Ankara ili liselerinde biyoloji dersi öğretiminde laboratuvar uygulamalarının yeterlikleri

Bu araştırma, 2002- 2003 eğitim öğretim yılında, genel liselerde biyoloji dersi öğretiminde laboratuvar uygulamalarının yeterli olup olmadığım öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Ankara ili Altındağ ve Çankaya merkez ilçelerindeki biyoloji laboratuvarı bulunan genel liselerde görev yapan 25 biyoloji öğretmeni ve biyoloji dersini alan 400 öğrenciyle anket yapılarak gerçekleştirilmiştir, öğretmenlere ve öğrencilere uygulanan anket sonucunda toplanan bilgiler, SPSS Windows Paket Programında analiz edilmiştir, öğretmen ve öğrencilerin kişisel bilgileri, laboratuvar uygulamalarım etkileyen faktörlerden araç gereçlerin laboratuvarda bulunma düzeyleri, laboratuvarın fiziki ortam yeterlikleri, laboratuvardaki araç gereçleri kullanma düzeyleri ve yüzde ile hesaplanmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre laboratuvar uygulamalarında yeterlik düzeylerinin tespitinde aritmetik ortalama ve standart sapma hesaplanmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılıklar olup olmadığım belirlemek için 't' testi yapılmış ve 0,05 manidarlık düzeyinde test edilmiştir. Araştırma dört bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde biyolojinin önemi ve ortaöğretimdeki yeri, biyoloji eğitiminin amaçlan, biyoloji öğretimi, biyoloji öğretiminde kullanılan araç gereçler ve öğretim yöntem teknikleri, biyoloji öğretiminde laboratuvar yöntemi ve önemi, günümüz eğitim sisteminde biyoloji dersi laboratuvar uygulamaları üzerinde durulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde yönteme yer verilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde öğretmenlerin ve öğrencilerin kişisel bilgilerine, laboratuvar uygulamaları ile ilgili yeterliklerin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin bulgulara, laboratuvar uygulamalarının yeterliklerini etkileyen faktörlerin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre farklılık gösterip göstermediğine ilişkin bulgulara, öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre laboratuvardaki araç gereçleri kullanma durumuna ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Bulgularda laboratuvarı kullanma sıklığı, laboratuvarda öğrencilerin deney düzeneği hazırlama durumları, eksilen ve kınlan araç gereçlerin temini sorularında öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıca bulgularda laboratuvarın fiziki şartlarının, laboratuvardaki araç gereçlerin sayıca ve nitelikçe bulunma düzeylerinin tam olarak istenen bir seviyede olmadığı tespit edilmiştir. Son bölümde ise bulgular ışığında ulaşılan sonuçlara ve laboratuvar uygulamaları ile ilgili yeterliklerin arttırılmasına yönelik önerilere yer verilmiştir. Sonuçlarda: öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre, biyoloji dersi laboratuvar uygulamaları yeterlikleri ve yeterlikleri etkileyen faktörlerin genelde 'az yeterli' anlamına gelen kısmen yeterli seviyesinde olduğu görülmüştür. Laboratuvarların donanımı ve fiziki şartları ile ilgili olarak da, laboratuvarların yaklaşık tamamında kimyasal maddeler, fabrika yapısı basit araçlar, fabrika yapısı karmaşık araçlar, modeller-maketlerin bulunduğu fakat yaklaşık yansında tepegözün ve beşte dördü civarında da işitsel araçların bulunmadığı tespit edilmiştir. Laboratuvarda kullanımı en fazla olan aracın fabrika yapısı karmaşık araçlar, kullanımı en az olanın ise işitsel araçlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin konuyla ilgili hizmet içi eğitim kurslarına teşvik edilmesi, kullanımı, temin edilmesi kolay ve maliyeti düşük araç gereçlerin öğrencilerle birlikte yapılması, biyoloji dersi eğitim programlan ve biyoloji ders saatlerinin laboratuvar uygulamaları yapılmasına uygun olacak şekilde yeniden düzenlenmesi önerilmiştir.