Harmanlanmış öğrenme sürecinde öğrencilerin etkileşimlerinin ve öğrenme düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmada, harmanlanmış öğrenme sürecinde, Öğretim İlke ve Yöntemleri dersinde öğrencilerin etkileşimlerinin ve öğrenme düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu temel amaca yönelik olarak, harmanlanmış öğrenme sürecinde öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretim elemanı ve öğrenci-içerik etkileşimleri ile öğrencilerin öğrenme düzeyleri incelenmiş, süreç detaylı bir biçimde irdelenmiştir. Araştırma, katılımcı eylem araştırması olarak desenlenmiştir. Araştırma, 2010- 2011 Öğretim Yılı Güz Dönemi'nde, Öğretim İlke ve Yöntemleri dersinde, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Programı'nın ikinci sınıfında öğrenim gören 30 öğrencinin katılımıyla ve 12 haftalık uygulama süreciyle gerçekleştirilmiştir. Dersin öğrenme-öğretme sürecinde; yüz-yüze sınıf, eş-zamanlı sanal sınıf, tartışma forumları ve blog sayfası olmak üzere dört öğrenme ortamı harmanlanmıştır. Uygulama sürecinde, Felder-Silverman Öğrenme Stili Modeli çerçevesinde geliştirilen çevrimiçi ders etkinlikleri, yüz-yüze sınıf etkinlikleri ile birlikte gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; akademik başarı testi, etkinlik seçim formu, yüz-yüze ders video kayıtları ve çevrimiçi öğrenme ortamı kayıtları, yüz-yüze ders çalışma kağıtları, anket, görüşmeler, öz-değerlendirmeler, araştırmacı günlüğü ve alan notları, Geçerlik ve Güvenirlik Komitesi ses kayıtları olmak üzere çeşitli nitel ve nicel veri toplama araçları ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, harmanlanmış öğrenme sürecinde öğrencilerin etkileşimlerine ilişkin belirlenen sorunların daha çok öğrenci katılımlarına, öğrenci-öğrenci etkileşimine ve öğrenci-içerik etkileşimine yönelik sorunlar olduğu ve bu sorunların eylem araştırması sürecinde çözümlendiği görülmüştür. Öğrencilerin çevrimiçi ders etkinliklerine katılımlarının da uygulama sürecinde arttığı belirlenmiştir. Öğrenci-öğrenci etkileşiminin nasıl olduğuna ilişkin bulgular, etkileşimin uygulama sürecinde genel olarak bir artış sergilediğini ve öğrencilerin daha çok birbirlerinin görüşlerini onaylama, geliştirme, sorularına yanıt verme gibi etkileşim yolları ile öğrenci-öğrenci etkileşimini gerçekleştiklerini göstermiştir. Öğrenci-öğretim elemanı etkileşiminin ise nicelik açısından, eş-zamanlı etkinliklerde uygulama sürecinin başından itibaren oldukça fazla olduğu, farklı-zamanlı etkinliklerde ise bu etkileşim türünün uygulama sürecinde arttığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğrenci-öğretim elemanı etkileşiminin daha çok öğretim elemanının öğrencilere soru yöneltmesi ve öğrencilerin bu sorulara yanıt vermeleri ile gerçekleştiği görülmüştür. Öğrenci-içerik etkileşiminin de uygulama sürecinde genel olarak bir artış sergilediği belirlenmiş ve öğrencilerin içerikle etkileşimlerinin; kişisel görüş, akademik bilgi, soru, deneyim paylaşımı gibi yollarla içeriğe katkı olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. Üç etkileşim türüne ilişkin gözlenen etkileşim yollarının uygulama sürecinde çeşitlenmesiyle de öğrenci etkileşimlerinin niteliğinin arttığı söylenebilir. Öğrencilerin başarı testi sonuçlarına göre, öğrenmelerinin anlamlı bir artış sergilediği görülmüştür. Bununla birlikte, öğrencilerin öğrenme düzeylerinin ise daha çok bilişsel alanda kavrama düzeyinde olduğu, ayrıca uygulama sürecinde bilişsel alandaki öğrenmelerin düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Duyuşsal alana yönelik öğrenmelerin de uygulama sürecinde arttığı gözlenmiştir. Öğrencilerin görüşlerinin ise öğrenci etkileşimlerine ve öğrenmelerine ilişkin bulguları desteklediği görülmüştür. Öğrencilerin görüşlerine göre, derse katılan diğer öğrencilerin, öğretim elemanının ve ders etkinliklerinin öğrencilerin öğrenmelerine katkı sağladığı ve öğrencilerin Öğretim İlke ve Yöntemleri dersi amaçları doğrultusunda öğrenmeler gerçekleştirdikleri belirlenmiştir. Araştırma bulgularına dayalı olarak, öğrencilerin çevrimiçi etkinliklere katılımları ve etkileşimleri konusunda çeşitli sorunlar yaşandığı, bu sorunların işlevsel kararlarla çözümlendiği, öğrencilerin öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretim elemanı, öğrenci-içerik etkileşimleri, akademik başarıları ve öğrenme düzeylerinin uygulama sürecinde gelişme gösterdiği ve öğrencilerin derse katılımları arttıkça etkileşimlerinin de arttığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, bu araştırmada gerçekleştirilen harmanlanmış öğrenme uygulamasının, öğrencilerin etkileşimlerinin ve öğrenme düzeylerinin artmasında oldukça etkili olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.