turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
20. yüzyıldan günümüze toplumsal değişimler karşısında gerçeklik sorunu ve sanat yapıtlarına yansıması.

Tarihsel bir süreçten bakıldığında 20. yüzyıl, içeriğinde barındırdığı ekonomi, endüstri, iletişim gibi yükselen değerlerle birlikte; savaşlar, soykırımlar ve ekonomik krizler de düşünüldüğünde toplumsal anlamda önemli değişimlerin yaşandığı bir çağ olmuştur. Üretimlerini içinde yaşadığı toplumun dinamiklerinden ve verilerinden oluşturan sanatçıların da bu değişimlerden etkilenmemesi kaçınılmaz olmuş ve bu yüzyıl, sanatın geleneksel üsluplarının büyük ölçüde yıkılmasıyla sonuçlanmıştır. Bununla birlikte, mevcut değişimlerden en fazla etkilenen, varoluşa dair soruların temeline yerleşmiş, insanlık tarihi boyunca çözümlenmeye çalışılmış olan gerçeklik kavramıdır. Öncesinde, fiziksel ve somut bir gerçekliği işaret eden geleneksel tanımı, 20. yüzyıldan günümüze uzanan süreçte, özellikle batı toplumlarında teknolojinin, endüstrinin, iletişimin ve tüketim kültürünün yükselişe geçmesiyle oluşan yeni toplumsal yapıdan etkilenmiş, imajlara ve göstergelere dayalı yeni bir boyuta geçmişştir. Sonuç olarak gerçekliğin dönüşümü ve nihayetinde yitimi durumu ile buna bağlı toplumsal pratikler, çağdaş sanatın da ekseninin değişmesine neden olmuştur. Dolayısıyla günümüzde üretilen sanat yapıtlarının da yitirilmiş bir gerçeklik üzerine kurulu toplumsal yaşamdan etkilenmesi kaçınılmaz olmuştur.
Osmanlı'da hattatlık ve hattatlar: XVI. -XVIII. yüzyıllar

Osmanlılar, milletler tarihi içerisinde, toplum yapısı ve katmanları bakımından son derece karmaşıktır ve farklı bir yere sahiptir. Bunun yanında, Osmanlı toplum yapısının incelenmesinin önünde, sosyal tarihin yeterince ciddiye alınmaması ve siyasi tarihin genel düşünce dünyasında çok daha fazla yer kaplamasından kaynaklanan bir alan darlığı vardır. Bu alanı genişletebilmek için Osmanlı sosyal tarihinin, yeni bakış açıları ve yöntemlerle incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Osmanlı tarihinin sosyal, kültürel ve iktisadi yapılanmalarının çözümlenmesine bir katkıda bulunabilmek üzere XVI-XVIII. yüzyıllar arasında Osmanlı coğrafyasında hattatların nasıl yaşadıklarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Buna yönelik olarak, Osmanlı hat sanatı tarihinin temel kaynakları tetkik edilmiştir. Çalışma neticesinde, Osmanlı döneminde yaşayan hattatların durumları hakkında genel bir bakış açısı elde edilmiştir. Osmanlı'da hattatların, toplum dinamikleri içerisindeki etkinliği araştırılmış, sosyal bir grup olarak her tabakada üyelerinin mevcut olduğu görülmüştür.
Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig'i ve Nizamü'l-Mülk'ün Siyasetnamesi ışığında Türk hakimiyet anlayışı

Yüksek Lisans Tezi YUSUF HAS HACİB'İN KUTADGU BİLİCİ VE NİZMÜ'L-MÜLK'ÜN SİYASETNAMESİ IŞIĞINDA TÜRK HAKİMİYET ANLAYIŞI Yavuz ALTUNÖZ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı 2005, Sayfa: 75+ VII Hakimiyet, bir devleti devlet yapan en önemli unsurlardan biridir. Tarih boyunca milletler birçok devletler kurulmuşlardır. Her devlet kendi hakimiyet anlayışını meydana getirmiştir. Dünyanın kadim milletlerinden olan Türkler, Bozkır kültürü ile İslam kültürünü kendine has bir şekilde birleştirmek suretiyle yeni bir hakimiyet anlayışı ortaya koymuştur. Bu anlayış içerisinde bulunan Türkler, etrafında bulunan milletlerin kültürlerinden ve devlet yapılarında da etkilenmişlerdir. Türklerin hakimiyeti Tanrıdan aldıklarına ve bu gücü tanrı adına kullandıklarına inanmakta idiler. Bu inanış aynı zamanda dönemin hakim inanışı olmakla beraber Türkler hükümdarlarına hiçbir zaman uluhiyyet atfetmemişlerdir. Ayrıca Türklerde hükümdar' in yetkileri gerek töre gerekse meclis tarafından sınırlandırılmış olmasıyla da diğer çağdaşı olan milletlerin hakimiyet anlayışlarından farklıdır. Türklerde hakimiyet hakka hizmet için halka hizmet düsturu ile kullanılmıştır. Bu bağlamda Türklerin hakimiyet anlayışlarının diğer milletlerden farklı ve kendine has bir anlayış olduğunu söyleyebiliriz. Kutadgu Bilig ve Siyasetname adlı eserlerde de izlerini gördüğümüz Türk Cihan Hakimiyeti anlayışı Türklerin hakimiyet telakkilerinin temelini teşkil etmekte ve Türkler bu anlayış üzerine hayatlarını düzenlemektedirler.
Kahramanmaraş Müzesi'ndeki İslam dönemi sikkeleri

Çok yönlü değerleri bulunan sikkelerin incelenmesi ve sikkelerin verebilecekleri bilgilerin ortaya konması, elbette tarih ve sanat tarihi açısından oldukça önemli bir konudur. Bu bilinçle, Kahramanmaraş Müzesi'nde bulunan İslami sikkelerin ayrıntılı olarak incelenerek katalog halinde tanıtılması, yazıların okunması, şekil ve resimlerin belirlenmesi, elde edilen verilerin sunularak açıklanması ve neticede genel bir değerlendirmeye tabi tutulması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Müzenin depo bölümünde muhafaza edilen sikkelerden sadece idarece izin verilen ve sikke sorumlusu tarafından rastgele seçilerek çıkarılmasıyla toplam 358 sikke örneği incelemeye tabi tutulmuştur. Bunlar, Emevi, Abbasi, İdrisi, İhşidi, Hamdani, Samani, Gazneli, Fatımi, Eyyubi, Memluk, Artuklu, Zengi, Beytekinli, Lulu, Anadolu Selçuklu ve İlhanlı sikkeleridir. Sikkelerin, dönem ya da hanedanlık sınırlamasına gidilmeden, kronolojik sıra ile incelenmesi tarz, üslup ve beğenisindeki değişimlerin ana hatlarıyla somut olarak algılanmasına imkan tanıdığından, ortaya koydukları değişim-gelişim çizgisi kesintisiz izlenebilmiştir. Sonuç olarak, Kahramanmaraş Müzesi'ndeki İslam dönemi sikkelerinin sayı ve çeşit olarak zenginliği, örneklerin her dönem için yoğun ve nadir oluşu dikkatleri çekmektedir.
Diyarbakır sivil mimarisinde tasarım öğesi olarak su yapıları

Bu araştırmada, Güneydoğu Anadolu'nun stratejik bir mevkiinde bulunan ve tarihi süreç içerisinde kesintisiz iskana uğramış Diyarbakır'ın, sivil mimarisinde tasarım görevi bulunan su öğeleri incelenmiştir. 'Diyarbakır Sivil Mimarisinde Tasarım Öğesi Olarak Su Yapıları ' isimli tezin temel amacı, Diyarbakır mimarisinde işlevsel ve sanatsal boyutuyla uygulandığı mekanlara karakter kazandıran havuz, selsebil ve serdabları belirlemektir. Bu amaçla yola çıkılan çalışmamızda Diyarbakır'ın, sivil mimarisinde tasarım görevi bulunan su öğeleri bir bütün halinde değerlendirerek, Anadolu su mimarisi içerisinde kendine özgü yerinin ortaya konması hedeflenmiştir. Çalışma neticesinde Diyarbakır sivil mimarisindeki su öğelerinin tespiti yapılarak, sanat tarihi bilim disiplini içerisinde evler, hanlar, köşk ve kamu yapılarında görülen havuzlar, selsebiller ve serdablar detaylı olarak hem malzeme, hem teknik hem de süsleme açısından değerlendirilmiştir. Tez çalışmamız süresince Suriçi mahalle ve sokaklarında yaşanan olumsuz olaylardan ötürü çalışmamız içerisinde yer alan bazı öğeler ve bunun tamamlayıcısı olan yapılar zarar görmüştür. Eserlerin zarar görmeden önce tarafımızca incelenerek, bilim dünyasına kazandırılması ve bilgilerin gelecek nesillere aktarılabilir hale getirilmesitezimizin önemini artırmıştır. Yaptığımız bu çalışmanın Diyarbakır'ın kültür birikimine bir nebze olsun katkı sağlaması en büyük temennimizdir. Çalışma beş temel konu başlığı doğrultusunda yapılmıştır. Birinci bölümde Diyarbakır'ın tarihi ve coğrafyası, ikinci bölümde ise Türk Mimarisinde su yapılarının kavramı ve tarihsel gelişimine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Diyarbakır'da su kaynaklarından yola çıkarak su yolları tespit edilip kente ne zaman girdiği ve Diyarbakır konut mimarisinde avlu, eyvan ve serdab odalarında vazgeçilmez bir unsur olan havuzlar ve yazlık köşklerde karşımıza çıkan su öğeleri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, çalışmamız boyunca yaklaşık 225 adet konuta ulaşılmış fakat önemli örnek olarak 26 yapının su öğelerine yer verilmiştir. Toplamda 31 havuz, 2 selsebil ve 3 serdabtan meydana gelen 36 adet su öğesi malzeme, teknik özellikleri, süsleme ve tarihlendirme yönünden benzer bir anlatımla ve ayrıntılı bir biçimde ele alınarak incelenmiştir. Aynı zamanda havuzlarda süsleme unsuru olarak kullanılan 2 havuz taşma çanağına ve 3 havuz boşaltma haznesine de havuzlar incelenirken yer verilmiştir. Su öğelerinin yanında yer alan su kuyularına da değinilmiş fakat katalog kısmında yer verilmemiştir. Beşinci bölümde ise ulaşılan bu su öğeleri kendi aralarında daha önceden yapılan tipolojiler kaynak alınarak hem plan bakımından hem de konum bakımından tipolojilerine ayrılıp bir kaynak oluşturulmuştur. Son olarak Diyarbakır sivil mimarideki su öğeleri kent, bölge ve ülke genelindeki örneklerle karşılaştırılarak sonuçlandırılmıştır. Bu çalışma Diyarbakır sivil mimarisinin tarihi ve kültürel geçmişşine ışık tutacak önemli veriler içermektedir.
Niğde yöresi halı ve kilimleri

Niğde Yöresi, Anadolu'daki geleneksel el dokuma yaygı kültürünü yansıtan önemli bölgelerimizden biridir. Günümüze kadar ulaşabilen yöreye ait en eski tarihli örneklerin, XVHL yüzyıla kadar indiği görülmektedir. Niğde Yöresi el dokuma halıları, Niğde, Bor, Altunhisar, Çamardı, Ulukışla ve Melendiz Dağı çevresindeki merkezler olmak üzere altı, kilim dokumalar ise Çukurkuyu / Bor, Çamardı ve Altunhisar çevresindeki merkezler olmak üzere üç tip bölgesel özellik göstermektedir. Bu bölgelerde dokunan hah ve kilimlerin genellikle aşiret özelliği gösteren dokumalar olduğu tespit edilmiştir. Niğde Yöresi Halıları boyutlarına ve kullanım alanlarına göre, taban, kelle, çeyrek, yolluk / yan, sedir, seccade, namazlık, yastık ve heybe, kilim dokumalar ise yolluk, yer sergisi, seccade ve namazlık şeklinde sınıflandırılmaktadır. Niğde Yöresi'nde yapmış olduğumuz alan araştırması sırasında 1 il, 5 ilçe, 38 kasaba / köy araştırma kapsamına alınmıştır. Bu yerleşimlerde dokumacılığın yapıldığı evler, camiler, halı pazarları, koleksiyoncular, halıcılık kursları ve halı-kilim ticarethanelerinden edinilen bilgiler, kaynaklar eşliğinde metin haline dönüştürülmüştür. Tespit edilen yöreye ait dokuma örneklerinin teknik, kompozisyon, motif ve renk özellikleri hakkında, farklı bölge ve yörelerle karşılaştırma yapılarak, incelenmiştir. Yöresel özellik gösteren örnekler kataloglanarak, her bir örneğin teknik, kompozisyon, motif, renk ve sembolik anlatanları hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Katalog içerisinde yer alan dokumaların kompozisyon ve motifleri çizilerek, kompleks haldeki görüntülerin sadeleştirilmesine gidilmiştir.
Mimar Sinan'ın kırma çatılı cami ve mescitleri

Bu çalışmanın amacı, 16. yüzyıl boyunca başmimar olarak İmparatorluk coğrafyasında önemli yapılar tasarlamış Mimar Sinan'ın kırma çatılı olarak inşa ettiği cami ve mescitleri bir arada mimari, banilik ve kent topografyası bağlamında değerlendirmek olmuştur. Sinan mimarisi bağlamında göz ardı edilen, başmimara ait kırma çatılı tipteki bu yapıların ilk defa bir arada ele alınıyor olması sonrasında sorulması muhtemel tartışma konularının doğması ve araştırılmasına olanak sağlamayı hedeflemiştir.
XV. yüzyıl Floransa'sında sanat ve finans ilişkisi: Medici ailesi

'XV. Yüzyıl Floransa'sında Sanat ve Finans İlişkisi: Medici Ailesi' konulu yüksek lisans tezinde öncelikle Floransa'nın 15. yüzyıl ve öncesindeki siyasi, ekonomik ve toplumsal dönüşümü incelenmiş, Medici Bankası ve Medicilerin hakimiyet kurdukları iktisadi ve yönetsel kurumlar bu sınırlar çerçevesinde ele alınmıştır. Sivil mesenlerin hangi koşullar altında güçlendikleri ve ağırlıklı olarak Cosimo de' Medici olmak üzere Giovanni di Bicci, Piero ve Giovanni de' Medici'nin sanat hamileri olarak faaliyetleri değerlendirildikten sonra Benozzo Gozzoli, Paolo Uccello ve Fra Angelico örnekleri özelinde 15. yüzyıl Medici sanat hamiliğinin temel motivasyonları irdelenmiştir.
Topkapı Sarayı Enderun Kütüphanesi yapılışı, tamirleri ve kullanımı

Topkapı Sarayı'nın Enderun Meydanı adıyla da anılan üçüncü avlusunda yer alan Enderun Kütüphanesi, inşa edilişine vesile olan III. Ahmed'e isnaden III. Ahmed Kütüphanesi adıyla da isimlendirilmiştir. Yeni Saray'ın kütüphanesi II. Mehmed döneminden itibaren oluşmaya başlamış ve kitap sayıları daima artmıştır. 1719 senesinde kütüphanenin yapılışına kadar saray kitapları, Topkapı Sarayı'nın farklı hazine birimleri ve bölümlerinde bulunmaktadır. Koleksiyonların bu dağınıklık arz eden durumu zaman içerisinde kitapları hazinede saklanan nesneler haline getirmiş ve istifade edilmesini zorlaştırmıştır. Enderun Kütüphanesi, bu duruma bir çözüm olarak özellikle Enderun halkının faydalanması amacıyla III. Ahmed tarafından inşa ettirilmiştir. Bu çalışmada III. Ahmed dönemi Osmanlı kültürel çevresinin kütüphane fikrine etkileri, Topkapı Sarayı'nda bir yapı meydana getirilişinin yapı malzemeleri ve inşa esnafı açısından detaylı takibi gibi hususları incelemek mümkün olmuştur. İnşa ardından ortaya çıkan binanın mekan özellikleri, bu mekanın zaman içerisinde gördüğü tamirat ve tadilat ile kütüphanenin teşkilatı da çalışmanın kapsamı içerisindedir.
Divriği Ulu Camii ve Şifahane taç kapı süslemelerindeki motiflerin kuyumculukta kullanılan bilgisayar teknolojileriyle takıya aktarılması

Bu araştırmanın amacı; Geleneksel Türk El Sanatlarının önemli mimari eserlerinden biri olan Divriği Ulu Camii ve Şifahane taç kapı süslemelerindeki geometrik, bitkisel ve hayvansal motiflerin, günümüz kuyumculuk sanatında kullanılan bilgisayar teknolojileriyle takıya aktarılmasıdır. Çalışmada, Divriği Ulu Camii ve şifahane taç kapıları, kuyumculuk sanatı, takı tasarım ve üretim yöntemleri, kuyumculuk sanatı ve eğitiminde kullanılan bilgisayar teknolojileri hakkında gerekli literatür taranmış ve uygulama çalışması için bir alt yapı oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında Divriği Ulu Camii ve Şifahane taç kapı süslemelerinde bulunan motiflerin birkaçı ele alınarak eskiz çalışmaları yapılmış, eskizlere bağlı kalınarak yapılan on adet tasarımın çizimi ve modellemesi arasından bir tanesi seçilmiştir. Seçilen çizimden, kuyumculukta kullanılan Rhinoceros programıyla kolye tasarımı yapılmış ve kolyenin hayata geçirilmesine kadar yapılan her aşama fotoğraflanarak sistemli bir şekilde belirtilmiştir. Böylece takının uygulaması sonunda görüşler bildirilmiş, tasarım ve üretim aşamalarında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında uygulamacıların ve bu konuda eğitim-öğretim yapan okulların yararlanabileceği bir çalışma hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda günümüzde Geleneksel Türk El Sanatları Mimarisi'nin önemli örneklerinden biri olan Divriği Ulu Camii ve şifahane taç kapılarının süslemelerindeki motifler takıda kullanılarak, bu motiflerin mimari süsleme dışında farklı bir alanda da kullanıldığı sonucuna varılmış. Aynı zamanda bu motiflerin bilgisayar teknolojileriyle yorumlanarak yeniden ve farklı bir biçimde kullanılması sağlanmıştır. Sonunda ise yapılan bu uygulamaların kuyumculuk sektörüne örnek teşkil etmesine çalışılmıştır. Günümüzde teknolojik gelişmeler kuyumculuk sektörü ve eğitiminde süregelen klasik anlayışın yanı sıra yeni teknolojik araç ve yöntemlerin kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Takı üretiminde tasarımcıya çok büyük kolaylık sağlayan bilgisayar teknolojileri, aynı zamanda kuyumculuk sektörü ve eğitiminin vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Sonuç olarak bilgisayar teknolojileri, geçmişşte sınırlı imkanlardan dolayı yeterince kullanılmamış, bugün sunduğu olanaklarla sanatın ve tasarımın her safhasında etkili olmakta, gelecekte sunacağı olanaklardaki ölçü ise kullanıcının hayal gücü olacağından, tasarımcının ve sanatçının her zaman için tercihi olacaktır.
Garnizon kent Sarıkamış'ta Rus mimarisi

1877 -1878'deki Osmanlı-Rus harbinde ('93 savaşı) Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgiye uğramasıyla 3 Mart 1878 tarihinde imzalanan Ayastefanos antlaşmasının 19. maddesine göre; Sarıkamış dahil olmak üzere Kars, Ardahan, Batum, Artvin ve Eleşkirt sancakları Rusya'ya savaş tazminatı olarak bırakılmıştır. Bu anlaşmayı takiben kırk yıllık işgal döneminde, Rus egemenliğine giren Kars, Sarıkamış, Ardahan ve Batum gibi Osmanlı şehirlerinde Rusların gerçekleştirdikleri yayılımcı siyasetin uzantıları olarak bu bölgeleri işgal etme anlayışından çok, bu yörelerde kalıcı olarak yerleşme düşüncesi hakim olmuştur. Bu bağlamda Ruslar, ele geçirdikleri bu şehirlerde kalıcı mimari eserler bırakmak amacıyla Kuzey Avrupa'nın Baltık mimari üslubu ile kendi mimari anlayışlarını yoğurarak Osmanlı şehir anlayışından tamamen farklı, ızgara plan düzenine göre yeni kentsel plan düzenlemeleri meydana getirmişlerdir. Bu tezde Garnizon kent olarak kurulan Sarıkamış'ta; askeri yapılar, demiryolu işletmelerine tahsis edilen mimari eserler ve sivil mimari örnekleri plan, mimari ve cephe tasarımı açısından incelenmiştir. İncelemelerimizde söz konusu yapılarda bir takım değişikliklere gidildiği gözlemlense de binaların büyük oranda orijinalliklerini koruyarak Rus dönemi mimari özelliklerini yansıttıkları görülmüştür. 2016 öncesi ve günümüz askeriye bünyesinde işlevini sürdüren binalar ve sivil mimari örneklerde ise ısıtma sistemi olarak peç sobalarının kullanıldığı anlaşılmaktadır. Yapı cephelerinde Rönesans etkili yuvarlak kemerli pencereler, Neoklasik üslup özelliklerini yansıtan dikdörtgen çerçeveli pencereler, üçgen alınlıklar, cepheleri bir uçtan bir uca bölen kat silmeleri ile saçak altı silmeleri, dışa taşıntı yapan giriş cepheleri dikkat çekmektedir. Ayrıca ızgara planının kullanıldığı, kesme taş malzeme ile inşa edilen yapılarda, sokağa açılan giriş cephelerinin, diğer cephelerden daha gösterişli olması da neoklasik üslubun yansımalarıdır. Bunların yansıra Rus mimarisinde karşımıza çıkan, genellikle sert hava koşulardan ötürü tercih edilen çatı formları, taş döşemeler ve ahşap tavanlar da Sarıkamış'taki yapılarda göze çarpan diğer unsurlardır.
Konya ili Karatay ilçesi İsmil Köyü mezar taşları

Mezar Taşları, ölümden sonra bir hayatın var olduğuna inanan bir millet ve o milletin kültürü için en önemli konulardan biridir. Ölümden sonra yaşam inancı, Asya'dan Anadolu'ya tüm Türk toplulukları arasında kültür, töre ve inançla birleşerek günümüzde varoluşunu devam ettirmektedir. Ölüyü unutmamak, ölüyü yad etmek, ölüyü ziyaret etmek gibi kavramlar içindir ki mezar taşı dikmek, asırlardır süregelen Türk geleneklerinden biri olmuştur. Araştırmanın konusu, Konya Karatay ilçesi İsmil köyünde bulunan, Osmanlı'nın son dönemine tarihlendirilen Mezar Taşlarıdır. Konuyla ilgili daha önce çalışma yapılmadığı ve herhangi bir araştırma tespit edilemediği için çalışmanın değeri bir hayli fazla önem kazanmaktadır. Araştırma, İsmil Köyünde bulunan tek mezarlık üzerinden yapılmış, günümüze ulaşan ve ayakta kalabilen tüm mezar taşlarını kapsamaktadır. Yerinde incelenen ve belgelenen mezar taşlarında yöresel, kültürel ve çevre kültürünün etkileri incelenerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tipoloji çalışmaları ise elde edilen malzemeler doğrultusunda form, kullanılan malzeme ve tip açısından ele alınmıştır. Türk Sanatı açısından önemli bir yere sahip olan Mezar Taşları, Konya-Karatay ilçesi İsmil Köyünde bulunan örnekleriyle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmanın aynı coğrafyada çalışılmamış ve çalışılmayı bekleyen mezar taşlarının araştırılmasına öncülük etmesi, daha sonraki çalışmalara kaynak olması, belgelenerek koruma altına alınması ve Türk Sanatına kazandırılması amaçlanmıştır.
Midilli Adası Osmanlı çeşmeleri

Yüzyıllardır gelişmekte olan çeşme mimarisinin Anadolu' da rastladığımız ilk örnekleri 8-9. yüzyıllara tarihlenmesine karşın, Türk kültüründeki ilk örnekler Artuklu dönemine aittir. Osmanlı döneminde çeşitlenerek ve gelişerek kendini göstermeye devam eden çeşmeler, tüm hakimiyet alanlarında sıkça inşa edilen yapı türleridir ki yaklaşık 450 sene boyunca Osmanlı İmparatorluğu'nun toprağı olan Midilli ya da diğer adıyla Lesvos Adası'nda da bu yapı türü yaygın olarak görülmektedir. Türkiye'den ayrı düşünülemeyen Midilli'de, Osmanlı'ya dair pek çok dokunun bulunmasına karşın çalışma konumuzu adadaki çeşmeler oluşturmaktadır. Kolayca tahrip olabilen bu yapılara ait kısıtlı bulunan bilgi ve belgelerin yanı sıra çalışmamızla birlikte, çeşmelerin tasnifleri yapılarak bir belge niteliğinde envantere katkı sağlamak tarafımızca amaç edinilmiştir. Bu doğrultuda incelemelerimiz sonucunda Midilli'de Osmanlı dönemine ait 43 çeşmeye ulaşılmıştır. Çeşmelerden 23 tanesinde kitabe mevcut iken 20 tanesinde kitabeler ya sökülmüş ya da hiç konulmamıştır. Kitabesi bulunan çeşmelerden en erken tarihlisi 18. yüzyılın başlarına tekabül ederken, en geç inşa edilen çeşme 20. yüzyılın başında yapılmıştır. Genel itibariyle klasik düzende yapıldığını tespit ettiğimiz çeşmelerin yanı sıra, batı sanatı anlayışında üslup ve tekniklerin uygulandığı çeşmelerin de var olduğunu söylemek mümkündür. Türk mimari yapılanmasında ihtiyaç, hayır, inanç gibi çeşitli sebeplerle yapılan çeşmeler, Anadolu' da olduğu gibi Midilli Adası'nda da mimari ve sosyo-kültürel açıdan bulundukları yere büyük katkıda bulunmuştur.
Komana Anadolu Selçuklu çağı seramikleri

Komana, Tokat-Niksar karayolu üzerinde bulunan Gümenek köyünde yer almaktadır. 2009 yılında başlanan kazı çalışmaları sonucunda bölgede Helenistik, Roma Bizans, Selçuklu- Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıda buluntu ele geçirilmiştir. Bu buluntular içerisinde yer alan 2009- 2017 yılları arası Türk-İslam dönemi seramikleri tez çalışmamızın konusunu oluşturur. Hamamtepe olarak isimlendirilen tepe Htp01, Htp02, Htp03 ve Htp04 olarak dört kısma ayrılır. Bu alanlar içerisinde en çok buluntu ve açma sayısına sahip olan kısım Htp01'dir. Bölgedeki her dört alanda stratigrafik açıdan büyük benzerlik gösterir. Tez çalışmamızda Htp01 kısmında yer alan sırlı ve sırsız seramikler incelenmiş, ayrıca Htp01 ile sınırla ayrılan Htp02'de ele geçirilen bazı seramikler de çalışmamıza dahil edilmiştir. Komana kazı buluntuları içerisinde çoğunluğu oluşturan Ortaçağ seramikleri Anadolu'da farklı bölgelerdeki örneklerle karşılaştırılarak konumuz kapsamında detaylı bir şekilde incelenmiştir. Üç ayak ve yarı mamul buluntulara dayanılarak 13. yüzyılın ilk çeyreği ile 14. yüzyılın ilk çeyreği arasındaki döneme ait seramiklerin büyük bir kısmının yerel üretim olduğu düşünülmektedir.