Rekabetin Korunması Kakkındaki Kanun'un 4. maddesi bakımından dağıtım anlaşmaları

Türkiye, ABD Avrupa Birliği ve diğer birçok devletin kabul ettiği ve sürdürdüğü serbest piyasa ekonomik modeli kabul etmiş ve bunun gereklerini yerine getirmek: amacıyla önemli düzeyde çaba göstermektedir. Bu serbest piyasanın oluşması için Rekabet Hukuku'nun varlığı da tartışılmaz bir olgu olarak kabul edilmektedir. Rekabet Hukuku serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı işlemesine önemli katkı sağlamaktadır. Rekabet Hukuku'nun önemli bir konusunu oluşturan dağıtım anlaşmaları tezin konusunu oluşturmaktadır. Tezde Mal ve hizmet alım satım piyasasında, bu mal ve hizmetlerin üreticilerden tüketicilere ulaştırılmasındaki ilişkileri düzenleyen dağıtım anlaşmaları Rekabet Hukuku bakımından incelenmiştir. Birinci bölümde; genel olarak anlaşma kavramına kısaca değinildikten sonra, Rekabet Hukuku bakımından dağıtım anlaşmaları incelenmiştir. Burada dağıtım anlaşmalarının genel Borçlar Hukuku anlaşmaları ve tip sözleşmelerle ilişkisi üzerinde durulmuştur. Rekabet hukuku bakımından dağıtım anlaşmalarının ekonomik değerlendirmesi de bu bölümde yapılmış ve dağıtım anlaşmalarının piyasa rekabeti üzerindeki olumlu veya olumsuz ekonomik etkilerine ilişkin farklı düşüncelere bu bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde, dağıtım anlaşmalarında rekabeti engelleyen sınırlayıcı uygulamalar genel olarak açıklanmış ve dağıtım anlaşmalarında AB ve Türk Rekabet Kanunlarında bu sınırlamalara uygulanan muafiyet sistemine yer verilmiştir. Dağıtım anlaşmalarının Rekabet üzerindeki etkilerine bakılırken, bu hukuk tarafından kullanılan değerleme doktrinleri de bu bölümde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; Amerikan Rekabet Hukuku'nun dağıtım anlaşmalarına yaklaşımı genel olarak gözden geçirilmiştir. Burada özellikle, Amerikan Rekabet Hukuku'nda Dağıtım anlaşmalarına yaklaşım ile AB Rekabet Hukuku ve Türk Rekabet Hukuku'nun 262 yaklaşımı arasındaki farkı irdelenmiştir. ABD Rekabet Hukuku'nun dağıtım anlaşmalarını yasaklamayı daha çok ekonomik değerlendirmelere dayandırdığı sonucuna yer verilmiştir. Bu bölümde; AB Rekabet Hukuku'nda dağıtım anlaşmalarına olan yaklaşım ve bu yaklaşımın geçirdiği evreler ortaya konulmuştur. ABD'de önce çıkarılan muafiyet tüzükleri kısaca incelenerek, bu hukukun dağıtım anlaşmalarına uyguladığı sistem incelenmiştir. AB'nin yeni kabul ettiği 2790/ 99 sayılı Dikey Anlaşmalar Grup Muafiyet Tüzüğü ve bu muafiyet tüzüğüyle dağıtım anlaşmalarına getirilen yaklaşım değişikliği bu bölümde incelenmiştir. Zira AB bu tüzüğü kabul etmekle, ABD sistemine daha yakın bir model benimseyeceği sinyalini vermiş bulunmaktadır. Dördüncü bölümde; Türk Rekabet Hukuku'nda dağıtım anlaşmaları incelenmiştir. Burada Rekabet Kurulu'nun RKHK 5. maddesine dayanarak çıkardığı grup muafiyet tebliğleri göz önüne alınarak her bir dağıtım anlaşması çeşidi ve bu anlaşma çeşitlerine uygulanan muafiyet tebliği incelenmiştir. Tek Elden Dağıtım Anlaşmaları, Tek elden Satın alma Anlaşmaları, Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmaları ve Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyet Tebliğleri tek tek ele alınmış ve daha sonra da motorlu taşıtlar dağıtım ve servis anlaşmaları grup muafiyet tebliği dışındaki tebliğleri yürürlükten kaldıran yeni dikey anlaşmalar grup muafiyet tebliği incelenmiştir. Rekabet Kurulu tarafından kabul edilen Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyet Tebliği'nin getirdiği yeni yaklaşım da bu bölümde tartışılmıştır. Bu bölümde ayrıca; Rekabet Kurulu'nun verdiği kararlara da dağıtım anlaşmalarıyla ilgili yaklaşım tartışılmıştır. Bu doğrultuda Kurul'un bu husustaki politikası incelenmiştir. Kurul kararlarım verirken kullandığı değerleme doktrinlerine de bu bölümde yer verilmiştir. 263 Sonuç bölümünde ise; Rekabet Hukuku'nun uygulama ve geliştirilmesinden sorumlu olan Rekabet Kurulu'nun hem genel kanuni düzenleme yönünden, hem de AB uygulamalarına uyum yönünden nasıl bir yaklaşım sergilemesi gerektiği tartışılmıştır. Dağıtım anlaşmalarından yararlı sonuç alınması için Rekabet Kurulu'nun alması gereken tedbirlere bu bölümde yer verilmiştir. Rekabet Kurulu'nun Türkiye'de Rekabet Hukuku kanuni düzenlemelerinin piyasa araştırmasına dayanması gereğine bu bölümde işaret edilmiştir. 264