Çağdaş kentsel yaşanabilirlik değerleri ve Gebze örneğinde irdelenmesi

Günümüzde şehirler, artan trafik sıkışıklığı, hava kirliliği, açık alanların kaybı, ulaşım ve kamu hizmetlerinin yetersizliği, kaynakların dengesiz dağılımı ve yerleşimlerin kimlik kaybı gibi yaşanabilirlik problemleri ile karşı karşıyadır. Kent kimlikleri netliğini kaybetmektedir ve her şehir giderek birbirine benzemektedir. Bu ve benzeri problemlerden dolayı, yaşanabilirlik, yaşanabilir kent yaşamı, kentsel yaşam kalitesi gibi kavramlara yönelme giderek artmaktadır. Yaşanabilirlik ve yaşam kalitesi kavramları birbiri ile doğrudan ilişkilidir. Bir yerleşimin fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel yapısının çağdaş yaşanabilirlik ölçütlerine göre yapılandırılması gereklidir. Bu durum, yerleşimde yaşayanların yerleşimden duydukları memnuniyet üzerinde doğrudan etkilidir. Çağdaş kentlerin yaşanabilMiğinin sağlanmasındaki en önemli unsurlardan biri, yerleşimde yaşayan kullanıcıların beklenti ve ihtiyaçlarının karşılanarak, kullanıcı memnuniyetinin sağlanmasıdır. Bu çalışmada amaçlanan, yaşam kalitesi olgusunun kapsamlı araştırılmasından ve bu konuda günümüzde kavramsal ve pratik olarak varılan noktadaki çeşitli modellerin karşılaştırılmasından çıkarılacak sonuçlar ve kriterlerle; çalışma alam olarak seçilen Gebze yerleşmesi için kentsel yaşam kalitesinin irdelenmesi ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine yönelik önerilerin geliştirilmesidir. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, yaşanabilirlik ve yaşanabilir kent kavramı, literatür bazmda incelenmektedir. Yaşanabilirlik ve yaşanabilirlik ile ilişkili kavramlara açıklık getirilerek, yaşanabilir kent kavramı üzerinde durulmakta, konuyla ilgili teorik yaklaşımlar ele alınmaktadır. Bu bölümde yaşanabilirliliği sağlayan stratejiler, yaşanabilir kent göstergeleri vb. leri incelenmekte; ayrıca yerleşimlerin yaşanabilirliği bağlanımda günümüzde önemli yer tutan, 'Yeni Şehircilik Akımı', 'Ekonomik Gelişme Prensipleri' ve 'Ahwahnee Prensipleri' ele alınmaktadır. İkinci bölümde, çalışma konumuz kapsamında batı kentlerinde yapılan önemli alan çalışmalarından, bu çalışmanın amaçlarına paralel hedefler taşıyan 4 örnek çalışma seçilerek irdelenmektedir. Bu çalışmalar sırasıyla, planlama süreci; yaşam kalitesi göstergelerinin gelişim süreci; veri tabanı oluşturulması ve yaşanabilirliğin çevresel ve sosyolojik boyutunun oluşturulması açılarından örneklenmektedir. Bu örneklerin irdelenmesinden, çalışmanın üçüncü bölümünde yer alan Gebze'deki yaşam kalitesi araştırmasında geliştirilecek göstergeler için yararlanılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Türkiye kentlerindeki yaşam kalitesi erozyonu açısından bir laboratuar niteliği taşıyan Gebze'deki yaşam kalitesinin nesnel ve öznel olarak ölçülmesine ve kullanıcı beklentilerinin belirlenmesine yönelik bir çalışma yapılmıştır. Bu bölümde Gebze için yapılan nesnel yaşam kalitesi analizleri, çalışma yöntemleri, kullanıcı memnuniyetlerini ölçmeye yönelik yapılan anket çalışmasının sonuçlan ve yerleşimdeki kullanıcı beklentileri ile ilgili analizler yer almaktadır. Dördüncü ve son bölümde, yapılan araştırmalar ve değerlendirmelerden çıkan sonuçlara göre; Gebze'deki yaşam kalitesinin arttırılması için geliştirilen öneriler ve sonuçlar yer almaktadır.