Luigi Pirandello'nun 'Biri, Hiçbiri, Binlercesi' adlı eserinde görecelik kavramı

Luigi Pirandello, Sicilya edebiyatının en önemli roman ve öykü yazarlarından biri olmakla birlikte XX. yüzyıl İtalyan ve dünya edebiyatının en önde gelen isimlerinden biridir. Ardında 246 hikaye ve 40'ı aşkın tiyatro eseri bırakan yazar, ölümünden 2 yıl önce 1934 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülmüştür. Pirandello'nun hayali karakterleri, adeta yazarın kendi hayatının bir yansımasıdır. Hepsi farklı farklı yapılarda olsalar da bu karakterler, yazarın hayatından değişik boyutlarda parçalar taşır. Karakterleri bazen onun gibi milliyetçidir, bazen tıpkı yazarın gençliğinde yaptığı gibi madenlerde çalışmıştır ya da eşi Antonietta gibi toplum baskısı altında büyümüştür bazen de eşinin kendisine bir sözü yüzünden kim olduğunu tartışmıştır. Pirandello'nun yazınında, karakterlerini iki grupta inceleyebiliriz. Bu grupların ilki, yazarın anlatırken daha neşeli bir biçimde ele aldığı Sicilyalı karakterleridir. Diğer grup ise yazarın kendisinin de alışamadığı kent yaşamının insanın ruhunu sıkan ağırlığı altında ezilen kent soylu karakterlerdir. Böylece iki sosyal sınıf arasındaki fark, bir olay örgüsüne ihtiyaç duymaksızın dahi hissedilebilir. Yazarın, daha çok Verist bir yaklaşımla ele aldığı Sicilya köylüsü ve onların gündelik yaşama dair sıkıntıları, kent soylu karakterlerinde görünmez. Kentli karakterlerin sıkıntıları daha çok manevi yoksunluklarıdır. Modern toplumun onlara yaşam amaçları karşılığında sunduğu araçların hayatlarını kolaylaştırması, yaşamlarını zorlaştırmıştır. İnsan artık hayatını nasıl idame ettirdiğini değil, varoluş sebebini ve kim olduğunu sorgulamaya başlamıştır. Modern insan, kendi yarattığı toplumun baskılarından bunalmış, yine kendi inşa ettiği duvarlar arasında kaybolmuştur. İnsanın bu sorgulamaları, sadece felsefi alanda gerçekleşen sorgulamalardan ibaret değildir. Fizik dünyası da 1900'lü yılların başında, klasik fiziğin yetersizliğini sorgulamaya başlamış, dünyada henüz keşfedilmemiş bir şey kalmadığı dayatmasına karşı dik bir duruş sergilemiştir. Bu duruşun bir sonucu olarak; Max Planck, Albert Einstein, Niels Bohr, Werner Heisenberg, Erwin Schrödinger, Max Born, John von Neumann, Paul Dirac, Wolfgang Pauli gibi bilim insanları tarafından günümüz modern fiziğinin temelleri atılır. Kuantum fiziğinin sorgulayıcı yaklaşımı, sadece fizik dünyasını etkilemez. Buluş, edebi ve felsefi alanlarda birçok etki bırakır. Luigi Pirandello da, Kuantum düşüncesini kendi edebiyatında oldukça başarılı bir şekilde yansıtır, ayrıca insan denen belirsiz ve göreli kuanta varlığı eserlerinde bir bilim insanı hassasiyetiyle ele alır. Yazarın, görecelik kavramını en ayrıntılı şekilde ele aldığı eseri Biri, hiçbiri, binlercesi adlı çalışmasıdır. Roman, karısının kendisine söylediği bir söz yüzünden kimlik bunalımına giren Vitangelo Moscarda'nın hikayesini anlatır. Moscarda, karısının onu, onun kendisini gördüğü gibi görmediğini fark eder ve gerçek kimliğini sorgulamaya başlar. Moscarda'nın bu sorgulamaları sonucunda vardığı sonuç ise beklemediği bir şeydir: Tek bir Moscarda yoktur, tanıdığı herkes için eşit derecede gerçek olan binlerce Moscarda vardır. O, kendisi için biri, tanımadığı bir kişi için hiçbiri ve onu tanıyan herkes için yüz binlercesidir.