Oydan yoksun hisse senetleri

Özellikle büyük ortaklıklar bakımından küçük yatırımcıların yönetimden çok elde edecekleri maddi getiri ile ilgilendikleri bilinen bir husustur. Bunun sonucu olarak bu firmalar bakımından genel kurullarda ortaya çıkan güç boşluğu bunun açık bir göstergesidir. Yönetime katılmaktan çok yüksek mali getiriyi hedefleyen küçük yatırımcılara yönelik bir hisse senedi türü olarak OYHS ortaya konmuş ve özelikle ABD, Almanya'da yaygın olarak kullanılmışlardır. OYHS, ABD'de doğan ve bu ülkede imtiyazlı ve adi olmak üzere iki şekilde düzenlenebilme imkanı olan bir hisse senedi türüdür. OYHS, ülkemiz açısından yalnızca imtiyazlı hisse senedi olarak düzenlenmesi zorunlu olan, uygulanabilir ve yararlan yüksek bir menkul kıymettir. OYHS'yi gelişmiş ülkelerde ortaya çıkaran sebeplerin, benzer bir şekilde ülkemizde bulunmasına rağmen, ülkemizdeki sermaye piyasalarının yaşadığı genel talihsizlikten bu menkul kıymette payını almaktadır. OYHS'yi tercih eden ortaklıklar ve yatırımcılar karşılıklı olarak bazı imkanlardan vazgeçmektedirler. Burada, bu iki taraf arasında menfaat dengesinin koruyan bir kanuni düzenleme, bu sermaye piyasası enstrümanını işlevsel ve uygulanılır hale getirebilecektir. 58. Hükümetin Ekonomik Dönüşüm Programında oydan yoksun hisse senedi ihracının teşvikinin öngörülmesinin yarattığı ivme ile oydan yoksun hisse senetlerini SerPK m. 14 /A'nın verdiği yetki ile düzenleyen Seri: I, No:15 sayılı SPK Tebliği, Seri: I, No: 30 Tebliği ile kaldırılarak, çeşitli yeni düzenleme ve değişiklikler getirilmiştir. Tez çalışmamızda bu değişiklikler ve diğer Tebliğ hükümleri, başta TTK ve SerPK sistemine ve hukuki hiyerarşiye uygunluk olmak üzere, çeşitli açılardan değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme yapılırken oydan yoksun hisse 222 senetlerinin uygulamada neden olabileceği muhtemel hukuki sorunlar ortaya konulmuş ve bunlara ilişkin çözüm yollan belirtilmiştir. Çalışmanın bütününde Anglo-sakson ve Kıta Avrupası hukuku sistemlerindeki oydan yoksun hisse senetleri ile ilgili hukuki düzenlemelere ve tarihi gelişim sürecine yer verilmiştir. Tez çalışmamızın ilk bölümünde, öncelikle oydan yoksun hisse senetlerini dünyada ortaya çıkaran sebepler, sağladığı avantajlar ve neden olduğu sakıncalar belirtilmiş ve Türk hukukunda oydan yoksun hisselerin uygulanamamış olmasının nedenlerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. Daha sonra oydan yoksun hisselerin yaşadığı tarihi süreç, özellikle oydan yoksun hisselerin doğup geliştiği ABD hukuku ve bunun yanında Türk hukukundaki düzenlemeler bakımından ortaya konmuştur. Oydan yoksun hisse senetlerinin hukuki niteliklerinin belirlenmesinin ardından oydan yoksun hisse senetleri ve benzeri hukuki müesseselerle karşılaştınlmıştır. Tez çalışmamızın ikinci Bölümünde, Türk hukukunda oydan yoksun hisse senetlerinin tanımı ve yapılan genel değerlendirmenin ardından Türk hukukunda oydan yoksun hisselerine ilişkin olarak öngörülen ihraç şartlan belirtilmiştir. Üçüncü Bölümde ise, Şeriri, No : 30 Tebliği ile oydan yoksun hisselerle ilgili olarak düzenlenen hissedarlık haklan, TTK ve SerPK sistemi içerisinde ayrıntılı bir biçimde değerlendirilmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise, oydan yoksun hisse senedi sahiplerinin haklarının korunmasına ilişkin özellikle ABD ve Türk hukukundaki düzenlemeler anlatılmış ve Tebliğ'de bu bağlamda öngörülen iktisap Yasağı'na da değinilmiştir. 223