turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kuruluş döneminde Türk operası (19 yüzyıl ortasından 1950'ye kadar)

Sanatın bir dalı olan müzik, çağlar boyu toplumlar arasında etkileşim sonucunda en önemli iletişim kaynağını oluşturmaktadır. Kıtalararası toplumların birbirleriyle ilişkilerinde siyasi, ekonomik faktörlerin yanı sıra, müziğin ve bu bağlamda müzisyenlerin de tarih süreci içinde önemli bir rol üstlendikleri görülmektedir. Sanatın her alanında görülen farklı yaklaşımlar ülkeler arasında hızla yayılarak ses getirmiştir. Müzik, şiir, tiyatro ve dekor, kostümüyle bir bütün oluşturan Opera sanatıİtalya'da doğmasına rağmen hızla tüm Avrupa'ya yayılmış ve o dönemdeki toplum hayatına ayna tutarak birebir yansıtmıştır. Avrupa ile sıkı ilişkiler içinde olan Osmanlı İmparatorluğu'nun da bu sanata kayıtsız kalması düşünülemezdi. 16. yüzyılda başlayan serüven, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte, bir kültür politikası olarak Türk Sanat yaşamında yerini aldı.'Kuruluş Döneminde Türk Operası' konulu bu araştırma ile tarihsel bir gelişim süreci izlenerek, çok sesli müziğin ve opera sanatının gelişme aşamalarıOsmanlı İmparatorluğunun son döneminden, 1950 yılına kadar olan dönemlesınırlandırılıp, hem sanat tarihi, hem de eğitim tarihi bağlamında ele alınarak incelenmiştir.
Bursa ve çevresindeki Post-Bizans Dönemi kiliseleri

Bursa ve çevresi sahip olduğu verimli ovaları, gölleri ve dağlarıyla tarih boyunca insanlar için bir çekim merkezi olmuştur. Bu imkanlardan yararlanmak için farklı topraklardan toplumlar bu coğrafyaya göç etmiş ve geçimlerini sağlamışlardır. Osmanlı İmparatorluğu'nun kurulmasıyla beraber, Bursa, uluslararası ticarette önemli bir yere sahip olmuştur. İlerleyen dönemlerde ticaretteki önemini kaybeden, Bursa'nın konumu değişmiş, ipek hammaddesi için yetiştirilen dut ağaçları, Bursa ve çevresini kaplamıştır. Osmanlı devrinde toplumsal yapının bir parçası olan Hıristiyanlar, Müslüman bir yönetici idare altında yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Osmanlı İmparatorluğu'nda gayrimüslimlerin yeni ibadethane inşaatları ve tadilatları belli sınırlamalara tabiydi. 18. yüzyıl sonlarında başlayan ve 19. yüzyılla beraber birçok alanda yaşanan değişiklikler bu sınırlamaların ve yasakların da değişmesine yol açmış. Gelişmeler sonucunda kiliselerin tamiratı serbest bırakılmış, yeni inşaatlar için ise izin alma şartı devam etmiştir. Hıristiyanlar şehir merkezlerinde genel olarak belli mahallelerde, kırsal alanda ise çoğunluğa sahip oldukları köylerde yaşamaktaydılar. Bu mahalle ve köylerde yaşayan Hıristiyanların ibadet mekanı olan kiliselerin bir kısmı, bugün de varlığını sürdürmektedir. İncelediğimiz 22 yapıdan 1 tanesi restore edilerek kilise olarak ibadete açılmış, 3 tanesi restore edilerek kültür merkezi adıyla faaliyetlere tahsis edilmekte, 4 tanesi cami olarak kullanımda, geriye kalan 14 yapı ise gayet kötü bir durumda ya özel mülkiyette depo olarak kullanılmakta ya da yıkılmaya terk edilmiş durumda tadilata ihtiyaç duymaktadır.
14. yüzyıl Anadolu kümbetlerinde kripta problemi

Moğol istilası ile Anadolu yeni bir Türkmen göçüne sahne olurken, Anadolu Selçuklu Devleti de zayıflamış ve Moğolların himayesi altına girmiştir. Bu bağlamda iktidar boşluğu yaşayan Anadolu topraklarında, Selçuklu Devleti'nin yıkılması ile birlikte yirmiye yakın Türkmen Beyliği kurulmuştur. Moğol istilasından kaçarak Anadoluya gelen Türkmen nüfusunun etkili olduğu Beylikler dönemi, Türklerin sosyo-kültürel hayatında Asyatik gelenekleri hatırlattığı için önemli olduğu gibi Selçuklu ve Osmanlı mimarisi arasında köprü durumunda bulunmasından dolayı da ayrı bir öneme sahiptir. Ölü kültünün bir parçası olan mezar mimarisi de bu dönemde değişikliğe uğramıştır. Türklerin ölü ve ölüme bakışını bize sunan mezar mimarisi, Selçuklu anlayışının Asyatik geleneklerle birleştiği ve Osmanlıya miras bıraktığı 14. yüzyıl incelenmesi gereken bir dönemdir. Bu dönemde Orta Asya'da bilinen ve kurganlarda korunan mumya, kümbet mimarisinde kripta katı ile devam etmektedir. Selçukluda da aynı uygulama görülmektedir. Ancak bu Asyatik gelenek Osmanlı ile birlikte yavaş yavaş belleklerden silinecektir.14. Yüzyılda kaynaklara belgeleyebildiğimiz 89 adet kümbet bulunmaktadır. Bunlardan 36 adedi kriptalı olup, 53 adedi kriptasızdır. Selçuklu döneminde ise 111 kümbetin 59 tanesini kriptalı olarak görmekteyiz. Selçuklu döneminde daha fazla kriptalı kümbet bulunmakla beraber, Beylikler döneminde toplama oranla kriptalı örneklerin azaldığı yine de bu mekanın ciddi anlamda varlığını korumayı başardığını görmekteyiz. Özet ve sonuç olarak araştırmamız boyunca yerinde gözlem ve ölçüm yaparak incelediğimiz 14. yüzyıl kümbetleri, biçim ve öz olarak Selçuklu geleneğini sürdürmektedir. Dönemin tüm mezar anıtlarını göz önüne aldığımızda, Osmanlı defin geleneği ve mezar anıtlarına ait bazı belirtilerin de bu dönemde ortaya çıktığı açıktır. Bir başka değişle beylikler döneminin bir kısım örneklerinde kripta mekanının bütünüyle ortadan kalkmış olması, Osmanlı hazırlığının bir göstergesidir. Ancak ayrıntılı incelediğimiz 36 adet kümbet, zengin plan çeşitlemeleri sergileyerek kriptanın bir mimari unsur olarak 14. yüzyıl boyunca varlığını Selçuklu geleneğine bağlı olarak sürdürmektedir.
Osmanlı Devleti'nde kiliselerin tamir ve inşası: 1839-1856

Osmanlı Devleti 600 yıldan fazla bir süre boyunca, farklı dil, din ve kültürel geçmişşi olan toplumları geniş bir coğrafyada birlikte yaşatmayı başarmıştır ve bu hala araştırmacıları şaşırtmaktadır. Bu yüzden topluluk türlerini, uygulanan hukuk sistemini ve Osmanlı-Türk hakimiyet anlayışını incelemek gerekmektedir. Müslüman halkın gayrimüslim halk ile beraber sükunet ve refah içinde yaşamasının din ve vicdan hürriyeti ile doğrudan ilişkili olduğunun farkında olan Osmanlı yöneticileri ve devlet adamları, kilise ve sinagoglarla ilgili problemleri çözmek için zamanlarını ayırdılar. Bu konuda çıkabilecek kargaşayı önlemek için kiliselerin yapım ve onarımına ilişkin bazı düzenlemelere giriştiler. İslam hukukuna göre, savaşlar yoluyla fethedilen bölgelerde bulunan kiliseleri ortadan kaldırma hakkına ya da gücüne sahip olmalarına rağmen, Osmanlı yöneticileri, çoğu zaman bu yetkiyi hiç kullanmadılar. Yeni kilise inşasının yasak olmasına rağmen, uygulamada yerel yöneticiler geleneklere dayanan ve hakkaniyet kaynaklı yetkilerini kullanarak kilise yapılmasına izin verdiler. Sadece ihtiyaç halinde yeni kiliselerin yapılmasına izin vermekle kalmayıp aynı zamanda yangınlar ve depremler sonucu hasar gören kiliselerin onarımına hem izin verdiler hem de yardımcı oldular. Fakat Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde kanunsuz olarak inşa edilen veya izin alınmaksızın tamamlanan bu yapıların yanı sıra, kiliselerin yapım ve onarımı ile ilgili birçok değişiklik yaşandı. Özellikle ıslahatlardan sonra kilise yapılmasına ilişkin talepler arttı. Ama bu arada kiliselerin inşa ve tamiri konusunda Hıristiyan toplumlar arasında birçok anlaşmazlık çıktı ve devlet, huzuru temin etmek adına bu anlaşmazlıklara müdahalede bulunmak zorunda kaldı. Özellikle XIX. yüzyılda olduğu gibi, çağın güçlü devletleri, gayrimüslim halk aracılığı ile Osmanlı'nın iç işlerine karışmaya kalkıştılar, ayrıca kiliselerin inşa ve tamiri konularında müdahalede bulundular.
Sura antik kenti Bizans Dönemi dini mimarisi

Sura antik kenti, Demre'nin 6 km. kuzeybatısında bulunmakta olan, Likya'nın bilinen iki kehanet merkezinden biridir. Günümüze az sayıda kalıntısı ulaşan kent, antik dönemde Myra Antik kentinin territoriumu durumunda olup, yapılan eski araştırmalar ışığında Bizans dönemine ait iki adet kilise yapısı tespit edilmiştir. Bu yapılardan ilki, hakkında çok fazla bilgi ve kalıntı bulunmamasına rağmen kentin kurulu olduğu düşünülen plato üzerinde yer almakta ve yakın dönem kaynaklarında Sura Şehir Kilisesi olarak adlandırılmaktadır. Diğeri ise bu yerleşimin batısında bulunan derin vadinin güneyinde yer almakta ve aynı kaynaklarda Sura Liman ya da Vadi Kilisesi olarak adlandırılmaktadır. Alanda 19. yüzyıldan bugüne, yalnızca gözleme dayalı incelemeler ve bazı belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Bu belgeleme çalışmalarını; net ölçülerin bulunmadığı plan çizimleri ve mimari tanımlar oluşturmaktadır. Yerinde yapılan incelemelerde; Sura Vadi Kilisesi'nin bazilikal plana sahip, doğu ve batı duvarları üst örtü seviyesine, güney duvarı ise pencere kemerlerine kadar korunmuş olan, erken dönem Bizans kilisesi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca doğu duvarı kuzey yanında fresk kalıntıları görülmekte ve güneydoğu bitişiğinde bir şapele sahip durumdadır. Sura Şehir Kilisesi ise, üç farklı döneme ait yapı izleri bulunan, ilk ve ikinci dönemde bazilikal planlı ve üçüncü dönemde ise bir şapel olarak inşa edilmiş olan bir yapıdır. Yerinde yapılan incelemelerde, yapının zemin seviyesi altında bir sarnıca sahip olduğu anlaşılmıştır. Birden fazla yapı dönemine sahip olan alanın, Likya bölgesi antik kentlerinde son bir asırdır yapılmakta olan çeşitli çalışmaların sağladığı bilgiler ışığında mimari ve tarihsel incelemelerinin gerçekleştirilmesi, günümüz teknolojik imkanları kullanılarak lazer taramalarının yapılması, tarihlendirmeye ve malzeme tespitine yardımcı olacak test ve analizler kullanılarak değerlendirmeye tabi tutulması, bölgenin Bizans dönemi kilise mimarisi konusuna yeni veriler ve belgeler sağlayacaktır.
Türk mitolojisi ve sanatında ağaç

Tarih boyunca, dünya üzerinde birçok devlet ve toplulukta, ulaşılamayan, göze büyük görünen nesneleri kutsallaştırma eğilimi görülmektedir. Bu nesnelerden biri olan ağaç, yeşilliği, yapraklarım döküp, tekrar yapraklanması gibi özellikleriyle topluluklar üzerinde etkileri olmuştur ve çeşitli anlamlar yüklenerek kutsallık kazanmıştır. Türk topluluklarında ağaç, diğer topluluklarda olduğu gibi, kutsallaştırılmıştır. Ağaçlarda, ilahların, ruhların olduğu düşüncesi ağaçlarla insanlar arasında bir bağ olduğu inancını ortaya çıkarmıştır. Ayrıca bu düşünce, türbelere ağaç dikme geleneğine sebep olmuştur. İslamiyeti kabul eden Türkler, ağaçla ilgili inançlarım terk etmemiş, İslami kurallarla bu inançları kaynaştırıp yeni bir sentez oluşturmuştur. Bu sentez, günümüzde de uygulama alam bulmaktadır. Özellikle Türkiye'nin kırsal kesimlerinde ağaçlar, çeşitli dileklerle ziyaret edilmektedir. Ağaçlara kanlı ya da kansız kurban adanır, dilekler gerçekleşince bu adaklar yerine getirilir. Aksi halde ağacın onları cezalandıracağına inanılır. Türkler, ağaçla ilgili inançlarım, oluşturdukları sanat eserlerine de yansıtmışlardır. İslamiyet öncesi Türk sanatında dünya ağacı tasviri yaygın görülmektedir. Dünya ağacı, yeryüzü ve gökyüzünü birleştiren bir unsur olarak tasvir edilmiştir. Tasvirlerde genelde dünya ağacı bir tepe üzerinde gösterilir. Samanlara ait eşyalarda ve kıyafetlerde dünya ağacı tasvirlerine rastlanmaktadır. Türklerin sanat eserlerinde bu iki inanç unsurunun sentezi görülür. Bu devirde daha çok hayat ağacı tasvirleri yapılmıştır. Hayat ağacı tasvirinin bazıları palmiye biçimindedir. Taş, çini, ahşap, maden eserlerinde hayat ağacma tasvirine rastlanır. Ayrıca Türk sanatında natürel ağaçların tasvirleri de yer alır.
Mardin'deki su mimarisi

Doktora Tezi çalışma konusu olan Mardin'deki Su Mimarisi çalışması kapsamında Mardin ili ve çevresinde bulunan çamaşırhaneler, çeşmeler, değirmenler, hamamlar ve köprüler çalışılmıştır. Bu araştırma sonunda Mardin il merkezinde, merkez köylerde ve ilçelerde toplam 74 adet su yapısı tespit edilmiştir. Bu eserlerin çoğu il merkezinde, Savur, Kızıltepe, Nusaybin ve Dargeçit ilçelerindedir. Yapıların dağılımı şöyledir. 10 Çamaşırhane, 34 çeşme, 15 değirmen, 7 hamam, 8 köprüdür. Çalışmanın ilk aşamasına, doküman ve kaynak toplamakla başlanılmıştır. Bu çerçeve de bölge ile ilgili bugüne kadar yayınlanan tüm eserlere ulaşılmaya çalışılmıştır. Ardından tez kapsamında 2004 Ağustos ayında bölgede arazi çalışmalarına başlanılmış, bu çalışmalara 2005 Temmuz, Kasım, Şubat, 2006 Şubat, Ağustos, Kasım ve 2007 Temmuz ve Ekim aylarında devam edilmiştir. Araştırmalar sonucunda Mardin ili ve ilçelerinde tespit edilen mimari eserlerin fotoğrafları ve diaları çekilmiş ve tümünün rölöve ölçümleri alınmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında ilk olarak Mardin'in coğrafi konumu ve tarihçesi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Tezin katalog bölümünde yapılar türlerine göre ayrılarak çeşitli başlıklar altında tanıtılmıştır. Değerlendirme bölümünde yapılar eldeki veriler ışığında kendi aralarında benzerleri ile ve bölgedeki diğer benzer yapılar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde yapıların genel bir tarifinden ve özelliklerinden bahsedildikten sonra varılan sonuç kısaca belirtilmiştir. Mardin'deki Su Mimarisi eserlerinde en çok taş malzeme kullanılmış bunun yanında ahşap ve tuğla malzemeye de yer verilmiştir. Süslemeler taş süslemeler olup, geometrik, bitkisel, mukarnas ve yazı karakterlidir. Süslemeler daha çok çeşmelerde yoğunlaşmıştır. Yöredeki mimari eserlerde Suriye etkisinin yanı sıra yöresel özellikler de göze çarpmaktadır.
İnanç turizmi bakımından Kapadokya Bizans resim sanatı'nda Konstantin ve Helena tasvirleri

Bizans dönemi Kapadokya kiliselerinin duvar resimlerinde yer alan Konstantin ve Helena tasvirlerini konu alan çalışmamızda tasvirlerin taşıdığı anlama bağlı olarak, Konstantin'in annesi Helena'yı kutsal alanları ziyaret için Kudüs'e göndermesi ve Gerçek Haç'ın keşfi ile başlayan hac ziyaretleri kapsamında Helena ve Helena'dan sonraki hacıların kullandığı yollar incelenmiştir. Böylece, inanç turizmi açısından önem taşıyan merkezler tespit edilerek, hac rotaları ortaya çıkarılmıştır. Kapadokya'da Konstantin ve Helena tasvirleri, Bizans anıtsal resim sanatı'nın günümüze ulaşmış en erken tarihli örnekleri arasında yer almaktadır. Çalışmanın temel amacı, Kapadokya Bölgesi'nde yoğunlaşan bu tasvirlerin seçilmesinin nedenini sorgulamak, tasvirlerin bölgedeki ikonografik ve üslupsal gelişimini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, 10 .-11. yüzyılarda sık olarak resmedilen; Göreme, Çavuşin, Güllüdere, Zelve, Ihlara, Tatlarin, Gülşehir, Soğanlı, Sinasos ve Andaval'daki Bizans kiliselerinde yer alan 31 Konstantin ve Helena tasviri konum, ikonografi ve üslup açısından incelenmiştir. Konstantin ve Helena sahnelerinin yer aldığı kiliselerde tasvirlerin gerek ikonografi gerek üslup açısından çeşitlilik gösterdiği, farklı zamanlarda üretildiği gibi, benzer özellikler taşıdığı ve birbirini etkilediği tespit edilmiştir. Tasvirlerin kilise içerisinde yer seçiminde bazı sahneler ile ilişkilendirildiği, apotropik rolleri olduğu ve ölüm sahnelerine yakın olarak resmedildikleri görülmüştür.
Yusufeli kent dokusunun tarihsel gelişimi ve sanat yapıları

Dogu Karadeniz Bölgesi bölgesel açıdan ve iklimsel olarak sürekli digerbölgelerden ayrılmıstır. Bu bölge kendine has bir kimlik olusturmustur. Arastırmanınkonusunu olusturan; Yusufeli ilçe merkezleri, iyi korunarak günümüze kadar ulasan, yasamıs olduğu dönemin izlerini, mimari yapısını, malzeme özelliklerini ve çevresartlarını hala aynı güzellikle yansıtan yerler olarak önemini devam ettirmektedir. Aynı zamanda bu yerlesimler bölgenin kültürel ve ekonomik yapısını yansıtan halk mimarisinin yogun olduğu yerlesmelerdir. Yapısal kültürün devamlılıgı ve bölgeye ait yerlesme karakterinin incelenmesi amacıyla seçilen bu yerlesimler, tarihsel süreçte birbirinin devamı olarak süregelen yerlesmeler olması nedeni ile bütünlük arz etmektedir. Arastırmamızın konusunu olusturan merkezlerde, yapılan ve yapılacak olanbarajlar serisinden Yusufeli Barajı ilçeyi tamamen sular altında bırakacagından, arastırmamız büyük bir önem arz etmektedir. Zira bu barajlar yapılıp bittikten ve su tutulmaya basladıktan sonra elimizde bu yerlesmelerle ilgili bugüne kadar yapılan çalısmalardan baska hiçbir belge ve kaynak kalmayacak, tüm yapılar mimari, süsleme ve yerlesme özellikleriyle birlikte sular altında kalacaktır. Tez kapsamında incelenen yerlesmelerden Ögdem'de 8 yapı, Kılıçkaya'da 16 yapı ve Yusufeli'nde ise 10 yapı detaylı olarak incelenip katalog bölümündeanlatılmıstır. Çalısmamızı yaptıgımız üç merkezden ikisi birbirine yakın, digeri ise daha uzak ve yüksektedir. Bu iki neden evlerinkonumlanısından, plan tipine kadar birçok seyi etkilemistir. ncelenen yerlesim yerlerinden Kılıçkaya ve Yusufeli, plan anlayısıbakımından birbirine benzerken Ögdem de plan tipi biraz farklılasmıstır. Yusufeli veKılıçkaya'da en alt katlar depolama alanı, mutfak ve yasama mekanlarınaayrılmısken, Ögdem'de odunluk-depo için ayrılmıstır. Zemin katlarda görülen bu farklılık üst katlarda görülmemektedir. Her üç merkezde de plan anlayısı genel bir özellik olan bir hol ve hole açılan 2 ila 4 oda seklindedir. Ayrıca Kılıçkaya veYusufeli'nde bazı nitelikli yapılarda 3. kat bulunmaktadır. Bu kat; kösede bir ambar ve ambarın açıldıgı bir çardaktan olusmaktadır. Arastırma kapsamındaki evlerin geneli iki katlı olarak karsımıza çıkmıstır. Kullanılan yapı malzemesi ahsap ve tas, çatı tipi ise genellikle semerdam nadirenkırma çatı seklinde belirlenmistir. Tuvaletler orijinallerinde dısarıda iken, günümüzde hemen hepsi içeriye alınmıstır. Tablosunu olusturdugumuz, fotograflarla ve çizimlerle destekledigimizyerlesim yerlerinden Ögdem'deki yapılar terkedilmis durumda ve her an yok olma tehlikesi altında, Kılıçkaya'dakilerse gerek duyuldugu sekilde yenilenmis, saglıklı bir sekilde günümüze gelmesi saglanmıs ve Yusufeli'ndeki yapılar da yapılacak barajlabirlikte sular altında kalacakları için kendi hallerine bırakılmıslardır.
Sümer silindir mühür resimleri

Bu çalışmada Sümer silindir mühür resimlerinin bir değerlendirmesi yapılmaya çalışıldı. Mezopotamya'da Sümerlerle gelişerek 3000 yıla yaklaşan uzun bir süre boyunca üretilen ve M. Ö 500 lerde tarih sahnesinden silinen silindir mühürler, çağlarının bazı temel hukuki, dinsel ve sanatsal gereksinimlerine şaşırtıcı bir biçim ve içerik zenginliğiyle cevap vermişlerdir. Silindir mühür resimlerinin değerlendirmesi ancak üretildikleri çağın sosyo-kültürel arka-planı dikkate alınarak yapılabileceğinden, önce bu tarihsel ve kültürel çerçeve çizilmeye çalışıldı ve Sümerlerin orijini, yaşam biçimi, inanışları ve diğer kavimlerle ilişkileri üzerinde duruldu. Ayrıca silindir mühürler genel olarak tanıtıldı, işlevleri anlatıldı ve mühür resmi örnekleri verildi. Daha sonra resim değerlendirmesi ile ilgili çeşitli yaklaşımlar hakkında bilgi verildi. Silindir mühür resimlerinin değerlendirilmesinde biçim-içerik-öz bazında inceleme yöntemi benimsendi ve bu kavramlar irdelendi. Arkaik resimlerde yaygın bir şekilde stilize edilmiş figürler ve sembol değeri taşıyan öğeler görülmektedir. Bu nedenle stilizasyon ve sembolizasyon kavranılan üzerinde de ayrıca duruldu. Son bölümde ise Sümerlerin en önemli üç çağı ele alındı. Bu çağlar Uruk Çağı, Cemdet-Nasr Çağı ve Erken Hanedanlar Çağıdır. Bu çağların silindir mühür resimleri temsili örnekler üzerinde biçim, içerik ve özleri yönüyle değerlendirilmeye çalışıldı. Her çağın siyasal ve sosyo-kültürel yapısıyla, bu çağda kullanılan mühür resmi üslupları ve içerikleri arasında ilişki kurulmaya çalışıldı.
Afyonkarahisar'daki ahşap destekli camiler

Afyonkarahisar, coğrafi konumu itibariyle, doğal bir yol güzergahı üzerinde yer almaktadır. İç Anadolu'dan batıya geçişlerde olduğu kadar diğer bölgelere geçişlerde de kavşak noktasında bulunmaktadır. Günümüzde de Afyonkarahisar'ın konumu eskiden olduğu gibi önemini korumaktadır. Afyonkarahisar'ın bilinen en eski adı, Yunanca metinlerde Akronio'dur. Roma kaynaklarında Akronium, Bizans kaynaklarında ise Akroenos şeklinde zikredilmektedir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Karahisar-ı Sahip ve Karahisar-ı Devle olarak adlandırılmış, Cumhuriyet'in ilan edilmesinden sonra Afyonkarahisar olarak değiştirilmiştir. Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Dönemlerinde yoğun bir şekilde imar faaliyetleri görülen şehirden günümüze bazı eserler ulaşmakla birlikte bazı eserlerin de yok olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın 'Giriş' bölümünde Afyonkarahisar'ın kronolojik tarihi, ağaç ve ahşabın insanlık tarihindeki yeri ve önemi ile Anadolu'da ahşap destekli camilerin gelişimi hakkında bilgiler verilmiştir. 'Katalog' kısmında, yayınlardan ve yerinde yaptığımız incelemeler sonucunda tespit ettiğimiz 10 cami, mimari ve süsleme özellikleri açısından incelenmiş ve Anadolu'daki benzer yapılarla karşılaştırılmıştır. 'Değerlendirme ve Sonuç' bölümünde, yapılar hem kendi içinde hem de Anadolu'daki diğer örneklerle karşılaştırılarak değerlendirilmiş, mimari, süsleme ve plan özelliklerinin Anadolu-Türk Mimarisi içindeki yeri saptanmaya çalışılmıştır. Katalog bölümünde her yapıdan sonra o yapıyla ilgili yayınların künyesi 'Bibliyografya' başlığıyla verilmiş ve bu yayınlar en sonda 'Bibliyografya' bölümünde bir araya getirilmiştir.
Mudanya ve köylerindeki Osmanlı dönemi Rum kiliseleri

Mudanya'da Osmanlı egemenliğinin başladığı 1321'den 1924 yılına kadar nüfusun çoğunluğunu Rumlar oluşturmuştur. Mudanya ve köylerindeki Rum kiliselerinin varlığı gerek günümüze ulaşabilen yapılardan gerekse yazılı kaynaklardan bilinmektedir. Bölgede 19. yüzyılda on Rum kilisesi yeniden inşa edilmiştir. Bu kiliselerden özgünlüğünü büyük ölçüde yitiren ikisi, kültür merkezi olarak kullanılmaktadır. Üst örtüleri tamamen yok olmuş üç kilisenin de duvarlarıyıkılmaya yüz tutmuştur. Diğer beş kiliseden sadece birinin yaklaşık 1 metre yükseklikte duvarları günümüze ulaşmıştır. Osmanlı Dönemi'nde 19. yüzyıla kadar istisnalar hariç yeni kilise inşa edilmemiş, Bizans veya 19. yüzyıl öncesi Osmanlı dönemlerine ait kiliseler padişahın izni ile aslına uygun tamir edilerek kullanılmıştır. Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) Fermanları'nın getirdiği yeniliklerle birlikte kiliseler temelleri üzerlerine daha büyük boyutlarda yeniden inşa edilmiştir. Bu kiliselerle ilgili Osmanlı arşivlerindeki belgelerde yeniden inşasebebi, boyutları, inşaat maliyeti ve bu maliyetin nasıl karşılanacağıyazılıdır. Ayrıca bazı kiliselerin zemin kat planı ve cephe görünüş çizimleri de bulunmaktadır. Mudanya ve köylerindeki Osmanlı dönemi Rum kiliseleri bazilikalplanlıdır. Kapı ve pencere açıklıkları yuvarlak kemerli, naosun sütunları, kemerleri ve örtüleri ahşaptır. Bursa ve İstanbul'un çağdaş Rum kiliseleri ile yakın benzerlikleri bulunan yapıların cephe düzenlemeleri ve süslemeleri eklektik üslup özellikleri taşımaktadır.