Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin beslenme durumu ve antropometrik ölçümlerinin incelenmesi

Bu araştırma Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu'nun farklı bölümlerinde okuyan öğrencilerin beslenme durumlarının saptanması ve antropometrik ölçümlerinin ve vücut kompozisyonlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu'nun öğretmenlik, antrenörlük, yöneticilik ve rekreasyon bölümlerinde son sınıfta okuyan 76 erkek ve 57 kız öğrenci olmak üzere 133 öğrenci oluşturmaktadır. İstatistiksel analizlerle, SPSS 15,0 paket programı kullanılmış olup ortalamalar, standart sapmalar, sayı ve yüzde dağılımları hesaplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin ortalama yaşları 23,6 2, 2 yıldır. Öğrencilerin %25,6'sı yöneticilik, %25,6'sı rekreasyon, %24,0'ı öğretmenlik ve %24,8'i antrenörlük okumaktadır. Erkek öğrencilerin %96,1'i ve kız öğrencilerin %93,0'ü bekar; erkeklerin %71,1'i ve kızların %71,9'u ailesiyle birlikte yaşamaktadır. Öğrencilerin %48,1'i herhangi bir işte çalışmamakta, çalışan öğrencilerin %68,1'i spor uzmanlık alanıyla ilişkili bir işte çalışmakta ve %66,2'sinin geliri asgari ücretin altında yer almaktadır. Öğrencilerin %89,5'inin herhangi bir sağlık problemi yoktur ve sağlık problemi olanların %97,7'si hastalığıyla ilgili herhangi bir ilaç kullanmamaktadır. Erkek öğrencilerin %63,2'si ve kız öğrencilerin %73,7'si hiç sigara kullanmadığını ve erkeklerin %61,8'i ve kızların %78,9'u hiç alkol tüketmediğini beyan etmiştir. Biyoelektrik İmpedans ile ölçümü ve deri kıvrım kalınlığı değerleri ile denklemden hesaplanan vücut yağ kütlesi, yağsız vücut kütlesi değerlerinin ortalamalarına bakıldığında; kızlarda BİA ile vücut yağ oranı %23.1 7. 2 ve DKK'dan elde edilen değer ise %26.4 4. 5 olarak; vücut yağ kütlesi BİA ile 14.5 7. 2 ve DKK ile 16.1 5. 6 kg olarak bulunmuştur. Yağsız vücut kütlesi BİA ve DKK ile sırasıyla 45.2 3. 3 ve 43.6 5. 1 kg'dır. Farklı yöntemlerle ölçülen vücut kompozisyonu değerleri arasındaki farklılıklar incelendiğinde; vücut yağ yüzdesi, vücut yağ kütlesi, yağsız vücut kütlesi ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir. Diyetle enerji alımı ve enerji harcaması erkek öğrencilerde antrenörlükte diğer bölümlere göre daha fazla, kız öğrencilerde ise diyetle alınan enerji antrenörlükte fazla bulunurken; toplam enerji harcaması ise öğretmenlik okuyan kızlarda fazla bulunmuştur. Antrenörlükte okuyan erkek öğrencilerin %89,5'inin ve yöneticilikte okuyan kız öğrencilerin %60,0'ının fiziksel aktivite düzeyi değeri 1,70-1, 99 arasındadır. Erkek öğrencilerde yetersiz posa alım oranı %10,5; yetersiz D vitamini alım oranı %97,4; yetersiz potasyum alımı %15, 8 ancak başka bir besin bileşeni yetersizliği görülmemiştir. Kız öğrencilerin ise %8,8'inde posa, %100'ünde D vitamini, %29,8'inde E vitamini, %14'ünde folat, %54,4'ünde potasyum, %38,6'sınde demir, %17,5'inde iyot alımlarının yetersiz olduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin tamamının son sınıfta okuması ve son sınıfa gelene kadar temel beslenme ve düzenli spor alışkanlığı kazanmış olmaları bölümler arasındaki farkın görülmesini engellemiştir. Burada yeterli ve dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığının kazandırılmasında eğitimin önemi açıkça görülmektedir. Çalışmanın genişletilerek 1., 2. ve 3. sınıf öğrencilerde de yapılması bölümler arasında düzenli spor alışkanlığı ve beslenme faktörünün etkisini gösterebilir. Üniversite öğrencilerinin beslenme eğilimlerinin saptanması ve erişkin dönemde beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi yetersiz ve dengesiz beslenmenin yol açabileceği hastalıkların önlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle beslenme ile ilgili algılamalarını belirlenerek, bu algılamalarının değerlendirilmesi, yanlış beslenme uygulamalarının ve sedanter yaşam tarzı alışkanlıklarının önlenmesi amaçlı temel eğitimde beslenme ve sporun üzerinde durulması gerekmektedir. İyi nesillerin yetişmesi ve çağı yakalamamız için bilinçli, eğitimli ve bu konulara duyarlı insanların yetişmeleriyle mümkün olacaktır.