Majör depresyonda mizaç ve karakter özelliklerinin çocukluk çağı travmaları açısından karşılaştırılması

Majör Depresyonda Mizaç ve Karakter Özelliklerinin Çocukluk Çağı Travmaları Açısından KarşılaştırılmasıAmaç: Majör depresif bozukluk tanılı hastalarda mizaç ve karakter özellikleriyle çocukluk çağı travması arasındaki ilişkiyi sağlıklı bireyler ile karşılaştırmak amaçlanmıştır. Materyal ve metod: DSM- 5 kriterlerine majör depresif bozukluk tanısı konulan 62 hasta çalışmaya alınarak; 31'i çocukluk çağı travması olan ve 31'i çocukluk çağı travması olmayan olmak üzere iki gruba ayrıldı. 31 sağlıklı kişi kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Bu kişilere Sosyodemografik Bilgi Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Mizaç ve Karakter Envanteri, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği uygulanmıştır. Sonuçlar istatistiksel olarak p<0. 05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: En yüksek bulunan travma tipi duygusal ihmal olmuştur. Bunu sırasıyla duygusal istismar, fiziksel ihmal, fiziksel istismar ve cinsel istismar izlemektedir. Travma grubunda travma olmayan gruba oranla depresyon başlangıç yaşı anlamlı olarak daha düşük ve psikiyatri servisinde yatış öyküsü anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. Duygusal ihmal puanı ile BDÖ puanı arasında anlamlı pozitif ilişki mevcuttur. Gruplar MKE puanları açısından değerlendirildiğinde; hasta gruplarında sağlıklı kontrollere göre zarardan kaçınma istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek; sebat etme, kendini yönetme ve işbirliği ise istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Travma grubunda sağlıklı kontrollere göre yenilik arayışı, dürtüsellik ve kendini aşma istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek; kendini yönetme istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Travma grubunda travma olmayan hasta grubuna göre toplam zarardan kaçınma, yabancılardan kaçınma ve kendini aşma istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek; kendini yönetme ve empati yapma istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. İntihar girişiminde bulunanlarda bulunmayanlara göre zarardan kaçınma anlamlı düzeyde yüksek bulunur iken; sebat etme ve kendini yönetme anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. İntihar girişimi sonrası yoğun bakımda takip olma öyküsü olanlarda olmayanlara göre zarardan kaçınma ve kendini aşma istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek bulunurken, sebat etme ve kendini yönetme istatistiksel açıdan anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Psikiyatri servisinde yatarak tedavi öyküsü olanlarda olmayanlara göre zarardan kaçınma ve kendini aşma istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek, kendi yönetme anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Korelasyon analizinde; toplam travma, duygusal istismar, duygusal ihmal, fiziksel istismar, fiziksel ihmal ve cinsel istismar puanları ile zarardan kaçınma istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki gösterirken; kendini yönetme ve işbirliği yapma ile istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki gösterdiği bulunmuştur. Duygusal istismar, duygusal ihmal ve toplam travmanın sebat etme ile istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Toplam travma, fiziksel istismar, duygusal istismar ve fiziksel ihmalin kendini aşma ile istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki gösterdiği saptanmıştır. Minimizasyon ile zarardan kaçınma arasında anlamlı derecede negatif ilişki olmakla birlikte ödül bağımlılığı, kendini yönetme ve işbirliği yapma ile anlamlı derecede pozitif ilişki bulunmuştur. Toplam travma puanı ile MKE alt grupları arasındaki korelasyon analizinde; toplam travma puanı ile dürtüsellik, beklenti endişesi, yabancılardan çekinme, çabuk yorulma, kendini kaybetme, kişilerarası özdeşim arasında anlamlı pozitif ilişki saptanırken; bağlanma, sorumluluk alma, amaçlılık, beceriklilik, kendini kabullenme, uyumlu ikincil mizaç, sosyal kabullenme, empati duyma, yardımseverlik ile istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon analizinde; çocukluk çağı travması toplam şiddetini kendini yönetme, bağlanma, sorumluluk alma, beceriklilik, uyumlu ikincil mizaç ve empati duymanın öngördüğü bulunmuştur. Duygusal ihmal, fiziksel istismar ve cinsel istismarın kendini yönetme ve sorumluluk almayı; duygusal ihmalin becerikliliği ve uyumlu ikincil mizacı; duygusal istismarın empati duymayı; fiziksel istismarın bağlanmayı öngördüğü saptanmıştır. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda nedensel ilişki belirgin olmasa da majör depresyon hastalarında travmanın alt gruplarıyla kişilik boyutları arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Mizaç-karakter özellikleri ve çocukluk çağı travma öyküsü majör depresyonun seyri ve tedavi planı konusunda klinisyeni yönlendirmesi açısından önemlidir. Her bir travma tipi ve kişilik özelliklerinin ele alınırken ayrı ayrı değerlendirilmesi ve araştırılması majör depresyon hastalarının altta yatan psikopatolojilerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Medikal tedavinin yanında kişilik özellikleri ve travmaya yönelik psikoterapötik müdahaleler hastalığın tedavi sürecini olumlu yönde etkileyebileceğini düşünüyoruz. Literatüre göre, majör depresyon bozuklukları ve sağlıklı gönüllülerden oluşan bir örneklemde kişilik boyutları ile çocukluk çağı travması tipleri arasındaki ilişkiyi karşılaştıran bir çalışma yapılmamıştır. Çalışmamız bu bağlamda bugüne kadar yapılan ilk çalışmadır. Daha büyük örneklemler ile benzer popülasyonlarda daha ileri çalışmaların yapılması gerektiği düşüncesindeyiz.