turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Şanlıurfa Müzesi'nde Bulunan Ahşap Eserler

Güneydoğu Anadolu bölgesinin önemli şehirlerinden biri olan Şanlıurfa, ilk çağlardan bugüne kadar önemli uygarlıklara ev sahipliği yapmış ve büyük bir kültür merkezi olmuştur. Zaman içerisinde uygarlıkların bir arada yaşamasıyla zenginleşen bu çok kültürlü yapı mimaride, sanatta ve daha birçok alanda gelişmeler göstermiştir. Bu gelişmelerin sonunda kendine has bir üslubun doğup geliştiği bir kent olan Şanlıurfa, mimari eserlerden, el sanatlarına kadar pek çok sanat eseri örnekleriyle karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla bu tarihsel geçmişşin ve kültür birikiminin bir parçası olan Şanlıurfa Müzesi'nde bulunan ahşap eserler birçok açıdan değerlendirmesi yapılmış ve önemli sonuçlar elde edilmiştir. Şanlıurfa Müzesi'nde bulunan ahşap eserler, kullanılan malzeme, uygulanan teknik, süsleme programı, form ve tür farklılığı gibi özellikleri ile birlikte ele alınmıştır. Ahşabın tanımı, ağacın çeşitliliği, yapımında kullanılan malzemeler, gereçler ve teknikler, ayrıntılarıyla incelenmiştir. Bu süreçte, Şanlıurfa'nın ayrıntılı tarihi ve bölgesel konumu, müzenin tanıtımı ve mevcut durumu hakkında da ayrıca bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın amacı doğrultusunda, Şanlıurfa Müzesi depolarında muhafaza edilen ahşap eserlerden 6 adet ve teşhirde bulunan eserlerden de 14 adet olmak üzere toplam 20 adet eser değerlendirilmeye alınmıştır. Bu çalışmanın sonunda Osmanlı dönemi ile Erken Cumhuriyet döneminden günümüze önemli eserlerin ulaştığı görülmektedir. Konunun daha iyi kavranması açısından envanter çalışmasından sonra bir değerlendirme ve karşılaştırma yapılarak, farklı bölgelerdeki örneklerle eserlerin benzer ve farklı yönleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda tanıtılan eserlerden elde edilen bilgilerden bir sonuca varılmış ve öneriler dile getirilmiştir. Bu çalışmanın toplumda iyi bilinç oluşturmasının vesile olacağını ve ayrıca araştırmacıların, ilgili kurumların dikkatini çekeceğini temenni ederiz.
Osmanlı'nın son dönemlerinde Ayvalık ve yakın çevresinde endüstri ve ticaret yapıları

Batı Anadolu kıyı coğrafyasında konumlanan Ayvalık, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve siyasi ortamına koşut olarak, uluslararası ticaret ve sanayi faaliyetleriyle ön plana çıkan önemli bir liman yerleşimine dönüşmüştür. 1770'lere kadar Osmanlı sınırları içinde küçük bir kıyı kasabası olan ve önemli bir rol üstlenmeyen Ayvalık, tarih sahnesine 1800'lerin ilk yıllarından itibaren zeytinyağı ve sabun endüstrisi ve ticaretine dayalı ekonomisiyle çıkmaya başlamış, süreç içersinde Batı Anadolu kıyılarının İzmir'den sonraki en hareketli limanı haline gelmiştir. Ekonomik zemindeki bu gelişmeler, kent dokusunu şekillendirmiş, üretim ve ticari faaliyetlerinin gerçekleştiği tüm yapılar, hem sayı hem çeşit ve hem de konumlarıyla kentin mimari kimliğini oluşturmuşlardır. Kent siluetine en hakim yapı grubu olan fabrikalar, atölyeler ve depolar liman ulaşımına bağlı olarak kıyı boyunca, lineer bir kurguda yerleştirilmişler, ticari kimliğe sahip dükkan, sosyal mekanlar, konaklama yapıları ise yine liman bölgesi ile ilişki içersindeki çarşı içinde konumlanmışlardır. Bu çalışma, kentin ekonomik tarihinde önemli yer tutan, 19. yüzyılı ve 20. yüzyılın ilk çeyreğini kapsayan Osmanlı'nın son dönemi içinde yapılmış, Ayvalık ve yakın çevresine ait fabrika, atölye, değirmen gibi üretim ve üretime bağlı olarak ortaya çıkan depo yapıları ile ticari içeriğe sahip olan dükkan, kahvehane, gazino, otel, han ve banka yapılarını kapsamaktadır. Bu içerikte mimari kimliğini büyük ölçüde koruyabilmiş 205 yapı ele alınmış, mevcut bu yapılar, işlevlerine göre sınıflandırılıp, plan, mimari, malzeme, süsleme özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Endüstri Devrimi sonrası inşaat tekniği ve malzeme sektöründeki gelişmelerin şekillendirdiği, yeni yapı türü olarak kent mimarisine yerleşen fabrikalar başta olmak üzere diğer tüm üretim ve ticaret yapılarının mimarisinde işleve yönelik bir anlayışın hakim olduğu görülmektedir. Bununla beraber yapıların cephe düzenlerine ve öğelerine, süsleme karakterine, dönemin mimari ve süsleme programlarının içeriği etki etmiştir. Bu açıdan Ayvalık ve yakın çevresine ait endüstri ve ticaret yapılarının hem 19. yüzyıl mimari ve üslup anlayışının, hem de Osmanlı Devleti'nin sanayileşme sürecini yansıtan endüstri mirasının kaynakları olmaları, değerlendirilmelerini önemli kılmaktadır. nahtar Kelimeler: Ayvalık, 19. Yüzyıl, Endüstri Ticaret Yapıları, Mimari, Kent Dokusu, Zeytinyağı, Osmanlı Devleti, Liman.
Meragada'ki sanat ve mimari varlıkları ve Anadolu'ya etkisi

İran'ın Doğu Azerbaycan bölgesinde bulunan Meraga, Sufi Çayı Nehrinin kenarında, Urmiye Gölünün doğusunda ve Sehand Sıradağlarının güneyinde yer alan bir şehirdir. Bu şehir İran'ın Doğu Azerbaycan bölgesinde Tebriz'den sonra ikinci büyük şehri sayılmaktadır. Meraga'nın tarihi geçmişşi M. Ö 5000 yılına kadar inmektedir. Tarihi kaynaklarda Meraga; Efrarud, Efrazruh, Efrahruz, Efrazrud, Efrazerud, Merava ve Merağa gibi adlarla anılmıştır. Mervan Bin Muhammed bu bölgeye 741 yılında Geriyet El Meraga adını veren kişidir. 12 -14. yüzyıllar arasında Meraga, sanat ve mimari bakımdan en yüksek seviyeye çıkmayı başarmıştır. Meraga, İran'ın tarihi eserler bakımından en zengin on şehrinden birisi olarak sayılmaktadır. Bu dönemde Büyük Selçuklular ve onlara bağlı olan Atabek'ler, Ahmedyelliler hüküm sürmüştür. Daha sonra Meraga, İlhanlılar döneminde Hulagu Han tarafından başkent yapılmıştır. Bu dönemde dünyanın en büyük rasathanesi ve araştırma merkezi Hacenesir Tusi tarafından Meraga'da yapılmıştır. Selçuklular, İlhanlılar, Safeviler ve Kacarlar döneminde Meraga'da inşa edilmiş 3 kale, 16 cami, 1 mabet, 1 kilise, 1 medrese, 1 rasathane, 7 türbe, 1 kervansaray, 4 hamam, 3 köprü ve 3 tarihi ev, bu çalışmamızda tanıtılmış ve değerlendirilmiştir. Ayrıca Meraga'nın coğrafi durumu, sosyal hayatı, dili, ırkı, mezhep ve tarihçesi hakkında bilgi verilmiştir. Mimari eserlerin gelişim dönemi özellikleri ve üslupları değerlendirilmiştir. Tespit edilen kültür varlıklarının fotoğrafları çekilmiş ve planları alınarak bu konuda önemli kaynaklardan Türkçeye çeviri yapılmıştır. Meraga tarihi için şehri ziyaret eden seyyahların yazıtları da çok önemlidir ve çalışmamızda Meraga bölgesine ait çok sayıdaki kitabe gibi seyyahların anlatıları da kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışmanın asıl amaçlarından biri Meraga şehrini kültürel, tarihsel, ekonomi ve sosyal açıdan geçmişşini ve şimdiki durumunu araştırıp, gelecek nesillere aktarmaktır. Bu tezin asil amaçı bilgileri sonra'daki nesillere teslim etmektir.
Ankara'nın başkent olarak imarı sürecinde ve sonrasında İtalyan mimarların katkıları

Bu çalışma, Türklerin Anadolu topraklarına gelmesinden önce ekonomik, askeri, siyasi ve kültürel alanda faal olan İtalyanların, Türkiye Cumhuriyet'inin kurulması sürecinde bıraktıkları eserlere yer vermektedir. Temelleri yeni atılan Türk devletinin, Milli Mücadele'nin merkezi olan Ankara'nın başkent ilan edilmesinden sonra Türkiye Cumhuriyeti'ne yaraşır modern bir başkent olarak Ankara'nın imar edilmesi sürecinde İtalyan mimarların rollerini ve katkılarını ortaya koymaktadır. İtalyan heykeltıraş, mimarlar ve mühendislerin eserleri, resmi müsabakalara İtalyanların katılımı arşiv belgeleri, dönemin gazeteleri ve dergilerinde yayınlanan haberlerin ve makalelerinin analizi yoluyla İtalyanların başkent Ankara'nın imar sürecindeki ve sosyal hafızasındaki yeri araştırılmıştır.
Demre Aziz Nikolaos Kilisesi'nde ele geçen Bizans sırlı seramikleri (1989-2000)

Aziz Nikolaos Kilisesi, Antalya İline 130 km. uzaklıkta yer alan Demre İlçesi'nde bulunmaktadır. Antik adı Myra olan kent, 5. yüzyılda Likya metropolisidir. Kiliseye adım veren Aziz Nikolaos'un hayatı ile ilgili kesin bilgiler olmamakla birlikte, 4. yüzyılda Güney Anadolu'da Patara'da doğduğu ve 4. yüzyılın ikinci yansında veya 5. yüzyılda aynı bölgede Myra ve Pınara' da piskoposluk yaptığı sanılmaktadır. Kilise ile ilgili ilk bilgiler, 19. yüzyıla ait yazılı kaynaklardır. İlk bilimsel çalışmalar ve restorasyonlar da bu yüzyılda gerçekleştirilmiştir. Çalışmaları çeşitli tarihlerde başka araştırma ve onarım çalışmaları izlemiştir. Kilise ile ilgili son çalışmalar ise, 1989 yılından beri Prof Dr. Yıldız Ötüken'in bilimsel başkanlığında devam eden kazı çalışmalarıdır. Ayrıca kilisede 1998 yılında, onarım ve konservasyon, 1999 yılında, restorasyon ve röleve çalışmaları başlamıştır. Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazısı, özellikle Likya bölgesi Bizans araştırmaları için ayrıca önem taşımaktadır. Bunun nedeni, birinci bölümde ayrıntılı olarak sunulacağı gibi tarihlendirme açısından tabakalarının korunmuş olması ve zengin buluntu içeriyor olmasıdır. Mimari veriler dışında oldukça zengin bir mimari ve liturjik taş eserler, opus tesselatum, cam, seramik, maden gibi pek çok buluntuyu içeren kazı, adeta Ortaçağ sanatını tanımak için bir okul gibidir. On yılı aşkın bir süredir kazıda bulunan tüm veriler; lisans, yüksek lisans ve doktora tezleri dışında her yıl yayınlanan Kazı Sonuçlan Toplantıları, Ortaçağ Sempozyum bildirileri ve çeşitli makalelerle tanıtılmıştır. Tezin konusunu 1989- 2000 yıllan arasında kazıda bulunan sırlı seramikler oluşturmaktadır. Bu çalışma sırlı seramik buluntuların ilk defa bir bütün olarak 11 değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Ayrıca Demre sırlı seramiklerinin ilk kez düzenli bir sınıflandırması yapılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın önemli yanlarından biri de Demre sırlı seramiklerinin kökenleri hakkında da ilk kez kesin olmamakla birlikte sonuçlar alınmış olmasıdır. Bugüne kadar sırlı seramik tipolojisi sınırlı tarihler arasındaki buluntuları içeren tezlerde yapılmıştır. Burada ilk kez Demre sırlı seramiklerinin geniş bir tipolojisi yapılabilmiştir. Bunun dışında tarihlendirme ile ilgili verilerde özellikle sikke buluntularının artması ve diğer kazı buluntularının değerlendirmede kullanılması ile tarihlendirme açısından daha kesin sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu sayede tabakalar ve seramikler tarihlenebilmiştir.
Anadolu'daki Türk kütüphaneleri

Anadolu'da, İstanbul dışında, Anadolu Selçuklu Dönemi'nden Cumhuriyet'in ilanına kadar günümüze ulaşabilmiş, gerek bir yapının içinde gerek bir yapıya bitişik gerekse bağımsız olarak inşa edilmiş kütüphaneleri incelediğimiz çalışmamızda, 47 yerleşim merkezinde mevcut 69 yapı yer almaktadır. Bunlardan 25'i bir yapının içinde yer alan kütüphaneler, 16'sı bir yapıya bitişik olarak inşa edilmiş kütüphaneler, 28'i ise herhangi bir yapıya organik bağı olmadan bağımsız olarak inşa edilmiş kütüphanelerdir. Kaynaklardan ve belgelerden sayıca daha çok olduğu tespit edilen kütüphanelerin büyük kısmı, yıkılarak günümüze ulaşamamıştır. Anadolu kütüphaneleri, genellikle, kare planlı, üstü bir kubbeyle örtülü kübik yapılardır. Bazen kare planlı mekanın önünde üç birimli bir revak, eyvan şeklinde bir ön mekan ya da dikdörtgen şekilli kapalı bir mekan bulunabilmektedir. Dikdörtgen ve çokgen planlı örnekler kare plana göre daha az kullanılmıştır. Çokgen planlı örneklerde daha çok sekizgen şema tercih edilmiştir. Kütüphane mimarisinde kitapların nemden korunması oldukça önemsenmiş, bu nedenle yapılar genellikle bir platform üzerinde inşa edilmiştir. Genellikle tek mekandan ibaret olan kütüphanelerde, okuma salonu ve kitap deposu olarak aynı mekan kullanılmıştır. Az sayıda örnekte kütüphane, birbirine bitişik iki mekandan meydana gelmektedir. Anadolu'da birbirine bitişik iki mekanlı bağımsız kütüphanelerin XIX. yüzyılda inşa edildikleri görülmektedir. Bu örneklerde öndeki büyük mekan okuma salonu, arkadaki daha küçük mekan kitap deposudur. Anadolu kütüphanelerinde süsleme olarak taş, tuğla, alçı, ahşap ve kalemisi süslemeler görülmekte bunlar da az sayıda örnekte sınırlı alanlarda karşımıza çıkmaktadır. Anadolu Kütüphaneleri'nin İstanbul Kütüphaneleri'ne göre daha küçük ve mütevazı, plan tipleri açısından pek fazla arayış ve çeşitlilik içermeyen küçük boyutlu yapılar olduğu görülmektedir.
The apparatus of miniature art: Sufi and Sunni Islam

Bu çalışma, sinema ve Osmanlı minyatür sanatı mecralarını ve biçimlerinikarşılaştırmalı olarak incelemek ve ideolojilerini tartışmak maksadı ile yapılmıştır. Benzer amaçla yapılmış önceki çalışmalar, sinema dilinin kökeni olarak Rönesans resim sanatını görmüş ve Tasavvuf felsefesi ile okunan minyatür resmininseyirliğini, Rönesans resminin ideolojisine karşıt olarak konumlandırmıştır. Bu iki resim dilinin kendi içlerinde tutarlı, bütünlüklü, durağan, homojen bir seyirlik ve ideoloji kurduğu iddiasından yola çıkarak her iki sanat dalının biçim, mecra ve ideolojisinin birbirlerine taban tabana zıt oldukları fikrinde birleşmişlerdir. Bu çalışma ise, bahsedilen savları tartışmaya açmayı ve alternatif bakış açıları sunmayı hedefler. Tasavvuf ve Sünnilik inanç ve felsefelerinden minyatür sanatının nasıl farklı okunduğunu örneklendirmeye çalışır. Sinema mecrasınınideolojisini ortaya çıkarmaya çalışan Apparatus Teori'nin tutarlılığını tartışır. Son olarak ise, bir minyatür kitabı olan Silsilename-i Ali Osman (Hudada, 18. yüzyıl)ile Pier Paolo Pasolini'nin Binbir Gece Masalları (1974) filminin biçimlerinikarşılaştırmalı olarak analiz eder ve her iki mecranın ideolojisinden farklı olarak, bu tekil sanat işlerinin nasıl kendilerine özerk ideolojiler kurduğunu göstermeyi hedefler.
Anadolu Türk dönemi sanatında aslan figürü

Aslan figürüne dünya kültüründe prehistorik dönemde 8. bine tarihlenen Göbekli Tepe örneğinden itibaren bütün dönemlerde Asya, Mezopotamya, Mısır, Anadolu, Antik Yunan ve Roma uygarlıklarında sıkça rastlanmaktadır. Bu süreç içerisinde aslan figürüne çeşitli simgesel anlamlar yüklenmiştir. Bu doğrultuda aslan figürünün cesaret ve kudret başta olmak üzere devlet, taht, iktidar, koruyuculuk ve güneş simgesi olarak tasvir edildiğine rastlanmaktadır. Bu simgesel ifadeler tek aslan figürünün dışında, aslan - güneş, aslan ? boğa, aslan ? yılan, aslan ? ejder kompozisyonları ile de ifade edilmiştir. Erken dönemde görülen simgesel anlamlar ve ifade ediliş biçimlerinin Hıristiyanlık, Budizm ve İslamiyet içerisinde de devam ettiği görülmektedir. Orta Asya'da İslam Öncesi Türk Sanatı'nda aslan figürü benzer simgesel özellikleri yansıtarak varlık göstermiş, bu süreç Budizm ile birlikte yaygılık kazanmıştır. Aslan figürü, Türk İslam kültüründe aynı simgesel özellikler dönüşüm geçirerek devam ederken diğer İslam kültürlerini de etkilemiştir. Anadolu Türk Sanatı içersinde aslan figürü benzer simgesel özellikleri barındırmaktadır. Aslan figürüne erken dönemden itibaren, Anadolu Selçuklu döneminin sonuna kadar mimariye bağlı örneklerde ve maden sanatında sıkça rastlanmaktadır. Beylikler ve Erken Osmanlı döneminde aslan figürleri azalmakla birlikte mevcut örnekler yine mimariye bağlıdır. Klasik Osmanlı döneminde aslan figürleri seramik, minyatür ve maden sanatlarında mimariye kıyasla daha yoğundur. Geç Osmanlı Döneminde mimarideki örnekler tekrar yoğunluk kazanırken bu grup içersinde duvar resimleri önemli bir yer tutmaktadır. Anadolu Türk sanatında görülen aslan figürlerinde işleniş biçimi bakımından Selçuklu ve Helenistik olmak üzere iki grup dikkat çekmektedir. Eğri kesim teknikli, yırtıcılıktan uzak ve stilize üsluplu örnekler Selçuklu karakterine sahipken, yırtıcılığı vurgulanmış, natüralist üsluplu aslan figürleri Helenistik karakteri yansıtmaktadır. Bunun dışında iki gruba ait örneklerin özelliklerinin bir araya getirildiği melez üsluplu örneklere de rastlanmaktadır.
Prof. Dr. Oktay Aslanapa'nın hayatı, eserleri ve Türk sanatına katkıları

Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin ilk sanat tarihçilerinden Oktay Aslanapa'nın hayatı ve Türk sanatındaki çalışmaları hakkında düzenli ve toplu bir bilgi vermektir. Bunun için Aslanapa'nın hayatı anlatılmış, bibliyografyası yeniden düzenlenmiş, yayınları incelenmiş, yapmış olduğu çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Oktay Aslanapa'nın hayatı anlatılmıştır. İkinci bölümde Aslanapa'nın yeni bir bibliyografyası oluşturulmuştur. Hazırlanan bibliyografyasında Oktay Aslanapa'nın kitaplarına ve makalelerine yer verilmiş ve çalışma yöntemi ortaya çıkarılmıştır. Üçüncü bölümde, Aslanapa'nın Türk sanatı ile ilgili yurt içinde ve yurt dışındaki faaliyetlerine, kazı çalışmalarına, yaptırdığı doktora tezlerine yer verilerek, Sanat Tarihi ile ilgili görüşleri ve getirdiği yenilikler üzerinde durulmuştur. Çalışma sonunda Aslanapa'nın hayatı, yayınları ve çalışmaları değerlendirilip sonuca ulaşılmıştır.
Kars Etnografya Müzesinde bulunan halılar

Halı dokumacılığı, Anadolu'da halkın en önemli uğraşılarından biri olmuştur. Dokumacılığın ne zaman başladığı bilinmemekle beraber göçebe kültürün ortaya çıkardığı ihtiyaçlardan doğduğu tahmin edilmektedir. Farklı yerlerde dokunmaları sonucu motif, renk, kompozisyon, hammadde açısından farklılıklar gösterir, dikkat çekici özellikleriyle dokundukları yerin adı ile anılır. Tez çalışma konusu olarak Kars Etnografya Müzesi'nde bulunan halılar incelenmiştir. Bu halıların, genellikle geometrik motifli oldukları gözlenmiş, ayrıca kendine has ve yöre olarak belirleyici motifler halılarda görülmektedir. Kafkasya Bölgesinin Anadolu'ya giriş kapısı olan Kars, yöredeki halılarıyla bu bölgedeki halılarla etkileşim halinde oldukları görsel olarak kendini göstermektedir. Aynı zamanda Anadolu'daki çeşitli yörelerde bulunan halılarla motifsel ve kompozisyon açısından benzerlikler göstermektedir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde bulunan hanım sultanlara ve padişahlara ait bir grup vakfiyenin hat, tezhip ve cilt bakımından incelenmesi

Bu araştırmada Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde Bulunan Hanım Sultanlar ve Padişahlara Ait Vakfiyelerin Türk-İslam sanatları içerisinde müstesna bir yere sahip olan hat, tezhip ve cilt sanatı yönünden incelenmektedir. Seçilen eserler kitap sanatları açısından bulundukları dönemlerine göre önem arz etmektedir. Beş bölümden oluşan tezin birinci bölümünde, Türk-İslam Medeniyetinde vakıf müessesesinin önemi ve vakıf kurumunun işleyişi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde konuyla doğrudan ilişkili olarak hat, tezhip ve cilt sanatlarının tarihçeleri ve ekolleri hakkında bilgi yer almaktadır. Üçüncü bölümde Evkaf Nezareti, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Vakıf Kayıtları Arşivi ve eserlerin bulunduğu Kültür Tescil Dairesi Başkanlığının tanımı ve işleyişi hakkında bilgi yer almaktadır. Dördüncü bölüm eserlerin tahlilinin yer aldığı katalog kısmıdır. İncelenen eserler envanterleriyle birlikte dönem özellikleri, ekolleri, kağıt, yazı, dil özellikleri, motif, desen ve cilt özellikleri bütün yönleriyle ele alınmıştır. Beşinci bölümde karşılaştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Beşinci bölümde ise eserlerin karşılaştırma ve değerlendirilmesi yapılmıştır.
Makedonya'daki medreseler ve İsa Bey Medresesi

Balkanlar, Osmanlı Devletinin Avrupa'daki önemli bir toprağı olarak görülmüş ve bu sebeple Balkanlara Anadolu'dan daha fazla yatırım yapılmıştır. Balkan coğrafyasına yapılan en önemli yatırımlardan biri de eğitim alanında gerçekleşmiştir. Medreseler Osmanlı Devletinin önemli eğitim-öğretim kurumları olup devletin hakim olduğu her yerde açılmış ve faaliyet göstermiştir. Padişahların yanı sıra üst düzey devlet adamları ve zengin hayır sahipleri tarafından tesis edilen medreseler yine kurucularının oluşturduğu vakıflar tarafından finanse edilmişlerdir. Tez, Balkanların bir kısmını oluşturan bugünkü Makedonya'da Osmanlı Devleti döneminde kurulmuş ve faaliyet göstermiş olan medreseleri, kurucuları, kuruluş amaçları, işleyiş yöntemleri vb. açılardan tanıtmayı amaçlamıştır.
Batılılaşma dönemi Rize mezar taşları

Mezar ve mezar taşı geleneği çok erken devirlere kadar uzanan bir seyir izlemektedir. İslamiyet'ten önce Türkler, ölümden sonra yaşama inandıkları için ölülerine önem vermiş, onlar için mezar açmış veya mezarları üzerine taş dikmişlerdir. İslamiyet'te en iyi mezarın çabuk kaybolan mezar olduğu düşüncesi kabul görse de mezar yerinin oldukça sade bir tahta veya taş parçası ile belirlenmesi zamanla benimsenmiş bir gelenek olmuştur. Böylece Türk-İslam mezar yapıları ve mezar taşları gelişerek geniş uygulama alanları bulmuş, yapıldıkları dönemlerin sanat anlayışlarını üzerlerinde yansıtarak önemli birer sanat eseri haline gelmişlerdir. Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar uzanan geleneksel mezar taşı yapma geleneği ve kültürünün yaşatılmaya devam edildiği Anadolu'nun her ilinde olduğu gibi Rize'de de görülmektedir. 'Batılılaşma Dönemi Rize Mezar Taşları' adlı tez çalışmamızda, Türklerde mezar ve mezar taşı geleneği konusuna değinilmiş, katalog bölümünde, Rize il merkezi başta olmak üzere Rize'nin tüm ilçelerinde yer alan mezarlık ve hazirelerde bulunan mezar taşlarından örnekler verilerek genel bir değerlendirmeye gidilmiş ve Rize'de bulunan mezar taşlarının Sanat Tarihindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Toplamda 908 adet mezar ve 1177 adet mezar taşı çalışmaya dahil edilmiş ve bunlar katalog bölümünde tek tek ele alınarak belgelenmiştir. Tüm bu taşlar değerlendirme bölümünde mezar tipi, mezar taşı tipi, mezar taşı başlıkları, mezar taşlarında yer alan süsleme öğeleri ve kitabeler gibi konu başlıkları altında belli bir tipoloji uygulanarak gruplandırılmıştır. Mezar taşları, öncelikle kendi aralarında, ardından diğer bölgelerdeki örneklerle karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Süsleme öğeleri ve başlıklar üzerinde özellikle durulmuştur. Gerek form, gerekse süsleme özelliklerine bakıldığında bölgenin tamamında İstanbul'daki mezar taşları ile olan benzerlik açıkça görülmüştür. Sonuç olarak, Sanat tarihi, tarih, edebiyat gibi birçok bilim açısından önemli bir yere sahip mezar taşları, Rize ilindeki örneklerle değerlendirmeye çalışılmıştır. İncelediğimiz dönem açısından Rize'de bulunan mezar taşlarının önemi vurgulanmış ve bundan sonra yapılacak çalışmalara kaynak olması amaçlanmıştır.
Rodos Fethi Paşa Vakfı Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi'ndeki XVII. ve XVIII. yüzyıl ciltleri

'Rodos Fethi Paşa Vakfı Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi'ndeki XVII. ve XVIII. Yüzyıl Ciltleri' adlı bu çalışmada Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi'nde bulunan 2187 el yazması eser içerisinden seçilen 38 adet deri cilt tanıtılmış ve tarihlendirilmiştir. Çalışma esas olarak altı bölüme ayrılmıştır. Birinci Bölümde; Konunun tanımı önemi ve amacı, çalışmanın yöntemi ve sınırlandırılması yapılmış, konu ile ilgili kaynaklara yer verilmiştir. İkinci Bölümde; Rodos tarihi ve kültürel ortamından ve Rodos Fethi Paşa Vakfı Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesinin kuruluşu ve yazma eserler bölümünde bulunan kitaplardan bahsedilmiştir. Üçüncü Bölümde; Türk Cilt sanatı üzerinde durulmuş, cildin bölümleri ve cilt yapımında kullanılan malzemeler ve aletler, cilt çeşitlerine yer verilmiştir. Dördüncü Bölümde; Rodos Fethi Paşa Vakfı Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi'nde bulunan ciltlerden oluşturulan katalog bölümüdür. 17. ve 18. yüzyıllara ait toplam 38 cilt bu bölümde ele alınmıştır. Kapakların; envanter numaraları, istinsah tarihleri, ölçü ve kullanılan malzeme ile ayrıntılı tanımlarına yer verilmiştir. Bezeme ve kapak düzenleri açısından tarihlendirilmeleri de yine bu bölümde yapılmıştır. Beşinci Bölümde; Kataloğa dahil edilen örnekler bu bölümde değerlendirilmiştir. 17. yüzyıla ait 16 örnek ve 18. yüzyıla ait 22 örneğin değerlendirilmesi bu bölümde ele alınmıştır. Ciltler; malzeme, teknik, şemse, salbekler, köşebentler, cetvel ve zencirekler, sertab, miklep, bezeme ve üslup açısından değerlendirilmiştir. Altıncı Bölümde; Çalışmada elde edilen bulgular kısaca verilerek çalışma sonlandırılmıştır. Tezin en sonunda bu çalışma için hazırlanan çizim ve fotoğraflara yer verilmiştir.