turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Yunus Emre Dİvanı'nda Anasır-ı Erba'a

İnsanlar çağlar boyunca varlığın dört unsuru olarak adlandırılan 'toprak, su, hava ve ateş ' kavramlarına derin anlamlar yüklemiş; hayatı bu doğrultuda anlamaya ve yaşamaya çalışmışlardır. Çevrelerindeki varlıkları ve cereyan eden olayları gözlemlediklerinde toprağın su olmayınca kuruduğunu, havanın ateşi alevlendirdiğini, ateşin ise suyun gücüne karşı aciz kalıp ona boyun eğdiğini ve söndüğünü görerek bu unsurların devamlılıklarını sağlamada birbirlerine sürekli ihtiyaç duyduklarını, birbirlerini tamamladıklarını keşfetmişlerdir. Bu keşiften hareketle de varlığın ilk özünü daima toprak, su, hava ve ateşten ibaret olan 'Anasır-ı Erba'a'ya dayandırmışlardır. Bu çalışmada varlığın yegane kaynağı ve özü olarak kabul edilen 'Anasır-ı Erba'a' kavramının XIII. yüzyıl Türk edebiyatının en önemli mutasavvıf şairlerinden olan Yunus Emre'nin Divanı'nda ne tür bir hayal gücüyle algılandığı, hangi tasarımlara konu edildiği, sembollerle nasıl anlatıldığı divan şiirinin ve tasavvuf edebiyatının olanaklarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yunus Emre Anasır-ı Erba'ayı oluşturan unsurları ve onlara çağrışım yapan diğer unsurları doğrudan ya da dolaylı bir şekilde yalın olarak, birleşik kelimelerde, soyut ve somut olarak kullanmıştır. Ayrıca yaradılıştaki sırrı da ihtiva eden 'Anasır-ı Erba'a' kavramına ve diğer unsurlarına olumlu, olumsuz ve tasavvufi derin anlamlar yüklemiştir. Bunu yaparken Anasır-ı Erba'ayı oluşturan unsurların birbiriyle olan zıtlık durumundan da büyük ölçüde faydalanmıştır. Sonuç olarak Yunus Emre, Türkçe Divanı'nda Anasır-ı Erba'ayı kendine özgü tasavvurlarla, geniş boyutta ve sağlam bir kurguyla Türkçe hassasiyetini de ön planda tutarak ele almıştır.
Sabah gazetesinin (1876-1877) inceleme açıklamalı indeks ve seçilen metinlerin Latin harflerine aktarımı

Bu tez çalışmasında 1876- 1877 yılları arasında yayımlanmış olan Sabah gazetesinin 1 -309. sayıları incelenmiş ve konulara göre açıklamalı indeksi yapılmıştır. İmtiyaz sahibi Papadopulos isimli bir Rum olan Sabah'ın ilk 256 sayısının muharriri ve iltizam sorumlusu Türk dili ve edebiyatındaki çalışmalarıyla tanınmış olan Şemseddin Sami'dir. Sabah, 309 sayıda bir kez Matbuat İdaresi tarafından kapatılmış ancak 10 gün sonra affedilerek kaldığı yerden yayım hayatına devam etmiştir. Temel prensibi açık ve anlaşılır bir lisanla okurları sıkmayacak uzunlukta haberler yayımlamak ve ucuz olmak olan Sabah gazetesinin maddi sıkıntılar yüzünden iki kez yayımına ara verdiği görülmüştür. Şemseddin Sami'nin gazeteden ayrılması ile Sabah'ı kimin çıkardığı bilinmemekte ancak sahib-i imtiyazının yine Papadopulos olduğu anlaşılmaktadır. Matbuat tarihinde önemli bir yere sahip olan yayıncı Mihran ise 123. sayıya kadar Sabah'ın müdürüdür. 93 harbi öncesi Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu koşullar, Balkanlarda başlayan bağımsızlık mücadelesi, Avrupa Devletleri ile Osmanlı Devleti'nin siyasi ilişkileri, Rusya ile Osmanlı Devleti'ni savaşa sürükleyen nedenler ve olaylar hakkında detaylı bilgileri Sabah gazetesinde bulabiliyoruz. İndekste 14 .000'den fazla haber birkaç cümle ile açıklanarak o dönem hakkında bilgi edinmek isteyen araştırmacılar için bir kaynak olmak amaçlanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise gazetede sanat, polemik, tenkit, basın, dil ve edebiyat gibi konulardaki yazıların günümüz Türkçesine aktarılmış hali yer almaktadır. Dönemin eğlence hayatını gösterir tiyatro ve konser ilanları da son bölüme eklenmiştir.
Emine Işınsu'nun tarihİ romanları üzerinde bir inceleme

Bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi yazarlarından Emine Işınsu'nun tarihi roman niteliği taşıyan dört romanını ele alarak bu romanları vak'a, şahıs kadrosu, mekan ve zaman açısından inceledik. Yapılan tarihi roman tanımlarından hareketle; yazarı tarafından gözlenmemiş, hadiselerigerçeğe yakın, sanatsal bir biçimde aktaran romanları çalışmamıza dahil ettik. Tarihi roman; tarihin bir yansıması değil, tarihin kurgulanarak yenidenyorumlanmasıdır. Emine Işınsu, bu görüşe bağlı kalarak geçmişşe hem o devringözüyle, hem de şimdiki yaşam felsefesiyle yaklaşmış; tarihi vak'aları, kahramanları, zamanı ve mekanı çağın atmosferine uygun bir biçimde sunmuştur. Ak Topraklar'daTürklere Anadolu'nun kapılarını açan Malazgirt zaferi tarihsel gerçeklik altında sunulmuştur. Son dönemde yazdığı Bayram ve Bukağı'da büyük mutasavvıflardan Hacı Bayram Veli ile Niyazi Mısri'nin yaşamı ve öğretilerine değinilmiştir. Cumhuriyet Türküsü'nde ise, Milli Mücadele yıllarının heyecanı ele alınmıştır. Sosyalgerçeklerden oluşan zaman ve mekan, tarihi ve kurmaca kahramanlarla bütünleşmiştir. Eserlerde, işlenen döneme uygun bir dil tercih edilmiştir.
Şemsettin Sami'nin 'Kamus-ı Fransevi' sindeki edebi terimler üzerine bir araştırma

'Şemsettin Sami'nin Kamus-ı Fransevi'sindeki Edebi Terimler Üzerinde Bir Araştırma' adlı Yüksek Lisans çalışmamızın birinci bölümünde, 'Kamus-ı FransevT'deki dil ve edebiyatla ilgili terimler taranarak bulunmuş ve bu terimler, Arap alfabesinden Latin alfabesine aktarılmıştır. İkinci bölümde Fransızca-Osmanlıca olan bu sözlük üzerinde tam tersi bir çalışma yapılarak Osmanlıca-Fransızca bir sözlük elde edilmiştir. Varılan sonuçlan şöyle özetleyebiliriz: 1- Fransız retoriği ile Türk belagati arasında büyük benzerlikler bulunmasına rağmen farklı tasnif sistemlerine sahiptirler. Bunun sonucu terminolojiye yansımış ve terimler kapsam yönünden farklılaşmıştır. 2- Fransızca terimlerin bazılarının Türkçe tek terimle karşılanamadığı görülmüştür. 3- Birçok Türkçe terimin de Fransızca tek bir terimle karşılanamadığı görülmüştür. 4- Bazı genel terimlerin iki dilde tamamen örtüştüğü gözlenmiştir. 5- İki terminoloji arasında şöyle bir paradoksun bulunduğu tespit edilmiştir: Osmanlıca'da sinonim terimler, Fransızca'dan daha çoktur. Buna karşılık Fransızca terimler sinonim olmaktan ziyade 'oppositionneF'dir; yani mukabiliyet ilişkisi içindedir. Bu dunun Fransızca terimlerin daha belirgin ve kesin olmasını sağlamaktadır. 6- Fransızca'da farklı olgulan ifade eden terimlerin sayısı, Osmahca terimlerden fazladır ve bu terimlere karşılık bulunması gerekmektedir. Şemsettin Sami, farklı olgulan ifade eden bu Fransızca terimleri çok zaman tanımlamakla yetinmiştir. Bu terimlerin günümüz Türkçe'sinde de hala karşıhklan yoktur.
Hacı Selim Ağa Kütüphanesi Hüdaİ Efendi koleksiyonu 1313 numaralı şiir mecmuasının edebiyat tarihindeki yeri

Çalışmamızda Hacı Selim Ağa Kütüphanesi Hüdai Efendi Koleksiyonu 1313 numara ile kayıtlı şiir mecmuası incelenmiştir. Çalışmamızda incelenen mecmuanın edebiyat tarihimizdeki yeri, mecmuada yer alan manzum ve mensur eserlerin gün yüzüne çıkartılıp, tespit edilmesi ve edebiyat literatürümüze kazandırılması hedeflenmiştir. Bu çalışma, mecmuayı istinsah eden kişinin şiir ve inşa bakımından kendi beğenisini yansıtan eserleri derleyerek eserini oluşturduğunu ortaya koymuştur. Mecmuada müstensihin belli bir tertip düzenine uymadığı tespit edilmiş ve manzum eserlerin yanında didaktik özelliğe sahip fevaid ve dini bilgilerin verildiği mensur olarak yazılmış çeşitli yazıların yer aldığı tespit edilmiştir.
Sinan'ın Hoca-name Mesnevİsi: Metin - inceleme - dizin

Türk Edebiyatı, asırları kaplayan süreçte birbirinden farklı alfabelerle yazılan sayısız eserleri çatısı altında toplamıştır. Bu eserler, edebi yönleri ve içerikleri ile edebiyat biliminin kaynağı olmuştur. Türk edebiyatı tarihi boyunca edebiyatın değişen, gelişen çizgisini takibi ve bütünlüğü sağlamak için Arap harfiyle yazılan metinlerin bugünkü alfabe ve dile aktarımı büyük önem taşımaktadır. Bu amaca yönelik çalışmalar yapılmış, edebi eserlerin büyük bir bölümü Latin harflerine çevrilmiştir. Uzun anlatılar için kullanılan mesnevi nazım şekli ile Türk edebiyatında, 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar farklı türlerde sayısız eserler verilmiştir. 13. yüzyılda Anadolu sahasında ilk örneğini veren mesnevi, son örneğine kadarki süreçte gelişim ve değişim içerisinde olmuştur. Bu değişimler hem biçim hem de içerikte kendini göstermektedir. Anlatılan konuların çeşitliliği ve uzun anlatıma elverişliliği bakımından birer kültür hazinesi niteliği taşıyan, aynı zamanda Türk edebiyatı bünyesinde bir mesnevi edebiyatını oluşturan bu ürünlerin büyük bir bölümü Latin harfleriyle bugünkü okuyucu ve araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Yazma eser kütüphanelerinde az sayıda da olsa araştırmacıların ilgisini bekleyen mesneviler mevcuttur. Bu eserlerin ilgiden uzak kalmasına sebep olan ana etkenler yazarının belli olmaması, yazarı belli olsa bile kimliğinin tespiti noktasında yetersiz kaynağa sahip olmasıdır. Buna tipik bir örnek de Sinan'ın Hoca-name'sidir. Bu çalışmada da 15. yüzyıl Anadolu sahasında yazılan, kendi türünde tek olan Hoca-name adlı mesnevi iki ana başlık altında ele alınmıştır. İnceleme ve transkripsiyonlu metin bölümleri olmak üzere oluşan çalışmada önce metin Arap harflerinden Latin harflerine çevrilmiştir. İnceleme bölümünde eserin adı, yazarı, türü, muhtevası, şekil özellikleri, beslendiği kaynaklar ve yazım özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın başında inceleme daha sonra da transkripsiyonlu metin verilmiştir. Eser, konusu ve dili ile 15. yüzyıl mesnevilerinin özelliklerini taşımakta ve nasihatname türünün yeni bir örneği olarak mesneviler arasında yerini almaktadır
Tercüme-i Divan-ı Ahmed-i Yesevi'nin metin dilbilim açısından incelenmesi

Bu çalışmada, 11. yüzyıl Karahanlı Türkçesi dönemine ait eserlerden Divan-ı Hikmet'in bir tercümesi olan, Tercüme-i Divan-ı Ahmed Yesevi Kuddise Sırruh metindilbilim yöntemleriyle tahlil edilmiştir. Çalışma, üç ana başlık halinde yapılmıştır. Giriş bölümünde, dilbilimin ve metindilbilimin tarihçesi ve temel özellikleri; Ahmed Yesevi, Tercüme-i Divan-ı Ahmed Yesevi Kuddise Sırruh eseri ve eserin mütercimi genel anlamda tanıtılmıştır. Sırasıyla Bağdaşıklık ve Tutarlılık başlıklarını taşıyan ikinci ve üçüncü bölümde, ele aldığımız eser metindilbilim yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu üç bölümün ardından metnin anlama dayalı bir dizini hazırlanmış; ardından ele alınan eserin transliterasyonlu hali ve tıpkıbasımı çalışmamıza dahil edilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde dilbilimin ve metindilbilimin tanımları, günümüze kadarki gelişim süreçleri, bu alanlarda yapılan incelemeler ve yazılan eserler hakkında genel hatlarıyla bilgi verilmiştir. Ayrıca yine bu bölümde Tercüme-i Divan-ı Ahmed Yesevi Kuddise Sırruh eserinin daha iyi anlaşılabilmesi için, eserin yazarı; yazarın hayatı, menkıbeleri, görüşleri, Yesevilik, yazıldığı dönem, yazılma sebebi, içeriği ve Ahmed Yesevi'nin diğer eserleri hakkında bilgi verilmiş olup, metindilbilimsel yönden incelenen eser de tanıtılmıştır. Çalışmanın asıl bölümünü oluşturan kısımda ise, bağdaşıklık ve tutarlılık başlıkları altında metnin incelemesi yapılmıştır. Birinci bölümde, bağdaşıklık başlığı altında dilsel öğelerle, beyitlerden ve bölümlerden sağlanan ilişki açıklanmıştır. İkinci alt başlıkta, kelimelerin anlam alanı, metindeki eksiltiler ve eksiltilerin özellikleri incelenmiştir. Metindilbilimsel incelemenin ikinci bölümünde, tutarlılık başlığı altında metindeki anlamsal ve mantıksal bağıntıları sağlamak, önceki bilgilerin desteklenmesi ve devam ettirilmesi amacıyla kullanılan bağlaçlar incelenmiş olup, bunların cümleye katmış oldukları ekleme, karşıtlık, zaman, koşul, açıklama, amaç, sebep-sonuç, denkleştirme-karşılaştırma-seçme ölçütlerine göre incelenmiştir. Çalışmanın inceleme bölümünde, önce teorik bilgiler verilmiş olup, daha sonrasında bu bilgiler metinden seçilen örnek beyitlerle gösterilmiş ve gerekli olan açıklamalar yapılmıştır. İncelememizden elde ettiğimiz veriler Sonuç başlığı altında özetlenmiştir.
Destavİz-i Daniş tenkitli metin ve inceleme ( s. 180 - 366 )

Yavuz Sultan Selim'in XVI. yüzyılda kaleme aldığı Farsça Divanı, XIX. yüzyıldan sonra şerh edilmeye başlanmıştır. Bu şerhlerden biri de Manastırlı Daniş Ahmed Efendi'nin Destaviz-i Daniş adlı eseridir. Dört bölümden oluşan bu çalışmamızın başında; şerh, şerh edebiyatı ve divan şerhleri hakkında bilgi verilen giriş bölümü yer alır. Birinci bölümde Yavuz Sultan Selim ve Türk Edebiyatı'nda Yavuz Sultan Selim Divanı şerhleri; ikinci bölümde Manastırlı Daniş Ahmed Efendi'nin hayatı ve eserleri; üçüncü bölümde çalışmamızın esasını oluşturan Destaviz-i Daniş'in incelemesi yapılarak Manastırlı Daniş Ahmed Efendi'nin şerh üslubu hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde Destaviz-i Daniş'in tenkitli metni ortaya konularak ardından sözlük - dizin ve özel adlar dizinine yer verilmiştir.
Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitaplarında metinsel-aşkınlık

Çalışmada, 2016- 2017 eğitim öğretim yılında MEB tarafından hazırlanan ortaokul (5-8. Sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitaplarındaki etkinlikler/sorular metinsel-aşkınlık bağlamında incelenmiştir. Etkinliklerin ve soruların değerlendirilmesinde Gerard Genette'nin metinsel-aşkınlık ilişkilerini tanımlamak için kullandığı 5 ayrı ilişki biçimi esas alınmış; 'inetinsel-aşkınlık'a dayanan etkinliklikler/sorular, özellikleri bakımından 'inetinlerarasılık/iç metinllilik ', 'yan-metinsellik/ek metinlilik, 'yorumsal üst-metinsellik/dış metinlilik ', 'üst-metinlilik/tip metinlilik ' ve 'ana-metinsellik/art metinlilik biçimlerine göre tasnif edilmiştir. Çalışmada öğrencilerin etkinlik ve sorular üzerinden ürettikleri sözlü, yazılı ve görsel ürünlerin 'inetinsel-aşkın' bir alanda, araç-metinlerle ilişkili olduğu, öğrencilerin araç-metinlere bağlı olarak, onlar üzerinden sözlü, yazılı ve görsel ürünler ortaya koydukları gerçeğinden hareket edilmiştir. Öğrencilerin, çalışma kitaplarındaki etkinlikler ve sorulara bağlı olarak yarattıkları ürünlerle araç-metinler arasında nasıl bir metinlerarası ilişki olduğu ele alınmıştır. Diğer bir ifadeyle kaynak metin özelliği taşıyan araç-metin ile öğrencilerin araç-metinlerle ilgili etkinlikler ve sorular üzerinden ortaya koydukları sözlü, yazılı ve görsel ürünlerin metinlerarası ilişkiler bağlamında hangi düzlemlerde ilişkili olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmamız, nitel bir araştırmadır ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitapları belge tarama yöntemiyle incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu bağlamda metinsel-aşkınlık'a dayanan etkinlik ve soruların tabloları yapılmış ve bu tablolara yansıyan veriler ışığında metinlerin, etkinliklerin ve soruların metinsel-aşkınlık yönünde gösterdikleri özellikler ve bilişsel becerilerle ilintisi analiz edilmiştir. Böylece metinlerin, etkinliklerin ve soruların içeriksel, dilsel ve biçimsel özellikleri irdelenmiş buna ek olarak da Türkçe öğretimine dair 'inetinsel-aşkınlık' bağlamında çıkarımlar yapılmıştır.
Tarançi halk edebiyatından örnekler

Doğu Türkistan coğrafyası ve Uygurlar tarih boyunca farklı milletlerin işgaline uğramıştır. Çalışmamızın konusu, Rus araştırmacı Nikolay Nikolayeviç Pantusov'un, XIX. yüzyılda Rusların Doğu Türkistan işgali yıllarında Uygurlar'a ait halk anlatılarını derleyip 'Tarançi Halk Edebiyatından Örnekler ' adıyla 1909 yılında Kazan'da yayımladığı eseridir. Uygur Türkçesiyle yazılan eserin içerisindeki edebi türler kendi başlıkları altında transkrip edilmiş, Türkiye Türkçesine aktarılarak biçim ve içerik özellikleri bakımından incelenmiştir. Uygur sözlü edebiyat geleneğine ait olan bu edebi mahsuller Uygur kültürünü, ananelerini ve sözlü edebiyatının dinamizmini ortaya koymuştur.
Bir yazarın penceresinden savaş: Balkan savaşları ve Ömer Seyfettin

Dünya tarihinin bilinen en önemli dönüm noktaları savaşlardır. Savaşlar ise trajik ve dramatik karakteri ile edebiyatın ana kaynaklarından biridir. Savaş olgusu üzerinden savaşın edebiyatla olan ilişkisi üzerinde duran çalışmamızda, Osmanlı İmparatorluğunun en uzun yüzyılının sonunda, Balkan savaşları özelinde, savaşa ve edebiyatına şahit bir yazarın gözünden savaşın siyasi ve sosyal yansımaları incelenmiştir. Savaş olgusunun dünya ve Türk edebiyatındaki yansımaları ve Türk savaş edebiyatının varlığı tartışmaları çalışmamızın birinci bölümünü oluşturur. İkinci bölümde ise Asker bir aileden gelen ve kendisi de bir asker olan, özellikle II. Meşrutiyet'in ilanından sonra görev yaptığı Rumeli/Balkan coğrafyasında yaşanan siyasi gelişmelerin, çatışmaların yakın tanığı modern Türk hikayesinin öncü isimlerinden Ömer Seyfettin'in Hayatı, Balkanları konu alan hikayelerinden yola çıkarak Balkan savaşları öncesi ve sonrası balkanların durumu ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Balkan savaşları üzerinde durularak hikayeden gerçeğe bir geçiş yapılmıştır. Bu bölümde Ömer Seyfettin'in Balkan Savaşları Hatıratından da yararlanılarak savaş yıllarında balkanlar ve ordunun durumu üzerinde durulmuştur. Balkan savaşları sonucu yaşanılan hezimetin Osmanlı İmparatorluğunun fikri ve siyasi yapısındaki bir yansıması olan göç ve 'öteki' üzerinden oluşan, milli bir benlik inşası sürecinin Ömer Seyfettin'in eserlerindeki yansımaları ışığında ele alınmıştır.
Özbek yazar Mirzakelan İsmailİ'nin 'FärğÅnä täng Åtgunçä ' adlı romanının incelemesi

Bu tezde Özbek yazar Mirzakelan İsmaili'nin 'Farg ona Tong Otguncha ' adlı roman üçlemesinin birinci kitabı olan 'Qa r Guldurosi ' üzerinden verilen örneklerle Özbek Türkçesinin morfolojisi çalışılmıştır. Eser Sovyet döneminde yazılmakla beraber Ekim Devriminin arifesinde Özbek halkının verdiği bağımsızlık ve eğitim mücadelesini anlatmaktadır. 'İnceleme, Metin, Sözlük, Ek' bölümlerinden oluşan tezde, eserin muhtevası ile yapım ve çekim ekleri, fiil, sıfat, zamir ve zarf gibi kelime türlerine metinden örnekler verilerek Özbek Türkçesinin şekil bilgisi incelenmiştir. Metin bölümünde eserin transkripsiyonu yapılmıştır. Sözlük bölümünde ise metindeki kelimeler Türkiye Türkçesinin alfabetik sıralamasına uygun olarak sıralanıp anlamları verilmiştir. Tezin sonundaki Ek kısmında metnin aslı yer almıştır. Türkiye'de kendisi ile ilgili hiçbir bilgiye rastlanmayan Mirzakelan İsmaili ve eserleri hakkında önemli bilgiler vermesi bakımından çalışma ayrıca önem arz etmektedir.
Gelenekten modern-postmodern anlatıya Çanakkale romanları

Bu çalışma gelenekten modern-postmodern anlatıya Çanakkale romanlarının tahlilidir. Çanakkale Savaşı müstakil olarak romanlarda uzun süre ele alınmamış ancak son yıllarda işlenmeye başlanmıştır. Bu çalışmada diğer tarihi romanlara ve postmodern romanlara değinilmeyecektir. Yalnızca Çanakkale Savaşı'nın ele alındığı romanlar biçim, muhteva, üslup bakımından incelenecektir. Çalışmanın giriş kısmında roman, romanın ortaya çıkışı, Türk edebiyatında roman, tarihi romanlar, Türk edebiyatında tarihi romanlar, geleneksel anlatıya bağlı tarihi romanlar ve modern-postmodern tarihi romanlar hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Türk Edebiyatında Öyküsünü Çanakkale Savaşlarından Alan Türk Romanları, Çanakkale Savaşlarını Ele Alan Romanlarda Kurgu Ve Gerçeklik ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Çanakkale Savaşlarının anlatıldığı romanlar; muhteva, biçim, anlatıcı ve bakış açısı, olay örgüsü, şahıslar kadrosu, mekan, zaman, üslup, anlatım teknikleri, söz varlığı bakımından tahlil edilmiştir. Sonuç kısmında ise tahlil sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiş, çalışmanın ekler bölümünde incelenen romanların kısa özetleri verilmiştir.
Aalı Tokombayev'in Kanduu Cıldar adlı manzumesinde edatlar

Kanduu Cıldar romanı, Kıpçak grubu Türk lehçeleri arasında yer alan Kırgız Türkçesi ile yazılmış Kırgız edebiyatının önemli eserlerinden biridir. Çarlık Rusya'nın Kırgızlara yaptığı katliam döneminde yaşamış Kırgız şair/yazar Aalı Tokombayev'e ait olan eserin konusu bu katliamlardır. Konusu bakımından böyle önemli bir eser, lehçe çalışmalarında da değerli bir malzeme olmuştur. Çalışmamızda Türk dilinin kapsamlı bir konusu olan edatlar çalışması, eser ile bir araya getirilmiştir. Eserde tespit edilen edatlar, kullanıldıkları yerde kazandıkları anlam ve cümle içerisinde gördükleri görevler dikkate alınarak incelenmiştir.
Oğuz grubu Türk lehçelerindeki cümlelerin mantıksal yapısı

ABİD Sebine, Oğuz Grubu Türk Lehçelerindeki Cümlelerin Mantıksal Yapısı, Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. Berdi SARIYEV, 260 s. Dünya olgulardan oluşuyorsa, dil de cümlelerden oluşmaktadır. Zihindeki her düşünülen cümleyle ifade edilir. Cümle, olgunun, gerçekliğin resmi olduğu için, cümlenin doğru veya yanlış olduğunu gerçeklik ile cümleyi karşılaştırarak anlaşılabilir. Cümle söz diziminin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Cümleyi tam izah etmek için sözdizimsel yöntemlerden başka, ilk önce semantiğe başvurmak gerekir. Cümle, mantıksal sözdizimsel yönüne değinmeden ciddi şekilde araştırılamaz. Bu bakımdan cümlenin mantıksal yapısıyla ilgili verimli şekilde araştırılmasına XX. yüzyılın 60'lı yıllarından başlanılmıştır. Bugüne kadar Oğuz Grubu Türk Lehçelerinde cümle üzerinde yapılmış çalışmalar yalnız cümlenin yapısı, cümledeki öğelerin bulunmasına yönelik çalışmalar olmuştur. Bu lehçelerdeki cümleler mantıksal olarak ele alınıp incelenmemiş, mantıksal tahlili üzerinde durulmamıştır. Oysa cümle insanın düşüncelerini, duygularını ifade ettiği bir kelime dizisidir. Cümle fikri ifade ettiği için bu yönden cümleyi ele almak gereklidir. Bu çalışmada Oğuz Grubu Türk lehçelerindeki basit cümlelerin mantıksal yapısının tahlili yapılmıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Oğuz Türkleri ve lehçeleri ve bu lehçelerinin cümle yapısı, basit cümlenin tarihi, basit cümlenin türleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde mantığın amacı, mahiyeti, uygulama alanları, mantıkta kavramlar, önermelerle ilgili bilgiler yer almıştır. Üçüncü bölümde cümlenin mantıksal yapısı ilgili bilgi, Oğuz Grubu Türk Lehçelerinin cümlelerini anlam yönünden tahlili için yeni bir yönteme başvurarak Türkiye Türkçesi için Nutuktan, Azerbaycan Türkçesi için, M. E. Resulzade'nin 'Esrimizin Seyavuşu' eserinden basit cümle örnekleri, Türkmen Türkçesi için 'Ruhname' eserinden ve Gagavuz Türkçesi için çeşitli edebi eserlerden basit cümle örnekleri seçilerek bunların mantıksal tahlili yapılmıştır.
Divan edebiyatında nazirecilik geleneği ve Hevayİ'nin nazirelerinden oluşan divanı

Yüksek Lisans Tezi Divan Edebiyatında Nazirecilik Geleneği ve Hevayi'nin Nazirelerden Oluşan Divanı Sinan YILDIRIM Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 2004; Sayfa : XXVI + 167 Hevayi 17. yüzyılın sonlan ve 18. yüzyılın başlarında yaşamış bir şairdir. Hezl tarzı şiirler yazmakla en çok tanınan şairlerden biridir. Hevayi'nin üzerinde çalıştığımız eseri hezl tarzındaki nazirelerden oluşmaktadır. Dolayısıyla çalışmamızda Hevayi hakkında bilgi verildikten sonra nazire ve hezl hakkında da bilgi verilmiştir. Eserde Divan şiirindeki klasik konular diğer Divan şairlerindeki kadar çok yer almamaktadır. Aynı zamanda eserde dini terimler çok az kullanılmaktadır. Üzerinde çalıştığımız eser Divan edebiyatının farklı bir yönünü ortaya koyması bakımından önemlidir.