Büyüme hormonu eksikliği tanılı çocuklarda adipositokin düzeyleri, karotis intima media kalınlığı ve visseral yağ dağılımı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Büyüme hormonu eksikliği önemli bir endokrin boy kısalığı nedenidir. Zamanında, boy kaybı derinleşmeden tanınıp tedaviye başlanırsa çocuklar genetik hedef boylarına ulaşabilmektedirler. Büyüme hormonu eksikliğinde visseral adipoz dokunun artması, bozulmuş glikoz ve lipid metabolizması, artmış aterojenik indeksle beraber kardiyovasküler hastalık riskini arttırmaktadır. Adipoz doku kitlesinin artışı direkt olarak adipositokinlerin artışı ile sonuçlanmaktadır. Tedavisiz kalan BH eksikliği olgularında yağ kütlesi özellikle santral olarak artar ve yağsız vücut kitlesi azalır. Çalışmamızda BH eksikliği bulunan çocuklarda; metabolik parametreler, adipositokin düzeyleri, visseral yağ dağılımı ve karotis intima media kalınlığı arasındaki ilişkinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Son yıllarda farklı hasta gruplarında araştırılan ve kardiyovasküler riski azalttığı kanıtlanan bir adipositokin olan apelinin, büyüme hormonu eksikliği olan çocuklarda düzeyinin incelenmesi, diğer adipositokinler ile korelasyonun, visseral yağ dağılımı ve karotis İMK ile ilişkisinin değerlendirilmesi planlanmıştır. Çalışmaya Çocuk Endokrinoloji polikliniğimizde izole büyüme hormonu eksikliği tanısı alan yaş ortalaması 11,8 3,3 olan 19 kız ve 15 erkek hasta ve yaş ortalaması 11 3, 4 yıl olan 19 kız ve 15 erkek sağlıklı kontrol grubu alındı. Olguların doğum zamanı ve doğum ağırlık bilgileri dosyalarından alındı. Antropometrik ölçümler yapıldı ve segmental vücut analizi tartısıyla total vücut yağ yüzdeleri değerlendirildi. Olguların karotis intima media, visseral ve subkutan yağ doku kalınlıkları B-mode USG ile çift körlü olarak ölçüldü. Açlık kan şekeri, açlık insülini, lipid profili IGF-1, IGFBP- 3 düzeyleri için kan örnekler alındı. Bazal adipositokin düzeyleri için alınan plazma örnekleri sanrifüj edildi ve -80 C'de muhafaza edilerek toplu olarak çalışıldı. Verilerin SPSS paket programı ile istatiksel analizleri yapıldı. Çalışmamızda, gruplar arasında VKİ, VKİ SDS ve total vücut yağ yüzdeleri, bel çevresi/kalça oranı benzer bulunmuştur. Açlık kan şekeri, insülin, HOMA-IR indeksi ve lipid profili arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bazal adiponektin düzeyi BHE grubunda kontrol grubuna göre yüksek ancak leptin, rezistin ve apelin düzeyleri her iki grupta da benzer bulunmuştur. Subklinik aterosklerozun erken bir göstergesi olan kİMK, BHE grubunda kontrol gubuna göre daha yüksek ölçülmüştür. VYDK ve SYDK her iki grupta da benzer bulunmuştur. BHE olgularında adiponektin düzeyinin antropometrik ölçümlerle ilişkisi gösterilememiştir. Leptin ve rezistin düzeyleri; ağırlık SDS'si ve VKİ SDS'si ile pozitif korelasyon, apelin düzeyi ise bel/boy oranıyla negatif korelasyon göstermektedir. Bel/kalça oranı ile adipositokin düzeyleri arasında korelasyon saptanmamıştır. AKŞ, insülin ve HOMA-IR indeksi ile serum leptin düzeyi arasında pozitif korelasyon saptanmış, diğer adipositokinler ile ilişkisi bulunmamıştır. Aterojenik indeks ile serum adiponektin düzeyi arasında negatif korelasyon, leptin düzeyi ile pozitif korelasyon izlenmiştir. Rezistin ve apelinin lipid profili ve AI ile ilişkisi gösterilememiştir. Adiponektin, leptin, rezistin ve apelin düzeylerinin birbiri ile ilişkisi bulunmamıştır. kİMK ile lipid profili ve AI, arasında ilişki izlenmemiştir. Leptin düzeyi ile kİMK ve SYDK arasında pozitif korelasyon saptanmış ancak adiponektin, rezistin ve apelin düzeylerinin kİMK, VYDK ve SYDK ile aralarında hiçbir ilişki saptanmamıştır. Bu çalışmayla aterosklerotik sürecin önlenmesinde rolü olan apelinin, BHE olgularında artış göstermediğini, adiponektin ve kİMK'nin artmış olduğunu görmekteyiz. BHE'de kardiyovasküler hastalık morbiditesinin öngörmede apelin düzeyinin kullanılabilir bir belirteç olduğunu değerlendirmek için daha geniş kapsamlı, prospektif ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.