turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İkinci Meşrutiyet dönemi Türk hikayeciliğinde tema (1908-1918)

'Meşrutiyet Dönemi Türk Hikayesinde Tema (1908-1918)' başlıklı çalışmamızda, hikayeler yardımıyla Türk tarihinin modernleşme sürecindeki sosyal problemlere yönelik bir yaklaşım geliştirmeye çalıştık. Bu dönemle ilgili beş yüzden fazla süreli yayından yüz kırk sekizinde hikaye bulundu ve matbu kitaplarda yayımlanan hikayelerle birlikte toplam 1216 hikayeye ulaşıldı. Bir edebi tür olarak 'hikaye' ya da bahsedilen dönem öncesi Türk hikayesi hakkında herhangi bir değerlendirme yapmadık. Çalışmanın temeli 'hikayede tema ' olduğu için 'giriş' te temayı etkilediğine inandığımız dönemin genel edebi, tarihi, politik ve entelektüel atmosferi, sosyal hayatı; 'birinci bölüm'de ise çalışmanın ana bölümünün desteğini oluşturan hikayelerin yapısı, hikayelerde zaman, mekan ve şahıs kadrosunu değerlendirdik. 'İkinci bölümde hikayeleri temalarına göre sınıflandırdık ve hikayeleri 'sosyal' ve 'bireysel' temalar olarak iki kısımda incelendik. Hikayelerde sosyal temanın, devre hakim olan savaştan kaynaklandığı gördük. Bireysel temaları ise, ağırlıklı olarak aşk teması temsil eder. Tespit edilen 1216 hikaye bibliyografyada, süreli yayınlar ve basılı kitaplarda yayımlananlar olmak üzere iki kategori altında listelendi. Kadın hakları, tesettür problemi, geleneksel ve modern eğitim arasındaki farklılık, harem problemi ve sosyal hayatta kadının yeriyle ilgili tartışmalarla; Trablusgarp, Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarının hikayelerde önemli bir yer teşkil ettiğini gördük. Sert ekonomik dar boğazla karşı karşıya kalan ülkede yaşamaya çalışan insanlar, savaş vurguncuları ve on ayrı cephede savaşan insanlarımız bu hikayelerde yeniden canlandırılmaktadır. Bu. çalışmayla, küçük hikayelerin aynasından hareketle Osmanlıyı çöküş döneminde ve modernleşme sürecindeki Türk insanını gözlemleme fırsatı bulduk.
Ahmet Cevat Emre'nin Türk dili ve Türk dili eğitimi ile ilgili görüşleri

Bu araştırmanın amacı, Ahmet Cevat Emre'nin Türk dili ve Türk dili eğitimi ile ilgili görüşlerini tespit etmektir. Araştırmada birebir etkileşim gerektirmeyen, daha çok dokümanlara dayalı veri toplama ve analiz esası üzerine inşa edilen etkileşimsiz nitel araştırma deseni uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ahmet Cevat Emre'nin 1908 yılından 1960 yılında kadar yazdığı Türk dili ve Türk dili eğitimi ile ilgili eserleri oluşturmuştur. Doküman incelemesi yoluyla elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın kavramsal çerçeve bölümünde Ahmet Cevat Emre'nin hayatı ve bütün eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Bulgular ve yorumlar bölümünde Ahmet Cevat Emre'nin Türk dili ve Türk dili eğitimi ile ilgili görüşleri iki ana başlık altında incelenmiştir. Buna göre Ahmet Cevat Emre'nin XIX. ve XX. yüzyıl dil bilimi araştırmalarıyla yakından ilgilenen bir Türkolog olduğu ve Türk dili, Türk dili grameri, alfabe, dil inkılabı ile ilgili görüş, tespit ve eleştirilerini eserlerinde dile getirdiği tespit edilmiştir. Araştırmada aynı zamanda bir eğitimci olan Ahmet Cevat Emre'nin dil bilgisi öğretimi ve dil bilgisi kitaplarına yönelik görüş, eleştiri ve önerileri tespit edilmiş, hazırladığı dil bilgisi ders kitapları incelenmiş, okuma, yazma ve yazım becerilerini geliştirmeye yönelik görüş ve uygulamaları da belirlenmiştir. Araştırma sonucu elde edilen bulgu ve yorumlardan hareketle sonuçlar ifade edilmiştir. Buna göre XX. yüzyılın ilk yarısında eser vermeye başlayan Ahmet Cevat Emre'nin Türk dili ve dil eğitimi ile ilgili yaptığı çalışmalarla Türk diline büyük katkı sağlayan önemli Türkolog, eğitimci ve ders kitabı yazarlarından biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Edebiyat sosyolojisi açısından Memduh Şevket Esendal'ın hikayelerinde toplumsal meseleler

Çalışmanın konusu, Cumhuriyet devri Türk Edebiyatının önemli ismi Memduh Şevket Esendal'ın ilk beş hikaye kitabında edebiyat sosyolojisi yaklaşımıyla toplumsal meseleleri tespit etmek ve hikayeleri incelemektir. Çalışmamızın esası, öykülerdeki toplumsal meseleler ile bunların yazar ve toplumla arasındaki bağdır. İncelememizde, sosyolojik okuma yöntemiyle Memduh Şevket Esendal'ın öykülerinin içerikleri çözümlenmiş; eserler ile yazarın hayatı ve toplumsal koşullar arasındaki bağ irdelenmiştir. Yazar- eser toplum-toplumsal koşullar arasındaki ilişki tespit edilmeye çalışılmış; buradan hareketle yorum ve çıkarımlarda bulunulmuştur. Buna göre ilk bölümde yazarın hayatı çocukluk gençlik yaşlılık evrelerine göre araştırılmış ve nasıl bir sosyal çevrede yetiştiği, hangi mesleklerde bulunduğu, hangi dönemde hangi sosyal şartlarda yaşadığı ortaya konmuştur. İkinci bölümde, Sosyoloji ile Edebiyat biliminin hangi ortak taslağı paylaştığı üzerinde durulmuş, Edebiyat Sosyolojisinin ne olduğu, amacı ve yöntemi belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise Otlakçı, Mendil Altında, Sahan Külbastısı, Veysel Çavuş, Bir Kucak Çiçek adlı kitaplarında yer alan yüz yirmi beş hikaye toplumsal meseleler perspektifiyle tek tek ele alınmıştır. İncelenen eserlerde toplumsal meselelerin yoğun olarak işlendiği görülmüştür. Yazarın köy müfettişliği sırasında köyü ve köylüyü yakından tanımasının, uzun yıllar süren bürokratlığının ve siyasi kimliğinin tesiri ile ideolojik olmadan belirli bir dünya görüşü etrafında eserlerini ortaya koyduğu görülür. Ağırlıklı olarak ele alınan toplumsal meseleler; bürokrasideki sorunlar, yozlaşma, kadın ve evlilikle ilgili olanlardır.
Varlık dergisinin 434-484 sayıları arasında şiir ve edebi inceleme

Dergiler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu izleyen ilk yıllarda sayfalarında ortaya koydukları düşüncelerle genç ülkenin fikir ve sanat dünyasının oluşumuna ve gelişimine büyük katkı sağlamıştır. 1930'lu yıllarda yayın hayatına başlayan Varlık, 1950'li yıllarda da önemini korumuştur. 1950'li yılların en önemli sanat ve fikir mecmualarından birisi olarak gösterebileceğimiz Varlık dergisi üzerine yaptığımız bu araştırma Giriş kısmını takip eden toplam dört bölümden oluşmuştur. Çalışmamızın Giriş'inde Varlık dergisinin yayın hayatına başladığı 1930'lu yılların siyasi, sosyal ve kültürel durumu üzerinde durulmuştur. Birimci bölüm 1950'li yıllarda Türk edebiyatının genel görüntüsü ve dönemin dergileri hakkında verilen bilgileri içermektedir. Takip eden İkinci bölümde derginin oluşumu, genel özellikleri ve içeriği ele alınmış; Varlık'ın 434- 484 sayılarında imzaları bulunan şair ve yazar kadrosu tespit edilmiştir. Araştırmamızın Üçüncü bölümü derginin tez konumuz dahilindeki sayılarında yayımlanmış edebi metinlerin türlerine ve konularına göre değerlendirilmesinden oluşmuştur. Söz konusu metinler önce şiir ve nesir olmak üzere iki başlık altında toplanmış; şiirler ses, dil ve yapı gibi özellikler yönüyle değerlendirilmiş, nesirler de türlerine göre tasnif edilmiş ve her tür kendi içinde incelenmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise Varlık'ın ilgili sayılarında neşredilmiş yazılar, dergi sırasına, yazarlarının soyadlarına ve türlerine göre bir araya getirilmiştir. Çalışmamız, yapmış olduğumuz toplu bir değerlendirmenin ardından araştırmalarımız sırasında başvurduğumuz kaynakların listesiyle son bulmuştur.
Ali Emirİ Manzum 674'teki Şiir Mecmuası, vr. 100b-150b, inceleme-metin

Bu çalışmada, tek nüshası Millet Kütüphanesi Ali Emiri Koleksiyonunda 'Manzum 674 Mecmu a-yı Eş ar' künyesiyle kayıtlı şiir mecmuasının 100 b-150b varakları arasındaki şiirler incelenmiş ve tenkidli metni ortaya koyulmuştur. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm inceleme kısmıdır. İkinci bölümde ise eserin tenkitli metni sunulmuştur.
Pervane Beg Mecmu'atü'n- Nezair (261a-291a)transkripsiyonlu, edisyon kritikli metin

Klasik Türk Edebiyatı üzerine yapılan çalısmaların artması, bugüne kadar bilinmeyen birçok noktayı açıklıga kavusturmustur. Tabii ki bu çalısmalar uzunarastırmalar ve yogun çabalar sonunda ortaya çıkmaktadır. Bu çalısmadaki amaç da edebiyatımızda karanlıkta kalmıs siir ve sairlere ısık tutmaktır. Yaptıgımız tez çalısmasında 16. yüzyılda derlenerek yazılmıs ve oldukça genishacimli olan Pervane Bey Mecmuası'nın 261A- 291A arasındaki 30 varaklık kısmı üzerinde transkripsiyonlu metin çalısması yaparak Klasik Edebiyatımıza küçük de olsa bir katkıda bulunmayı amaçladık. Tezimize konu olarak bu mecmuayı seçmemizin bir baska nedeni de daha önce birçok kez bölümler halinde yüksek lisans çalısması yapılmıs olan bu eserin tamamlanmasına katkıda bulunmaktır.
Sosyo - kültürel bağlamda Kayserili Ruzi ve şiirleri: İnceleme - tenkitli metin

Aşıkların monografilerine yönelik çalışmalarda adeta klasikleşmiş bir tutumla aşığın hayatı, sanatı ve eserleri şeklinde sabit bir yapı benimsenmiştir. Bu çalışmada ise XIX. yüzyılın ileri gelen temsilcilerinden biri olan Kayserili Ruzi ve ona ait şiirler sosyo-kültürel bağlamı içerisinde ele alınıp değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışma klasik manadaki monografilerden ayrılmaktadır. Çalışma ön söz, sonuç, kaynakların değerlendirilmesi, kaynakça ve ekler dışında beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde aşık tarzı şiir geleneği ve Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyıldaki durumu hakkında genel hatlarıyla bilgiler verilmiştir. Böylece Ruzi'nin gelenek içindeki yeri ve yaşadığı dönem aydınlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca burada tezde kullanılan bazı terimler de açıklanmıştır. Monografik yapının temelini oluşturan ikinci bölümde Ruzi'nin hayatı, öğrenimi, mesleği, kişiliği, sanatkarlığı, dini hayatı ve poetikası hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Ruzi'nin sanatı ve sanatkarlığı bağlamı içinde ele alınıp değerlendirilmiştir. Bu bakış açısıyla onun önce icra bağlamları üzerinde durulmuş, daha sonra kültür ortamlarındaki konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde de Ruzi'ye ait şiirler bağlama yönelik olarak incelenmiştir. Bu sebeple şiirler Oluşumsal Yapısalcılık yöntemine göre değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde ise Ruzi'ye ait metinler yayımlanmıştır. Bu kısımda Ruzi'ye ait toplam 161 şiir yer almaktadır. Bu şiirlerden 18'i ilk defa ilim aleminin istifadesine sunulmuştur.
Şeyhİ Dİvanı'nda tıbbİ unsurlar

Şeyhi, 15. yüzyılın önemli şairlerinden ve hekimlerinden biridir ve klasik Türk şiirinin kurucularından kabul edilir. Bu çalışmada onun divanında yer verdiği tıbbi unsurlar incelenmiştir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Her bölümde konuyla ilgili bilgi verilmiş ve o hususun yer aldığı beyitlerden örnekler nesre çevirileriyle birlikte sunulmuştur. Çalışmanın amacı; Şeyhi'nin, şiirlerinde meslek alanı olan tıpla ilgili unsurlara ne şekilde yer verdiğini tespit etmektir.
Sagiy jiyenbay'ın şiirleri üzerine bir inceleme

Bu tezde; şiirleri birçok sanatçı tarafından seslendirilen, XX. yüzyıl Kazak edebiyatının lirik şairlerinden biri olan Sagiy Jiyenbay'ın şiirleri incelenmiştir. Henüz çocuk yaştayken babasının Rus askerleri tarafından öldürülmesi ve II. Dünya Savaşı'nın köylü üzerindeki olumsuz etkilerine şahit olan Jiyenbay, yaşadığı bu olumsuzlukları romantik bir üslupla şiirlerine yansıtmıştır. Bu çalışmada şairin, Altın Qalam ve Baq Qusı kitaplarından seçilen şiirleri dil ve üslup yönünden incelenmiş ve şairin Türk Halk Edebiyatı geleneğini şiirlerinde büyük bir ustalıkla yansıttığı görülmüştür. Bu çalışmada; Prof. Dr. Nergis Bir ay ve Prof. Dr. Hülya Kasapoğlu'na ait çalışmalardaki inceleme yöntemleri esas alınmıştır. Tez sırasıyla; 'Kazak Edebiyatı, Jiyenbay'ın Hayatı ve Eserleri, Jiyenbay'ın Şiirlerinde Muhteva, Jiyenbay'ın Şiirlerinde Dil ve Üslup' başlıkları altında ele alınmıştır.
1974 yılında yayınlanan Türk romanlarında toplumcu gerçekçilik

Bu çalışmada 1974 yılında yayımlanan Türk romanları, toplumcu gerçekçilik akımı açısından değerlendirildi. Romanlar, roman inceleme sanatına göre tahlil edilerek teknik, muhteva, dil ve üslup özellikleri açısından aynı başlıklar altında ortak noktalar bulunarak ve genel değerlendirmeler yapılarak incelendi. Çalışmada toplumcu gerçekçiliğin Batı ve Türk edebiyatındaki gelişim evreleri incelenerek 1974 yılında yayımlanan Türk romanlarına nasıl yansıdığı tespit edilmeye çalışıldı. Aynı zamanda 1970- 1979 yıllarında Türk toplumunun siyasi, sosyal ve edebi açıdan yaşadığı gelişmeler verilmeye çalışıldı.
Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde gül imgesi

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Gül İmgesi adlı bu tezde 'gül'ün Türk şiirinde geçirdiği değişim ve dönüşümler, ayrıntılı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmaya ilk olarak şiir sanatında önemli bir misyon yüklenen 'imge/imaj' bahsiyle birlikte hislerin geride kalan temsilcileri olarak tanımlanan imgenin tasnifindeki farklılıkları ve bağlantılı olduğu sembol, metafor, mit, kinestezi, sinestezi, alegori, metonymy ve tropology gibi kavramları özlü bir biçimde tetkik ederek başladık. Tezdeki içerik tasnifinde, Anadolu Üniversitesince yayınlanan Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı (Ed. H. Akay-M. Dayanç, Eskişehir 2012) eserindeki düzenlemeden istifade ettik.'Gül', şiir sanatında pek çok şair tarafından sıkça kullanılmış gözde bir kavramdır. Bu seçkin tabiat varlığına şairler oldukça farklı ve değişik manalar yüklemişlerdir. Hz. Peygamber'e isnad edilen 'Kırmızı gül Allah'ın ihtişamının tezahürüdür.' rivayeti ile Yunus Emre'nin 'Gül Muhammed teridir' dizesi, 'gül'ün dini ve tasavvufi açılımlarının bağdaştırıldığı en önemli kaynaklardandır. Halk Şiirinde 'gül' Aşık Veysel, Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal gibi şairler başta olmak üzere daha birçok halk şairi tarafından sevgilinin güzelliği, gül-bülbül münasebeti bağlamında aşkı ve sevgiyi anlatmak için çokça ele alınmıştır. Divan Şiirinde 'gül' imgesi, hemen hemen her şair tarafından kullanılmıştır. Bu müstesna çiçek için Fuzuli, Necati Bey, Hayali Bey ve Nev'i' gibi önemli isimlerin kasidelerini, Baki'nin ise 'gül' redifli beş gazelini önemli misaller olarak vermek yerinde olacaktır. Bu dönemde 'gül' genellikle Hz. İbrahim, gül-bülbül, aşk, sevgi ve sevgilinin güzelliği ile alakalı olarak şiirlerde konu edinilmiştir. Özellikle Birinci Tanzimat ve Milli Edebiyat dönemi şiirlerindeki fikri zemin, şiir metinlerini sanatsal duyarlılıktan uzak tuttuğu için, bu dönem şiirlerinde 'gül'ün çok büyük bir itibar konusu olarak işlendiğini söylemek doğru olmaz. Buna karşılık İkinci dönem Tanzimat şairlerinin belli şiirlerinde ve Servet-i Fünun şiirinde bilhassa Cenab'ın sanatsal bir duyarlılıkla yazdığı metinlerde 'gül'ün estetik kullanımı söz konusudur. Tezimizin esasını teşkil eden 'Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Gül İmgesi' adlı bölümde, Anadolu Üniversitesince yayınlanan Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı eserindeki düzenlemeye bağlı olarak kurgulandığı üzere, 'İmgenin Tanımı Ve Tasnifi' adlı 1. bölümde 'Mevcut İmge Tanımları Ve Bu Konudaki Görüşler' ele alınmış, 2. bölümde 'Cumhuriyet Dönemine Kadar Türk Şiirinde Gül İmgesine Genel Bir Bakış', 3. bölüm'de 'Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Gül İmgesi' işlenmiştir. Çalışmamızın amacı; 'gül'ün geçmişşten bu yana hangi şairler tarafından hangi anlamda ve hangi bağlamlarda kullanıldığını tespit etmek ve Cumhuriyet döneminde 'gül'ü imgesel açıdan işleyen önemli isimlerin şiir metinleri üzerinde yapısall açıdan olduğu kadar semantik açıdan da tahliller yapmak suretiyle nasıl işlendiğini irdelemektir.
Sandıklılı Fikri hayatı, edebi kişiliği, şiirleri

Osmanlı Devleti'nin Karahisar-ı Sahip Sancağı, XV. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan tekke ve dergahalr ile bunlar çevresinde açılan medreselerde birçok mutasavvıf şair yetiştirmiştir. Tasavvufi Halk Edebiyatı veya Tekke Edebiyatı adı altında inceleyebileceğimiz bu şairlerden birisi de Mehmet Fikri 'dir. Mehmet Fikri M. 1884 yılında Afyon'un Sandıklı kazasında doğmuştur. Şair, Sandıklı'nın Ece mahallesinde yaşamış olan ' Müminzadeler ' sülalesine mensuptur. Tahsil hayatı ile ilgili bilgilerimizin yeterli olmamasına rağmen şiir yazacak kadar Arapça bilmesi, şiirlerinde İslam tarihini ve peygamber kıssalarım ele alması, Fuzuli'den etkilenmesi Fikri'nin en az orta dereceli medrese eğitimi aldığım göstermektedir. Osmanlı Devleti zamanında her şehir ve kasabada orta dereceli medrese bulunduğu gibi Sandıklı 'da da Yalıncak, Havai medreseleri bulunmaktaydı. Fikri eğitimini tamamladıktan sonra askerliğe heveslenmiş; on iki yıl Sultan Abdülaziz, dört yıl Abdülhamit döneminde olmak üzere hayatının on altı yılını askerlikle geçirmiştir. Kaynaklarda 1877 - 1878 Osmanlı - Rus Savaşı'na mülazım olarak iştirak ettiği kaydedilen Fikri 1880 yıllarında tekrar Sandıklı'ya döner. Burada Nakşbendiye tarikatına intisap eder. Ancak Sandıklı halkından ilgi ve saygı göremediği için Geyikler nahiyesi 'ne giderek öğretmenlik yapar. Şair, M. 1901 - 1902 yıllarında Dinar'da ölmüştür. Fikri'nin elimizde bulunan tek eseri Divan'ıdır. Şair, Divan'ını R. 1302 / M. 1886 - 1887 yazdığını şiirlerinde belirtmektedir. Dinar'da şairin kendisinin yazdığı Divan, Arap alfabesindeki harf sırasına göre düzenlenmiştir. Şiirler çoğunlukla aruz vezniyle; gazel, müseddes, musammat gibi nazım şekillerinde yazılmıştır. Divan'da hece vezniyle yazılmış koşmalar ve ilahi özelliği taşıyan şiirler de vardır. Fikri'nin şiirleri Ahmet Yesevi ile Yunus Emre'nin şiirlerini hatırlatmaktadır. Zira Fikri 'yi, İslam inancı, tasavvuf felsefesi ve uhrevi saadet için halkı irşad eden Yesevi dervişleri silsilesinden saymak mümkündür. Zira şair Nakşbendiye tarikatına girdikten sonra şair olduğunu ve Divan'ını 'okuyan ibret alsın' diye yazdığım mısralarında dile getirmiştir. Şiirlerin konusu Allah ve peygamber sevgisi, nefsin ıslahı, İslam hn şartlarının yerine getirilmesi, ahiret hayaü ve bir tarikata bağlanmanın gerekliliğinden ibarettir.
Fetvaemİnizade Galib Zühdİ Divanı: İnceleme-metin

Bu tezin amacı XIX. yüzyıl divan şairlerinden Fetvaeminizade Galib Zühdi'nin Divan metnini tespit ederek metnin şekil ve muhteva bakımından incelemesini sunmak ve Mevlevi bir şair olan Galib Zühdi'nin hayatı ve edebi anlayışı hakkında bilgi vermektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle, müellif hattı ile yazılmış olan Divan'ın metni ortaya çıkarılmaya çalışıldı, şairin hayatı, mahlası, dil ve üslub özellikleri ele alındı. Bunu izleyen inceleme aşamasında, Divan önce şekil özellikleri bakımından incelendi ve nazım türleri tespit edilerek tanıtıldı. Ardından muhteva özelliklerine geçildi, bu kısımda dini-tasavvufi unsurların, sosyal hayatın ve mitolojik unsurların Divan'daki akislerine değinildi, sevgili ve aşığa ait unsurların işlenişine yer verildi. Daha sonra Divan'daki nazireler üzerinden Galib Zühdi'nin başta Şeyh Galib olmak üzere hangi şairlerden ve ne surette etkilendiği tespit edilmeye çalışıldı ve bu bağlamda nazireleri ve nazire anlayışı değerlendirildi. Son bölümde ise nüsha tavsifi yapılarak müellifin yazmadaki imla özellikleri aktarıldı. Ayrıca, müellif elinden çıkmış olan Divan'da rastlanılan şairin şiir yazım sürecine dair bazı tespitlere değinildi.
Attila İlhan'ın şiirlerinde sinematografik özellikler

Kelime anlamı, 'hareketi yazma' anlamına gelen sinema, oluşum evrelerinden itibaren çeşitli sanat dalları ile etkileşim içine girmiştir ve sanat tarihinde yedinci sanat dalı olarak yerini almıştır. Sinema, sanat dalı olana kadar 'resim' ve 'fotoğraf'ın gölgesinde yetişmiş ve hareketli fotoğrafların keşfedilmesiyle 'görüntü' ortaya çıkmıştır. Bütün sanat dallarından izler barındırması, sinemayı çağdaş bir sanat haline getirmiştir. Her sanat dalında olduğu gibi sinema sanatında da çeşitli akımlar ortaya çıkmıştır ve disiplinler arası etkileşimler hız kazanmıştır. XX. yüzyıldan itibaren gelişen 'görsellik', teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla birlikte çeşitli sanat dalları arasındaki etkileşimi hızlandırmıştır. Sinemanın bütün sanat dallarından sonra ortaya çıkması; ilk olarak sinema sanatının edebiyattan, ilerleyen zamanlarda ise edebiyat türlerinin sinema sanatından etkilenmesini sağlamıştır. Attila İlhan, bu etkileşimin en canlı örneklerindendir. 1940 Kuşağı toplumcu sanat anlayışı çizgisinde başladığı sanat yaşamında, şiir anlayışı çok yönlü bir şekilde gelişme göstermiştir. Sinema ve görsellik algısı, küçük yaşlardan itibaren gelişen Attila İlhan'ın şiiri sinematografik özelliklerle iç içedir. Çocukluğunda okuduğu romanlar ve ilk gençliğinde izlediği Fransız filmleri, sinema ve serüven duygusunun gelişmesinde öncü olmuştur. Paris şehrinin görselliği ve oradaki serüvenleri, onun sanat anlayışına köklü değişiklikler getirmiştir. Sinema eleştirmenliği ve senaryo yazarlığına Yeşilçam'a yazdığı Yalnızlar Rıhtımı'yla başlayan Attila İlhan, televizyon için de senaryolar yazmaya devam etmiştir. Attila İlhan, şiirlerinde büyük ölçüde görsel imge, sinematografik unsur ve akımlarından yararlanmıştır. Görsellik, sinematografik öyküleme, Şiirsel Gerçekçi Fransız Sineması, Yeni Dalga sineması, gerilim unsuru, dramatik yapı, hareket, kurgu, fotoğraflama vb. teknikler onun şiirindeki sinematografik özelliklerdendir.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı romanında zaman-kimlik ve dönüşüm

Ahmet Hamdi Tanpınar Türk Edebiyatı'nda çok yönlü kimliğiyle karşımıza çıkar. Denemeci, eleştirmen, hikayeci, şair ve romancı olarak tamamladığı edebiyat serüveninin ardında, sonraki kuşaklara nitelikli eserler bırakmakla beraber üzerinde tartışılacak fikirler inşa etmiştir. Gerek yaşadığı dönemde var olan toplumsal çalkantılar, gerekse edebiyatçının toplum içinde yüklendiği görevler açısından bakıldığında durmadan işleyen bir zihnin varlığı görülür. İşleyen bu zihin çok yönlü okumalara açık eserler oluşturmasına neden olmuştur. Ahmet Hamdi Tanpınar'ı dönemin aydın ve yazarlarından farklı kılan, edebi yaratımlarının toplamında medeniyet sorununu merkeze alarak bütün bir toplumun dini hayatından, medeniyet anlayışından, milli unsurlarından, çalkantılar karşısındaki duruşundan estet bir kimlikle bahsetmesidir. Böyle bir aydın duruşunun ortaya çıkmasındaki temel neden Tanpınar'ın toplumun geleceğiyle ilgili endişeleridir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü Romanında Zaman, Kimlik ve Dönüşüm adlı bu çalışmamız iki ana başlığa ayrılıyor. İlk bölümde Tanpınar'ı diğer aydın ve yazarlardan farklı kılan estet kimliği; yazarın estetik biçime ve edebiyata nasıl bir toplumsal-siyasal eleştiri gücü yüklediğini anlamak için modernizm anlayışını, Tanzimat'ın ilanıyla toplumda baş gösteren benlik yırtılmalarına yaklaşımını işledik. Bunun yanında Fransız filozof Henri Bergson'un zaman-süre felsefesini inceledikten sonra, medeniyet anlayışına yansıması sorgulanmıştır. İkinci başlıkta karakter, dönüşüm kavramlarının edebiyat ve psikolojideki karşılıklarına değinip Saatleri Ayarlama Enstitüsü romanındaki işlenme biçimini ele aldık. Aynı bölümde eserdeki karakterlerin medeniyet değişimi, zaman, para ve çevresel faktörler karşısındaki duruşlarını sorguladık.
Tatar yazar Emirhan Yeniki'nin hikayeleri (Ana Hem Kız-1942, Tugan Tufrak-1959, Tönge Tamçılar-1964, Kuray-1970): Giriş-dilbilgisi incelemesi-metin-çeviri-dizin

Çalışma Kazan Tatar Türkçesi ile yazılmış Emirhan Yeniki'ye ait 'Ana hem Kız (1942)', 'Tugan Tufrak (1959)', 'Tönge Tamçılar (1964)', 'Kuray (1970)' isimli hikayeleri temel alınarak hazırlanmıştır. Beş bölümden oluşan bu çalışmanın 'Giriş' bölümünde, Tatar yazar Emirhan Yeniki'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında kısaca bilgi verilmiştir. 'İnceleme' bölümünde, Kazan Tatar Türkçesi'ndeki unvan öbekleri, çalışmaya konu olan dört hikayeden örnekler alınarak incelenmiştir. Kiril alfabesindeki bu hikayeler 'Metin' bölümünde Latin alfabesine çevrilmiştir. 'Çeviri' bölümünde, hikayeler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. 'Dizin' bölümünde ise hikayelerde geçen bütün kelimeler Türkiye Türkçesi alfabesine göre sıralanmış ve Kazan Tatar Türkçesi kelimelerinin Türkiye Türkçesinde karşılıkları verilmiştir. Çalışmanın Kazan Tatar Türkçesinin mevcut sorunlarından bir kısmına ışık tutabilmesi ve bu sahadaki ihtiyaca belli ölçüde cevap verebilmesi umulmaktadır.