CMK m. 138 çerçevesinde tesadüfen elde edilen deliller

Bu çalışmanın konusu tesadüfen elde edilen delillerdir. Tesadüfen elde edilen deliller CMK m. 138'de düzenlenmiş olup bu düzenleme arama, elkoyma ve telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbirlerini de içermektedir. Bu sebeple bu çalışmada tesadüfen elde edilen delillerden önce bu koruma tedbirleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın amacı, konuya ilişkin mevcut hukuki düzenlemeyi, hukuki müesseseleri açıklayabilmek ve uygulamada karşılaşılan problemleri ortaya koyup çözüm yolları aramaktır. Bu amaçla örnekleme ve betimleme yöntemleri kullanılarak konu izah edilmeye çalışılmıştır. Arama; şüphelinin, sanığın ve delil olabilecek ya da zor alım konusu eşyaların elde edilmesi için veya milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık, genel ahlakın veya başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, taşınması veya bulundurulması yasak olan her türlü silah, patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacıyla gerçekleştirilen araştırma faaliyetidir. Arama, adli arama ve önleme araması olmak üzere iki türlü olup konumuzu ilgilendiren arama, adli arama, yani suçun işlenmesinden sonra gerçekleştirilen aramadır. Hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Elkoyma ise ceza muhakemesinde delil olan ya da ileride delil olarak kullanılabilecek veya müsadere edilebilecek eşyanın, eşyayı elinde bulunduran kişinin rızası olmaksızın adliyenin eli altına alınarak zilyedin eşya üzerindeki tasarruf yetkisinin kaldırılması anlamına gelir. Hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir. Hakim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmi dört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi halde elkoyma kendiliğinden kalkar. Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkanının bulunmaması durumunda, hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi tespit edilebilir, dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını derhal hakimin onayına sunar ve hakim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hakim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır. Tesadüfen elde edilen deliller; yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma sırasında başvurulan koruma tedbirlerinin uygulanmasında ele geçirilen ve soruşturma veya kovuşturma konusu suç dışında bir suçun işlendiğini gösteren delillerdir. Kanunda her ne kadar arama, elkoyma ve iletişimin denetlenmesi tedbirleri açısından düzenlenmiş olsa da diğer tedbirlerin uygulanması sırasında da tesadüfi delil elde edilebilir. Bu durumda CMK m. 138 hükmünün bu deliller hakkında kıyasen uygulanması mümkündür. Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında elde edilen tesadüfi deliller muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhal bildirilir. Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında CMK m. 135 /6'da sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhal bildirilir.