Çağdaş Alman ve Türk romancılarının eleştiri yazıları

Karşılaştırmalı Edebiyat alanında yapılan bu çalışmada Alman yazarlardan Hermann Hesse ve Thomas Mann ile Türk yazarlardan Selim İleri ve Erendiz Atasü eleştirel yazılarına ilişkin incelenmişlerdir. Bu yazarlar eleştirel yazılar yoluyla sanatçıların edebiyata ne gibi katkılar yapabileceğini somut örnekler vererek sergilemektedirler. Çok yönlü bir düşünme eylemi olan eleştirel incelemenin edebiyat eserinin zenginliğim ortaya çıkarmaya yönelik bir çalışma olduğunu kanıtlamaktadırlar. Eleştirinin sadece yıkıcı değil, yapıcı da olabileceğini bu sanatçılar tüm okurlara göstermektedirler. Edebiyata okur kazandıran bu tür çalışmaların sanat adına gerekli bir uğraş olduğu bu incelemede açıkça ortaya çıkmaktadır. Ancak bu sanatçıların eleştirilerini diğer eleştirmenlerin incelemeleri gibi nesnel eleştiri olarak görmemek gerekir. Onların eleştirileri kendi sanat anlayışları ve alımlamalanndan üretilmiş, kendi öznel duygularıyla yorumlanmış başarılı bir eleştirel denge ürünü olarak görülmelidirler. Ayrıca açıkça yazamadıkları politik olayları eleştirel yazılarında incelemek için seçtikleri yazarlar aracılığıyla gösterme olanağı bulmuşlardır. Hesse, Mann, İleri ve Atasü'nün edebiyat içerikli eleştiri yazılarının entellektüel tavrıyla yazarlar hakkında kesin yargı bildirmek için değil, bunun ötesinde yazarları okurlara tanıtmaya yönelik kaleme alınmış olması ortak özelliğidir. Özellikle Hesse ve İleri'nin unutulan yazarları eleştirel yazılarında çağdaşlarına tanıtmaya çalışmaları edebiyata katkı yapmaya çalıştıklarını göstermektedir. Mann ve Atasü'de 347 ise okuru ön plana alan bir inceleme yoktur. Onlar değişik konularda görüş bildirmek için eleştirel inceleme yazdıkları izlenimi vermektedirler. Özellikle Atasü olumlu eleştiriler yanında olumsuz eleştirilere de yer vererek başta kadın sorunları olmak üzere çok yönlü eleştiri yazılan yazmıştır. Hesse ve İleri ise daha çok tanıtıcı yazılara ağırlık vererek olumsuz eleştiriye yer vermemişlerdir. Yeni yayımlanan eserleri tanıtmanın yanında edebiyat dünyasına ilişkin haberler sunarak okurları birçok konuda bilgilendirmeleri de ortak yönleri arasındadır. Sanatçı olarak kendi yaratıcı eserleri yamnda hiç de küçümsenmeyecek sayıda eleştirel inceleme yazmaları en başta onların sanatçıya ve okura verdikleri değeri belgeler niteliktedir. Bu sanatçıların eleştirel yazılarında ön plana çıkan en büyük ortak özelliklerden biri de incelemelerinde okura bir şey öğretmek, ders vermek amacında olmamaları sayılabilir. Onların amacı kültürel değerleri sanatçıların eserleri yardımıyla korumaktır, çünkü sanatçılar insanlığın kalıcı ebedi değerlerini canlı tutma çabası içerisindedirler. Dört sanatçının da eleştirel yazılarıyla toplumlarının entellektüel ve kültürel yaşamına katkı sağladıkları açıktır. Sadece kendi yaratıcı eserleriyle değil, kuramsal ve uygulamalı eleştiriler de yazarak sanatçıların sanat dünyasına ve topluma hizmet edebileceğini kanıtlamışlardır. Bu sanatçıların yaratıcı ürünlerine değinirken eleştirmen olarak ortaya koydukları çalışmalar da mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır, çünkü onların sanata bakış açısını bilmekle kendi eserlerine farklı açılardan yaklaşma olanağı bulunabilir.