İlköğretim 1. kademe Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeyinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma

SONUÇLAR ve ÖNERİLER A - ÖZET Çağımız dünyasında bilgi, beceri, ve tecrübe çoğalmış ve teknoloji hızla ilerleyerek insan düşüncesini ve hayatını etkileyip zenginleştirmiştir. Bu arada insanların yeni isteklerinden dolayı yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmıştır. Ekonomi gelişmiş, insanların refah seviyeleri yükselmiştir. Bu kalkınma ve yükselme eğitim sayesinde gerçekleşmiştir. Toplumlar geleceklerini garanti altına almak için eğitim programlan geliştirerek yeni yetişen nesillerini kendi istekleri doğrultusunda eğitmeye çalışırlar. Eğitim programlan bir yüzden önemlidir. Tüm egitim-ögretim program ve faaliyetleri dil denen canlı ve kendi içinde kanunları olan vasıta ile sağlanır. Her millet kendi dili ile hatırlanır. Dil toplumun müşterek hafızası ve anlaşma aracıdır. Dil milletin düşünce sistemini yansıtır. Millet hayatının aynısıdır. Millet istikbali ve millet mirasıdır. Dil milli düşünce tarzını aksettirir. Dilin kullanımı zihni kullanımına etki ettiği bilinmektedir. Dil, muhakeme, bellek, problem çözme ve planlama gibi bilişsel süreçleri de içermektedir. Her çocuk doğduğu ve büyüdüğü toplum içerisinde ana dilini öğrenir. Her insan ana dili ile düşünür ve üretir. Çocuk duygu ve düşüncelerini bu dil sayesinde anlatır. Çocuk ailesinden sonra en sıkı ilişkiyi okul çevresi ile sağlar. İlkokullar çocuğun eğitiminde önemli bir yer tutar. Eğitim ve öğretim ilk defa planlı, programlı olarak ilkokullarda verilir. Çocuk ilk okuma ve yazmayı ilkokulda öğrenir. Öğrenme her şeyden önce psiko-sosyal bir süreçtir ve öğrenci de kalıcı izli davranışlar oluşturma faaliyetidir. Bu faaliyetler de okuldaki planlı eğitimlerle gerçekleştirilir. Program; Yetiştireceğimiz insanlarda görmek istediğimiz hedefleri, davranışlan ve bunları gerçekleştirebilecek düzenli eğitim ve sınama durumlarını içeren bir bütün olarak belirtilmiştir. Eğitim ve öğretimin temelini teşkil eden ilkokullardır. Buradaki uygulanan programlarda öğrencinin yaşı, gelişim özellikleri ilgileri ve merakları doğrultusunda 67 hazırlanmak durumdadır. ilköğretim I. Kademe Türkçe programı, çocuğun İlkokuldan başlayarak tüm hayatı boyunca anlama, anlatma, okuma ve yazma becerilerini kapsayacak nitelikte bir dil programıdır. İyi nitelikte hazırlanan bir Türkçe programı öğrencinin, anlama gücünü geliştirmesi, anlatım beceri ve alışkanlığının kazandırılması, dinleme ve okuma alışkanlık ve zevkinin verilmesi, kelime dağarcığının zenginleştirilmesi, temel dilbilgisi kurallarının kavratılması, dil sevgisinin ve şuurunun uyandınlması, doğru düşünüp, doğru karar verebilme yeteneğinin geliştirilmesini, sözlü ve yazılı Türk ve dünya kültürlerini ve medeniyetlerini tanıyarak Türk kültürünü ve medeniyetini benimseyip zenginleştirmeye çaba göstermesini sağlar. Uygulanan ilkokul Türkçe programı birinci devresinde (1.2.3. sınıflarda) Türk- çenin kazandırılması ve geliştirilmesi çabalan vardır II. devrede ise (4. 5. sınıflarda) birinci devreyi tamamlamayı ve Türkçe anlama, anlatma, okuma yazma ve temel dilbilgisi kurallarını dil sevgisini ve şuurunu, dili güvenle kullanmayı, Türkçe'nin özelliklerini öğrenmeyi kapsamaktadır. Türkçe eğitim ve öğretimi programlan konularında yapılan araştırmaların da Türkçe eğitim öğretiminin istenilen düzeylerde olmadığı ortaya çıkmıştır. Programlardan ve uygulamalardan kaynaklanan eksikliklerin varlığı tesbit edilmiştir. Türkçe öğretiminde problemlerle karşılaşılmıştır. Hızlı bir dil gelişimi çağında olan öğrencinin duygu ve düşüncelerini daha zenginleştirerek dilbilgisi kuralları içerisinde kelime ve cümleleri doğru ve düzgün kullanılmasını sağlayan çağdaş eğitim teknolojisi ile program geliştirme aşamalarına uygun olarak hazırlanmış bir Türkçe egitim-öğretim prog- ramlanna ihtiyaç duyulmaktadır. İşte bu araştırmada ilköğretim okulları I. kademe Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeylerinin durumlarını belirleyip, değerlendirerek bu alanla ilgili problemleri çözmede etkili olacak bulgular elde etme ve öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmanın genel amacı ilköğretim okulları I. Kademede Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeylerinin değerlendirilmesi ile programda yer alan hedeflerin ve davranışların ne derecede yeterli olduğu ve uygulamadaki ger- çekleştirilebilirlilik düzeylerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Yönetici ve öğretmenlerin 68 görüşlerini tesblt ederek: Türkçe eğitim ve öğretim programlan geliştirilmesine ve uygulamalarına ait öneriler teklif edilmiştir. Bu araştırma bulgularının ortaya çıkması ile uygulanan program hakkında yönetici ve öğretmenlerin Türkçe öğretimi düzeyinin genel durumu konusunda bil- gilenileceği; Türkçe eğitim ve öğretimi programlarının geliştirilmesi ve aksaklıkların giderilmesi için yönetici, öğretmen ve uzman kişilerin işbirliği yapacağı umulmaktadır. Araştırma anket yoluyla toplanan verilelerle ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgilerin geçerli ve güvenilir olacağı varsayımından hareket edilmiştir. Araştırma Konya ili Merkez ilköğretim okulları I. Kademede belirlenmiş okullarla sınırlıdır. Araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Çalışma evreni Konya ili merkezcilçelerindeki okullarda görevli olan yönetici ve sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi evrendeki ilkokulların bir kısmında görev yapan yönetici ve sınıf öğretmenleridir. Örneklemimi oluşturanların 24'ü yönetici, 175'i sınıf öğretmeni l'i rehber öğretmen olmak üzere toplam 200 kişiden oluşmaktadır. Örneklenilme giren 210 kişiye anket verilmiştir. 200 tanesi araştırmacı tarafından toplanmıştır. Anketlerin % 98 .2'si geri alınmıştır. Verilerin toplanmasında iki yol izlenmiştir. Bunlardan biri kaynak tarama şeklinde yapılmış, diğerini ise anket yoluyla elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Verilerin işlenmesi elle ve elektronik yolla yapılmıştır. Bilgisayar ve uzman kişiden yararlanılmıştır. Anketteki her soru için programın hem yeterliliği, hem de uygulanabilme durumları için ayrı ayrı iki cevap istenmiştir. Anketteki her soru için, olarak üç derece üzerinden verilen sıraya göre (1), (2), (3) şeklinde değerler vererek sayısal hale getirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara dayalı olarak sonuçlar elde edilmiş ve öneriler geliştirilmiştir. 69