Baş ağrısı olan çocuklarda ekran maruziyetinin değerlendirilmesi

Çalışmamız Temmuz 2018 ve Mart 2019 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi çocuk nöroloji polikliniğinde baş ağrısı şikayeti ile başvuran çocuklarda ekran maruziyetinin baş ağrısı şikayeti üzerine etkisini değerlendirmek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza 6-18 yaş 69 (%51,8) hasta grubu çocuk ve 7-18 yaş arası 64 (%48,2) kontrol grubu çocuk dahil edilmiştir. Hasta grubundaki çocukların primer baş ağrısı tanıları mevcut olup bu tanılar UBAS-III tanı kriterleri temel alınarak konulmuştur. Hasta grubundaki çocukların 43'ü (%62,32) migren tipi baş ağrısı ve 26'sı (%37,68) gerilim tipi baş ağrısı tanısı almıştır. Hasta grubundaki çocukların 27'si (%39,13) erkek ve 42'si (%60,87) kızdı. Kontrol grubundaki çocukların 32'si (%50,00) erkek ve 32'si (%50,00) kızdı. Hasta grubundaki çocukların yaş ortalaması 12,39 0, 37 ve kontrol grubundaki çocukların yaş ortalaması 11,37 0, 39 idi. Hasta grubu ile kontrol grubu çocuklar arasında cinsiyet, yaş, kardeş sayısı, evde yaşayan fert sayısı, ikamet yeri ve gelir düzeyi bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark (p>0,05) saptanmamıştır. Hasta ve kontrol grubundaki çocuklar ekran temelli aktiviteler açısından anket ile değerlendirilmişlerdir. Bu ekran temelli aktiviteler televizyon izleme, kulaklıkla müzik dinleme, akıllı telefon/tablet kullanma ve bilgisayar kullanma olarak belirlenmiştir. Maruziyet süreleri de 0-1 saat, 1-3 saat, 3-6 saat ve 6 saat ve üzeri olarak gruplandırılmıştır. Hasta ve kontrol grubu çocuklar arasında ekran temelli aktivitelerden sadece akıllı telefon/tablet kullanımı bakımından hasta grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark (p<0,05) saptanmıştır. Hasta grubundaki çocukların akıllı telefon/tablet kullanma alışkanlıklarının kontrol grubuna kıyasla 3 saat ve üzerinde olduğu görülmüştür. Hasta ve kontrol grubundaki çocukların ekran temelli aktiviteleri arasında cinsiyet bakımından anlamlı istatistiksel fark (p>0,05) saptanmadı. Ancak iki grup arasında ekran temelli aktivitelerde televizyon izleme alışkanlığının düşük-orta gelir grubu lehine yüksek gelirli gruba göre istatistiksel olarak anlamlı farklı (p<0,05) olduğu saptanmıştır. Hasta grubunda primer baş ağrısı tipi ile herhangi bir ekran temelli aktivite alışkanlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark (p>0,05) bulunmadı. Hasta grubundaki çocuklar ekran temelli aktivitenin tipi ve yaş bakımından karşılaştırıldığında hasta yaşı ile televizyon izleme süresi arasında ters korelasyon (p<0,05) ve hasta yaşı akıllı telefon/tablet kullanma süresi arasında pozitif korelasyon (p<0,05) saptandı. Hasta grubunda ekran temelli aktivite tipi ile baş ağrısı sıklığı ilişkisi değerlendirildi. Televizyon izleme ve akıllı telefon/tablet kullanma süreleri altı saatin üzerinde olanlarda baş ağrısı sıklığının istatistiksel olarak anlamlı farklı (p<0,05) olduğu saptandı. Çocuk nöroloji polikliniğindeki ilk değerlendirme ve tanı sonrasında hasta grubundaki çocuklar ekran kısıtlaması yönünden eğitildi. Günlük ekran maruziyetinin bir saatin altına kısaltılması önerildi. Ekran maruziyeti kısıtlamasının bir ay devam edilmesi istendi. Bir ay sonra hastalar baş ağrısı sıklığındaki değişiklik temelinde ekran kısıtlamasına fayda durumu bakımında sözel olarak değerlendirildi. Ekran kısıtlamasına önerildiği şekilde uyum gösteren hastalar tam uyumlu, ekran maruziyeti süresini kısaltan fakat bir saatin altına indiremeyenler %50 uyumlu ve ekran kısıtlaması uymayanlar ya da ekran maruziyeti süresini arttıranlar uyumsuz olarak değerlendirildi. Ekran kısıtlamasına uyum ile baş ağrısı sıklığında anlamlı iyileşme (p<0,005) saptandı. Sonuç olarak, bu çalışma çocukluk çağında ekran maruziyetinin ve özellikle akıllı telefon/tablet kullanımının baş ağrısı etyolojisinde rolü olduğunu ve ekran maruziyet süresinin artması ile baş ağrısı sıklığının arttığını gösterdi. Ekran maruziyetinin kısıtlanması ile de baş ağrısı sıklığının azalmasının gösterdiği üzere çocukluk çağında ekran temelli aktivitelerin süre ve içeriğinin düzenlenmesinin çocuk sağlığı açısından önemi vurgulanmış oldu.