turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sözlü kültürün elektronik ortamdaki dönüşümü: Kültür ve değer aktarımı bağlamında hazır mesaj örnekleri

Toplumların kültürleri durağan değil, dinamiktir. Kültürel öğeler, onları paylaşan bireylerin gereksinimleri, teknolojik gelişmeler gibi etkenler neticesinde yeniden güncellenirler, yapısall ve işlevsel dönüşüme uğrarlar. Özellikle iletişim araçları ve biçimlerindeki yenilikler, sözlü kültürü meydana getiren unsurların yeniden üretimini doğurur. Bunun sonucu olarak sözlü kültür ürünleri, elektronik kültürün yaygınlaşmasıyla birlikte elektronik ortama da adapte olurlar. Sözlü kültürün geçmişşten bugüne taşınan yapısı, elektronik ortamda yeniden şekillenebilir ya da bağlamından kopup yeni bir oluşuma çıkış noktası olabilir. Sözlü kültür ortamının ürünü olmakla birlikte varlığını yazılı ve elektronik kültür ortamlarının imkanlarından da yararlanarak sürdürmeye çalışan geleneklerden biri de tebrik ve taziye ifadeleridir. Türk toplumunda milli ve dini bayramlar, Cuma günleri, kandil geceleri, ölüm gün ve yıldönümleri vd. önemli görülür ve bugün de insanların birbirlerine dilek ve temennilerde bulunmaları, dua etmeleri, birbirlerini tebrik etmeleri gereklilik kabul edilir. Bu gelenek, sözlü ve yazılı kültürde sürerken diğer yandan elektronik ortama aktarılmış ve çeşitli mesaj uygulamaları, sosyal medya platformları vb. üzerinden kendine yeni bir 'inekan' oluşturmuştur. Elektronik ortamda yaygınlaşan bu içerikler; bayram, kandil, milli bayram vb. kutlamaları ile birlikte özellikle elektronik ortamı aktif kullanan kişilerce yaygın bir şekilde yapılmaktadır. Bu tez çalışmasında, belirli gün kutlamaları, anmaları ve hayırlamaları çerçevesinde oluşan sözlü kültürün, elektronik ortama geçişinde yaşanan yapısall, işlevsel ve mekansal değişim incelenmiş, bu geleneğin kültür ve değer aktarımındaki rolü üzerinde durulmuştur. Elektronik ortam, yeni bir folklorik mekan ve geleneğin aktarımı - dönüşümü sürecinde bir araç olarak ele alınarak, veriler netnografik yöntemle elde edilmiş ve doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Tespit ve yorum aşamalarında ise yeni bir kültür öğesi olarak hazır mesajların elektronik ortamdaki kültür ve değer aktarımına katkısı, varlığını sürdürdüğü ortamın özelliklerine göre şekillenişi, işlevleri ve elektronik ortamın ifade biçimlerinden yararlanışı öne çıkarılmıştır. Konuyla ilgili yapılan tez çalışması, sosyal bilimler ve yordayıcı bir analiz perspektifiyle kültür ve değer aktarımında elektronik ortamın rolü üzerine, elektronik kanallarla mesajlaşma üzerinden, akademik bilginin üretilmesi doğrultusunda önem taşımaktadır.
H. Nihal Atsız'ın eserlerinde geçen deyimlerin yapı ve anlam bakımından incelenmesi

Deyimlik yapılar bir milletin tarih içerisinde geçirmiş olduğu yolculuktan izler taşıyan, geçmişş ve gelecek arasındaki kültürel bağın canlı tanığıdır. Milletlerin dünya görüşlerini, gelenek ve göreneklerini deyimlik yapılarda bulmak mümkündür. Bu öbekler, yapılan çalışmalarda daha çok yapısall özellikleri bakımından incelenmiştir. Çalışmada Türk edebiyatının önde gelen yazar ve şairlerinden H. Nihal Atsız'ın Dalkavuklar Gecesi, Bozkurtların Ölümü, Bozkurtlar Diriliyor, Deli Kurt, Z Vitamini, Ruh Adam ve Yolların Sonu isimli eserlerindeki deyimlik yapılar tespit edilmiş; bu öbekler yapıları bakımından iki ana başlık altında incelenmiştir. Tespit edilen deyimlik yapılar anlamsal olarak deyimleşme süreci sonunda ortaya çıkan bütünün anlamsal kapalılığına göre derecelendirilmiştir. Anlamsal kapalılığa sahip ve bileşenlerinin anlamlarından bütünün anlamı tahmin edilemeyen öbekler deyim, anlam aktarımına girmekle birlikte bileşenlerinin anlamlarından az çok tahmin edilebilen öbekler ise deyimce kelimesiyle terimleştirilmiştir.
Türk dili ve edebiyatı eğitimi çerçevesinde 1928'den günümüze imla olgusu

Bir dilin belli kurallara göre yazıya geçirilmesi olarak anlamlandırdığımız imla, insanlığın medeniyetler zincirinde önemli bir temel unsurdur. Her medeniyet ve o medeniyetin kendi dili ile bir sonraki nesle bıraktığı yazılı belgeler; belli kurallar çerçevesinde ortak bir sistematik içinde ne kadar iyi yazıya geçirilmişse sonraki nesiller için o kadar iyi bir kılavuz olmuş ve iyi anlaşılmış, medeniyet merdivenlerinin önemli birer basamağı olmuşlardır. Bu çalışmada, 1 Kasım 1928'de Türkiye Cumhuriyeti'nin Latin kökenli Türk alfabesine geçmesinden sonra yazım konusundaki kuralların ve kuralsızlıkların incelenmesi planlanmıştır. Bu konuda yasal sorumluluğu da olan Türk Dil Kurumu tarafından basılmış Yazım/İmla Kılavuzlarının ana dizinlerinin tamamı taranarak kelimelerin yazılışı ve belirlenen kuralların dizinde uygulanışı değerlendirilmiştir. Türk Dil Kurumunun bugüne kadar 27 baskı yaptığı yazım kılavuzlarından seçilen 11 farklı baskı, önemli yazım değişikliklerinin olduğu baskılar olarak belirlenmiştir. Dil Encümeni tarafından çıkarılan 1928 İmla Lügati'nde Kurumun 1941 İmla Kılavuzunda özellikle belirterek bu çalışmaya ikinci baskı adını vermesi sebebiyle Kurumun ilk baskı kılavuzu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Dizin taramaları tamamlandıktan sonra çalışmanın ikinci aşamasında kılavuzların kurallar bölümleri ile dizinleri arasındaki uyum ve yıllar içinde temel imla düzenleri açısından yazımda görülen değişiklikler değerlendirilmiştir. Veriler değerlendirildiğinde yazım kurallarında sıkça yapılan değişikliklerin dizinlere de yansıdığı görülmüştür. Bu durumun zaman içinde toplumun her kesiminde doğru yazım konusunda duyarsızlık oluşturduğu ancak yıllar içinde sesçil yazımdan geleneksel yazıma doğru bir sistematiğin oturduğu da gözlemlenmiştir.
Türk romanında (1908-1922) eğitim

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlayan roman türü, varlığını ilk olarak tercüme eserlerle gösterir. Bu eserlerle birlikte hem sanatçı/aydın kesim hem de okur romanın ne olduğu hakkında fikir edinir. Tercüme ilk eserlerin ardından aynı yüzyılın son çeyreğinden itibaren Türk edebiyatında ilk telif eserler görülmeye başlar. Bu ilk romanların yazarları eserlerinde, herhangi bir tecrübeye sahip olmamalarının yanında okurun da henüz tam manasıyla roman türüne hazır olmaması sebebiyle sıklıkla herkes tarafından bilinen, okunan ve anlatılan halk anlatılarından yararlanma yolunu seçer. Bu seçim, okurun sonraki yıllarda karşılaşacağı Batılı anlamda roman örneklerini okura sunmak için bir geçiş evresini oluşturur. 19. yüzyılın sonlarına doğru da Türk edebiyatı Halid Ziya ile birlikte gerçek manada roman türüne kavuşmuş olur. Fakat 20. yüzyılın başından itibaren onun çizdiği istikamette ilerlemek isteyen yazarlar, II. Meşrutiyet'in ilanına kadar yönetimin sansürlerinden dolayı sınırlı sayıda eser ortaya koyar. Ancak 1908 yılında Meşrutiyet'in yeniden ilan edilmesiyle birlikte ortaya çıkan 'özgürlük havasıyla' gazete, dergi gibi yayınların sayısında yaşanan büyük artış, bu yayınların edebiyat köşelerinde yayın yapmak, eser yayımlamak isteyen, edebiyata hevesli birçok ismin Türk edebiyatında yer almasına katkı sağlar. Ancak bu katkı, genellikle nitelik bakımından yeterli seviyede olmaz. Bu yıllarda roman yazmaya hevesli gençlerin yazma teşebbüsleri ya gazetelerin birkaç sayısında yayımlatabildikleri bir iki sayı tefrikada kalmasıyla ya da yayımladıkları kitapların yeterince ilgi görmemesiyle sonuçlanır. Bunun sebepleri arasında, yazmaya teşebbüs eden kişilerin edebi anlamda yeterli donanıma sahip olmamaları söylenebileceği gibi okurun ilk roman örneklerinden itibaren okumaktan yorulduğu konuların tekrar tekrar işlenmesi de söylenebilir. 1908- 1922 yılları arasında yayımlanan romanların eğitim açısından incelenmeye çalışıldığı bu tezde, 1908 yılından itibaren yayımlanan romanlarda yazarların, eğitime ve eğitim kurumlarına bakış açısı, hangi eğitim kurumlarına yer verdiği, yer verilen eğitim kurumlarının seçiminde dönemin etkisinin neler olduğu, eserdeki şahıs kadrosunun aldıkları eğitimler neticesinde nasıl bir yaşama sahip oldukları, ülkede yaşanan gelişmelerin alınan eğitimler üzerinde ne gibi etkileri olduğu konuları üzerinde durulur.
Dede Korkut Kitabı'nda toplumsal değer algıları

Her toplumda milli hafızaya kazınan edebi eserler vardır. İşte, Dede Korkut Kitabı da Türk milleti için bu noktada bulunan nadide eserlerdendir. Dede Korkut Kitabı on iki hikayeden oluşmaktadır. Hikayeler birçok maddi ve manevi değeri içinde barındırır ve bu yönüyle zengin bir kaynak durumundadır. Bu kaynaktan birçok alanda faydalanmak mümkündür. Bu çalışmada, 'Din ve ahlak eğitiminde Dede Korkut Hikayeleri'nden nasıl yararlanabiliriz? sorusunun cevabını aranmaktadır. Hikayeler ve konu ile ilgili kitap ve makale gibi çeşitli yayınlar titizlikle incelenmiştir. İlk olarak, konuyla ilgili bazı temel bilgiler verilmiştir. Ardından hikayelerden elde edilen bulgular tasnif edilip yorumlanmıştır. Sonraki bölümde eğitimde edebi eserlerin kullanımı ele alınmış ve hikayeler üzerinden örneklendirmeler yapılmıştır. Son bölümde çıkarılan sonuçlar değerlendirilerek çeşitli öneriler sunulmuştur.
Fuzulİ'nin Türkçe ve Farsça divanlarının karşılaştırılması

Fuzuli, Türkçe ve Farsça dillerinde iki divanı olan bir şairdir. Bu çalışmada, Fuzuli'nin Türkçe ve Farsça divanlarında bulunan şiirlerin dış yapı unsurları ve muhtevası karşılaştırılmıştır. Dış yapı unsurları açısından yapılan karşılaştırmada, divanlarda bulunan nazım şekilleri ve bunlara ait özellikler, kafiye ve redif özellikleri ve edebi dil karşılaştırılmış ve bunların her iki divanda benzerlikleri ve farklılıkları üzerinde durulmuştur. Muhteva açısından yapılan karşılaştırmada ise aşk anlayışı, siyasi söylem, mezhebi söylem, hikemi söylem ve şiir anlayışıyla ilgili söylemler karşılaştırılmış ve bunların her iki divanda benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulmuştur.
İbnürrefik Ahmet nuri sekizinci'nin tiyatro eserlerinde sosyal hayat

Yeni Türk Edebiyatı sahasında Türk tiyatrosu ile ilgili yapılan çalışmalar mevcuttur. Meşrutiyet dönemi tiyatrosu da bunun içerisinde özel bir yere sahiptir. Fakat yapılan incelemeler sonucunda üzerinde çok fazla çalışma yapılmayan yazarlar ve oyunlar olduğunu görürüz. Bu çalışmada ise çok fazla işlenen bir konunun pek bilinmeyen ve yeterince çalışılmamış bir isim olan İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci'yi ele aldık. Kendisi ağırlıklı olarak tiyatro eserleri yazmış. Çok az sayılabilecek şekilde de hikayeler yazmıştır. Sekizinci, hayatını adapte ve telif tiyatro eseri yazmaya adamıştır. İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci'nin çalışmalarını sosyal hayat üzerinden ele aldık. Çünkü okumalarımız sonucunda eserlerinde, Osmanlının son dönemini kapsayan yaşamın çok canlı yansımaları yer almaktadır. Çalışmamız sekiz ayrı bölümden oluştu. İstanbul Semtleri, Toplum Hayatı, İş Hayatı, Siyaset ve Politika, Kurum ve Kuruluşlar, Basın Dil ve Sanat, Eğitim gibi başlıklara bu başlıkların altına yerleştirmeyi uygun bulmadığımız birkaç konuyu da Diğer başlığı altında topladık. Bu sekiz bölümü de kendi arasında alt başlıklara ayırdık. İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci'nin tiyatro eserlerinde geçen sosyal kavramları daha iyi aydınlatabilmek adına da yardımcı kaynaklara başvurduk
1919-1923 yılları arasında gazete ve dergilerde çıkan roman değerlendirmeleri üzerine bir inceleme

Bu çalışmada 1919- 1923 yılları arasını kapsayan Mili Mücadele ve Mütareke dönemlerinde, gazete ve dergilerde tenkit türüne dair teorik yazılar ile yerli ve yabancı romanlara yönelik eleştirel yazılar incelenmiştir. Roman tenkidini şekillendiren esaslar araştırılmıştır. Üç bölümden oluşan tezin ilk bölümünde tenkidi edebi tür olarak inceleyen yazılara yer verilmiş; incelenen dönemde tenkidin tanımına, amacına, hangi usullere göre yapılması gerektiğine ve sorunlarına yönelik görüşler ortaya koyulmuştur. İkinci bölümde Türk romanı ve romancılarına, üçüncü bölümde ise yabancı roman ve romancılara yönelik değerlendirmeler incelenmiştir. Sonuç'ta ise münekkitlerin değerlendirdikleri romanlara ağırlıklı olarak hangi açılardan yaklaştıkları, eleştiri nesnesi olarak neleri söz konusu ettikleri kısaca belirtilmiştir.
Yahya Akengin'in romanlarında yapı ve tema

Bu çalışmanın amacı, edebiyat dünyamızın farklı kalemlerinden Yahya Akengin'in romancı yönünü tanıtmaktır. Çalışmada, halen hayatta olan yazarın şimdiye kadar yayımlanmış yedi romanı yapı ve tema açısından tahlil edildi. 'GİRİŞ' bölümünde, yazarın çağdaş Türk romanı içerisindeki konumunun anlaşılması için ana hatlarıyla 1980 sonrası Türk romanından söz edildi. İkinci bölümde, Yahya Akengin'in hayatı ve düşünce dünyasına yer verildi, eserleri tanıtıldı. Çalışmanın esası niteliğindeki üçüncü bölümde romanlar, yayın yıllarına göre sıralanarak 'Yapı' ve 'Tema' başlıkları altında ayrı ayrı incelendi. Dördüncü bölümde ise tekrara düşmemek adına tüm romanlar tek bir çatı altında toplanarak, 'Dil ve Anlatım' yönünden ele alındı. Sonuç olarak, çalışma boyunca elde edilen verilerin ışığında Yahya Akengin'in romancılığı hakkında genel bir değerlendirme yapıldı. '
Bekir Çobanzade'nin Türk-Tatar diyalektolojisi eseri üzerinde inceleme

Biz tezimizde dilci, edebiyatçı ve şair olarak bilinen Çobanzade'nin dilcilik yönünü inceledik. Bu konuyu seçmekteki esas maksadımız Türk dünyası için bu kadar çalışmış Çobanzade'yi biraz daha tanıtmaktı. Konumuz olan 'Türk-Tatar Diyalektolojisi' eseri 1927 yılında Bakü'de yayımlanmıştır. Eser 135 sayfadan oluşmaktadır. Arap alfabesi ile Osmanlı Türkçesinde yazılmıştır. Eseri üç bölüme ayırabiliriz. İlk olarak diğer dilcilerin tasnifleri ile ilgili bilgiler, sonra Çobanzade'nin kendi tasnifi ve en sonda lehçelerden toplanmış örnekler verilmiştir. Biz eseri önce okuduk ve Latin alfabesine aktardık, uzun ve yorucu olmasın diye aktarmayı tezde kullanmadık. Sonra Çobanzade'nin diline çok dokunmadan eseri Türkiye Türkçesine çevirdik. Çeviriden sonra eserin incelemesini yaptık, eserde anlatılan tasnifleri ve Çobanzade'nin tasnifini inceledik. Girişi, sonucu ve kullandığımız kaynakları ekleyerek size sunduk.
Uygur meşrepleri üzerine bir inceleme

Günümüzde kültürleşme ve küreselleşme sürecinde olan dünyada birçok kültür birbirinden etkilenmektedir ve her kültür, kendine has unsurları yerelden ulusala, ulusaldan evrensele taşımaktadır. Bu süreçte UNESCO, Somut Olmayan Kültürel Miras değerlerinin tespiti, korunması ve tanıtılmasını desteklemektedir. Nitekim Uygur Türklerinin uzun tarihi dönemlerden beri sürdürdüğü ve 'ziyafet', 'keyif meclisi' ve 'şölen' anlamına gelip türkü, müzik, halk oyunları ile halkın örf ve adetlerinin bir araya geldiği bir çeşit eğlence şekli olarak tanımlanan 'meşrep geleneği' de 2010 yılında UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras listesine alınmıştır. Uygur halk meşreplerinin tarihi oldukça eski dönemlere uzanmakla birlikte; günümüzde de bütün güzelliğiyle icra edilmektedir. Çalışmamızın Giriş Bölümünde; Uygur Türkleri, tarihi, Doğu Türkistan bölgesinin sosyo-kültürel, coğrafi, mimari, idari ve iktisadi yapısı ile Uygur Türklerinin alfabe özellikleri tanıtılmış araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi belirlenerek araştırma konusu ile ilgili Çin'de ve Türkiye'de yapılan çalışmalar ele alınıp değerlendirilmeye çalışılmıştır. Birinci Bölüm'de; 'meşrep' kavramı incelenerek Uygur meşreplerinin genel özellikleri tanıtılıp değerlendirilmiştir.'Meşreplerin Sınıflandırılması' başlığını taşıyan İkinci Bölüm'de Uygur Türkleri arasında yaşatılan meşrep geleneği, Doğu Türkistan coğrafyasında icra edildiği bölgeler bağlamında tasnif denemesine gidilmiş ve meşrep türleri, müstakil olarak incelenmiştir. Üçüncü Bölüm; meşrep oyunlarına ayrılmış olup eğlence, rekabet ve ceza oyunlarının meşrep geleneği içerisindeki önemi ve işlevi bu bölümde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Dördüncü Bölüm'de, meşrep ussulleri ve özellikleri ele alınmakla birlikte; icra bölgeleri bağlamında ussul ve oyun türleri tanıtılmaya çalışılmıştır. Beşinci Bölüm'de, 'makam' kavramı, Uygur on iki makamı, meşrep ve makam ilişkisi, Uygur makamlarında kullanılan müzik aletleri ve özellikleri incelenmiş; ayrıca meşreplerde icra edilen destan, koşak, beyit, söz oyunları, latife ve bilmece gibi sözlü ürünler, konunun sınırlılıkları dahilinde ele alınmıştır.'Uygur Meşrepleri ve Anadolu Sahası Geleneksel Sohbet Toplantıları' başlığını taşıyan Altıncı Bölüm'de Türkiye'de icra edilen ve UNESCO tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne dahil edilen 'geleneksel sohbet toplantıları' Uygur meşrepleri ve özellikleri ile ilişkisi bağlamında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacının büyük bir kısmını oluşturan bu bölüm, her iki geleneğin yapısındaki ortaklıkları ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Sonuç kısmında her bölümde elde edilen bulgular ve ulaşılan tespitler toplu olarak değerlendirilmiştir.
Hayrettin İvgin'in Manas romanında Kırgız folkloru

Türk destan geleneği içinde Kırgız Türklerine ait, hacmi bakımından dünyanın en büyük destanı olan Manas Destanından yola çıkılarak kaleme alınmış olan Manas romanı, Eski Türk destanlarından ve mitolojisinden izler taşımaktadır. Manas romanı, Orta Asya Türk tarih ve medeniyetine ait hatıraları ve malzemeleri ihtiva etmesi sebebiyle, yalnız Kırgız Türklerinin değil, bütün Türk boylarının abide niteliğinde dev bir eseridir. Manas romanı, Manas destanının esasında kaleme alınmış ve yazar destanın dünyasını tümüyle romanına ilmek ilmek işlemiştir. Tezde romana bağlı Kırgız kültürü, varlığı, belirlediğimiz başlıklar çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu tarihi kültür ve birikiminin günümüz Kırgız toplumundaki yansımalarına da değindik. Manas destanı, bu destanla ilgili yapılan araştırma ve incelemeler Kırgız kültürü, folkloru kısaca maddi ve manevi değerleriyle ilgili çalışmalar genel malzememizi oluşturdu. Çalışmamızın Manas destanıyla ilgili araştırmaları ve Kırgız kültürünün tanıtımına katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Bu konuyla ilgili doktora ve yüksek lisans tezleri, ilgili kitaplar, dergiler ve makaleler temin edilerek incelemeye kaynak olmuştur. Sonuç olarak tezde, Manas romanında yer alan Kırgız kültürü ile ilgili kısımlar ele alınarak Kırgızların kültür birikimi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Manastırlı Salih Faik Dİvanı Sözlüğü

Klasik Türk edebiyatı metinlerini anlamak için günümüzde birçok metodolojik çalışma yapılmaktadır. Bunlardan biri bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmasıdır. Bağlamlı dizin, bir edibin kullandığı sözcükleri, metinde geçtikleri yeri ve kullanım sıklığını gösterecek biçimde, alfabetik olarak dizmektir. Böyle bir dizilim, sözcüğün hangi bağlamlarda kullanıldığına açıklık getirir. İşlevsel sözlük, bu çabanın sonunda ortaya çıkar ve sözcüklerin cümle içinde diğer sözcüklerle kurduğu ilişkiden hareketle onlara anlam kazandırır. Klasik edebiyat araştırmalarında, metnin daha iyi anlaşılabilmesi için sözlük çalışmalarının oldukça önemli bir yeri vardır. Bu tez çalışmasında, klasik Türk şiirindeki söz varlığının kültürel birikimi ortaya çıkarılabilmesine katkıda bulunmak için 19. yüzyıl eserlerinden Manastırlı Salih Faik Divanı bağlamlı dizin yöntemi ile incelenmiş olup, Divan'nın işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Divan'daki şiirler dönemin kültürel anlayışına ve şairin edebi kişiliğine bağlı olarak anlamlandırılmış ve incelenmiştir. Çalışma, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yöntemiyle hazırlanmıştır. Manastırlı Salih Faik Divanı Sözlüğü sayesinde şairin anlatımı ve diline dair elde edilen veriler ile hazırlanan çalışmadan kesitler sunulmuştur. Böylece Manastırlı Salih Faik in şiir dilini oluşturan dil unsurları saptanarak edibin bireysel anlatımı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Yaşar Kemal'in tiyatroya uyarlanmış eserleri üzerinden liselerde tasarım ve beceri atölyesi kapsamında yaratıcı yazarlık eğitimi

Bu çalışmada Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı yazarı Yaşar Kemal'in tiyatroya uyarlanmış beş eseri incelenmiştir. Eserlerin telif ve uyarlama metinleri karşılaştırılmıştır. Bu metinlerden yararlanarak liselerde uygulanacak olan Tasarım ve Beceri Atölyeleri kapsamında yapılacak yaratıcı yazarlık çalışmalarına destek olmak amaçlanmaktadır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem tespiti yapılmış, ikinci bölümde ise yönteme dair bilgiler verilmiştir. Ardından Türk edebiyatında tiyatronun gelişimi ve uyarlamanın kaynağı hakkında araştırma yapılmıştır. Dördüncü bölümde çalışma sonunda elde edilen bulguların değerlendirilmesi yapılmıştır. Beşinci bölümde yaratıcı yazarlık hakkında bilgiler verilmiştir. Liselerde ders dışı egzersiz çalışmaları kapsamında yapılacak olan yaratıcı yazarlık çalışması için yıllık plan oluşturulmuştur. Yaşar Kemal'e ait olan Teneke adlı eser, sekiz kişilik öğrenci grubu ile birlikte tiyatro metnine dönüştürülmüştür. Sonuç bölümünde genel yargılara varıldıktan sonra çalışma süresince faydalanılan kaynaklar, kaynakça başlığı altında gösterilmiştir. Ortaöğretim kademesinde görev yapan Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenleri ile yazılı görüşme yapılmıştır. Görüşme formları tezin son kısmında yer almaktadır.
Şeref-i Siyadet: Gramer-metin-sözlük

Tez çalışmamıza konu olan Şeref-i Siyadet, Süleymaniye Kütüphanesi Düğümlü Baba bölümünde, 310 numarada kayıtlıdır. 16. yüzyılda yazılan Şeref-i Siyadet, dini-ahlaki ve nasihat edici içeriğiyle dikkat çeken didaktik bir eserdir. Eserin yazarı Seyfullah Kasım Efendi'dir. Bu çalışma ile ilk olarak, eserin müellifi, içeriği ve üslubu hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra ise ayrıntılı bir şekilde gramer incelemesi yapılmıştır. Ses ve şekil özellikleri tespit edilerek son olarak sözlüğü oluşturulmuştur. Yapıt yazıldığı dönemin dil özelliklerini yansıtmasının yanı sıra Eski Anadolu Türkçesi ve Eski Türkçe dönemine ait özellikleri de içerisinde barındırmaktadır. Eserin, tarihi Türkiye Türkçesi araştırmalarına katkıda bulunması temel amaçtır.
Tatar edebiyatında modern hikaye ve roman

Bu tezin amacı, XIX. yy. sonları ile XX. yy. başlarında yayınlanmış modern Tatar hikaye ve romanlarını tematik açıdan inceleyerek devrin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel yapısını bir de edebi eserler çerçevesinden görmeye çalışmaktır. Bu çalışmada araştırmamızın esas malzemesi, ilk modern Tatar hikaye ve romanlarıdır. Roman ve hikayelerin mümkün olduğunca ilk baskılan temin edilip incelendi. Ayrıca devrin süreli yayınlarında bu eserler ve eserlerde bahsedilen konular hakkında çıkan yazılar da incelendi. XIX. yy.'ın son çeyreğinde başlayan modern Tatar hikaye ve romanı, bu türde verilen ilk örnekler olmasının ve Tatar hayatım anlatmasının ötesinde daha büyük anlamlara sahipti. Yüzyıllardır ihmal edilmiş olan Tatarca, bir edebi dile dönüşerek itibar kazandı ve bu dilde yazılan ilk hikaye ve romanlar Tatar milli kimliğini şekillendirmede önemli rol oynadı.