Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların ihmal ve istismarında ebeveyn ile ilişkili etmenler

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı klinik başvuruda bulunan DEHB'li çocuklar ve kontrol grubunun istismar ve ihmal sıklığı ve türleri açısından karşılaştırılarak, çocuktaki ve anne babadaki DEHB belirtilerinin şiddeti ile çocuklardaki istismar ve ihmalin ilişkisini araştırmaktır. Ayrıca anne babalardaki çocukluk travmalarının varlığı ve varsa riske etki eden diğer etmenler hakkında bilgi sahibi olmaktır. YÖNTEM: Çalışma grubu, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuruda bulunan, yeni DEHB tanısı konan, 6-11 yaşları arasında, 100 çocuk ve ailelerinden oluşmuştur. Kontrol grubu, bir ilk ve ortaöğretim okulunda okuyan, 6-11 yaşları arasında, yaş ve cinsiyet olarak çalışma grubuna eşlenerek seçilen 100 çocuk ve ailelerinden oluşmuştur. Çalışma ve kontrol grubundaki çocukların, ÇGDŞ-ŞY uygulanarak DSM-IV tanı ölçütlerine göre psikiyatrik tanıları belirlenmiştir. Çocuklara, İstismar ve İhmali Değerlendirmeye yönelik bir soru formu uygulanmıştır. Anne ve babalara, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, DSM-IV'e Dayalı Erişkin DEB/DEHB Tanı Ve Değerlendirme Envanteri, Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği uygulanmıştır. SONUÇ: DEHB grubunun fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar, ve ihmal maruziyetinin kontrol grubundan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Conners Ebeveyn Ve Öğretmen Derecelendirme Ölçeklerinin toplam puanlarının ve tüm alt ölçek puan ortalamalarının DEHB grubunda anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Uygulanan DSM-IV'e Dayalı Erişkin DEB/DEHB Tanı Ve Değerlendirme Envanteri, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği skorlarının DEHB grubunun ebeveynlerinde kontrol grubunun ebeveynlerine göre daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. DEHB grubundaki çocuklar ihmal açısından incelendiğinde, ihmalle, anne eğitiminin sekiz yıldan az olması, kardeşe sahip olma, ailenin ilk çocuğu olmama, annede ağır düzeyde dikkat eksikliği olması, ve annede DEHB ile ilişkili özelliklerin ağır düzeyde olması arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Duygusal istismarla ilişkili değişkenler arasında önemli olanların erkek cinsiyette olmak, annede hiperaktivite/ impulsivite ve DEHB ile ilişkili özelliklerin varlığı, ve annenin çocukluğunda fiziksel ihmale uğraması olarak belirlenmiştir. Cinsel istismarla ilişkili olarak belirlenen anlamlı faktörler ise babada ağır düzeyde dikkat eksikliği olması, babada hiperaktivite/ impulsivite varlığı ve annenin çocukluğunda duygusal istismar maruziyetidir. Lojistik regresyon analizleri sonucunda annede DEHB ile ilişkili özelliklerin bulunması ve babada ağır düzeyde dikkat eksikliği olmasının ihmali, annede hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerinin varlığının duygusal istismarı, ve annenin çocukluğunda duygusal istismar, babanın çocukluğunda fiziksel ihmal olmasının da cinsel istismarı arttırdığı saptanmıştır. TARTIŞMA: Çalışmamızda klinik başvuru yapan DEHB'li çocuklarda ihmal ve istismarın daha sık olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın bulguları DEHB'li çocuklardaki ihmal ve istismarın DEHB'li çocukların belirtileriyle değil anne babanın DEHB belirtileri ve anne babanın çocukluk çağı travmaları ile ilişkili olduğunu düşündürmektedir.