turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul Eyüp ilçesi 45, 47, 48, 52, 65 numaralı kadastral adalarında yer alan türbe hazireleri mezar taşlarında üzüm motifi

Bu tez ile İstanbul ili Eyüp ilçesinin 45, 47, 48, 52, 65 kadastral adalarında yer alan Abdurrahman Paşa, Kaptanı Derya Hasan Hüsnü Paşa, Feridun Paşa, Ahmet Pir Edirnevi, Şah Sultan, Eyüp Sultan, Mehmet Vusuli Efendi, Ferhat Paşa, Mihrişah Sultan, Siyavuş Paşa ve Sokullu Paşa türbelerindeki mezar taşlarında üzüm motifleri incelenmiştir. Bu hazirelerdeki altmış sekiz adet (68) mezar taşlarındaki üzüm motifinin tespitinin ardından üzümün ve üzümlü süslemelerinin Anadolu'daki tarihleri için yazılı kaynaklar taranmış ve konu ile ilgili elde edilen bilgiler bu tezin 'Giriş' kısmında sunulmuştur. Daha sonraki saha çalışmasında örneklerin fotoğrafları çekilmiş, ölçüler alınmış ve ön-çizim çalışmaları yapılmıştır, akabinde mezar taşı kitabelerinin çevirileri yapılmıştır. Elde edilen veriler ve tamamlanan çizimler ile bu tez içinde yer alan katalog kısmı oluşturulmuştur. Bazı mezarlarda birden fazla yerde olan üzümlü kompozisyonların her biri değerlendirmeye alınmıştır. Tez konusu dahilindeki mezar taşlarında yer alan üzümlü kompozisyonların şu beş ana başlıkta toplanabileceği sonucuna varılmıştır: 1. Selvi ağacı ile birlikte tasvir edilen üzümlü kompozisyonlar 2. Kase içinde tasvir edilmiş üzümlü kompozisyonlar3. Asma dalında üzüm motifi 4. Akant yapraklı ve asma dallı üzüm motifi5. Asmasız akant yapraklı üzüm motifiYapılan araştırma ve incelemelerde S ve dairevi kıvrımlı olan üzümlü asma dallarının Roma ve Bizans kültürlerinden gelen bir geleneği devam ettirdikleri, amforalardan çıkan üzümlü asma dallarının yine Bizans geleneğinden geldikleri sonucuna varılmıştır. Tek bir dal halinde hafif kıvrımlarla işlenmiş üzümlü asma dalının ise Osmanlı tezhip sanatının mezar taşlarındaki etkisi ile resmedildiği anlaşılmıştır. Kase içinde yer alan üzüm motiflerinin Türk-İslam minyatürlerinde görülen meyveli tabaklar ile bağlantılı olabileceği düşünülmektedir.
Antik çağdan günümüze somut bulgular ışığında futbolun terminolojik, teknik ve kültürel araştırması

Günümüzde fazlasıyla zamanımızı meşgul eden, hayatımıza dokunan bir spordur futbol. Futbol, sadece bir spor değil, farklı etnik köken ve kültürleri bir araya getiren, rakip olarak birbirleri ile müsabaka yapmaya imkan tanıyan bir olgudur. Ayrıca farklı kültürlerin kendi içerisinde değişik geleneklere, dini sembollere ve askeri talimlere dayandığı futbol oyunu fazlasıyla dikkat çekmektedir. Çalışmamda futbol olgusunun, hangi kültürler ve medeniyetler tarafından ortaya çıkarıldığı, benimsendiği ve incelenmesi ile birlikte hangi amaç doğrultusunda gerçekleştirildiği konusuna değinilmiştir. Ayak topu oyunlarının kültürlerdeki yeri ve önemi fazlasıyla ilgi çekicidir. Futbolun bir oyun olarak ortaya çıktığı ve bu oyunun tarihsel bağlamda değerlendirildiği süreçte, antik çağlardan itibaren hangi medeniyetlerde ayak topu oyunlarının, futbola benzerlik gösterdiği incelemeye konu olmuştur. Günümüze kadar ulaşan futbol, çeşitli kurallara bağlanarak ulusal ve uluslararası müsabakalara sahne olmuştur. Bir dikkat çekici husus ise Osmanlı Döneminde futbolun nasıl başladığı, ülkemize nereden girdiği ile kulüplerimizin kuruluş yıllarının araştırıldığı bu çalışmamda, Türk futbol tarihi de derinlemesine incelenmiştir.
Karamanoğulları-Osmanlı siyasi ve kültürel ilişkileri: Niğde Ak Medrese

Niğde'de bulunan Ak Medrese Karamanoğulları Beyliği döneminde inşa edilmiş bir yapıdır. Medrese, Niğde şehrinde tarihi kent dokusu içinde, İç Kalenin sur duvarları dışında inşa edilmiştir. Bazı kaynaklarda 'Medresetü'l Beyza' ve 'Ak Medrese' adlarıyla da anılmaktadır. Bu isim kapı çevresinde bulunan mermerin beyazlığından gelmektedir. Yapının adı, bazı kaynaklarda ise banisine izafeten Ali Bey Medresesi diye geçmektedir. Medresenin inşa kitabesi ve vakfiyesi bulunmaktadır. Medresenin kitabe ve vakfiyesinden banisi öğrenilmektedir. Yapının banisi, Osmanlı padişahı Murad Hüdavendigar'ın kızı Nefise Sultan/Melek Hatun ile Karamanoğlu Alaeddin Ali Bey'in evliliğinden olan küçük oğlu Ali Bey'dir. Ali Bey, Karamanoğlu hükümdarı Mehmet Bey'in kardeşi ve Niğde emiri, hakimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Medrese Ali Bey'in abisine tabi olarak Niğde Meliki olduğu dönemde 1409- 1410 yılında yaptırılmıştır. Niğde Ak Medrese açık avlulu, iki eyvanlı ve iki katlı plan tipindedir. Yapı 22.50 X 24.00 m. ölçülerinde simetrik bir düzenleme gösterir. Kuzey/ön cephe yapının en hareketli bölümü ve bezemenin yoğunlaştığı bölümdür. Medresenin çift katlı plan şeması ön cephenin kurgusuna da yansımıştır. İki katlı olarak düzenlenen cephede, eksende mukarnas kavsaralı taç kapı ile üst seviyede galerili bir düzenleme görülür. Cephenin eksenindeki taç kapı ve iki yanına yerleştirilen üst seviyedeki galeriler ön/giriş cephesini oluşturur. Taçkapı hem dışa taşkın hem de beden duvarlarından yüksek tutularak giriş vurgulanmıştır. Medresenin sivri kemerli taç kapısı, kuzey cephedeki galeri düzenlemesi ve zengin bezeme öğeleri inşa edildiği dönemde yenilikçi bir anlayışın manifestosu olarak karşımıza çıkmaktadır.
19. yüzyıl Avrupa resim sanatı aracılığıyla dönemin kadın giysileri ve modası

Yüzyıl boyunca kadınların değişen giysileri, resim sanatı eserleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Dönem boyunca izlenen kıyafetlerin, Avrupa'nın genelini ilgilendiren siyasal, toplumsal, teknolojik ve ekonomik gelişmelerle paralel bir değişim gösterdiği görülmüştür.
Şanlıurfa'da Geç Osmanlı Dönemi kamu yapıları

Şanlıurfa coğrafi, kültürel, demografik ve ticari yapısıyla tarih boyunca önemli bir kent olmuştur. Çok sayıda medeniyetin kalıcı ya da geçici egemenliğinde kalan şehir, 1517 yılında Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Eğitim açısından çok sayıda medreseye sahip olan kentte Osmanlı İmparatorluğu'nun merkezileşme ve Batılılaşma politikalarına bağlı olarak 19. yüzyılda sıbyan mektepleri, iptidailer, rüştiyeler ve 20. yüzyıl başında idadiler, sanat okulları ve kız mektepleri açılmıştır. Osmanlı Devleti'nin açtığı eğitim kurumlarının yanı sıra yabancı devletlerden 19. yüzyılda Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya; 20. yüzyıl başında ise İtalya misyonerlik faaliyetleri kapsamında özellikle Ermeniler başta olmak üzere gayrimüslimler için eğitim kurumları ve sanat okulu mahiyetinde atölyeler kurmuşlardır. Ayrıca açtıkları yetimhaneler de bir nevi eğitim kurumu olarak değerlendirilmiştir. Sağlık alanında kentte 'darüşşifa, bimaristan, şifahane' türünde bir yapı günümüze ulaşmamıştır. Bu nedenle 19. yüzyıla kadar Urfa'da sağlık sorunlarının nasıl çözüldüğüne ve sağlık binalarına dair bilgimiz yoktur. Muhtemelen yakın yerlere gidilerek ya da gezici hekimlerle, geleneksel yöntemlerle tıbbi ihtiyaçlar karşılanmıştır. 19. yüzyılda Alman misyonerler tarafından İsviçreli hekimlerin desteği ile şehirde ilk modern klinik oluşturulmuştur ve 20. yüzyıl başında bu klinik hastaneye dönüştürülmüştür. Yine 20. yüzyıl başında II. Abdülhamit döneminde Misyoner Hastanesinin yakınına kentteki ilk Osmanlı hastanesi olan Hamidiye Hastanesi inşa ettirilmiştir. Bu çalışmada Şanlıurfa'da günümüze gelen eğitim yapılarından Köy Yatı Mektebi, Numune Mektebi, Ermeni Mektebi; sağlık yapılarından ise Millet Hastanesi ve İsviçre Hastanesi ile işlevi farklı olmasına rağmen hastane ve mektep olarak kullanılan yapılardan Basmahane ve Ermeni Yetimhanesi tez kapsamında incelenmiştir.
Türkiye'de sanat tarihi kuramının alımlanışı

Ülkemiz sanat tarihi disiplinin gelişiminde, üzerinde yaşantımızı kurduğumuz sosyo-kültürel birikim ele alınırken disiplinin kendi doğası üzerinde yeterince durulmamış olması, sanat tarihi biliminin kuramsal yönü zaman zaman çeşitli tartışmalara konu olsa bile sistematik bir incelemenin nesnesi yapılarak tüm yönleriyle incelenmemiş olması tezimizin ortaya çıkış sebebini oluşturmuştur. Çalışmamızın amacı, sanat tarihi disiplinin ülkemizde ne şekilde alımlandığını tarihsel olarak ortaya koymak ve sistematik bir sunumla günümüzde sanat tarihi kuramının ana hatlarını çizmek olarak belirlenmiştir. Sanat tarihi kuramının oluşumunda sanat anlatımını biçimlendiren tarih disiplininin kuramsal zemini tartışma konusu edilmiştir. Tarih, tarihsellik ve tarih yazımının sorunsallaştırılması sanat tarihi disiplinin yöntem açısından tarihle olan bağlarının anlaşılması ve kendine özgü kuramsal dokusunun gün ışığına çıkarılması için birincil derecede önemlidir. Sanat tarihi disiplininin oluşumu ve yöntemsel tercihleriyle birlikte gelişimi çalışmanın geniş kapsamlı ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Tarih yazımının bir parçası olarak sanat tarihi biliminin ortaya çıkış aşamaları, tarihsel süreç içinde geçirdiği değişimler bu bölümün başlıca araştırma konusudur. Genel olarak tarih yazımı ve özel olarak sanat tarihinin kuramsal gelişiminin ele alındığı bu temel üzerinde, Türkiye'de sanat tarihi kuramının alımlanışı; yani uygulamadaki örneklerinden yola çıkılarak sanat tarihinin kuramsal gelişim süreçlerinin ne şekilde içselleştirildiği ve yorumlandığının soruşturulması tezimizin ana gövdesini oluşturacaktır.
Kütahya Vahid Paşa Kütüphanesi'nde bulunan 18. yüzyıla ait cilt sanatı örnekleri

Bu çalışmanın amacı Kütahya Vahid Paşa Yazma Eserler Kütüphanes'inde bulunan 18. yüzyıla ait yazma kitap ciltlerinin kompozisyon, motif, renk ve teknik özellikleri ile kapsamlı bir şekilde tanıtılması; ayrıntılı çizim ve fotoğraflarla belgelenmesi ile Türk cilt sanatı içerisindeki yerinin ortaya konmasıdır. Vahid Paşa Yazma Eserler Kütüphanesi; 19. yüzyılın ilk yarısında yetişmiş önemli bir devlet adamı olan, Kilisli Mehmet Emin Vahid Paşa tarafından kurulmuştur. Reis'ül-küttab iken Kütahya'ya gelen Vahid Paşa 1812'de kütüphaneyi halkın hizmetine açmıştır. Çalışmamızda deri ve ebru olmak üzere 136 cilt bulunur. Ciltlerin büyük çoğunluğu Vahid Paşa'nın özel koleksiyonuna aittir. Ayrıca Mollo Bey Kütüphanesi ve Mevlevihane'den kütüphaneye gelen yazma eserler de incelenen ciltler içerisinde yer almıştır.18. yüzyıla ait deri ciltlerinde daha çok bitkisel motiflerden oluşan düzenlemeler dikkat çekmektedir. Bitkisel düzenlemelerin yanı sıra rumi ve stilize bulut kompozisyonları ile meydana getirilen süslemeler de yer almıştır. Geometrik düzenlemeler özellikle bordürlerde, şemse ve salbeklerde karşımıza çıkmıştır. Köşebent ve şemseler soğuk baskı, gömme ve yekşah teknikleri tercih edilerek oluşturulmuştur. İç kapaklar genellikle boş bırakılmış bazı örneklerde ise ebru ile kaplanmıştır. Ebru ciltlerde ise battal ebru, kumlu ebru, taraklı ebru, gel-git ebru, çiçekli ebru, bülbül yuvası ebru, şal ebru ve serpme ebru olmak üzere 18. yüzyıla kadar ortaya çıkan bütün ebru çeşitleri yer almıştır.
Pontos Bölgesi basamaklı tünelleri

Basamaklı tüneller, üzerinde bulunduğu kale ya da doğal kayalıkların belirli bir noktasından yaklaşık 45 dereceye varan eğimle, genellikle aşağıda bulunan ırmak veya kayalığın derinliklerine doğru kayanın oyulması yoluyla inşa edilmiş yapılardır. Antik dönemde Anadolu'nun orta ve doğusunda birçok noktada görülebilen ve kimi zaman dehliz olarak da anılan basamaklı tüneller, günümüzde Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerini kapsayan Pontos Bölgesi'nde özellikle belirgin bir yoğunluk göstermektedir. Arkeolojik olarak Anadolu'nun diğer bölgelerine oranla ihmal edilmiş Pontos Bölgesi'nin karakteristik yapılarından biri olan bu tüneller hakkında yapılan çalışmalar oldukça azdır. Tespitlerimize göre; Tokat, Amasya, Çorum, Sivas, Yozgat, Samsun ve Ordu illeri sınırları içerisinde bulunan toplam 30 adet basamaklı tünelin Hellenistik Dönem'de (İ. Ö. 333 31), kale yerleşimlerinde ve doğal kayalıklarda yer aldığı gözlemlenmiştir. Basamaklı tünellerin çevreleriyle mekansal, coğrafi ve topografik ilişkisi incelenerek bu yapıların fonksiyonu, ne amaçla inşa edildikleri ve neden Karadeniz Bölgesi'nde yoğunluk gösterdikleri irdelenmiş, daha önce konu ile ilgili önceki çalışmalardan da faydalanılarak bir öneri ortaya konmaya çalışılmıştır.
Osmanlı minyatürlerinde merasim tasvirleri

Osmanlılar, kendilerinden önce kurulmuş olan Türk devletlerinden miras aldıkları gelenek, görenek, örf ve adetleri sürdürmüş, zaman içerisinde bu birikime yenilerini eklemişlerdir. Bu değerler içerisinde, devletin ihtişamını oldukça büyük bir etkiyle ve sürekli olarak gözler önüne seren törenlere ayrı bir önem vermiş, devlet teşkilatının güçlü ve sağlam bir şekilde mevcudiyetini sürdürebilmesi için, protokolün ve törenlerin öneminin bilinciyle, Devlet-i Aliyye ile halk arasında adeta bir köprü vazifesi gören bu etkinlikleri kısmen değişikliklerle de olsa imparatorluğun son günlerine kadar uygulamayı sürdürmüşlerdir. Merasimlere ilişkin kural ve kaidelerin, Osmanlı resim sanatı içerisinde çok önemli bir yere sahip olan minyatürlü yazmalara olan yansımasının incelendiği bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan, 17. yüzyılın ilk yarısına kadarki süreç içerisinde üretilmiş olan minyatürler arasında, merasim tasvirlerini içeren örneklerin konu seçimleri, bu seçimlerin nedenleri ve bu konuların saltanat düzeniyle olan bağlantıları, merasimlerin teşrifat düzenlerindeki değişiklikler ile paralel olarak değerlendirilmiş; minyatürler, konu türleri, kompozisyon, merasim tasvir ilişkileri gibi kavramlar açısından irdelenmiştir.
Gevale Kalesi kazılarında bulunan İslami dönem sikkeleri

Konya kentin savunmasında kilit noktası durumda olan Gevale Kalesi, Konya'nın 13 km. kadar batısında Konyalıların Takkeli Dağ, Silleliler'in Karaburga dedikleri dağın tepesindedir. Dağın tepesine bir taç, bir takke gibi oturan kale uzaktan takke gibi göründüğü için böyle adlandırılmıştır. Gevale Kalesi birçok önemli buluntulara ve malzeme çeşitliliğine şahit olmuştur. Bu malzemelerin içerisinde, küçük buluntular arasında ele alınan sikke; önceden ağırlığı ayarlanmış, devletin garantisi altında basılan, hükümdarın veya resmi otoritenin simge veya yazısının yer aldığı madeni paradır. Kelime olarak Arapçadan gelme olup 'damga veya nakış basmak için hazırlanmış demir kalıp' demektirBu tez kapsamında 2012 yılında yüzey araştırması ile başlayıp ve 2017 dönemin kazı sezon sonuna kadar ortaya çıkarılan 217 adet İslami dönem sikkeleri üzerinde çalışılmıştır. Bunlar Eyyubi, İlhanlı, Artukluoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları,, Karamanoğulları, Selçuklular, Osmanlı sikkeleridir. Sikkelerin malzemeleri, boyutları ve teknikleri, süslemeleri farklı olmakla birlikte, oldukça farklı ve geniş bir zaman dilimine yayılmış durumundadır. Burada bulunan sikkeler ayrıntılı olarak incelenerek katalog halinde tanıtılması, süsleme, yazı, şekil üzerinden hareket edilerek genel bir değerlendirme yapmak çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Sonuç olarak gerek süsleme, yazı, teknik gerekse farklı zaman dilimi halinde olan bu sikkeler, nümizmatik alanına ayrı bir zenginlik olarak kazandırılmaya çalışılmıştır.
Demirci Mehmet Efe Konağı süslemeleri üzerine inceleme

Çalışmada, tarihte önemli bir yere sahip olan Demirci Mehmet Efe Konağının tarihsel değerinin saptanması, süsleme programının incelenmesi esas alınmıştır. Geçmişten günümüze ulaşmayı başaran bu konak, iklimin ve dış etkenlerin yüzünden harap bir haldedir. Bölgenin Geleneksel Türk konut mimarisinin en güzel örneklerinden birisidir. Akdeniz Bölgesi içinde yer alan Isparta, aynı zamanda Göller Bölgesi'nin de bir ilidir. İğdecik Köyü Isparta İlinde yer almakta olup, Gönen ilçesine bağlı bir köydür. Isparta'nın Gönen İlçesine bağlı olan İğdecik Köyünde bulunan Demirci Mehmet Efe Konağı tarihte önemli bir yere sahiptir. Konağa adını veren Demirci Mehmet Efe Milli Mücadele döneminde Isparta'da yaşanan çete olayları üzerine yolsuzluk ve karmaşayı bastırmak sebebiyle ile bölgeye davet edilmiştir. Bu bölgedeki ayaklanmaları bastırmak için bölgeye gelen Demirci Mehmet Efe Isparta'yı üç kez ziyaret etmiştir. Ailesinin bulunduğu Nazilli'ye düşmanların saldıracağını haber aldıktan sonra ikinci gelişinde ailesi ve mahiyetindeki kişilerle Gönen'in İğdecik Köyüne yerleşmiştir. Isparta bölgesinin coğrafi konumunu ve iklim şartlarını yerleşmek için uygun bulan Demirci Efe, Hafız Ağanın oğlu olan Süleyman Efendi'nin konağına yerleşerek karargahını İğdecik köyüne kurmuştur. Demirci Mehmet Efe Konağı'nın Isparta ilinin malzeme, coğrafi yapısı ve iklim koşulları göz önünde bulundurularak inşa edilmiş bir Osmanlı Dönemi geleneksel Türk ev mimarisi özelliklerini taşımaktadır. Bu konak bir dönem Demirci Mehmet Efe'nin yaşamasından ve tarihte adını söz ettirmesinden dolayı bu şekilde adlandırılmıştır. Konağın Ağa Konağı olması ve bölgedeki yapılarla kıyaslandığında diğer evlerden farklı bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tam olarak inşa tarihi ve banisi bilinmemekle birlikte 19. Yüzyıl sonu ve 20. Yüzyıl başı mimari özellikleri taşımaktadır. Bu dönemdeki planda barok etkiler kendini daha çok detaylarda göstermeye başlamıştır. Bölgede en çok bulunan malzemeler konutların ana yapı malzemelerini oluşturur. Cephelerde pencere dizilerinin sıklığı, düzeni ve boyutlarının kattan kata ölçülü bir biçimde ayarlanmaları cepheye yeni bir düzen ve uyum getirmiştir. Cephelerde algılanan, ciddi bir süsleme programı bulunmamakla birlikte, zemin kattaki kesme taşlar yapıya oldukça düzgün bir görünüm kazandırmıştır. Demirci Mehmet Efe Konağı süsleme açısından bodrum ve zemin katta, yalın bir üslupla işlenmiştir. Birinci kat süslemeleri ise yapıldığı dönemin özelliklerini taşımaktadır. İç mekanlara bakıldığında, cephelerdeki sadeliğinin aksine özellikle oda ve sofa tavanı yanı sıra sofa duvarlarında da bezeme alanlarına rastlanmıştır. Konağın birinci kat bölümünde bulunan baş odasında oldukça yoğun tavan süslemesi, sofanın ahşap tavana ait olan geometrik bezemelerden oluşan zengin bir tavan süslemesi ve şerbetlik çevresindeki bezemelerden oluşturulmuş süslemeler bulunmaktadır. Bu sebeple konak süsleme özellikleri açısından belgelenmesi gereken Geleneksel Türk konut mimari örneklerinden birisidir.
Yıldız Sarayı bahçesindeki çeşmeler: Belgeleme ve koruma önerileri

Yıldız Teknik Üniversitesi Yıldız Yerleşkesi bahçesinde bulunan 18 tarihi çeşme çevresel koşullar, uygun olmayan onarım ve kullanımdan kaynaklanan belirli bozulmalara uğramıştır. Ayrıca çeşme yerlerinin, parçalarının değiştirilmesi gibi müdahaleler neticesinde çoğunun özgünlükleri de bozulmuştur. Söz konusu çeşmelerin belgelenmesi ve koruma önerilerinin getirilmesinin hedeflendiği bu yüksek lisans tezinin birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde, Yıldız Teknik Üniversitesi'nin bir kısmını kullandığı Yıldız Sarayı ele alınmış, sarayın tarihsel gelişimi ve genel yerleşim düzeni aktarılmıştır. Üçüncü bölümde saraya gelen su hatları, dördüncü bölümde saray bahçesinde bulunan çeşmeler ve musluklar incelenmiştir. Beşinci bölümde öncelikle, koruma çalışmalarının ilk basamağı olarak gerçekleştirilen tarihsel araştırmaya yer verilmiştir. Bu kapsamda söz konusu çeşmelerin geçmişşine dair ulaşılan bilgiler aktarılmıştır. Belgeleme çalışmalarını da içeren bu bölümde, her çeşmenin bilgilerini, fotoğraflarını ve rölövelerini içeren envanter çalışması, çeşmelerin malzeme ve hasar analizlerinin üzerine işlendiği analitik rölöveler bulunmaktadır. Ayrıca, çeşmelerin sabitlendiği duvarlarda kullanılan harçlar, tuğlalar ve çeşme yüzeylerindeki birikimlerden alınan örneklerin tabi tutulduğu basit kimyasal testlerin sonuçları aktarılmıştır. Bu bölümün sonunda, yapılan araştırmaların sonuçları doğrultusunda koruma önerileri getirilmiştir. Son bölüm olan altıncı bölümde ise, tüm çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmış ve çeşmelerin gelecekteki kullanımına ilişkin bazı önerilerde bulunulmuştur.
Orta Asya Türk Sanatının Anadolu'ya aktarılmasında Nahcıvan'ın rolü ve etkisi

Tezimizde bugün Azerbaycan'a bağlı özerk cumhuriyetle yönetilen Nahcıvan'daki eserler, sanat ve mimari açıdan incelenmiştir. Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve Türkmen Devletleri zamanında Anadolu'da inşa edilen Türk mimari eserlerinin, Orta Asya bağlantısını tespit edebilmek için, Anayurt ve ilk Müslüman Türk Devletlerinin kurulduğu coğrafyadaki eserler ile buradan Anadolu'ya geçiş bölgesi olan Azerbaycan'da bu özellikle Nahcıvan'da yapılmış olan mimari eserlerin, plan, malzeme ve süsleme yönünden incelenmesi gerekmektdir. Bu doğrultuda çalışmamızda özellikle Nahcıvan'da Ortaçağdan bugüne kadar ayakta kalabilmiş kümbetler camiler, külliyeler, imamzade ve hangahlar incelenmiştir. Bu eserlerin, Orta Asya'daki mimari eserlerle üslup ve karakter bağı kurulmaya çalışılıp, haleflerine tesirleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre Mümine Hatun Kümbetindeki, bugün mevcut olmayan çifte minareli portalin, Karahanlılar devrinde Talas'ta yapılan Ayşe Bibi Kümbeti'nin, Nahcıvan üzerinden Anadolu'ya geçtiği görülmektedir. Nahcıvan ekolünün devamı olan Berde Kümbeti'nin plan yönünden, Orta Asya'daki Radkan Kümbeti'nde; süslemeleri ve üslubuyla Anadolu'da Sivas'ta bulunan Güdük Minarede ve Sırçalı Kümbette görülmektedir. Onikigen planlı Gülistan Kümbetinde uygulanan taş malzeme ve süsleme, Anadolu'daki Kayseri'de bulunan Döner Kümbet'te açığa çıkmaktadır. Karabağlar Külliyesinde yer alan kümbetteki yivlerin, Türkmenistan'da Şeyla Şerefe Kümbeti'nde, eski Urvençe'den Anadolu'ya geçtiğini ve I. Alaaddin Keykubad'ın Antalya'da yaptırdığı Yivli Minare'de görmekteyiz. Çalışmamız benzer açılardan diğer örnekleri ortaya koymakta ve değerlendirme ile sonuçlanmaktadır.
Söke'de Türk mimarisi

Aydın ili Söke ilçe merkezinde yer alan Türk mimari eserlerinin daha önce herhangi bir çalışmada yer almamış olması tezimizin konusunu belirlememizde etkili olmuştur. İlçe merkezinde bulunan yapılar, İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 'kentsel sit alanı içinde kalan' ve 'kentsel sit alanı dışında kalan' olarak iki gruba ayrılarak tescillenmiştir. Söke, XVIII. yüzyılda Sığla Sancağı merkezidir. Sancak merkezinde mütesellim olarak görev yapmış İlyaszade ailesi ya da Hacı Ziya Bey ve Hacı Halil Paşa gibi varlıklı ailelerin hayır amaçlı veya kendi isimlerini yaşatmak amacıyla yaptırdıkları eserlerin bölge mimarisine önemli katkıları olmuştur. Bu bağlamda Söke'de Konak, Çeltikçi ve Yeni Cami mahallelerinde günümüze gelen dört cami, dört ev, iki dükkan, bir ilkokul, bir hamam ve bir han olmak üzere on üç yapı tespit edilmiştir. Eserlerden onu Geç Osmanlı Dönemi, üçü ise Erken Cumhuriyet Dönemi'nde tarihlenmektedir. İncelediğimiz camiler plan bakımından bir gelişim göstermese de mihrap, minber ve vaaz kürsüsü gibi düzenlemeleri bakımından önemli bir yere sahiptir. Ayrıca Hacı Ziya Bey Camii harim mekanında Aşere-i Mübeşşere'nin isimleri yazılı olması bakımından önemlidir. Evler, plan, malzeme-teknik ve süsleme bakımından geleneksel konut mimarisinin özelliklerini devam ettirmektedir. İncelediğimiz hamam plan kurgusu bakımından Osmanlı hamam mimarisi geleneğinin özelliklerini taşımaktadır. Jaletepe İlkokulu plan bakımından Cumhuriyet döneminde merkezden hazırlanıp taşrada uygulanan tip projelerinin örneğini teşkil etmektedir. Çalışmada Söke'de özgün durumunu koruduklarını tespit edilen Türk devri mimarisi eserlerinin plan, süsleme, malzeme ve teknik bakımından ilk olarak kendi içerisinde daha sonra çağdaşları arasında değerlendirmesi yapılmıştır. Söke'deki Türk devri yapıları taşrada inşa edilmesine rağmen süsleme bakımından İstanbul ve İzmir'de bulunan çağdaş örnekleriyle benzer özellikler taşımaktadır.