turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Selçuk Altun'un romanlarında yapı

Selçuk Altun, Türk edebiyatında adını 2000'lerin başında duyurmaya başlamış günümüz yazarlarındandır. 1950 doğumlu olan Altun, resimden müziğe, heykelden edebiyata, koleksiyonlardan psikolojiye uzanan çok geniş bir ilgi alanına sahip, özgün bir tavrın adamıdır. Onun bu özgün çehresini kendisinin üzerine titizlikle titrediği yazarlığında, özellikle de romancılığında görmek mümkündür. Bugüne kadar on iki eser vermiş olan sanatçı, asıl mesaisini roman türüne hasretmiş, Türk romanında, modernden postmoderne uzanan, çoğunlukla deneysel çabalar ve anlayışlarla bezeli bir tutuma sahiptir. Yapı itibarıyla görülen yenilik ve kendini anlatıda yetkinleştirme uğraşı, konu ve tema açısından zengin bir içeriğe de beraberinde getirmiş, onun eserlerinin ilgiyle okunmasına yol açmıştır. Bu tema zenginliğini oluşturan bireysellik, sanat, cinsellik, hak ve adalet, gizem ve arayış, varoluş Selçuk Altun'un eserlerinde önem verdiği konulardır. Biz çalışmamızı iki ana bölümden oluşturduk. Birinci Bölüm'de Selçuk Altun'un 'Hayatı, Sanatı ve Eserleri' başlığı altında hayatı, edebi kişiliği, sanat anlayışı ve eserleri üzerinde dururken, İkinci Bölüm'de onun eserlerini yapı özellikleri açısından bakımından değerlendirmeye çalıştık.
Ahmet Oktay'ın hayatı ve edebi eserleri üzerine bir inceleme

Ahmet Oktay, 1950 sonrası Türk Edebiyatı'nın önde gelen eleştirmenlerinden biridir. Şiir ve roman gibi edebi türlerde ve 'toplumcu gerçekçilik', popüler kültür, basın konularında eleştiriler yazar. Oktay'ın eleştirileri, Marksist estetikten etkilenir. Fakat o, dönemindeki diğer Marksist eleştirmenler gibi katı bir tutum içinde değildir. Bilhassa 1980 sonrasında yazdığı eleştirileri Frankfurt Okulu düşünürlerinin görüşlerinden etkiler taşır. Oktay'ın eleştirileri, Türk Edebiyatı'nın Tanzimat'tan sonra geçirdiği süreçleri, Marksizm perspektifinden yorumlaması bakımından önemlidir. Popüler kültür ve basın konusundaki eleştirel yaklaşımlarındaysa o, bu konuları ele alan ilk isim olma niteliğine sahiptir.
Handanİ Dİvanı

16. y. y. şairlerinden olan Handani nin gerçek adı Halil dir. 946 (1539-40)tarihinde doğan şairin ölüm tarihi bilinmemektedir. 1001 (1592-93) yılında hayatta olduğu anlaşılan şair, Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerine şahitlik etmiştir. Handani hakkında, tezkirelerde ve edebiyat tarihlerinde herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Şairle ilgili veriler, bilinen tek eseri divanından yola çıkılarak elde edilmiştir. Handani Divanı nın tespit edilebilen dört nüshası olup bu çalışmada tümnüshalar, metin tenkidine dahil edilmiştir. Ağırlıklı olarak dini ve tasavvufi konuların işlendiği metinde 49 kaside, 15 mesnevi, 44 musammat, 105 gazel, 58 nazm ve 44 tuyuğ bulunmaktadır. Bu çalışmada Handani Divanı, ana hatlarıyla üç bölümde incelenmiştir. İlk bölümde şairin hayatı ve sanatı hakkında bilgi verilmiş; ikinci bölümde metin, şekil ve muhteva özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Özellikle Handani nin, Hurufiliktenetkilenen bir şair olduğu düşünüldüğünden eser, bu cihetten de ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise divanın tenkitli metni oluşturulmuştur.
Falih Rıfkı Atay'ın Hakimiyeti Milliye gazatesindeki (1924-1952) yazıları üzerinde bir inceleme

Falih Rıfkı, Meşrutiyet ve Cumhuriyet yıllarında yazmış olduğu yazılarıyla modern Türkiye'nin kuruluşuna ışık tutmuş bir sanatçımızdır. Edebiyatımızda anı ve gezi dalındaki eserleriyle seçkin bir yer edinmiştir. Atatürk'ün yakın çevresinde yer almış olması nedeniyle 'Çankaya' adlı eseri başa olmak üzere, diğer eserleri de tarihsel bir değer taşır. Yazar, Atatürk ilke ve inkılaplarına yürekten destek verir. Özellikle Harf İnkılabı ve Dilde Sadeleşme sürecinde etkin rol oynar. O dilimizin yabancı etkilerinden arınmış yalın haliyle güzel olduğuna inanır. Sanatı, edebiyatı ve edebi türleri, savunduğu düşünceye hizmet için kullanır. Bu nedenle yazılarında yaşıyan dili seçer ve halkla bütünleşmeye çalışır. Falih Rıfkı, dil ve edebiyat yazılarının yanı sıra, güzel sanatlara da ilgi duyar. Özellikle yeniden kurulan Ankara'nın mimari çalışmalarına düşünceleriyle katkıda bulunmuştur. Batıyla bütünleşme sürecinde resim, müzik, tiyatro çalışmalarına önem verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Çağdaş bir Türkiye için eğitimin gerekli olduğuna inanan yazar, bu misyonu üstlenecek kurumların iyi çalışmasını ister ve yazılarında dönemin eğitim sorunlarını dile getirir. Falih Rıfkı, sosyal, kültürel ve edebi hayatımızda çağdaş ve Atatürkçü bir yazar olarak yerini alır.
Mebani'l-İnşa-Cild-i Evvel

Osmanlı Devleti'nin dağılma dönemi olan XIX. yüzyılda yaşayan Süleyman Hüsnü Paşa, birçok askeri görevde bulunmuş, askerlik hayatının önemli bir kısmını, imparatorluğun hemen her tarafında ortaya çıkan isyan ve savaşlarda geçirmiştir. Yüzyılın son çeyreğinde yaşanan Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi, Doksan Üç Harbi, Meşrutiyet yönetiminin kabul edilmesi, Mebusan Meclisi'nin açılması ve Kanun-i Esasi'nin kabul edilmesi gibi olaylarda yer almıştır. 1877- 1878 Türk-Rus Savaşı'nda Şıpka Geçidi'ndeki başarılarından dolayı 'Şıpka Kahramanı' olarak tanınmıştır. Askeri okulların ders programlarını ve müfredatlarını yeniden düzenlemiş, bu programlara uygun tarih ve dil kitapları kaleme almıştır. Ona asıl ününü kazandıran da Türk milli şuurunun ve dolayısıyla Türkçülüğün uyanmasını sağlayan bu çalışmalarıdır. Kendi tarihimizi Batılı eserlerden değil de kendi yazdığımız eserlerden öğrenmemiz gerektiğini savunan Süleyman Paşa, bu çığırı açan bir tarihçi ve fikir adamıdır. Süleyman Hüsnü Paşa tarafından 1871- 1872 yıllarında yazılan Mebani'l-İnşa adlı eser, Arap ve Fars belagat eserlerindeki konuyla ilgili bilgilere ilave olarak Fransız retorik kitaplarındaki belagat konusuna dair bilgileri veren ilk eserdir. Yazar, eserini yazarken Arapça Meselü's-Sair ile İzahü'l- Meani ve Farsça Menazirü'l-İnşa adlı kitapların yanında Fransızca retorik kitaplarından Emile Lefranc'ın Literatür'ünden yararlanmıştır. Bu bakımdan, eser sayesinde edebiyat nazariyemiz yönünü Batı'ya çevirir. Mebani'l-İnşa'nın aynı devirde yazılan belagat kitapları arasında farklı ve önemli bir yeri vardır. Eserde, gramer kurallarını açıklamak için kullanılan örnekler birçok farklı kaynaktan yararlanılarak verilmiştir. Türkçe örnekler bakımından zengin olan eserde dil bilgisi kuralları verilirken kısa açıklamalar yapılmış ve bol örnek kullanılmıştır. Yaptığımız çalışmanın amacı, Süleyman Hüsnü Paşa'nın okullarda ders kitabı olarak da okutulan belagat ile ilgili eseri Mebani'l-İnşa'nın transkripsiyonunu yapmaktır.
Oktay Rifat'ın şiirlerinde doğa farkındalığı: Çevreci eleştiri ışığında bir okuma

Doğaya insan eliyle verilen zarar giderek hızlanmaktadır. Dünyanın sürdürülebilir geleceğini tehdit eden bu durumun temelinde insan merkezci felsefi, siyasi ve iktisadi yaklaşımlar vardır. Bu çalışma, söz konusu yaklaşımlardan farklı olarak edebiyat araştırmalarında çevreyi ve doğayı önceleyen bir bakış açısı geliştirmeyi hedefler. Son yıllarda ortaya çıkan ve gelişimini sürdüren çevreci eleştirinin Türk edebiyatı çalışmalarında da çevresel bilincin güçlenmesi ve yerleşmesini sağlamak için Türkoloji'ye tanıtılması gerekmektedir. Bu bağlamda, modern Türk şiirinin önemli şairlerinden Oktay Rifat'ın şiir evreni, çevreci eleştirinin uygulama alanı olarak seçilmiştir. Çünkü Oktay Rifat'ın şiirleri ünlü çevreci eleştirmen Lawrence Buell'in çevreci eleştirinin ne olduğuna dair belirlediği dört temel ölçüte cevap veren yetkin bir malzemedir. Oktay Rifat şiirinde doğa ve çevre yüzeysel bir şiir bileşeni ya da basit bir dekor olarak kullanılmanın ötesine geçer. Çevresel bilginin sezgisel boyutta hissedildiğine işaret eden bu çalışmada, Oktay Rifat şiirlerinde genel olarak doğanın değerinin, çevre hakkının ve çevrenin geleceğinin sorgulandığı görülür.
Altay destan kahramanlarının mitik serüveni

Destanlar, oluşum aşamaları bakımından mitsel düzlemin ilk görüntü düzeylerindendir. Dikey boyutta barındırdığı derin anlam dizgeleri bakımından mitleri ve mitsel düşünceyi aktaran metinlerdir. İnsanoğlu, tarih sahnesine çıktığı ilk andan günümüze kadar yaşam karşısındaki kökensel tepkilerini, kolektif bilinçaltının dışa vurumu olarak kabul edebileceğimiz; mitler, efsaneler, destanlar, masallar ve halk anlatıları aracılığıyla ifade etmiştir. Bu bakımdan bu ürünler, yaratılış sonrası süreçte insanoğlunun evreni, doğayı ve yaşamı yorumlama/anlamlandırma sürecinin ürünüdür. Şüphesiz bu ürünler, yaratılıştan günümüze uzanan yaşamsal çizgide tarihi, siyasi, coğrafi, din... insanoğlunu kültürel anlamda değiştiren unsurların etkisiyle kaybolmadan günümüze kadar gelmiştir. Hemen hemen bütün dünya destanlarında benliğin başlıca simgesi olan kahraman, sınavlar yolunda bir dizi sınavdan geçirilerek mitsel düzlemde erginlenme/olgunlaşma aşamasına tabi tutulur. Söz konusu erginlenme/olgunlaşma süreci aslında metnin arka plan kültüründe metni yaratan toplumun akıp giden yaşam yaşam karşısındaki olgunlaşma sürecidir. Bu bakımdan Altay Türkleri'ne ait destanların dikey boyutunda, Türk insanının tarihsel süreç içerisindeki değişim/dönüşüm öyküsü bulunmaktadır. Altay destanları göz önünde bulundurulduğunda destan kahramanlarının mitsel anlamda girmiş olduğu erginlenme/olgunlaşma süreci, ünlü mit çözümleyicilerinin belirttiği gibi yola çıkış aşaması ile başlamaz. Kahramanlar, geçmişşiyle birlikte ele alınarak, henüz doğmadan toplum tarafından yaratılır. Bu bağlamda, Altay destanlarında destan kahramanlarının mitsel serüveni anne karnına düşmeden önce başlar. Doğum öncesi süreç ve olağanüstü doğum göz önünde bulundurulduğunda kahramanın bireyselleşme süreci, geçmişşin dinamiklerinden hareketle kendisini günceller. Dolayısıyla kahramanın sonsuz yolculuğu, sonlu yolculuğundan yani doğum anından önceki süreç ile başlar. Bu bakımdan Türk toplumu, kahramanı daha doğmadan mitsel anlatı güçleriyle kuşatır. Kahraman, içinde doğup büyüdüğü Türk toplumunu yaşatmak adına bir erginlenme/olgunlaşma aşamasından geçer. Kahramanın doğum öncesinden itibaren geçtiği bir dizi sınav, bir anlamda içinde doğup büyüdüğü toplumun kat etmiş olduğu aşamaları göstermektedir. Bu çalışmada Altay destan kahramanlarının doğum öncesi süreçten itibaren başlayan erginlenme/olgunlaşma aşamaları sistematik bir düzlemde ele alınıp incelenmiştir.
Mizah dili bağlamında polis konulu fıkralar

Mizah Dili Bağlamında Polis Konulu Fıkralar adlı çalışmada polislerin yer aldığı fıkra metinleri ve Emniyet Teşkilatında yaşanan mizahi olaylar, iletişim türlerine göre tasnif edilerek değerlendirilmiş ve çatışma nedenleri analiz edilmiştir. Bununla birlikte televizyonda ve gazetelerde karşımıza çıkan polisle ilgili yaşanmış komik olaylar, mizah penceresi etrafında ele alınmıştır. Kimi karikatüristlerin polisler hakkında çizimleri ve anket sonrası elde ettiğimiz fıkra benzeri anılar tahlil edilip, polis- vatandaş ilişkisinde ortaya çıkan problemler tespit edilmeye çalışılmıştır. Metinlerdeki polis-toplum ilişkisi, polis imajının nasıl olduğu, polisin vatandaşla iletişime geçerken nelere dikkat etmesi gerektiği, polisin halktan beklentisi, halkın polisten beklentisi ve değerlere uymadaki hatalarımızın neler olduğu ortaya konmuştur. Her maddede metinler ayrı ayrı analiz edilerek gülmeceyi doğuran dil oyunları gösterilmiştir.
Eski Anadolu Türkçesinde (14. yy.) türetim ekleri ve söz yapımı

Bu çalışmada, öncelikle Oğuz Türkçesinin tarihi gelişimi hakkında bilgi verilmiş ve Türkoloji alanında türetim eklerine dair yaklaşımlar ve tespitler aktarılmıştır. Ardından Eski Anadolu Türkçesinin en karakteristik dönemi olan 14. yüzyıl metinleri arasından seçilen 10 metinden oluşan bir veri tabanında türetim ekleri taranmış ve çalışmanın verisi elde edilmiştir. Eski Anadolu Türkçesinde türetim eklerini, bu eklerin işlevlerini, türetim ekleriyle türetilen sözcükleri ve bu sözcüklerin bağlamsal anlamlarını tespit etmeye yönelik bu çalışma, asıl olarak eylemden ad türetimi, addan ad türetimi, addan eylem türetimi ve eylemden eylem türetimi olmak üzere dört başlıktan oluşmaktadır. Eylemden ad türetiminde 44, addan ad türetiminde 32, addan eylem türetiminde 20 ve eylemden eylem türetiminde 7 türetimlik tespit edilmiştir. Her kısımda, ele alınan türetimlik hakkında bilgi verilerek işlevleri tespit edilmiş ve oluşturduğu sözcükler, bağlamsal anlamları da belirtilerek alfabetik sıraya göre sıralanmıştır. Böylelikle söz konusu dönemim söz varlığı da ortaya konmaya çalışılmıştır.
Özbek Türkçesindeki yabancı sözcüklerin Türkiye Türkçesindekilerle karşılaştırılması

'Özbek Türkçesindeki Yabancı Sözcüklerin Türkiye Türkçesindekilerle Karşılaştırılmasfadlı bu doktora tezinde, 4 ciltten oluşan, 'Özbek Dilinin İzahlı Lügati (Moskova, 1981)' esas alınmıştır. Sözlükteki yabancı kökenli sözcükler taranmış, karşısına Türkiye Türkçesihde kullanılan yabancı kökenli sözcükler yazılmış, anlam bölümünde ise, bu sözcüklerin anlamları verilmiştir. Tezin ana bölümleri; Önsöz, Giriş, Yöntem, Sözlük, Sonuç ve Öneriler, Ekler şeklinde oluşturulmuştur. Tezin konusunu, Özbek Türkçesine ve Türkiye Türkçesine sözcüklerin, girişte ana hatlarıyla belirtilen yöntemle karşılaştırılması oluşturmuştur. Yapılan bu çalışma, gerek Özbek Türkçesine, gerekse Türkiye Türkçesine Arapça, Farsça, Fransızca, İngilizce, Almanca, Yunanca, İtalyanca, Latince ve Rusça gibi Doğu ve Batı dillerinden pek çok sözcüğün girmiş olduğunu göstermektedir.
Kelimelerin ölümü olayı

Bu çalışmada bugün yazı dilinde ölen kelimeleri ve bu kelimelerin ölüm sebeplerini Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü'nü temel alarak incelemeye çalıştık. Ancak Anadolu Türkçesiyle ilgili diğer önemli sözlüklerden de faydalandık. Çalışmamız 'Giriş'in yanı sıra dört bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde Eski Anadolu ve Osmanlı Türkçesi hakkında kısaca bilgi verilmiş, ayrıca genel olarak 'Kelimelerin Ölümü Olayı'na değinilmiştir. 'Birinci Bölüm'de ise kelimelerin ölümü olayı ile ilgili alan ve uygulamalar sıralanmıştır. Çalışmamızın asıl kısmını oluşturan 'İkinci Bölüm' ise bugün yazı dilinde ölen kelimeleri ve bu kelimelerin ölüm sebeplerini içermektedir. 'Üçüncü Bölüm'de ise bugün yazı dilinde ölmek üzere olan kelimeler incelenmiş ve bu kelimelerin ölmek üzere olmalarının sebepleri üzerinde durulmuş. 'Sonuç' bölümünde ise çalışmamızdan çıkan sonuç derli toplu olarak verilmiştir. Bu çalışmanın 'kelimelerin ölümü olayı' hakkında yapılacak dil incelemelerine katkıda bulunacağını umuyorum.
Evliya Çelebi'nin Doğu Karadeniz'de gördüğü yerleşim yerleri ve bu yerlerin günümüzdeki hali üzerine karşılaştırmalı bir araştırma

Seyahat-name'nin ikinci cildindeki Doğu Karadeniz illeri çalışmamızın esasını oluşturur. Tezin amacı Doğu Karadeniz'deki yerleşim yerlerinin 17. yüzyıldan günümüze ne gibi değişmeye ve gelişmeye uğradığının tespiti ve bu tespitin Evliya Çelebi Seyehat-namesi'nin esas alınarak yapılmasıdır. Evliya Çelebi Seyahat-namesi'ni değerlendirebilmek için Doğu Karadeniz hakkında yazılan kaynakları tespit ettik; il arşivinden ve kütüphanelerinden araştırma, yerinde gözlem, ve tespit ile mukayese, metin tamiri, yöntemlerinden yararlandık. Ayrıca gerekli yerlerde il yıllıklarını, valiliklerin ve belediyelerin resmi web sitelerini kullandık. Evliya Çelebi Seyahat-namesi'nde sık sık olarak gösterilen, boş bırakılan yerler vardır. Metin tamirlerinin bir kısmını yerinde gözlem yaparak; bir kısmını ise o bölgenin resmi kuruluşlarıyla irtibat kurarak gerçekleştirdik. Bu esnada eserin yazıldığı dönemin dilini, gramer özelliklerini, Evliya Çelebi'nin kullandığı kelimeleri ve terkipleri, dönemin Türkçesindeki fonetik özellikleri göz önünde bulundurduk. Çalışmamızın giriş kısmında Doğu Karadeniz'deki illerin tarihçesini ve kısa coğrafyasını kaynaklardan yararlanarak yazdık. 17. yüzyıl idari yapısı başlığı altında dönemin sancak merkezi olan Trabzon'un idari yapılanmasını özetledik. Evliya Çelebi'nin yol güzergahını haritaya işledik. Gördüğü yerleşim yerlerini noktayla belirttik. Trabzon ilini, merhum Yücel Dağlı'nın şehir inceleme planına uygun olarak inceledik. Şehirleri ele aldığımız bölümlerde inceleme metodumuz şöyle olmuştur:Önce Evliya Çelebi'nin Seyahat-namesi'nin transkiripsiyonlu metnini verdik. Sonra Seyahat-name metnini günümüz Türkiye Türkçesine çevirdik. Evliya Çelebi tarafından boş bırakılan yerleri metin tamiri yöntemi ile doldurup, metinde verilen bilgilerin doğruluğunu araştırdık. Son olarak Seyahat-name'nin ele aldığımız kısmında geçen şehirlerin bugünkü durumunu yazdık.
Kazak folklorunda köpek

İlk evcilleştirilen hayvanlardan olan köpek, insanlık tarihi boyunca önemli bir rol üstlenmiş; hemen hemen bütün kültürlerde kendisine yer edinmiştir. Kazak Kültüründe de önemli bir yere sahip olan köpeği edebiyatta, anlatılarda ve halk inançlarında görmek mümkündür. İnsanlık için son derece faydalı olmasına; yırtıcı hayvanlara karşı insanın yanında yer almasına; sadık bir dost ve iyi bir bekçi olmasına rağmen köpek, birçok kültürde olumsuz bir imgeye sahiptir. Bu çalışma, bahsedilen olumsuz algının kökenlerini araştırarak ortadan kaldırılmasına katı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için sözlü ve yazılı Kazak Edebiyatı incelenmiştir. Aynı zamanda, Kazak atasözleri, deyimleri, bilmeceleri ve 12 Hayvanlı Türk Takvimi de çalışmanın ana konusu ekseninde araştırılmıştır. Bu çalışmanın en önemli kısımlarından birisi de köpekle ilgili Kazak şiirleridir. Bu şiirler, Kazak kültüründe köpek algısının anlaşılabilmesi için incelenmiştir. Bununla birlikte, Kazak yaşlılarının köpek algısıyla ilgili anlattığı kısa hikayelere de yer verilmiştir.
Jusipbek Aymawitov'un 'Kartkoja' romanının çevriyazısı, Türkiye Türkçesine aktarımı r

Doksanlı yılların hemen başında Sovyet İmparatorluğu'nun çözülüşü, özellikle Türk tarihi açısından büyük bir önem arz etmiştir. Bu çözülmeyle birlikte Türkçe konuşan beş cumhuriyet bağımsızlığım ilan etmiş ve tarih sahnesinde yeni bir çehreyle yerini almıştır. Böylece Türkiye ile bu Türk cumhuriyetleri arasındaki kültürel bağlar beklenenden çok daha hızlı bir şekilde gelişmeye başlamış ve uzun bir süredir kopuk olan ilişkiler, son on yılda tekrar canlanmaya başlamıştır. Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışma, kültürel bağların gelişmesine az da olsa bir katkıda bulunma, Kazak Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasındaki ilişkilerde bir yakınlık sağlama ve Kazak edebiyatından bir örneği tanıtma gayesini esas almıştır. Çalışmamız Giriş, Metin ve İnceleme bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Cusipbek Aymavıtulı'nın hayatı, eserleri ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiş ve Aymavıtulı'nın Kazak edebiyatındaki yeri kısaca anlatılmıştır. Metin bölümünde, Kartkoca romanının Latin alfabesiyle çevriyazılı metni ile Türkiye Türkçesi'ne aktarılmış metni verilmiştir. İnceleme bölümünde, Kazak Türkçesi'nde yer alan sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin Türkiye Türkçesi'nde hangi anlam ve işlevlerde kullanıldığı örneklerle gösterilmiştir. Sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri sıralanırken, romanda en çok kullanılandan en az kullanılana doğru bir sıralama yapılmıştır. Her ekin anlam ve işlevi için en az beşer örnek verilmeye çalışılmıştır. Ancak bazı ekler, romanda çok az kullanıldığından, bu mümkün olmamıştır.
Hoca Hüseyin'in Bedayiü'l-Vekayi'sinin (17. yüzyıl) söz varlığının incelenmesi (vr. 175b-200b)

Hoca Hüseyin'in Bedayiü'l-Vekayi adlı eseri 17. Yüzyılda yazılmış bir tarih kitabıdır. Çalışma yapılan metin Rusya İlimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü Petersburg Şubesi El Yazmaları Bölümü'nde bulunan nüshadır. Bu nüsha iki cilt halinde yayımlanmıştır. Bedayiü'l-Vekayi isimli eserin ikinci bölümü müstakil bir Osmanlı tarihidir. Tezde ele alınan bölümde Sultan II. Murat döneminin sonu ve Fatih Sultan Mehmet döneminin başında meydana gelen olaylar anlatılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u kuşatma altına almasının anlatıldığı bölümle biten bu varaklar arasında sadece siyasi ve askeri olaylar anlatılmakla kalmamış dönemin edebiyatçıları ve ilim adamlarından da bahsedilmiştir. Altı bölümden oluşan tezde; giriş bölümünde eserin konusu, müellifin hayatı ve tezin kapsamı hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra eserdeki bölüm başlıklarına paralel olarak olayların özeti yapılmıştır. Üçüncü bölümde metnin dil özellikleri incelenmiştir. Ünlü ve ünsüz harflerin yazılışı ortaya konmuş, isim ve fiil çekim ekleri ile isim ve fiil yapım ekleri örnekleri ile birlikte gösterilmiştir. Dördüncü bölümde metnin Latin harfleri ile transkripsiyonu yapılmıştır. Daha sonra metnin dizini oluşturulmuş ve sözlükle birlikte metnin söz varlığı incelenmiştir. Son bölümde ise metnin tıpkıbasımı verilmiştir. Tüm bu çalışmalar, Bedayiü'l-vekayi'nin 175 b-200b varaklarını içermektedir
Milli Mücadele dönemi edebiyatında edebi tenkit

Edebi tenkit, edebiyat ve sanat eserlerini inceleyerek bu eserler hakkında hüküm verme sanatıdır. Edebiyatın konusu içine giren her şey aynı zamanda tenkidin de konusu olur. Araştırma konumuz 'Milli Mücadele Dönemi Edebiyatında Edebi TenW tir. Bu çalışmada 1918 yılından 1922 yılı sonuna kadar çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmış makaleler incelenmiş, bu nedenle önce gazete ve dergiler taranmıştır. Makalelerin işlenmesi sonucunda çalışmamız dört bölümden oluştu, önce Fransızca 'critique ' ile tenkit kavramları üzerinde durularak bizde tenkidin 'critique ' sözcüğü karşılığı olarak kullanıldığı tarihi seyri içinde verildi. Batıda ve bizde tenkidin tarihi gelişiminden bahsedilerek araştırma konumuz olan Milli Mücadele döneminde teorik olarak tenkit ile devrin estetik ve sanat anlayışları üzerinde duruldu. Sonra dil ve edebiyat alanlarında tenkidin görünüşü verilerek, edebi türlerde tenkit türünün durumundan bahsedildi. Sonuç olarak denilebilir ki, Milli Mücadele döneminde tenkit alanında nazariyattan çok, pratiğe önem verilmiştir. Gerçek anlamda tenkidin kurulması ise Cumhuriyet döneminde başlar. Bu dönemi Cumhuriyet dönemi tenkidine bir geçiş devresi saymak daha doğru olacaktır. Zira Cumhuriyet döneminin sistematik tenkidi bu günlerin ürünüdür, örneğin Nurullah Ata gibi Cumhuriyet döneminin önemli tenkitçileri bu dönemde yetişir. Türkçülük akımının da etkisiyle milli ruhu bulmaya çalışan edebiyatçılarımız, gerçek manada tenkidin bir tür olarak kurulması ve yerleşmesi için çalışmışlar, bu konuda öncülük etmişlerdir.
Ümmİ Sinan Divanı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü

Günümüzde artık klasikleşmiş ve devam etmeyen bir gelenek olan divan şiiri açıklanmaya muhtaçtır. Geçmişten bize kalan bu söz mirasını bugün anlamakta zorlanıyoruz. Atalarımızın yaşadığı çağda yaşamıyoruz, onlar gibi düşünmüyor, onların kullandığı sözcüklerin bir kısmını kullanmıyor, onların yetiştiği gelenekle yetişmiyor, onların kullandığı alfabeyi kullanmıyoruz. Bize tevarüs eden bu şiir ve nesir mirası, onların dünyasından manzaralar sunmaktadır. Bu çalışmanın yegane amacı Ümmi Sinan'ı anlamak, onun söz ve düşünce alemine ışık tutmaktır. Ümmi Sinan XVII. yüzyıl mutasavvıf-şairlerimizdendir. Kendisi Halveti şeyhidir. Edebiyatımızda yer edinmesi divanı vesilesiyledir. Divanı, A. Azmi Bilgin tarafından günümüz Türkçesine aktarılmıştır. Bu çalışma bahsi geçen çeviri esas alınarak yapılmıştır. Türk edebiyatında son yıllarda kullanılmaya başlayan bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yönteminden faydalanılmış, divandan eldeettiğimiz veriler tebdiz. com'un sistemine kaydedilmiş ve sistem bu verileri bir araya getirip divanın sözlüğünü bize sunmuştur. Söz konusu sistem sayesinde elde edilen veriler değerlendirilerek Ümmi Sinan Divanı'nın incelemesi yapılmıştır. İnceleme kısmı beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde şairin duygu dünyasına ışık tutmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde divandaki tasavvufi unsurlar izah edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde divanda geçen şahsiyetlerin kim oldukları ortaya çıkarılmıştır. Dördüncü bölümde divanda alıntılar yapılan Ayet ve Hadisler tespit edilmiştir. Beşinci ve inceleme kısmının son bölümde divanda kullanılan atasözleri ve deyimler, ikilemeler, yerel kullanımlar listelenmiştir. Tebdiz. com'un sisteminden faydalanılarak elde ettiğimiz Ümmi Sinan Divanı'nın Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü, inceleme kısmından sonra çalışmamıza eklenmiştir.