İstanbul'da tarihi kent parkları için yeşil rota önerisi

Tarihi bir kentin varlığı, onu oluşturan mimari yapı ve alanlar kadar içerisindeki tarihi park, bahçe ve koruların varlığı ile de ilgilidir. Yoğun kent yaşamında insanların gün içerisinde maruz kaldıkları kapalı alanlar ve sert zeminlerin etkisini azaltıcı ve dengeleyici bir unsur olarak kent parklarının gerekliliği açıkça görülmektedir. Tarihi ve kültürel bir çevrede ziyaret edilen alanların belirli bir erişilebilirlik ve sürekliliğe sahip olması gerekmektedir. Erişilebilir ve sürekliliğe sahip bu güzergahlarda oluşturulacak durak noktalarından biri yeşil alanlar olmalıdır. Odak olarak alınan yeşil alanlar rota içerisinde doğal peyzaj izleri ve tarihi yol izleri ile birleşerek yeşil sürekliliğini sağlaması, tarihi bir kentin dokusu içerisinde bütünlük sağlayacaktır. İstanbul kenti içerisinde tarihi parklar; yapıldıkları dönemde genellikle saray bahçesi olarak kullanılmış, mesire ve korular halka açık yeşil alanlar olarak kullanılmıştır. Lale Devri döneminde Batının da etkisiyle bahçe kavramı kendi içerisinde daha kapalı olan bir olgudan, park kavramına dönüşmüş, Osmanlıda da bunun etkileri görülmeye başlamış ve halka açık yeşil alanlar oluşmaya başlamıştır. Çalışma çerçevesinde üzerinde durulacak olan Gülhane Parkı, Yıldız Parkı, Maçka Demokrasi Parkı ve Fethi Paşa Korusu çalışma içerisinde detaylı olarak ele alınmaktadır. Çalışma İstanbul'un tarihi kent alanlarında yer alan tarihi kent parklarından Gülhane Parkı, Yıldız Parkı, Maçka Demokrasi Parkı ve Fethi Paşa korusunun; erişilebilirlik, okunabilirlik, süreklilik ve bağlantılı olma, doğal yapı ve çeşitlilik açısından mevcut ve tarihi veriler ile değişimlerinin irdelendiği ve buna bağlı olarak tarihi parklar için yerli ve yabancı kullanıcılara yönelik turistik yeşil rotalar oluşturulmasını hedeflemektedir. Oluşturulan rotaların; turistik çekim noktaları olarak öngörülen kültürel miras bölgelerine ulaşımda kullanıcılara rehberlik etmesi öngörülmekte ve bu deneyimde kentsel parkın, tarihi bir bölgenin parçası olarak kullanıcıların rota aracılığıyla yönlendirilerek, tercih edilebilirliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Bu araştırma, kentsel parkların İstanbul'un Sultanahmet Meydanı-Eminönü rotasında yer alan Gülhane Parkı, Beşiktaş ve Ortaköy meydanları arasındaki Çırağan caddesi boyunca uzanan rotadaki Yıldız Parkı, Şişli ilçesi sınırları içerisinde Harbiye mahallesinde yer alan Maçka Demokrasi Parkı ve Üsküdar meydanı ile Kuzguncuk şehir hatları arasında Paşa Limanı caddesi üzerindeki Fethi Paşa korusu, örnek alan incelemeleri ile tarihi kent alanlarını keşfederken, yerli ve yabancı turistlerin bu alana karşı olan sosyal etkileşim ve çekiciliğini sağlayan rollerini açıklamak öngörülmektedir. Yapılan kaynak ve literatür taramaları akabinde, mevcut ve tarihi haritalar üzerinden yapılan analizler ışığında; okunabilirlik, erişilebilirlik, süreklilik ve bağlantılı olma, doğal yapı ve çeşitlilik açısından irdelenmesi ve incelenmesi üzerine bir çalışma kurgulanmıştır. İstanbul şehri genel bağlamda tarihi kent merkezleri ve burada bulunan açık yeşil alanlar üzerinden irdelenmektedir. Geçmiş döneme ait haritalar incelenip, mevcut durumu ile karşılaştırılarak, tarihi bir peyzaj rotasının varlığını sorgulamak ve günümüze kadar ulaşan tercih edilebilir yol ve patikaların değişiminin incelenmesi istenmektedir.