5-6 yaş çocuklarına yönelik 1990-2010 yılları arasında basılan resimli kitapların çocuğa görelik kavramına göre incelenmesi

Çocuk ve edebiyat kendi içlerinde derin anlam içen iki kavramdır. Bu kavramların birbirleriyle ilişkisi çocuğun doğumuyla başlar. Çocuk doğumuyla beraber çevreyle etkileşime giren bir varlık olarak dille tanışır, kendi kültürünün dil yapısını ailesinden dinler, benzer sesler çıkararak yeterli hazır bulunuşluğa geldiğinde ise dili kullanmaya başlar. Kendi kültürünün dil yapısını oluşturan çocuk küçük yaşlarından itibaren yetişkinden sözlü dil yoluyla edebi eserler dinlemeye başlar. Çocuğun dinlediği ilk edebi eserler ninniler, hikayeler, masallardır. Yaşı ilerledikçe çocuk edebiyatla iletişimi yetişkin aracılığıyla yapmaya başlar. Resimli kitapların çocuğun hayatına girmesiyle çocuk hikayeyi dinlerken resimlerine bakmaya, dinlediği hikayeyi ya da masalı somutlaştırmaya başlar. Böylece çocuk dinlediği hikayeyi beyninde oluşturmuş ve yaşantısına katmış olur. Özellikle çocuğun resimli kitaplarda etkileşime geçtiği okul öncesi dönemde çocuk için oluşturulan kitapların birçok özelliği içinde barındırması çocuğa görelik kavramıyla çocuk için oluşturulması gereklidir. Çocuğa görelik kavramını içinde barındıran resimli kitaplar çocuğun yaşına, zevk ve isteklerine hitap etmeli, çocuğa büyürken deneyim kazandırmalı, çocuğa yeni çevreler ve yeni kişiler tanıtmalıdır. Çocuğa değerleri verirken öğretici ve öğüt verici olmadan çocuğun anlamlandırmasını sağlamalı, çocuk kitabın içinde kendisinden parçalar bulmalıdır. Çocuklar resimli kitaplarla etkileşimlerinde ilk olarak resimlerine bakarlar. Çocuk için çizilen resimlerin çocuğun zevkine hitap etmesi, çocuğun anlayacağı sadeliği içerirken çocuğun yorum yapmasına da imkan vermesi gerekir. Çocuk resimlerde gerçekliği bulurken, hayallerini de gerçekleştireceği bir dünya ister. Çocuğa görelik kavramını içinde barındıran bir resim sadeliği, renkleri, boyut ve derinliği içinde barındırmalı ve anlamlı olmalıdır. Çocuğun ilk ilgisini çeken resim olsa da hikayenin içeriği çocuğu kitaba bağlayan asıl öğedir. Çocuğun ilgisini çeken, çocuğa yol ve yöntem öğreten, çocukta merak ve hikayeye karşı istek uyandıran hikayeler çocuğun kitaba bağının artmasını ve yaşamını renklendirmesini sağlar. Çocuğun gelişimini bir bütün olduğunu ve çocuğun birçok uyarıcıya maruz kaldığını düşünürsek resimli kitaplar çocuk için bir pratik alanıdır. Resimli kitapların çocuğun gelişimine, sosyalleşmesine faydasının yanında küçük yaşlarda başlanan çocuk-edebiyat-kitap ilişkisi çocuğun gelecek yaşamında kitap kültürünün oluşmasına da zemin hazırlamış olur. Çocukta oluşan kitap kültürü çocuğu yorum yapan, düşünen, araştıran, yaratan ve tartışan bireyler haline getirir. Kısaca çocuğun doğumuyla beraber tanıştığı resimli kitaplar çocuğun başarılı bir yetişkinlik geçirmesine alt yapı oluşturur. Bu bakış açısından yola çıkarak çalışmada 1990- 2010 yılları arasında basılan 5-6 yaş çocuklarına yönelik resimli kitaplardan rastgele seçilen 210 kitap çocuğa görelik kavramına göre incelenmiştir. Kitaplar kapak, resimleme, içerik, karakter, dil ve anlatım yönünden incelenmiş, kitaplardan çıkan sonuçlar tablolaştırılmıştır. Bu araştırmada incelenen kitapların çocuğa görelik kavramına göre nitelikleri ortaya konmuş, nitelikli bir kitapta bulunması gereken, içinde çocuğa göreliği barındıran özellikleri belirtilmiştir.