1998 ve 2004 İlköğretim Programlarına göre hazırlanan Hayat bilgisi ders kitaplarının içerik ve kullanılabilirlik açılarından karşılaştırılması

Bu araştırma 1998 ve 2004 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programları'na göre yazılmış ders kitaplarının içeriğinde yer alan görsel öğelerin nicelik ve niteliğini, bilgi sunum biçimlerini saptamak ve benzerlik ve farklılıkları noktasında karşılaştırmak, sınıf öğretmenlerinin kitapların kullanılabilirliği ile ilgili olumlu ve olumsuz noktaları belirttikleri görüşlerini almak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, 1998 ve 2004 Hayat Bilgisi Programları'na göre yazılmış ders kitaplarında yer alan görsel materyalleri ve metinleri karşılaştırmaya yönelik doküman incelemesi yapılmıştır. Bu araştırmada 24 ayrı ders kitabı, ilgili öğrenci çalışma kitapları ve öğretmen kılavuz kitapları incelenmiştir. Doküman incelemesinden elde edilen sonuçlara göre;? 2004 Hayat Bilgisi ders kitaplarında yer alan hikaye edici metinlerin arttığı. Görsel materyallerin çeşitliliğinin, sayısının ve niteliğinin arttığı. Ders kitaplarını destekleyen ve öğrenilenlerin pekiştirilmesine dayalı etkinlikleri içeren çalışma kitabı kavramının ortaya çıktığı, ölçme ve değerlendirme sistematiğinin değişerek, öğrenme sürecini ve sonucunu birlikte değerlendirmeye dönük alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine yer verildiği belirlenmiştir. Diğer yandan İstanbul ili Sultangazi, Gaziosmanpaşa ve Şişli ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapan 54 sınıf öğretmeni araştırmanın çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunda gönüllülük esasına göre seçilen öğretmenlere görüşme formu yoluyla yarı yapılandırılmış 10 soru sorulmuştur. Görüşme formunda yer alan açık uçlu sorular yoluyla elde edilen nitel veriler analiz edilerek kategorilere göre tasnif edilmiştir. Görüşmede yer alan açık uçlu sorulara göre;? Hayat Bilgisi ders kitaplarında 2004 Programı'na göre yapılan değişiklik öğretmenlere sorulduğunda öğretmenlerin büyük bölümünün değişime olumlu baktığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenler; daha fazla sayıda görselin yer alması, konunun anlaşılmasındaki işlevselliği, görsel okuma kavramının ortaya çıkması ve görsellere dayalı etkinliklerin öğrencileri aktif kılması nedenlerine bağlı olarak 2004 Programı'na göre hazırlanan ders kitaplarını daha yeterli bulmaktadırlar. İ 1998 Programı'na ait Hayat Bilgisi ders kitaplarında içerik ezbere dayalı ve dikte edici bir sunuma sahipken, 2004 Programı'na ait Hayat Bilgisi ders kitaplarında içerik sadeleştirilmiş, öğrencinin yapılandırmasına yönelik ve öğrenci zihnini zorladığı söylenebilir. İ Öğretmenlerin büyük çoğunluğu yeni Hayat Bilgisi ders ve çalışma kitaplarının öğrenci başarısını artırdığını ifade etmektedir. İ Görüşme yapılan öğretmenler, yeni Hayat Bilgisi ders kitaplarının programda benimsenen öğrenme anlayışlarını yansıttığını belirtmektedir. İ Öğretmenler tekrar eski Hayat Bilgisi Programı ve ders kitaplarına dönüşü istememekte, bazıları ise eski ve yeni kitaplarının olumlu buldukları yanları alınarak yeni bir kitap oluşturulması gerektiğini ifade etmektedir. İ 2004 Hayat Bilgisi ders kitaplarının tasarımı; görsellerin zengin oluşu, eskiye oranla daha canlı ve renkli olmasından dolayı öğrencilerin ilgi ve yaş düzeylerine uygun olduğu araştırma sonuçları arasındadır. İ Hayat Bilgisi ders ve çalışma kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme uygulamalarının çeşitlendiği, öğrenciyi çok yönlü değerlendirme olanağı verdiği ve öğrencilerin bu sürece dahil olarak zevkle etkinlikleri yapabildiği; ancak kalabalık mevcutlu sınıflara uygun olacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekliliği öğretmenlerce dile getirilmiştir. İ Hayat Bilgisi ders ve çalışma kitaplarındaki etkinliklerin benzer nitelikte olanların tekrarlanmaması ve zamanlama açısından kalabalık mevcutlu sınıflara uygun hale getirilmesinin gerekliliği araştırma sonuçları arasında yer almaktadır. İ Öğretmenler eski sistem ve ders kitaplarıyla yetişen öğrencilerin sahip olacağı olası kişilik özelliklerini; hazırcı, pasif, düşünmeyen, içe dönük, itaatkar ve mekanik olduklarını, yeni sistem ve ders kitaplarıyla yetişecek öğrencilerin sahip olacağı olası kişilik özelliklerini ise; özgüven sahibi, sorgulayan, araştırmacı, aktif, özgür düşünebilen, yaratıcı ve aktif olarak belirtmişlerdir.