Ağsal öğrenme ortamlarında sosyal ağ yapısı ve sosyal olabilmenin öğrenci bağlılığı üzerindeki etkisi

Bu çalışmanın temel amacı ağsal öğrenme ortamlarındaki sosyal ağ yapısı ve sosyal olabilmenin öğrenci bağlılığı üzerindeki etkisini incelemektir. Bunun için ilk olarak öğrencilerin ağsal bir öğrenme ortamında sosyal ağ yapısı çeşitli değişkenler doğrultusunda incelenmiştir. İkinci olarak bu ağ yapısı içerisinde sosyal olabilme algılarının, kişilik özelliklerinin ve sosyal ağ yapısı içerisindeki konumlarının öğrenci bağlılığı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışma iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşamada pilot bir uygulama gerçekleştirilmiş, ikinci aşamada ise uygulama yapılmıştır. Pilot uygulama Başkent Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenliği bölümü Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme dersini alan 26 öğrenci ile yürütülmüştür. İkinci uygulama ise Başkent Üniversitesi Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme dersi alan 107 öğrenci ile yürütülmüştür. Uygulama 14 haftalık süreçte ağsal bir öğrenme ortamı olan ELGG üzerinden ve yüz yüze gerçekleşmiştir. Çalışmada öğrenci bağlılığını belirlemek amacıyla Sun ve Rueda (2012) tarafından geliştirilmiş olan Öğrenci Bağlılık ölçeği Türkçe'ye uyarlanmıştır. Ölçeğin geçerlik çalışması için doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik çalışması için ise Cronbach alpha iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Öğrencilerin sosyal olabilme algılarını belirlemek amacıyla ise Algılanan Sosyal olabilme ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik çalışması için açımlayıcı faktör analizi, güvenirlik çalışması için ise Cronbach alpha iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Sonuç olarak geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanmış iki ölçme aracı ortaya konmuştur. Kişilik özelliklerini belirlemek amacıyla ise Bacanlı, İlhan ve Aslan (2009) tarafından geliştirilen Beş Faktör Kuramına Dayalı Kişilik Ölçeği kullanılmıştır. Öğrencilerin sosyal ağ yapısı içerisindeki konumlarını belirlemede ise tartışma ortamından elde edilen veri matrisleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde ağsal öğrenme ortamının sosyal ağ yapısını belirlemek amacıyla sosyal ağ analizi yapılmıştır. Bu kapsamda öğrenciler arasındaki iletişim yoğunluğu ve derece merkeziliği incelenmiştir. Sosyal olabilme algılarının, kişilik özelliklerinin ve sosyal ağ yapısı içerisindeki konumlarının öğrenci bağlılığı üzerindeki etkisini incelemek için yapısall eşitlik modeli kurulmuştur. Son olarak öğrencilerin tartışma ortamındaki mesajlarına içerik analizi yapılmıştır. Verilerin analizi sonucunda tüm gruplarda en az iletişim yoğunluğunun ilk hafta olduğu görülmektedir. En fazla iletişim yoğunluğu üçüncü ve altıncı grup dışındaki diğer gruplarda ders sorumlusunun katılmış olduğu hafta yaşandığı görülmektedir. Tüm grupların haftalara göre genel ağ merkezilik değerlerine bakıldığında % 30 ile %60 arasında değiştiği görülmektedir. Öne sürülen modelde öğrenci bağlılığı ile hem sosyal olabilme algısı hem de kişilik özellikleri arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğu görülmüştür. Ancak öğrenci bağlılığı ile konum arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Öğrenci bağlılığı ile sosyal olabilme algısı arasındaki bağlantı katsayısı 0 ,71'dir. Öğrenci bağlılığı ve kişilik özellikleri arasındaki bağlantı katsayısı ise 0 ,29'dur. Öğrenci bağlılığı üzerinde en güçlü etkiyi sosyal olabilme algısı göstermiştir. Model, öğrenci bağlılığındaki varyansın % 61'ini açıklanmıştır. Ağın merkezine yerleşen ve ağın dışında kalan öğrencilerin mesajları incelendiğinde en fazla görevle ilgili konuşmalar yaptıkları görülmüştür. Ancak ağın dışında kalan öğrencilerin görevle ilgili olmayan paylaşımlarının ağın merkezindeki öğrencilere göre daha fazla olduğu dikkati çekmiştir.