turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk Ceza Kanunu' nda hakaret suçu ve suça ilişkin ağırlaştırıcı sebepler

KAYABAŞI, Murat, 'Türk Ceza Kanunu'nda Hakaret Suçu ve Suça İlişkin Ağırlaştırıcı Sebepler', Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale, 2019. Bu tez, pratikte en çok karşılaşılan hakaret suçunu ve suçun ağırlatırıcı sebeplerini, doktrindeki tartışmalar ve yargı kararları ışığında derinlemesine incelemek maksadıyla kaleme alınmıştır. Bilindiği üzere, insanın kişiliği sadece maddi değerlerden oluşmamakta, manevi değerleri de içinde barındırmaktadır. Bu manevi değerlerin başında da kişinin onur, şeref ve saygınlığı gelmektedir. Hemen hemen gelişmiş bütün ülkelerin hukuk sistemleri söz konusu manevi değerleri, hem Anayasal hem de yasal koruma altına almıştır. Ülkemizde de kişilerin onur, şeref ve saygınlığı hem Anayasal hem de yasal olarak korunmaktadır. Söz konusu yasal koruma, 5237 sayılı TCK'nın 'Özel Hükümler' başlıklı ikinci kitabında, 'Kişilere Karşı Suçlar' başlıklı ikinci kısmın 'Şerefe Karşı Suçlar' başlıklı sekizinci bölümünde 125 ila 131. maddeler arasında düzenlenen hakaret suçuna ilişkin hükümlerle sağlanmaktadır. Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, 'kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığıdır.' Hakaret suçunun 'somut bir fiil veya olgu isnat etmek' veya 'sövmek' suretiyle işlenebileceği 125. maddede ifade edilmiştir. Ayrıca mezkur maddede suçun ağırlaştırıcı sebepleri de ayrı ayrı belirtilmiştir. Kaleme aldığımız bu tezde; suçun temel şekli hakkında genel bilgiler ve benzer suçlarla karşılaştırılması birinci bölümde, suçun unsurları ve ağırlaştırıcı sebepleri ikinci bölümde, ceza sorumluluğunu hafifleten ve ortadan kaldıran nedenler, suçun özel görünüş biçimleri, muhakeme ve yaptırım da üçüncü bölümde detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Bunu sağlarken literatür taramasına dayalı tarama-değerlendirme yöntemi kullanılmış olup, konuya dair akademik makaleler, kitaplar, tezler, diğer bilimsel eserler ve güncel yargı kararları incelenmiş, zaman zaman doktrindeki tartışmalardan faydalanılmıştır.
Marka Hukukunda dürüst kullanım ilkesi

Marka hakkı, marka sahibine mutlak, tekelci yetkiler verirken, diğer taraftan bu hak, serbest rekabetin korunması ortak amacının doğal sınırlarına kadar korunmakta, böylece marka hakkının mutlak vasfının, rekabet kısıtlayıcı herhangi bir etkisinin ortaya çıkmasını da engellenmesi hedeflenmektedir. Buna göre özetle, üçüncü kişi veya işletmeler bir başkasının tescilli markasını dürüst bir şekilde olmak kaydıyla sahibinden izin almadan kullanabilirler. Dürüstlük ilkesi, TMK m. 2 iyi niyet başlıklı temel ilke ile karıştırılmamalıdır. İyi niyet, bir hakkın kazanılması sonucunun elde edilmesini engelleyici nitelikteki durumu bilmemek veya bilebilecek durumda olmamayı ifade etmektedir. Dürüstlük kuralı ise bir kimsenin haklarını kullanmasında veya borçlarını ifa etmesinde dürüst davranması gerekliliğini öngörmektedir. Dürüstlük ilkesi, bir kimseden hakların kullanılmasında ve borçların ifasında, doğru dürüst, namuslu, sadakatli bir kimseden beklenen davranışı ifade eder. Dürüst kullanımın temel ölçütü markanın, marka sahibi dışındaki kişilerce, 'dürüstçe kullanılması' ve 'ticari hayatın olağan akışı içinde kullanılması' dır. Dürüstçe kullanım koşulu ile kastedilen, ticari teamüllerdir. Dürüstlük ilkesi adı altında getirilen bu sınırlama ile üçüncü kişilerin ticari ve sınai alanda marka haklarının herhangi bir zarara uğramaması da amaçlanmaktadır. Çalışmamızda marka hakkı kapsamına getirilen bu istisna hükmü ulusal ve uluslararası sistemler, doktrin ve Yargıtay kararları çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.
İlamlı icrada taşınmazın tahliyesi ve teslimi

İlamlı icrada taşınmazın tahliyesi ve teslimi, İcra ve İflas Kanunu'nda 26 ile 29. maddeler arasında düzenlenen bir hukuki kurumdur. Bu takip yolu ile alacaklı, mahkemeden almış olduğu, taşınmazın tahliyesi hakkında lehine bir hüküm içeren ilamı icra dairesine vererek takip talebinde bulunur. İcra dairesi takip talebini aldıktan sonra, ilamda adı geçen taşınmazın tahliyesini ve teslimini emreden bir icra emri düzenleyip bunu taşınmazı elinde tutan borçluya gönderir. Gönderilen icra emrinde borçlunun söz konusu taşınmazı yedi gün içinde tahliye ve teslim etmesi istenir. Borçlu kendisine verilen bu emri tutar ve taşınmazı yedi gün içerisinde tahliye ve teslim ederse ilamlı icra takibi son bulur. Borçlu yedi gün içerisinde taşınmazı tahliye ve teslim etmezse icra memuru tarafından taşınmazdan zorla çıkarılır. Yapılan bu çalışmada amaç, ilamlı icrada taşınmazın tahliyesi ve teslimi kurumunu tüm yönleriyle inceleyerek bu hukuki kurumun açıklanmasına ışık tutmak, aynı zamanda uygulamada ortaya çıkan ve hem alacaklı hem de borçlunun veya üçüncü kişilerin mağduriyetlerine yol açan bazı durumların üzerinde durularak, bu gibi durumların önüne geçilmesi için zorunlu hangi kanuni düzenlemelerin yapılması gerektiğini belirlemektir.
Türk adli yargı sisteminde savcılık kurumu

Türk Adli Yargı Sisteminde Savcılık Kurumu konulu bu çalışmada, savcılık kurumunun bugüne kadar olan gelişimi, hukuki niteliği, diğer ülke örnekleri, uluslararası ilkeler, hukuki statüsü, diğer yargı kollarındaki savcılık kurumlarından farkı, savcı olabilme koşulları, savcılık teşkilatı, ceza muhakemesi süjeleri ile olan ilişkisi, Hakimler ve Savcılar Kurulu ve Adalet Bakanı karşısındaki konumu, adli kolluğu sevk ve idaresi, ceza muhakemesi hukukundaki görevleri, işlemlerin denetimi, özel hukuktaki görevleri, infaz hukukundaki görevleri, idari görevleri, idari-cezai-hukuki sorumluluğu ele alınmıştır. Bilhassa mevzuat (5271 s. CMK, 5237 s. TCK, 5275 s. CGTİHK, 5235 s. Kanun, 5352 s. Kanun, 5402 s. Kanun, 5326 s. Kanun) ve uygulama değişikliği, geniş kapsamlı bir çalışmayı gerekli kılmıştır. Konuya ilişkin yargı kararlarına geniş yer verilmiştir.
Ceza Muhakemesi Hukukunda istinaf

Ceza muhakemesinin gayesi olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için maddi meselenin denetimi şarttır. Madde meselenin denetimi ise; ancak sözlülük, açıklık, yüze karşılık ve doğrudan doğruyalık ilkelerine göre tarafların, tanıkların ve tüm kanıt kaynaklarının katıldıkları bir duruşmayla, öğrenme muhakemesi yapılmasıyla olanaklıdır. İstinaf kanun yolunda, ilk derece mahkemesinin son kararları hem maddi yönden, hem de hukuki yönden denetlenir. İstinafın gayesi, maddi meseledeki hatanın giderilmesi, yani maddi gerçeğe ulaşmaktır. İstinaf, maddi olgunun ikinci kez incelenmesini sağladığından, bu konuda yapılmış olan hataların giderilmesini temini nedeniyle, sadece sanık için değil, aynı zamanda suçtan zarar gören ve devlet yönünden de bir garantidir. Bunun yanında istinaf sayesinde Yargıtay'ın maddi sorunlarla değil, sadece hukuki sorunlarla uğraşması; asıl fonksiyonu olan içtihat mahkemesi olarak hukuk yaratması mümkün olacaktır. İstinaf mahkemesi; maddi olguları, ilk derece mahkemesinin tespitleriyle bağlı olmaksızın, yeniden ve bağımsız olarak tartışır. Bu nedenle istinaf muhakemesinde önemli maddi olguların açıklığa kavuşturulması gerekir. Maddi gerçeğin araştırılması görevi istinaf muhakemesinde delillerin toplanmasının kapsamını belirlemektedir. İstinafın sadece denetim muhakemesi değil, aynı zamanda ilk derece muhakemesinden bağımsız, ikinci bir ilk derece muhakemesi olduğu göz ardı edilmemelidir. Ancak bu husus, ilk derece mahkemesince yapılan bütün maddi tespitlerin geçersiz sayılarak, yeni baştan muhakeme yapılması anlamına da gelmemektedir. Ceza Muhakemesi Kanunundaki istinafa ilişkin düzenlemelerin maddi tespitlerin gerekli görüldüğü ölçüde tekrarlandığı dar anlamda istinaf uygulamasını amaçladığı açıktır. Hukuki meselenin yanında maddi meselenin de denetimine imkan veren dar anlamda istinaf uygulamasının, hem muhakeme süresinin uzamasını engelleyeceği, hem de maddi hataların giderilmesini sağlayacağı düşüncesindeyiz.
Marka hakkına tecavüz sayılan ve sayılmayan fiiller

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, marka hakkına tecavüz teşkil eden fiiller ve marka hakkının kullanılması ile ilgili yenilikler getirmiştir. Bu çalışmada, Türk marka hukukunda, tescilli bir marka aleyhinde tecavüz teşkil eden ve etmeyen fiillerin neler olduğu incelenmiştir. Bu incelemede SMK hükümleri, mülga 556 sayılı KHK hükümleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Konu hakkındaki Avrupa Birliği Adalet Divanı ve İsviçre Federal Mahkemesi kararları ile kabul edilen ilkelere değinilmiştir. SMK ile yeni getirilen marka tecavüzü fiilleri arasında, işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması ve işaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması bulunmaktadır. Bir başka yenilik, marka, patent veya tasarım hakkı sahibinin, kendi hakkından önceki tarihe sahip marka sahibinin açmış olduğu tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremeyeceği hükmüdür. Öte yandan SMK ile marka hakkının kullanılmasına yeni getirilen sınırlamalar da bulunmaktadır. Örneğin tecavüz davasının davalısına davaya dayanak gösterilen ve 5 yıldır tescilli bulunan markanın kullanılmadığı def'ini ileri sürme hakkı tanınmıştır. Bir başka yenilik 'sessiz kalma yoluyla hak kaybı' ilkesinin hükümsüzlük davaları bakımından düzenleme altına alınmış olmasıdır.
العرف وأثره في المعاملات المالية

Bu tezde usul-ü fıkıh ilmindeki örf konusu ve örf konusunun alış-verişteki tatbikatı incelendi. Öncelikle örfün tarifi yapıldı ve örf kavramının oluşumu anlatıldı. Sonra örfün delil oluşu ve alimlerin örfle amel konusundaki ihtilafları delilleriyle beraber anlatıldı ve tarafların delilleri değerlendirildi. Ayrıca örfün şartları, önemi, kullanım alanları ve deliller içerisindeki konumu ele alındı. Sonra örfün kısımları ve bu kısımların alış-veriş babındaki tatbikatı anlatıldı. Araştırmacı örfü üç kısım olarak ele aldı ve konuyu incelerken tümdengelim metodunu kullandı. Ayrıca üç kısım için ayrı ayrı eski ve yeni örnekler verdi. Sonra örfle ilgisi olan fıkhi kaideler anlatıldı. Araştırmacı 'Zamanın değişmesiyle ahkamın değişmesi inkar edilemez' kaidesi için özel bir bahis açtı. Bu kaidenin manasını, delillerini, sübutunu ve örften etkilenen hükümleri anlattı. Bu hükümleri anlatırken pratikten örnekler verildi ve bu örneklerin insanların örf ve adetlerinin değişmesiyle nasıl değiştiği izah edildi. Yapılan Bu Çalışmada Şu Sonuçlara Ulaşılmıştır: a. İstisnasız olarak alimlerin hepsi örfü delil alarak kabul etmiş ve örfle amel etmiştir. Ancak örfün delil olması konusunda alimler ikiye ayrılmıştır. Bazıları onu müstakil ve asıl delil kabul ederken, bazıları ikincil ve tabi delil kabul etmiştir. İnceleme ve araştırmada sonucunda örfün ikincil ve tabi bir delil olduğu görüşünün tercihe şayan görüş olduğu ortaya çıkmıştır. Çünkü örf kendi başına bir hüküm ortaya koyamaz. Örfle irtibatlı olan bütün hükümler diğer ana delillerle irtibatlıdır. b. İslam hukukunda örfün çok önemli bir yeri vardır. Özellikle Şeriatın maksat ve gayelerini ortaya koymada örfün etkisi büyüktür. Örf, İslami hükümlerin insanlar açısından ne derece uyumlu olduğunun en önemli delillerinden ve İslam fıkhının zengin kaynaklarından biridir. İnsanların ve toplumların örf ve adetlerini bilmek müçtehit, müftü ve kadı için olmazsa olmaz şartlardandır. c. Örfün kısımlarını bilmenin büyük faydaları vardır. Bu bilgi araştırmacıya araştırma yaparken daha bir dikkatli olmasını sağlar ve hükmü vakıaya uyarlarken yardımcı olur. d. Kavaidu'l-fıkhiyye ilminde örf konusuyla ilgili yeterince araştırma yapılmıştır. 'Adetler hakem tayin edilir' kaidesi, bütün fıkıh meselelerinin -bir şekilde- bağlantılı olduğu beş külli kaideden biridir. Mecelletü'l-Ahkami'l-Adliyye örf konusuyla alakalı on tane kaide zikretmiştir. Şüphesiz bu örfün fıkıh usulü ilminde ne kadar önemli olduğunu ifade etmektedir. e. İnsanların örf ve adetleri şüphesiz değişkendir. Devamlı değişir ve yenilenir. Örfe dayalı olan hükümlerde insanların örf ve adetlerinin değişmesine binaen değişir. Bu temel ilke İslam fıkhının genişliğine, uyumluluğuna ve bütün çağlar için elverişli olduğunun delilidir.
Bireysel iş hukukunda dava şartı arabululuculuk

Toplum içinde yaşayan bireyler birbirleri ile iletişim ve etkileşim içindedir. Bu nedenle aralarında uyuşmazlıkların çıkması olağan bir süreçtir. Uyuşmazlıkların çözümü bakımından taraflar empati ile hareket ettiklerinde sorunun çözümü kolaylaşmaktadır. Ancak bu zamana kadar taraflar, uyuşmazlık konusunda haklı olduklarını belgelemek için dava açma yolunu tercih etmişlerdir. Adalet Bakanlığı verilerine göre 2008 yılından bugüne kadar hukuk davaları artan bir ivme göstermiştir. Hukuk Mahkemelerinin 2011- 2018 yılları arasındaki dosya sayıları incelendiğinde 2018 yılında hukuk mahkemelerinde açılan dava sayısı 2011 yılına göre %24, 9 artış göstermiştir. Bu verileri iş mahkemeleri bakımından ayrıntılı incelemeye aldığımızda 2018 yılı istatistiklerine göre önceki yıldan devralınan dosya sayısı 351 507, yeni açılan dava sayısı 162 339, üst mahkemeden bozularak gelen dosya sayısı 26 310 olup toplam dosya sayısı 540 156'dır. Davaların genel ortalama görülme süresi istatistiki olarak 283 gün olmasına rağmen iş mahkemelerinde bu oran 629 gün olarak rapor edilmiştir. Bu veriler ışığında 2011- 2018 yılları arasında açılan davaların nerdeyse karara bağlanan davalar kadar olduğunu söylemek mümkündür. Bu da hakimlerin iş yüklerinin artmasına ve verilen kararların hukuka uygunluğunun tartışılmasına sebep olmaktadır. İş mahkemelerinde açılan davaların büyük bir kısmını alacak, tazminat ve tespit davaları oluşturmaktadır. Türkiye genelinde 2018 yılında iş mahkemelerinde açılan ve karara bağlanan davalarda 112 805 dava (%59,6) ile birinci sırayı alacak davası, ikinci sırayı ise 41 112 dava (%21,7) ile tespit davası almaktadır. Açılan davaların uzun sürmesi, yargılama masraflarının fazlalığı, mahkemelerin tarafsızlığına olan inancın zayıflaması ile uyuşmazlıkların alternatif çözüm yolları ile sonuçlandırılması arayışına girilmiştir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 07/06/ 2012 tarihinde kabul edilmesi ile uyuşmazlıkların arabuluculuk yolu ile çözümlenmesi hukuk sistematiğimizde yer edinmiştir. Türkiye'de yeni bir kurum olduğundan üzerinde tartışmalar yapılarak geliştirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle de inceleme konusu olarak bireysel iş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk konusu seçilmiştir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte bireysel iş hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk, dava şartı haline gelmiştir. Kanunun uygulama alanı sadece bireysel iş hukuku uyuşmazlıklarıdır. Toplu iş uyuşmazlıkları ayrı bir kanuna tabi olduğundan çalışmamızda yer almayacaktır. İş uyuşmazlıklarında açılan davalar işçi ve işveren arasındaki çalışma barışının bozulmasına neden olmaktadır. Açılan davalar sonucunda elde edilen kararların hakkaniyete uymadığı inancı, kararların icrasında yaşanan sıkıntılar devlete olan güveni de zedelediğinden toplumsal kaosa neden olmaktadır. Devlete güvenin olmadığı, toplum huzurunun sağlanamadığı ortamda suç oranları artmakta, bireyler hukuka aykırı çözümlere yönlenmektedir. Bunun önüne geçmek için özellikle iş uyuşmazlıkların çözümünde tarafların inisiyatif alarak sürece dahil olmaları önem arz etmektedir.
Hanefİ ve Hanbelİ mezheplerine göre şartlı nikah akdi

Tüm iki taraflı akitlerdeki temel prensip gereği, nikah akdinde de tarafların akde rızaları şarttır. Yapacakları evliliğe rızalarının tam olması için de taraflar bazı şartlar ileri sürmek isteyebilirler. İşte bu çalışmada, İslam Hukukuna göre bir nikah akdinin herhangi bir şart ileri sürülerek sınırlandırmaya uygunluğu, Hanefi ve Hanbeli mezhepleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmamız, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, metodu ve kaynaklarına yer verilmiştir. Birinci bölümde, araştırma konumuzu temellendirebilmek için nikahın tanımı ile genel olarak nikah akdinin hukuki niteliği, gayesi ve muktezası incelenip daha sonra nikah-şart ilişkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda, öncelikle şart kavramı ile bu kavramın içeriğinde bulunan ta'liki ve takyidi şart kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise, mut'a, muvakkat, hülle, şiğar ve misyar gibi belli isimlerle anılan şarta bağlı nikahlar ile literatürde geçtiği kadarıyla nikah akdi sırasında zikredilen kocanın çok evli olmaması, kadının ikamet ettiği beldesinden çıkarılmaması, mehir ya da nafaka verilmemesi gibi şartlar ele alınmıştır. Sonuç olarak, Hanefi mezhebinin nikah akdinde ileri sürülebilen şartlar konusunda çok sert bir tavır takındığı; Hanbeli mezhebinin ise bu konuda daha itidalli olduğu görülmektedir. Öte yandan Hanefilerin örfe uygun şartları da geçerli sayması, aslında nikah akdinde ileri sürülebilen şartlar yelpazesini genişleten bir düşüncedir. Bu nedenle, nikah akdinde öne sürülen şartların örf ve teamül halini alması durumunda bu şartların Hanefi mezhebine göre de caiz sayılacağı söylenilebilir.
Türk Hukukunda şartla salıverme

Çağdaş ceza hukukunda amaç, hükümlülerin iyileştirilerek topluma yeniden kazandırılmalarıdır. Bu amaca en uygun ceza olarak hürriyeti bağlayıcı cezalar görülmüş, hükümlülük süreci bir rehabilitasyon süreci olarak düşünülerek iyileştirilen hükümlülerin salıverilip denenmesi esası kabul edilmiştir. Şartla sahverilebilme için öncelikle hükümlülüğün belirli bir kısmının iyi hal ile geçirilmesi aranmaktadır. Bu koşullara sahip bulunanlar yeni bir suç işlemeleri veya öngörülen diğer yükümlülüklere uymamaları halinde şartla salıverme kararları geri alınmak üzere salıverilmektedirler. Modern ceza hukukunda salıverilme sonrasında hükümlünün yalnız bırakılmaması, patronaj kurumuyla desteklenmesi kabul edilmektedr. Ülkemizde şartla salıverme, hukuki niteliği ve amacının gerektirdiği koşullar gerçekleşmeden, otomatik olarak tüm hükümlüler hakkında uygulanan bir erken salıverme haline gelmiştir. Bunun önüne geçmek, mevzuatımızın yeniden gözden geçirilmesinin yanı sıra, ancak mali kaynaklan güçlü, uzmanlaşmış personel ile donatılmış, rehablitasyona elverişli infaz kurumlarının varlığıyla mümkün görülmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının Amerikan realizmi bağlamında incelenmesi

Amerikan realizmi mahkeme kararlarına şüpheyle yaklaşmış, kararlarda hakimlerin rolüne çok önem vermiştir. Hukuki realistlere göre insandan insana kuralların yorumu değişebildiğinden, aynı olaya ilişkin her hakim farklı karar verebilir. Öyleyse önemli olan kurallar değil verilen kararlardır. İnsanların olaylara bakışındaki farklılığın temel iki nedeni ise dini inanışı ve siyasi görüşüdür. Dini inanışın ve siyasi görüşün olmadığını iddia etmek bile bunların varlıklarına dair bir göstergedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hakimleri de siyasi görüşe ve dini inanışa sahiptir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni temel almakla birlikte bilinçaltındaki önyargılardan etkilenmeden tamamen bağımsız karar verebildiklerini söylemek mümkün değildir. Bilimsel deneylere ve verilere göre de insan yapısı gereği kararlarına bilinçaltındaki inanışları yansıtmaktadır. Ancak kanaatimizce toplumun hakimlere olan güvenini sağlamak için bu gerçek görmezden gelinmektedir. Çalışmamızda Amerikan realistlerinin savundukları düşüncelerden yola çıkarak AİHM kararlarına şüpheyle yaklaşıp, hakimlerinin insani özelliklerinin kararlarında etkili olduğunu göstermeye çalıştık. Böylece, hukuki literatüre farklı bakış açısıyla hazırlanmış bir çalışma kazandırılmak istenmiştir.
1982 anayasası'nda Cumhurbaşkanlığı seçim usulünün siyasal rejime etkisi

İlk kez Birleşik Krallık'ta uygulamalar sonucunda şekillenen parlamenter rejim, XIX. yüzyılda Kıta Avrupası'nda yayılarak gelişimini sürdürmeye devam etmiştir. Bu gelişim içerisinde, ülkeden ülkeye uygulamalar esnasında kimi farklılıklar da ortaya çıkmıştır. Bu farklılıklardan biri de, Cumhurbaşkanının seçim usulünde yapılan değişikliklerdir. İlk kez tarihi Weimar Anayasası ile gerçekleştirilen 'halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı' usulü, Kıta Avrupası'nda yer alan kimi ülkeler tarafından da benimsenmiştir. Ancak Cumhurbaşkanı seçim usulünde gerçekleştirilen bu değişiklik, siyasal rejim türünün yarı-başkanlığa dönüşüp dönüşmediği hususundaki belirsizlikleri de gündeme taşımıştır. 31 Mayıs 2007 tarih ve 5678 sayılı Anayasa değişikliği uyarınca, 1982 Anayasası'nda Cumhurbaşkanlığı seçim usulünde önemli bir değişiklik gerçekleştirilmiştir. Buna göre, 1876 Kanun-i Esasi'den bu yana, parlamenter rejim etrafında şekillenen ve Cumhuriyetin kabulüyle birlikte yasama organı tarafından seçilen devlet başkanının, 2007 Anayasa değişikliği ile halk tarafından seçilmesi usulü kabul ediliştir. 1982 Anayasası'nın Cumhurbaşkanına tanıdığı önemli yetkiler düşünüldüğünde, halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı usulü sonucunda, mevcut siyasal rejimin niteliği oldukça tartışmalı bir hale gelmiştir. İki bölümden oluşan bu çalışmanın amacı, 5678 sayılı yasayla Cumhurbaşkanı seçim usulünde yapılan değişikliğin, parlamenter rejimin niteliğini değiştirip değiştirmediğinin tespit edilmesidir. Bunun için, ilk bölümde parlamenter rejimin ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimi incelenmiş, ardından Freedom House ölçütlerine göre tam demokratik kabul edilen, halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı ve parlamenter rejim uygulamalarına sahip ülke örnekleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise, 1876 Kanun-i Esasi'den bu yana parlamenter rejimin gelişimi incelenmiş, ardından ilk bölümde bilimsel analizlerle örnek ülkelerde ölçülen Cumhurbaşkanı yetkileri karşılaştırmaya tabi tutularak, 1982 Anayasası'nın benimsediği siyasal rejim tespit edilmiştir.
Maraz-ı mevt halinde yapılan hukuki tasarrufların geçerliliği problemi

Çalışmamızın temel konusu, İslam Hukuku'nda maraz-ı mevt halinde yapılan tasarruflardır. Ölüm hastalığı, ehliyet arızalarından biri olduğu için birinci bölümde; ehliyetin tarifi, nevileri, merhaleleri ve arızalarından bahsetmeyi gerekli gördük. Ölüm hastasının herhangi bir tasarrufta bulunurken kötü niyetli olabileceğine ve tasarruflarının kısıtlanması gerektiğine, İslam Hukuku'nda yer alan sedd-i zerai, hakkın kötüye kullanılması, iç irade-dış irade uyuşmazlığı gibi ilkelerden hareket ederek ulaştık. Bu sebeple ikinci bölümde, bu ilkelere yer vererek üçüncü şahıslara nasıl zarar verildiğini ve bu durum karşısında İslam Hukuku'nun izlediği yöntemi anlatmış olduk. Üçüncü bölümde ise çalışmamızın ana konusu olan ölüm hastasının tasarruflarına yer verdik. Bu çerçevede; ölüm hastasının ivazlı akitler, teberru akitleri, ikrar, evlenme, boşanma tasarruflarını ele aldık.
Roma Hukukunda hakim ve sorumluluğu

Roma hukukunda hak kavramı, hukukun merkezinde yer alırdı. Ancak Romalılar, bu kavramın özü ve niteliğinden çok hakların korunmasının başlıca yolu olan davalara önem vermişlerdir. Böylelikle adalet ve hakkaniyetin, teorik varlığından çok uygulamada yer alması sağlanmıştır. Adalet temeline dayanan bir hukuk sisteminde, kanun koyucular tarafından getirilen kurallar gereği gibi uygulanmaz ve hukuk kurallarına aykırı davranışlar denetlenmezse, hukukun adilliği sorgulanmaya başlanır. Romalılar, böyle bir denetimin yargılama hukuku kuralları ve yargı organları aracılığı ile yapılabileceğini kabul ederek, günümüz toplumlarında kullanılan genel ifade ile, hakim ya da hakimleri uyuşmazlıkların çözümünde görevli ve yetkili kılmışlardır. Bu kişilerin onurlu bir sıfat taşıdıkları kabul edilirdi. Roma hukukunda farklı yargılama sistemlerinde hakimlerin özellikleri, seçilmesi ve fonksiyonları gibi temel konularda farklı düzenlemelerin getirildiği görülür. Bir diğer önemli düzenleme ise günümüz toplumlarında olduğu gibi, farklı nedenlere dayansa da, Roma hukukunda da hakimin sorumluluğunun kabul edilmesidir. Roma usul hukukunda, yargılama sistemleri dönemlere göre ciddi değişiklikler geçirmiştir. Bu dönemler içerisinde hakim kavramının, hakimin yargılamadaki fonksiyonlarının ve bu fonksiyonların belirleyicilerinin ve son olarak hakimin sorumluluğunun ne şekilde değişim gösterdiğinin incelenmesi, günümüzde hakim kavramına verilen anlamın ve yine hakimin görev ve sorumluluklarının kökenlerinin belirlenmesini sağlayacaktır.