Okuma-anlama başarısı

Araştırmanın amacı ilkokul birinci sınıfta okuyan, çeşitli sosyo-ekonomik ve kültürel çevrelerden gelen çocuklarda okuma-anlama başarısını etkileyen faktörleri belirlemektir. Yüksek, orta ve düşük sosyo-ekonomik ve kültürel düzeylerde yetişen 60 kız ve 55 erkek denek ile gerçekleştirilen bu çalışmada bir ders yılı süresince deneklere aşağıdaki testler uygulanmıştır. Bunlar: 1. E. Goodacre Kayıt Formu 2. VVİsc-R Zeka Ölçeği 3. Reversal Test 4. Anlamsız Hece Testi 5. Wrat Başarı Testi I. Bölüm 6. Okuma-Anlama Testi Goodacre Kayıt Formu ile okumaya ilişkin terminoloji yeterliği ölçülmüştür. Harf ve kelime tanıyan, satır kavramına sahip, nokta virgül soru işareti gibi noktalama işaretlerini bilen denekler okuma-anlamada diğer deneklere göre başarılı olmuşlardır. Aynı şekilde ilk ve son kavramını bilen denekler okuma-anlama da başarılıdırlar. Şekillerde aynı olanı seçebilen bir başka deyişle farklılıkları ayırdedebilen denekler de anlama da başarı göstermişlerdir. Wisc-R Zeka Ölçeği sonuçlarına göre deneklerin zeka düzeyleri yükseldikçe okuma-anlama becerileri artmakta, yanlış okuma sayısı azalmakta, okuma hızı artmaktadır. Okuma-Anlama başarısının kazanılmış bilgi, hafıza, soyut düşünme yeteneği, sözlü-sözsüz muhakeme yeteneği, dil gelişimi, görsel algısal organizasyon yeteneği, görsel motor koordinasyon, zihinsel organizasyon ile ilişkisi ortaya çıkmaktadır. Anlamsız Hece Testi ve Wrat Başarı Testi'nin İmla bölümü ile ölçülen işitsel ayrımlaştırma, Reversal Test ve Wrat Testi'nin İmla Öncesi bölümü ile ölçülen görsel ayrımlaştırma yetenekleri sonucu da okuma-anlama başarısının bu değişkenlerden etkilendiğini göstermiştir. Okuma hazırlığı alanında detaylı araştırmalar yapan Dovvning ve Thackray zihinsel yaş ve zekanın, algısal yeteneklerin algısal gelişim ve muhakeme yeteneğinin okumaya hazırlık ile ilişkilerini ele alan çalışmaları sonucunda zihinsel yeteneklerin anahtar faktör olduğu görüşü ağırlık kazanmıştır. Okuma-Anlama Testi ise deneklerin okulda geçirdikleri birinci yılın sonunda okumayı ve okumanın hedefi olan anlamayı ne ölçüde gerçekleştirdiklerini belirlemek amacıyla uygulanmıştır. Bulgular zihinsel ve çevresel faktörlerin karşılıklı bir etkileşim içinde okuma-anlama başarısını belirlediğini vurgulamaktadır. Annelere verilen soru listesinden elde edilen bilgilerle ailenin sosyo-ekonomik, kültürel düzeylerini bir başka deyişle çocuğun içinde yaşadığı ortamı ve bundan yararlanma şansını açıklığa kavuşturmaya çalışılmıştır. Araştırma sonuçları sosyo-kültürel düzey yükseldikçe okuma-anlama başarısının da sistemli bir şekilde yükseldiğini göstermiştir. Öğretmenlere yöneltilen soru listesi ile öğretim yöntemleri ana hatlarıyla incelenmiş ancak öğretmenler arasında Yöntem açısından farklılıklar bulunmamıştır. Araştırma bulguları okumanın zihinsel bir süreç olduğunu sosyo-ekonomik ve kültürel faktörlerden anlamlı düzeyde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Okuyan çocukların özelliklerini inceleyen Clark'ta 1976 yılında İskoçya'nın çeşitli bölgelerinde gerçekleştirdiği çalışmasında bizim bulgularımızı destekleyen sonuçlar bulmuştur. Doğuştan gelen zihinsel yetenekler, yazı ile donatılmış çevre ve çocuğun bu olanaklardan en iyi şekilde yararlanması için ailenin okuma ile ilgili etkinlikleri düzenlemedeki becerileri başarıya ulaştıran başlıca etkenlerdir. Okuma yazma hazırlığı dil gelişimi ile birlikte çok erken yaşlarda başlayan bir süreçtir. Burada anne-baba-çocuk arasındaki iletişimin önemi büyüktür. Çocuğu cesaretlendiren, güven veren istikrarlı bir aile ortamı, okumayı seven ve çocuğa okuyan aile bireylen ve çok erkenden kitaplarla haşır neşir olma çocuğun ilgisini okumaya çekecektir. Kendisiyle konuşulan, konuştuğu dinlenen ve yaşadıkları olaylara ilişkin sorular sorulan çocuklar anlama becerilerini geliştirme olanağını bulurlar. Böylece okumayı sevdikleri ile paylaşılan bir oyun gibi gören çocuk okumayı öğrenmek için çaba sarfeder.