Ülkemizde imar mevzuatının tarihsel gelişimi ve 3194. sayılı İmar Kanununun değerlendirilmesi

tnsan, varlığını sürdürebilmek için doğa'yı kullanmak zorundadır. Hızla artan nüfus'a paralel olarak, insanlar tararından doğal kaynakların tüketimi de artmaktadır. Gelecek kuşağa yaşamaları için uygun bir çevre bırakabilmemiz, doğal kaynaklarımızı sağlıklı bir plan ve program çerçevesinde kullanmamız ile mümkündür. Bugün için beşeri ortamımızı tarif eden ve ülke kalkınmasında önemli bir yeri olan fiziki çevrelerimizden birisi ve belki de en önemlisi Kentlerimizdir. Çok iyi tanınması ve kullanılması gereken bu çevreyi, planlı ve düzenli bir gelişim sürecinde oluşturamadığımız sürece, teknoloji ve akıl çağı diye de nitelendirdiğimiz 20. yüzyılda, ne kendimiz için ne de gelecek kuşak için, insan onuruna ve toplum yararına uygun Kentler oluşturmamız mümkün olmayacaktır. Şehir planlan, yerleşmelere bir düzen getirmek amacı ile hazırlanırken, imar mevzuatı da bu planların yasal dayanaklarını oluştururlar. Bu amaçla imar mevzu- aü'nın kent planlaması açısından hayati önemi görülmüş ve başarılı bir kent planlamasının varlığı, sağlıklı bir imar mevzuatının varlığıyla eş değer hale gelmiştir. Bugün ülkemizde yaşanan, hızlı kentleşme sonucu ortaya çıkan sorunların Ve bu sorunlara zaman içinde cevap veremeyen planlamaya karşı oluşan tepkilerin, bu güçlü ilişkiden dolayı, önemli ölçüde imar mevzuatında aranması sonucu, mevzuatın da sık sık değişmesine neden olmuştur. Bu güçlü ilişkinin ve arayışların sonucu olarak ortaya çıkan '3194. Sayılı İmar Kanunu' ile de, kentlerin planlı gelişimi ve geleceğe hazırlanması çabalarında yeni bir aşamaya gelinmiş ve yasanın uygulanmasından da, kentlerin sahibi durumunda bulunan, yerel yönetimler sorumlu tutulmuş ve yetkili kılınmışlardır. Bu doğrultuda hazırlanmış bulunan, 'ÜLKEMİZDE İMAR MEVZU A- TI'NIN TARİHSEL GELİŞİMİ VE 3194 SAYILI İMAR KANUNU'NUN DEĞERLENDİRİlMESİ' başlıklı çalışma üe; Ülkemizde, imar faaliyetlerini etkileyen ilk yasaların nasıl ortaya çıktığı ve bugüne nasıl gelindiği, 3194 sayılı imar yasa'sının çıkışını hazırlayan teknik sebeplerin nasıl geliştiği, Yasa'nm uygulayıcısı olan belediyelerin, 3194. sayılı yasayı nasıl değerlendirdikleri, araştırılmış, yanlış algılamalar ve yasal eksiklikler saptanmaya çalışılmıştır. Çalışma; amacının, sınırlarının, yöntem ve bilgi kaynaklan ile varsayımlarının ortaya konulduğu giriş bölümünden sonra, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Ülkemizdeki ilk imar faaliyetlerinin nasıl ve ne zaman ortaya çıkağı ve bu faaliyetleri düzenlemeyi amaçlayan imar mevzuatının, dünden bugüne nasıl bir gelişim izlediği açıklanmıştır. İkinci bölümde; bugünkü imar ve şehircilik hareketlerine, planlama disiplini içerisinde yasal dayanak oluşturan ve kamuoyunda '3194 Sayılı İmar Yasası' olarak bilinen yasanın getirdiği planlama ile ilgili kavramlar özet olarak verilmiştir. Üçüncü, bölümde; 3194. sayılı imar yasası ile yetkilendirilen ve kendi beldeleri ile ilgili imar ve planlama faaliyetlerinden sorumlu tutulan belediyelerin, bugünkü yapısall durumları araştırılmıştır. Bu çerçevede, yasa ile Belediyeler arasında olması gereken ilişkinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın başlangıcında saptanan varsayımların test edildiği, 3194. Sayılı İmar Yasasının belediyelerimiz tarafından yorumlanmasında gözlenen doğru ve yanlış kavrayışların da saptandığı ve bu tesbit ve değerlendirmelerin ışığında, 3194. Sayılı İmar Yasasının kapsamı, anlaşılması ve uygulanması ile ilgili kimi önerilerinde getirildiği dördüncü bölüm ile çalışma tamamlanmıştır.