KKTC Gazimaguso şehri yeşil alanlarının irdelenmesi

Banş Harekatı'yla Kuzey ve Güney Kıbrıs olarak ikiye aynimi ştır. Gazimağusa, Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti'nin ikinci büyük şehridir. Şehir, adanın kuzeydoğusunda, Mesarya Ovası ile deniz arasında uzanmaktadır. 1996 Genel Nüfus Sayımı'na göre 27,637 kişilik nüfusa sahip olan Gazimağusa' nın ilçe olarak nüfusu, civardaki yerleşimlerin de katılmasıyla 72,054 olarak hesaplanmıştır. Gazimağusa' nın M. Ö. 300 yılında bir balıkçı kasabası olarak kurulduğu bilinmektedir. 600'lü yıllann ikinci yansından itibaren bir liman kasabası olarak gelişmeye başlamıştır. Şehir en güzel dönemlerinden bir tanesini, 1192- 1489 yıllan arasında devam eden Lüzinyanlılar zamanında yaşamıştır. Bu dönemde şehir, Doğu Akdeniz'in önemli bir limanı durumuna gelmiş ve koruma amaçlı kurulan iç kale ve surlan ile değer kazanarak nüfus artışına uğramıştır. Bu dönemin ardından şehir sırasıyla, Venedikliler, Osmanlılar ve İngilizler tarafından yönetilmiştir. ingiliz döneminin ardından 1960 yılında Kıbns Cumnuriyeti'nin kurulmasıyla Gazimağusa'da iki ayn belediye oluşturulmuştur. Böylece Suriçi mahallesi Türk, diğer mahalleler ise Rum belediyesince idare edilmeye başlamıştır. 1974 Banş Harekatı'yla şehrin gerek gelişimi ve büyümesi, gerekse nüfusu önemli değişimlere uğramıştır. 1974 yılı sonrası şehir, 80'li yıllann sonuna kadar geçen zamanı, yeniden organize olmaya çalışarak geçirmiştir. 1986 yılında kurulan ve sonradan ismi Doğu Akdeniz olarak değiştirilen üniversitenin faaliyet göstermeye başlamasıyla şehir, yeni bir döneme girmiş ve kalkınma yönünde adımlar atmaya başlamıştır. Doğu Akdeniz Üniversitesi, günümüzde yaklaşık 12 bin kişilik bir öğrenci kapasitesine sahiptir. Her geçen gün gelişip büyüyen üniversite, şehirdeki sosyo-ekonomik ve fiziksel gelişmelere yön veren etmenlerin başında, hatta ilk sırada gelmektedir. Üniversitenin kurulmasıyla şehir, gelen öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılayacak atılımlar içerisine girmiştir. Halen imar plam olmayan Gazimağusa, yaşanan bu gelişmeler karşısında tamamıyla hazırlıksız yakalanmış ve şehir, ekonomik ve siyasi belirsizliklerin de etkisiyle plansız bir şehirleşmenin kurbanı olmaktan kurtulamamıştır. Bir liman kasabasından bir üniversite şehrine dönüşümü yaşayan Gazimağusa için yeşil alanlann önemi her geçen gün artmaktadır. Fakat yaşadığı olumsuz gelişmeler nedeniyle, şehirdeki yeşil alanlar neredeyse tamamıyla unutulmuştur. Tezin dördüncü bölümünde, Gazimağusa'nm yeşil alan envanteri çıkarılmış ve yeşil alan gereksinimi saptanmıştır. Gazimağusa'nm mahalleler bazında 267, 575 m2 olan yeşil alan miktarının 120, 570 m2'si boştur. Şehirde toplam 11 mahalle parkı, 3 çocuk oyun alanı, 3 futbol sahası, 1 atletizm stadyumu, bir basketbol sahası ve bir tenis kortu mevcuttur. Bu alanların tümü, az sayıda olmalarına rağmen bakımsızlık içerisindedir. Gerek mahalle parkları ile çocuk oyun alanları gerekse spor alanları, altyapı ve donatılar yönünden de yetersizdir. Gazimağusa'daki yeşil alanlar, şehir bütününe küçük lekeler halinde dağılmış ohıp, bir sistem oluşturmamaktadırlar. Lefkoşa şehri imar planında önerilen yeşil alan standartları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar sonucunda şehrin, yaklaşık 35 hektar yeşil alana daha ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir. Tezin beşinci bölümünde ise, yapılan anket çalışmalarının sonuçlarına yer verilmiştir, ilk anket çalışması, Gazimağusa halkının yeşil alan kullanımına ilişkin eğilim, gereksinim ve beklentilerini ortaya koymak amacıyla 120 kişiyle görüşülerek gerçekleştirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda bu kişilerin %56.68'inin, ilk tercih olarak boş zamanlarını evde geçirdiklerini ortaya koymuştur. Anketi cevaplayanların %35.8'i yeşil alan türleri içerisinde birinci sırada piknik alanlarını tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Bu kişilerin %31.7'si ise yeşil alanları haftada bir veya birkaç kez kullandıklarını söylemişlerdir. Yeşil alanları hiç kullanmadığını söyleyenlerin oram ise %10.5'dir. Yeşil alanları hiç kullanmayan veya seyrek kullandığını söyleyenler, bu alanları neden kullanmadıkları sorusuna %56. 52 oranıyla, 'yakın çevremde yeterince yeşil alan yok' yanıtını vermişlerdir. Anketi cevaplayanların %38.3'ü Gazimağusa'daki yeşil alanları bakımsız ve donatı elemanları, fonksiyon alanları ile bitkilendirme bakımından yetersiz bulmuştur. 'Gazimağusa'da beklentilerinize cevap veren yeşil alanlar var mı? sorusuna ise, %55.83'ü 'hayır yok' yanıtım vermiştir, %26.7'si ise yapılacak bir şehir parkının, şehrin sınırlan dışında olmasını tercih ettiklerini söylemişlerdir. Park kullanıcılarının memnuniyet derecelerinin ölçülmesi amacıyla yapılan ikinci anket çalışması için 75 kişiyle görüşülmüştür. Gazimağusa'nm beş ayn parkında gerçekleştirilen bu ankette, görüşülenlerin %54.67'si kadındır ve %50.67'si 15 -25, %25.33'ü 26-40 yaş grubundadır. Gazimağusa şehrindeki parkları kullananların %53.33'ü lise mezunu, %60'ı öğrenci, %17.73'ü de ev hanımıdır. Bu kişilerin %70.7'si bekar olup, evli olanların %50.83'nün çocuğu vardır. Anketi cevaplayanların %38.7'si 11-25 yıldır Gazimağusa'da ikamet ettiğini ve %42.67'si ise bulunduğu parka başka bir mahalleden geldiğini belirtmiştir, %56'sının ise oturduğu ev bahçeli ve müstakildir. Park kullanıcılarının %29.33'ü kolay ulaşabileceği başka bir park olmadığı için bu parkı tercih ettiklerini belirtmişlerdir, %33.33'ü ise parkı dinlenmek amacıyla kullandığını söylemiştir. Bu kişilerin %29.33'ü parkı haftada bir veya birkaç kez, %25.33'ü ise ayda bir veya birkaç kez kullanmaktadırlar. Park kullanıcılarının önemli bir çoğunluğu, hem donatılan hem de tüm fonksiyon alanlannı yetersiz bulduklarını söylemişlerdir. 'Parkın olumlu yönü nedir? sorusuna kullanıcılann %56'sı, 'ulaşılması kolay' yamtım vermiştir. Parkın olumsuz yönü için ise %46.67'si bakımsızlığı işaret etmiştir, %29.3'ü kullandığı parkın hiç olumlu yönü olmadığını düşünmektedir. Anketi cevaplayanlann %52'si 'Parkın iyileştirilmesini istediğiniz yönü nedir? sorusuna, 'parkın her yönüyle daha bakımlı olması ' yamtım vermiştir. XIVSonuç olarak söylenebilir ki Gazımağusa şehri, planlı bir fiziksel dokuya sahip olabilmek için zaman kaybetmiş ve özellikle son 10 yıldır ivme kazanan gelişmeler karşısında mevcut yasalar yetersiz kalmıştır. Yeşil alanlara ilişkin yapılacak çalışmalarda ilk olarak konunun öneminin kavranması gerekecektir. Çünkü gerek mevcut siyasi ve ekonomik sorunlar, gerek Kıbrıs insamnın sosyal ve kültürel alışkanlıkları ve gerekse Gazimağusa'daki nispeten kırsal olan yaşantının halen devam ediyor olması, yeşil alanları hep arka plana itmiştir. Bu sıkıntılara, kuraklığın yol açtığı doğal etmenler de katılmaktadır. Bu olumsuz gelişmelerden, zaten oldukça yetersiz olan yeşil alanlar fazlasıyla etkilenmiştir. Konunun öneminin anlaşılmasının ve gerekli plan ve yasaların hazırlanmasının ardından atılacak ilk adım, finansal sorunların çözümlenmesi olmalıdır. Bu amaçla, yeşil alan düzenlemeleri ve bakımı için kullanılacak bir fon ayrılması sağlanabilir. Yapılacak çalışmalarda DAÜ ile işbirliği içerisinde olmak yerel yönetime, hem teknik ekip hem de finansal yönden fayda sağlayabilir. Bu tezin, hazırlanmakta olan ve mevcut sorunlara çare olması amaçlanan imar planı çalışmaları ve Gazimağusa yeşil alanları için faydalı olması dileğiyle. XV