turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ortaçağ'da Konya-Kilistra kenti yapıları

Kilistra, Konya'nın Meram ilçesi sınırlan içersinde bulunmaktadır. Kent Ortaçağ dönemine tarihlendirilmiş birçok kaya oyma yapıya sahiptir. Bu yüzden Konya'nın Bizans Sanatı açısından oldukça önemlidir. Bu araştırma Kilistra' dakikaya oyma yapıları konu almaktadır. 'Ortaçağ'da Konya-Kilistra Kenti Yapılan' isimli bu çalışma dört ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde, 'Giriş' başlığı altında konunun tanımı ve önemi, Kilistra Kenti ve çevresinin tarihi coğrafyası, konuyla ilgili kaynak ve araştırmalar, metot ve düzen üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Kilistra' daki Ortaçağ Dönemi'ne tarihli kaya oyma eserler bir katalogta verilmiştir. Bu katalogta iki manastır, kırk dört oda mezan, bir şarap atölyesi, bir seramik atölye kompleksi, yedi sarnıç, üç ev, dokuz sınıflandınlmamış yapı ile bütün yapıların resimleri ve çizimleri bulunmaktadır. Üçüncü bölümde 'Değerlendirme' başlığı altında Kilistra'dakikaya oyma yapılann genel özellikleri belirlenerek Kapadokya ve Frigya'daki benzer yapılarla karşılaştınlmıştır. Dördüncü bölümde, 'Sonuç' başlığı altında Kilistra'dakikaya oyma yapıların genel özellikleri belirlenerek Bizans Sanatı ve Mimarisi içindeki yeri vurgulanmıştır. Bu çalışmada Kilistra'dakikaya oyma yapıların Bizans Mimarisi'ndeki taşra üslubuyla inşa edildikleri anlaşılmaktadır.
Bindirme tavan: Asya'dan Anadolu'ya bir örtü biçiminin mimarlıktaki tarihi evrim süreci

Bu tezde, dünya coğrafyasında bulunan bindirme tavanın kökeni ve anlamları ile mimarideki evrim süreçlerini belirlemek suretiyle, çeşitli yönleriyle, kültürler-arası etkileşimlerin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak, bindirme tavanın kökeni, tarihi ve coğrafi dağılımı, anlamı/anlamları ve strüktürel özelliklerinden hareketle, geniş bir coğrafya üzerindeki yayılımı doğrultusunda evrim sürecinin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu bağlamda, her bir örnek için kataloglama, tarif ve tasvirler yapılmasından kaçınılmış; örtünün tarihi evrim sürecini açıklayan veriler ağırlıklı olarak değerlendirilmiştir. Bu tezde kronolojik olarak saptanabilen en erken tarihli örneklerden başlayarak, bu tür bir örtünün, tesbit edilebilen bütün yapılar üzerinden incelenmesine ve nihayet, örtünün yayıldığı coğrafi alanın da Balkanlar, Anadolu, Orta Asya, doğu ve güney-batı Asya coğrafyaları temelinde tasnif edilerek değerlendirilmesine çalışılmıştır. Bindirme tavanın M. Ö. 4. yüzyıl öncesinde Trakya bölgesinde başlanarak Trakya bölgesindeki Trakların Anadolu'ya gelişleri ve özellikle iç Anadolu'da yerleşmelerinin, bindirme tavanın Anadolu içlerine kadar yayılmasında etkili olmuştur. Helenizmin Asya'ya yayılması süreçlerinde, bu örtü biçiminin de Anadolu'dan Asya'ya taşınmış olma ihtimali vardır. Asya'da söz konusu tavanın yayılması İpek Yolunun etkisi ve Anadolu'ya 13. yüzyıldan sonra tekrar yapıya uygulanması ise Moğol istilasından kaynaklamıştır. Bütün bunlardan yabancı bir mimari öğenin diğer kültürel bölgede yerleşmesi için gereken koşullar olarak yol, süre, tarihi arka plan ve kültürel koşullar çıkartılabilmektedir. Ancak, bindirme tavanın dünya coğrafyasında yayılması için sadece bindirme tavana ait özellikler de bulunmaktadır. Birincisi, bindirme tavan, kolayca tekrarlanmaya sade bir biçime sahiptir. İkincisi, sade ama estetik bakımından sağlam bir biçimdir. Üçüncüsü ise söz konusu tavanın dini anlamıdır.
10-16. yüzyıllarda İdil-Kama bölgesinde bir Türk-İslam şehri: Kazan

İslamiyet'i ilk kabul eden Türk devleti olan İdil Bulgar Devleti 10 -13. Yüzyıllar arasında İdil-Kama bölgesinin ticari ve kültürel merkezi konumundaydı. Bulgar ve Bilyar gibi şehirler bölgenin en büyük şehirleriydi. 13. Yüzyılın ilk yarısında Moğolların yıkımına uğrayan şehirler Altın Orda Devletinin hükümranlığında kısa sürede tekrar merkez görünümüne kavuştular. Refah seviyesinin yüksek olduğu arkeolojik buluntularla da ortaya koyulan şehirler Aksak Timur'un Toktamış Han'a düzenlediği sefer sonucu tekrar harabeye çevrilmiştir. Bu şehirlerin kalıntıları üzerinde halen araştırmalar devam etmektedir. Dağılan Altın Orda Devletinin bir sonucu olarak kurulan Kazan Hanlığının başkenti olarak 'Kazan' şehri seçilmiştir. Kazan şehri İdil Bulgar şehir yapısı ve mimari detayları, bezemeleriyle çok sayıda benzer özelliğe sahiptir. Bir Türk-İslam şehri olarak İdil-Ural bölgesinin merkezinde Kafkaslar, Sibirya ve Orta Asya'ya ulaşım yollarına hakim bir konumda bulunan Kazan, kısa sürede hem ticari bir çekim alanı hem de bu bölgede asırlar süren kültürel etkileşime dayalı rafine bir şehir kültürünün mekanı olmuştur. Kısa sürede özgün bir İslam mimari sentezi içinde camiler, medreseler ve sarayların inşa edildiği şehir, 1552 yılındaki Rus işgaline kadar bu etkileşim kuşağının merkez şehri olma özelliğini korumuştur. Ruslar Kazan'ı alarak şehri yerle bir etmiş, tarih sahnesinden hanlığı adeta silmek istemişlerdir. Kazan Hanlığının Ruslar tarafından işgal edilmesi gerek Doğu gerekse Batı'da bulunan Türk kavimleri için de bir dönüm noktası olmuştur. Rusya'nın Doğu'ya açılmasının önündeki ilk engel olan Kazan Hanlığının yıkılması, Rusların Karadeniz, Kafkaslar yönünde ilerleyerek Osmanlı Devletinin en güçlü düşmanlarından biri haline gelmesini sağlamıştır. O dönemde Rusların sahip olduğu topraklar, hemen hemen bugünkü Rusya'nın topraklarını oluşturur.
Osmanlı modernleşmesine taşradan bir örnek: Konya, Sultan Abdülaziz camii

Bu çalışma, Konya'da yer alan, bir 19. yüzyıl yapısı Sultan Abdülaziz Camii'nin genel bir incelemesini içermekle beraber esas olarak Osmanlı Modernleşmesi/Batılılaşmasının bir yapı üzerinden soru/sorunlarını ele alır. Çalışmada etkileşimin ana kaynağı Avrupa'nın, 18, 19. yüzyılları özel kılan gelişim, değişim süreçleri ortaya konmuş, bunun üzerine aynı dönemlerde Osmanlı'nın durumundan bahsedilmiş, tüm bu çerçeve içerisinde Aziziye Camii konumlandırılmaya çalışılmıştır. Konumuzun öznesi Aziziye Camii, plan ve fotoğraflarıyla detaylı bir biçimde tanıtılmıştır. Etkileşim yapıları ve mimarının kimler olabileceği yönünde görüşler bildirilmiştir. Sanat tarihi yazıcılığının salt tanımlardan ibaret yazımından ziyade, özne olarak edindiği eserlerle, dönemi tüm dinamikleriyle algılamaya çalışmak ve bunun üzerinden aynı zamanda kültür tarihi sunmak gibi bir imkana da elverişli olmasının sonuçları bu çalışmada kısmen görülebilir. Tez birinci ve ikinci bölümlerde Avrupa ve Osmanlı'nın 19. yüzyıldaki tarihsel arka planlarını ele almış, üçüncü bölümde ise Aziziye Camii'ni plan, fotoğraflar, çizimler eşliğinde tanıtılmış ve etkileşimler başlığında karşılaştırıldığı yapıların fotoğrafları da listeye eklenmiştir. Yapının özellikleri üzerinden belirgin üsluplar saptanmış, yapının yapıldığı dönem Konya'nın genel durumu, Osmanlı ve Avrupa'daki durumlar üzerinden Modernleşme/Batılılaşma değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır.
Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinde estetik eğitimi (1883-1933)

Osmanlı Devleti'nde Batılılaşma ile birlikte sanat, edebiyat ve düşünce akımlarının yakından takip edilmesiyle özellikle edebiyatçıların üzerinde durduğu konuların estetik hakkındaki teorik tartışmalar için hazırlayıcı bir ortam yarattığı görülür. Bu tez çalışması Geç Osmanlı Dönemi'nin modern yükseköğretim kurumlarından Darülfünun ve Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşundan reformasyon dönemine kadar faaliyet gösterdiği 1883 1933 yılları arasındaki sürece odaklanmaktadır. Bu okulların programlarında yer alan estetik dersleri ve bu dersleri veren isimler tarafından yapılan estetik konulu çalışmaları inceleyerek estetiğin ders programlarındaki yerini saptamayı ve derslerinin muhtemel içeriği hakkında bir izlenim oluşturmayı amaçlamaktadır.
Olba manastırı

'Olba Manastırı' başlıklı çalışma, Mersin İli Silifke İlçesi'ne 40 km uzaklıkta bulunan antik bir yerleşim merkezi olan Olba kentindeki Erken Hıristiyanlık Dönemi manastır kompleksini konu etmektedir. Cilicia ve Isauria bölgesinin Erken Hıristiyanlık Dönemi'ne ait kilise sayısı bakımından zenginliği bilinmektedir. Bu yapıların pek çoğu yabancı ve yerli çok sayıdaki araştırmacı tarafından belgelenmiştir. Olba da bu yapıların çokluğu bakımından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Kentte çok sayıda kilisenin yanı sıra bir de manastır kompleksi bulunmaktadır. Aziz Basileus'un öğretilerine uygun bir şekilde inşa edilen manastır bölgede Alahan'dan sonra kazısı yapılan tek yapıdır. Bu nedenle kazı çalışmalarında ele geçen arkeolojik materyal tamamen özgün sonuçları içermektedir. Çalışmamızın amacı söz konusu yapıyı hem epigrafik, numismatik hem de arkeolojik veriler bağlamında değerlendirmektir. Ele geçen küçük buluntuların yanında yapının mimari dekorasyonu konusunda önemli bilgiler sunan mimari plastik taş elemanlar manastırın bölge örnekleri içindeki yeri ve önemini anlamamızı sağlamaktadır. Birkaç mermer örnek dışında tamamı yörenin yerel malzemesi kireç taşından üretilen bu eserlerin bazıları tamamen bölgeye özgü özellikler göstermektedir. Söz konusu eserlerin yapı tekniği ve inşası konusunda uzman oldukları bilinen Cilicia ve Isaurialı ustalar tarafından yapıldıkları düşünülmektedir. Arkeolojik kazılar sonucu ele geçen buluntular ışığında Olba Manastırı Cilicia ve Isauria bölgesindeki çağdaşı yapılar için önemli bir karşılaştırma örneği sunmaktadır.
Eski Van şehri tarihi camilerindeki süslemelerin grup yapıları

Bu çalışmada eski Van şehrinde yer alan tarihi camilerdeki süsleme ve motiflerin grup yapıları belirlenmiştir. Bu amaçla bu camilerdeki mevcut bütün süsleme ve motifler incelenmiştir. Elde edilen yirmi iki tür süsleme ve motif, ait oldukları gruplara göre sınıflandırılmıştır. Süslemelerinçoğunluğunun üçüncü tür simetri grubuna ait olduğu görülmüştür.
Nahçıvan'da Türk dönemi koç-koyun mezartaşı örnekleri

Nahçıvan'da Türk Dönemi Koç-Koyun Mezar taşı Örnekleri başlıklı çalışmada Nahçıvan'da bulunan Türk dönemine ait koç-koyun mezar taşları tespit edilip incelenmiş ve mevcut durumları belirtilmiştir. İlk adım olarak Nahçıvan bölgesinin coğrafi konumu ve tarihçesi verilerek bölge tanıtılmış daha sonra koç-koyun heykel ve motifinin gelişimi detaylı olarak aktarılmaya çalışılmıştır. Katalog kısmında tespit edilen 162 koç-koyun mezar taşı fotoğraflanmış, ölçüleri alınmış 46 tanesinin çizimleri yapılmış süsleme öğeleri, malzeme ve teknik olarak incelenmiştir. Bu sanat abidelerinin Türk sanat, kültür ve inancındaki yeri ve önemi belirlenerek Türk sanatının kesintisiz olarak devamı vurgulanmıştır. Karşılaştırma ve değerlendirme bölümünde Karakoyunlu ve Akkoyunlu devletleri döneminde yapılmış olan bu mezar taşlarının kaynağının en eski Türk toplumlarının inanç ve geleneği olarak günümüze kadar devam ederek mevcudiyetini kesintisiz olarak sürdürdüğü detaylı olarak aktarılmaya çalışılmıştır. Bu mezar taşlarının Anadolu Azerbaycan Kırgızistan gibi birçok farklı coğrafyada bulunan diğer örnekleriyle karşılaştırılarak benzer ve farklılıkları belirtilmiştir.
Ayvalık'ta camiye dönüştürülmüş üç 19. yüzyıl kilisesi

Taşınmaz kültür varlıklarını yeniden işlevlendirme olgusu, kültürel veya ekonomik koşulların bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, yapılara özgün işlevlerinden farklı işlevler yüklendiğinde yapıların, bazı mimari değişimlerden geçtiği görülmüştür. İlgili değişimlerin ise her zaman yapıların özgün haline ve taşıdığı değere sadık kalınarak yapılmadığı bir gerçektir. Günümüzde yaygın olarak kullanılan bir uygulama olarak yeniden işlevlendirme saraylardan, konutlara, fabrikalardan dini yapılara kadar geniş bir mimari alanı kapsamaktadır. Yeniden işlevlendirmenin tarihi eskilere dayanmakla birlikte kuramsal bir temele oturması 20. yüzyılı bulmuştu. Söz konusu çalışmada, bu kuramsal temelin oluşumundan başlayarak yeniden işlevlendirmenin günümüzdeki durumunu, başta Ayvalık ve çeşitli örnekler ile anlatmaya çalışmaktadır. Mimari restorasyon ve korumacılık alanında yürütülen çalışmalar sonucu ise ulusal ve uluslararası düzeyde çok sayıda tüzük oluşturulmuştur. Bunların başlıcaları olan Atina Kartası ile Venedik Tüzüğü gibi kurallar da tez çalışmasında detaylı olarak ele alınmıştır. Camiye dönüştürülen 19. yüzyıl Ayvalık kiliselerinin yeniden işlevlendirilmesiyle birlikte maruz kaldığı müdahaleler ve bu müdahalelerin yeniden işlevlendirilen 19. yüzyıl kiliseleri arasındaki genel başarısı ise tez çalışmasının çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu amaçla, 1923 mübadelesinde Ayvalık'ı terk etmek durumunda kalan Rumların geride bıraktığı yedi kiliseden camiye dönüştürülmüş olan üç kilise incelenmiş ve yurt içinden olduğu gibi yurt dışından da gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmada ayrıca, Ayvalık'ın tarihi ve sosyo-ekonomik düzeyi de anlatılarak Ayvalık hakkında genel bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Toplumsal bellek ve mekan: Zonguldak halkevi binası

Bu çalışma, Zonguldak Halkevi binasının mekansal niteliklerine 'mekanın üretimi' ve 'toplumsal bellek' kavramlarını kullanarak kapsamlı bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Yapı, Zeki Sayar ile Abidin Mortaş tarafından hazırlanan yarışma projesi doğrultusunda 1933 yılında inşa edilmiştir. Zonguldak kent merkezinde, Cumhuriyet Meydanı'nı tanımlayan yapılardan biri olarak Gazipaşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Çalışma, günümüzde de varlığını sürdürmekte olan binanın halkevi olarak kullanıldığı 1933- 1951 yılları arasındaki durumuna odaklanmaktadır. Yapının dönemin siyasal, sosyal, kültürel ortamında doğru şekilde konumlandırılması amacıyla; Tek Parti dönemi siyasal ortamı, Türkiye'de uluslaşma süreci ve Halkevleri, erken cumhuriyet dönemi mimarlık akımları ve Yeni Mimari'nin resmi söylem ile ilişkisi, Zonguldak kent merkezinin gelişimi ve dönemdeki kentsel yaşam incelenerek bir tarihsel çerçeve oluşturulmaktadır. Binanın incelenmesinde; devlet yetkilileri, mimarlar, dönem yazarları ve kullanıcılarının yapı ile ilgili kurguları yanında, yapının kullanımına dair veriler de değerlendirilmektedir. Zonguldak Halkevi çalışmaları, Sayar ve Mortaş'ın mimari anlayışları ve üretimleri, yapının yarışma ve inşa süreçleri, yapının güncel mimari özellikleri incelenmektedir. Böylelikle, Zonguldak Halkevi binasının ulusal bellek inşası ile örtüşen üretim süreci tartışmaya açılmaktadır.
Tokat şehiriçi hanları

Osmanlı döneminde Anadolu'nun birçok şehrinde ticaret yapıları inşa edilmiştir. Bu dönem içerisinde bedesten, arasta ve şehir hanları şehirlerin fiziki, ekonomik ve sosyal gelişmelerinde özel öneme sahiptir, özellikle şehir-içi hanları diğerlerine göre daha fazla sayıda inşa edilmişlerdir. Fakat bunlardan birçoğu gün geçtikçe harap olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Orta Karadeniz'in iç kesiminde yer alan ve bir Osmanlı kenti olan Tokat'taki şehir-içi hanlarının mimari ve sanatsal özelliklerini gün ışığına çıkarmaktır. Çalışmada 27 adet han tespit edilmiş ancak bunlardan sadece 7 tanesi günümüze gelebilmiştir. Bununla birlikte mevcut hanlar genellikle Sulu Sokak ve çevresinde yoğunlaşmıştır. Günümüzde mevcut hanlar ve han kalıntıları : Deveci Han, Taş Han, Sulu Han, Han, Paşa Hanı, Yazmacılar Hanı, Yılanoğlu Han'dan ibarettir. Diğer hanlar ise Osmanlı seriye sicilleri ve seyahatnamelerden tespit edilmiştir. Mevcut hanlar ve han kalıntıları fotoğraf ve rölöve çalışmalarıyla belgelenmiştir. Tokat Hanları dikdörtgen ve yamuk biçimi planları itibariyle asimetrik düzenlenmişlerdir ve tamamı iki katlı ve avluludur. Malzemede taş ve tuğla birlikteliği, örtüde ise genellikle beşik tonoz kullanılmıştır. Tokat hanları bedesten ve arasta binalarıyla aynı çevreyi paylaşmakla birlikte sokaklara açılan dükkanları çarşıyla bütünleşmiştir. 187 Çalışmamızın sonunda bazı hanların restore edilmesinin gerekliliği görülmüştür fakat restorasyon çalışmalarının doğru uygulanabilmesi için bir takım önceliklerin saptanması gereklidir. Aksi takdirde yapılan restorasyon bilinçsiz olacağı gibi yapılar da orijinal tarzlarını kaybedecektir. 188
Diyarbakır'da su mimarisi

Diyarbakır'da Su Mimarisi konulu tez çalışmamız, Diyarbakır merkezindekiTürk Döneminde inşa edilen su ile ilgili mimari yapılarından tarihi taş köprü, hamam ve çeşme yapılarını içermektedir. Yapılan incelemelerde toplam 42 adet su yapısı tespit edilmiştir. Eserlerin yoğunluk alanı Diyarbakır merkezinde sur içidir. Bu yapılar 3 köprü, 6 hamam, 33 çeşmeden meydana gelmektedir. Yapılan çalışmalarda su yapıları kendi içinde ve Anadolu'nun diğer su mimari yapılarıyla değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Günümüzde mevcut olmayan ve salnameler de geçen 130 çeşme, adı bilinen14, adı bilinmeyen 10, toplam 24 hamam kısaca açıklanmıştır. Bölgenin fazla dağlık coğrafi konuma sahip olmamasından kaynaklı olarak, köprülerin akarsular üzerinde stratejik noktalarda inşa edildiklerini görülür. İncelenenköprülerde dikkati çeken ana inşa malzemesi siyah renkli bazalt kesme taşıdır. Bu yapılar en azı beş gözlü olmak üzere, yedi gözlü ve on gözlü olarak inşa edilmişlerdir. Köprülerden Devegeçidi Köprüsüdik köprü grubunda diğer iki köprü düz köprü grubunda incelenmiştir. İncelenen 6 hamamdan, 4 tanesi haçvari, dört eyvanlı ve köşe halvetli; bir hamamyıldızvari planda inşa edilmiştir. Bir hamamın da sıcaklık bölümü yıkık olduğundanhangi plan tipinde inşa edildiği tespit edilememiştir. Katalogda incelenen çeşmelerden Tahtalı Katsal Sokak Çeşmesi dışında tamamına yakınında özenli taş işçiliği görülmemektedir. Diyarbakır'daki çeşmeler genellikle tek cepheli olarak inşa edilmişlerdir. Şehirde üçyüzlü olarak inşa edilen Hatun KastalÇeşmesi'nin dışında üç yüzlü, dörtyüzlü ve sebilli çeşme örnekleri yoktur. Yapılardönemlerinin üslup özelliklerini yansıtmakla birlikte mahalli özelliklere de sahiptirler
Sanayi-i Nefise Mektebi'nde sanat tarihi yaklaşımı ve Vahit Bey

Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Sanat Tarihi Yaklaşımı ve Vahit Bey' konulu tez çalışmasıyla, ıslahat hareketleri bağlamında Osmanlı İmparatorluğu'nda yüksekokul düzeyinde başlayan sanat eğitiminde yeni bir disiplin olarak yerini alan sanat tarihi dersleri, bu derslerin içeriği ve uygulanması; Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşu, kurumsal niteliği; Mehmet Vahit Bey'in ilişkileri, kitapları ve makaleleri irdelenerek Sanayi-i Nefise Mektebi ve Vahit Bey'in sanat tarihi yaklaşımının değerlendirilmesi yapılmıştır. Sarayın istek ve iradesi ile 1883'te, ilk güzel sanatlar eğitimi vermek üzere 'Sanayi-i Nefise Mekteb-i ŞDhDne' adıyla eğitime başlayan okulun kuruluşunda, Osmanlı-Fransız ilişkilerinin etkisiyle Ecoles des Beaux - Arts örnek alınır. Ecoles des Beaux -Arts'da 1868 Kararnamesi ile yapılan düzenlemeler esas alınır, okulun yönetim yapısı, kuramsal ve uygulamalı ders programları buna göre kurgulanır. Bu etkileşim salt okullaşmayla sınırlı kalmaz, kültürel birim ve etkinliklerin düzenlenmesine, gelişimine yeni bir bakış açısı getirir. Sanayi-i Nefise Mektebi'nde ilk kez resmi olarak 1882 talimatnamesiyle, eğitim programına giren sanat tarihi derslerini, 1908 yılından itibaren Mehmet Vahit Bey üstlenir ve Salomon Reinach'in Apollo adlı kitabını esas alan bir yaklaşım sunar. Osman Hamdi Bey'in damadı olan Vahit Bey'in sanat tarihi yaklaşımının gelişmesinde bu ailevi bağın yarattığı çevre, ilişki ve anlayışın büyük etkisi olur. Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Osman Hamdi Bey etkisi, kendisinden sonra müdür olan kardeşi Halil Edhem Bey'le devam eder. Mehmet Vahit Bey, Apollo- Tarih-i Umumi-i Sanaat, Sanaat-ı Tarihiyye- Muhtasar Sanaat Tarihi adlı kitaplar ekseninde Taş Çağı'ndan başlayarak günümüz sanatına uzanan geniş bir yelpazeyi kapsayacak biçimde mimari ve resim ağırlıklı bir ders programı izler. Telif ve tercüme kitapları, makaleleri, konferanslanyla sanat tarihi disiplinin, sistematiğine uygun kabulü ve yaygınlaşmasına büyük önem verir. Vahit Bey, 1908'de başlayıp Cumhuriyet'in ilk yılları boyunca devam eden sanat tarihi öğretmenliği süresinde zengin deneyim ve bilgi birikimiyle Sanayi-i Nefise Mektebi'nde sanat tarihi yaklaşımını temellendiren dayanaklardan biri olur.
Sanatta yazı ve imge ilişkisi

Sanat yapıtında yazı ve imge iliskisinin incelenmesinin amaçlandıgı bu çalısmada, özellikle edebiyat ve resim arasındaki iliski temel alınmıstır. Çalısma, sanatta yazı ve imge iliskisini, resim ve siir iliskisi üzerinde temellendirilmis ve Ut PicturaPoesis kavramıyla geleneksellesen bir düsünce sisteminin, antik Yunan'dan, Modernizm'e dek geçirdigi dönüsüm yapıtların örneklendirilmesiyle incelenmistir. Bu iliski degerlendirilirken, Ut Pictura Poesis kavramı çerçevesinde Rönesans, Romantizm ve Modernizm dönemine ait çesitli resimler ve siirler bu çalısmanın amacına yönelik olarak örneklendirilmistir. Ut Pictura Poesis, antik dönemden beri üzerinde çalısılan resim ve siir analojisidir. Bu çalısmada, kavramın kendisi veürettigi sorular incelenmektedir. Ut Pictura Poesis, Ekphrasis ve Paragone terimleri çerçevesinde gelisen analojinin tarihsel konumu ele alınarak ve baslıklar altında incelenmistir. Çalısmanın ilk bölümü, sanatların maddi dünyanın taklidi ya da temsili olarak tanımlandıgı antik felsefeye odaklanarak, analojiye katkılarıincelenmistir. Rönesans'tan baslayarak, Romantizm ve Modernizm'de Ut PicturaPoesis kavramı çerçevesinde degerlendirilen yapıtların, dönemin sanat anlayısına ve elestirel düsüncesine uygun bir biçimde nasıl üretildigi ele alınmıstır. Modernizmbaglamında imge ve yazı iliskisi, modern resim üzerinden degil modern siirüzerinden incelenmis ve bu açıdan degerlendirilmistir. Belirli siirler ve resimler üzerinden örnekler sunulmus ve gelisim çizgisi gösterilmeye çalısılmıstır. Herdönemden seçilmis önemli siir ve resimlerin, dönemin sanat düsüncesinde nasıl ortaya çıktıgı ve Ut Pictura Poesis tartısmasına ne tür katkılar sagladıgıirdelenmistir.
Türk sanatında şamdanlar

'Türk Sanatında Şamdanlar' adı altında incelemeye başladığımız çalışmamızda zaman ilerledikçe konunun çok kapsamlı olduğu görülmüş ve konu Nevşehir Hacıbektaş ve Konya Mevlana Müzelerinde yer alan çok kol J u şamdan iar şeklinde sınırlandın İmiş t ir. Bu konunun seçilmesinde en büyük etken şimdiye kadar etraflı olarak çal ışı lıuamas ıdır. Her iki müzede yer alan çok kollu şamdanlar adı geçen yapılar müze olmadan önce buralarda bulunmaktadır. Bu nedenle birer Bektaşi ve Mevlevi dergahı olan bu yerlerde eserlerin ne amaçla kullanıldıkları açıklanmıştır. Şam danlar yalnız sanat tarihi açısından değerlendirilmemiş, aynı zamanda adı geçen iki tarikatın dini felsefeleri ortaya konarak, bu dini felsefeler ile tekke ve tarikat yapılarında yer alan bu eserler arasında bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Eserler üzerinde yer alan motiflerden yola çıkarak sembolik anlamlar açıklanmış ve şamdanların yalnızca birer süs eşyası olmadıkları, günlük kullanım eşyalarından farklı bir konumda bulundukları ve tarikat yaşamı içindeki yeri ve önemlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Giriş bölümünde çalışmanın kapsamı hakkında daha ayrı ııl, ılı bilgiyi veri İmi şl i r.
Pazaryeri'nde tarihi Türk evlerinin cephe örnekleri

PAZARYER 'NDE TAR H TÜRK EVLER N N CEPHE ÖRNEKLERGözde ÇELEB OĞLUSanat Tarihi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Haziran 2006 Danışman: Prof. Dr. Şerife CENG ZAnadolu'nun Osmanlıdan günümüze kadar önemli bir yerleşim yeri olan PazaryeriBilecik'e bağlı bir ilçedir. Osmanlı döneminde gerek askeri yol üzerinde ve gerekse ticari yollar üzerinde olması dolayısıyla Pazaryeri gelişmiş bir nahiye konumundaydı. Ekonomisinin hayvancılığa ve tarıma dayalı olması Pazaryeri evlerinin çevre nahiyelere göre daha gelişmiş ev örneklerigöstermesine en büyük etken olmuştur. Hımış tekniğinde yapılmış Pazaryeri evleri dar sokaklar çerçevesinde sıralanmış ve çoğunlukla bitişik nizamda yer almış iki katlı evlerdir. Dar sokaklar küçük meydanlaraaçılırken köşe başında yer alan evlerin bazen alt bazen hem alt hem üst katları pahlanmıştır. Pazaryeri evleri beyaz çivit mavisi, pembe, krem rengi sıvasıyla renkli bir görünüm ortaya koyarken, ahşap doğramalar doğal olarak bırakılmıştır. Zaman içerisinde evlerin alt katları değişikliğe uğramıştır. Bu çalışmada tarihi evlerin özgün cephe tipleri incelenerek fotoğrafları çekilmiş, cephe çizimleri yapılmış ve cephe elemanları hakkında bilgiler verilmiştir.