turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkmen efsaneleri üzerinde bir araştırma: İnceleme-metinler

Türkiye Türklerine gelenek, görenek, dil ve edebiyat bakımından oldukça benzeyen Türkmenler, halk edebiyatı alanında önemli eserler ortaya koymuşlardır. Bütün Türk dünyasındaki ortak değerlerimizi tespit etmek amacıyla girmiş olduğumuz bu yolda Türkmenistan sözlü ve yazılı edebiyatında önemli bir yer tutan efsaneleriincelemeye çalıştık. Çalışmamızın 'Türkmenistan Türkleri ve Türkmenistan' adlı Giriş kısmında, ilk olarak, çalışmamızınkaynağı olan efsanelerin teşekkül ettiği Türkmenistan Cumhuriyeti hakkında bilgi verilmiştir. Ardından'Türkmenistan Halk Kültürü Üzerine Türkiye'de Yapılan Çalışmalar' başlığı altında söz konusu çalışmalar tanıtılıp değerlendirilmiştir. Çalışmamız, Giriş bölümü dışında, dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın/. Bölüm'ünde ilk olarakefsanenin 'tanım' ve 'tasnif' sorunu üzerinde durulmuştur. Başta Batı'da olmak üzere Türkiye'de ve Türkmenistan'da efsane türü hakkında ileri sürülen görüşler ele alınmış ve yapılmış olan efsane tanımları 'yapı','konu' ve 'işlev' bakımından değerlendirilmiştir. Daha sonra ise, Batı'da, Türkiye'de ve Türkmenistan'dayapılmış efsane tasnifleri incelenmiş ve elimizdeki efsane metinlerinden hareketle Türkmen efsaneleri konularına göre tasnif edilmiştir. I. Bölüm'ün üçüncü kısmı olan 'Türkmenistan'da Efsane Çalışmaları' başlığı altında ise, Türkmenistan'da efsane türü hakkında yapılmış çalışmalar tanıtılıp değerlendirilmiştir. 'Efsanenin Sözlü KültürOrtamı ve Anlatma Dayalı Diğer Türlerle İlişkisi' adlı dördüncü kısımda ise, efsanenin sözlü kültür ortamı ve anlatmaya dayalı mit, masal, destan, halk hikayesi ve memorat gibi türlerle ilişkisi değerlendirilmiştir. Daha sonra ise, Türkmen efsanelerinde adlarına sıkça rastladığımız tarihi şahıslar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın 'Türkmen Efsanelerinin Olay Örgüsü ve Motif Yapısı' adını taşıyan II. Bölüm'ünde, ilk olarak, ele aldığımız 120 Türkmen efsanesinin her biri, 'Efsanenin Adı, Kaynak Bilgisi, EfsaneninYer Aldığı Diğer Kaynaklar, Olay Örgüsü, Formeller, Ara Sözler, Atasözü-Deyimler, Motifler, Nazım Kısımlar, Tekerlemeler, Mekan, Zaman, Konu ve İşlev' şeklinde, çalışmamızın dördüncü bölümü olan 'Metinler' bölümünde verdiğimiz efsane sırasına göre tek tek ele alınıp incelenmiştir. Daha sonra ise, 'Türkmen Efsanelerinin Yapı, Konu, İşlev ve Motif Bakımından Değerlendirilmesi' adlı III. Bölüm'de, Türkmen efsaneleri, seçtiğimiz örnek metinler ışığında yapıları, muhtevaları, işlevleri ve motifleri açısından genel olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın 'Metinler' adını taşıyan IV. Bölüm'ünde ise, kullandığımız efsanelerin öncelikle Türkmenistan Türkçesi metinlerine, ardından da Türkiye Türkçesine aktarmalarına yer verilmiştir. 'Sonuç' kısmında, çalışmamızın diğer bölüm ve kısımlarında yaptığımız tespitler, elde ettiğimiz bulgular ve sonuçlar toplu olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın sonunda ise, kullandığımız kaynakların yazarların soyadına göre sıralandığı 'Bibliyografya' ile şahıs ve yer adlarını içeren 'Dizin' kısımları yer almaktadır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde halk inanışlarının yeri

Bu araştırmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında halk inanışı konularına ne sıklıkla ve ne şekilde yer verildiğinin tespitini yapmak halk inanışlarından nasıl faydalanabileceğine yönelik öneriler sunmaktır. Bu bağlamda çalışmada, Gazi Yabancılar İçin Türkçe, Yedi İklim Türkçe, Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe ve İstanbul Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarının B1, B2, C1 düzeyleri incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış olup verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Tüm kitaplarda tespit edilen halk inanışı bulguları yer veriliş şekillerine, görsel-içerik uyumuna ve öğrencilerin öğrendiklerini pekiştirecekleri etkinliklere göre değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında yer alan halk inanışlarına yönelik bulgular tablolar halinde sunulmuştur. Söz konusu kitaplarda halk inanışlarına yer veriliş bakımından farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Yedi İklim Türkçe ders kitaplarında B1, B2, C1 seviyelerinin tümünde halk inanışı konularına yer verilirken Gazi Yabancılar İçin Türkçe ve İstanbul Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarında sadece B1, C1; Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarında ise yalnızca B1 seviyesinde halk inanışı bulgularına yer verildiği tespit edilmiştir. Ders kitaplarında halk inanışlarının hangi beceriler içerisinde verildiğine bakıldığında ise en fazla okuma, en az ise dinleme becerisi aracılığıyla yer verildiği görülmüştür. İncelenen ders kitaplarının tamamında halk inanışlarına herhangi bir standart bağlamında yer verilmediği tespit edilmiştir. Ayrıca yer verilen halk inanışları içerisinde de ders kitapları arasında bir tutarlılık olmadığı görülmüştür. Kültürün en temel yansıtıcılarından olan halk inanışlarının ders kitaplarında belirli bir amaç gözetilerek verilmesi hem dil öğretimine hem de kültür aktarımını kolaylaştıracaktır. Bu bağlamda ders kitaplarında yer verilecek halk inanışlarının neler olması gerektiğine dair akademik çalışmalar yapılmalı ve belirlenecek bu inanışların seviyeler bağlamında hangi beceride nasıl verileceğine dair bir standart oluşturulmalıdır. Bu çalışma Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde çok fazla değinilmeyen halk inanışlarının ders kitaplarında nasıl ve ne oranda yer verildiğini tespit etmesi bakımından yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılmak üzere hazırlanan yeni ders kitapları için yol gösterici olacağı düşünülmektedir.
Ereğli masalları

Bir millet, milli kültürüyle ve bu kültürü meydana getiren unsurlarla yaşam bulur. Bu unsurlar bu millete ait din, inanç, felsefe, folklor, gelenek ve görenekler, inanışlar gibi başlıca zenginliklerdir. Geçmişi yaşanılan zamana taşıyan, yaşanılan zamanla da gelecekle köprü vazifesi gören bu unsurlar korunup yaşatıldığı müddetçe de milli kültür varlığını devam ettirir. Milli kültürün devamı demek milletin tarih sahnesinde varlığını devam ettirmesi demektir. Çünkü bir milletin varlığını sürdürebilmesi ve özbenliğini koruyabilmesi, bu kültürel unsurlarla mümkündür. Bu düşünce ve duyarlılıkla hazırladığımız çalışmada, folklor ve halk edebiyatı için hayati önem arz eden masal konusunda değerlendirmelerde bulunarak, Ereğli Masalları hakkında derleme, inceleme ve metin çalışmasında bulunduk. Çalışmamızı, masalların derlenmesi, yazıya aktarılması ve masal metinlerinin bilimsel metotlarla incelenmesi esasına istinaden oluşturduk. Giriş kısmında, Ereğli'nin tarihi, coğrafi konumu, sosyal ve ekonomik yapısı; Birinci Bölümde Türk masallarına ve Ereğli masallarına genel bir bakışla masalın tanımları, genel özellikleri ve masal üzerine yapılan çalışmalar, Ereğli masalları üzerine genel bir değerlendirme ele alınmıştır. İkinci Bölümde Ereğli masallarının tip/konu sınıflandırılması yapılmış, Üçüncü Bölümde Aerne-Thomson ve Eberhard-Boratav kataloglarındaki numaraları ile motif ve formel yapısı tespit edilmiştir. Dördüncü Bölümde Ereğli masallarındaki halk kültürü unsurları, Beşinci Bölümde derlediğimiz metinler; çalışmamızın son kısmında Kaynak Şahıslar, masala metinlerinde geçen sözcükler için Sözlük oluşturduk. Böylece, Ereğli Masallarının folklor içerisindeki yerini değerlendirmeye çalıştık.
Tatar Mitolojisi hakkında yapılmış çalışmaların değerlendirmeli bibliyografyası

'Tatar Mitolojisi Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyografyası ve Bu Yayınların Analizi' adlı çalışmamızda, Tatar mitolojisi üzerine yapılmış yayınlar bir araya getirilmiş ve bu yayınların bazılarının analizi yapılmıştır. I. Bölüm'de, Tatar mitolojisi üzerinde yapılmış çalışmaların tarihçesine yer verilmiştir. Bu bölüm, 'Çarlık Rusya'sı Dönemi Tatar Mitolojisi Çalışmaları', 'Sovyet Dönemi Tatar Mitolojisi Çalışmaları', '1990 Yıllarında Başlayan Tatar Mitolojisi Çalışmaları ' adlı başlıklar altında verilmiştir. II. Bölüm'de, bu konuda Rusça, Tatarca ve diğer dillerde yapılmış yayınların künyeleri verilmiştir. Yayınlar, 'kitaplar' ve 'makaleler' başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Bu gruplar, 'Rusça', 'Tatarca' ve 'Diğer Dillerde' gibi alt başlıklara ayrılmıştır. III. Bölüm'de, önceki bölümde künyeleri verilen yayınlardan bazılarının analizi yapılmıştır.'Sonuç ' bölümünde ise elde ettiğimiz sonuçlar üzerinde durularak, çalışmamızın genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu konuda yapılmış çalışmaların tespit edilerek incelenmesinin, Tatar mitolojisini Türk araştırmacısına tanıtarak, gelecekteki araştırmalara ışık tutacağım düşünmekteyiz.
Hayvan folkloru bağlamında Türk dünyası ekolojik destanları

Günümüzde insanın doğayla olan ilişkilerinin sorgulanması son iki yüzyılda insan sonrası sürecin başlamasında neden olmuştur. İnsanın doğa ve hayvanlar karşısındaki tek taraflı, tüketime ve tahakküme dayalı anlayışı ekolojik sorunlarla birlikte insanmerkezciliği gün geçtikçe daha fazla gündeme getirmiştir. İnsanmerkezci dünyanın sorgulandığı bu süreçte doğamerkezci ve türler arası birçok yaklaşım ortaya çıkmıştır. Pek çok disiplin gibi halkbilimi de insan sonrası düzene geçişte kendine yer bulmuştur. Ekolojik sorunlara çözüm için başvurulan geleneksel ekolojik bilginin ve halkın ekolojik bilincinin incelenmesinin yanı sıra insan sonrası hayvan folkloru da türler arası bir yaklaşımla halkbilimi disiplininde ortaya çıkmıştır. İnsan binlerce yıllık düşünsel serüveninde doğadan soyutlanarak kendi mantıklı gerekçeleriyle yarattığı yapay dünyanın en üstüne otursa da halk felsefesinin sahip olduğu kültürel refleks ve bunun kültürel ifadeleri insanın doğayla olan etkileşiminde uyarıcı, eğitici ve yapıcı işlevlere sahip olmuştur. Halkın var olma ve yaşama çabasının yanında var etme ve yaşatma çabasının da dışavurumsal ifadelerini her türlü halkbilimi malzemesinde görmek mümkündür. Ekolojik ve türler arası dünya görüşü ve halk felsefesini yansıtan kültürel kodlar tüm yönleriyle destanlarda yer almaktadır. Ekolojik destanlar olarak kabul edebileceğimiz bu tür destanlar geçmişşte halkın anayasaları niteliğinde olduğu gibi günümüzde de türler arası ve ekolojik bilincin pekişmesini sağlayarak insan sonrası dünya görüşüne ve ekolojik düzene katkı sağlama potansiyeline sahiptirler. Bu çalışmada tarih öncesi dönemlerden günümüze dek insanın doğayla ve buna bağlı olarak hayvanla kurduğu iletişim ve etkileşim süreçlerine bağlı ortaya çıkan düşünsel eğilimler doğrultusunda, Türk halk felsefesinin kültürel ifadeleri olan Türk dünyası ekolojik destanları halkbilimsel olarak incelenecektir. Aynı zamanda 'insansonrası hayvan folkloru' ve 'ekolojik destan' kavramlarının Türk halkbilimi çalışmalarına tanıtılması ve Türk halkbiliminde yer edinmesi amaçlanmıştır. Bu sayede çalışma, binlerce yıllık birikimle şekillenen Türk halk felsefesinin kültürel ifadelerini çağdaş yaklaşım, kavram ve kuramlar bağlamında yeniden değerlendirerek hem farklı bir bakış açısı hem de mevcut insanmerkezci sorunlara çözüm önerisi sunmaktadır.
Elazığ Türkmen Alevileri örneğinde ölüm ritüeli

Orta Asya'dan çıkıp Anadolu'ya yerleşen ve Türkmen diye anılmaya başlayan Türk Boylarının, Anadolu'nun Türkleşmesinde katkıları büyük olmuştur. Türkler, yüzyıllar boyunca birçok din ile tanışmış ve bu dinlerden edindikleri pratikleri kabullendikleri yeni dinlerde de sürdürmüşlerdir. Tanışmış oldukları bu dinlerden kaptıkları pratik ve uygulamaları kendi hayatlarında yaşattıkları gibi; nesilden nesile de aktarmaya devam etmişlerdir. İslam dini ile tanıştıktan sonra bile hafızalarında kalan eski inançlarının izleri olan uygulamalarını kültürleri içerisinde devam ettirmişlerdir. Anadolu'ya gelip yerleşen, Türkmen diye anılan ve Alevi kimliği ile yaşamını sürdüren Türkmen Aleviler, düğün, evlenme ve ölüm gibi geçiş dönemlerinde, eski inanç sitemlerinden kalan uygulamaları, sebebini bilerek veya bilmeyerek uygulamaya devam etmişlerdir. Bu çalışmanın amacı, kendilerini Türkmen Alevi olarak adlandıran ve Elazığ il sınırları içerisindeki Koruk, Balıbey, Fatmalı, Karaçavuş ve Sün köylerinde yaşayan Türkmen Alevi topluluklarının, ölüm etrafında oluşturmuş oldukları uygulamaların eski Türk inançlarının izlerini taşıdığını ortaya koymaktır.
Geleneksel ekolojik bilgi ve Aksu/Sofular havzası

Bu çalışmanın amacı halkbilimi bağlamında Isparta Aksu İlçesi'ne bağlı Sofular Köyü'nün geleneksel ekolojik bilgisini incelemektir. Geleneksel ekolojik bilgi, doğadan bağını koparmamış insanların çevre ile etkileşimini incelemektedir. Geleneksel ekolojik bilgi çalışmaları disiplinler arası bir alan olarak başta halkbilimi olmak üzere biyoloji, antropoloji, mimarlık gibi disiplinlerin bir kesişme noktasında bulunmaktadır. Çalışmada Sofular Köyü'nün kültür ve çevre uyumu incelenerek halk biliminin başlıca çalışma kadrolarından olan halk botaniği, halk hekimliği, halk veterinerliği ve mutfak kültürü geleneksel ekolojik bilgi bağlamında incelenmesi hedeflenmiştir.
Türkiye ve Kazakistan'da geçiş dönemlerinin karşılaştırmalı incelemesi

Kültür, bir milletin hazinesidir. Bu kültürel hazineye halkın ne kadar bağlı olduğu ve gelecek kuşaklara ne kadar aktarabildiği önemli bir unsurdur. Bu açıdan sözlü kültür ürünlerinin derlenip yazıya geçirilmesi kültürel değerlerin kaybolmasını önlenmektedir. Tezin giriş bölümde, çalışmanın konusunu, amacını, sınırlılıklarını, çalışmada kullanılan yöntem ve tekniklerinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde Türkiye ve Kazakistan'daki geçiş dönemi çalışmalarından bahsedilmiştir. İkinci bölümde doğum geleneklerinden ve gerçekleştirilen ritüellerden örnekler verilmiştir. Doğum öncesi, sırası ve sonra yapılan ritüeller karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde evlenme gelenekleri ritüelleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Son bölüm olan dördüncü bölümde geçiş dönemlerinin son safhası olan ölüm geleneği ritüelleri örnekler üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Tezin sonuç bölümünde genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Bu değerlendirmede Türkiye ve Kazakistan'da geçiş dönemleri ritüellerinin uygulanmasında benzerlikler ve farklılıklar incelenmiş ve bunlardan da örnekler verilmiştir. Değişimlerin sosyo-kültürel, coğrafi, siyasi ve teknolojik gelişmeler bağlamında ilişkisi de göz önünde bulundurularak değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında ulaşılan durum ise farklılıktan çok benzerliklerin ve ortak kültürel düşünce dünyasının olduğudur. Bu çalışmada yazılı kaynaklardan ve saha çalışmalarından elde edilen bilgiler, sistemli ve düzenli bir şekilde sınıflandırıldıktan sonra karşılaştırılmalı halkbilimi yöntemleri çerçevesinde analiz edilmiş ve değerlendirmesi yapılmıştır. Yazılı ve sözlü kaynaklardan elde edilen bilgiler, eski Türk inanç sistemlerinin izleri ve günümüze kadar gelerek değişmeleri bağlamında eldeki örnekler üzerinden bağlantısı kurularak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu kültürel değer yargılarının Türk dünyası ile benzerlik ve farklılıklarının ortaya konulması ve ortak kültür birliğini ortaya koyması açısından Türk dünyası halklarının geçiş dönemi örneklerinden de yararlanılmıştır.
Dereli monografisi

Bu çalışmada Dereli İlçesi halk edebiyatı ve halk bilimi ürünlerinin derlenerek değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu sayede Giresun ili Dereli ilçesi özelinde Türk folklor araştırmalarına katkı sunulmaya çalışılmıştır. Dereli' ye ait folklorik ögelerin tespitine yönelik bu çalışma; genel olarak, var olan kaynakların taranması, toplanması, tasnif edilmesi, saha araştırması ve elde edilen bulguların değerlendirmesini içeren bir derleme çalışmasıdır. Çalışmada ilk olarak kaynak değerlendirmesi yapılarak kuramsal temeller oluşturulmuş ve çalışma yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Giriş bölümünde, önce problem ortaya konularak çalışmanın yapılmasındaki amaç, önem, varsayım ve sınırlılıklar verilmiştir. Daha sonra yöntem başlığıyla araştırmanın modeli, veri toplama araç ve teknikleri, veri toplama süreci ve verilerin analizi derleme çerçevesinde ortaya konulmuştur. İlgili alan yazın başlığıyla ise Dereli üzerine yazılan kitap, makale ve araştırmalar hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Bulgular ve Yorumlar başlıklı bölümde Giresun ili Dereli ilçesinde karşımıza çıkan halk bilimi ve halk edebiyatı ürünleri sunulmuştur. Alan araştırması yöntemiyle derlenen bu malzemeler tasnifli bir şekilde sunularak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma sonucunda Giresun ili Dereli ilçesinin halk bilimi ve halk edebiyatı ürünlerinin yaratımı ve aktarımı açısından önemli bir zenginliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Rus folklor çalışmalarında Türk dilli metinler üzerine yürütülen tartışmalar

Rus Folklor Çalışmalarında Türk Dilli Metinler Üzerine Yürütülen Tartışmalar' adlı tezde Rus halk bilimi tarihinde Türk dilli metinler alanında yapılan çalışmalar ve tartışmalar üzerinde durulmuştur. Tezde Rusya'nın Türk halkları ile tarihi-kültürel ilişkileri ve izleri, etkileşim biçimi ve alanları, Rus kültürüne yansıması örneklerle anlatılmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle erken dönem Rus halk bilimindeki ilk Doğu Çalışmaları ve Türk dilli metinler üzerinde durulmuştur. Rus halk biliminin oluşumuna zemin hazırlayan 'Romantizm', 'Halkçılık', 'Halk Kültürü' ve 'Slavcılık' kavramlarının oluşması ve gelişme süreci; ilk folklor derlemeleri, Doğu'ya yönelik yapılmış ilk çalışmalar ve akademik faaliyetler inceleme kapsamında ele alınmıştır. Devrim öncesi Rus halk bilimi çalışmalarının kuramsal eğilimleri ve Türk dilli metinler üzerinden yürütülen tartışmalar Rus halk bilimine yön veren ilk akımlar bağlamında incelenmiştir. Rusya'da Çarlık ve Sovyetler Birliği döneminde Rus halk bilimi çalışmaları tarihi ve gelişim şartları Doğu ve Türkoloji çalışmaları ile ilişkilendirerek analiz edilmiştir. Rus halk bilimi çalışmalarının merkezinde olan Rus halk kültür ve edebiyatının özgünlüğü ve Türk kökenlerine yönelik tartışmalarının seyri, Rusya'da yapılan akademik çalışmalar üzerinden gösterilmiştir. Konunun Sovyetler Birliği döneminde ise, yeni ideolojinin halk bilimine bakışı, Sovyet folklorunun oluşumu ve işlevi, Sovyet ideolojisini yaygınlaştırma faaliyetlerindeki rolü ve önemi, halk bilimi çalışmalarına etkisi, Rus halk biliminin kökeni ve gelişme evreleri değerlendirilmiştir.
Türk kültüründe ateş ve ocak ile ilgili inanışlar

Anahtar kelimeler: İnanç, inanış, din, kült, ateş, ocak. Bu tezde ateş ve ocak kültlerinin Türk kültürü içerisindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuş ve bu kültlerin günümüzde de varlığım sürdürüp sürdürmediği incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, kapsamı ve metodu hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde inanç ve inanış kavramı üzerinde durulmuştur. Kült kavramı açıklanarak Türk kültüründe bulunan kültler genel olarak incelenmiştir. İkinci bölümde ise Türk kültüründe bulunan ateş ve ocakla ilgili inanışlar, geçiş dönemleri ; kutlama törenleri ; halk bilgisi ile oyun ve fal çeşitleri gibi konular ele alınarak incelenmiştir. Bu bölümde ateş ve ocakla ilgili atasözü ve deyimlere de yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmadan elde edilen sonuçlara ve faydalanılan kaynaklara yer verilmiştir. Eski Türk inançlarında, kötülükleri ve pislikleri temizleyen, aynı zamanda koruyucu ve kutsal kabul edilen ateş ile soyun devamım sembolize eden ocak büyük önem taşır. Genel olarak eski Türk inanç sistemine baktığımızda bu dini inanç ve uygulamaların bir kısmının aynen, bir kısmının da değişerek günümüzdeki etkinliğini devam ettirdiğini görürüz. m
Ziya Bey Kütüphanesindeki 6740 no'lu Cönk üzerine bir inceleme

Halk bilimi tarihin derinliklerinden bugüne, kültüre ışık tutan bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. Bu görevini yerine getirirken de kullandığı en önemli materyallerin başında cönkler gelir. Cönkler ihtiva ettiği muazzam birikim ile dünden bugüne kültürel öğeleri taşıyan en önemli kaynaklardır. Bu anlamda cönkler bir yandan Aşık Edebiyatı'na ışık tutarken, bir yandan da yazıldığı dönemin dil özellikleri ve kültürel faaliyetlerinin belirlenmesine kaynaklık eder. Bunların yanı sıra meteorolojik olaylar, doğumlar ve ölümler gibi insan hayatını ilgilendiren ve yazıldığı dönemi aydınlatan bir ışık gibidir. Üzerinde çalıştığımız cönk, Sivas Ziya Bey Kütüphanesinde olup İbrahim ASLANOĞLU kitaplığına aittir. Cönkün ebatları 16,5 x 10,5 'dir. Cönkün içerisinde ağırlıklı olarak halk ve divan şairlerine ait şiirler bulunmakta ve yer yer mensur metinlere de rastlanmaktadır. İncelediğimiz cönk, içerisinde 34 farklı şaire ait toplam 256 şiir barındırmaktadır. Bu şiirlerin 220 tanesinde mahlas ve mahlas beyti kullanılmış yahut şair hakkında bilgi verilmiştir. Mahlas ya da mahlas beyti kullanılmamış ve şairi hakkında bilgi verilmeyen şiirlerin sayısı ise 46'dır. Şiirlerin 138'u aruz vezniyle, 118'i hece ölçüsüyle yazılmıştır. Cönkte şiirine en çok rastlanan şairler; Seyyid Nizamoğlu, Virani, Üsküdari Haşim Baba, Niyazi Mısri ve Seyyid Nesimi'dir. Cönkteki şiirlerin çoğunluğunda Alevi-Bektaşi inancı, on iki imam sevgisi, Kerbela olayı ile Hz. Ali ve Hz. Muhammed'e yapılan övgüler vardır. Bununla birlikte tarikat adabı ile ilgili bilgiler ele de alınmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda cönkün, Tekke Edebiyatına kaynaklık ettiğini, Alevi-Bektaşi inancına sahip bir kişi tarafından tertip edildiğini söyleyebiliriz.
Televizyon dizilerinde kültür aktarımı: Gülbeyaz örneği

Modern çağ ile toplum yapısı ve dolayısıyla aile ilişkileri değişmiştir. Bu duruma bağlı olarak da kültür unsurlarının yeni aktarıcıları gelişen teknolojinin sonuçları olan elektronik aletler olmaya başlamıştır. Bu aletlerin en popüleri televizyondur. Çalışmada öncelikle televizyon konusu üzerinde durulmuştur. Televizyon dizilerinin gelişim süreci araştırılmış ve Türk televizyon dizileri tarihi ele alınmıştır. Kültür ve televizyon ilişkisinin incelenmesinin ardından kültür aktarımının tarihsel değişimlerine bakılmış, değişen zaman şartları ve gelişen teknolojinin kültür aktarıcılarını nasıl şekillendirdiği tartışılmıştır. Tezde incelenen yapım Kanal D kanalında yayınlanan Gülbeyaz adlı televizyon dizisidir. Tek sezondan oluşan dizinin 26 bölümü incelenerek kullanılan kültür unsurları tespit edilmiş ve buradan hareketle, kültürel malzemenin televizyon dizilerinde kullanımı üzerine eleştirel bir inceleme yapılmıştır. Kültür öğelerinin televizyon dizilerinde kullanımı konusunda tartışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde Gülbeyaz dizisindeki kültür unsurları incelenmiştir. Kullanılan öğelerin bağlamı ile ne kadar ilişkili olduğu, tahribata uğrayıp uğramadığı gibi konular halk bilimsel açıdan irdelenmiş ve bazı önerilerde bulunulmuştur.
Kazaklarda Bozcigit Anlatması

Türk halklarının masal, destan, halk hikayesi gibi yüzyılların birikimini, değerlerini ve hayat felsefesini taşıyan eserleri, sadece geçmişşin mirası değil, ortak geleceğin yapı taşları olması bakımından da oldukça önemlidir. Bu eserler, kültürümüzde önemli bir hazine niteliğindedir. Bu geniş sahanın içinde yer alan Bozcigit anlatısı, Kazak aşk destanları arasında önemli bir yere sahiptir. Bozcigit, Türk toplulukları arasında yaygın olan, çeşitli bölgelerde masal, hikaye veya destan olarak anılan sözlü edebiyat ürünlerinden biridir. Çalışmamızda Kazak Türklerinin destan geleneği incelenerek, Kazak, Uygur ve Dobruca varyantları karşılaştırılıp, belli başlı farklar tespit edilmiştir. Bozcigit'te yer alan, Kazak halk edebiyatındaki şiir türlerinden örnekler incelenmiştir. Büyük bir coğrafyaya yayılmış Türk topluluklarının tarihi ve bu tarih içinde geliştirdikleri kültürleri; bunun içinde de destan, masal ve halk hikayelerinin zenginliği, kıyısına yaklaşan insanı büyüleyen uçsuz bucaksız bir deniz gibidir. Çalışmamızdaki amacımız, bu alana elimizden geldiğince katkıda bulunmaktır.