turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Karaçay-Malkar Türkçesinde sıfat-fiil ve zarf-fiil

Bu incelemede Alim Teppeev'in 'Agamnı İçer Suvu', Kagıylanı Nazıfa'nın 'Anamı Közleri, N. A. Davlova' ve Z. K. Davutva'nın Tuvgan El Literaturası adlı eseri ile Malkar Poeziyanı Antologiyası adlı eserler, Karaçay-Malkar Türkçesindeki sıfat-fiiller ve zarf-fiiller açısından incelenmiştir. 'Karaçay-Malkar Türkçesinde Sıfat-fiil ve Zarf-fiil' adını verdiğimiz bu incelemede öncelikle sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin yer aldığı cümleler fişlenmiş 34 harfli ortak Türk alfabesi esas alınarak bu cümleler transkribe edilmiş ve Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Tezimiz, tek bir metni esas almayıp, birçok metinden alınan örnek cümlelere dayandığı için sadece inceleme kısmından oluşmaktadır. İnceleme bölümü de kendi içinde Sıfat-Fiillerin Tasnifi, Sıfat-Fiillerin Kullanılış Özellikleri ve İşlevleri, Zarf Fiillerin Tasnifi, Zarf Fiillerin Kullanılış Özellikleri ve İşlevleri olmak üzere dörde ayrılır. İncelemenin birinci kısmı, 'Sıfat-Fiillerin Tasnifi' kısmıdır. Burada Karaçay-Malkar Türkçesinde tespit edilen 4 çeşit sıfat fiil eki varyantlarıyla sıralanmıştır. İkinci kısım 'Sıfat-Fiillerin Kullanılış Özellikleri ve İşlevleredir. Bu bölümde sıfat fiil eklerinin fiil kök ve gövdelerine bağlanış şekilleri 'Varyantlar' başlığı altında gösterilmiş, 'Yapısı ve Kullanılış Özellikleri' kısmında ise eklerin farklı kullanılış özellikleri örnekler üzerinde gösterilmiştir. 'İşlevleri' başlığı da bu bölümde yer alır ve taranılan edebi eserlerde sıfat fiil eklerinin geçtiği cümleler Türkiye Türkçesine aktarılarak eklerin işlevleri tespit edilmiştir. Üçüncü kısım 'Zarf Fiillerin Tasnifi' kısmıdır. Bu bölümde zarf-fiiller basit ve birleşik olarak ikiye ayrılmış, basit zarf-fiillerde iki zarf-fiil eki, birleşik zarf-fiil eklerinde sekiz zarf-fiil eki varyantlarıyla sıralanmıştır. İncelemenin son kısmı olan 'Zarf Fiillerin Kullanılış Özellikleri ve İşlevlerinde eklerin fiil tabanlarıyla birleşme şekilleri 'Varyantlar' bölümünde gösterilmiş, taranılan edebi metinlerdeki eklerin kullanılış özellikleri 'Yapısı ve Kullanılış Özellikleri' başlığı altında tespit edilmiş, Türkiye Türkçesine aktarılan örnek cümleler üzerinde bulunan işlevler 'İşlevleri' bölümünde incelenmiştir. Sonuç olarak sıfat fiil ekleri ve zarf-fiil ekleri bakımından Karaçay - Malkar Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki farklar azdır. Farklılıklar en çok birleşik zarf-fiillerde göze çarpar. Bunun dışında ses değişikliklerinden kaynaklanan farklar vardır. Karaçay - Malkar Türkçesi, Eski Türkçenin dil özelliklerini de büyük ölçüde muhafaza etmektedir. Bazı dilcilerin savunduğu gibi, Karaçay - Malkar Türkçesi ayrı bir dil değildir. Karaçay - Malkar Türkçesi ve Türkiye Türkçesi, kökü mazide olan Türk dili ağacının birer dalıdır.
İlhan Berk'in şiirlerinde anneye dönüş arzusu

İlhan Berk'in Şiirlerinde Anneye Dönüş Arzusu Veysel Öztürk İlhan Berk çağdaşı olan şairlere nazaran anlam bakımından daha kapalı bir şiiri benimsemiştir. Bu şiir anlayışı bilinçdışı içeriğin şiir metnine yoğun bir şekilde nüfuz etmesini beraberinde getirmektedir. Şairin ve şiir metninin bilinçdışını çözümlemeyi hedefleyen psikanalitik eleştiri, eserin yeniden kurgulanması ve yorumlanmasını mümkün kılar. Bu bakımdan, ilhan Berk gibi bir şairin eserlerinin yorumlanması için metnin bilinçdışına ışık tutmayı hedefleyen psikanalitik eleştirinin kullanılması kaçınılmazdır. ilhan Berk'in şiirine psikanalitik açıdan yaklaşıldığında ise 'anneye dönüş arzusu'nun metnin bilinçdışına hakim olduğu görülür. Bu arzu, 'anne rahmine dönüş' ve 'anneyle bir olunan ilk çocukluğa dönüş' olmak üzere iki temel biçimde kendisini göstermektedir. 'Anneye dönüş arzusu' şairin şiirlerinde 'yalnızlık', 'cinsel ilişki', 'deniz' ve 'ölüm' olmak üzere dört ana tema üzerinden takip edilebilir. Yalnızlık sadece anneyi yitiren anlatıcıya özgü bir yaşantıyı değil,, aynı zamanda çocuğunu kültür dünyasına kaptıran annenin de geçmişşte yaşadığı aşkın özdeşliği sonsuza kadar yitirdiğini ifade eder. Cinsel ilişki, denize dönüş ve ölüm ise, kültürün dünyasına atılmak suretiyle anneyi yitiren anlatıcının, anneden ayrılışını telafi etmek için bulduğu bilinçdışı yollardır. Bu çalışmanın amacı, Türk edebiyatının önde gelen şairlerinden ilhan Berk'in şiirlerinde psikanalitik eleştiriden yararlanarak 'anneye dönüş arzusu'nun izini sürmektir.
Kayyum Nasıri'nin derlediği Tatar masalları

halkın yaşadığı olaylardan ya da mitolojik ögelerden esinlenerek yarattığı, sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılan, olağanüstü kahramanları merkeze alarak yine olağanüstü durum ve olayları yer zaman belirtmeden anlatan, anlatılan olaylarla beraber dinleyiciyi düşsel bir yolculuğa çıkartan anonim bir halk edebiyatı ürünüdür. Çalışmada Kayyum Nasıri'nin derlediği Tatar masalları ele alınmıştır. Bu masallar Kazan ağzının ses bilgisi ve biçim bilgisi özellikleriyle aktarılmıştır. Aktarılan masallar hoşça vakit geçirmenin yanı sıra yaratıldığı ve yaşatıldığı dilin işlenip gelişmesine, e-ğitimde ve sosyal hayatta kültürel değer ve kodların aktarılmasına da hizmet eder. Yani Tatar Türklerinin duygularını, düşüncelerini, geçmişş ve geleceğe ait algılarını, hayal ve beklentilerini, gelenek, görenek ve adetlerini, etik yapılarını, kültürel kimliklerini ortaya koyan ve milli bir değer taşıyan edebi bir türdür. Çalışmada Tatar masallarının yazı çevrimleri, Türkiye Türkçesine aktarmaları, dilbilgisel dizini ve dil bilgisi incelemesi yapılmıştır. Dilbilgisi incelemesi bölümünde masallar yazıya geçirildikleri dönem ve ağız itibariyle yine masallardan verilen örneklerle açıklanmıştır. Çalışma bu yönleriyle halk bilimi, betik bilimi ve dil bilimi bilim dallarıyla ilgilidir ve bu bilim dallarına kaynaklık teşkil eder.
1990-2000 yılları arası İslamİ romanlar

1994- 2000 yılları arası İslami romanların ele alındığı bu çalışmada, beş farklı romancının toplam on iki romanı yapı ve tema bakımından incelenmiştir. Bugüne kadar üzerinde nitelikli bir çalışma yapılmamış olan İslami romanlarda ortak yapı ve tema unsurları belirlenmiştir. 1994- 2000 yılları arası İslami romanlarda başkişiler İslam'ı tanımayan ya da yanlış tanıyan kişiler iken bazen bir kitap, bazen bir arkadaş veya din adamı sayesinde İslam'ı tanıyarak hidayete ererler. Bu romanlarda, İslam'ın toplumdan tasfiye edilişi açık bir biçimde ortaya koyulur. Sözde Müslümanlık, İslam birliği, cihat, din ve vicdan hürriyeti, kültürel yozlaşma, evlilik- aile, başörtüsü sorunu, ırkçılık gibi temalar işlenmiştir. Hidayete erme teması üzerinde özellikle durul-muştur. Romanların, gerçek hayat hikayelerinin kurguya aktarılması yoluyla oluş-turulması söz konusudur.
Hekim Hayreddin'in Kit?b-ı Akr?b?d?n'i

Eski Anadolu Türkçesi döneminde çeşitli bilim dallarında yazılmış eserler arasında tıp yazmaları önemli yer tutar. Çalışmamızdaki amaç tıp yazmaları üzerine yapılacak araştırmalara katkı sağlamak, Türkiye Türkçesinin kaynağı olan Eski Anadolu Türkçesine ait tıp yazmalarını tanıtmak, dilimizin söz varlığını gözler önüne sermek, Türk'lerin tıbba verdikleri önemi ortaya çıkarmak ve eski tıbbın sanıldığı gibi büyü ve sihir olmadığını kanıtlamaktır. Çalışmamız, Hekim Hayreddin tarafından XIV. yüzyılda yazılan, Eski Anadolu Türkçesine ait Hulasatu't-Tıbb adlı eserin devamında yer alan ? Kitab-ı Akrabadin bölümüdür. Müellif, Hulasatu't-Tıbb'da anlattığı hastalıklara uygulanacak ilaç terkiplerini çalışmamıza konu olan bölümde açıklanmıştır. Terkiplerin hangi hastalık için kullanılacağı söylendikten sonra ilacın hazırlanışı ve nasıl uygulanacağı ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Çalışma konumuz olan Kitab-ı Akrabadin, Konya İzzet Koyunoğlu Kütüphanesi'nde 12030'da kayıtlı olan Hulasatu't- Tıbb'ın devamı niteliğindedir. Aynı yazar tarafından yazılmıştır. 12031'de kayıtlı olan çalışmamız bağımsız bir kitap değildir. Çalışmamız; Giriş, Metin, Dizin ve Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Oğuzcanın teşekkülü, Osmanlı dönemindeki tıp faaliyetleri, ilk tıp eserleri, eserin müellifi ve çalışmamız hakkında bilgi verdik. Metin bölümü, el yazması metnin transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarımından oluşmaktadır. Dizin bölümünü metinde ve derkenarlarda geçen sözcüklerin tümünü ve geçtikleri tüm yerleri gösteren unsurlardan oluşturduk. Çalışmamızı sonuna eklediğimiz tıpkıbasımla tamamladık.
Ahbarü'l-iber mesnevisinin tenkitli metni ve eğitim değerleri bakımından incelenmesi

İnsanı insan yapan değerleridir. İnsan eğitim değerlerini aile, okul ve çevresinden edinir. Çağımız teknoloji çağı olduğundan kitle iletişim araçları da değer aktarımında hayati derecede önemlidir. Kaybolan değerlerin yeniden inşasında din ve edebiyat da oldukça önemli bir yerdedir. Bu anlamda edebi eserler sundukları iletilerle toplumun ve değerlerin inşasında hayati bir öneme haizdirler. Bu araştırmada, 1695 yılında yazılmış olan Ahbarü'l-İber mesnevisinin altı farklı nüshası esas alınarak tenkitli bir metni oluşturulmuştur. Eser elli bir farklı hikayeden oluşmaktadır. Eserin amacı halka bazı dini-tasavvufi ve ahlaki bilgileri vererek halkı eğitmektir. Bu anlamda eser, didaktik tarafı göz önüne alınarak 'eğitim değerleri' bağlamında incelenmiştir. Eserde bulunan eğitim değerleri ile ilgili iletiler tespit edilerek şairin muhatabına sunmak istediği mesajlar açıklanmıştır. Ahbarü'l-İber mesnevisi eğitim değerleri bakımından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir. Eser, dini-tasavvufi değerler ve tavsiye edilen değerler bakımından oldukça doyurucudur. Bunun yanında şair sakınılması gereken bazı hususlar bakımından da okuyucu ve dinleyicilere telkinlerde bulunur. Bu çerçevede eser, kendi zamanının okuyucu ve dinleyici kitlesine birçok mesaj verdiği gibi bu genel geçer mesajlarla günümüz insanına da hitap etmektedir. Mesnevide zengin eğitim değerlerinin yanında İslami geleneğe uymayan hurafe diyebileceğimiz bazı bölümler de mevcuttur. Bahsi geçen yerler eğitim değerleri bakımından sakıncalı görülen yerlerdir. Bu bölümler eserden çıkarıldığında eserin günümüz insanına söyleyeceği pek çok şeyin olduğu görülür. Bu bağlamda eserdeki muhtelif hikayelerin eğitim değerleri bakımından hayatın farklı zamanlarında farklı insan gruplarına hitap edebilecek içeriğe sahip olduğu görülmüştür. Klasik Türk Edebiyatı'yla ilgili eleştiriler yapılırken bu edebiyatın halktan uzak bir tavır takındığına dair birçok görüş bulunmaktadır. Bu anlamda Ahbarü'l-İber gibi eserler muhtevasıyla bu tarz eleştirileri de boşa çıkarmaktadır. Yapılan çalışma klasik metinlerde eğitim değerleri çerçevesinde bulabileceğimiz pek çok mesajın var olabileceğini nazarlara sunmuştur. Bu da Divan şairinin sanıldığından çok daha kapsamlı bir alana hitap ettiğini ve toplumu eğitmek gibi bir derdinin olduğunu da göstermektedir.
Ahmet Yesevi'nin şahıslar dünyası

Ahmet Yesevi, halk'a İslam'ın esaslarını, tarikatın adab ve erkanını öğretmek için hikmetler söylemiştir. Hikmetleri halkın kolaylıkla anlayabilmesi için sade bir dil kullanmış, halk edebiyatının şekillerine ve hece veznine bağlı kalmıştır. Divan-ı Hikmet'in içerisine aldığı şahıslar incelenirse Yesevi'nin, birçok şahsiyeti eserine aldığı görülecektir. Genel olarak on iki başlık altında toplayabildiğimiz bu şahıslar Yesevi'nin ne kadar büyük bir bakış açısına sahip olduğunu göstermektedir. Hikmetler, bir sıraya konulup incelenirse olayların ve şahısların tıpkı çağdaş romanlarda olduğu kompoze edildiği görülecektir. Yesevi'nin amacı halk'a öğreticilik olduğu için geniş bir bakış açısı ile kişiliklere yaklaşmıştır. Büyük peygamberleri, Ehl-i Beyt'i, Sahabeleri, Ünlü Sofileri, Melekleri, Uhrevi Şahıslan hep bu geniş yelpaze içerisinde kullanmış, büyük aşıkları, tanınmış büyük şahsiyetleri de bu yelpazeye çok güzel bir şekilde yerleştirmiştir. Yesevi, aynı zamanda bu şahsiyetleri dini ve tasavvuf tabirler ile de tamamlamıştır. Bunu yaparken de iyinin yanma kötüyü, doğrunun yanma yanlışı bırakıp insanların mukayese yapmalarını sağlamaya çalışmıştır. Hikmetlerin muhtevasın Tasavvuf, Yeseviliğe ait esaslar ve inançlar oluşturur. Eserde geçen şahıslar işte bu üç amacın doğrultusunda seçilmiş ve kullanılmışlardır.
Codex Cumanicus ve Karaçay-Malkar Türkçesinin karşılaştırmalı söz varlığı

Codex Cumanicus 13. yüzyıl sonlarında Karadenizin kuzeyinde Kuman-Kıpçak Türkçesiyle yazılmış bir eserdir. İtalyan tüccarlar ile Alman rahipleri tarafından kaleme alınan eser o dönemin Kıpçak Türkçesinin konuşma diline ait söz varlığını ihtiva etmektedir. Eserin söz varlığı ile bugünkü Kıpçak Türkçesi lehçelerinin söz varlığı arasında kayda değer benzerlikler göze çarpmaktadır. Çalışmamızda tarihi Kıpçak Türkçesinin önemli eserlerinden biri olan Codex Cumanicus ile bugünkü Kıpçak Türkçesi lehçelerinden biri olan Karaçay-Malkar Türkçesi arasındaki söz varlığı ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda Mustafa Argunşah ve Galip Güner'in 2015 yılında yayınladığı 'Codex Cumanicus' adlı çalışma asıl kaynak olarak alınmış ve Karaçay-Malkar Türkçesinin söz varlığı için de Ufuk Tavkul'un 'Karaçay- Malkar Türkçesi Sözlüğü' ile Yılmaz Nevruz'un 'Karaçay-Malkar Türkçesinden Türkiye Türkçesine Açıklamalı Büyük Sözlüğü' esas alınmıştır. Bu iki sözlüğün yetersiz kaldığı durumlarda başka kaynaklardan da destek alınmıştır. Codex Cumanicus'taki iki dizin birleştirilip tek bir dizin haline getirilmiş ve sayfa numaraları parantez içinde verilmiştir. Kelimelerde anlam değişimleri göz önüne alınarak listelenme yapılmıştır.
Mehmed SalahÌ'nin Kamus-ı OsmanÌ'si ve eserdeki divan şiiri unsurları

Mehmet Salahi Bey, 1856- 1910 yılları arasında yaşamış, hayatının son dönemlerine dek çeşitli memurluklarda bulunmuştur. Hazırladığımız bu tezde Salahi'nin dönemini ve hayat şartlarını göz önünde bulundurarak 2020 sayfadan müteşekkil Kamus-ı Osmani adındaki sözlüğünün, Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Bahsi geçen sözlüğün birinci, ikinci, üçüncü cildi h.1313 senesinde İstanbul'da Mahmud Bey Matbaası'nda, 'j' harfinden başlayan dördüncü cildi ise yine aynı matbaada h.1322 senesinde basılmıştır. Farsça, Arapça, Fransızca, Yunanca, İtalyanca, İngilizce gibi dillerden barındırdığı kelimelerle Osmanlıcanın geniş kelime hazinesini yansıtan bu sözlüğün en bariz özelliklerinden birisi de içerisindeki beyit örneklerinin, müellifin ve dönemin sanat zevkine ışık tutuyor olmasıdır. 9 .000'i aşkın büyük bir nazım ve nesir seçkisi barındıran bu eserdeki beyitlerin divanlar içerisindeki -bulabildiğimiz- künyeleri hazırlanmıştır. Madde başı olan kelimelerin; eski Türk edebiyatında yaygın, mecaz-kinayeli ve nadir kullanım şekilleri sanatsal bir ahenkle yan yana gelir. Üstelik şairlerin bugün divanlarında dahi olmayan bazı beyitleri, Kamus-ı Osmani'de hala barınmaktadır. Çalışmamız ve gayretlerimizle Latin harflerine aktarılan, Osmanlıcanın en bilindik sözlüklerinden biri olma özelliğine sahip Kamus-ı Osmani; edebiyat ve kültür dünyamızda artık daha aktif kullanım kazanacaktır.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk kitaplığı Bel_Yz_K0352 numaralı mecmuanın mestap'a göre tenkidli metni

Altı yüzyıllık bir edebiyat geçmişşine sahip olan Klasik Türk Edebiyatı, geniş sahalara ulaşmıştır. Bu dönem içinde bilinen bilinmeyen pek çok şair yetişmiş ve sayısız eserler oluşturulmuştur. Dönemin önde gelen sanatçılarının ve derleyeni tarafından sevilen sanatçıların şiirleri Mecmua adı verilen eserlerde toplanmıştır. Edebiyat sahası içinde gizli kalmış birçok şair ve onların şiirleri mecmualar sayesinde gün yüzüne çıkmıştır ve çıkmaya devam etmektedir. Tez, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K 0352 numarada kayıtlı Mecmua'nın incelenmesinden ve çeviri yazılı metninden oluşmaktadır. Mecmuada yer alan şiirler basılı olan eserlerle ve yayımlanmış/ yayımlanmamış Yüksek Lisans, Doktora Tezlerinde bulunan halleriyle karşılaştırılmış ve farkları belirtilmiştir. Mecmuada yer alan şiirlerin yazıldığı yüzyıllar farklılık göstermektedir. Mecmuada 15 ve 19. yüzyıllar arasında yaşamış şairlerin şiirleri mecmuada yer almaktadır. Çalışmanın sonunda sonuç bölümü, kaynakça, öz geçmişş tablolar ve MESTAP tablosuna yer verilmiştir.
Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin kelime hazinesi üzerine bir araştırma

Bu araştırma; ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin kelime hazinelerini tespit etmek, aynı dönem için yazılan Türk Dili ve Edebiyatı 9. sınıf ders kitaplarındaki metinlerin kelime hazinesini belirlemek, öğrencilerin kelime hazineleri ile Türk Dili ve Edebiyatı 9. ders kitaplarının kelime hazinelerini karşılaştırmak, aralarındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyabilmek için yapılmıştır. öğrencilerin kelime hazinelerini tespit edebilmek için Kırşehir ili esas alınarak, seviye gruplarına göre 5 okulda toplam 250 öğrenciye yazılı anlatım yaptırılmış ve temel bulgular bu yazılı anlatımdan elde edilmiştir. Türk Dili ve Edebiyatı 9. sınıf ders kitaplarının kelime hazinelerini belirleyebilmek için ortaöğretim 9. sınıflara yönelik olarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı ve inkılap Yayınlarının 'Türk Dili ve Edebiyatı Y kitapları incelenmiştir. Bulgular kitaplarda yer alan metinlerden elde edilmiştir. öğrencilerin okullara göre kelime sıklık ve yaygınlık listeleri ile Türk Dili ve Edebiyatı 9. sınıf ders kitaplarının kelime sıklık listeleri oluşturulmuştur, öğrencilerin yaygın olarak kullandıkları kelimeler, ders kitaplarının sıklık listeleri ile karşılaştırılmıştır. Ders kitaplarında ve öğrencilerde ortak olarak kullanılan kelimeler ve öğrencilerin yaygın olarak kullanmalarına rağmen ders kitaplarında bulunmayan kelimeler tespit edilmiştir. 9. sınıf öğrencilerinin okullarına göre kullandıkları yaygın kelimeler bir araya getirilerek sıklıklarına göre tekrar dizilmiştir. Bu liste, ders kitabı ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretme yönelik yazılı materyal hazırlayanlara ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerine kaynak olarak önerilmiştir. II
Experience of September 12 coup d'etat in Turkish novels of the 1980s

Bu çalışma boyunca 1980'lerdeki yani hemen 12 Eylül darbesi ertesinde yazılan ve darbeye odaklanan edebiyat incelenmektedir. 12 Eylül darbesi, edebiyatı biçim ve içerik bakımından nasıl etkilediği, yazarların darbeyi nasıl deneyimledikleri ve darbenin edebiyatta nasıl temsil edildiği bu çalışmanın temel sorularıdır. Bu soruların ışığında, bu çalışmada hapishane edebiyatı da çalışmaya dahil edilerek, 80'li yıllar boyunca yazılmış 12 Eylül romanları incelenmektedir. Odak noktasını 80'li yıllardaki hapishane edebiyatının oluşturduğu bu çalışmada, hapishane edebiyatı hem bir direniş alanı olarak, hem de dönemin egemen zihniyetinin ve tavrının tezahürlerini görebileceğimiz bir yazma deneyimi olarak incelenmiştir. Hapishane edebiyatının edebiyat tarihinden dışlanmasının, 12 Eylül mahkumlarının siyasetten ve kamusal alandan da dışlanmasının bir sonucu olduğu savunulmuştur. Çalışma boyunca 12 Eylül sonrasında darbeyle şekillenmiş kültürel atmosferin bütünlüklü bir haritasını çıkarabilmek amacıyl, hem kanonize olmuş yazarların hem de hapishane edebiyatı yazarlarının eserleri birlikte incelenmiştir.
Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar

Destan türünün kökeninin çok eskiye dayanması bu anlatıların içerisinde çokça mitolojik unsurun yer almasını sağlamıştır. Milletlerin ilk dönemlerdeki yaşayışları ve hayatı kavramaya yönelik ortaya koydukları tasavvurlar mitolojik inançlarda yansımasını bulmuş, bu yansımalar destanın muhtevasını zenginleştirmiştir. Kuşaktan kuşağa aktarılan destanlar bu mitolojik unsurların günümüze kadar taşınmasında etkin rol oynamaktadır. Bu çalışmanın konusunu Kırgız Türklerine ait destanların içerisinde yaşayan mitolojik unsurların tespit edilip değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında; destan teriminin tanımı ve özellikleri, mitolojinin tanımı ve özellikleri, araştırma alanının coğrafi konumu ve tarihi hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca Kırgız Türklerinin destanları üzerine Türkiye'de yapılan çalışmaların izahlı bibliyografyası yer almaktadır. Tezin birinci bölümünde; Kırgız Türklerinin sözlü kültür geleneği ve bu gelenek içerisinde destan anlatıcılığının yeri ele alınmış, destancılık geleneği hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde yirmi altı Kırgız destanının epizot ve motif yapıları öne çıkarılarak geniş özetleri hazırlanmıştır. Destanların benzer metinlerinin de özetleri sunulmuştur. Ayrıca destanların anlatıcıları, tarihi ve coğrafi tabakaları hakkında da bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Kırgız destanlarının motif indeksi yer almaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde Kırgız Türklerinin küçük destanları mitolojik unsurlar bakımından değerlendirilmiştir. Destanların benzer metinleri de göz önünde bulundurulmuş ve karşılaştırmalı inceleme yoluna gidilmiştir. Destanların olay örgüsü içerisinde tespit edilen bu mitolojik unsurlar, Türk mitolojisindeki ve Kırgız Türklerinin kültürel yaşantısındaki anlam değerleri ortaya konularak tahlil edilmiştir. Ayrıca Anadolu Türklüğüne ait anlam değerleriyle de karşılaştırılarak bu iki kardeş boyun kültür dünyasındaki ortaklıkları tespit edilmiştir.
Türkmen şairi Gurbandurdu Zelilİ'nin hayatı ve şiirleri

Gurbandurdu Zelili, Türkmen edbiyatının on dokuzuncu yüzyıldaki güçlü temsilcilerinden biridir. Dövletmemmet Azadi'nin torunu ve Mahtumkulu'nun da yağenidir. Buradan da anlaşılacağı gibi, sanatkar bir aileye mensuptur. Dedesi Azadi'nin özellikle dayısı Mahtumkulu'nun terbiyesiyle yetişmiştir. Şiirlerinde Mahtumkulu'nun etkisi çok açık olarak görülmektedir. Bu etki, daha çok muhteva bakımındandır. Şiirlerinde ağırlıklı olarak Vatan sevgisi, Vatan hasreti, kahramanlık, dünyanın faniliği ve Türkmen boylarım birliği... gibi konulan işlenmiştir. Bu toplumsal konuların yanında aşk, ayrılık, ıstırap... gibi ferdi konularda da şiirler yazmıştır. Şekil özellikleri bakımından Zelili, geleneğe sıkı sıkıya bağlıdır diyebiliriz. Bazı hataları bulunmakla birlikte, hece veznini başarıyla kullandığı söylenebilir. Nazım birimi olarak genellikle dörtlüğü tercih eden şair, daha çok koşma kafiye tarzım kullanmıştır. Yaran kafiyeler ağırlıktadır. Ek ve kelime şeklinde rediflere de yer vermiştir. Şairin şiirleri farklı zamanlarda ayrı ayrı kitaplar halinde basılmış; ancak 1982 yılında toplam 115 şiiri bir arada yayınlanmıştır. Amacımız, Türkiye'deki akdemisyen ve arştırmacılara, Zelili'yi bütün şiirleriyle tamtmaktır. Bundan dolayı da tez çalışmamız, ağırlıklı olarak Zelili'nin şiirlerinin Latin harfleriyle ve Türkiye Türkçesi'ne aktarılarak verilmesinden meydana gelmektetir. 251
Samim Kocagöz'ün romanlarında halkbilimi unsurlarının tespiti

Söke'nin varlıklı, tanınmış ve her zaman sanat ile iç içe olmuş ailelerinden birine mensup olarak dünyaya gelen Samim Kocagöz, elli yılı aşan sanat hayatı boyunca edebiyatın hikaye, inceleme, makale, anı ve oyun türlerinde eser vermiş ve 12 adet roman yazmıştır. Çalışmamızda Kocagöz'ün romanları halkbilimi unsurları bakımından incelenmiştir. Sadece romanlarında değil tüm eserlerinde toplumu ve insanı anlatmayı; ideolojisini ve sanatının merkezinde tuttuğu sosyal endişesini eserlerine yansıtmayı amaç edinmiş olan Kocagöz; bilgi birikimini, düşünce dünyasını ve en önemlisi de yaşadığı dönemi, aralarında doğup büyüdüğü yörenin insanlarını, onların yaşayışlarını ve halk kültürünü romanlarında aktarmıştır. Çalışmamız Samim Kocagöz'ün hayatı, romanları ve romanlarının halkbilimi unsurları açısından incelenip değerlendirilmesinden oluşmaktadır.
Rize Çamlıhemşin ağzı

Bu çalışmamızda, Rize ili Çamlıhemşin ilçesinden derlenen metinlerden hareketle, söz konusu ağzın ses ve şekil bilgisi özellikleri incelenmiş, Standart Türkiye Türkçesi ile Çamlıhemşin ağzının benzer ve farklı yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma 'Giriş', 'İnceleme', 'Metin' ve 'Sözlük' bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş kısmında Çamlıhemşin ve Türkiye'de ağız çalışmaları hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme kısmında, bölgenin ses ve şekil özellikleri incelenerek bu bölgenin konuşma dilinin özellikleri ortaya konulmuştur. Metin kısmında, ele alınan on metin çevriyazı işaretleriyle Standart Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Sözlük kısmında, derlenmiş metinlerden seçilen sözcüklerle sözlük oluşturulmuştur.