Hedonik fiyat yöntemi ile kentsel yeşil alanların ekonomik değerlerinin ölçülmesi

Kentsel yeşil alanların, kamu mekanı olmalarına bağlı olarak sağladıkları faydalar, kent mekanı içindeki önemlerini artırmaktadır. Ancak, ülkemiz kentlerinde kişi başına düşen yeşil alan standardı, uygulama ve devamlılık sorunları dikkate alındığında, kentlerimizin yeşil alandan neredeyse 'yoksun' oldukları görülmektedir. Kentsel yeşil alanların faydalarının uzun dönemde içselleştirilmesi, kamu yararı adına meşrulaştırılması ve katlanılan mali külfete karşın ekonomik değerlerinin doğrudan ortaya konamaması, önemlerine karşın yoksunluğun temel nedenini oluşturmaktadır. Bu durumda, önemleri gözlemlenebilir ve inkar edilemez olan bu alanların değerleri hangi yolla ölçülecektir? Belirtilen soru, sorunların tanımladığı problem ekseninde çalışmanın konusunu ve konunun ele alınış biçimini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın amacı; çevre ekonomilerinin kullandığı 'dışsallık' kavramı altında, sağladıkları toplumsal fayda, kullanım olanakları ve mülkiyet yapısına bağlı olarak kamu mekanı ile kavramsal özdeşlik gösteren kentsel yeşil alanların dışsallıklarının, ekonomik anlamda ifade edilebilir olduğunun ortaya konmasıdır. Yeşil alanların dışsallıkları ekseninde, fiziksel ve sosyal çevreye yönelik sağladıkları faydaların ekonomik değerlerini ölçmek üzere kullanılabilecek yöntemlerin irdelenmesi, seçilecek en uygun yöntemin belirtilen amaç kapsamında uygulanması, ölçüm sonuçlarının elde edilmesi ve elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ise araştırmanın kapsamını oluşturmaktadır. Belirtilen konu, amaç ve kapsamda hazırlanan araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın konusu, amacı, kapsamı, yöntem ve parametreleri ile önsavlarının ortaya konarak, araştırmanın kuramsal yapısının tanımlandığı giriş bölümünün ardından ikinci bölümde; açık ve yeşil alan kavramı, kentsel yeşil alanların nicelik ve niteliklerine bağlı olarak tanımları ve kent mekanı içindeki sistem yapılarının hiyerarşik düzeni, mekansal ve yapısall özelliklerine ve işlevlerine bağlı olarak sağladıkları faydalar ve kent mekanı içinde uygulama problemleri tanımlanmış ve irdelenmiştir. Üçüncü bölümde; kamu malı-kamu mekanı kavramı irdelenmiş ve bu irdeleme ışığında, kentsel yeşil alanların kamu mekanı olması durumu ortaya konmuştur. Kamu mekanlarının ekonomik değerlerini ölçmek üzere geliştirilmiş modellerin kurgularını anlatabilmek üzere değer kavramı, değer ölçme yöntemleri ve değer ölçme yöntemlerinin neoklasik iktisatla ilişkileri tanımlanmıştır. Ardından, ölçüm amacıyla geliştirilen ve literatürde en yaygın kullanım alanı bulan üç önemli ölçüm yöntemi, kavramsal olarak ortaya konmuştur. Araştırmanın uygulama bölümünde, anılan yöntemler içinden biri, Hedonik Fiyat Yöntemi kullanılmıştır. Bu nedenle, kavramsal betimlemesine ilaveten, yöntemin teorik kurgusu; yapısall özellikleri, parametreleri ve fonksiyon yapısı bakımından tanımlanmış, sorunları ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde; araştırma yöntemi varsayımlarına dayanarak HFY'nin yapısı tanımlandıktan sonra, yöntemin uygulamasında kullanılacak değişkenler tanımlanmış, değişkenlerin elde edilmesi yönünde yapılan anket çalışmasının kurgusu anlatılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel genel değerlendirmesi amacıyla yapılan betimleyici istatistiklerin ve araştırma önsavları ve araştırma yöntemi varsayımları paralelinde kurgulanan çözümleyici istatistiklerin sınama sonuçları ortaya konmuştur. Son adımda, hedonik fiyat fonksiyonları tahmin edilmiş, sonuçları yorumlanarak genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç bölümünde; yöntemin uygulanmasıyla elde edilen sonuçlara dayanarak, araştırma önsavları sınanmış, hedonik fiyat yöntemi kısıtları ve olanakları çerçevesinde değerlendirilmiş, çıkarım ve öneriler ortaya konmuştur.