Üniversite öğrencilerinin lise fizik kimliklerinin kariyer seçimlerine etkisi

Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin kariyer seçimlerinde lise fizik kimliklerinin etkisine yönelik bir model geliştirilmiş, kariyer çıktı beklentileri, lise fizik deneyimleri, lise fizik kimlikleri ve kariyer seçimlerinin birbirleriyle olan yapısall ilişkilerini incelemek amacıyla çok faktörlü karmaşık yordayıcı korelasyonel desen kullanılmıştır. Yordayıcı korelasyonel araştırma modeli doğrultusunda düzenlenen araştırmada ilgili modeldeki kariyer çıktı beklentileri, lise fizik deneyimleri ve lise fizik kimliklerinin kariyer seçimi üzerindeki doğrudan, dolaylı ve toplam etkileri test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubu, İstanbul'da bir devlet üniversitesinde eğitim gören toplam 693 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri, 2015 ve 2016 eğitim-öğretim yılları güz dönemlerinde toplanmıştır. Çalışma grubunun %77.8'si (n=539) kız öğrencilerden, %22.2'si (n=154) erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrenciler fizik, matematik, kimya, biyoloji, fizik öğretmenliği, matematik öğretmenliği, kimya öğretmenliği, biyoloji öğretmenliği ve fen bilgisi öğretmenliğinde eğitimlerine devam etmektedir. Araştırma verilerinin elde edilmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilmiş Demografik Bilgiler Anketi, Lise Kariyer Çıktı Beklentileri ve Fizik Deneyimleri Anketi ve Fizik Kimliği Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadaki veriler, SPSS ve MPlus paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler, yapısall eşitlik modellemesi türlerinden melez yol analizi ile incelenmiştir. Araştırmadaki işlem adımları ele alındığında yol analizine ilişkin sayıltılar test edilmiş, tüm değişkenlerin birlikte olduğu ölçme modeli testi yapılmış ve her denenceye dair oluşturulmuş yol analizi modelleri ele alınmıştır. İlgili yol analizi modellerindeki yol katsayıları ile model uyum indeksleri ( 2, RMSEA, SRMR, TLI, CFI) incelenmiştir. Bu araştırmanın üç temel sonucu vardır. Birincisi, teorik olarak ilgili alan yazında geliştirilmiş olan fizik kimliği deneysel olarak test edilmiş ve açımlayıcı faktör analizi ile fizik kimliği modeli geliştirilmiş ve yapısall eşitlik modellemesi ile geliştirilen bu model doğrulanmıştır. Bu fizik kimliği modeli, eğitimciler ve araştırmacılar için öğrencilerin fizik hakkındaki öz-algılarını daha iyi anlamaları için objektif, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olacaktır. İkinci sonuç, cinsiyete göre öğrencilerin fizik kimliği puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığıdır. Diğer araştırmalardan farklı olarak bu çalışmada, kızlar, fizik kimliği ve tüm alt kimliklerde erkeklere göre daha yüksek puanlar almışlardır. Diğer araştırmalardan farklı çıkan bu sonuç araştırmacılar ve öğretmenler için yeni ve farklı bir deneyim olabilir. Bulunan üçüncü sonuç, fizik kimliğinin, öğrencilerin temel bilimler ile ilgili alanlardaki kariyer seçimini güçlü bir şekilde tahmin etmesidir. Bu sonuç, öğrencilerin fizik hakkındaki algılamalarının ve bu görüşlerin kariyer tercihleri üzerindeki etkisinin önemini vurgulamaktadır. Bütün bu bulgular, öğrencilerin fizik kimliğini nasıl etkileyebileceklerini anlamak için eğitimcileri ve araştırmacıları yönlendirmenin yanı sıra gelecekteki araştırmalar için bir temel oluşturmaktadır.