Faik Reşad'ın hayatı ve eserleri

Faik Reşad'ın hayatı, görüşleri ve eserleriyle ilgili çalışmamızın ilk hedefi, yazarın edebiyat ve kültür dünyamızdaki yerini tespit etmek olmuştur, fakat ilgili malzemeleri derledikçe gördük ki Faik Reşad, yalnızca birkaç eseriyle değil, bütün çalışmalarıyla bir devrin adeta prototipidir. Tez, devrin siyasi ve edebi ortamım değerlendirdiğimiz 'Girişl, ten sonra üç bölüm halinde tertip edildi. Yazarın hayatım anlattığımız ilk bölümde öncelikle, Faik Reşad'ın meslek hayatı ağırlıklı olmak üzere, özel hayatım, tespit ettiğimiz kaynaklarla belgeleyerek anlattık. Burada hareket noktamız, yazarın kaleminden çıktığı belirtilen Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası'ndaki bir yazı ve devrin salnameleri olmuştur. Salnameler, Faik Reşad'ın uzun süreli ve yetkili mevkide bulunduğu zamanki görev sürelerini tespitte bize faydalı olmuştur. Diğer taraftan, yazarın çok az görev yaptığı Humus Tahrirat Katipliği veya Kadastro Mektebi kitabet muallimliği gibi görevlerini salnamelerden takip etmemiz mümkün olmamıştır. Bu konuda bir başka problem de ilgili yer ve istenilen tarihteki salnameye ulaşmakta karşımıza çıkmıştır. Bu bölümde, Faik Reşad'ın, görev yaptığı ve bugün bürokrasi hayatımızda yer almayan bazı kurumlar ilk aşamada kavram kargaşasına düşmemize sebep olmuştur, ancak bu karışıklığı çözümlemek için başvurduğumuz kaynaklar sadece yazarın hayatı konusunda bizi aydınlatmamış, o yıllardan günümüze devlet dairelerinin yapılanmasında önemli değişiklikler olduğunu da göstermiştir. Yazı hayatim anlattığımız, birinci bölümün ikinci kısmında ise malzememiz, Faik Reşad'ın yazılarını neşrettiği süreli yayınlardır Bunun için taradığımız mecmuaların hepsi bizim için bir araç, fakat yalnız bir kısmı çalışmamız için malzeme teşkil etmiştir. Mesela, Maarif, Güneş, Sabah, Musavver Fen ve Edep, Kadınlara Mahsus Gazete, Çocuklara Mahsus Gazete, Basiret, Ceride-i Havadis, Ayine-i Vatan, Servet gibi gazete ve mecmualar yazılar konusunda aradığımıza ulaşamadığımız süreli yayınlardır. Bu kısımda, mecmuada yer alan yazıların konularını, Faik Reşad'ın görev süresi ve niteliğini tespit etmeye çalıştık. Çalışmalarımız bize Faik Reşad'ın görevleri konusunda çok istikrarlı olmadığını, fakat bazı mecmuaların neşriyata devam konusunda son derece titiz ve kararlı olduklarını gösterdi. IV İkinci bölümde, yazarın lisan-imla, kitabet-inşa, edebiyat-Uslub ile ilgili görüşleri yer almıştır ve yine malzememiz süreli yayınlardaki yazılar, kısmen de kitaplarının önsözleridir. Bu defa yazılar, muhtevaları açısından değerlendirilmiştir. Bu bölüm bize, yukarda sözünü ettiğimiz konularla ilgili bazı meselelerin günümüze yansımadığım, fakat özellikle dil ve imla ile ilgili problemlerde neredeyse hiç mesafe katedilmediğim veya benzer problemlerle hala karşı karşıya olduğumuzu gösterdi. Üçüncü bölüm, yazarın eserlerine ayrılmıştır. Eserler, konularına göre tasnif edilmiş, incelenen her eser önce şekli açıdan, sonra muhteva açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca, ulaşabildiğimiz kadarıyla, eserin yankılan ve tesirlerine de dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Bu bölüm, Faik Reşad'ın meslek hayatı ile eserelerini birbirleriyle içice olduğunu ve devrin aydınlarının ilgi merkezlerini göstermiştir. Ekler bölümünde, Faik Reşad'ın yazılan, resmi görevlerine ait salnamelerdeki ilgili sahifeler, yazarın bazı kitaplarının kapak resimleri, Galatasaraylı bir öğrencinin kitabet defterinin kapağı ve Faik Reşad'ın resimleri vardır. Kaynakçada, yazarın eserleri ve tezin hazırlanmasında faydalandığımız kitap, gazete ve makaleler yer almıştır