur. Külliye'den bağımsız olarak yine Eminönü'nde yapılmış olan han çitf katlı, tek avlulu bir şehir hanıdır. Beyoğlunda eski bir tersane içerisinde kalan Çorlulu Ali Paşa Camii, eski tersane binaları arasına cemaat çekecek kadar görkemli ve hala hayat doludur. Beyoğlunda yer alan cami ise kare planlı bir sahil camisidir ve küçük bir mahalle hamamı ile birlikte inşa edilmiştir. Çeşmeler sokak aralarında kullanılmaz halde bulunsalar da gerek kitabeleriyle, gerek kırık sekileriyle hala kendi hikayelerini, tarihlerini ziyaretçileriyle paylaşabilecek durumdadırlar. İstanbul'un çeşitli semtlerine dağılan beş adet çeşme mahalle meydan çeşmesi tipolojisi içerisinde yöre halkının istifadesine sunulmuştur. Bu çalışmamızda Çorlulu Ali Paşa'nın Arnavutköy'de ikamet ettiği yalı, İstanbul da inşa ettirdiği düşünülen ancak günümüze ulaşamamış 13 adet çeşme de ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Mevcut belgelerden yararlanılarak bu yapılar hakkında da bilgi verilmiştir. Bir Osmanlı devlet adamının edindiği serveti halk katmanlarına dağıtmak için inşa ettirdiği yapıların tanıtılması aynı zamanda dönemin tarihi ve sosyo-ekonomik yapısına da ışık tutmaktadır. Böylece toplumu oluşturan birliktelik bilincinin de anlaşılabilmesine imkan sağlanacaktır.
Antik Dönemde İznik

Antik çağın önemli kentlerinden biri olan İznik antik adıyla Nikaia, İznik Gölünün doğu ucunda ilkçağın erken dönemlerinde kurulmuş olan bir kenttir. Hellenistik dönemde başlayan tarihi Türk dönemine kadar uzanmaktadır. Zengin bir tarihe sahip olan kentte, bu tarihi zenginliğin kalıntılarını görmek mümkündür. Özellikle de kenti çevreleyen surlar ve kente girişi sağlayan kapılar, İznik'in antik döneminden kalan ve antik dönemi hakkında değerli bilgiler veren en önemli yapılardır.