Derin anemi nedeniyle eritrosit transfüzyonu yapılan çocuk hastaların geriye dönük değerlendirilmesi

Amaç: Hastanemize derin anemi ile başvuran hastaların demografik, klinik, labaratuar özelliklerinin belirlenmesi, derin anemiye sebep olan hastalıkların dağılımının ortaya konması, hastalara uygulanan transfüzyonun miktar, süre ve hız gibi özelliklerininin incelenmesi, transfüzyon etkinliğinin ve transfüzyon ilişkili yan etkilerin değerlendirilmesidir. Materyal - metod: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi'ne Ocak 2008 Ocak 2016 tarihleri arasında başvuran ve başvuru sırasındaki hemoglobin değeri 5 g/dl ve hematokrit değeri %15 ve altında olan 1 ay 18 yaş arasındaki çocuk hastalar geriye dönük olarak incelendi. Daha önceden bilinen hematolojik bir hastalığı olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 85 hasta tespit edildi. Beş hastanın, tıbbi kayıtlarına ulaşılamadığı için bu hastalar çalışma dışı bırakıldı. Birden fazla başvurusu olan hastaların tekrarlayan başvuruları değerlendirmeye alınmadı. Final değerlendirme 80 hasta üzerinde yapıldı. Hastların demografik özellikleri, başvuru sırasındaki vital, fizik muayene, labaratuar bulguları ve uygulanan transfüzyonlar ve sonuçları kaydedildi. Hastaların transfüzyon sonrası hemoglobin ve hematokrit değerlerinden, transfüzyon öncesi hemoglobin ve hematokrit değerleri çıkarılarak her bir transfüzyon için delta hemoglobin ve hematokrit değerleri hesaplandı. Bu değerler, uygulanan transfüzyon miktarı 15 ml/kg' a sabitlenerek düzeltilmiş delta hemoglobin ve hematokrite dönüştürüldü. Her transfüzyon için transfüzyon miktarı, transfüzyon süresine bölünerek ml/kg/sa cinsinden bir transfüzyon hızı hesaplandı. Bulgular: Hastaların yaş ortancası 39,5 (1-214) ay olup, 36'sı (%45) 1-8 yaş arasında idi. Kırk beş hasta (%56,3) erkekti. Başvuru sırasındaki en sık patolojik vital bulgular taşikardi ve takipne idi. Sekiz (%10) hasta başvuru sırasında hipotansif idi. On altı hasta (%20) akut kanama tablosu ile başvurmuştu. Bunlardan 7'sinde neden travma idi. Hastaların başvuru sırasındaki ortalama hemoglobin ve hematokrit düzeyleri sırasıyla 4,1 0,7 g/dl ve %12, 4 2,1 idi. Hastaların %7,5'inin hemoglobin değeri 2 3 gr/dl arasında idi. Hastaların %43,2'si bisitopenik, %16,2'si pansitopenikti. Kırk bir hastaya (%51,3) kemik iliği incelemesi yapılmış, bu hastaların 25'i akut lösemi tanısı almıştı. Lösemi tanısı alan hastaların 21'i bisitopenik, 3'ü pansitopenik, biri ise yalnızca anemik idi. Bisitopenik hastaların tamamında anemiye trombositopeni eşlik etmekteydi. Çalışmamızda en sık etiyolojik nedenler sırasıyla hematolojik malignite (%31,3), nutrisyonel anemi (%22,5), hemolitik anemi (%21,3) idi. Hastaların %53,7'si kronik anemi, %46,3'ü akut anemi idi. Seksen hastadan 73'üne en az bir kez transfüzyon uygulanmıştı. Bu hastaların transfüzyon öncesi ortalama hemoglobin düzeyi 4,1 0,7 gr/dl iken transfüzyon sonrası ortalama 7,6 1,7 gr/dl'ye yükselmişti. Ortalama transfüzyon miktarı 13,2 5,4 ml/kg iken ortalama transfüzyon süresi 3, 4 1, 2 saat idi. İlk transfüzyon için düzeltilmiş delta hemoglobin ortalaması 4,1 1,4 gr/dl idi. Transfüzyon hızı ortanca değeri 3,8 (1,2-8,3) ml/kg/sa idi. Transfüzyon hızı açısından anemi etiyoloji grupları arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Transfüzyon hızı, kronik anemi grubunda ortanca 3,9 (1,2-7,2) ml/kg/sa iken akut anemi grubunda 3,5 (1,5-8,3) ml/kg/sa idi. Otuz altı hastaya ikinci, 11 hastaya ise ilk 72 saatte üçüncü transfüzyon uygulanmıştı. Düzeltilmiş delta hemoglobin ile yaş, vücut ağırlığı ve başvuru hemoglobin, hematokrit değerleri arasında anlamlı bir korelasyon tespit edilmedi. Sonuç: Anemisi olan hastalarda, anemiye hücre serilerindeki düşüklükler eşlik ediyorsa, kemik iliği incelemesi öncelikli düşünülmelidir. Derin anemi ile başvuran hastalarda hematolojik maligniteler ayırıcı tanıda mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Nutrisyonel anemiler bölgemiz için hala önemli bir sorun olarak görülmektedir. Çalışmamızda hem akut hem de kronik anemili hastalara uygulanan transfüzyon hızı, literatürde önerilen hızlardan oldukça yüksek olup, hiçbir hastada transfüzyon ilişkili volüm yüklenmesi görülmemiştir. Çalışmamızda hemoglobin yükselme miktarının tek belirleyicisi olarak, verilen eritrosit süspansiyon miktarı bulunmuştur.