turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanzimat Döneminde tercüme odasından yetişen bir çevirmen-aydın: Ahmet Vefik Paşa

Çeviribilim alanında 1980'li yıllardan günümüze deneyimlenen kültürel dönüşümün sonucunda son dönemde yapılan çeviri odaklı araştırmalar sosyal bilimlerin tarih, felsefe, sosyoloji gibi diğer disiplinleriyle etkileşime girmiş, bu disiplinlerin bakış açılarıyla kendi özgül bakış açılarını harmanlamıştır. Bu yüksek lisans tezinde sözü edilen kültürel dönüşüm göz önünde tutularak sosyoloji alanına zengin bir bakış açısı getiren Pierre Bourdieu'nün sosyoloji modeli ışığında 19. yüzyılda bir çevirmen-aydın olarak Osmanlı İmparatorluğu yazın dizgesinde önemli bir konum edinen Ahmet Vefik Paşa'nın çevirmen kimliği irdelenmiştir. Tanzimat Döneminde Tercüme Odasından Yetişen Bir Çevirmen-Aydın: Ahmet Vefik Paşa başlıklı bu çalışmanın temel amacı çeviribilim ve sosyal bilimlerin diğer disiplinleri arasındaki etkileşime kuramsal ve yöntemsel düzeyde katkı yapmaktır.
İkinci yeni hareketi içinde Ülkü Tamer'in poetikası

İkinci Yeni hareketinin önemli isimlerinden biri olan Ülkü Tamer, şiirlerinde merkeze aldığı çocukluk temasını ölüm, yabancılaşma ve doğa gibi temalarla estetik bir düzleme aktarır. Böylece şiirlerinde simgesel, psikolojik ve sosyolojik düzlemler iç içe geçer. Ülkü Tamer'in şiir serüveninde belli başlı iki dönem vardır: Bireyci bir poetika benimsediği ilk dönem ile toplumcu gerçekçi bir poetika benimsediği ikinci dönem. Şiirlerinin tema ve söylem seyri de bu dönemlere göre değişiklik gösterir. Ülkü Tamer poetika konusunda yazı yazmasa da gazete yazılarında bu konuya değinir. Biz bu çalışmada Ülkü Tamer'in az sayıdaki gazete yazılarından da yararlanarak onun poetikasını ortaya koymaya çalıştık.
Varlık dergisinin yayınlandığı ilk yıllardaki sanat faaliyetleri (s.1-60)

Biz bu çalışmamızda Cumhuriyet döneminin en uzun soluklu dergilerinden biri olan Varlık dergisi üzerine bir inceleme yaptık. Çalışmamızıkonunun genişliğini göz önünde bulundurarak derginin ilk altmış sayısı ile sınırlandırdık. Çalışmamızın giriş bölümünde Varlık dergisinin yayın hayatına başladığı dönemdeki siyasi, sosyal, ve kültürel gelişmeler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde 1923- 1940 yılları arasındaki edebiyat ortamı ve dönemin diğer dergileri ana hatlarıyla değerlendirilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde Varlık dergisinin teşekkülü ve özellikleri üzerinde durulmuş, derginin yayın hayatına girişi, çıkarılışgerekçeleri, amacı, ilkeleri, adı, şekil özellikleri, fiyatı, sayfa sayısı, basım ve dağıtımı, günümüze kadar uzanan yayın öyküsü, yazar ve şair kadrosu incelenmiştir. Üçüncü bölümde dergide yer alan yazılar değerlendirilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise derginin ilk altmış sayısının iki ayrı fihristi hazırlanmıştır. Sonuç bölümünde ise Varlık dergisinin Türk edebiyatı ve kültüründeki rolü üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır. Varlık Dergisi'nin Yayınlandığı lk Yıllardaki Sanat Faaliyetleri(S.1-60) adlı çalışmamızda temel hareket noktamız derginin kendisi olmuştur. Varlık'ı incelerken yeri geldikçe biyografilere, edebiyat tarihlerine ve döneminsosyal-siyasi ve kültürel ortamını aydınlatacak kaynaklara başvurulmuştur. Süreli yayınlar, yayımlanmaya başladığı tarihten itibaren düşünce ve sanat dünyamızın gelişmesinde önemli bir paya sahiptirler. Bu nedenlefikir ve sanat eserlerinin kendilerinden sonra, Varlık dergisi gibi dergiler ve gazeteler üzerine yapılacak çalışmalar Türk edebiyat tarihi ve onun etrafında oluşan edebi toplulukların sanat ve edebiyat alanındaki görüşlerine ışık tutmakta önemli katkılar sağlayacaktır kanaatindeyiz.
Kaşifü'l-Esrar

Bu çalışmada, Şeyhzade'nin H 901 tarihli Kaşifü'l-Esrar adlı eseri ile aynı tarihli bir diğer nüshası olan Şerhü'l-Ebyati's-Seb'a min Divan-ı Yunus Emre adlı eserlerinin dil incelemesi yapılmıştır. Çalışmamızda Ön Söz, Giriş ve Sonuç dışında İnceleme, Metin, Dizin olmak üzere üç bölüm bulunmaktadır. İnceleme bölümünde eserin istinsah edildiği yıllardaki dil özellilkleri ve dilin bağlı olduğu kurallar verilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca 15. yüzyılda Arapça ve Farsçanın Türkçeye etkisinin ne kadar olduğu da belirlenmye çalışılmıştır. Çalışmamızın H nüshası esas alınarak oluşturulan Metin bölümünde, Arap harfli metnin yazı çevirimi yapılmış ve bilinen iki nüsha arasındaki farklılıklar gösterilmiştir. Dizin bölümünde metinde geçen sözcükler alfabetik olarak sıralanmış ve sözcükleirn anlamları verilmiştir. Sözcüklerin ve sözcüklere getirilen eklerin varak ve satır numaraları verilmiştir.
Tuğrul Tanyol: Hayatı-sanatı-eserleri

Modern Türk şiirinin önemli şairlerinden olan, şiir üzerine düşünen ve bu düşüncelerini yıllardır yazdığı poetik yazılarıyla okuyucuyla buluşturan Tuğrul Tanyol'un hayatı, sanatı ve eserleri üzerine yaptığımız bu çalışmada, Tuğrul Tanyol'un şiirleri ve sanat anlayışı üzerine yoğunlaştık. Şiirlerinde sıklıkla kullanılan temalardan hareketle şairin şiirlerinin öne çıkan özelliklerini ortaya koymaya çalıştık. Şiirlerinden ve poetik yazılarından yola çıkarak Tuğrul Tanyol'un 1980'lerden günümüze Türk edebiyatındaki yerini ve önemini tespit etmeye gayret ettik.
Türkiye Türkçesinde orta hece düşmesi

Türkçede orta hece düşmesi telaffuz ve imla ile ilgili bir konudur. Bu konu gramerlerde belirli sayıda örnekler içinde yüzeysel olarak ele alınmıştır. Bu araştırmada konu, ayrıntılarıyla işlenmiş, derlenen cümle örneklerine dayandırılmıştır. Örnekler edebi değeri olan eserlerden çıkartılmıştır. Ayırıntı ~ ayrıntı, burunun ~ burnun, buyuruk ~ buyruk, çağırış- ~ çağrış-, çevire ~ çevre, devirli- ~ devril-, eğiıi ~ eğri, gönülüm ~ gönlüm, kıvırım ~ kıvrım, benize- ~ benze-, kokula- ~ kokla- gibi Türkçe kelimelerde veya sabr ~ sabır ~ sabırlı ~ sabrım ~ sabret- ile zehr ~ zehir ~ zehirli - zehri ~ zehre ~ zehret- ~ zehrol- gibi doğu kökenli kelimelerde, ritm, lüks gibi ban kökenli kelimelerde görülen ve konuşma dilinde, halk ağzında geniş bir boyutu bulunan orta hecede dar ünlülerin düşüşü ile ilgili bu konu araştırmamızda bütün sebep ve sonuçlarıyla incelenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda konunun bir de bütün Türk lehçeleri arasında değerlendirilmesi, mecburiyeti ortaya çıkmıştır. Lehçeler arasında imlada birlik meselesi söz konusu olduğunda mutlaka ses düşmesi olayı da ele alınacaktır. Ora hece düşmesi olayının gerçekleşmesi için şu şartların oluşması gerektiği sonucuna varılmıştır: 1- Dar ünlünün ikinci hecede bulunması. 2- Genellikle r, l gibi akıcı seslerle kelimenin kapanması. 3- Vurgunun bu sesler üzerinden kalkması. 4- Dar ünlünün bulunduğu hecenin kelimenin son hecesi olması. 5- Böyle bir hecenin ünlüyle başlayan bir ek veya et-, ol- yardımcı fiilleriyle kapanması. 6- Kelimelerin ile edaüyla birlikte bulunması. 7- Kelimelerin iken, idi, imiş, ise gibi şekillerle birlikte bulunması. 8- Düşen ünlünün uzun değil, kısa olması. Yalnızca dar ünlüler değil, az da olsa geniş ünlüler de yukarıda belirtilen şartlar içinde düşer. Dar ünlülerin düşüşü geniş ünlülere göre çok daha fazladır. Bu durum geniş ünlülerin frekansının (a: 750- 800 cps) dar ünlülerin frekansından (/: 200- 250 cps) yüksek olmasıyla doğrudan ilgilidir. Dayanıksız ı, /, u, ü ünlüleri, dayanıklı a, e, o, ö ünlülerine göre daha sık düşer. Aynı zamanda imla ile ilgili olan bu konu burada Türkçenin önemli bir sorunu olarak örnekleriyle aydınlatılmış, zengin malzemeye dayandırılmış, konunun gramerlerde incelenmesi böylece kolaylaşmıştır.
Türlerarası ilişkiler açısından Ziya Osman Saba'nın şiir ve öyküleri

Bu çalısmada Ziya Osman Saba'nın siir ve öyküleri türler arası ilişkiler açısından incelenmistir. Giris bölümünde diger bölümlerin daha iyi anlasılabilmesi için tür kavramı üzerinde durularak siir ve öykü türleri tanımlanmıstır, bu türlerin genel özellikleri anlatılmıstır. Ziya Osman Saba'nın öyküleri anı türüne yakın özellikler gösterdiginden bu türün genel özellikleri üzerinde de durulmustur. Birinci bölümde Ziya Osman Saba'nın siirleri, ikinci bölümdeyse öyküleri temalarına göre 'Özlem', 'Aile Hayatı ve Mutluluk', 'Karamsarlık, Hayat ve Toplum' alt baslıkları altında tek tek incelenmistir. Bu bölümlerde Saba'nın siir ve öykülerinin genel özelliklerindenbahsedilmistir. Siir ve öykülerin tematik dagılımı tablolastırılmıstır. Ziya Osman Saba'nınServet-i fünun ve Mesale dergilerinde çıkan ve kitaplarına girmemis siirleri, 2003 yılındaderlenip yayımlanmıstır; bu siirler de diger siirlerle birlikte tematik dagılıma göre incelenmistir. Ziya Osman Saba'nın öyküleri anıların tasnifi seklinde yazıldıgından bu öyküleri tek bir tema altında toplamak mümkün degildir. Bir öykü birden fazla temaiçermektedir, öykülerin incelenmesinde en belirgin temalar esas alınmıstır. Tezin asıl konusunu olusturan üçüncü bölümde 'Türlerarası 5 liskiler' baslıgı altındasiir ve öykü türü arasındaki iliski incelenmistir, iki türün benzer ve farklı yönleri anlatılmıstır. Birinci bölümdeki baslıklar altında Ziya Osman Saba'nın siir ve öyküleri temalarına göre, türler arası ilişkiler açısından ele alınmıstır. Bir temanın siir ve öykülerde nasıl islendigi, ortak noktalar tespit edilerek, mekan, kisi, üslup, biçim gibi özellikleriyle incelenmistir. Siir ve öykülerden seçilen belirgin örnekler, tablolastırılmıstır. Sonuç bölümünde genel değerlendirme yapılmıstır.
Çayıralan ve yöresi ağızları

Çayıralan ağızları isimli bu çalışma, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Türk Dili Bilim Dalına yüksek lisans tezi olarak sunulmak üzere hazırlanmıştır. Derleme işine giriştiğimiz zaman derlemeyi yapacağımız kişilerin okuma yazma bilmeyen, ağız yapısı bozulmamış, yörenin dil özelliklerini muhafaza eden ve yansıtan yaşlı kadın ve erkekler olmasına dikkat ettik. Ayrıca derlediğimiz malzemelerin kültürel bir değer taşıması ve kültürel birikimlerle beslenmesi bizim için çok önemliydi. Fakat metinlerimizdeki malzeme yöredeki gelenek, görenek, hikaye ve günlük hayatta yapılan işlerle sınırlı kaldı. Yaptığımız derlemeler ilçe merkezi ve on üç köyde tamamlanmıştır. Bunlardan bazıları aynı kişiye ait olmak üzere CD'ye toplam yirmi iki adet ses kaydı yapılmıştır. CD'leri çevirme konusunda her ne kadar azami gayret gösterdiysek de bu konuda kusursuz olduğumuz düşüncesinde değiliz. İşimize yaramayan, metnin ahengini bozan veya anlaşılamayan yerleri metinlerde kullanmadık. Kullandığımız çeviri yazı işaretlerinde bir kaynağa bağlı kalmadık. Yöreye has bazı sesleri de göstermeyi uygun bulduğumuz işaretlerle gösterdik. Araştırmamız; yörenin özellikleri, ses bilgisi, şekil bilgisi, metinler, sözcük ve sonuç olmak üzere 6 bölümden oluşmaktadır. Ses ve şekil bilgisi bölümlerinde kullandığımız örneklerde alfabetik sırayı gözetmekle beraber, fiil çekimlerinde şahsa göre sıralama yaptık. Sözlük bölümünde metinlerimizde bulunan kelimelere metin ve satır numaraları ekledik. Bölgeden derlenen ama metinlerde yer almayan kelimeleri de numarasız olarak sözlüğe ekledik.
A case study of excess/access media: Simultaneous construction of novel and museum in the Museum of Innocence

Bu tezde Orhan Pamuk'un son romanı Masumiyet Müzesi'nin temelini oluşturan roman ? müze ilişkisi incelenecektir. Masumiyet Müzesi bağlamında bu mecralardan birinin gerekliliği ve işlevselliği sorgulandığında, bu soru diğer mecra için de aynı soruyu sordurtmaktadır. Yani neden bir müze var sorusu sorulduğunda neden bir roman var sorusu ortaya çıkıyor. Bu mütekabiliyeti yaratan yapı, aynı zamanda projeyi gerçek ve kurgusal arasındaki gerilime de yerleştiriyor. Bu tez, romanda ve müzede karşımıza çıkan bazı objeleri inceleyerek bu iki mecranın ne şekilde beraber çalıştığının; birbirini ürettiğinin, dikte ettiğinin veya kısıtladığının bir haritasını çıkarmaya çalışacaktır.
Oktay Rıfat şiirinde değişim ve yenilenme

Türkiye'nin önde gelen sairlerinden Oktay Rifat (1914-1988)'ın poetikası degisim ve yenilenme üzerine kuruludur. Toplumsal sorunlara olan duyarlılıgını hiçbir zaman kaybetmeyen Oktay Rifat için, her siirsel deneyim yeni bir baslangıçtır. Onun toplumlailiski kurma çabasına kullandıgı temalar ve teknikler de katkıda bulunmuştur. Rifat'ın poetikasının sonuçta ulastıgı nokta kendi siirinden beslenen bir sentez olmustur. Bu çalısmanın öncelikli amaçlarından biri Oktay Rifat'ın siir sanatını analiz etmektir. Bu amaçla Oktay Rifat'ın siirleri ve düsünsel yazıları merkeze alınmıstır. Çalısmada Oktay Rifat'ın siir kitapları kronolojik bir sırayla ele alınmıstır. Bu kitaplarRifat'ın siirinin gelisim asamalarındaki açılım noktalarını imleyecek biçimdesınıflandırılmıs ve incelenmistir. Çalısma sonucunda ulasılan nokta, Oktay Rifat'ın siirinin degiserek ve yenilenerekgelistigidir. Bu gelisim kopuslarla degil, süregen bir yapıda devam etmektedir.
Mirvarid Dilbazi, hayatı, sanatı ve şiirlerinden seçmeler

2002 - Sahife VII+ 248 Jüri: Yard. Doç. Dr. Ali KAFKASYALI Prof. Dr. Ahmet KIRKKILIÇ Yard. Doç. Dr. Nesrin FEYZİOĞLU Bu çalışma ile, 1912 yılında doğup 1925 yılında şiir yazmaya başlayan ve Yakın Doğu'da haklı bir üne kavuşan şaire Mirvarid Dilbazi'nin hayatı, sanatı ve Azerbaycan şiirindeki yerinin Türkiye Türk okuyucularına tanıtılması amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, Mirvarid Dilbazi'nin hayatı, ailesi, eğitimi ve çalışma hayatı ele alınmıştır. İkinci bölümde, Mirvarid Dilbazi'nin şiirinin ve san'atının özünü oluşturan değerler, şairenin aile anlayışı, dünya görüşü incelenmiştir. Üçüncü bölümde, M. Dilbazi'nin şiirlerinde işlediği konular değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, şairenin şiirlerinin şekil özellikleri ele alınmış, seçme şiirleri değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise şairenin bu çalışmaya alman şiirlerine ve metinlerine türlerine göre tasnif edilerek yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda, şiirlerde geçen ve farklı anlamlarda kullanılan kelimeler için küçük bir sözlük eklenmiştir.
Divan şiirinde aruz tasarrufları

Arap edebiyatında ortaya çıkan aruz vezni, oradan Fars edebiyatına ve nihayetinde de Türk edebiyatına nüfuz etmiştir. Fars aruzu, Fars edebiyat teorisyenlerince sistemleştirilmiştir ancak Türk aruzunda böyle bir seyir izlenmemiştir. Aruzun Türk edebiyatına uyarlanışı yüzyıllar içinde, şairlerin eserlerini oluştururken meydana getirdikleri bir takım tasarruflarla sınırlı kalmıştır. Bu durum, aruz tasarruflarının Türk dilinin yapısına göre değerlendirilmesini zorlaştırmıştır. Türk şiirinde aruz ölçüsünün kullanılmaya başlandığı dönemlerden XIV. ve XIX. yüzyıllar arasındaki Türk şiirinin önemli şairlerinden sayılan Şeyhi, Ahmed Paşa, Baki, Nef'i, Nedim ve Yenişehirli Avni Bey Divanlarının tamamının aruz tasarrufları bakımından incelendiği bu çalışmada, bunlardan hangilerinin kusur, hangilerinin telaffuz çeşitliliği olarak değerlendirilebileceği tespit edilmiştir. Bu tasarruflara, telaffuz çeşitliliği ve telaffuz sapmaları başlıkları altında örnekler verilmiştir. Elde edilen sonuçlar çalışmanın son bölümünde grafiklere yansıtılarak konuyla ilgili sayısal verilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. Böylece bu çalışmayla uzun yıllardır şairlere kusur olarak atfedilen birçok uygulamanın, aslında onların aruzu Türkçeye tatbik ederken ortaya çıkardıkları telaffuz çeşitlilikleri olduğunun anlaşılması umulmuştur.
Munis Harezmİ ve Rıza Agehİ Firdevsü'l-İkbal

Bu tez, klasik Çağatay edebi dilinin son dönemine ait olan Firdevsü l-ikbal adlı eserin 300 b-380a varaklarını kapsayan bir dil çalışmasıdır. Hive Hanlığı nın tarihini anlatan eseri Şir Muhammed Munis Mirab ve kendi yetiştirdiği yeğeni Muhammed Rıza Agehi kaleme almıştır. Metnin kuruluşunda, İstanbul Üniversitesi Nadir EserlerKütüphanesi nde T 82 numarada kayıtlı olup 523 varaktan oluşan nüsha esas alınmıştır. Ayrıca bu nüsha, Yuri Bregel in Leningrad da bulunan C 571 ve E6-I nüshalarınıkarşılaştırmak suretiyle oluşturduğu matbu neşir ve Taşkent teki 821/ 1 numaralı yazmanüshayla karşılaştırılmıştır; farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. İstanbul yazma nüshası İ, Yuri Bregel in matbu neşri B, Taşkent yazma nüshası T olarak adlandırılmıştır. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde Hive Hanlığı, Çağatay Türkçesi ve Edebiyatı, Hive Hanlığı Döneminde tarih yazıcılığı konusunda bilgiler verilmiştir. Yine bu bölümde Firdevsü l-ikbal adlı eserin yazarları, eser ve nüshaları ile eser üzerine yapılan çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde Firdevs ül-ikbal in transkripsiyonlu metni verilmiştir. Üçüncü bölümde eserin yazım ve dil özellikleri incelenmiş; metinde yer alan Oğuzca ve Kıpçakça unsurlar belirlenmiştir. Dördüncü bölümde metnin sözlük ve gramer dizini yer almaktadır. Dizinin hazırlanmasında, Reşit Rahmeti Arat ın Kutadgu Bilig adlı eserdeki dilbilgisi sıralaması esas alınmıştır. Metindeki kişi ve yer adları, etnik adlar; ayet, hadis, dua vb. Arapça ibareler; Farsça manzumeler ayrı başlıklar altında gösterilmiş, Arapça ve Farsça ibarelerin Türkçe çevirileri de verilmiştir. Ayrıca metindeki manzum bölümlerde kullanılan vezin kalıpları da gösterilmiştir. Beşinci bölümde metnin tıpkıbasımına yer verilmiştir. Ekler bölümünde ise Hive Hanlığı na ait haritalar yer almaktadır.
Hakkari masalları üzerine bir araştırma

'Masal, kahramanlarından bazıları hayvanlar ve tabiatüstü varlıklar olan, olayları masal ülkesinde cereyan eden, hayal mahsulü olduğu halde dinleyenleri inandırabilen bir sözlü anlatım türüdür.' Bu çalışma, Hakkari masallarının derlenmesi ve incelenmesine yönelik bir çalışmadır. Çalışmamız Giriş ve dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş Bölümü'nde masalla ilgili kısa bilgi verilmiştir. Birinci Bölüm'de, Hakkari masallarını derleme şekli ve çalışmamızdaki masalları anlatan kaynak kişiler tanıtılmıştır. İkinci Bölüm'de, Hakkari masallarının tasnif ve tahlili yapılmıştır. Üçüncü Bölüm'de, Hakkari masallarında ortak unsurlar üzerinde durulmuştur. Bu bölüm şu kısımlardan oluşmaktadır. 1. Hakkari masallarında temler 2. Hakkari masallarında kahramanlar 3. Hakkari masallarında mekanlar 4. Hakkari masallarında eşya 5. Hakkari masallarında yiyecek ve içecekler 6. Hakkari masallarında kullanılan formeller Dördüncü Bölüm'de, Hakkari ilinin değişik yerlerinden ve Van'da bulunan Hakkarili anlatıcılardan derlenmiş altmış masal metni yer almıştır. Metinler, müdahale edilmeden yazıya aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna çalışmada yararlanılan bir Bibliyografya eklenmiştir. 363
Bilge Karasu'nun Gece'sine metin ve okur odaklı bir yaklaşım

Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Bilge Karasu (1930-1995), Troya'da Ölüm Vardı (1963), Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı (1970) ve Göçmüş Kediler Bahçesi (1979) gibi nitelikli öykü kitaplarından sonra, ilk romanı Gece (1985) ile okuruyla buluşmuştur. Çağdaş Türk romanı içinde olduğu kadar, kendi yapıtları arasında da farklı bir yeri olan ve 1991 yılında Pegasus Edebiyat Ödülü'ne değer görülen Gecenin yayımlandığı yıldan bu yana yeterince incelenmediği gözlenmiştir. 'Çok katmanlı' yapısı, 'yazar-anlatıcı-okur' ilişkisini ele alış biçimi ve geleneksel romanlarla arasındaki mesafe, metnin 'çetin' olarak nitelendirilmesine yol açmıştır. Bu tezde, Gece metnindeki kurmaca ve üstkurmaca çerçeveler İrdelenmiş ve daha önce ayrıntılı bir biçimde üzerinde durulmayan bu çerçevelerin birbiriyle olan ilişkilerine yakından bakılmıştır. Başlarda üstkurmaca düzlemde gördüğümüz 'yazar' söyleminin, metin kişilerinin söylemlerine karışması sonucunda yapılaştığı ve otoritesini yitirdiği gözlenmiştir. Okurun nasıl 'içeri' alındığı ve kahramanlaştırıldığı, metnin biçim ve içeriği aynı anda ele alınarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu tezin amacı, Gece'ye tek ve değişmez yorumlar getirmek değil, metin-okur ilişkileri çerçevesinde, metnin çoğul anlam dünyasını açığa çıkarmaktır. Tezin sonucunda, metnin birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerinde yavaş yavaş artan karanlığın, son bölümde kendini 'gece'ye bıraktığı görülür. Gece metninin, yapıntılaştıkça üst-söylem üreten ve sonunda yere düşen bir ayna gibi paramparça olan kurmaca bir yazara sahip olduğu anlaşılır. Metnin son sözleri, bu parçalanışı kuran 'yazar'ı açığa çıkarır ve yapıtlaştınr. Bu 'yazar', metinde anlatılan baskıcıların kullandıkları teknikleri okur karşısında kullanmıştır; dolayısıyla okur, metnin 'kişi'si haline gelmiştir.
II. Meşrutiyet Dönemi romanında mizah

Bu çalışma başta askeri olmak üzere, siyasal, toplumsal ve kültürel alanda ciddi değişimlerin yaşandığı II. Meşrutiyet döneminde kaleme alınan romanlarda mizahi unsurları tespit etme ve bu mizahi unsurları oluşum biçimlerine göre sınıflandırma çabasını içermektedir. Bu çalışmanın amacı ise mizahın sadece dergi ve gazete köşelerinde bir karikatürden ibaret olmadığını, bünyesinde yıkıcı bir eleştiri gücünü taşıyarak romanda anlatım tekniği olarak da var olabileceğini göstermeye çalışmaktır. Bu bağlamda çalışmanın giriş kısmında mizahın unsurları tespit edilerek mizahın gülme, edebiyat, toplum ve dil ile ilişkisi ele alındı. Ayrıca çalışmada, II. Meşrutiyet dönemi romanı incelemeye tabi tutulduğu için bu dönemin siyasi, sosyal ve kültürel alanda yaşananlar genel bir çerçeve etrafında ifade edilmeye çalışıldı. II. Meşrutiyet dönemi siyasal yapısı gereği dönemin edebiyatının genel çerçevesi verilirken dönemin düşünsel ve siyasal akımları göz önünde tutuldu. İlk bölümde ise John Morreall'ın Gülmeyi Ciddiye Almak, Henry Bergson'un Gülme ve Sigmund Freud'un Espri Sanatı adlı eserlerinden hareketle gülme kuramları ele alındı. Burada ayrıca mizahın kavramsal tanımı, iyileştirici gücü ve türlerine yer verildikten sonra Türk edebiyatındaki tarihi serüveni hakkında genel bilgilere yer verildi. Çalışmanın özgün tarafını oluşturan ve II. Meşrutiyet dönemi romanındaki mizahi unsurların tespitini içeren ikinci bölümde ise mizahın dil dizgesiyle oluşan biçimlerine ve bir eleştiri aracı olarak mizahin satir adı altında II. Meşrutiyet dönemi romanındaki yerine değinildi. Burada satirin ele aldığı konular tek tek incelenmeye çalışıldı. Sonuç olarak bu çalışmayla birlikte gelinen nihai hedefte mizahın 'gülmece', 'yergi' ve 'zeka' gibi vazgeçilmez unsurların birleşimiyle ortaya çıkmış güçlü bir anlatım tekniği olduğunun üzerinde duruldu. Dolayısıyla yıkımların, çözülmelerin ve yozlaşmaların arttığı II. Meşrutiyet döneminde romancılar, mizahın güçlü ve yıkıcı söyleminden yararlanmayı ihmal etmedikleri sonucuna varıldı.
Erken Cumhuriyet Dönemi (1923-1938) romanlarında militarizm

Bu çalışmada, erken Cumhuriyet döneminin güçlü bir görüşü olan militarizmin bu dönemde üretilen romanlardaki kaynakları, etkileri ve görünümleri incelenmiştir. İki dünya savaşı arasındaki döneme tekabül eden erken Cumhuriyet dönemi (1923-1938) bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de militarizmin her alanda yaygınlaştığı yıllardır. Ulus-devletlerin varlığının doğadaki hayatta kalma mücadelesiyle açıklandığı, ulusların büyük birer ordu olarak görüldüğü böyle bir atmosferde milliyetçiliğe kahramanlık, saldırganlık, savaşkanlıkla özdeşleştirilen militarizm aşısının yapılmasının meyveleri hızla alınmıştır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yeni rejimin ilke ve değerleri ile ulus-devletin vatandaşlık modelini topluma benimsetmek konusunda militer yöntemler izlenmiş ve bir propaganda aracı olarak görülen dönemin edebiyatından ciddi hizmetler beklenmiştir. Ortaya koyduğu eserlere bakıldığında bu beklentiyi fazlasıyla karşıladığı görülen erken Cumhuriyet dönemi romanları, söz konusu dönemde militarist zihniyetin toplum içinde yayılmasının anlaşılması için kapsamlı bir çalışmayı zorunlu kılmıştır. Erken Cumhuriyet döneminin gerek toplumsal tahayyülde gerek kurumsal yapılanmada sergilediği militer tasarım ve tasarrufun romanlardaki izlerinin incelendiği çalışma üç bölümden oluşmuştur. 'Askerlik Mesleği ve Asker Tipler/Karakterler' başlıklı birinci bölümde, askerlik mesleği ve savaşların aktörleri olan askerlerin edebiyattaki temsili üzerinde durulmuştur. 'Savaş ve Militarizm' başlıklı ikinci bölümde Kurtuluş Savaşı'nın son halkasını oluşturduğu savaşlar zincirinin edebiyata yansıması topyekun savaş, cephe gerisi, ordu-millet, vatanseverlik, şehadet ve düşman kavramları üzerinden incelenmiştir. 'Resmi İdeoloji ve Militarizm' başlıklı üçüncü bölümde, yeni vatandaşlık tanımını yaparken pek çok açıdan militer nitelikler gösteren ideolojik inşa sürecinin beraberinde getirdiği vatandaşlık, modernleşme, din, aile, kadın-erkek ilişkileri, çocuklar ve son olarak gençlik-beden konuları romanlar üzerinden tartışılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde, genel bir değerlendirme yapılmış, döneme ait önemli görülen belgeler ekler bölümünde paylaşılmıştır. Kaynakça'da yararlanılan kaynaklar belirtilmiştir.