Seismic microzonation of Erbaa located along eastern segment of the North Anatolian fault zone

Türkiye, dünyadaki depreme duyarlı olan en önemli ülkelerden biridir. Çalışma alanı, Erbaa, Kuzey Anadolu Fay Zonu olarak bilinen sismik olarak aktif bir fay zonu içinde yer almaktadır. Tokat şehrinin bir ilçesi olan Erbaa, Orta Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. Çalışma alanı, Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası'na göre 1. Derece Deprem Bölgesi içinde bulunmaktadır. Erbaa ilçe merkezi, daha önceden Kelkit Nehri'nin sol sahilinde kurulmuştur. Ancak bu merkez, 1942 Niksar-Erbaa (Mw = 7.2) depreminden sonra daha güneye taşınmıştır. Bölgede 1900'lü yıllardan sonra birçok deprem meydana gelmiştir. 1942 depremi, Erbaa ilçe merkezine en hasar verici depremlerden biridir. Bu çalışmada ayrıntılı saha incelemeleri yapılarak çalışma alanının jeolojik ve jeoteknik özellikleri ortaya konmuştur. Erbaa yerleşimi alüvyon ve Pliyosen yaşlı çökeller üzerine kurulmuştur. Erbaa'nın güneyinde Pliyosen yaşlı kil, silt, kum ve çakıl seviyelerine rastlanılmaktadır. Erbaa bölgesindeki alüvyon ise çakıllı, kumlu, siltli ve killi birimlerden oluşmaktadır. Alüvyon çökeller heterojen tane boyuna sahip olup, çevrede yer alan çeşitli jeolojik birimlerden gelen malzemeleri içermektedir. Bu çalışmanın başlıca amacı, çalışma alanı için kentsel planlamaya yönelik bir sismik mikrobölgeleme haritasının hazırlanmasıdır. Çünkü yıkıcı depremlerden sonra yeni yerleşim alanlarının daha güvenli şekilde planlamasına verilen önem giderek artmıştır. Bu doğrultuda, sismik tehlikenin belirlenmesi için deterministik sismik tehlike analizi gerçekleştirilmiştir. Daha sonra gerekli yer hareketi değerlendirmeleri, çalışma alanının aktif fay zonu içinde yer alması sebebiyle yakın fay etkileri de göz önüne alınarak yapılmıştır. Tek boyutlu dinamik davranış analizleri ile zemin koşulları ortaya konmuştur. Dinamik zemin davranış analizleri ile belirlenen büyütme değerleri çalışma alanındaki zemin birimlerinin genelde katı özellikte olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, inceleme alanı için sıvılaşma potansiyeli ile oturma ve yanal yayılma gibi sıvılaşma sonrası etkiler de belirlenmiştir. Çalışma alanına ait nihai mikrobölgeleme haritasının hazırlanması için yukarıda belirtilen parametreler dikkate alınmıştır. Oluşturulan katmanlar Çok Ölçütlü Karar Analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Basit Ağılıklı Toplam ve Analitik Aşamalı Sistem olmak üzere iki farklı analiz, Coğrafi Bilgi Sistemi tabanında uygulanmıştır. Oluşturulan BAT ve AAS'ye dayalı haritalar, nihai sismik mikrobölgeleme haritasının belirlenmesi için karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, AAS yöntemine dayalı olarak hazırlanmış olan harita, Erbaa için nihai sismik mikrobölgeleme haritası olarak önerilmiştir. Genel bir sonuç olarak, çalışma alanın kuzeybatısındaki, gevşek alüvyon birimlerinin de bulunduğu bölge, deprem kaynaklı deformasyonlara karşı hassasiyet göstermektedir. Öte yandan, güneydeki Pliyosen birimleri ile kuzeydoğudaki alüvyon birimleri deprem etkilerine karşı daha dayanımlıdır. Ek olarak, önerilen nihai sismik mikrobölgeleme haritası Erbaa'da şehir plancıları ve yerel yetkililerce yeni yerleşim planlamalarında dikkate alınmalıdır.