Makedonya Türk çocuk edebiyatında değerler eğitimi Tomurcuk Dergisi örneği

Türklerin Osmanlı döneminde Balkanlara yerleşmesiyle bu coğrafyada pek çok değişim yaşanmıştır. Makedonya 1991 yılında Yugoslavya'nın dağılmasıyla bağımsızlığına kavuşmuş genç bir cumhuriyettir. Makedonya'da Osmanlılar zamanında olduğu gibi Yugoslavya zamanında ve şimdi de çok canlı bir Türk edebiyatı mevcuttur. Makedonya Türk edebiyatı bir bütün olarak henüz tam anlamıyla çalışılmış, her yönüyle araştırılmış değildir. Makedonya Türk edebiyatının bir bütün halinde ele alınıp Makedonya Türk edebiyatı tarihi ve Makedonya Türk edebiyatı antolojileri de henüz hazırlanıp yayımlanmamıştır. Yapılan çalışmalarda ise Makedonya Türk edebiyatı genellikle 1944'ten sonra başlatılmış ve ondan sonrası incelenmiştir. Daha öncesine pek temas edilmemiştir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda Makedonya Türk Edebiyatı bir bütün olarak görülmeye ve incelenmeye başlanmıştır. 1944'ten sonra çağdaş Makedonya Türk edebiyatını meydana getiren şair ve yazarlar yetişmiştir. Çağdaş Makedonya Türk edebiyatına dair ilk süreli yayın Birlik Gazetesi'dir. Devamında Sevinç dergisi, Sesler dergisi, Tomurcuk dergisi gibi yayın organları birbirini izledi. Bu yayınlar Necati Zekeriya, Fahri Kaya, İlhami Emin, Nusret Dişo Ülkü, Avni Engüllü, Hasan Mercan, Fahri Ali, Avni Abdullah ve burada ismini sayamayacağımız daha birçok yazar tarafından oluşturulmuştur. Bu yayın organları, hem usta yazarların eserlerini yayınladığı merci hem de genç yazarlar için okul görevi görmüştür. Bahsedilen yayın organlarında Makedonya Türk edebiyatının şiir, deneme, hikaye gibi türlerde örneklerine yer verilmiştir. Bu çalışmamızda Makedonya Türk çocuk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan Tomurcuk dergisi değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Araştırmamızda değerler eğitimi ve özellikleri, Balkanlarda Makedonya'nın tarihi, Makedonya'da Türk edebiyatı, Makedonya'da çocuk edebiyatı incelendikten sonra Tomurcuk dergisi hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra Tomurcuk dergisindeki metinler değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Son olarak ise çalışmanın önceki bölümlerinde yaptığımız tespitler, elde ettiğimiz bulgu ve veriler toplanarak değerlendirilmiştir. Tomurcuk dergisi yayın hayatına 1957 yılının Eylül ayında başlamış, 2004 yılına kadar devam etmiştir. Bu dergide asıl amaç çocuklara eğitim ve öğretim yönünden katkı sunmaktır. Eğitim süresi boyunca dergi yılda 10 sayı çıkmıştır. Yayınlar, her eğitim öğretim yılının Eylül ayından başlayarak Haziran ayında sona ermiş, yaz tatili döneminde iki ay dergi çıkartılmamıştır. Konular dergide okul müfredatına uygun seçilmiş, görsel olarak da çocuklara hitap eden karikatür, resim, çizim ve desenler çocukların ilgisini çekecek şekilde düzenlenmiştir. Türk çocuklarına saygı, sevgi, hoşgörü, sabır, yardımlaşma, merhamet, şefkat gibi temel değerleri vermeyi amaçlayan Tomurcuk dergisi, bu açıdan oldukça önemli bir görevi yerine getirmiştir. Bu araştırmada, derginin 1957- 1958 eğitim öğretim yılı ile 2003- 2004 eğitim öğretim yılları arasında yayınlanan sayıları değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Bu çalışma, bundan sonra Kuzey Makedonya Türk edebiyatı ve Türk edebiyatında değerler eğitimi konusunda çalışma yapacak olan araştırmacılara da yol gösterecektir. Tomurcuk dergisinde incelenen değerler; öncelikle Ahlaki değerler, dini değerler, estetik değerler, iktisadi değerler, siyasi değerler, sosyal değerler, teorik değerler ve eklenen değerler olmak üzere 8 ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Değerlerin dergideki metinlerde hangi sıklıkta geçtiğini tespit etmek araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Araştırmada incelenen dergiler, tarama modelinde nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen çalışmada veriler, doküman incelemesi ile toplanmıştır. Elde edilen bulgular içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Sonuç olarak, Tomurcuk dergisi'nin 47 yıllık yayın sürecindeki mevcut 470 sayısının 468'ine ulaşılmıştır. Dergi 34 yıl Yugoslavya döneminde, 13 yıl da Makedonya döneminde yayın yapmıştır. Bu süreç değerlendirildiğinde Yugoslavya Döneminde 1724, Makedonya Döneminde 1350 olmak üzere toplamda 3074 adet değer tespit edilmiştir. 3074 değer, çıkan 468 dergi sayısına bölündüğünde ise sayı başına yaklaşık 6,5 değer düştüğü görülmektedir. Bu sonuç Tomurcuk dergisinin değerler açısından hassas davrandığını ortaya koymaktadır. Yine alt başlıklarda belirtilen her değer de Yugoslavya ve Makedonya dönemlerinde benzer bir dağılım gösterdiğinden Tomurcuk dergisinin bu konuda da hassas davrandığı tespit edilmiştir.