turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Trabzon yöresi ağıtları

Trabzon Yöresi Ağıtları adı verilen bu çalışma; Önsöz, Özet, Giriş, Birinci ve İkinci Bölüm, Kaynak Kişiler Listesi, Bibliyografya ve indeks'ten meydana gelmektedir. Giriş bölümünde çeşitli kaynaklardaki ağıt tanımlarına, ağıtların şekil ve muhteva özellikleriyle ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde yas törenleri ve ağıt yakma geleneği üzerinde durulmuş, eski Türklerden başlayarak Anadolu'daki, Türk Dünyası'ndaki ve diğer milletlerdeki uygulamalar ağıt metinlerinden örnekler verilerek tanıtılmıştır. Trabzon Yöresi Ağıtları adı verilen İkinci Bölüm, 'Metinler' ve 'İnceleme' olmak üzere iki alt bölümden meydana gelmiştir. Metinler kısmında Trabzon yöresinden derlenen altmış bir ağıt, ölüm sebeplerine göre tasnif edilerek verilmiş, İnceleme kısmında ise bu ağıtlar şekil ve muhteva açısından değerlendirilmiştir. Alfabetik olarak hazırlanan Kaynak Kişiler Listesi'nde, kaynak kişilerin kimlik bilgileri, derlemenin yapıldığı yer ve tarih ile derlenen ağıtların numaralan belirtilmiştir. Bibliyografya kısmında, çalışmada faydalanılan eserlere yer verilmiştir. İndeks ise şahıs ve yer adlarına göre düzenlenmiştir. VIII
Botagöz-Köşpendiler-Arasat Meydanı romanlarında Kazak aile yapısı ve gelenek görenekleri

Çalışmamızın girişinde 'Kazak' tabirine, tarihine, coğrafyasına ve edebiyatına kısaca değinilmiştir. Daha sonra bu çalışma için bize kaynak teşkil eden 'Göçebeler ' romanının yazarı İlyas Esenberlin, 'Botagöz' romanının yazarı Sebit Mukanov ve 'Arasat Meydanı' romanının yazarı Smagul Elubay'ın hayatı, sanatı ve eserleri ışığında tanıtılmaya çalışılmıştır. İncelenen bu romanların özetlerine yer verilmiştir. Çalışmamızın bir sonraki bölümünde ise incelenmiş olan Kazak Edebiyatına ait bu romanlarda Kazak kültürüne dair tespitler yapılmış, bu tespitler alıntılar yoluyla sayfa numaraları belirtilerek gösterilmiştir. Ayrıca söz konusu eserlerde geçen Kazak kültürünü yansıtan bulgular, sınıflandırılarak ayrı başlıklar halinde alınmıştır. Gelenek görenekler ile ilgili folklorik unsurlar, örf ve adetlerle ilgili folklorik unsurlar ve kısa folklorik türler ile ilgili unsurlar ana başlıklar halinde gösterildikten sonra ise Kazak kültürü ile Türk kültüründe aynı yahut benzer olanları tespit edilmiş ve incelenen romanlar ışığında iki toplum arasında kültürel bir karşılaştırma yapılmaya çalışılmıştır.
Necati Sarıca'nın şiirlerinde yapı ve tema

1965 yılında dünyaya gelen Necati Sarıca'nın, şiir macerası ilkokul dördüncü sınıfta başlamıştır. Asıl mesleği savcılık olan Sarıca'nın şairliği ve şiirleri dikkate değer bir konudur. 1980 sonrası imgeci şiir anlayışını benimseyen şair hakkında nitelikli bir bilimsel çalışmanın yapılmamış olması çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan 'Necati Sarıca'nın Şiirlerinde Yapı ve Tema' adlı bu çalışma Necati Sarıca ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların ilki olma özelliğini taşımaktadır. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Cumhuriyet dönemi şiirine değinilmiştir. Birinci bölümde Sarıca'nın hayatı ve sanat anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise şiirlerinin yapısını oluşturan unsurlar belirlenerek incelenmiştir. Ardından Sarıca'nın şiirleri tematik açıdan incelenerek sınıflandırılmıştır. Sonuç bölümünde ise elde edilen bulgulara yer verilen çalışmada Necati Sarıca'nın Türk şiirindeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ağırlıklı olarak metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Yer yer karşılaştırma yöntemine de başvurulmuştur. Ayrıca Necati Sarıca ve çevresi ile görüşmeler yapılarak elde edilen bilgiler ışığında çalışmaya yön verilmiştir. Eserleri biyografik okumaya uygun olan Sarıca'nın şiirlerinde ağırlıklı olarak anne, aşk, ayrılık, vatan sevgisi, din, kadın, ölüm, renk, siyaset, şehir ve tasavvuf temaları yer almaktadır. Temalara genel olarak hüzün duygusu hakimdir. Yapıya gelindiğinde ise, şairin şiirlerde manayı ön planda tuttuğu ve biçim kaygısına düşmediği görülmektedir.
Yazılı anlatım becerileri bakımından köy ve kent beşinci sınıf öğrencilerinin durumu

Dünyada birçok şekilde kendini gösteren ikili yapı sorunu, ülkemizde de köy ve kent şeklinde belirginleşmektedir. Cumhuriyet ile birlikte pek çok alanda görülen gelişme ve değişmelerden biri de sosyo-ekonomik gelişmelere paralel olarak ortaya çıkan hızlı kentleşmedir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ağırlıklı olan köy nüfusu oranı bugün % 35 seviyelerine inmiştir. Kentleşme de görülen hızlı gelişme ve köy nüfusunun azalması, eğitim öğretim alanında da etkili olmuştur. Köy ve kentin kendine özgü yaşam şekli, buralarda yaşayan insanların sosyo-ekonomik düzeyleri ve eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanabilme imkanları arasında farklar vardır. Bu fark, kent lehine gün geçtikçe artmaktadır. Belirtilen sebeplerden dolayı eğitim öğretimde ortaya çıkan farklılıkların giderilmesi, demokratik toplumun bir gereği olarak bütün fertlere eşit eğitim öğretim imkanlarının sağlanması gerekir. Yukarıda ifade edilen hususlardan hareket edilerek yapılan bu araştırmada, köy ve kentte yaşayan öğrencilerin yazılı anlatım beceri seviyelerinin tespit edilmesi, köy ve kent yaşamının bu beceri üzerindeki etkileri; ailenin sosyo-ekonomik durumu, öğrencinin sosyal hayat ve okuldaki durumu, öğrenci ile ailesi arasındaki ilişkiler, çevre ve okul çerçevesinde, ilköğretim 5. sınıf öğrencileri üzerinde ölçülmeye çalışılmıştır. Araştırma sonunda, köy ve kent öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri arasında anlamlı derecede bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Yazılı anlatım çalışmasının değerlendirilmesi sonucunda, köy öğrencilerinin aritmetik ortalaması 40, kent öğrencilerinin aritmetik ortalaması 48 puan olarak tespit edilmiştir. İki grup arasında belirgin bir fark olmasına rağmen her iki grubun da % 50'lik orta basan seviyesine ulaşamadıktan görülmektedir. Türkçe programından hareketle hazırlanan yazılı anlatım değerlendirme ölçeğindeki 27 davranışın 22'sinde kent öğrencileri, anlamlı basan farkı gösterirken köy öğrencileri sadece 2 davranışta ileri seviyededirler. 3 davranışta ise köy ve kent öğrencileri arasında anlamlı düzeyde bir basan farkı yoktur. Bu başarı farklılığından hareketle, öğrencilere anket aracılığıyla yöneltilen soruların cevaplarına bakıldığında, birçok açıdan kent öğrencilerinin köy öğrencilerine göre daha avantajlı ve ileri seviyede olduğu görülmektedir. Köy ve kent öğrencileri arasında yazılı anlatım becerisi bakımından, kent lehine anlamlı düzeyde bir basan farkı vardır. Bunda, yaşanılan yerin öğrenciye ve ailesine sunduğu çeşitli sosyo-ekonomik ve kültürel durumların etkisi vardır.
Niğde merkez ve Bor ilçesi ağzı

Yapılan bu çalışma Niğde Merkez ve Bor ilçesi ağızlarını içermektedir. 2008- 2010 yılları arasında bölgede yaptığımız derlemeler çalışmamıza kaynaklık etmiştir. Çalışmamız Giriş, İnceleme, Metinler ve Sözlük olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde bölgenin coğrafi ve etnik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde Niğde Merkez ve Bor ilçesinin ağız özellikleri fonetik ve morfolojik olarak incelenmiş ve ilgili bölümler metinlerden seçtiğimiz örneklerle desteklenmiştir. Bölgenin genel özellikleri sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. Metinler kısmında, derlenen 45 metin transkripsiyon alfabesiyle yazılmıştır. Sözlük bölümünde ise metinlerde geçen yazı dilinden farklılıklar gösteren ve derlediğimiz metinlerde olup tezde geçmeyen kelimelere de yer verilmiş ve kelimelerin anlamları açıklanmıştır. Tezde kullandığız kaynak eserler kaynakça olarak teze eklenmiştir. Bu çalışma ile Niğde Merkez ve Bor ilçelerinin ağız özellikleri ses ve şekil bilgisi yönünden incelenmiş ve bu ağızların genel özellikleri ortaya konmuştur.
Zonguldak ve Bartın çevrelerinde halk bilimi ve edebiyatı

Herber'in 'Bir millet halkının dili ve sözlü edebiyatı üzerine kurulmuş, kendine has kültürel hürriyete sahip olduğu takdirde var olur.' Gerçeğinden hareketle çalışmamıza başladık. Araştırmamız, sosyal bilimlerin içinde yer alan hemen hemen bütün bilim dallarıyla iç içe olmayı gerektiren yoğun bir malzemeyi bize sağladı. Bu malzemeyi halk bilimi ve halk edebiyatı alanlarında titizlikle inceledikten sonra sınıflandırdık. Bizden önce bu konuda yayınlanmış eserleri ve tezleri de inceleyerek malzememize göre bölümlerimizi tespit ettik. Zonguldak ve Bartın çevresinde Halk bilimi ve bulabildiğimiz kadarıyla halk edebiyatı ürünlerini derleyip düzenlediğimiz çalışmamızı gelecek nesillerin istifadesine sunmayı hedefledik.
Yeni yol dergisinin incelenmesi

Bu çalışmada 1923 ila 1926 yılları arasında yayımlanan Yeni Yol dergileri incelenmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Yeni Yol dergisiyleaynı dönemde yayımlanan çocuk dergileri hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Yeni Yol dergilerinde yazısı yayımlanan kişiler, yayınperiyodu, muhtevası, tür dağılımları, derginin içindeki köşelerin genel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Yeni Yol dergisinde yayımlanan şiir, masal, hikaye, piyes, bilim yazılarının çevirisi yer almaktadır.
Türk ve İngiliz edebiyatında kısa oyunlar

İTürk ve İngiliz Edebiyatında Kısa Oyunlar? baslıklı doktora tezimizde öncelikle Türk tiyatrosundaki kısa oyunları Türk tiyatro tarihini esas alarak inceledik. Oyunları konu, kisiler, zaman, mekan, yapı ve kompozisyon, dil ve üslup bakımından degerlendirdik. Böylece oyun yazarlarımızın bu unsurları ne derece basarılı kullandıklarını tespit etmeye çalıstık. ingiliz tiyatrosundaki kısa oyunları da Türk tiyatrosu bölümünde benimsenen metot dogrultusunda ele aldık. Eserin sonuç bölümünde ise Türk ve İNgiliz tiyatrosundaki kısa oyunları karsılastırdık. Her iki ülkenin oyunlarını konu, kisiler, zaman, mekan, yapı ve kompozisyon, dil ve üslup açısından degerlendirdik. Türk ve ingiliz tiyatrosunun farklı kültürlerden gelmelerinden dolayı tiyatronun teknik unsurlarını kullanmada farklı yollar benimsediklerini söyleyebiliriz. Yaptıgımız değerlendirmede her iki ülkenin oyunlarında evrensel konuların islendigi anlasılmaktadır. Ancak Türk ve ingiliz toplumuna has özellikler farklı sekillerde oyunlara yansımıstır. İngiliz tiyatrosu, Türk tiyatrosunun öykündügü batılı tarzda oyun yazma teknigine baslangıcından beri hakimdir. Bu yüzden tiyatral unsurları daha yetkin kullanırlar. Türk tiyatrosunda ise teknik unsurların önemi ancak Cumhuriyet yıllarında anlasılmıstır. Artık günümüzde bütün unsurlar dikkate alınarak yazılmıs birçok eserle karsılasıyoruz.
Türk romanında mitin görünümleri (1961-1970)

Bu çalışmada, insanın varoluşuyla birlikte yarattığı mitlerin üretimini gerekli kılan nedenler, tanımı, Türk edebiyatında 1961- 1970 yılları arasında kaleme alınan romanlar içerisinden, mitlerle kesişenleri belirlenmiş ve bu yapıtlardaki mitik ögeler ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylelikle mitlerin, Türk romanındaki yansımalarının izini sürmek amaçlanmıştır. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde mitin insan yaşantısındaki önemi ortaya konulduktan sonra, arkaik insandan günümüze ulaşan bir değerlendirme yapılma çabası içinde olunmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde; mitin yapısall özelliklerini ortaya koyabilmek, zaman-mekan bağıntısını ele almak, mit oluşumunu yöneten süreçleri irdeleyerek bilinç ve bilinçdışının etkisini ortaya koymak, mitik bilincin mit üretimine sağladığı katkıyı anlamlandırmak, mitin kurmaca ve gerçeklikle olan ilişkisine değinerek modern döneme yansımaları üzerine eğilmek, mitlerdeki sembolik dilin izlerini sürebilmek, arketiplermit ilişkisini ortaya koyabilmek ve mitin kültürdeki yansımasını belirlemek amaçlanmıştır. İkinci bölüm, mitlerin sınıflandırılmasına ayrılmış, bu sınıflama çeşitli medeniyetlerin mitolojilerinden örneklerle açıklanmıştır. 'Mit ve Edebiyat' başlığını taşıyan üçüncü bölümde, mitin içerik yapısı, erken dönem türleriyle olan yapısall ilişkiler ağı ve modern dönemde edebiyata olan yansıması anlatılmıştır. Türk edebiyatında mitin gelişimini göstermek amacıyla, klasik Türk edebiyatından başlayarak Cumhuriyet yıllarına gelinceye kadarki süreçteki genel görünüme değinilmiştir. Dördüncü bölümde, 1961- 1970 yılları arasında yayımlanan romanlarda, mitin görünümü belirlenmeye çalışılmıştır. Bu yıllar arasında yayımlanmış olan romanlar taranmış, mitik öge tespit edilen on yedi roman değerlendirmeye alınmıştır. Romanlarda Yunan ve Roma mitolojilerinden gelen ögelerle birlikte Türk mitolojisinden gelen ögelere rastlanılmıştır. Yapılan tasnif, mitik ögelere göre belirlenmiştir. Sonuçta ise mitik ögelerin hangi yazar tarafından ne şekilde kullanıldığıyla ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.
İkinci yeni şiiri üzerinde anlambilimsel bir inceleme

Bu tezde 20. Yüzyıl Türk şiirinin önemli aşamalarından İkinci Yeni Hareketinin şiir dili özelliklerini araştırdık. İkinci Yeni hareketine dahil olan Cemal Süreya, Edip Cansever, Ece Ayhan, Sezai Karakoç ve İlhan Berk'in yazdıkları şiirler dilbilimsel bir yöntemle incelenmiştir. Araştırmamızda sonuca ulaşabilmemiz için öncelikle şiir dili incelemelerinin ne şekilde yapıldığını ve şiir dilinin ne olduğunu saptamaya çalıştık. Sonraki bölümde ise İkinci Yeni hareketinin Türk şiiri içindeki yerini, kendilerinden önceki şiir geleneği ile farklılıklarını belirlemeye çalıştık. İkinci Yeni hareket şiiri dilinin özelliklerini belirleme aşamasında öncelikle şiir dilini diğer dil çeşitlerinden ayıran önemli noktalardan biri olan sözdizimsel çözümlemeye başvurduk. Şiir dilinin önemli özelliklerinden olan göstergeler ise araştırmamızda iki şekilde ele alındı. Bu bölümde öncelikle İkinci Yeni şiir dili için belirleyici özelliklerden biri olan göstergeler tür bakımından incelendi. Böylece döneminde oldukça eleştirilen İkinci Yeni şiirinin kelime kadrosu ve bunların türlere göre dağılımı saptandı. Son aşamada ise İkinci Yeni şairlerinin şiire bakışına ve şiirdeki sözdizimsel, sessel, anlamsal düzeye göre ortaya çıkan biçimsel özellikler belirlendi. Bu bölümlerin tümünde edindiğimiz veriler İkinci Yeni şiirinin özelliklerini göstermekte bize yardımcı oldu.
Milli Kütüphane 06 Mil Yz Fb 402 numarada kayıtlı Mecmu'a - i Ebyat'ın mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne göre tasnifi (Vr. 1b-113b)

Klasik Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından biri de şiir mecmualarıdır. Sözlüklerde 'toplanmış, bir araya getirilmiş' manasına gelen mecmua, günümüzdeki antolojilere benzetilebilir. Herhangi bir kişi tarafından çeşitli amaçlarla tertip edilen bu defterler her geçen gün klasik Türk edebiyatının gizli kalmış yönlerine ışık tutmakta, yeni şiirlerin ve şairlerin ortaya çıkmasını sağlamakta, unutulmuş veya gözden kaçmış şiirleri yeniden hatırlatmaktadır. Aynı zamanda mecmualar, yazıldığı dönemin edebi zevki hakkında da ipuçları barındırmaktadır. Araştırmamıza konu olan Ankara Milli Kütüphane 06 Mil Yz FB 402 numarada kayıtlı olan mecmua, bir ebyat mecmuasıdır. Mecmuada XV. XIX. yüzyıllar arasında yaşamış 239 şairin 1542 beyti yer alır. Bu şairlerden bir kısmının elimizde herhangi bir basılı eseri yoktur. Bu durum yeni şair ve şiirlerin ortaya çıkarılması bakımından önemlidir. Mecmuanın önemli bir diğer özelliği ise tematik bir mecmua olmasıdır. Mürettip kendi belirlediği 280 konu başlığına uygun farklı şairlerden seçtiği beyitleri bir araya getirmiştir. Bu hem dönemin değer yargılarını göstermesi bakımından hem de günümüzdeki değerler ile yapılan çalışmalara kaynaklık etmesi bakımından dikkat çekicidir. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde mecmuanın tanımı ve edebiyat tarihimizdeki önemine değinilmiştir. 'I. Bölüm'de mecmuanın tanıtımı yapılmıştır. Metin içerisinde yer alan şairler ve şiirleri, konu başlıkları, şairlerin yaşadıkları yüzyıllar ve aruz kalıpları tablolar halinde ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. 'II. Bölüm'de 'Metin' başlığı altında mecmuanın transkripsiyonlu metni MESTAP tablosuna yerleştirilmiştir. Şiirlerin yayımlanan divanlarla karşılaştırılması yapılmış ve farklar dipnotta belirtilmiştir.
Kazak Türkçesinde kelimegruplarının sentaksı

Yapmış olduğumuz bu inceleme, cümlenin kuruluşunda yer alan kelime gruplarını içermektedir. Kelimeler dilin sentaks ve anlam özelliğine göre cümle içerisinde yer alırlar. Birden fazla kelimenin belirli kurallara göre yan yana gelerek oluşturdukları bu sentaks birimleri dilde bir bütün olarak işlem görür. Kelime gruplarının anlam bütünlüğü ifade etmesinde bağlanma şekil ve yöntemleri önem teşkil eder. Kelime grupları farklı şekillerde bağlanırlar, bu bağlanma morfolojik ve sentaks yöntemlere göre gerçekleşir. Bu yöntemler sistematik olarak incelendiğinde de kelime grupları konusunun gramerin sentaks sahası kadar morfolojiyi de ilgilendirdiği sonucunu ortaya çıkar. Böylece cümlede düşüncenin ifade edilmesinde eklerin sentaks özelliği belirginleşmiş olur. Kelime gruplarının esasını oluşturan, onların çeşitleridir. Kazak Türkçesinde kelime grupları kelime türlerine göre sınıflandırılmışlardır. Kelime grubunu oluşturan kelimelerden tamlanan kelimenin bulunduğu kelime türüne göre kelime grupları 'isimli' ve 'fiilli' olmak üzere iki temel kategoriye ayrılırlar. Bu iki kategori ise kelimelerin bağlanma şekillerine göre tekrar sınıflandırıldıklarında birçok kelime grubu türü ortaya çıkar.
Tağay Murad'ın 'Yulduzler Mengü Yanedi ' adlı eseri üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışmada Modern Özbek Edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan, eserlerinde milli ve kültürel ögeleri zengin bir dil malzemesiyle ince ince işleyen Tağay Murat'ın 'Yulduzlar Mangu Yonadi' adlı eseri üzerinde Özbek Türkçesi genelinde gramatikal bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmanın öncelikli amacı, yazarın bu değerli eserini Türkiye Türkçesine kazandırmak ve işlediği zengin dil malzemesini ortaya koymaktır. Çalışma metin aktarımı ve dil incelemesi şeklinde iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Özbek Türkçesi ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Türkiye Türkçesine aktarılan metnin şekil bilgisel özellikleri Özbek Türkçesinin genel gramatikal yapısı dikkate alınarak incelenmiş, dilbilgisel unsurların varsa farklı tarafları dikkatlere sunulmaya çalışılmıştır. Dilbilgisel konularla ilgili metin içinden seçilen örnekler bölüm/ cümle numarası' şeklinde belirtilmiştir. İkinci bölüm olarak ifade edilen kısımda; eserin Kiril hafli şekli Özbek Latin alfabesine çevrilmiş ve metnin daha sonra tablolar şeklinde Türkiye Türkçesine aktarımı gerçekleştirilmiştir. Eser kırk üç bölümden oluşmaktadır. Türkiye Türkçesine aktarımı yapılırken büyük ölçüde metnin özüne bağlı kalınmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında, çalışmada elde edilen bulgular örnekleriyle birlikte belirtilmiştir.
Aşık Ensar Şahbazoğlu'nun hayatı ve sanatı

Aşık edebiyatı, kültürel dönüşüm içerisinde kendini koruma ve devamlılığını sürdürme bakımından birçok sıkıntıyla karşı karşıya kalmıştır. Kars yöresindeki aşıklarımız da bu sıkıntıları yaşamış insanlar olarak bu kültürü gelecek nesillere aktarma açısından önem arz etmektedir. Özellikle usta-çırak ilişkisi veya diğer şekillerde aşıklık elde etmiş birçok şairimiz bu geleneği koruyup sürdürebilmenin uğraşı içerisinde olmuşlardır. Ölçü, kafiye, nazım şekilleri ve türleri gibi birçok unsur bu aşıklar sayesinde gelecek kuşaklara taşınmıştır ve taşınmaya da devam edecektir. Aşık Ensar Şahbazoğlu da bu aşıklar arasında dilinin döndüğünce bu kültüre katkı sağlamaya çalışan ender isimlerden biri olarak kendi güneşinden beslenen şairler arasında yerini almıştır.
Suat Derviş'in romanlarında kadın

Çalışmamızda, Osmanlının son, Cumhuriyet'in ve çok partili döneme geçişin ilk yıllarını görmüş; ülkesinin, dünyanın ve çağının değişimlerine yakından şahitlik etmiş; gazeteci, çevirmen ve en önemlisi ise yazar kimliği ile tanınan Suat Derviş'in on iki romanı kadın kahramanlar açısından incelenmiştir. Önce Suat Derviş'in edebiyat tarihimizdeki yeri belirtilmiş, ardından da baskı yılından hareketle kronolojik olarak sıralanan romanlardaki kadın kahramanlar medeni durumlarına göre bekar kadınlar, evli kadınlar ve dul kadınlar olmak üzere üç başlıkta ele alınmıştır. İncelediğimiz romanların ana kahramanları genellikle kadınlar olup daha çok orta ve üst sınıftan seçilmişlerdir. Bu kahramanlar, kendilerine verilen hayatı sorgusuz sualsiz kabul etmiş ve çalışma hayatına, hatta hayata aktif olarak katılmamış kadınlardır. Büyük çoğunluğu evli olan bu kadınların toplumsal konumları, hayatları, hayatı sorgulamaları ve başkaldırıları çoğunlukla aşk, aile ve evlilik ilişkisi etrafında belirlenmiştir. Daha çok aşk macerası ve bireyin toplumsal değerlerle çatışması üzerine kurulan romanların kadın kahramanları, özellikle de başkahraman olanlar yalnız, mutsuz ve sevilmeye muhtaç kadınlardır. Aşk, tutku, kıskançlık, sevgisizlik, yalnızlık, kimsesizlik, anne sevgisi ve kalıtım gibi temalardan hareketle ve psikolojik durumlarıyla ele alınan kadın kahramanlar, aileleri ve geçmişş yaşantılarıyla, kısacası kendilerini var eden tüm koşullarla birlikte anlatılmıştır. Bu kadın kahramanlarda dikkatimizi çeken ortak özellikler, çalışmamızın sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.
Çorumlu Aşık Halil Erdugan ve çırakları

Aşık Edebiyatı içinde yer alan bütün şairlerin biyografisi ve eserlerinin tespit edilip değerlendirilmesi, bu edebiyat şubesinin edebiyat tarihi içerisinde gerçek yerini almasını sağlayacaktır. Çorumlu Aşık Halil Erdugan'ın hayatını, sanatını, eserlerini ve çıraklarınıkonu edinen bu çalışma toplam altı bölümden oluşmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde, Çorum'un tarihu, coğrafi özellikleri, ekonomik ve kültürel durumu üzerinde durulmuştur. Çorum'da yetişen ozanlar XIV. yy'dan günümüze sıralanmıştır. Birinci bölümde, Aşık Halil'in hayatı ve aşıklık geleneği üzerine düşünceleri aktarılmıştır. İnancı ve dinu konulardaki bilgisi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, Aşık Halil'in şiirleri şekil yönünden incelenmiştir. Şiirlerinhane sayıları; uyakları, uyakların biçimleri; kullanılan ölçü ve şiirde görülenduraklar örneklerle açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, Aşık Halil'in şiirlerinde görülen edebu sanatlar, anlatım şekilleri örnekler verilerek izah edilmiştir. Dördüncü bölümde, şiirler konu bakımından incelemeye alınmıştır. Aşık Halil'in şiirleri dinu tasavvufu konular, aşk, sevgi ve sevgili, sosyal konular, dert ve ıstıraplar, tarihu ve millu konular, doğa güzellikleri olmak üzere sınıflandırılmıştır. Bu konular, örneklerle açıklanmıştır. Dinu tasavvufu konularbölümünde Aşığın şiirlerinde geçen dinu tasavvufu unsurlar sıralanmıştır. Beşinci bölümde, Aşık Halil'in şiirleri, aşığın defterinde yer alan şekli ile sıralanmıştır. Aşığın kullandığı şiirler aslına sadık kalınarak aktarılmış, sözcükler üzerinde değiştirme yapılmamıştır. Aşık, şiirlerinde noktalama işaretlerini kullanmamıştır. Bu bölümde toplam 101 şiire yer verilmiştir. Bu çalışmada Çorumlu Aşık Halil'in 101 şiiri incelenmiştir. Bu şiirler önce 11'li, 8'li, 7'li ve 6'lı hece ölçüsüne göre sıralanmış ardından, şiirler kendi içinde birinci dörtlüğün son mısrasının son harfine göre alfabetik sırayadizilmiştir. Ayrıca çalışmanın içinde verilen bilgiler de kullanılan örneklerin sağtarafında parantez içinde şiir ve hane numaraları verilmiştir. Altıncı bölümde, Aşık Halil'in çıraklarından Eşref Erdugan, Ali İhsanErdugan, Arap Ali Erdugan'ın kısa özgeçmişşleri ve sanatları hakkında bilgi verilmiş ardından yazdıkları şiirlerden örnekler sıralanmıştır. Çalışma sırasında yararlanılan kaynaklar, kaynakça kısmında alfabetik olarak belirtilmiştir.