Bir- altı ay yaş aralığındaki çocuklarda üriner sistem taş hastalığı ve anne sütü içeriği ilişkisi

Süt çocukluğu döneminde üriner sistem taş hastalığının görülme sıklığı giderek artmaktadır. Bununla birlikte özellikle 1-6 ay yaş aralığındaki sadece anne sütü alan bebeklerde üriner sistem taş hastalığının nedenine yönelik bir çalışma yoktur. Bu bebeklerin üriner taş açısından prognozlarının ne olduğu bilinmemektedir. Bu çalışmada yaşamın ilk 6 ayında olup, yalnızca anne sütü ile beslenirken üriner sistem taşı tespit edilen bebeklerde üriner taş nedenlerinin ve prognozunun araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma prospektif kesitsel olgu kontrol kohort olarak planlandı. Yapılan güç analizlerine göre, bu çalışmaya ilk 6 ayını doldurmamış, yalnızca anne sütü ile beslenen, 400 IU/gün oral D vitamini alan, başka hastalık ve ilaç kullanım öyküsü olmayan, büyüme gelişmeleri normal olan 30 üriner sistem taşı olan bebek dahil edildi. Kontrol grubu ise yaş, beslenme, cinsiyet ve tıbbi öyküsü aynı özellikleri taşıyan ancak üriner sistem taşı olmayan 30 sağlıklı bebekten oluşturuldu. Her iki grupta anne sütlerinde litojenik olarak kabul edilen kalsiyum, oksalat, ürik asit ve anti litojenik olarak kabul edilen sitrat, magnezyum değerleri karşılaştırıldı. Aynı zamanda her iki grubun serum örneklerinde kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz, 25 vitamin D ve parathormon düzeyleri karşılaştırıldı. Hasta grubundaki bebeklerin spot idrarlarında kalsiyum, ürik asit, sistin, sitrat ve magnezyum atılımları normal değerlere göre karşılaştırıldı. Tanı sonrası hastalar en az 12 ay izlendi. Taşlar sayı ve boyutlarının değişkenliği açısından ultrasonografi ile takip edildi. Hasta grubundaki anne sütü ürik asit değerleri kontrol grubuna göre yüksekti (38, 91 12,28 ng/ul, 32,28 11,7 ng/ul, p:0,037). Hasta grubundaki bebeklerin kontrol grubuna göre kalsiyum, fosfor, ALP, 25 Vitamin D düzeyleri kontrol grubuna göre yüksekti (p: 0 ,0001). Hasta grubundaki bebeklerin parathormon düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşüktü (p: 0 ,0001). İlk ultrasonografik incelemede en büyük taş boyutunun 1 hastada >4mm (%3,3), 24 hasta 2-4 mm (%80), 5 hastada <2 mm (%16,7) olduğu saptandı. Üçer ay aralıklarla yapılan ultrasonografik incelemenin sonuncusunda 24 hastada (%80) taşların kaybolduğu, 2 hastada <2mm (%6,7), 3 hastada 2-4 mm (%10), 1 hastada >4mm (%3,3) olduğu gözlendi. Bebeklerin doğduğu mevsimler incelendiğinde hasta grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptandı. Hasta grubundaki bebeklerin 22'si yaz (%73,3) , 8'i kış (%36,7) mevsiminde kontrol gubunda ki bebeklerin 11'i yaz (%60), 19'i kış (%30) mevsiminde doğmuştu (p: 0 ,004). Hasta grubundaki bebeklerin spot idrarlarında anti litojenik etkenler ve litojenik etkenlerin yaş göre normal aralıkta olduğu görüldü. Çalışmamızda anne sütü içeriğinin bebeklerde üriner sistem taşının oluşumuna etkisi olmadığını saptadık. Bununla birlikte, hasta grubundaki bebeklerin kontrol grubundakilere göre daha yüksek serum 25 vitamin D ve buna bağlı yüksek kalsiyum, fosfor, alkalen fosfataz ile düşük parathormon düzeylerine sahip olduğunu gözlemledik. Ayrıca hasta grubundaki bebeklerin büyük çoğunluğu yaz mevsiminde doğmuşlardı. Yaz mevsiminde doğan bebeklerin daha fazla güneş ışınları ile temas ettikleri ve buna bağlı serum vitamin D düzeylerinin kış mevsimine göre yüksek olduğu bilinmektedir. Bu hastalarda ilave D vitamini desteği üriner sistem taş oluşumunu kolaylaştırmış olabilir. Diğer yandan ilimizde yaz aylarının daha uzun ve sıcak olması nedeniyle bu bebeklerde fark edilmeyen dehidratasyonunda taş oluşumuna katkısı olabilir. Bu sonuçlara göre önerimiz, yaz aylarında doğmuş ve güneş ışınları ile daha uzun süreli temas etmiş bebeklerin oral D vitamini aldıkları dönemde serum düzeylerinin izlenmesi ve sonuca göre verilmesi üriner sistem taşından korunmada faydalı olabilir. Yine bu bebeklerin özellikle yaz aylarında dehidrate kalmamaları konusunda aileler uyarılmalıdır.