Türkiye'deki geleneksel sohbet toplantıları üzerine bir inceleme

Çalışmamızın konusunu, Türkiye'deki 'Geleneksel Sohbet Toplantıları' oluşturmaktadır. Geçmişten günümüze kadar hem geleneksel sözlü kültürün taşıyıcısı hem de bir eğlence biçimi olarak gelen sohbet toplantıları, özellikle uzun kış gecelerinde insanların bir araya gelerek belirli kurallar çerçevesinde hoşça vakit geçirmesini ve toplumsal dayanışmayı sağlayan sosyal bir organizasyondur. Çalışmamızın amacı, Türkiye'deki geleneksel sohbet toplantılarının sözlü kültür ortamındaki yerini, yapısını ve güncel durumunu ortaya koymaktır. Geleneksel sohbet toplantılarının gelişen teknolojik gelişmeler neticesinde kitle iletişim araçlarının gölgesinde kaldığı, küreselleşmenin dayattığı tek-tipleşen kültür karşısında kendisini muhafaza edip yeni nesillere aktarılamadığı, günümüzde aktif olarak devam eden bölgelerdeki toplantıların zamanla icra zeminini kaybetmekle yüz yüze kaldığı bir ortamda, böyle bir çalışmayla geleneğin kayıt altına alınarak korunması, tanıtılması ve gelecek kuşaklara doğru bir şekilde aktarılması amaçlanmaktadır. Araştırmamız, geleneksel sohbet toplantıları üzerine genel bir çalışma olmasından dolayı geniş bir alanı kapsamaktadır. Derleme sahamız il, ilçe ve beldeler olmak üzere farklı yerleşim birimlerini içine almaktadır. Çalışma alanlarımız; Konya, Akşehir, Kastamonu, Tosya, Gerede, Mudurnu, Gümüşhane, Tokat, Üzümlü, Mardin, Kızıltepe, Diyarbakır, Şanlıurfa, Elazığ, Gaziantep, Afyonkarahisar, Sandıklı, Kütahya, Simav, Ankara, Keskin, Antalya, Bursa, Çankırı, Balıkesir, Pamukçu, Dursunbey, Kemaliye, Isparta, Sücüllü, Kula, Yozgat, Denizli, Aksaray, Çorum, Sivas, Boyabat, Havza, Karabük, Adıyaman ve Edirne'den oluşmaktadır. Çalışmamız sırasında malzemenin toplanabilmesi için gözlem, görüşme, kılavuz ve kaynak kişilerden yararlanma teknikleri çerçevesinde sahada derleme metoduna başvurulmuştur. Geleneksel sohbet toplantıları üzerine yapılan çalışmalarla ilgili verilere ise kütüphane araştırması esnasında yazılı kaynaklardan ya da internet veri tabanlarından ulaşılmıştır. Derleme çalışmaları boyunca veri toplayabilmek için ses kayıt cihazı, dijital fotoğraf makinesi, video kamera, tiripot, harici bellek, pil ve görüşme defteri kullanılmıştır. Bu çalışma, Türkiye'deki geleneksel sohbet toplantılarının metin ve bağlam merkezli olarak incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma; giriş, dört bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümü, 'Araştırmanın Konusu, Alanı ve Amacı', 'Araştırmanın Yöntemi ve Kuramsal Yapısı' ve 'Terimler' başlıklarından meydana gelmektedir. Tezin birinci bölümü 'Türkiye'deki Geleneksel Sohbet Toplantılarının Yörelere Göre Yapı İncelemesi' adını taşımaktadır. Bu başlık altında farklı isimdeki toplam yirmi sohbet geleneği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümü 'Türkiye'deki Geleneksel Sohbet Toplantılarının Genel Özellikleri' başlığını taşımaktadır. Bu başlık altında sohbet toplantılarının yapısı; üyeleri ve yönetim yapıları, katılma şartları, kuralları, zaman, mekan, oturma düzeni, giyim-kuşam adabı, sohbet, yiyecek ve içecekler, mahkeme/ceza, toplantı çeşitleri ve eğlence şekilleri başlıklarında incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümü 'Geleneksel Sohbet Toplantılarının İşlevleri' ismini taşımakta olup altı alt başlıkta ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümü 'Modern Dünya ve Geleneksel Sohbet Toplantıları' adını taşımaktadır. Tezin sonunda, sonuç, kaynak kişi listesi, bibliyografya, sözlük ve ekler yer almaktadır. Bu çalışma sonucunda, Türkiye'nin farklı bölgelerinde aynı, benzer ya da değişik isimlerle bilinen sohbet toplantılarının gelişimi ve güncel durumu, icra düzeni, genel özellikleri, işlevleri ayrıntılı ve örnekleriyle birlikte bir bütün içerisinde ortaya konulmuştur. Sohbet toplantıları, Somut Olmayan Kültürel Miras çerçevesinden değerlendirilmiş, derneklerin ve medyanın bu geleneğin sürdürülmesi ve tanıtılmasındaki katkısı üzerinde durulmuştur.