turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mehmet Fazıl Efendi Divan'ındaki kaside ve tahmislerin transkripsyonlu metni

kaside, tahmis, Mevlana, Mevlevi, Bosna, tarih, Mehmet Fazıl Çalışmamız edebiyatımızın on dokuzuncu yüzyılına ait izmit vilayetinde Mutasarrıflık yapmış ve bir Mevlevi olan Mehmet Fazıl Efendinin divanındaki kaside ve tahmisleri içermektedir. Ele aldığımız şiirler genellikle dini konulu şiirlerdir. Kasidelerde dini konuların yam sıra din büyükleri, Mevlana ve tarih düşürerek yapılan kasidelerde devlet büyükleri memedilmiştir. Gazel tahmislerinde genellikle Mevlevi tarikatına mensup kişilerin ilahi aşk konulu gazelleri vardır. Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi Kitaplığı'ndaki 703 numaralı el yazması nüshada yer alan kaside ve tahmislerdir. Divanm tamamı 158 varaktır. Divanda yer alan; 3 besmele manzumesi, 1 istiğfar manzumesi, 4 münacaat, 9 na't, 1 çaryar medhiyesi, 2 mersiye, 4 Mevlana medhiyesi, 1 mevlevi sikkesi medhiyesi, 14 kaside tarih ve 28 tahmis gazel' in transkripsiyonlu metni hazırlanmıştır. Mevlevi olan Mehmet Fazıl mevlevi inanç sisteminin öğelerini, duygu ve düşüncelerini eserlerine yansıtmıştır. 111
Münazara-i Tuti vü Zağ Tercemesi: Çeviri yazılı metin ve inceleme

Bu çalışmanın temelini 16. yüzyılda Şerif Efendi tarafından yazılmış Münazara-i Tuti vü Zağ Tercemesi eserinin çeviri yazısıyla, eser ve yazarı hakkında yapılan inceleme ve araştırmalar oluşturmaktadır. Münazara-i Tuti vü Zağ Tercemesi, III. Mehmed'in isteği üzerine inşa üslubuyla Farsçadan Türkçeye çevrilmiş mensur bir eserdir. Karga ve papağanın üstünlük mücadelesinin anlatıldığı eser, dini-ahlaki bir münazaradır. Eser üslup ve içerik açısından incelenmiş, daha sonra esere ait nüshanın Osmanlıcadan Türkçeye çeviri yazılı metni verilmiştir. İlk bölümde eserin yazarı Şerif Efendi hakkında bilgi verilmiş, Münazara-i Tuti vü Zağ Tercemesi'nin münazara türü içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise papağan ve karga anlatısının kökeni nedir sorusuna cevap aranmış, eser hakkında bilgi verilerek, inşa üslubu özellikleri tespit edilmiştir. Ayrıca, Farsça Mübahase-i Tuti ba-Zağ, Nev'i'nin Münazara-i Tuti vü Zağ'ı ve Şerif Efendi'nin metni olmak üzere üç papağan ve karga anlatısı incelenmiş ve Şerif Efendi'nin metninin Farsça Mübahase-i Tuti ba-Zağ'dan tercüme edildiği sonucuna varılmıştır. Üçüncü bölümde metin tespitinde izlenen yol ve transkripsiyon sistemi ile eserin çeviri yazılı metni verilmiştir.
Feridüddİn Attar'ın Pend-Namesi'nin Abdurrahman Abdİ Paşa şerhi: Müfİd (35a-105a varakları arası inceleme- metin)

17. yüzyılda yaşamış Osmanlı devlet adamlarından Abdurrahman Abdi Paşa, Attar'ın edep, ahlak ve tasavvufi düşünceleri içeren Pend-name adlı eserini şerh etmiştir. Abdurrahman Abdi Paşa'nın söz konusu şerhi Müfid ismiyle bilinmektedir. Müfid'in 72 nüshası tespit edilmiş olup bunların 22'si yurt dışında 50'si ise yurt içindeki kütüphanelerde yer almaktadır. Abdurrahman Abdi Paşa'nın Feridüddin Attar'ın Pend-namesi üzerine yazdığı Müfid adlı şerhinin ele alındığı çalışmamız, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Abdurrahman Abdi Paşa'nın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra Müfid isimli eserde izlenen şerh yöntemi, muhtevası ve dili üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Müfid'in 35 a'dan 105a varağına kadarki kısmının transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Eserin sonuna da metnin daha iyi anlaşılabilmesi için sözlük eklenmiştir.
Hilmi Ziya Ülken'in düşünce dünyasında bir tezli roman olarak İnsan Meddücezri

Bu tez çalışması Hilmi Ziya Ülken'in 30'lu ve 40'lı yıllar arasında kaleme aldığı İnsan Meddücezri üst başlığında yayımlanan nehir roman serisinin iki eserinin, 1936 senesinde tefrika edilen Yarım Adam (1943) ve Posta Yolu (1941) romanlarının, Ülken'in sosyoloji, felsefe ve tarih araştırmalarını içeren düşünce dünyası arasında çalışmaları arasında durduğu yeri tezli roman tartışması etrafında ele alır. Çalışmada, Ülken'in Aşk Ahlakı (1931) ve İnsani Vatanperverlik (1933) eserlerinde tartıştığı ve ahlak mertebelerinin en üst noktası olarak gördüğü 'insani vatanperverlik' kavramının İnsan Meddücezri'ndeki karşılığı değerlendirilir. Romanlar, Hilmi Ziya Ülken'in tarafsızlık ilkesi ile çalıştığı akademik eserlerinin yanında, kişisel fikirlerini gösterebileceği bir alan yaratmaktadır. Bu fikir, Dorrit Cohn'un Şeffaf Zihinler: Kurmaca Eserlerde Bilincin Sunumu eserinde ele aldığı psiko anlatı, alıntılı ve anlatımlı monolog kavramları ve Susan Rubin Suleiman'ın Authoritarian Fictions: The Ideological Novel as a Literary Genre eserinde tezli romanın özellikleri olarak ortaya koyduğu karakterlerin kurgulanması, diyalogların, tekrarların işlevi ve anlatıcının konumu gibi temel meseleler aracılığıyla gözlemlenir. Spinoza'nın kudret derecesi ve ortak mefhum kavramının romanlardaki Anadolu anlatısına etkisi ele alınır. Sonuç olarak İnsan Meddücezri'nin Ülken'in akademik çalışmalarındaki boşlukları tamamlamak, toplumu tüm çelişkileri ile birlikte daha derinden anlayabilmek adına bir edebiyatçı/sanatçı sezgisi ile kaleme aldığı romanlar olduğu yorumu yapılır.
Edebiyata zarokan dı Kovara Nubıhare de(1992-2010)

Bu tezde Nubihar Dergisİ'nde çocuklar için hazırlanan çocuk bölümü incelenmiştir. Bu dergideki tüm yazı, fotoğraf ve çizimler çocuk edebiyatı açısından analiz edilmiştir. Amaç bu derginin Kürt çocuk edebiyatı açısından rolünü ve dergideçocuklar için yer alan bu çalışmaları ortaya koymaktır. Bu çalışma önsöz, giriş ve sonuç kısımları hariç, iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin amaç ve çerçevesi ortaya konmuştur. Bunun yanında kullanılan yöntem anlatılmış ve ana kaynaklar kısaca tanıtılmıştır. Birinci bölümde genel olarak çocuk, çocukluk ve çocuk edebiyatı kavramları tanıtılmış, ayrıca dünya çocuk edebiyatından, Türkiye de çocuk edebiyatından ve Kürt çocuk edebiyatından bahsedilmiştir. İçinde çocuklara ait bölümlerin yer aldığıKürt dergilerine ve Kürt çocuk dergilerine de bu bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde tezin konusu olan Nubihar Dergisi geniş bir biçimde tanıtılmıştır. Bu bölümde derginin çıktığı dönemdeki siyasi atmosferden, derginin çıkış tarihinden, içeriğinden, yöneticilerinden ve dergiye emek veren yazarlarındanbahsedilmiştir. Derginin çocuklar için hazırlanan bölümleri de ikinci bölümde incelenmiştir. Bu bölümleriniçerisinde yer alan yazılar, çizimler ve resimler detaylı bir biçimde, çocuk edebiyatı açısından analiz edilmiştir. Tüm yazılar konu, tür ve yazarları açısından ayrıştırılmış, bu şekilde üzerinde çalışılmıştır.
Fetᾱvᾱ-yı Ali Efendi (1b-30b) Giriş- inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım

Bu çalışmada Şeyhülİslam Çatalcalı 'Ali Efendi'nin Feteva-yı 'Ali Efendi adlı eserinin 1b- 30b varakları arasındaki bölümler incelenmiştir. Bu varakların çeviri yazısı yapılmıştır. Eser imla, ses ve şekil bilgisi bakımından incelenmiştir. Çalışma; Giriş, İnceleme, Metin, Dizin, Tıpkıbasım olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; eserin türü, eserin adı, yazılış amacı, yazarı, yazılış tarihi, eserin konusu ve içeriği, eserin tespit edilen nüshaları, eserin hazırlanmasında dikkat edilen hususlar hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde yazılış özellikleri, ses bilgisi ve şekil bilgisi hakkında bilgiler verilmiştir. Metin bölümünde eser, sayfa numaraları verilerek çeviri yazıya aktarılmıştır. Dizin bölümünde kelimeler alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Çalışmanın sonuna eserin tıpkıbasımı konulmuştur.
Nizip-Söğütlü köyü folkloru

Halkbilimi, bir ülke veya bölge halkına ait maddi ve manevi alandaki kültürel ürünleri konu edinir. Bunları kendine özgü metotlarla sınıflandırır, çözümler ve yorumlar. Bu aşamaların sonunda bir birleşime varmayı amaçlar. Gaziantep ili Nizip ilçesine bağlı Söğütlü Köyü Folkloru adlı bu çalışmamızın konusu, bu köye ait geleneğe bağlı maddi ve manevi kültür ve bu kültürün mahsulleridir. Çalışmamızın ilk bölümünde Nizip ilçesine genel bir bakıştan sonra, araştırma sahasının tarihi, ekonomik ve sosyal yapısı da genel bir şekilde ele alındı. Çalışmamızın ikinci bölümünde hayatın geçiş dönemlerine ait derlediğimiz gelenek ve görenekler sıralandı. Çalışmamızın üçüncü bölümünde, Söğütlü köyünde derlediğimiz Halk Edebiyatına ait manzum ve mensur eserlere değinildi. Diğer bölümlerde ise sırası ile: inanmalar, yöreye ait yemekler, çocuk oyunları ve mevsimlere yer verilmiştir. Çalışmamızın temel özelliği 'derleme çalışması' olmasıdır. Bu sebeple derlenen anonim ürünlerin yanında, anonim türlerle ilgili tanımlamalar ve önceden yapılmış sınıflandırmalar ikinci planda tutulmuştur. Araştırma yaptığımız Söğütlü köyünde daha önce herhangi bir araştırma yapılmadığı için yöreye ait tüm derlemeler sözlü kültürde yaşadığı şekliyle, kaynak kişiler vasıtasıyla yansıtılmıştır. Çalışmamızın sonuna kaynakça ve kaynak kişiler listesi konulmuş olup, ilerleyen zamanlarda bu yöreyle ilgili yapılacak muhtemel araştırmalara ışık tutması amaç edinilmiştir.
Firdevsİ-i Rumİ, Süleyman-name-i Kebİr (31. cilt) Giriş, tenkitli metin, dizin

'Firdevsi-i Rumi, Süleyman-name-i Kebir (31. Cilt ) Giris, Tenkitli MetinDizin' adlı bu çalısmanın konusu Firdevsi-i Rumi'nin Süleyman-name-i Kebir adlı 81 ciltlik eserinin 31. cildidir. 31. cildin bilinen 3 nüshası mevcuttur. Bu üç nüsha Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Istanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi ve Istanbul Belediye Yazmaları Muallim Cevdet Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Bizim çalısmamızda esas aldıgımız nüsha Topkapı nüshasıdır. Çalısma, 'Giris', 'Tenkitli Metin' ve 'Dizin' olmak üzere 3 bölümden olusmaktadır. I. Bölüm'de üzerinde çalıstıgımız Süleyman-name-i Kebir adlı eserle ilgili diger nüshaları da kapsayan genel bilgiler verildikten sonra; eserin müellifi olanFirdevsi-i Rumi'nin hayatı ve diger eserleri üzerinde durulmustur. Eserin adı veyazılıs tarihi, eserin konusu, eserin dil ve anlatım özellikleri, eserin Türk dili tarihindeki yeri ve önemi, eserin nüshaları ve eser üzerine yapılan arastırmalar ile ilgili bilgiler verilmistir. II. Bölüm'de eserin çeviri yazılı metni diger nüshalar ile tenkitli olarak hazırlanmıstır. III. Bölüm ise dizin ve sözlükten olusmaktadır. Bu tez çalısmasında, daha önce üzerine herhangi bir çalısma yapılmamıs 31. cildin transkripsyonlu metni hazırlanmıs, söz varlıgı tespit edilerek dizin bölümündeokuyucu ve arastırmacıların hizmetine sunulmustur.
Türk edebiyatında fantastik roman

Bu çalışmada fantastiğin ne olduğu, ne anlamlara geldiği, edebiyattaki kullanımı; bir edebi neviye, romana ad olması Türk ve dünya literatüründe alanında yetkin kişilerin görüşlerine yer verilerek tespit edilmiş, fantastik romanın tanımı yapılmış, benzer türler olan bilimkurgu, gotik ütopik ve disütopik ile fantastik romanı ayıran sınırlar çizilmiş ve fantastik romanın özellikle 2000 yılından sonra gösterdiği yükselişin nedenleri, meydana getirdiği kültürel etkiler ortaya konmuştur. Bu çerçevede Türk edebiyatında fantastik romanın Tanzimat Döneminden günümüze kadar geçirdiği evreler 2000 öncesi fantastik romanın öncülerine yer verilerek 2000 sonrasında ise türün özelliklerini taşıyan belli başlı örnekler mekan, zaman, olaylar, kahramanlar gibi roman nevinin unsurları etrafında incelenerek belirlenmiştir.
Cahit Koytak'ın hayatı poetikası ve şiirleri

İlk şiiri, 1970 yılında Sezai Karakoç'un çıkardığı Diriliş dergisinde yayımlanan Cahit Koytak, yarım yüzyılı aşan şiir yazma ve yayımlama etkinliğiyle Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde kendine özgü bir yer edinmiştir.'Cahit Koytak'ın Hayatı, Poetikası ve Şiirleri' konulu bu çalışmanın birinci bölümünde Cahit Koytak'ın doğumu öncesi, çocukluğu ve aile çevresinden başlayarak şairin yaşam öyküsü kayıt altına alındı. Bu bölüm birincil kaynak olan şairle yapılan görüşmeler, başta şairin yakın arkadaşları olmak üzere, hakkında yazılanlar ve yaşamından kesitler yansıtan şiirler esas alınarak yazıldı. Şairin yarım yüzyıla yaklaşan şiir yayımlama etkinliği ve şiir yayımlama konusundaki görüş ve düşünceleri 'Yayın Faaliyeti' başlıklı ikinci bölümde ele alındı. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise şiirlerinden ve hakkından yazılanlardan hareketle şairin poetikası oluşturulmaya çalışıldı. Cahit Koytak'ın şiir sanatı ve şiir sanatına ilişkin tanımlama ve anlayışları başlıklar halinde sıralandı. Çalışmanın dördüncü bölümünde Cahit Koytak şiirinin kaynakları; beşinci bölümünde yoğun olarak ele alınan temalar belirlenerek şairin tematik tutumu, temaları oluşturan kavramlar hakkındaki görüş ve düşünceleri açıklandı. Şiir dili ve üslubu ise altıncı bölümde değerlendirildi. Sonuç bölümünde, elde edilen bulgular kısaca özetlenerek sıralandı.
Uygur halk destanlarının tip ve motif incelemesi

Destanlar yaratıldıkları toplumların olaylar karşısındaki ortak hayat görüşlerini, inanışlarını, milli şuurlarını, estetik zevklerini, ülkülerini ve manevi dünyalarını yansıtan metinlerdir. Bu doğrultuda tezin amacı da Türk dünyasında önemli bir boy olan Uygur Türklerinin halk destanlarını ve bu destanların çeşitlenmeleri içerisinde yer alan tipler ile motiflerini tespit etmektir. Böylelikle destan dünyası içerisinde Uygurların destan kahramanlarına ve inanışları açısından motiflere yükledikleri anlamlar ortaya koyulmuş olacaktır. Çalışmada 18 Uygur destanı ve çeşitlenmeleriyle beraber 34 metin karşılaştırmalı olarak ele alınır. Böylelikle bu tez ile Uygur halk destanları toplu olarak değerlendirilme imkanı bulmuş olur. Tip ve motif araştırması üzerine konumlandırılan çalışmada öncelikle Türk destanları içerisinde yer alan ideal kahraman tipinin ve yardımcı tiplerin temel özellikleri tespit edilir. Akabinde Uygur halk destanlarında yer alan ideal kahraman tipi yanında yardımcı tipler adı altında; kadın tipi, bilge adam tipi, hayvan tipi ve düşman tipi incelenerek ortaya çıkan değerler mukayese edilir. Türk boylarının destanlarındaki benzer ve farklı yönleri belirlenerek tiplerin özellikleri ortaya koyulur. Destan metinlerinin hepsini tez içerisine dahil etmek mümkün olmadığı için epizotları verilerek kahramanların maceraları ayrıntılı şekilde sunulur. Ayrıca destanların temel yapı taşı sayılan motifler de tespit edilerek Türk dünyasındaki benzer örnekleriyle bir arada verilir. Yapılan tespitler ve değerlendirmeler sonucunda; Uygur halk destanlarının şekil ve hacim itibariyle halk hikayesi formatına yaklaştıkları görülse de muhteva olarak tiplerin özelliklerinden ve bünyelerinde taşıdıkları motiflerden hareketle Türk destancılık geleneğinin bir kolu olarak Uygurların kendilerine özgü bir destan geleneği sürdükleri anlaşılır.
Edebiyat psikolojisi bağlamında Hikmet Erhan Bener'in Kedi ve Ölüm ile Acemiler adlı romanlarındaki savunma mekanizmalarının incelenmesi

Hikmet Erhan Bener, Türk edebiyatı ve tefekkür tarihinde önemli şahsiyetlerden biridir. Bener'in ilk dönem romanlarında bireyin iç dünyası, açmazları, daha çok kendisi ve ilişkileri ön plandadır. Onun romanlarında insan psikolojisi hep öndedir. Bireyin açmazları, hayat mücadelesi altında ezilişi, toplumsal duyarlılıkla yazdığı romanlarında bile olay zincirini yöneten en önemli unsurlardır. Onun romanları insana kendisini anlatıyor, daha çok kabul etmek istemediği kendisini. İnsanoğlunun kabul etmekte zorlandığı kötücül yanlarına büyülü bir ayna tutuyor bu romanlar. Erhan Bener bireyin iç dünyasındaki karmaşıklıkları birey-toplum ilişkisi bağlamında, gerçekçi ve doğal bir üslupla gözler önüne seriyor. Bener'in hemen hemen bütün romanlarında bir savunma var, daha çok psikolojik bir savunma bu. Söz konusu romanlarda zorlukların iç içe geçtiği bir hayat kaosu var ve bireyin bu kaosla mücadelesi işleniyor. Sonucunun başarılı olup olmadığı tartışılabilir bir mücadele. Savunma mekanizmalarını romandaki kurgunun ana unsuru haline getirmiş bir yazarın savunma psikolojisinin gelişimini ve yapısını çözümlemek bir gerekliliktir. Bu gereklilik düşüncesiyle başlayan çalışmada, edebiyat-psikoloji ilişkisi bağlamında, Hikmet Erhan Bener'in Kedi ve Ölüm ile Acemiler romanlarındaki savunma mekanizmaları psikanalizin imkanları doğrultusunda incelenmiştir.
Oğuz Özdeş'in eserleri ve sanatı

Oğuz Özdeş'in Eserleri ve Sanatı başlıklı bu çalışmada yazarın diğer edebi türlerde vermiş olduğu ürünlerle birlikte özellikle romanları üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda ilk olarak sanatçının yaşadığı dönem ve bu dönemdeki edebiyat hareketleri özellikle de süreli yayınlardaki faaliyetleri incelenmiştir. Sanatkar, süreli yayın hayatında toplamda 16 dergi ve 5 gazete olmak üzere 21 farklı süreli yayında yazarlık yapmış ve çeşitli idari görevler üstlenmiştir. Bu çerçevede edebiyat ile sinema dalındaki dönemin tanınmış isimleriyle mülakatlar yapmıştır. İlk edebi ürünlerini bu süreli yayınlar vasıtasıyla veren sanatçı, özellikle tefrika romancılığı noktasında dergi ve gazetelerde 30'un üzerinde roman yayımlamıştır. Yazar, bu hikaye ve romanların büyük bir kısmını daha sonra kitap olarak bastırır. Çalışmada, Oğuz Özdeş'in gazete sayfalarında kalan tefrika romanları, kitap olarak bastırdığı popüler tarihi romanlar ile aşk ve macera konulu popüler romanlarının tamamı tahlil edilmiştir. Roman tahlilleri yapılırken romanın materyal unsurlarından olan olay örgüsü, kişi kadrosu, zaman, mekan, anlatıcı, bakış açısı, dil ve üslup ele alınmıştır. Romanın teknik unsurlarından ise tema, tasvir, mektup, montaj, özetleme, geriye dönüş tekniği, leitmotive, otobiyografik anlatım, diyalog, iç diyalog, monolog, iç monolog ve iç çözümleme gibi unsurlar incelenmiştir. Bu bağlamda sanatçının romancılığı ve romancılığının dönemleri tespit edilmiştir. Yazar, ilk romanını popüler aşk romanı tarzında ve 1939 yılında, son romanını ise 1977 yılında tarihi roman tarzında kaleme almıştır. Bu süre içerisinde 14 adet tarihi romanı, toplamda farklı isimlerle tefrika veya kitap olarak yayımlanmış 42 adet aşk ve macera konulu romana imza atmıştır. Ancak bu aşk ve macera romanları, tek tek incelendiğinde bazı romanların isimlerinin farklı olmasına rağmen içeriklerinin aynı olduğu görülmüştür. Özetle Özdeş'in kitap olarak basılmış ve içerik bakımından birbirinden farklı olan 25 adet aşk ve macera konulu romanı vardır. Bunlara ek olarak kitap olarak basılmamış gazete sayfalarında tefrika olarak kalmış 5 adet tefrika romanı, 1 adet de resimli romanı mevcuttur. Hikaye türünde ise gazete sayfalarında kalan onlarca hikaye yazmış, bunların dışında 1 adet de hikaye kitabı basmıştır. Hikayelerinde aşk konusu işlenmiş fakat tarih konusuna hiç girilmemiştir.
Azizi Divanının tahlili

Edebi eserler, her ne kadar müellifinin kaleminden çıkmış olsa da toplumsal duygu ve düşüncenin izlerini taşımaktadır. Bu yüzden her bir edebi eser; sanatçının kişiliği, kabiliyeti yanında bir devrin sosyal şartlarını ve hayata bakış tarzını yansıtır.16. yüzyıl divan şairlerinden Azizi Divanı üzerine yapılmış olan bu çalışma da bu iddianın teşvikiyle hazırlanılmıştır. Edebiyatımızda Baki, Fuzuli, Hayali Bey gibi şöhret bulmuş devrin güçlü şairlerine ait divanları tahlil eden çalışmalar mevcuttur. Azizi gibi adı 'tezkirelerde kalmış' ya da en azından daha az şöhretli şairlerin şiirlerini tahlil etmek bir devrin edebiyat zevkinin bütünüyle ortaya çıkarılması amacını taşımaktadır. Tahlil alanında yapılan çalışmaların sayıca azlığı ortada dururken teşbih ve mecaz zenginliğine ancak bu yolla ulaşılabileceği kanaatindeyiz. Bu çalışmanın ilk bölümünde Azizi'nin hayatı, şahsiyeti, şiir hakkındaki görüşleri, şöhreti ve tesiri hakkında bilgiler verilmiş daha sonra da 'Din-Tasavvuf', 'Cemiyet', 'İnsan' ve 'Tabiat' olmak üzere dört ana bölümde divan tahlil edilmeye çalışılmıştır. Her bir ana başlığın altında alt başlıklar oluşturularak sistematik tahlil yöntemi benimsenmiştir. Sonuç olarak Azizi Divanı'nın Tahlili adlı bu çalışmada Azizi'den hareketle 16. yüzyılın edebiyat zevki ile medeniyet unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Mevlüt Süleymanlı'nın 'Ses' adlı romanı üzerine bir inceleme

Tez çalışmamızın amacı, çağdaş Azerbaycan edebiyatının önemli isimlerinden birçok ödülün de sahibi olan Mevlüt Süleymanlı'nın hayatı, edebi kişiliği ve Ses romanı hakkında bilgi vermektir. Çalışmamız; giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş kısmında Azerbaycan edebiyatına genel bir bakış, Sosyalizm realizmin Azerbaycan edebiyatı açısından devreleri; 1920- 1930 Amprik Dönem, 1930- 1950 Katı Kurallar Devresi, 1950- 1960 Potansiyel İmkanlar Devresi, 1960- 1990 son dönem ve Mevlüt Süleymanlı'nın hayatı ve edebi kişiliğinden bahsedilmektedir. İnceleme kısmında Türkiye'de bu zamana kadar kapsamlı bir çalışması bulunmayan Ses romanı ele alınmaktadır. Ses romanının incelenmesinde izlenecek olan yollar yazıldığı döneme ait simgeler, işlenen konular, sosyal bir roman olması münasebetiyle verilen sosyal mesajlar, romanın toplum üzerindeki etkisi, konu, zaman, mekan, kişiler, olay örgüsü, anlatım teknikleri ve anlatının bakış açısı incelenmektedir.
Şeyh Hüsameddİn Uşşakİ Divanı'nda dinİ ve tasavvufİ unsurlar

Bu çalışmada, 16. yüzyıl Tekke şairlerinden Uşşaki'nin Divanı'nda yer alan dini ve tasavvufi unsurlar tespit edilerek şairin fikir dünyası, şiirlerinde din ve tasavvufun nasıl algılandığı, bir mutasavvıfın bakış açısıyla dine ve tasavvufa nasıl yaklaşıldığı incelenmiştir. Çalışmada, insanın gerçekliğini aşkın olanla beraber içkin olarak da ele alan şairin Divan'ındaki bütün şiirler kategorilerine göre tasnif edilerek ana bölümler oluşturulmuştur. Her ana bölümün alt başlıkları detaylı bir şekilde tespit edilmiş ve tahlil yöntemiyle şairin dini ve tasavvufi dünyası beyitler esas alınarak yorumlanmıştır. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular 'Sonuç' kısmında değerlendirilmiştir. Uşşaki'nin din ve tasavvuf ile ilgili görüşlerinin temelinde aşk vardır. Bir halkbilmi olan tasavvuf, aşk ile divanın her yerine yansımıştır. Kamil insan yetiştirme anlayışı, kainat-insan ve Allah arasındaki ilişkiler bağlamında değerlendirilen divan, dini ve tasavvufi kavramlar çerçevesinde ele alınarak Uşşaki'nin edebiyat dünyasına tanıtılması amaçlanmıştır.
Ayla Kutlu'nun Cadı Ağacı Romanının sosyal değerler bakımından incelenmesi

Ayla Kutlu, Modern Türk Edebiyatı'nın seçkin roman ve hikaye yazarlarından biridir. Onun eserleri farklı açılardan okunacak ve değerlendirilecek kadar zengin metinlerdir. Değer incelemesi bunlardan sadece biridir. Bu çalışmanın temel amacı, başarılı kadın yazarlardan olan Ayla Kutlu'nun Cadı Ağacı romanındaki sosyal değerleri tespit etmektir. Bunu yaparken alanyazında en fazla kabul gördüğü düşünülen ve bilimsel araştırmalarda sıkça kullanılan Schwartz Değer Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Değer kavramı, değerlerin sınıflandırılması, özellikleri ve işlevleri hakkında detaylı bilgiler verilerek kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. İnceleme sırasında eserlerde yer alan değer ifadeleri tespit edilmiş, bunun için nitel veri toplama tekniklerinden 'Doküman Analizi' kullanılmıştır. Cadı Ağacı romanı bu ölçütlere göre ele alınmış ve romanda var olan değerler; okuma, fişleme ve tasnif işlemlerinden sonra ortaya çıkarılarak belirlenen kuramsal çerçeveye göre metinden örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun sonucunda elde edilen bulgulardan hareketle Ayla Kutlu'nun Cadı Ağacı adlı eserinin sosyal değerler bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür.