Ortaöğretim lise üçüncü sınıflarda okutulan Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının öğrenci seviyesine uygunluğunun incelenmesi

Bu araştırma, ortaöğretim üçüncü sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarınıncümle, satır ve paragraf uzunluğu bakımından öğrenci gelişim seviyesine uygunluğunu tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu konuda 11. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının öğrencilerin gelişim özelliklerine uygunluğunu incelemek için dört adet ders kitabı rastlantısal örneklem yoluyla seçilmiştir. Bunlar, MEB, İnkılap, Serhat ve Şimşek yayınevlerine ait ders kitaplarıdır. Kitaplarda cümlelerdeki kelimeler sayılarak cümle uzunlukları tespit edilmiştir. Satır uzunlukları ölçülmüştür son olarak da paragraf uzunluklarınınöğrencilerin anlama seviyelerine uygun olup olmadığı konusu incelenmiştir. Araştırmanın giriş bölümünde ders kitaplarının seviyeye uygunluğunu incelemek için 16-18 yaş arası öğrencilerin fiziksel, bilişsel, kişilik ve dil gelişim özellikleri sunulmuştur. Birinci bölümde dil eğitimi, edebiyat eğitimi, ders kitaplarının özellikleri konularına yer verilmiştir. Dil, bir milleti millet yapan en önemli ögedir. Bir milletinvarolması, yaşaması ancak dil ile mümkündür. Öğrenciler, dili bütün incelikleriyleokullarda öğrenmektedirler. Dil eğitimi, kişinin eğitim öğretim hayatının haricinde, sosyal hayatında da başarısını birebir etkilemektedir. Dil eğitimi, ilköğretim okullarında Türkçe dersi aracılığıyla, ortaöğretim kurumlarında ise Türk Dili ve Edebiyatı ders aracılığıyla verilmektedir. Edebiyateğitiminin vazgeçilmez aracı ders kitaplarıdır. Ders kitapları teknolojik gelişmelerin hızlı ilerleyişine rağmen, eğitimdeki önemini ve yerini korumaktadır. Edebiyat dersi bir her şeyden evvel bir sanat dersidir. Dil eğitimi de içine girincebu dersin önemi bir kat daha artmaktadır. Öğrencilere edebi bir zevk, okuma alışkanlığı, doğru bir kişilik ve kimlik kazandırmada, düşünce ve duygu dünyalarınızenginleştirmede edebiyat ders kitaplarının rolü büyüktür. Öğrenci, gelişim özelliklerineuymayan bir ders kitabıyla, edebiyat eğitiminin hedeflerine erişemez. Edebiyateğitimini tam ve doğru bir biçimde alamayan birey, hayatının her safhasında edebiyatiieğitiminin eksikliğini derinden hissedecektir. Bu nedenle Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının, öğrencilerin gelişimlerinin, öğrenme düzeylerinin, ilgi ve ihtiyaçlarınındoğrultusunda hazırlanması gerekmektedir. Araştırmamızın ikinci bölümünde örnek ders kitaplarının incelenmesi ve değerlendirilmesi, üçüncü bölümünde ise sonuç ve önerilerimiz sunulmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları Yönetmeliği'nde cümle, satır ve paragraf uzunluğu konusunda herhangi bir ölçü verilmediğinden, incelenen ders kitaplarınıncümle, satır ve paragraf uzunluğu bakımından öğrencilerin gelişim düzeyine uygun olarak hazırlanmadıkları tespit edilmiştir. Satır uzunlukları dört kitapta da farklı ölçülerdedir. Ders kitaplarında cümle ve paragraf uzunluğu olarak öğrencilerin anlama, kavrama düzeyine uygun olmayan örnekler bulunmaktadır. Araştırmamızda şu önerilerde bulunulmuştur:Ders kitaplarındaki metinler, cümle, satır, paragraf uzunlukları, bakımından öğrencinin yaşına ve gelişimine uygunlukta olmalıdır. Ders Kitaplarına Türkçeninsağlam ve doğru bir biçimde kullanıldığı metinler seçilmelidir. Metinde yer alancümleler, öğrencilerin kavrayabilecekleri kadar sözcük içermelidir. Cümle uzunlukları11. sınıf seviyesine göre en fazla 20-24 kelime arasında olmalıdır. Satır uzunluğu 11. sınıf ders kitaplarında 11 cm. olmalıdır. Satır uzunlukları farklı boylarda kullanıldığı takdirde okumayı daha zevkli kılmakta ve kolaylaştırmaktadır. Paragraf uzunluklarıöğrencinin anlayabileceği bir düşünceyi ele alacak uzunluğa sahip olmalıdır. Ortaöğretim üçüncü sınıflar için hazırlanan Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının, 16-18 yaş arası öğrencilerinin öğrenme ve gelişim özelliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.