Jonathan Harvey'nin Bhakti adlı eserinin analizi

2000'li yılların başından itibaren, özellikle internetin giderek yaygınlaşmaya başlamasının sağladığı ivmeyle, müziğin bilimsel boyutunu temel alan yapıt, makale ve araştırmalara daha kolay ulaşmaya başladık. Çağımızın vazgeçilmez bir gerçeği olan bilgiye ulaşmadaki kolaylıklar herkes gibi bestecileri de bazı gerçekliklerle yüz yüze getirdi. Özellikle 70'li yıllarla birlikte, fizik ve matematik gibi alanların müziği ve ses olgusunu kavrayışımıza etki etmesi, spektral, fraktal ve benzeri kuramlar üzerinden önerilen farklı yaklaşımların ortaya çıkmasını da beraberinde getirmişti. Dinleyicinin geleneksel yordamlarla bağından kaynaklanan bazı alışkanlıklardan özgürleşerek, kitleden uzaklaşma pahasına kendini ifade etmekten çekinmeyen bilim odaklı bu bakış, özellikle yöntem, tını, çalgılama ve biçim konusunda farklı bir perspektif sundu. İşte tam da bu kırılma noktasının merkezinde bulunan bestecilerden biri olan Jonathan Harvey'nin tarihsel olarak bu ilginç noktada konumlanması bu yapıta odaklanmamda itici güç olmuştur. 20'li yılların cüretkar ve işlevsel sistem arayışlarından yola çıkarak 70'lere uzanan serializm, minimalizm ve spektralizm gibi doktriner ve yarı-doktriner kuramların bütünlükçü yaklaşımlarının ortasında bulunan, buna rağmen bireysel tercih ve eğilimlerinin peşinden giderek kendine özgü bir 'damga' yaratabilmeyi başarmış bir besteci olan Harvey kanımca oldukça ilgiye değer bir konumdadır. Bhakti, 70'lerin gözde bir kavramı ve daha çok IRCAM merkezli bir tanım olan musique savante vizyonunun getirdiği ivmenin de etkisiyle bestecinin müzik dilini ve tarihsel konumunu anlamak açısından çok iyi bir örnektir.20. yüzyılın ilk yarısı, dünyayı bilimsel teorilerle anlamak ve ona yön vermek perspektifi ile inanç olgusuna vurgu yapan soyut önermeler, olguları sadece eldeki verilerden yola çıkarak okumaya ve anlamaya çalışan birbirine karşıt iki bakış açısı arasındaki kutuplaşmaya sahne olmuştu. Bu durum -bazı kabulleri ve uzlaşmaları bir kenara koysak bile- anlayışlar ve ekoller arasında bazı çatışmaların hala tazeliğini koruduğunu bize hatırlatmakta. 20. yüzyılda doğup 21. yüzyılda üretime devam eden besteciler olarak, çağımızda olan bitenlere tek bir açıdan bakarak yönümüzü doğru tayin edemeyeceğimizi, bulunduğumuz konumu daha iyi okuyabilmek adına anlamamız gerekir. Pozitivizmin arkasında saf tutan bakış açısı ile soyut maneviyat arasındaki restleşmede belirli bir taraf seçmeme kararının Harvey için oldukça cesaretli, bir o kadar da zor ve riskli bir tercih olduğunu özellikle vurgulamalıyız. Bhakti'de kullanılan dizisel, tınısal ve betimleyici çalışma sistematikleri, farklı bir coğrafyaya ait manevi bir perspektifle kurduğu içsel bağların yanı sıra bunları kendine özgü ve son derece pratik işleyen yöntemlerle sunma başarısı, günümüz kuşakları ve gelecek kuşaklar için oldukça değerli bir örnek oluşturmaya adaydır. Bu nedenle yapıt, salt sistematik bir teknik analiz yerine bu tarihsel konumu göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. Yapıtın bestecinin üretimi içerisindeki yeri, bestecinin diğer yapıtlarıyla ve dönemin bestecilerinin üretimleriyle ilişkisi onun tarihsel konumunu anlayabilmemiz açısından önemlidir. Çalışmamız Bhakti'nin tarihsel konumu üzerinde de ağırlıklı olarak durmaktadır.