turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ortaokul beşinci sınıfta okuyan iki dilli öğrencilerin yazma becerilerinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, ortaokul beşinci sınıfta okuyan ana dili Kürtçe olan iki dilli öğrencilerin yazma becerilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla anne-babalarının eğitim düzeyi aynı ve bir yılda okudukları kitap sayısı eşit olan aynı demografik özelliklere sahip iki dilli öğrencilerin yazma becerileri ile tek dilli öğrencilerin yazma becerileri karşılaştırılmıştır. Araştırma tarama modeline dayalı betimsel bir çalışma olup mevcut durumu olduğu gibi gözler önüne sermeyi hedeflemektedir. Araştırmanın çalışma grubunu, Van'ın İpekyolu merkez ilçesinde bulunan 4 farklı ortaokulda öğrenim gören 52 iki dilli ve 52 tek dilli olmak üzere toplam 104 ortaokul beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerin yazma becerilerini belirlemek için onlara farklı zamanlarda birer ders saatinde hikaye ve deneme yazdırılmış, öğrencilerin hikayeleri Hikaye Yazma Değerlendirme Formuna (İzdeş, 2011) göre; denemeleri ise Yazılı Anlatım Değerlendirme Ölçeğine (Deniz, 2003) göre değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde SPSS programında yer alan 'Mann Whitney-U Testi', ve 'Kruskal Wallis-H Testi' kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi 0.5 olarak kabul edilmiştir.
Çınaraltı Mecmuası üzerine sistematik bir inceleme

II. Dünya Savaşı yıllarında ve türlü sıkıntılar içinde yayımlanmış olmasına rağmen; geniş bir kadro olan Çınaraltı yazarları; ümitsizlik, boş vermişlik gibi olumsuz duygular taşımamışlardır. Tahlil ettiğimiz yazılardan da gördük ki; dergi hem Türk insanının ufkunu genişletmeye çalışmış, hem de dönemin sosyal ve edebi yaşamında söz sahibi olmuştur. Yazarların kendi siyasi görüşlerini de yansıttıkları yazılarda Türk insanı birliğe beraberliğe çağrılmış; bu arada dünyayı ve teknolojiyi de takip etmek gerektiği işlenmiştir. Yazar kadrosunun genişliği paralelinde dergide işlenilen konular da çok çeşitlidir. Ayrıca dergi edebi türler açısından da oldukça zengindir.
Van Gölü kuzey havzası ağızları

Çalışmanın metinlerini Adilcevaz ve Ahlat merkezden Erciş'te ise merkez ve bazı köylerinden olmak üzere kendimiz derledik. Derleme sırasında ağız derleme kurallarına uyarak, konuşmacıların bölgenin ağız özelliklerini tam olarak konuşan kişiler olmalarına dikkat ettik. Metinler için 14 kaset kullandık. Derlediğimiz metinlerin daha çok, bölgenin folklor özelliklerini yansıtan konular olmasını tercih ettik. Bu hususta da konuşmacılardan özel ricada bulunduk. Derleme için doğal sohbet ortamlarının oluşmasına özen gösterdik. Derlediğimiz metinleri kasetlerden kağıda geçirirken alfabede bulunmayan sesler için transkripsiyon işaretleri kullandık. Daha sonra inceleme kısmı için fişleme yapma yoluna gittik. Sırasıyla ses bilgisi, şekil bilgisi ve cümle bilgisi için ayrı ayrı fişlemeler yaptık. Elde ettiğimiz fişleri inceleme kısmında özenle kullanmaya çalıştık, özellikle, incelediğimiz ağızların kendi aralarındaki farklılıkları göstermeye çalıştık. Bölgenin diğer Anadolu ağızlarına göre farklılıklarını ve bu ağzlara göre karakteristik özelliklerini tespit ettik. Bunun yanı sıra Eski Türkçeden ve Eski Anadolu Turkçesinden bölgemiz ağızlarına gelen fonetik ve Morfolojik özellikleri tespit etmeye çalıştık. Bölgemiz ağızlarını diğer ağızlara göre farklı kılan bir ses özelliği; şimdiki zaman ekinin erimesinden dolayı kalınlık/incelik uyumsuzluğunun ortaya çıkmasıdır. Fonetik açıdan Ahlat ve Adilcevaz ağızları Erciş ağzına göre birbirine daha yakın özellikler göstermektedir. Ahlat ve Adilcevaz ağızlarında düzleşme ve incelme özelliği yaygındır. Erciş ağzında ise kalınlaşma özelliği daha çok görülmektedir. Erciş ağzında olumsuzluk ekinde i<e değişmesi olmaktadır. Erciş ağzında olumsuzluk ekindeki düz ünlü yuvarlaklaşır. Emir çekiminde, Adilcevaz ve Erciş ağızlarında daralma görülürken, Ahlat ağzında eski şeklin devamı olarak genişleme görülür. II öğrenilen geçmişş zaman eki '-mlş' teklik ve çokluk 2. ve 3. kişi çekimlerinde Azeri Turkçesinin etkisiyle '-ip' şeklinde kullanılmaktadır. Bu da bölgemiz ağızlarını diğer ağızlardan ayıran önemli bir morfolojik özelliktir. Bölgemiz ağızlarında Arapça ve Farsça kökenli kelimeler oldukça fazla kullanılmaktadır. Metinlerimizde geçen bu kelimeler ağızlanmızdaki kullanım şekilleriyle, ses ve şekil bilgisi kısmında incelenmiş; sözlük kısmında da metinde geçtikleri yere göre tanıklarıyla birlikte verilmiştir. Bu çalışmamızın, Eski Türkçe ve Azeri Türkçesi ve Eski Anadolu Turkçesinin bazı ses özelliklerini göstermesi bakımından diğer ağız çalışmalarına bir ışık tutacağı inancındayız.
Tatar Halk Edebiyatında Bulgar ve Kazan Hanlığı konulu anlatmalar

Tezimizin içeriğini Bulgar ve Kazan Hanlığı dönemi Tatar Türklerinin tarihi ve halk edebiyatını oluşturmaktadır. Tezin birinci bölümünde Tatar-Bulgar meselesi ilişkisine dair kısa bilgi verildikten sonra çeşitli kaynaklardan elde edilen Tatar efsane ve rivayetlerdeki şahıs kadroları çıkarılmış ve bu şahıslar mitolojik ve tarihi yönden ayrıntılandırılmıştır. Bu bölümün son konusu olan Bulgar Türklerinin dinleri ile ilgili yine efsane ve rivayetlerden yola çıkılarak gerekli bilgiler verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise folklor, halk edebiyatı ve tarihi ilişkilendirilmiştir. Bu bölümün ilk konusunu oluşturan sözlü tarih, tarih yazıcılığı ve folklor, bölümün sonraki konularını temellendimiştir. Sözlü ortamlarda meydana gelen ve tezin ana bölümünü oluşturan efsane ve rivayetlerde anlatılan olaylardan yola çıkılarak Tatar Türkleri Bulgar dönemi ile ilişkilendirilmiştir. Zengin türlere sahip olan Tatar halk edebiyatının diğer türleri de efsane ve rivayetlerle kıyaslanarak buralarda anlatılan olaylar, Moğol ve Rus istilalarını gösteren birer kanıt niteliği ile ele alınmıştır. Tezin üçüncü bölümünde de efsane ve rivayetlerde dini, mitolojik ve inançlarla ilgili unsurlar, diğer Türk halklarının sınırlı sayıdaki eserleriyle kıyaslanarak ortaya konulmuştur. Metinler başlığı altında ise tezin büyük bir bölümünü oluşturan ve çeşitli kaynaklardan elde edilen 47 efsane ve rivayetler, Türkiye Türkçesi ile verilmiştir.
Yazıcı Salih ve şemsiyyesi

Anadolu'da astroloji üzerine bilinen ilk Türkçe eser olma özelliğini gösteren Şemsiyye, 811 H./1408 M. tarihinde te'lif olunmuştur. Mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Yazıcı Salih tarafından te'lif olunan bu eser, konusu itibariyle ilmi bir muhtevaya sahiptir. On iki bab ve her bab yirmi beş bölüm olmak üzere, toplam üç yüz bölümden oluşmaktadır. Yirmi beş bölümün konu başlıkları her ay için aynen geçerlidir. İncelememiz; Yazıcı Salih'in hayatı, Özet ve Metin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. On iki ay ve her ayın yirmi beşer bölümü özet halinde incelememizde kullanılmıştır. Ancak eserin orijinalinde, her ay yirmi beş bölümde incelenirken biz, her bölümü on iki aya göre toplayarak daha kullanışlı hale getirmeye çalıştık. Böylece her bölüm on iki bab içinde dağınık bir halde iken bu tarz bir tasnifle toplanarak araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. Konusunun ilmi oluşu ve Anadolu'da astroloji ile ilgili ilk eser olmasıyla orijinal olan bu eser, ilim alemine kazandırılmaya çalışılmıştır.
Muhittin Birgen'in Yeni Edebiyat adlı eserinde eski Türk edebiyatı'na getirdiği eleştiriler

Bu çalışma, Muhittin Birgen'in Yeni Edebiyat adlı eserinin Latin harfleriyle sunumunu ve söz konusu eserde, Eski Türk Edebiyatı'na karşı yazarın tutumunu göstermeyi hedefliyor. Tanzimat ve sonrası süreçte Batı tesirinde yeni bir edebiyat anlayışı ortaya çıkmıştır. Muhittin Birgen'in eseri ağırlıklı olarak edebi sanatları içermektedir. 19. yüzyılda edebiyat bilgi ve teorisine yeni yaklaşımlar söz konusudur. Bu nedenle yeni edebiyat anlayışıyla eski söz sanatlarının ne şekilde ele alındığı bu eserde görülebilir. Bu değerlendirmelerin bir kısmı örtük bir kısmı açıkça yapılmıştır. Ayrıca eserin ders kitabı olması bakımından temel konusu eski edebiyat değil, yeni edebiyatın anlaşılmasını ve ne şekilde bir yol tuttuğunu göstermeye çalışmaktır. Biz de tüm bu süreç ve gelişmelerin esere yansımalarından biri olan eski edebiyata dönük eleştirileri tespit ederek sunuyoruz.
Şükran Kurdakul'un hayatı ve şiirleri üzerine bir araştırma

Şükran Kurdakul, şiire ilkokul çağlarında başlamıştır. Çocuk Sesi ve Maceralar Dünyası adlı dergilerde ilk şiirlerini yayımlamıştır. Sürekli olarak Yarımay, Kovan, Kaynak, Yedigün, Fikirler, Adam Sanat, Ataç Yürüyüş, Beraber, Yelken, Eylem gibi dergilerde de şiirleri yayımlanmıştır. İlk şiir kitabı 1943 yılında yayınlanan Tomurcuk'tur. Bunu 1944'te Zevklerin ve Hülyaların Şiirleri, 1953'te Giderayak, 1963'te Nice Kaygılardan Sonra, 1966'da İzmir'in İçinde Amerikan Neferi, 1969'da Halk Orduları, 1977'de Acılar Dönemi, 1982'de Bir Yürekten Bir Yaşamdan, 1984'te Ökselerin Yöresinde ve 1985'te Ölümsüzlerle, 1993'te Toplu şiir kitabı Bir Yürekten Bir Yaşamdan, 1997'de İhtiyar Yüzyıla şiir kitapları izler.1948'de İzmir'de üç arkadaşıyla birlikte üç sayı çıkabilen Genç Nesil dergisini çıkarmıştır. Genç Nesilden sonra Yeryüzü, Beraber dergilerini arkadaşlarıyla Ataç ve Eylem dergilerini kendisi çıkarır. Çıkardığı dergilerde yeni şairlere fırsat tanımıştır. Yayınevi sahibi olduğu dönemde bastığı kitaplar ile edebiyatımıza katkıda bulunmuştur. Kurdakul edebiyatın farklı türlerinde ürünler vermiştir. Hayatından izler bulunan, toplumcu gerçekçi anlayışta dört öykü kitabı vardır. Kurdakul, aynı zamanda edebiyat tarihçisidir. Şükran Kurdakul, 1940 kuşağı toplumcu gerçekçi şair olarak bilinir. Toplumcu gerçekçiliğinin özünde hep bir ben vardır. Kendi yaşadıkları duyarlıklarından yola çıkarak toplumu bulur. Aslında ondaki ben toplumdur. Soru, sorgulama onun hayatının her alanındadır. Şiirlerinde cevabını bildiği sorular sorar. Amacı daha yaşanılası bir dünya yaratmaktır. Babasız büyümüşlüğünün duygusallığı hayatında hep var olmuştur. Kurtuluş Savaşında görev almış bir askerin oğlu olduğunu hiç unutmamıştır. Yaşadığı zorluklar karşısında umudunu hiç kaybetmemiştir. Direnç, sevecenlik onun hayat felsefesidir. İlk iki kitabı dışındaki şiirlerini toplumcu gerçekçi anlayışta yazmıştır. Şiirlerinde duygu insanı olma ile düşünce insanı olma arasında bir denge kurmaya çalışmıştır.
Türk halk anlatılarında hayvan motifleri

Halk anlatıları, toplumun acısını, hayat tarzını, zevklerini gözler önüne sermekte ve buna bağlı olarak birikimli olarak ilerleyerek, zenginleşmektedir. Bu sebeple halk anlatılarında bir milletin hayat tarzı görülebilir. Geçmişten ve anlatılan günden bağımsız olmayan efsane, destan, masal, hikaye gibi halk anlatıları toplumumuzun kültürel kodlarını yansıtmaktadır. Türkler, tarihin ilk dönemlerinden itibaren konar-göçer kültürün zorunluluğu olarak hayvanlarla sıkı ilişkiler kurmuşlar ve bu ilişkilerin sonucunda ortaya çıkan çeşitli inanmaları gündelik yaşamlarına, dolayısıyla da folklor ürünlerine dahil etmişlerdir. Zengin motifler içeren halk anlatılarında geniş bir biçimde yer alan motiflerden birisi de hayvan motifleridir. Halk anlatıları, konusunu insan yaşamından almakla birlikte anlatıların kahramanlarını sadece insanlar oluşturmamaktadır. Hayvanlar, hayat şartlarının ve ekonomik faaliyetlerin bir yansıması olarak metinlerde yer alırken aynı zamanda çeşitli sembolik anlamlar kazanarak soyut duyguları yansıtmada somut bir gösterge olarak kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı halk anlatılarında yer alan hayvan motiflerini tespit etmek ve anlatılardaki insan-hayvan-tabiat iletişimini çözerek hayvan kahramanların metinlerde ne şekilde ele alındığını irdelemektir. Kültürümüzde çok önemli bir yeri olan hayvanların, edebi açıdan önemi ve metinlerdeki sembolik anlamları bu çalışmayla gözler önüne serilecektir.
Behiç Ak'ın çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel öğeleri bakımından incelenmesi

Çocuk edebiyatı, çocuğun doğumundan itibaren kitapla tanışmasıyla başlayan ve ergenlik dönemini de kapsayan bir süreçte sanatsal nitelikli yapıtların aracılığıyla hedef kitlenin gelişimine katkı sağlayan yaşamsal bir alandır. Çocuk okurda, okuma sevgisi ve alışkanlığını geliştirmek, okuma kültürü bilinci oluşturmak için nitelikli çocuk edebiyatı yapıtlarıyla çocuğu buluşturmak ve çocuğun yaşamında kitabın yer almasını sağlamak gerekmektedir. Çocuk edebiyatı kitapları, çocuğa doğrudan bilgi aktaran yalnızca öğretici uyaranlar değildir. Bu kitaplar, çocuğun gelişim dönemine uygun ve estetik bir zevk gözetilerek hazırlanmalıdır. Biçim ve içerik bakımından çocuk edebiyatının temel öğelerine uygun olarak hazırlanan, temel eğitim ilkelerini kuşatan ve buna bağlı olarak çocuğa görelik ve çocuk gerçekliği ilkeleri göz önünde bulundurularak hazırlanan çocuk edebiyatı yapıtlarının, çocuk ve kitap arasındaki bağın oluşumuna katkı sağladığı bilinmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, Behiç Ak'ın çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel öğeleri çerçevesinde incelenmesidir. Temel öğeler, dış yapı-iç yapı ve eğitsel ilkeler olarak ele alınmaktadır. Dış yapı özellikleri büyüklük, kapak-cilt, sayfa düzeni, harfler ve resim; iç yapı özellikleri ise kahraman, konu, ileti dil ve anlatım olarak incelenmiştir. Bir çocuk kitabının, bu özelliklerinin yanı sıra eğitim ilkelerini de kapsayarak hazırlanması onu nitelikli bir çocuk edebiyatı yapıtına dönüştüren temel özelliktir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden belge inceleme yöntemi ile yürütülmüştür. Behiç Ak'ın çocuk edebiyatı yapıtlarından Gülümseten Öyküler Serisi'nde yer alan on (10) kitabı, betimsel analiz ile incelenmiştir. Seride yer alan kitaplar çocuk edebiyatının temel öğeleri bakımından 'dış yapı özellikleri'; büyüklük, kağıt, kapak-cilt, sayfa düzeni, harfler, resim; 'iç yapı özellikleri'; kahraman, konu, ileti, dil-anlatım ve 'temel eğitim ilkeleri' olarak üç ana başlık altında incelenmiştir.
Karaçay-Malkar Türkçesi grameri

Karaçay-Malkar Türkçesi, Kumuk ve Nogay Türkçesi ile birlikte Kafkasya'dakonuşulan ve yazı dili olan Kıpçak grubu Türk lehçelerinden biridir. Karaçay-BashanÇegemve Çerek olmak üzere iki ağzı bulunan lehçenin yazı dili Karaçay-BashanÇegemağzına dayanmaktadır. Günümüzde Türkiye'de yapılan lehçe çalışmalarına baktığımızda Karaçay-Malkar Türkçesinin fonetik ve morfolojik özelliklerini ele alan kapsamlı bir çalışmanın yapılmadığı göze çarpmaktadır. Bu çalışmada Karaçay-Malkar Türkçesinin ses ve şekil bilgisi özellikleri art ve eş zamanlı gramer yöntemiyle tespit edilmiştir. Çalışmada, Karaçay-Çerkes veKabardey-Malkar Cumhuriyetleri'nin yazı dillerinden biri olan Karaçay-MalkarTürkçesinde basılmış romanlar, şiir kitapları, tiyatro metinleri, güncel gazete ve dergi yazıları, bilimsel makalelerden derlenen örnekler Latin alfabesine aktarılarak incelenmiştir. Çalışma, ses bilgisi ve şekil bilgisi olmak üzere iki temel bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Karaçay-Malkar Türklerinin kökenleri, tarihi, dili, yaşadıkları coğrafya, komşularıyla ilişkileri, kültürü, edebiyatı, sosyal yaşamı hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Ses bilgisi bölümünde, ünlü ve ünsüzlerle ilgili özellikler ve ses değişmeleri Eski Türkçeyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Şekil bilgisi bölümünde, isim ve fiil çekimi, yapım ekleri ve kelime türleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Günümüze kadar olan gramer çalışmalarının genellikle RusTürkolojisinin bakış açısıyla Rusça ve Karaçay-Malkar Türkçesi ile yapılmış olmasıgramerde bazı noktaları açıkta bırakmaktadır. Karaçay-Malkar Türkçesinin ses ve şekil bilgisi özelliklerini Türkiye Türkolojisinin terminolojisi ve bakış açısıylakapsamlı bir biçimde inceleyen bu tez çalışması, lehçenin gerek tarihi gerekse çağdaş Türk lehçeleri ile olan bağlantılarının tespit edilmesine ve bilim alanına katkı sağlayacaktır.
Bismil Türkmen ağzı

Diyarbakır ili Bismil ilçesinde merkezde Dumlupınar mahallesi ve Türkmenhacı, Bakacak ve Ulutürk köylerinde kümelenen Türkmenlerin sahip oldukları ağız özellikleri, genel anlamda Türkiye Türkçesi ağızları ve özelde Doğu grubu ağızları için büyük önem arz etmektedir. Bismil Türkmen Ağzı, bağlı bulunduğu Doğu grubu ağızlarından ve bir alt grup olarak Diyarbakır ağzından ayrılarak Azerbaycan ve Irak Türkmen ağızları ile birleşen birçok fonetik ve morfolojik özellik göstermektedir. Leksik olarak da Bismil Türkmen Ağzı, özellikle Irak Türkmen ağızları ile çok büyük bir ortaklığa sahiptir. Bu birlikteliklerin ve farklılıkların ortaya konması hem Doğu grubu ağızlarının kendi içerisinde sınıflandırılmasına, hem de Doğu Oğuz grubu ağızlarının güney kanadının aydınlatılmasına ve kendi aralarındaki ilişkilerinin tespit edilmesine katkıda bulunacaktır. Türkmen kimliğinin temel alınması durumunda, Bismil Türkmen Ağzı, Şanlıurfa-Musul-Kerkük hattı ağızları ve bu hatta bazı Azerbaycan ağızlarının dahil olması ile oluşacak daire, etnik temelde gelişecek bir ağız grubu olarak bazı iskan problemlerinin çözümünde ipucu görevi görebilir. Bismil Türkmen Ağzının gösterdiği bir takım önemli dilsel farklılıklar nedeniyle, Diyarbakır ağzının kendi içerisinde farklı ağız katmanlarına ayrılabileceği sonucu da ortaya çıkmaktadır.
Şem'i Şem'ullah'ın Şerh-i Gülistan'ı

Yüksek Lisans tezi olarak Şem'i Şem'ullah'ın Şerh-i Gülistanrnı hazırladık. Bu çalışmadaki amacımız edisyon kritik ve şecere metodlarmı öğrenmektir. Bununla birlikte yüksek lisans süremizin kısıtlı olması ve nüshaların çokluğu nedeniyle ancak nüsha kollarım belirleyebildik. Şem'i Şem'ullah III. Murad ve III. Mehmet zamanında yaşamış bir şairdir. Hayatı hakkında yeterli bilgimiz yoktur. Hayatını öğretmenlikle geçirmiş ve öğrencileri ilmin yüksek derecelerine ulaşmışlardır. Şem'i birçok Farsça eseri şerh etmiştir. Şerh-i Mesnevi, Şerh-i Divan-ı Hafız, Şerh-i Gülistan, Şerh-i Bostan ve Mahzenü'l-Esrar bunlar arasındadır. Şem'i Şem'ullah' m Şerh-i Gülistan' daki şerh metodu yer yer tercümeye yaklaşmaktadır. Tezimiz beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Şem'i ve Sadi'nin hayatı eserleri ile birlikte tanıtılmıştır. İkinci bölüm klasik metin şerhi ve Şem'i'nin şerh metodunu içerir. Üçüncü bölümde nüsha tavsifleri ve metni kurmada izlediğimiz yol verilmiştir. Dördüncü bölüm metin ve son bölüm ise bibliyografyadır.
Dil-güşa

Bu yüksek lisans çalışmasının konusu, aslı Rodos Hafız Ahmetağa Kütüphanesi'nde bulunan, dijital görüntüleri ise Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde olan, Bursa İnebey Yazma ve Basma Eser Kütüphanesi'ndeki diğer bir nüshasıyla edisyon kritiğe tabi tutulan Kaygusuz Abdal'a ait Dil-güşa adlı eserdir. Eser; içerik, dil özellikleri ve sözcük hazinesi bakımından incelemeye değer bulunmuştur. Bu tezle, öncelikle adı geçen esere ait sağlam bir metin oluşturmak, sonra da bu metnin dönemine ait kelime varlığını ve şekil özelliklerini ortaya koyacak bir dizin hazırlayarak tarihi Türkiye Türkçesi araştırmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışmada, eserin transkripsiyonlu metni oluşturulmuş ve eserin ait olduğu dönemin hem kelime varlığının tespitine hem de şekil özelliklerinin ortaya çıkmasına katkı sağlayacak dizini hazırlanmıştır.
Cengiz Aytmatov'un eserlerinde evrensel semboller

Cengiz Aytmatov, çocukluğunda yaşamış olduğu duygu dolu yılları ve insanların bilincinde bitmeyen olayları eserlerinde çok canlı bir şekilde işler. Bu sebeple yazar, eserlerinde insana ve insanın varoluşsal mücadelesine yer vermektedir. Metinlerinde insanların bilinçaltlarında yer edinmiş olay ya da olguların evrensel boyutlarını zengin anlatım olanaklarıyla karşımıza çıkarır. Cengiz Aytmatov un Türk ve Batı dünyasında yaşayan önemli bir romancı olmasındaki en büyük etken, evrenselliğe ulaşabilmesidir. Neredeyse bütün eserlerinde halkının milli değerlerini yoğun bir şekilde konu edinmesine rağmen; yazar, saf kimliksel bir değer anlayışı oluşturmamıştır. İnsan ve insan yaşamının, tüm toplumlarda kabul görülen ortak değerlerini kendi milli değerleriyle aynı çizgide tutmuştur. Bu ortak değerler çeşitli şekillerle ve yöntemlerle metinlerinde bir aracı olarak işlev görmektedir. Aytmatov un evrensel bir dil yaratmada aracı olarak çok sayıda ve anlamda sembol kullandığını görebilmekteyiz. Evrensel bir iletişim dili görevi gören semboller metinlerde toplumların ortak duygu ve düşünce değerlerine karşılık geldiği kavramları yansıtmada önemli bir rol oynamaktadır. Bunun yanında Aytmatov un eserlerindeki semboller işlevleri ve amaçları doğrultusunda evrensel bilgi ve hakikatlere karşılık gelecek şekillerde değer ve anlam kazanmaktadır. Öte taraftan bu sembollerin insanoğlunun düşünce dünyasında muazzam çeşitlilikte algıların oluşmasında, tarihi ve toplumsal değerlerin korunmasında ve yaşatılmasında büyük bir etkiye sahip olabildiklerini görebilmekteyiz. Aytmatov, çok sayıda sembolle ortak bir dil yaratıp, ilk başta kendi toplumunun değer unsurlarını ve anlayışını koruyarak, diğer toplumların değerlerinin korunmasında da büyük bir katkı sağlamıştır. Böylece, toplumların sürekli gelişmekte ve hızlı bir şeklide değişime uğradığı bu çağda Aytmatov, insanı ve insanın varoluşsal mücadelesinde hala ortak bir iletişim dili olan sembolleri eserlerinde kullanarak evrensel olanı yakalayıp, sürdürmeye çalışır. Cengiz Aytmatov, doğal ve ruhsal dünyadaki birçok şeyin birliğini tanımlayan bu sembolleri, eserlerinde işlenen temalar ve kişiler şablonu çerçevesine bağlı bir şekilde evrene ve varlığımıza dair güçlü bir gönderme yaparak, metinlerin evrensel bir göstergeye dönüşmesini sağlamıştır.
Kaside ile gazel arasında divan şiirinde müzeyyel gazel

Bu çalışma 15 -19. yüzyıllar arasında yaşamış 80 divan şairinin divanlarında yer alan 30.402 gazelde, mahlas beytinden sonra zeyl beyit/beyitler tespit edilen 830 müzeyyel gazelin değerlendirilmesiyle giriş ve üç ana bölümden oluşmuştur. Müzeyyel gazel; kaside nazım şekliyle kafiye örgüsü, başlığının olması ve medhiye, fahriye ve dua muhtevalı zeyl beyit/beyitlerinin bulunması açısından benzerlik göstermektedir. Divan şairleri tarafından çok kullanılan bu gazel çeşitinde, genellikle gazelin mahlas beytinden sonra bir beyit eklenerek çeşitli konuların işlendiği görülmüştür. Müzeyyel gazellerin çoğu divan tertibinde gazellerin içerisinde yer almıştır fakat kasideler içerisinde yer alan müzeyyel gazeller de bulunmaktadır. İncelenen divanlarda tespit edilen müzeyyel gazeller zeyl beyit/beyitlerde işlenen konularına göre, 'Osmanlı Padişahları ve Devlet Adamları', 'Edebi-Tarihi Şahsiyetler', ''Maşuk' ve 'Aşk, Aşık, Rakip'', 'Poetika', 'Hasbihal' ve 'Diğer' olmak üzere 6 alt başlıkta gruplandırılmıştır. En çok müzeyyel gazel örnekleri ilk iki başlıkta tespit edilmiştir. Padişah ve devlet adamlarının övüldüğü müzeyyel gazellerde, memduhun Şehname'de adı geçen şahlarla mukayese edildiği, kalıplaşmış bazı ifadelerle övüldüğü ve şairlerin müzeyyel gazel vesilesiyle memduhtan isteklerini dile getirdikleri görülmektedir. Benzer şekilde, Divan şairleri müzeyyel gazellerin zeyl beyitlerinde hem kendi şiirlerini hem de birbirlerinin şairlik kabiliyetlerini de övmüşlerdir. Mevlana ve Mevleviliğe duyulan sevgi ve saygı yine zeyl beyitlerde Divan şairleri tarafından sıkça dile getirilmiştir. Zeyl beyitlerde Divan şiirinin aşk anlayışı, maşuk, aşık ve rakibin özellikleri ile hasbihal tarzı söyleyişlere de yer verilmiştir. Bu konulara ek olarak Diğer başlığı altında değerlendirenler ise herhangi bir başlığa dahil edilemeyen ve birbirinden farklı konuları zeyl beyitlerinde ihtiva eden müzeyyel gazellerden oluşmaktadır.
Edebi hatıraları çerçevesinde M. Ertuğrul Düzdağ'ın hayatı-sanatı-eserleri

Bu çalışmada M. Ertuğrul Düzdağ'ın hayatı, sanatı ve eserleri ortaya konulmuştur. Çalışmamızın amacı M. Ertuğrul Düzdağ'ın hayatından, hatıracı kimliğinden ve eserlerinden hareketle sanat anlayışını ve sanatçı kimliğini belirtmektir. Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde M. Ertuğrul Düzdağ'ın hayatına yer verilmiştir. İkinci bölümde sanat anlayışına dair tespitlere ve üçüncü bölümde ise eserlerinin üzerine geniş biçimde yapılan değerlendirmelere yer verilmiştir. Sonuç kısmında da bölümlerin genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın sonunda ise M. Ertuğrul Düzdağ'ın 'İstiklal Marşı ve Çanakkale Şehitleri' şiirleri üzerine yaptığı şiir açıklamasına ve 'Hicretname' adlı manzum esere yaptığı açıklamaya yer verilmiştir.