Obez çocuklarda nonalkolik yağlı karaciğer hastalığının değerlendirilmesi

AMAÇ: Obezite tüm dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde beslenme alışkanlığının değişmesi ile birlikte artan bir sorun haline gelmektedir. Obezite ile birlikte hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, dejeneratif artrit, tromboflebit, karaciğer yağlanması gibi birçok hastalık arasında sıkı bir ilişki olduğu, şişman kişilerde yaşam süresinin kısaldığı, ayrıca erişkin şişmanların büyük çoğunluğunda bu durumun başlangıcının çocukluk yaşlarına uzandığı iyi bilinmektedir. Bu nedenle çocukluk yaşlarındaki şişmanlık günümüzde önemli bir sağlık sorunu olarak ele alınmaktadır. Çalışmamızda obezite ile birlikte sık olarak araştırılan hiperlipidemi ve kardiyovasküler hastalıkların yanında önemle üzerinde durulması gereken bir diğer önemli yan etki olan karaciğer yağlanmasının değerlendirilmesi ve üzerinde önemle durulması gerekliliğin vurgulanması amaçlanmıştır. Araştırma da karaciğer yağlanmasının radyolojik ve biyokimyasal parametreler kullanarak değerlendirilmesi uygun görüldü. GEREÇ VE YÖNTEMLER: 05 Temmuz 2009- 01 Ocak 2010 tarihleri arasında İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji ve Gastroenterohepatoloji Bilim Dalları Polikliniklerinde takip edilen 9-18 yaş arasında obezite nedeniyle takip edilen hastalar rastgele seçilerek çalışmaya alındı. Obezite vücut kitle indeksi > 2 SD üzeri olarak tanımlandı. Başvuru anında demografik özellikler, tıbbi hikaye ile ilgili çocuğa ait bilgiler ebeveyn ve kendinden alındı. Çocuğun fizik muayene bulguları da kaydedildi. Hastaların poliklinik muyene sırasında istenen lipit profilleri ve karaciğer transaminazları kaydedildi. Bu obez hastalara İstanbul Tıp Fakültesi Radyodiagnostik Anabilim Dalı'nda karaciğer ultrasonografisi, karaciğer manyetik renonans görüntülemesi çekildi. Ayrıca hastalardan alınan serumlarda ELİZA yöntemi kullanılarak adiponektin düzeyleri çalışıldı. Kontrol grubu ise obez olmayan olgulardan seçildi. Kontrol grubunda, USG'de karaciğer yağlanması değerlendirildi ve serum adiponektin düzeyleri çalışıldı. Adiponektin düzeyleri İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenterohepatoloji Laboratuarı'nda ELİZA yöntemi kullanılarak çalışıldı. İstatistikler SPSS 15.0 paket programı kullanılarak yapıldı. BULGULAR: Çalışma süresince 47 çocuk değerlendirildi. Obezitesi olan hasta grup karaciğer Manyetik rezonans diksiyon yöntemi ile karaciğer yağlanmasına göre ikiye ayrıldı. Görüntüleme yöntemlerinin yağlanmayı ayırmada arasında fark saptanmaz iken derecelendirmede farklılıklar saptandı. Karaciğer yağlanması saptanmayan obezler ile karaciğer yağlanması olan obezler kendi arasında kıyaslandığı zaman ALT düzeyleri, trigliserit düzeyi ve HDL düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Adiponektin düzeyleri arasında obez iki grup arasında fark anlamsız iken, obez olmayan kontrol grubu ile kıyaslandığı zaman anlamlı olarak düşük saptandı. SONUÇ: Karaciğer yağlanmasının değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden manyetik rezonans görüntüleme yöntemi, daha objektif tanı kriterleri içermesi, kişiden bağımsız olması, yağlanma derecelendirilmesinde daha net veriler elde edilmesi nedeniyle daha uygun bir yöntem olarak düşünülmesine rağmen yağlanmayı saptamada her iki görüntüleme yöntemi yakın sonuçlar vermiştir. MRG yöntemi, maliyeti yüksek ve hasta uygunluğunun tam olması şartı dejavantajlarıdır. Adiponektin açısından hastalar ele alındığında karaciğerde yağlanma olup olmaması fark etmeksizin her iki oez grupta kontrol grubuna göre düşük saptanmıştır.