Çocuk atletlerde egzersiz öncesi ve sonrası kardiyak biyomarkerlar, EKG değişiklikleri ve EKO bulgularının değerlendirmesi

Amaç: Çalışmamızda genç sporcularda egzersizle ilişkili kardiyak yapısall ve elektriksel değişikliklerin araştırılması ve egzersiz sonrasında kalple ilgili biyokimyasal belirteçlerde yükselme olup olmadığının belirlenmesi ve belirteçler ile yapısall ve elektriksel değişikliklerin ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda beş kürekçi, beş kanocu ve 22 futbolcu olmak üzere toplam 32 erkek çocuk sporcu prospektif olarak incelendi. Çalışmaya alınma kriterleri sporcuların 18 yaş altında olmaları ve en az 2 yıldır haftada en az 10 saat spor egzersizi yapmaları olarak belirlendi. Tüm sporcuların yaş ortalaması 15,3 0, 9 yıl, futbolcuların 14,8 0,2 yıl, kanocuların 16,5 1, 1 yıl, kürekçilerin ise 16,5 0, 6 yıl idi. Tüm sporculara 75 dakika süren dinamik egzersiz antrenmanı uygulandı. Sporculara istirahat halinde EKO değerlendirilmesi yapıldı, egzersiz öncesi ve sonrası EKG çekildi. Egzersize başlamadan ve başladıktan sonra 1. saat ve 4. saatte CK-MB, TroponinT, Pro-BNP serum düzeyleri için kan örnekleri aynı antrenman sırasında ve eş zamanlı olarak alındı. Kürekçiler 12 km ve kanocular 7,8 km zorlu kürek çekme egzersizi sonrası, futbolcular koşu antrenmanı sonrasında değerlendirildi. Bulgular: Ekokardiyografik incelemede; kürekçilerde diyastol sonu interventriküler septum diyastol sonu kalınlığı, sol ventrikül diyastol sonu çap, arka duvar diyastol sonu çap, sol ventrikül sistol sonu çap ölçümleri, sol ventrikül kitle ve sol ventrikül kitle indeksi değerleri diğer gruplara göre daha yüksek bulundu. Kürekçilerden bir kişide konsantrik ventrikül hipertrofisi izlendi. Kanoculardan bir kişide konsantrik ventrikül hipertrofisi, bir kişide ise eksantrik ventrikül hipertrofisi izlendi. Egzersiz sonrası EKG'de tüm kürekçilerde, kanocularda ve altı futbolcuda olmak üzere 16 kişide T sivriliği görüldü. Çalışmamızdaki tüm gruplarda egzersiz sonrasında 4. saat troponin düzeyinde artış saptandı. Kürekçilerde troponin düzey ortalamaları en yüksek bulundu. Çalışmamızda egzersiz sonrası çekilen EKG'de T sivriliği bulgusu ile yaş, troponin serum düzeyi ve SVK artışı ile ilişki bulundu. Sonuç: Çocuk sporcuların taranmasında öykü ve fizik muayenenin yanında 12 derivasyonlu EKG çekilmelidir. EKG'nin anormal olması durumunda kardiyak görüntüleme yapılmalıdır. Bu durumda EKG değerlendirilmesi, hastanın öyküsü, soygeçmişşi, yaşı, spor türü ve EKO bulguları ile birlikte yapılmalıdır. Çalışmamızda sporcuların yarısında egzersiz sonrası T sivriliği bulgusu saptadık. Bu durumun egzersiz ile atlet kalbinde görülen erken repolarizasyona bağlı gelişebileceğini ve fizyolojik bir durum olabileceğini düşündük. Seattle kriterleri ve 2010 Avrupa Kardiyoloji Derneği klavuzunda atlet kalbinde beklenen normal EKG bulguları arasında T sivriliği yer almamaktadır. Çalışmamızda olgu sayısının az olması nedeni ile daha geniş serilerde bu bulgunun incelenmesi ve kılavuzlar yenilenirken göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünmekteyiz. TroponinT'nin serum düzeyi, kalp kası hasarının gösterilmesinde kullanılan özgül, duyarlı, hızlı sonuç veren bir belirteçtir. Serum troponin düzeyi, egzersize bağlı yükselebilir. Klinikte troponin yüksekliği olan bir çocuk ile karşılaşıldığında öyküde egzersizin sorgulanması gerekir.