turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Anadolu'da Lale Devri mimarisi

Osmanlı İmparatorluğu XVII. yüzyılda baş gösteren iç karışıklıklar ve kaybedilen savaşlar neticesinde bir duraklama ve gerileme dönemi içerisine girmiştir. Özellikle yüzyılın ikinci yarısında gerçekleştirilen II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması devletin ekonomik açıdan sarsılmasına neden olmuştur. Bu durum katlanarak XVIII. yüzyıla sarkmıştır. 1703 yılında devletin başına geçen III. Ahmed devletin bu buhrandan kurtulmasını sağlamak için bir takım ıslahatları hayata geçirmiştir. Yüzyılın başlarından itibaren Avrupalı Devletlerle savaştan ziyade diplomatik ilişkilere dayalı bir politika izlenilmeye başlanmış ve Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Sadrazam olan Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ile birlikte birçok alanda köklü değişikliklere gidilmiştir. Osmanlı Devleti'nde 'Lale Devri' olarak adlandırılan 1703- 1730 arası yıllar birçok alanda olduğu gibi mimaride de bir takım değişimlerin yaşandığı bir geçiş dönemidir. Bu dönemde büyük ölçekli külliyelerin yerini daha mütevazi ölçülerde medrese merkezli külliyeler almıştır. Buna karşın Damat İbrahim Paşa'nın memleketi Nevşehir'de yaptırdığı külliye genel yerleşim şeması ve bünyesinde barındırdığı birimlerle geniş ölçekli klasik dönem külliye özelliklerini devam ettirir. Külliyenin bu tarzda inşa edilmesinde Damat İbrahim Paşa'nın büyük etkisi olduğu mevcut vakfiyelerden anlaşılmaktadır. Müstakil yapılarda ise mimari anlamda münferit birkaç ayrıntı haricinde bir yenilik gözükmemekle birlikte süsleme alanında belirli motiflerin yaygınlık kazandığı görülür. Bu değişimin yaşanmasında Yirmisekiz Mehmet Çelebi Efendi'nin Fransa'ya elçi olarak gönderilmesinin etkisi büyüktür. Zira Yirmisekiz Mehmet Çelebi Fransa'nın farklı şehirlerinde yaptığı gözlemleri bir rapor haline getirerek saraya sunmuştur. Söz konusu raporda Fransız mimarisi ve kültürü anlatılmaktadır. Dönemin başkenti İstanbul'da öncelikle sivil yapılarda görülmeye başlayan değişim dini yapıların süsleme programların da bir ölçüde kendini göstermiştir. Bu değişimin yansımalara Anadolu'daki çağdaş örneklerde de kendini göstermiştir. Özellikle döneme damgasını vuran Sadrazam Damat İbrahim Paşa başta olmak üzere Kaymak Mustafa Paşa, Hüseyin Paşa, Nasuh Paşa ve Rızvan Ahmed Paşa gibi tanımmış simaların baniliğini yaptığı eserlerde bu değişim daha net izlenir.
Akhisar ve Gölmarmara'daki Türk anıtları

TÜRKÇE ABSTRAKT (en fazla 250 sözcük): XTV. yüzyıl başlarında Türk idaresine geçen Akhisar ve Gölmarmara'da, bu döneme ait yapı hemen hemen hiç yoktur, imar faaliyetleri ancak, Osmanlılar döneminde yoğunlaşmıştır. Çalışma konumuzu, cami, medrese, türbe, hamam, imaret ve kütüphane olmak üzere dini ve sosyal içerikli eserler oluşturmaktadır. Bu eserler, XTV- XTX. yüzyıllar arasında inşa edilmişlerdir. Akhisar ve Gölmarmara'daki günümüze ulaşabilmiş 23 yapıdan pek çoğunun bir külliyeye ait olduğu, ancak bu külliyelerin baza yapılarının günümüze gelebilmiş oldukları görülmektedir. Çalışma konumuzu oluşturan yapılarda uygulanan plan şemalarının genel hatlarıyla, Anadolu'daki örneklerle paralellikler gösterdikleri, bununla birlikte ayrıntıdaki uygulamalarla kendi kimliklerini kazandıkları görülmektedir. İncelediğimiz yapılarda, inşa malzemesi olarak daha çok kaba yonu ve moloz taşın kullanıldığı ve bunların tuğlayla birlikte almaşık bir duvar örgüsü oluşturdukları dikkati çekmektedir. Çalışmamızda ele aldığımız eserlerde, tuğla, taş, alçı, ahşap ve kalemisi süslemeler kullanılmıştır. Bunlardan tuğla süslemelere sahip yapılar ilgi çekicidir. Sonuç olarak, incelediğimiz eserler, genel özellikleriyle, Anadolu'daki örneklere benzemektedir. Bu eserler, Anadolu Türk Mimarisi'ne önemli yenilikler getirmemekle birlikte, ayrıntıdaki uygulamalarla kendine has özellikleri bulunan eserlerdir.
Burdur ili Osmanlı dönemi kitabeleri

Tez çalışması kapsamında; Burdur İli'nde Osmanlı Dönemine ait günümüze kadar kitabeleri ile birlikte gelen mezar taşları, cami, çeşme ve sivil konut örnekleri incelenmiştir. Burdur İli sınırları içerisinde bulunan yirmi dört adet cami, dört adet mezar anıtı, üç adet kütüphane, dokuz adet hamam, yirmi iki adet çeşme, beş adet ticari yapı tespit edilmiştir. Doğal ve beşeri faktörlerden dolayı çoğu yapıtlarımızın kitabeleri günümüze intikal edememiştir. Araştırmalarımız doğrultusunda; Müze, Yenice, Eski Değirmen, Üçdibek, Sinan, Mahallesi ve Yeşilova İlçesi Niyazlar Köyü Niyazi Baba Türbe Haziresi'nde bulunan mezar taşlarının, Değirmenler ve Pazar Mahallesi'nde bulunan cami kitabelerinin, Yukarı Pazar, Üçdibek, Akıncı, Değirmenler, Yeni Hamam Caddesi, İstiklal Caddesi Çay Boyun'da bulunan çeşme kitabeleri ve tarihi konak olan Taş Oda'daki pencere alınlık kitabelerinin günümüze kadar gelebildiği tespit edilmiştir. Burdur İli'nde bulunan mezar taşları, cami, çeşme kitabelerinin geneli Osmanlı Dönemi' ne aittir. Mezar taşlarında küfeki taşı kullanılmıştır. Ağıl mezarlığındaki mezar taşları diğerlerinden farklı olarak kitabeleri baş taşı üzerine sonradan monte edilen mermer levha üzerine yazılmıştır. Nadir rastlanan bir örnektir. Mezar taşlarının genelinde süsleme unsurlarına yer verilmemiştir. Mezar taşlarının genelinde, celi sülüs hattı kullanılmıştır. Kitabelerinde şahısların, ölüm yılları, isimleri, dua, şiir, unvan ve meslekleri hakkında bilgiler mevcuttur. Cami, çeşme ve sivil yapılarda kesme moloz taş, mermer, ahşap ve kerpiç kullanılmıştır. Kitabelerinde yapının tarihi, yaptıran kişi ve mimarisini yapan usta hakkında bilgiler yer almaktadır. Genel olarak yazı türü talik ve celi sülüs dür. Bu kapsamda günümüze kadar yok olmadan gelebilen yapıların yerleri tespit edilip, fotoğrafları çekilerek, çizimleri yapılmış, kitabelerinin hem orijinal metni hem transkiripsiyonu yapılarak incelenmiştir.
Isparta merkezde bulunan mezar taşları

'Isparta Merkezde Bulunan Mezar Taşları' konulu tez çalışmasında Isparta merkez ilçe ve bağlı yerleşim yerlerinde bulunan mezarlık ve hazireler taranıp Türk-İslam dönemine ait 106 mezar taşı tespit edilerek katalog oluşturulmuştur. Kapsama alınan 106 örnekten 46 adedi Isparta Müzesi'nde, 14 adedi Karaağaç Mezarlığı'nda, 32 adedi Gülcü Mahallesi Mezarlığı'nda, yedi adedi Yenice-Doğancı Mezarlığı'nda, bir adedi Halife Sultan Mezarlığı'nda, iki adedi Sağaşık Türbesi haziresinde, iki adedi Kavaklı Camii bahçesinde, iki adedi Yakaören Köyü-İsmail Dede Türbesi'nde ve bahçesinde tespit edilmiştir. Bu mezar taşlarından 90 adedi baş şahidesi, beş adedi ayak şahidesi, 11 adedi ise baş ve ayak şahidesinin bir arada olduğu örneklerdir. İncelenen mezar taşlarının 68 adedi erkek mezar taşı, 17 adedi kadın mezar taşı, 21 adedi ise çeşitli sebeplerden dolayı kimliği tespit edilemediği için cinsiyeti belirsiz mezar taşlarıdır. Tez kataloğunda yer alan 106 örnek önce mezar taşı formlarına göre gruplandırılmışlar; ilk grupta gövdelerine, ikinci grupta başlık/tepeliklerine göre alt başlıklar altında toplanarak tasniflenmişlerdir. Daha sonra süsleme özelliklerine göre gruplandırılarak incelenmişlerdir. Baş şahidelerinin hemen hepsinde kitabe mevcut olduğu görülmüştür. Kitabe metinleri, on bir alt başlık altında değerlendirilerek analiz edilmişlerdir. Kitabelerde yer alan tarihleri Hicri takvimden Miladi takvime dönüştürmek için TTK 'tarih çevirme kılavuzu' kullanılmıştır. Mezar taşı örneklerinin büyük çoğunluğunda mermer malzeme kullanılmakla birlikte, az sayıda örnekte yöredeki taş ocaklarından çıkarılan kövke ve andezit taşlarının kullanıldığı tespit edilmiştir.
12. ve 13. yüzyıllarda Batı Anadolu liman kentleri - tarihsel bir yaklaşım

12. ve 13. yüzyıllarda Batı Anadolu liman kentlerinin mercek altına alındığı bu tez çok katmanlı bir okumayla söz konusu liman kentlerinin tarihsel, coğrafi, ticari, mimari ve sanat tarihsel konumlarını ortaya koymaktadır. Bu dönemde 11. yüzyıl sonunda gerçekleşen erken tarihli ve kısa süreli Türk egemenliğini izleyen süreçte, asla eksilmeyen Türk tehdidinin yanı sıra Haçlı Seferleri ile meydana gelen yeni dinamikler ve yaşamları Akdeniz'deki deniz ticaretine bağlı olan İtalyan Deniz Cumhuriyetleri'nin saldırgan politikaları Batı Anadolu'da yer alan liman kentlerinin kaderini belirlemiştir. Konstantinopolis'in Latinler tarafında alınması ve izleyen süreçte kurulan İznik Devleti, Batı Anadolu'yu önemli bir konuma getirmiştir. Adramyttion, Phokaea, Smyrna, Altologo, Anaia ve Palatia ticaret bağlamında öne çıkan kentler olarak göze çarparlar. Bugüne kadar Batılı araştırmacıların yapmış olduğu çalışmalarda göz ardı edildiği görülen Batı Anadolu Liman kentlerinin 12. ve 13. yüzyıllarda doğrudan uluslararası ticarette büyük bir pay sahibi olmasa da, sonu uluslararası ticarete dayanan bölgesel ticarette önemli bir paya sahip olduğu görülmektedir.
Seyyid Battal Gazi Külliyesi

Seyyid Battal Gazi Küliyesi Eskişehir ili'nin Seyitgazi llçesi'nde, şehir merkezinin güney-batısındaki Üçler Tepesi denilen alanda kurulmuştur. 1208 yılında I. Gıyasettin Keyhüsrev döneminde, sultanın hanımı Ümmühan Hatun tarafından yaptırılan iki türbe, bir medrese, bir cami külliyenin ilk yapılarıdır. Ümmühan Hatun'nun kendi adına yaptırdığı türbe ile medrese günümüze ulaşabilmiştir. Diğer iki yapıdan Seyyid Battal Gazi Türbesi ve cami ise, Osmanlı döneminde yenilenmiştir. Bu yapılar dışında iki çilehane ile Kesikbaşlar Türbesi Selçuklu döneminde yapılan yapılarıdır. 1464 yılında yenilen Seyyid Battal Gazi Türbesi ve 1511 yılında yenilenen cami ile birlikte, külliye içinde Osmanlı Dönemi'nde aşhane, fırın, Kırklar Odası, Halife Meydanı, Mihaloğulları Türbesi, Kadıncık Türbesi, önü Hayati ı Odalar, Müderris Odası, Zikirhane, Semahane ve depo yapıları yapılmıştır. Külliye Selçuklu dönemindeki ilk yapı etkinliklerine, Osmanlı Döneminde eklenen yapılarla giderek büyümüş bir yapı topluluğudur. Günümüze orjinal halleri bozulmadan gelmiş Selçuklu Dönemi yapıları, kendi yapı türlerine göre plan akımından grublanabilmektedir. Türbeler eyvan tipi türbeler içinde yer alırlar. Medrese ise, açık avlulu, çift yönden revaklı, tek katlı, iki eyvanlıdır. Osmanlı dönemi yapıları, semahane, Müderris Odası ve Bektaşi Odaları dışında tek mekanlı yapılardır. Semahane, Müderris Odası ve Bektaşi Odaları ise tek mekanlı birimlerin oluşturdukları yapılardır. Seyitgazi yerleşmesinin, Osmanlı dönemi önemli ticaret ve haç yolu üzerindedir. Külliyeye eklenen yapılar ile bu özellik arasında bağantı vardır. Osmanlı dönemi eklemeleri yapı topluluğunu bir menzil külliyesinedönüştürmüştür. 1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın Irak Seferi sırasında Osmanlı Ordusu'nun burada konaklamış ve Matrakçı Nasuh'un külliyenin bir minyatür resmini yapmıştır. Menzil küliyesi olma özelliği merkezi yönetimle bağlantılı bir durum olmasına karşın, külliyede her dönem heterodoks Islami gruplar etkin olmuştur. Günümüzde Hacı Bektaş Külliyesi'nden en büyük ikinci Alevi merkezi olan külliye, yapıları ile sağlam ve bakımlıdır.
2004-2005 yılları arasında İznik Roma tiyatrosunda ortaya çıkarılan erken Osmanlı dönemi Milet işi seramikleri

işi seramikleri formları, yüzey süslemeleri, süsleme kompozisyonları ve yapım teknikleri itibariyle türk sanatında çok önemli bir yere sahiptir. znik Roma Tiyatrosunda ortaya çıkarılan milet işi seramikleri Türk sanatına kattığı yenilikler açısından da büyük önem taşır. Anadolu'nun her bölgesinde her dönemde milet işi seramiklerinin yapımı devam etmiştir. Bu milet işi seramiklerinin Türk sanatında ne kadar önemli bir yere sahip olduğunun en açık şekilde göstergesidir. Türkler erken örneklerde Büyük Selçuklular'ın çini ve seramik sanatına bağlı kalmışlardır. Daha sonra bu sanatı kendilerine özgü bir hale getrirmişlerdir. Türkler Orta Asya Bozkırlarında ve Anadoluda ki yaşamları sırasında doğaya duydukları sevgiyi özlemi milet işi seramik kaplarınayansıtmışlardır. Anadolu'daki Türk Çini ve Seramik sanatı, özellikle XIII.-XIX. yüzyıllar arasında büyük yenilikler göstermiş çeşitli teknik, renk ve desenlerle dünyada, Türk ve slam toplumlarında büyük beğeni kazanmıştır. Günlük kullanım eşyasına bağlı olarak gelişen milet işi seramik sanatı büyük başarılar göstermiştir. Beylikler dönemi Erken Osmanlı döneminde gelişen Milet işi seramikleriOsmanlı Sanatındaki seramikleri renk, desen, sır, ve dekorlama teknikleri açısından büyük oranda etkilemiştir. Bunlar içerisinde znik'te üretilen Milet işi seramikler önemlidir. Bundan dolayı znikRoma Tiyatrosunda çıkarılan milet işi seramikleri incelemeye değerdir. Bursa iline bağlı olan znik, Marmara Bölgesinin Güney Marmara bölümünde bulunmaktadır. Bursaya uzaklığı 75 km. dir. Denizden 85. metre yükseklikte kurulmuş olan znik doğa güzellikleri, seramikleri ve tarihi ile ün yapmıştır. Tiyatro lçenin güney batısında, Selçuk Mahallesinde Saraybahçe mevkiinde znik'içevreleyen surlara 90 m., znik gölüne 400 m. uzaklıkta olup, denizden 98 m., göl seviyesinden 13 m. yüksekliktedir. Tiyatronun doğu-batı uzunluğu 72 m. , kuzey- güneyuzunluğu 67 m. dirznik, Roma, Bizans, Selçuk ve Osmanlı devirlerinde her zaman bilim, sanat ve dini merkez olmuştur. 1206 yılında Bizans mparatoru Theodor Laskaris'in kendini znik'te mparator ilan etmiş olması ile burası Bizans mparatorluğu'nun dini ve kültürel merkezi olmuştur 1331 yılında znik Osmanlı Beyi Sultan Orhan tarafından tamamen Osmanlı sınırları içerisine katılmıştır.16. yüzyıl başlarında Çin'den ipek yolu ile saraya hediye gelen, daha sonra varlıklı kişilercesatın alınan porselenler iznik'te yapımı devam eden Milet işi seramiklerinin önemini azaltmıştır. Sonraki yıllarda milet işi seramik kaplarının yerini çin porselenleri beyaz hamurlu mavi beyazOsmanlı seramikleri almıştır.
Malatya Kırkkardeşler Mezarlığındaki mezar taşları

Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan Türklerdeki mezar taşı geleneği burada İslam dininin etkileri ile değişerek şekillenmiştir. Kırkardeşler Mezarlığı da kendi yöresinde ve civar illerde bu etki ile şekillenmiş örneğine az rastlanan Türk-İslam döneminin erken dönem mezar taşlarını bünyesinde bulundurmaktadır. Döneminin sosyo-ekonomik durumu, siyasi kişilikleri ve sanat anlayışını günümüze ulaştırması bakımından önemli bir boşluk dolduran tarihi nitelikteki bu mezar taşları saygı duyulması gereken bir medeniyetin mirasıdır.
Görsel sanatlarda çözümleme için değer kavramlarının yeri

Sanat ; estetik, sanat tarihi, eleştiri, ruhbilim, felsefe, göstergebilim gibi alanlardan pek çok uzmanın incelemesine konu olmuştur. Her biri kendi alan bilgisini sanat alanına taşımıştır. Özellikle, göstergebilimin gösterge ve işaret kavramları ve yeni eleştirinin 'bizzat sanat eserine yönelme ilkesi' yol açıcı olmuştur. Bu çalışmada sanat eserine, sanata yönelik her alandan getiriler göz ardı edilmeden yeni bir bakış açısına yerleşme olanağı üzerinde durulmuştur: Sanat eserini anlamada değerler bir bakış açısı olabilir mi? Elbette bu soruyu sorar sormaz, konunun yeni olmadığı ileri sürülecektir. Doğrudur. Ancak bu konuda yapılan çalışmalara bakıldığında bunların dağınık ya da çok sınırlı oldukları görülmektedir. Bu yüzden değerler konusuna daha geniş bir perspektiften bakılmaya ihtiyaç olduğu düşünülmüştür. Bu amaç doğrultusunda öncelikle değerin neliği ve çevresindeki, ilişkili olduğu kavramlar dikkate alınmış ve çalışma kuramsal ve uygulama olarak iki bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde değer kavramının genelde hangi akslara,, yani hangi karşıt iki uca oturtulduğu gözlenmiş. Ardından araştırmalara konu edilmiş ya da edilebilecek değer tipleri kısaca ele alınmış, böylece kesin bir sınıflandırma olmasa da, değer tiplerinin uzanımı, sanat eserini anlamada sapmaların ve sanat eserine odaklanmadaki olanakların kabaca da olsa görülmesine fırsat sağlamıştır. İkinci bölümde Hans Baldung'un (1510- 1520) arasına tarihlenen 'Havva, Yılan ve Ölüm' tablosu karşılaştırmalı ve eleştirel bakışla, yalnızca temsili değeri konu edilerek incelenmiştir. Ardından Agnolo Bronzino'nun 'Aşk Alegorisi' (1546) adlı tablosu daha geniş biçimde karşılaştırmalı ve değer kavramları açısından incelenmiştir. Sonuç olarak, sanat eserine yaklaşımda, öznel bakışların, incelemecinin ilgi alanının sanat eserini anlamayı başka alanlara kaydırdığı gözlenmiş ve sanat eserinin sanatı ilgilendiren değer kavramları açısından bütüncül bir incelenmesinin yapılıp yapılmadığını test etme, incelemenin eksik yanlarını nesnel biçimde görme şansı vereceği için bu yöntem olumlu bulunmuştur. Ve değer çözümlemeci yaklaşımın sanat eserini incelemede birincil ve ikincil değerlerin görülmesine olanak tanıdığı düşünülmektedir.
Ahlat Anadolu Selçuklu mezar anıtlarının çizgisel analizi

Ahlat Halife Ömer zamanında 641 de lyaz b. Ganem isimli bir kumandan tarafından Bizanslılardan alınarak İslam ülkelerine katılmış. Zaman zaman Emevilerin ve Abbasilerin eline geçen Ahlat tekrar Bizanslılar tarafından alınmış ve sonradan tekrar Selçukluların eline geçmişştir. Ahlat kültüründe en çok dikkati çeken İslam-Türk medeniyetinin simgesi olan mezar taşlandır. Türk kültürünün bütün öğelerini Ahlat mezar taşlan üzerinde bulmak mümkündür. Selçuklu mimarisinde, kitle ve hacimden önce süs göze çarpar, Mimari bezemelerde özellikle portallerde poligon, birbirine geçmişş daire, sekiz ve on iki uçlu yıldız gibi hendesi unsurlar da geniş ölçüde kullanılmıştır. Taş yontulannda sık rastlanan motiflerden bir diğeri de yıldız geçmelerdir. Ahlat'ın en dikkate değer anıtlan olan Mezar anıtlan - Kümbet ve mezar taşları Ahlat'ı adeta bir açık hava müzesi durumuna getirmiştir. Birkaç çeşit olan bu kümbetlerin, Orta Anadolu Kümbetlerinden farkı çatılı kısımlannın panolara ayrılmış olması ve saçak şeklinde dışanya doğru uzanarak silme ile nihayetlenmiş olmasıdır.
Denizli Babadağ'da Osmanlı Dönemi mezar taşları

Tarih açısından önem arz eden mezar taşları, kültür tarihimizin de en önemli belgesi konumundadır. Taşlar üzerinde yer alan şekiller, işaretler ve yazılar; geçmişş dönemin, sosyal, kültürel, dini yaşantısı hakkında önemli ipuçları veren belgelerdir. Bu belgelerle Anadolu'nun birçok noktasında karşılaşmak mümkündür. Bu merkezlerden biri de Denizli Babadağ mezarlıklarıdır. Babadağ mezarlığında koca bir tarih gün geçtikçe yok olmaktadır; çünkü mezarlık alanında meydana gelen toprak kaymaları, mezarlık içerisinden yol geçirilmesi, taşların yosun tutması ve iklim koşullarının da etkisinden dolayı Babadağ'da koca bir tarih yok olmaktadır. Çalışma yapılırken zamanın büyük bir kısmı mezar taşlarının tespitine ile fotoğrafların çekilmesine harcanmıştır. Kabartma yazıların aşınması, bazı taşların alt kısımlarının toprak altında kalması ve bazı taşların da kırılmış vaziyette olması büyük zorluklar çıkartmıştır. Çalışmalarımızda karşılaştığımız en büyük sorunlardan biri de Babadağ ile ilgili yapılmış çalışmaların az olmasıdır. Çalışmalarımız ile Babadağ'da Osmanlı dönemine ait 1000 mezar taşı tespit edilmiştir. Bu taşlar 18 .-19. ve büyük bir kısmı da 20. Yy. aittir. Babadağ mezar taşları Sarayköy, Buldan ve Denizli mezar taşlarıyla büyük ölçüde benzerlik göstermektedir. Bu mezar taşları içinden sağlam olan, okunabilen ve bezemeli olan 120 mezar taşı çalışmamıza dahil edilmiş ve incelenmiştir. Sonuç olarak Babadağ mezar taşlarının bir kısmının kırıldığı, bir kısmınınsa kötü durumda olduğu tespit edilmiştir. Babadağ'daki mezar taşlarının Manisa ve İstanbul gibi şehirlerde yer alan mezar taşları kadar bezemeli olmadığını, işçilik ve sanatkarlık yönüyle de bu şehirlerden geride kaldığını söylemek mümkündür.
Bizans mimarlığında kapalı Yunan Haçı plan şeması

Bizans mimarisinde birçok farklı plan şeması uygulanmıştır. Özellikle Orta Bizans döneminden itibaren Kapalı Yunan Haçı plan tipinin sıkça yapılarda uygulandığı görülmektedir. Bu plan tipine sahip olan yapılar, dikdörtgen bir zemin planı üzerinde yer almakta; yapının merkezinde dört serbest destek üzerine oturan, pandantif geçişli kubbeli bir bölüm, kubbenin dik eksenlerinde bulunan haç kolları tonoz örtülü olup, çapraz eksenlerinde bulunan köşe odaları tonoz veya kubbe ile örtülüdür. Yapılar genel olarak pramidal bir fonksiyona sahiptirler. Planın ortaya çıkması konusunda liturjik ihtiyaçları ve dönemin mimarisinde estetik ihtiyaçları da gözeterek oluşturulduğu söylenebilir. Kapalı Yunan Haçı planı farklı biçim ve tiplerde görülmektedir. Farklı araştırmacılar tarafından sütun sayılarına göre, naos ve bema ilişkisine göre farklı tipoloji önerileri getirilerek plan tipi araştırılmıştır. Ek olarak bu plan tipinin kökeni, gelişimi, ilk örnekleri ve çeşitlemeleri hakkında da farklı görüşler öne sürülmektedir. Tez kapsamında Kapalı Yunan Haçı plan şemasında olan kiliseler toplu bir çalışma olarak detaylı bir şekilde incelenmiş olup yeni bir tipoloji önerisi getirilmeye çalışılmıştır.
Diyarbakır ili köprüleri

İnsanoğlu var olduğundan bu yana çeşitli ihtiyaçlarının giderilmesi sebebi ile mimarlık tarihi adına önemli eserler vermiştir. Barınma ihtiyacı ile evler, savunma ihtiyacı için inşa edilen şehir surları ve kaleler ile şehir dokuları oluşturulmaya başlamıştır. Tüm bu gelişmeler, sosyal hayata dinamizm katmış ve artan ticari gelişmeler, ticaret yollarının oluşmasına sebebiyet vermiştir. Ticari yol ağları ulaşımı zorunlu kılmış ve topografyadan kaynaklanan ulaşım sorunlarının aşılması için köprüler inşa edilmiştir. İlk çağlarda ağaç dalları ve sarmaşıklar ile tabiatın zorlu koşulları olan su, çukur veya vadiler aşılmaya çalışılmış sonrasında inşa malzemesi olarak taşın kullanılması, gelişen mimarlık, mühendislik bilgisi masif ve çok daha dayanıklı köprüler inşa edilmesine olanak vermiştir. Güneydoğu'nun en önemli şehirlerinden biri olan Diyarbakır'ın, ele geçirilen arkeolojik kalıntılar ışığında dünyanın en eski yerleşim yerlerine ve çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapmış olması, şehrin ilk çağlardan bu yana önemini koruduğunu göstermektedir. Önemli bölgelerin birbirine bağlandığı ana yollar üzerinde bulunması Diyarbakır'a tarihi boyunca stratejik bir önem katmıştır. Bu nedenle önemli kültür ve ticaret merkezi konumunu her dönemde korumuştur. Stratejik önemi, ticaret yolları ve gelişmiş akarsu ağı çok sayıda köprü inşa edilmesini de beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada Diyarbakır merkez ve ilçelerinde, farklı dönemlerde inşa edilmiş olan Diyarbakır Köprülerinin hangi döneme ait olduğu, mimari tanımları, inşa, malzeme ve teknik özellikleri, süsleme özellikleri, geçirdiği onarımlar, tarihsel süreç içerisindeki pozisyonların belirlenmesi ile farklı dönemlerde inşa edilen yapılardan hareketle, köprü mimarisinin gelişimi konusunda tespitlere varılması amaçlanmıştır.
Mardin Müzesi'nde bulunan Osmanlı Dönemi silah ve erkek aksesuarları

Çalışmamızın kapsamını oluşturan Mardin Müzesi Osmanlı Dönemi silah ve erkek aksesuarları olup, teknik, süsleme, form, malzeme gibi birçok açıdan incelenerek ele alınmıştır. Osmanlı yaşantısıyla bütünleşmiş olan eserler, silahlarda kılıç, kama ve hançerlerdeki yüksek kalitede çeliğin kullanılması, süslemeleri ve teknikleriyle çeşitlilik göstermektedir. Özellikle aksesuarda kendini gösteren eserler, üzerlerinde farklı yazı hatlarıyla ayetler, isimler ve lafzlar bulundurarak inancında etkisini ortaya koymaktadır. Araştırma konumuzun daha iyi anlaşılması için değerlendirme ve karşılaştırma yapılarak, Anadolu'nun çeşitli yerlerine ait örneklerle eserlerin benzer ve farklı yönleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son evresinde ise tanıtılmış eserlerden yola çıkılarak, elde edilen bilgilerden bir sonuca varılıp anlatılmıştır.