turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Nasuh Paşa Medresesi ve Mescidi restorasyon projesi

Nasuh Paşa Medresesi ve Mescidi; Aydın'in Köprülü Mahallesi'nde, Gazi Bulvarı ve Çankaya Caddesi arasında, 42B- 429 parseller üzerindeki 'Nasuh Paşa Külliyesi' bünyesinde yer alan anıtsal yapıdır. Aynı külliye içinde medresenin doğusunda bir han ve batısında da bir hamam bulunur. Aydın' in mutasarrıflarından Osmanoğlu Nasuh Paşa'nın yaptırdığı külliyenin yapım tarihi 17DB (H.1120) dir. Bu bilgi binanın giriş kapısı üzerinde yer alan yazıttan ve külliyenin vakfiyesinden öğrenilmiştir. Yapının mimarı hakkında ise herhangi bir bilgi bulunamamıştır. Nasuh Paşa Medrese ve Mescidi'nin tez konusu olarak seçilmesinin nedenlerini, rölöve çalşmalarını ve tarihi araştırmalarının aşamaları birinci bölüm içinde anlatılmaktadır. İkinci bölümde, Aydın İli'nin tarihi, Cumhuriyet döneminde il için hazırlanan imar planları ve çevre düzenlemeleri; külliyenin bünyesindeki diğer yapıların mimari tanımlamaları yazıt ve vakfiyeleri yer almaktadır. 3. bölümde tez konusu olarak seçilen Nasuh Paşa Medresesi ve Mescidi'nin yapısall tanımlamaları yer almaktadır. 4. bölüm yapının benzerleriyle karşılaştırıldığı ve restitüsyona ait verilerin tespit edildiği bölümdür. Yapının çağdaşları ile karşılaştırılmasının yapıldığı bölüm, 5. bölümdür. 6. ve son bölüm ise, yapıların gerek kendi koşulları, gerekse de içinde yer aldıkları çevrenin özelliklerine bağlı olarak yeniden işlevlendirilmesi önerilerini kapsamaktadır. -XV111-
ÖRNEKLERİ İLE İTALYAN RÖNESANSINDA KUTSAL DOĞUM SAHNESİ

Dünyadaki tarihsel olayların süregelmesi ve toplumların etnik kimliklerinin şekillenmesinde dinlerin ve din kurucularının gerçek bir yeri vardır. Ortadoğu'da şekillenmeye başlayan medeniyetlerde birçok ortak kavram farklı türlerde yorumlanmıştır. Yahudilik, Hıristiyanlık gibi ön plana çıkan dinler yayılmacı ve misyoner yapıda olup bu dinlerdeki birçok kişi ve kavram farklı açılardan ele alınarak günümüze dek varlığını getirmiştir. Din anlayışı siyasi, tarihi, sosyolojik ve ekonomik ölçütlerin yanı sıra özellikle sanata, resim sanatına yansımıştır. Sanat; göz, beyin ve diğer duyuların gelişiminden başlar ve kültür ile harmanlanarak evrensellik kazanır. Hıristiyanlık dini resim sanatı tarihi boyunca ele alınan bir konu olmuştur. Hıristiyanlar; başta dini yaymak için sanatı kullanmak istemiş, daha sonra bu çalışmalar dini eğitim için de hizmet etmiştir. Bu konular çoğunlukla İncil metinlerinde aktarılan olaylardan oluşmakta olup sanatçılar Yeni Ahit metinlerinden sahneleri kendi anlayışları çerçevesinde ele almışlardır. Bu tez çalışmasında; hümanist görüşün egemen olduğu Rönesans döneminde, resim sanatında yerini korumaya devam eden dini anlayışın ve İsa'ya atfedilen kutsallığın yeri ve önemi anlatılmaya çalışılmıştır. Rönesans döneminde, İncil sahnelerini çarpıcı yorumlamalarıyla ön plana çıkan sanatçıların resmettiği Kutsal Doğum hadisesi ve ilgili konular; Meryem'e Müjde, Meryem'in Elizabeth'i Ziyareti, Müneccimler'in Secdesi, İsa'nın Tapınağa Takdimi ve Mısır'a Kaçış sahnelerinden oluşmaktadır. Çalışmada eserleri çözümlenen sanatçılar 16 kişi olup, Rönesans Resim Sanatı'nda Kutsal Doğum ve beraberindeki olaylarla ilgili eserler veren İtalyan sanatçılardır. Ana eserlerin 21'i yağlı boya, 13'ü tempera, 8'i fresk, 3'ü eskiz tekniğindedir. Eserler, hem İsa'nın Mesih oluşunun ilk hadiselerinin farklı şekillerde yorumlanması açısından hem de Rönesans dönem özelliklerinin bu yorumlamalar içerisinde yer almasından ötürü olgusal, ikonografik ve analitik açıdan çözümlenmiştir. Ayrıca Hıristiyan dininin önemli bir doktrinini teşkil eden konu, Hıristiyan kutsal metinler çerçevesinde ele alınarak sınırlandırılmıştır.
Urartu dini mimarisi; Kare Cellalı Tapınak kompleksleri

Urartu arkeolojisi son yıllarda İÖ. I. Binyıl için önemli veri kaynağı olmuş, tarihsel açıdan Urartuların oluşturdukları kendine özgü uygarlığın tüm dünya tarafından tanınması sağlanmıştır. Özellikle Türk arkeologlarca kazılan bazı merkezler için gerek mimari planlamasında, yapıların konum ve işlevlerinde, gerekse küçük buluntularındeğerlendirilmesinde yeterli bilimsel verilere sahip olunması, detaylı kazı sonuç raporlarının yayımlanması, tarihsel açıdan verilerin değerlendirilmesini kolaylaştırırken, daha önceki dönemlere ait bir kısmının kazısı yarım kalmış ve verileri düzenliyayımlanamamış merkezler için gerekli bilgiye tam ve düzenli ulaşılmasında sorunlar yaşanmasına yol açmıştır. Çalışmamızda, mevcut arkeolojik ve filolojik veriler ışığındaUrartu dini mimarisini hemen her merkezde temsil eden 'Kare Cellalı Tapınaklar'ın, geniş işlevli kompleks mekanlar olarak inşa edilmiş ve kullanılmış olduğu, aralarındaki benzerlik ve farklılıklar dikkate alınarak karşılaştırmalı bir analizle ele alınmış oldu. Urartu Krallığı gibi yayılım alanı günümüzün en az üç komşu ülkesine ulaşmış bir kültürün verilerini derleyip toplarken, uzun ve yorucu bir çalışma gerektiği bilincinden hareketle, yapılacak tüm bilimsel çalışmaların, ilkçağın bu harikulade başarılıuygarlığının tanıtılmasına katkıda bulunulacağının bilinmesi gerekmektedir. Bu amaçlaarkeolojik veri tabanının ülkeler arası işbirliğine açık ve insanlığın ortak mirası anlayışı ile paylaşılmasının önemine bir kez daha vurgu yapmak istiyoruz.
Kırşehir Müzesi'ndeki Kırşehir yöresi halıları

Bu çalışmada Kırşehir Müzesi'ndeki Kırşehir Yöresi' ne ait seccade, sedir ve karyola halıları incelenmiştir. Birinci bölüm 'GİRİŞ' bölümüdür. Giriş bölümü içerisinde Konunun Tanımı, Amacı, Önemi ve Sınırları, Araştırma Yöntemi, Konuyla İlgili Kaynaklar, Kırşehir'in Tarihi ve Coğrafyası ve Kırşehir Müzesi Hakkında Bilgi ve Dokumada Kullanılan Araçlar başlıkları altında açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölüm 'TÜRK HALI SANATININ TARİHİ GELİŞİMİ ve KIRŞEHİR HALILARI' adlı bölümdür. Bu bölümde Türk Halı Sanatının Tarihi Gelişimi ve Kırşehir Halıları hakkında bilgiler verilmektedir. Üçüncü bölüm 'KATALOG' bölümüdür. Bu bölümde bulunan seccade, sedir ve karyola halılarının tek tek tanımları yapılmış ve halılar hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölüm ise 'DEĞERLENDİRME ve KARŞILAŞTIRMA' bölümüdür. Bu bölümde halılar Kullanım Yerlerine Göre Halı Çeşitleri, Malzeme, Kullanılan Renkler, Dokuma Teknikleri ile birlikte Kompozisyon ve Desen Özellikleri alt başlıkları altında değerlendirilmiş ve karşılaştırılmıştır. Son bölüm 'SONUÇ' bölümüdür. Bu bölümde Kırşehir Müzesi'ndeki Kırşehir Yöresi Halıları hakkında yapılan araştırmanın sonucunda ortaya çıkan veriler hakkında kesin bilgiler verilmiştir. Son olarak araştırma sırasında yararlanılan kaynaklar '
Şanlıurfa-Birecik Karatepe nekropoli oda mezar 1 buluntuları

11 YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZÜ URFA-BİRECİK KARATEPE NEKROPOLÜ MEZAR BULUNTULARI Dilek Şen Sanat Tarihi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mart 2005 Danışman: Doç. Dr. B. Yelda OLCAY UÇKAN Batıdan Fırat ve doğudan Dicle Nehirleri ile sınırlanmış olan Mesopotamia Bölgesi insanlık tarihi içerisinde sürekli olarak yerleşim görmüş bir coğrafyadır. Hıristiyanlığın ortaya çıkmasıyla birlikte, yeni dinin ilk yayılım alanlarından biri olan ve Habur ile Fırat Nehirleri arasında kalan Osrhoene Bölgesi, Geç Roma Döneminde de kültürel çeşitliliği ile önemini korumaktadır. GAP kapsamında 1999- 2002 yıllan arasında yürütülen Akarçay Höyük kurtarma kazısı sırasında tespit edilen Karatepe Nekropolü 'Oda Mezar 1' buluntuları bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Mezar buluntularının çeşitliliği ve mezarın içindeki yazılar bölgenin etnik, dinsel ve kültürel yapışma ışık tutabilecek niteliktedir. Tezin konusunu oluşturan buluntular seramik, cam, maden ve taş eserlerden oluşmaktadır. Günlük yaşama dair bilgiler veren kandil, pişirme kaplan, cam ve maden takılardan oluşan buluntular IV- VI. yüzyıllar arasında yaşamış olan yöre halkının kültürel etkinliğine işaret etmektedir. Buluntuların genel olarak, Suriye Bölgesi'nde yapılan kazıların buluntuları ile benzerlik göstermesi, söz konusu bölge ile Suriye arasındaki kültürel ve ticari ilişkinin varlığına işaret etmektedir.
Yozgat merkez Osmanpaşa bucağı köylerindeki köy odaları

Köy odaları, genellikle köyün merkezine yakın yerlerde, köy sakinlerinden zengin aileler tarafından yaptırılan, gelen yolcuların konaklaması, yeme-içme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yaptırılan yapılardır. Sadece gelen yolcular için değil, köy halkı içinde özellikle teknolojinin bu kadar gelişmediği zamanlarda, beraber vakit geçirmek için de kullanılmıştır. Türkiye'nin hemen her köyünde bulunan köy odaları Yozgat'ın da köylerinin büyük çoğunluğunda inşa edilmiştir. İncelenen odalar, Yozgat Merkez Osmanpaşa Bucağındaki 25 köyde yer alan 17 köy odasıdır. Odaların hepsinde taşıyıcı eleman yığma kerpiçtir. Bazılarında su basmana kadar moloz taş kullanılmıştır. Plan tek oda, oda+ aralık, oda+ aralık+ atlık-ahır, 2 oda+ aralık, 2 oda+ aralık+ atlık-ahır şeklindedir. Odaların tamamlayıcı elemanları ocaklar, dolaplar, yüklükler, oturma sekileri, abdestlikler ve testiliklerdir. Süsleme öğeleri karşımıza tavan göbeklerinde, ocaklarda, dolaplarda, alçı nişler ve ahşap nişlerde çıkmaktadır. Çalışmanın en önemli sebebi Yozgat köy odaları ile ilgili bir çalışma yapılmamış olmasıdır. Geçmişimizin en önemli halk mimari yapılarından olan köy odalarını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla bu özgün eserler seçilmiştir. Türk halk mimarisinin en önemli yapılarından biri olan köy odaları ne yazık ki günümüzde gereken özen ve ilgiyi görememektedir. Çoğu yıkılmak üzere olan bu eserlerin korumaya alınması, tarihin tozlu sayfalarında yok olmamaları en büyük dileğimizdir.
K. K. T. C. Lefkoşa'da XIX. yy. Türk evleri

Türkan, Zihni, K. K. T. C. Lefkosa'da XIX. Y. Y. Türk Evleri. Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. Mehmet Tunçel, 1- 473 Kıbrıs, Osmanlı egemenliği sonucunda, büyük çoğunluğu Lefko- şa'nın seçkin mimarisini de yansıtan XIX. yüzyıl evlerine sahip olmuştur. Lefkoşa evleri konusunda kapsamlı bir bilimsel araştırmanın şimdiye kadar gerçekleşmemiş olmasından doğan boşluğu gidermek üzere, evlerin mimarisini aydınlatıcı, bütün detaylarıyla araştırılarak tanıtılması yanı sıra, yapı karakteristiklerinin ve plan tipolojilerinin belirlenmesi ile Osmanlı Dönemi Geleneksel Türk Evi kavramı içindeki yerlerinin tesbiti hedeflenmiştir. Tez çalışmamızın I. Bölümü'nü oluşturan 'Giriş' ve Lefkoşa'nın tarihçesini özetlediğimiz II. Bölüm ile kent dokusunun tarih içindeki gelişimini aktardığımız III. Bölüm ardından, tezimizin konusunu oluşturan, K. K. T. C. sınırları içindeki XIX. yüzyıl Lefkoşa evlerini mümkün olabildiğince geniş ölçüde tanıtmak üzere hazırladığımız sistematik 'Katalog', IV. Bölüm'de yer almaktadır. Bu bölümde, XIX. yüzyıla ait olduğu belirlenen toplam on adet ev, ayrıntılı incelemeleri mize dayanılarak, konum, yapım tarihi, plan, inşa malzemesi, cephe özellikleri, yapı elemanları bakımlarından ve rölöve çizimleri ile tarafımızdan çekilen fotoğrafları eşliğinde tasvir edilmiştir. Böylece, esasen XIX. yüzyıl evlerini kapsamakla birlikte, Kıbrıs'taki Osmanlı evleri hakkında da, derli-toplu ve çizim ile fotoğraflarla belgelendirilen eksiksiz bir katalog çalışması ilk defa tarafımızdan ortaya konmaktadır. 250'XIX. Yüzyıl Lefkoşa Evlerinde Karakteristik Özellikler' başlığı taşıyan V. Bölüm, tezimiz kapsamındaki evlerin, kendi aralarında karşılaştırmaları ve ortak özelliklerinin tesbiti ile plan tipolojilerinin belirlenmesi maksadıyla hazırlanmış; başlıca şu özellikler tesbit edilmiştir: Lefkoşa evleri, dar sokaklar üzerinde, farklı büyüklüklerde konumlanan, iki katlı ve avlulu binalardır. Alt katlan servis, üst katları ikamet amaçlı mekanlardan oluşmaktadır. Plan şemaları, çoğunlukla 'L' biçimlidir. Ait katlarda taş, üst katlarda kerpiç malzeme kullanılarak, yığmaliyapı sistemi ile inşa edilmişlerdir. Ahşap konstrüksiyonlu çatılan, alaturka kiremitle kaplıdır. Yalın ön cepheleri, genellikle asimetriktir. Avluya bakan cepheler, sofa revakından ibarettir. Temel ortak özellik teşkil eden ve geniş ahşap saçaklarla kuşatılmış çıkmaları, C-S kıvrımlı ahşap konsollarla taşınmaktadır. Sofalar, çoğunlukla birer revaktan ibaret olup, evler, dış sofalıdır. Her evde, odalardan bir adedi Başoda olarak düzenlenmiştir. Avlularda, su mimarisi öğeleri ile çeşitli meyva ağaçlan bulunur. Merdivenler, taş veya ahşap malzeme ile inşa edilmiştir. VI. Bölümde, tezimiz çerçevesinde aydınlığa kavuşturulan Lefkoşa evlerinin özellikleri, kaynaklardan geniş ölçüde yararlanılarak Anadolu'daki Geleneksel Türk Evleri'nin mimarisi ile bütün yönleriyle karşılaştırılmış; benzer ve farklı tarafları üzerinde durulmuştur. 'Sonuç' ile de bu çalışmamızda ilk defa bilimsel araştırma konusu yapılarak incelenen XIX. yüzyıl Lefkoşa evlerinin, Geleneksel Osmanlı Konut Mimarisi içindeki yeri ve tezimizin bu konuya getirdiği katkılar aktarılmıştır. 251
A new suggestion for the architectural typology of Bodrum: ?four room houses?

Bu çalışma, 4 odalı evlerin Bodrum'un geleneksel mimari üslupları içindeki yerini incelemiş, ve söz konusu ev tipinin Bodrum'da bugüne dek tanımlanmış olan 3 ev tipi dışında yeni bir üslup olarak düşünülmesini önermiştir. Bu amaçla Bodrum belediye sınırları içerisinde bulunan ve dört odalı ev tipine uygun oldukları düşünülen evlerden bazıları incelenmiş, içlerinden 4 tanesinin rölevesi alınmış ve teknik çizimleri yapılmıştır. Daha sonra, bu evlerin daha önceden tanımlanmış Bodrum evleri ile olan farkları ortaya konmuş ve neden yeni bir tip olarak düşünülmesi gerektiği tartışılmıştır.
Şanlıurfa Müzesi'ndeki Osmanlı Dönemi madeni mühürler

Mühürler, toplumların hayatında önemli bir yeri vardır. Özellikle Osmanlı Döneminde Padişahtan, okuma yazma bilmeyen vatandaşa kadar herkesin ve her makamın bir veya birçok mührü bulunmaktaydı. Geçmişten günümüze mühür; devletlerin, değişik yönetimlerin bazen önemli kişilerin bir egemenlik, güç, hakimiyet nişanesi olmuştur. Özellikle devlet işlerinde, resmi yazışmalarda verilen emrin kesinliğini, doğruluğunu, yazı üzerindeki mühür ispatlar. Resmi ve özel hayatta önemli yeri olan mühürler, içerikleri ve biçimleri kadar sanatkarının sanatı ile de dikkat çekerler. Osmanlı Dönemi mühürcülüğünde; altın, gümüş, bronz, akik, ahşap ve pirinç gibi malzemelerle imal edilen mühürlerin üzerindeki yazılarda sülüs, nesih, ta'lik, rik'a, küfi ve celi divani üsluplar kullanılmıştır. Bazen devlet içerisinde bulunan kurumların bile kendine özgü mühürleri bulunmaktadır. Yüksek Lisans Tez konum olan, Şanlıurfa Müzesinde bulunan, madeni mühürler, 18 ve 19. yüzyıllarında kullanılan genelde karye ve nahiye mühürleri olup yerel idareciler ve muhtarlar tarafından kullanılmıştır. Bu mühürler damga mühür olup bronz, pirinç bakır ve gümüşten yapılmışlardır. Mühürler üzerindeki sülüs ve celi sülüs yazılar kazıma tekniğiyle hak edilmiştir. Üzerlerinde genel olarak sahibinin ismi ve nereye ait olduğuna dair yazılar yer almaktadır. Söz konusu mühürlerin yazıları genelde dairesel formlu yüzeylere, kazıma tekniğinde sülüs ve celi sülüs yazılarla hak edilmiştir. Şanlıurfa Müzesindeki 18 ve 19. yüzyıla ait Osmanlı Dönemi mühürlerin, aynı dönem diğer örnekleri ile benzer özellikler göstermektedir. Envanter kayıtlarından söz konusu mühürlerin, Şanlıurfa müzesinin ilk açıldığı yıllarda satın alma ya da hibe yoluyla kazandırıldıkları anlaşılmaktadır. Uzun yıllar depolarda bekletilen bu mühürler, daha sonra müzenin etnografya salonunda sergilenmiştir. Müzenin Haleplibahçe'deki yeni yerine taşınmasıyla birlikte, mühürler, yeni müzede etnografik eserlerin teşhir salonu henüz düzenlenmediğinden, diğer etnografik eserlerle birlikte depoda muhafaza edilmektedirler.
Denizli'de Çardak Han ve Ak Han

Kervansaray mimarisinin ilk örneklerini Karahanlüar inşa etmişlerdir. Anadolu'ya gelen Selçuklu Türkleri burayı vatan edinme çabasını güderken, bir taraftan da ülkede imar faaliyetlerine girişmişlerdir. Ekonomik, sosyal, askeri ve hatta siyasi hedeflerle yapılan kervansaraylar, Anadolu Selçuklu sanatının önemli örneklerini oluşturmuşlardır. 1230 yılında Honaz ve yöresinin hakimi Esedüddin Ayaz tarafından inşa edilen Çardak Han ve aynı güzergahta bulunan 1253- 1254 yıllarında Denizli valisi Seyfettin Karasungur tarafından yapılan Ak Han, karma tipli hanlar grubuna girerler. Sultan hanlarına göre küçük boyutlarda uygulanan Çardak Han ve Ak Han, Anadolu Selçuklularının batıdaki yol güzergahının son duraklama noktalandır. Çardak Han'ın açık bölümü yıkılmış, Ak Han ise günümüze açık ve kapalı bölümleriyle ulaşabilmiştir. Çardak Han kapalı bölümünde yer alan figürlü süslemeleri ile dikkat çekerken, Ak Han avlu taç kapısındaki kare çerçevelerin içine yerleştirilmiş figürlü süslemeleri, bu figürlü süslemeleri zenginleştiren bitkisel süsleme ve geometrik tezyinatıyla Anadolu Selçuklu sanatında özel bir öneme sahiptir. Bu yapılar, Anadolu Selçuklu dönemi sanat ortamını yansıtmakla kalmayarak, İslam Öncesi ve Türk-İslam Devletlerinin kültür izlerini de taşımaktadır. Bu etkilerle kervansaray mimarisi kemale ermiş ve 13. yy. Anadolu'da, kervansaray inşası bakımından bir atılım çağı olmuştur. Çardak Han ve Ak Han birer kültür değerimizdir. Yapılacak bir kazı çalışmasıyla, Çardak Han'ın açık bölümü ve Ak Han'ın hamam kısmı kesin bir şekilde belirlenebilecektir. Böylece yapıların Anadolu Selçuklu sanatındaki yeri tam anlamıyla ortaya konmuş olacaktır. Mustafa BEYAZİT
Ramazanoğlu Pİrİ Mehmed Paşa'nın banİ kişiliği

Bu çalışmada, 'Ramazanoğlu Piri Mehmed Paşa'nın Bani Kişiliği' tez konumuz olarak seçilmiştir. Piri Mehmed Paşa'nın Bani kişiliği, hayatı, yaptırmış ve tamamlatmış olduğu eserler ele alınmıştır. Günümüze ulaşan üç adet cami, iki adet medrese, bir adet hamam tespit edilmiştir. Tüm yönleriyle incelenen bu eserlerin Türk mimarisi içerisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Günümüze ulaşamayan yapılar hakkında birincil kaynaklardan, daha sonra konumuz ile ilgili araştırma ve yayınlardan faydalanılarak bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Yapılar hakkında bulgular ortaya konulduktan sonra değerlendirme safhasına geçilmiştir. İncelenen eserlerin büyük bir bölümü Osmanlı mimari etkilerini yansıtmaktadır. Piri Mehmed Paşa'nın babası Halil Bey'in eserlerinde Memlük etkisi görülmektedir. Piri Mehmed Paşa'nın yapılarında bu etkilere rastlanılmamaktadır. Piri Mehmed Paşa'nın yaptırmış olduğu eserler ise Osmanlı üslubunu yansıtmaktadır. Özellikle taçkapı ve minare tasarımlarındaki farklar, bu etkileri açıkça göstermektedir. Çalışmamız beş ana bölümden oluşmaktadır. Bunlar; 'Giriş', 'Piri Mehmed Paşa'nın Hayatı', 'Katalog', 'Değerlendirme' ve 'Sonuç' bölümleridir. Birinci bölümde; konunun tanımı, sınırı, önemi, araştırma yöntemleri, konu ile ilgili kaynaklar ele alınmıştır. İkinci bölümde; Piri Paşa'nın hayatı ve tarihi serüveni hakkında detaylı bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölüm; tezin kataloğunu oluşturmaktadır. Katalog bölümü camiler, medreseler ve hamamlar olmak üzere üç ana başlık altında incelenmiştir. Dördüncü bölümde; 'değerlendirme' başlığı altında 'plan özellikleri ve mekan anlayışı', 'malzeme ve teknik', 'yapısall elemanlar', 'mimari öğeler', 'süsleme' ve 'kitabeler' alt başlıkları ile değerlendirilmiştir. Beşinci bölüm; 'sonuç' kısmını oluşturmaktadır. Bu bölüm içerisinde incelenen tüm yapılar hakkında tespit edilen bulgular ortaya konularak temenniler dile getirilmiştir.
Samsun'da XIX. yüzyılda batı tesirli binaların cephe mimarisi

XVII. yüzyıldan itibaren; Osmanlı İmparatorluğu Batıdaki ekonomik, siyasi ve teknolojik gelişmeler karşısında giderek zayıflamıştır. Bu olumsuz gelişmelere paralel olarak XVIII. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu tarafından, Avrupa'daki gelişmeleri takip etmek için önce Avrupa'ya geçici elçilikler, daha sonra daimi elçilikler kurulmaya başlanmıştır. Batıyı tanımaya çalışan Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat Fermanı (1839) ile de bu süreç hız kazanmıştır. İmparatorlukta, Batıyla gelişen ilişkiler neticesinde Avrupa kültüründen etkilenmek kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu doğrultuda, Osmanlı İmparatorluğu'nda Batılılaşma süreci sadece ekonomik, siyasi ve teknolojik etkilerle sınırlı kalmamış; beraberinde sosyal ve kültürel etkileri de getirmiştir. Sanat ve mimarideki değişim bunun en açık örneklerindendir. Sanat alanında önce İstanbul sonrasında Anadolu'nun çeşitli kentlerinde Batı tesirli üsluplar, mimari ve diğer sanat dallarında kendini göstermeye başlamıştır. Bu etkilerin yerleşmesinde levantenlerin faaliyetleri ve yabancı mimarların çalışmaları da etkili olmuştur. Samsun, XIX. yüzyıl'da Batı tesirleriyle inşa edilmiş mimari örneklere sahip bir şehir olmasıyla tez konusu dahilinde ele alınmıştır. Şehir bu yönüyle Osmanlı'da gelişen Batılılaşma anlayışının Anadolu'daki önemli örnekleri içerisinde değerlendirilebilir. Samsun'da bu dönem içerisinde sivil ve dini mimari örneklerin yanında eğitim yapılarında da bu etkiler görülmektedir. XIX. yüzyılda Neobarok, Neoklasik, Neogotik, Art Nouveau, Eklektik ve Oryantalist üsluplar etkindir. Osmanlı İmparatorluğu'nda bu üslupların, yapıların cephelerinde özellikle de giriş cephelerinde daha etkili olduğu; plan şemalarında ise; doğrudan bir değişim meydana getirmediği görülmektedir. Yapıların cephesel tasarımlarında düzen, simetri anlayışı hakim olup, pencere düzenlemeleri ve şekilleri de aynı anlayışla ele alınmıştır ve bu Batılı etkiler, tezyinatta stilizasyondan uzaklaşılarak natüralist yaklaşımının hakim olmasına neden olmuştur.
Heybeliada konut mimarlığı

İstanbul'a bağlı, Adalar ilçesi, 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl mimarisininönemli örneklerini barındırır. Bu devirde kurulmuş diğer banliyölerinmimari dokusu büyük ölçüde tahrip olmuştur. Bu göz önüne alınırsaAdalar'ın son devir yapılarını en iyi ifade eden bölge olduğu söylenebilir. Bunlar arasında büyüklük sıralamasında ikinci olan Heybeliada benim çalışma alanımı oluşturmaktadır. I. Bölümü, çalışmanın amacı, kapsamı, Heybeliada'nın kısacoğrafyası, tarihçesi, Heybeliada'daki iskanın gelişimi ve Heybeliada'nın mimari oluşumunu yönlendiren etkenler oluşturmaktadır. II. Bölümü oluşturan Envanter kısmında, Heybeliada'da korumaya değer olan, dönem özelliklerini yansıtan konutlar çeşitli başlıklarlakısaca değerlendirilmiştir. Bunların yanı sıra örnek teşkil etmesi açısından, korumaya alındığı halde özelliklerini günümüzde yitirmiş olan yapılara da yer verilmiştir. Bütün yapılar sokak i simleri venumaralarına göre alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Envanterden seçilen örnekler kısmını oluşturan III. Bölümde, Envanterde bulunan evlerden özelliklerini büyük ölçüde korunmuşolanları detaylı olarak irdelenmi ştir. Söz konusu yapılar, malzemelerine göre ayrılmış, pek çok konut ilk sahiplerine göre isimlendirilmiştir. İsimleri tespit edilemeyenler sokak isimlerine göre alfabetik sıraya dahil olmuştur. IV. Bölümü oluşturan değerlendirme başlığı altında, farklı başlıklarlaHeybeliada mimarisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu başlıklar, malzeme ve teknikler, plan tipleri, cephe düzenleri, bezeme olarak sıralanmaktadır. V. Bölümde İstanbul'un 19. yüzyıl banliyöleri ile doku ve mimarlık açısından karşılaştırmalar yapılmıştır. Söz konusu karşılaştırmakapsamına özellikle 19. yüzyılın ortasından itibaren, Adalar'la aynı zamanda deği şmi ş olan İstanbul banliyöleri ele alınmıştır. VI. Bölüm, Heybeliada'daki konutların geç dönem Osmanlı konut mimarlığı içindeki yerine ilişkin tespitleri ve mimari dokuya ilişkin koruma önerilerini içermektedir.
Giresun ili kentsel konut mimarisi

Bu tez çalışmasında Giresun ilinde yer alan geleneksel kent konutları incelenmiştir. Kırsalda yer alan konutlar malzeme, teknik, süsleme vb. bakımlardan bir takım farklılıklar göstermesi nedeni ile kapsam dışı bırakılmıştır. Bu çalışma sonucunda tasarım ve planlama bakımından Giresun il merkezi ile Görele ve Tirebolu ilçelerinde yer alan konutların genel özellikleri tespit edilerek, bu kentlerdeki yapı tipleri belirlenmiştir. Böylece Giresun ilindeki geleneksel konutların sivil mimarlık çalışmalarındaki yeri ve önemi ortaya çıkarılmıştır.