turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlıca bir Rıdvan Şah ile Ruhefza hikayesi

Bu eser, Osmanlıca yazılmış mensur bir hikayedir. Rıdvan Şah ile Ruhefza arasında geçen aşk üzerine kurulmuştur. Bu hikaye, kaynağım 1001 gün masallarından almış olmalıdır. Üzerinde çalışma yapılan nüsha, Süleymaniye Kütüphanesi Fatih 3718' de kayıtlıdır. Bu çalışma, eserin ve nüshanın tanıtımı, metnin transkripsiyonu, çevirisi ve tıpkıbasımından meydana gelmektedir.
Sarı Uygur edebiyatı ve Yoghor Chamduugiin Tumur üzerine bir inceleme

Sarı Uygurlar Çin'in Gansu Eyaletinde yaşamakta olan on iki binin üzerinde nüfusu ile Çin'in 56 etnik azınlığından biridir. Pek çok kültürün birlikte var olduğu bir ortamda hayatta kalabilmek ve gelişebilmek için mücadele eden Sarı Uygurlar kaçınılmaz bir şekilde çevredeki kültürlerin, özellikle de Han kültürünün etkisi altında kalmıştır. Bu yüzden Sarı Uygur gelenekleri yok olmaya yüz tutmuştur. Milli kültürel geleneklerin miras olarak aktarılmasında edebi eserler hayati bir rol oynamaktadır. Yoghor Chamduugiin Tumur, Sarı Uygur edebiyatının tipik bir temsilci olarak bu çalışma için seçilmiştir. Sarı Uygurlar ile aynı köklere sahip olan Türkiye Türklerinin Sarı Uygur edebiyatını daha iyi anlamasını sağlamak için bu tez Türkçe yazılmıştır.
Ruşeni Ömer Dede'nin Çoban-name mesnevisi

Dede Ömer Ruşeni tarafından XV. yüzyılda yazılan Çoban-name üzerine üze yapılan bu çalışma, Giriş ve üç bölümle birlikte mesnevi beyitlerinin fihristinden oluşmaktadır. Giriş böşümünde Çoban-name' nin kaynağı olan Mevlana'nın Mesnevi'sinde geçen Çoban ile Musa hikayesi verildi. I. bölümde Ruşeni ve eserleri tanıtıldı. II. bölümde Çoban-name'nin incelenmesi yapıldı. Şekil ve muhteva bakımından incelenen eserin Mevlana'nın Mesnevi'sinde geçen Çoban ile Musa hikayesi ile mukayesesi yapıldı. III. bölümde eserin karşılaştırmalı metni verilmiştir. Bu bölüm temin edilen beş nüshanın karşılaştırılmasını ihtiva etmektedir. Bu nüshaları Atatürk Üniversitesi Agah Sırrı Levend Kitaplığı'ndan, Milli Kütüphane'den, Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi ve Türk Dil Kurumu Kitaplığı'ndan temin edilmiştir. Çoban-name'nin beyit fihristi verilerek eserden yararlanacak olanlara kolaylık sağlamak amaç edinilmiştir. Çalışmamızın sonunda ise yararlanılan kaynakların listesi verilmiştir.
Aşık tarzı şiir geleneğinde şenlik yolu

Jüri: Yard. Doç. Dr. Turhan KAYA Yard. Doc. Dr. A. Fikret KILIÇ Yard. Doç. Dr. Tacettin ŞİMŞEK Halk Edebiyatının bir kolu olan Aşık Edebiyatının Doğu Anadolu bölgesindeki en önemli temsilcilerinden biri de 19. yy. da yaşamış olan Aşık Şenlik' tir. Söylediği şiirleri, destanları, tasnif ettiği hikayeleri onun duyuş düşünüşünün birer yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır. Gerek ferdi ve gerek toplumsal sorunlara bakışının göstergesi olan eserleri toplumsal açıdan olduğu kadar, edebi açıdan da önemlidir. Bu çalışmada, Aşık Şenlik'in Aşık Tarzı Şiir Geleneği içerisindeki yeri ve önemi ortaya konulmaya çaışılmıştır. 'Aşık Tarzı Şiir Geleneğinde Şenlik Kolu' konusu, elden geldiğince sınırlandırılmış olarak bu çalışmamızda ele alınmıştır. Aşık Tana Şiir Geleneği içinde Aşık Kollan hakkında bilgi verilerek Aşık Tarzı Şiir Geleneğinde Aşık Şenlik ve usta olarak onu seçenlerin tespit ve tanıtımı amacıyla Aşık Şenlik kolunda yer alan ozanlar arasında ulaşabildiklerimizi ele alınmış ve şiirlerinden örnekler verilerek şiirleri edebi açıdan incelenmeye çalışılmıştır.
Müfide Ferit Tek'in hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme

n. Meşrutiyet'in ilanı ile birlikte Osmanlıcılık fikri yerini Türkçülük fikrine bırakmıştır. Türk aydınları yeni bir mefkure olan Türk milliyetçiliği etrafında toplanmaya başlar. Bu akımın fikir babalığını Ziya Gökalp yaparken; Ömer Seyfettin, Yusuf Akçura, Ahmet Hikmet Müftüoğlu işin pratik kısmıyla uğraşır. Ortaya çıkan bu 'Milli Edebiyat' cereyanı içinde genç bir kadın yazar da vardır. Müfide Ferit Tek henüz 22-25 yaşlarında yazdığı Aydemir romanıyla Türk dünyasında derin akisler bırakmıştır. O dönemde Halide Edip de karşımıza çıkar. Hem edebi faaliyetleri hem de milli mücadele için giriştiği sosyal faaliyetleri ile adını duyurur. Ne yazık ki Müfide Hanım bizce hak ettiği ilgiyi edebiyat tarihimizde görmemiştir. Oysa kendisi aldığı ciddi Batı tarzı eğitimiyle, yürekten bağlı olduğu Türk kültürü ile daha fazla ön planda olması gereken bir aydınımızdı. Kendisi hakkında makaleler yazılmış, eserleri değerlendirilmiş fakat yeterince akademik çalışma ile edebiyat tarihimizde yerini alamamıştır. 1978'de Gelengül Özleyen tarafından yapılan bir lisans tezi mevcuttur. Çalışmamız bir biyografi çalışması olup üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Müfide Ferit'in hayatını birinci elden kaynaklara başvurarak incelemeye çalıştık. Kendisinin hatıralarını kaleme almaması bizi sıkıntıya düşürdü. Ancak ölümünden sonra yayınlanan Soroptimistler Derneği Bülteni bu konuda birinci el kaynağımız oldu. Hayatını; doğumu ve aile çevresi, tahsil hayatı, evliliği Ahmet Ferit ile tanışması, milli mücadele dönemindeki çalışmaları, gazeteciliği ve ölümü şeklinde tasnif ederek inceledik. Tezimizin üçüncü bölümünde makalelerini kronolojik olarak tasnif ettik. Ardından makalelerde ele aldığı konular hakkında alıntılar da yaparak bilgi verdik. Özellikle Türk kadını ve milli mücadele hakkındaki makaleleri Müfide Ferit'in daha iyi anlaşılması bakımından mühimdir. Çalışmamızın ikinci bölümünü, Müfide Ferit'in eserlerinin incelenmesi teşkil eder. Aydemir ve Pervaneler'i mevcut tahlil ve tenkit metodlarıyla elden geldiğince incelemeye çalıştık. Hikayelerinden ulaşabildiklerimizi bibliyografya kısmında verdik. Romanları incelerken vak'a, şahıs kadrosu, bakış açısı zaman ve mekan olmak üzere tenkidin beş ana unsuru göz önünde tutulmuştur. Önce roman vak'asının genel bir özetini verdik. Vak'adaki önemli noktalara dikkat çektik. Şahıs kadrosu incelenirken şahısların fizyolojik, sosyolojik ve psikolojik özellikleri üzerinde durduk. Özellikle zaman incelemesinde Müfide Ferit'in her iki romanındaki tarihi devrin genel özellikleri diğer bir ifadeyle 'çağın ruhu'na dikkat çekilmiştir. Son olarak bibliyografya kısmında Müfide Ferit'in eserlerini ve hakkında yazılanları gösterdik. ıı
Cumhuriyet Türkiyesi'nde (1923-1950) ulusal kimlik ve hafıza inşası bağlamında edebiyat faaliyetleri

Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ulus-devlet olarak tarih sahnesindeki yerini alması kurucu kadronun gözünde salt rejim değişikliğinden ibaret bir hadise değildir ve aynı zamanda yeni bir ulus inşası bağlamında sıfır noktasına işaret eder. Cumhuriyet rejiminin tesisi ve siyasi otoritenin tahkim edilmesinin ardından homojen bir ulus yaratma işine girişilmiştir. Yeni ulusun ideal vatandaş kimliğinin tasarlanması ise daha ziyade kültürel dönüşüm eksenli bir planlamaya dayanmaktadır. Bilhassa Harf İnkılabı sonrasında üzerinde yoğunlaşılan bu gündem kapsamında tüm resmi aygıtların yanı sıra sanat ve edebiyat kurumları başta olmak üzere sivil yapılar da mobilize edilmeye, ilgili seferberlik doğrultusunda faydalı kılınmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, bahse konu bağlamdan hareketle ulus inşası sürecinde edebiyat kurumuna ne tür bir rol atfedildiğini ve edebiyattan ulusal hafıza ve kimlik inşası noktasında nasıl yararlanılmaya çalışıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Uluslaşma programı çerçevesinde edebiyat kurumundan hem Cumhuriyet inkılaplarına ayak uydurarak kendini yenilemesi hem de bu inkılapların halka benimsetilmesi hususunda telkin vasıtası olarak işlevselleşmesi beklenmekteydi. İnkılap Edebiyatı şeklinde adlandırılacak bir hareket etrafında örgütlenen faaliyetlerde bir taraftan yeni rejimin ufku doğrultusunda bir edebiyatın nasıl kurgulanabileceği geniş kapsamlı olarak tartışılmış bir taraftan da ulusal edebiyat kanonu tasarlanmaya çalışılmıştır. Araştırmada öncelikle edebiyat tarihinde şimdiye dek üzerinde pek durulmamış olan bu hareket hakkında birincil kaynaklardan hareketle bir değerlendirme sunulacak, ardından örnek eser ve vaka incelemeleriyle nasıl bir edebiyat anlayışı inşa edilmeye çalışıldığı irdelenecektir.
Necip Fazıl Kısakürek'in şiirlerinde kelime dünyası

Üslup, dilin yazınsal cephesi olan edebiyat sanatı içerisinde, sanat ve sanatçının analizinin yapılabileceği form bazında bir öğedir. Dilin temel taşlarından olan kelimeler ise bilhassa şiir gibi, yoğun ve mana yönüyle karmaşık türlerde üslubu belirleme açısından en belirgin ipuçlarını oluştururlar. Daha önce yapılan üslup çalışmalarından farklı olarak bilgisayar destekli üslup incelemeleri vermiş olduğu matematiksel veriler ile daha kesinlikli sonuçlara ulaşma kolaylığı sağlamaktadır. Kelime kullanım sıklığı, kelime gruplarının dağılımı, cümle dağılımı n. gramlar gibi kendi içinde inceleme alt başlıkları sunan sistem, form ve içerik incelemelerinde kolaylık sağlamanın yanında, detaylı analizlere ve sonuçlara ulaşma ayrıcalığı da sağlar. Şiirde farlı bir ahenk ve ses efekti sunan, kaotik ruh ve zihinsel yapısı ile geniş bir imgelem dünyası hazırlayan Necip Fazıl, bireyselliğin dışında toplumla iç içe olgulara da şiirinde alan açar. Sanatçının değişik perspektifteki sanat eğilimi, zengin bir kelime kadrosu oluşturur. Kelimenin sanatçıların sanatsal eğilimlerinden, yaşantılarından, inanç ve değerler dairesinden bağımsız olamayacağı düşüncesi ile daha çok kelime eksenli bir çerçeve de kalınarak çalışmaya yön verilmiştir
Huruf-ı Heca Üzre Mürettep Şiir Mecmu'ası

Bu çalışmada, XVIII. yüzyılda tertiplenmiş ve müellifi bilinmeyen 'Huruf-ı Heca Üzre Mürettep Şiir Mecmu'ası' başlıklı eser, transkribe edilerek söz konusu dönemde kaleme alınmış nazireler ve şiirler tespit edildi. Eserde 25 adet nazire bulunmakla birlikte söz konusu nazireler, Şiirine Nazire Yazılan Şair, Nazireyi Yazan Şair, Vezni, Gazelin Başlığı, Konusu, Redifi, Kafiyesi, Yüzyılları' başlıkları altında incelendi. Gazellerin her birinin hem 'nazire' başlığı altında kaydedilmesi hem de model şiirle konu, vezin, kafiye ve redif bakımından benzerlik göstermesi söz konusu gazellerin nazire tanımına ve ölçütlerine uygun olduğunu gösterdi. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi adına nazirelerle ilgili bilgiler ve tespitler tablo şeklinde sunuldu. Şairlerin mecmu'ada yer alan şiirleri ile divanlarında yer alan şiirleri ise gazel, beyit ve kelime bakımından karşılaştırıldı. Bu mukayese sonucunda 'Na'ili Efendi, Nabi Efendi ve Fuzuli' adlı üç şairin şiirlerinin farklı olduğu tespit edildi. Bazı gazellerin şairlerin divanlarında bulunan gazellerle büyük oranda farklılık gösterdiği, bazılarında beyit, bazılarında ise kelime değişikliği olduğu görüldü. Bütün bu unsurlar tablo halinde ayrıntılı ve düzenli bir şekilde ortaya konuldu. Yazma nüshada te'lif ve istinsah tarihine dair kesin bir bilgi verilmediği gibi eserdeki şairlere bakıldığında XVI, XVII ve XVIII. yüzyılda yaşamış isimler olduğu görüldü. Mecmu'ada dönem olarak diğer şairlerden geç bir yüzyılda yaşamış oldukları bilinen; Nahifi, Koca Ragıp Paşa ve Kuburizade gibi şairlerin şiirlerinin kayıtlı olması eserin XVIII. yüzyılda yazıldığı ihtimalini doğurdu. Mecmu'ada XVI. yüzyıldan 9, XVII. yüzyıldan 20, XVIII. yüzyıldan 10 şair mevcut olmasına rağmen 5 şairin de hangi yüzyılda yaşadığı kesin olarak tespit edilemedi. Tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 'Eserin Müellifi, Eserin İsim Meselesi, Eserin Yazılış Tarihi Meselesi, Nüsha Tavsifi, Mecmu'anın Dış Özellikleri, Muhteva, Mecmu'ada Yer Alan Şairler ve Şairlere Ait Gazel Sayıları' konu başlıkları altında eserin incelemesi yapıldı. İkinci bölümde ise mecmu'anın transkripsiyonlu metni ve özel adlar dizini verildi.
HeváyÌ'nin Diván-ı Hicv-i Gazeliyyát-ı NábÌ eseri ile NábÌ'nin Diván'ının karşılaştırılması

17. yy. Divan şiirinde Mahallileşme akımının ortaya çıkarmış olduğu halk dili kullanımı çok yaygınlaşmıştı. Birinci sınıf şairler elinde sanata dönüşen halk dili kullanımı, ikinci sınıf şairler elinde şiir dilinin bayağılaşmasına sebep oldu. Nabi ve Hevayi arasındaki şairlik farkını ortaya çıkaran en önemli neden budur. Hevayi'nin hezlleri onun şiir dilini ne kadar basitleştirdiğinin da bir kanıtıdır. Bu çalışmadaki amacımız, şiir dilinin 17. yy. da iki şair tarafından ne kadar farklı şekilde kullanıldığını ortaya koymaktır. Amacımıza ulaşmak için Hevayi'nin Nabi'nin gazellerine yazdığı tehzil yollu nazirelerini, bunların aralarında bulunan anlam farklılıklarını ve şairlerin hayata bakışlarını şiirlerini karşılaştırdık.
Tencere yuvarlandı kapağını buldu

Osmanlı Devleti'nin son dönem aydınlarından Mizancı Murad Bey, tarih, siyaset, edebiyat sahalarında eserler vermiş ilim, fikir ve aksiyon adamıdır. Birçok sahada eserler vermiş olan Mizancı Murad 'Tencere Yuvarlandı Kapağını Buldu' adlı dört perdelik tiyatro eserinde gençlerin evlenme mevzuunu ele alır. Eser, dilinin sadeliği ve canlı bir üsluba sahip olması bakımından dikkat çekmektedir. 1325 yılında Arap harfleriyle basılan bu eseri önce günümüz harflerine aktardık. Daha sonra metindeki deyim ve atasözlerini tespit ettik ve metnin sözlüğünü hazırladık.
Yusuf Hakkı Divanı

Danışman: Ali TORUN Yusuf Hakkı, XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı şairlerindendir. Mevcut olan tek eseri 'Yusuf Hakkı Divanı'dır. Nakş-bendi tarikatına mensup olan Yusuf Hakkı ile ilgili kaynaklarda fazla bilgi mevcut değildir. Ancak Divan'ın tetkikinden tahsil görmüş olduğu anlaşılmaktadır. Hacı Dede diye maruf Üsküdarlı Şeyh Hüseyn Nakş- bendi'ye intisab etmiş ve ona halife olmuştur. 1775 yılında kaleme aldığı Divan'ındaki 87 şiir ve 1 hatime, din- tasavvuf içeriklidir. Şiirlerin tamamı aruz vezni ile kaleme alınmıştır. Gaye, dini, tasavvuf ve ahlaki görüşleri telkin olduğu için dış ahenk ikinci plana itilmiştir. Eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi'ndedir. Divan'da, şairin dünya görüşünü, edebi kişiliğini ve devrin dil-üslup hususiyetlerini görmek mümkündür.
Türk edebiyatında kadın temsillerinin arkasındaki söylem ve felsefe

Türkiye'nin modernleşme süreçlerinde görece kısa bir zaman dilimi içinde kadınların statüsünü etkileyen önemli inkılaplar gerçekleşmiştir. Ancak, hem bu inkılapların topluma homojen bir şekilde yansıyamaması hem de erken Cumhuriyet döneminden sonra aynı şevkle sürdürülmemesi sebebiyle kültürel algıların ve gündelik yaşam pratiklerinin dönüşümü tamamlanmamıştır. Ortak yaşamı şekillendiren ve anlamlandıran deneyimler kadınlar aleyhine geleneksel biçimini korumuştur. Bunda toplumsal bunalımlardan kurtuluşu geçmişşe dönmede bulan görüşlerin kadın özgürlüğüne yönelik protestoları ve kadının statüsündeki değişiklikleri gerekli görenlerin de söylemlerine yansıyan direnç unsurları rol oynamıştır. Bu çalışmanın amacı, kadınların değişen statülerine ilişkin dirençlerin edebi eserlere nasıl yansıdığını tespit etmek, edebi eserler vasıtasıyla toplumsal ve özel alanda cinsiyetçi kültürün ve cinsiyet kimliklerinin üretilme ve meşrulaştırılma biçimlerini göstermektir. Bu amaçla, kadının tarihsel süreçteki yeri ve modernleşme süreçlerinin belli başlı ideolojilerinin kadına yaklaşımı, sosyolojik araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir. Modernleşme süreçlerinin kanonik metinlerinden toplumcu gerçekçi edebiyat akımına uzanan geniş bir dönemden, temsil edici nitelikte edebiyat eserleri, ders kitapları, köşe yazıları, denemeler ve kitaplar incelenerek kadın temsillerine temel olan söylem ve felsefe, bağlamına oturtulmaya çalışılmıştır. Çalışmada, modernleşme süreçlerinde şekillenen cinsiyet rejiminin temellendiği felsefe, bu rejimin işlevselliği ve kültürde var olan cinsiyetçi algıların edebiyattaki izdüşümleri ile üretilme ve meşrulaştırılma biçimleri ortaya konmuştur.
Melike Ayyar destanı motif incelemesi

Bu çalışmamda Melike Ayyar adlı Özbek destanını Türkiye Türkçesine çevirip, üzerinde motif incelemesi yapmaya çalıştım. Yaptığım çalışmayla hem Özbek Türkçesini öğrenmeyi, hem de Özbek Türklerine ait yaşayış, inanç, gelenek görenek gibi kültür birikimlerini tespit etmeyi amaçladım. Özbek Türkçesinden Türkiye Türkçesine yaptığım çeviri ve destan üzerinde motif incelemesi ile bunu gerçekleştirmiş oldum. Yapılan çevirinin ardından motif incelemesi çalışmalarını karşılaştırmak üzere Doç. Dr. Naciye YILDIZ'ın doktora tezi olan Manas Destanı ve Kırgız Kültürü ile İlgili Tespit ve Tahliller adlı kitabı ve yine Doç. Dr. Naciye YILDIZ'ın Hemra ve Hurlika Hikayesinin Üç Eş-Metni Üzerinde Bir Değerlendirme adlı kitabından, Prof. Dr. isa ÖZKAN'ın Yusuf Bey-Ahmet Bey 'Bozoğlan' Destanı ve Doç. Dr. Metin ERGUN-Gaynislam İBRAHİMOV'un Başkurt Halk Destanları adlı çalışmalardan yararlandım. Böylelikle diğer lehçelere ait kültür birikimlerinin ortaklık ve ayrılıkları ortaya çıkmış oldu. Yaptığım çalışmam sırasında ulaştığım neticeler tezimin sonuç bölümünde belirtilmiştir.
Anadolu'yu Türkleştirenlerin isimleri - Kitab-ı Cihan-numa'da geçen özel isimler üzerinde bir deneme -

Anadolu'nun Türkleşmesiyle ilgili meseleler, bugüne kadar bütün yönleriyle aydınlatılmamıştır. Bu çalışma, Anadolu'daki ilk dönem Türklerinin kullandıkları özel adları incelemek ve bu yönden meseleye katkıda bulunmak gayesiyle yapılmıştır. Bunun için, bu devreyi anlatan kroniklerin en hacimlilerinden olan Kilab-ı Cihun-nüma seçilmiştir. Eserde geçen bütün özel adlar tespit edilmiş; bunlardan Türkçe olanlar; ses, yapı, köken ve anlam yönünden incelenmiştir. Ayrıca, bunların temel tipleri ortaya konularak yapı ve anlamlarına göre tasnif edilmiştir. Her özel adın, öncelikle, yapı ve köken bakımından tahlili yapılmış; sonra Türkiye Türkçesindeki anlamı verilmiş; daha sonra da tarihi seyri üzerinde durulmuştur. Bundan sonra metinde geçen cümlelerden bir tanesi örnek olarak verilmiş ve Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Eserde tespit edilen ve Türklere ait olan şahıs adlarının % 70'i Türkçe; kalan % 30'luk kısım, Arapça veya Farsça kökenlidir. Rumca kökenli şahıs adına ise hiç rastlanmamıştır. Çalışmada, şahıs adlarının yanı sıra askeri, idari ve dini konularda çeşitli unvan, makam, görev ve kurum adlan da tespit edilmiştir. Bu tür adayların % 66'sı Türkçe; kalan %34'ü ise, Arapça veya Farsça kökenlidir. Anadolu'nun Türkleşmesi meselesine ışık tutabilecek en önemli dil malzemesi şüphesiz yer adlarıdır. Tespit edilen yer adlarının % 64'ü Türkçe, % 3'ü Arapça veya Farsça kökenlidir. Bunların Türkler tarafından verileceği göz önüne alınırsa bu oran % 67' ye çıkar. Kalan % 33'ü de Rumca veya diğer dillerindendir. Bu, 15. yüzyıla kadar Anadolu'daki yerleşim birimlerinin çoğunlukla Türkler tarafından kurulduğu anlamına gelir. II
Siniden masaya: Türk romanında sofra

Yemek, insanoğlunun yaşamını sürdürebilmesi için en temel ihtiyaçlarından biridir. Hayatın bu gerekliliğinin sosyal hayattaki yansımasını ise birlikte oturulan sofralar oluşturur. Tarih boyunca birçok devlet kuran ve geniş bir coğrafyaya yayılan Türklerin kendilerine has yeme içme alışkanlıkları ve sofra kuralları vardır. Ancak bunlar, yüzyıllar içerisinde, özellikle Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma sürecinden sonra büyük ölçüde dönüşür ve değişir. Sözlü ve yazılı büyük ve zengin bir birikime sahip olan Türk edebiyatında yazarlar yemeği birçok farklı amaç için kullanmışlardır. Eserlerinde kendi yemek zevklerini ve sofra anılarını aktarmalarının yanı sıra toplumu yönlendirmek, öğretici bir rol üstlenmek, sosyal ve siyasi eleştirileri yemek ve sofra üzerinden, bu mekanda dile getirmek yazarların başvurduğu yöntemler arasındadır. Bu sebeple Türk romanında sofraya bakmak uzun ve ayrıntılı bir çalışmayı zorunlu kılar. Siniden Masaya: Türk Romanında Sofra başlıklı bu tez, Türklerin değişen sofra kültürlerinin Türk romanına yansımasını ve eserlerdeki işlevlerini saptamayı amaçlamaktadır. Roman türü, Türk edebiyatına Batılılaşma hareketinden sonra girmiştir. Bu sebeple değişen sofra kültürüyle edebiyata yeni giren bu Batılı türün ilişkisini tespit etmek, sofranın romanların yapısına bir katkısının olup olmadığını saptamak tezin belli başlı amacını oluşturmaktadır. Tezin Giriş bölümünde, sofra, yiyeceklerden azade düşünülemeyeceği için eski Türklerden itibaren yeme içme alışkanlıklarına, dinlerin yemek ile ilişkisine, sofra kurallarına ve yemek kitaplarına ana hatlarıyla yer verilmiştir. I. bölümde Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma macerasının sofraya ve sosyal hayata yansıması, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın toplumsal ve ekonomik etkileri, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla değişen devlet yapısı ve Atatürk'ün sofrası ele alınmıştır. II. bölüm tezimizin odak noktası olan sofranın romanlardaki kullanımına, işlevlerinin tespit edilmesine ayrılmıştır. Bu sebeple Tanzimat Dönemi'nden 2013 yılına kadar yüz kırk beş roman incelenmiş, bunların içinden söz konusu ilişkiyi yansıtan en iyi örnekler kullanılmaya gayret gösterilmiştir. Bu bölümde Türk romanında sofranın kırk beş farklı işlevde kullanıldığı tespit edilip metinlerden örnekler ve analizlerle başlıklar açıklanmaya çalışılmıştır. Bu sofralar, kendi içinde romanlarda işlevsel olarak en çok rastlanılandan en aza doğru sıralanmıştır. Başlıkların altındaki örneklerde de en başat olanlar ilk sıralarda verilmiştir. Bu bakımdan sıralamada romanların yayımlanma tarihi değil, örneğin niteliği göz önünde bulundurulmuştur. Aynı romanda birden fazla başlığa dahil edilebilecek sofralar, hangi özellikleri ağır basıyorsa o kapsamda değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra romanın içindeki farklı sofralar, belirlenen başlıklar için iyi birer örnek oluşturuyorsa aynı esere birden fazla kez yer verilmiştir. Konumuzun kapsamı itibariyle sadece örnekleri desteklemek adına kullandığımız birkaç öykü ve anı dışında diğer edebi türler değerlendirmeye alınmamıştır.
Şule-i Edep dergisinin çeviri yazısı ve edebiyat ile ilgili metinlerin incelenmesi

Şule-i Edep dergisi, on dokuzuncu yüzyılda edebiyatta yenileşme dönemi adı verilen Tanzimat edebiyatının sonlarına doğru 1897'de İzmir'de çıkan ilk edebiyat dergisidir. Derginin ilk sayısında Bir ifade adlı başlıklı yazıda İstanbul'da edebiyat ve fenle ilgili birçok dergi çıkmaktadır ve bu dergilere nazaran İzmir'de de böyle bir derginin çıkabileceği beyan edilmiştir. Derginin sahibi Tokadizade Mehmet Şekib, babası Mehmet Nuri Efendi'den ve dönemin en iyi hocalarından Arapça, Farsça dersleri almış kendisini çok iyi yetiştirmiş, Klasik Türk edebiyatın çizgisini devam ettiren bir yazardır. İzmir'de Şule-i Edep dergisinin çıkması edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırmıştır. Şule-i Edep dergisi dönem olarak II. Abdülhamit dönemine rast gelmektedir. Derginin tüm sayılarının günümüz harflerine çevrilmesi, dergide yer alan edebi metinlerin tespit edilip sınıflandırılarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın sonucunda Türk edebiyatına çeviri yazı ve incelemede zenginlik kazandırılmış olacaktır. Aynı zamanda on dokuzuncu yüzyıl Türk edebiyatı hakkında bilgi elde edilecektir. Bu çalışma, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmuştur. Derginin giriş kısmında on dokuzuncu yüzyıldaki Osmanlı Devleti sınırlarında faaliyet gösteren süreli yayınlar tanıtılmıştır. Yine giriş kısmında çalışmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve bölümleri hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde, Şule-i Edep dergisi, şair ve yazar kadrosu, Şule-i Edep dergisi hakkında bilgiler ve basıldığı matbaaların isimleri verilmiştir. İkinci bölümde Şule-i Edep dergisinin edebiyatla ilgili metinler incelenmiş ve bu metinler yazar ve şairleri ile birlikte tablo şeklinde gösterilmiştir. Üçüncü bölümde Şule-i Edep dergisinin çeviri yazısına yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise Şule-i Edep dergisi ve dönem hakkında inceleme ve tespitler sonucu genel bir değerlendirme yapılmıştır.