İstanbul metropoliten alanında kamulaştırma yoluyla elde edilmiş alanların kullanım biçimi: Avcılar ilçesi örneklemi

1980'li yıllardan bu yana değişim içerisinde olan ekonomik yapı ve üretim şekilleri kentlerde sosyo-ekonomik, fiziksel ve mekansal değişimler yaratmıştır. Bu değişimler kentlerde giderek artan yapı yoğunluğuna neden olmaktadır. Hızlı kentleşmenin neden olduğu kontrolsüz yapılaşma hem kent bütününde düzeni sağlayan imar planlarının yapımı ve uygulanmasında sorunlar yaşanmasına hem de toplumun gelişen ve değişen ihtiyaçlarının karşılanması için gereken alanların azalmasına neden olmaktadır. Arazi ya da toprağın artırılamayan özelliği ve zamanla üzerinde daha çok insanın yaşama zorunluluğu, arazinin değerinin artması ve miktarının azalmasına yol açmaktadır. Bu durum da kentlerde yaşayan insanların toplumsal, ekonomik, kültürel ihtiyaçlarının sağlanması amacıyla farklı araçların kullanılmasını gündeme getirmiştir. Özellikle İstanbul metropoliteninde göç ve sanayileşme etkenlerinin sonucu oluşan yapılaşma yoğunluğu, düzenli bir arsa politikasının eksikliği ile birlikte kamu yönetimlerinin arsa sorununu artırmıştır. Arsaların üzerinde farklı gelir elde etme biçimleri ve rant söz konusu olmaktadır. Fakat bu çalışmada kamulaştırma amacına uygun olmayan kullanımlar kapsam dışında bırakılmıştır. Bu çalışmada, alan elde biçimlerinden biri olan kamulaştırma yöntemi ile elde edilen alanların bugünkü kullanım biçimlerinin kamu yaran kavramı ve kamulaştırmada kamu yaran sağlama amacına uygunluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kamulaştırma tüm yönleri ile ele alınmış, özellikle merkezi ve yerel yönetimler tarafından İstanbul Metropoliten Alanı'nda kamulaştırma yolu ile edilen alanların kullanım biçimleri araştırılmış ve bu uygulama sonucu elde edilmiş alanların bugünkü kullanımının, amacına uygun olup olmadığının Avcılar ve Pendik ilçeleri örnekleminde değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada İstanbul Metropoliten Alanı'nda kentin gelişme alanlarında yer alan ve farklı arazi kullanım biçimlerini içeren alanlar örnek olarak incelenmiştir. Ayrıca kent çeperinde yer alan ve gelişmeye açık olan Avcılar ilçesinde yapılan kamulaştırma örnekleri ele alınmıştır. Çalışmada imar planlan ve kamulaştırma dosyalan incelenerek uygulama yapılan alanların kullanımı yerinde gözlenmiş ve kamulaştırma amacına uygunluğu sulanmıştır. Kullanımların, amacına uygun olarak değerlendirildiği sonucuna varılmıştır. Çalışmada beş ana bölüm yer almaktadır. Birinci bölümde çalışmanın amacı, yöntemi, sınırları ve kapsamı açıklanarak hipotez belirtilmiştir. vuıİkinci bölümde arsa politikalarının düzenlenmesi konusu ele alınarak bu politikaların amaçları ve araçları ortaya konmuştur. Ülkemizde arsa düzenleme politikalarının neler olduğu ve uygulama araçları ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde kamulaştırmanın tanımı yapılarak özellikleri açıklanmıştır. Kamulaştırmanın dayanağı olan kamu yaran kavramı ve kapsamı ile birlikte kamulaştırma işlemi öncesinde yapılan hazırlık çalışmaları, işlem süreci, iptal nedenleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca kamulaştırmanın hukuki dayanağı olan Kamulaştırma Kanunu ve diğer ilgili kanunlar incelenmiştir. Dördüncü bölümde merkezi ve yerel yönetimlerin Türkiye ve İstanbul metropoliten alanında kamulaştırma yoluyla edindiği alanların kullanım biçimleri araştırılmış, Avcılar ilçesinde yapılan kamulaştırma örneklerine yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise değerlendirme yapılarak sonuçlar belirtilmiştir.