Sosyal pediatri polikliniğine başvuran 24-72 aylık çocuklarda kiloluluk ve obezite durumunun belirlenmesi ve ilgili faktörlerin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, çocuklarda kiloluluk ve obeziteye etki eden etmenlerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasına katkıda bulunmak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ekim 2016 Nisan 2017 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı polikliniğinde yürütülmüştür. Türkiye'de Okul Çağı Çocuklarında Büyümenin İzlenmesi Araştırmasında 6-10 yaş grubunda yaklaşık %20 olarak belirtilen kiloluluk ve obezite prevalansı dikkate alınmış ve prevalansta 0 .20'lik bir sapma olacağı öngörülerek %95 olasılıkla testin gücü 0.80 olduğunda, alınması gereken minimum örnek hacmi 384 olarak hesaplanmış ve çalışma grubuna 400 çocuk alınmıştır. Çalışmada 2-6 yaş (24- 72 ay) çocukların kiloluluk ve obezite durumu, DSÖ tarafından DSÖ 2007 kriterlerine göre sırasıyla 2-5 yaş ve 5 yaştan büyük çocuklar için geliştirilen Anthro ve AnthroPlus paket programları ile değerlendirilmiştir. Ailelerin sosyodemografik özellikleri, annenin ve çocuğun özellikleri, çocuğun beslenme özellikleri ile ilgili bilgiler 55 sorudan oluşan veri toplama formu aracılığıyla araştırmacı tarafından annelerle yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Çocuk ve annenin boy ve ağırlık ölçümlerini araştırmacı yapmıştır. Verilerin analizinde, SPSS sürüm 11.5 kullanılmıştır. İstatistiklerde yüzdelik dağılım ve ortalamalar, kategorik değişkenlerin analizinde ise Ki-kare ve Fischer'in kesinlik testi kullanılmıştır. Kiloluluk ve obezite riski ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesinde, kilolu ve obez grupları birleştirilerek çok değişkenli lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunun %46.8'i kız, %53.2'si erkektir. DSÖ BKİ Z-skoruna göre %87.5'i normal; %9.3'ü kilolu ve %3.3'ü obezdir. Araştırma grubundaki çocukların anne sütü alma süresi ortalaması 18.3 8.5 ay (0-48 ay) , yalnızca anne sütü alma süresi ortalaması 4.5 2.6 aydır. Grubun %67.8'i ilk 6 ay yalnızca anne sütü almıştır. Çocukların kiloluluk ve obezite durumunun, annenin gebelikte ağırlık artışı durumu ile ilişkili olduğu, gebeliği boyunca 15 kilogram ve daha fazla ağırlık artışı olan annelerin çocuklarının, gebelik süresince kilo vermiş ya da 14 kilogram ve daha az ağırlık artışı olmuş annelerin çocuklarına göre daha fazla kilolu ve obez olduğu bulunmuştur. Çocukların kiloluluk ve obezite durumu, çocuğun ilk 2 yaştaki beslenme özellikleri, annenin gebelikte gestasyonel diyabet tanısı alması, annenin gebeliğinde sigara içmesi, ailede diyabet varlığı, annenin ve babanın kiloluluk durumları ile ilişkili bulunmamıştır. Çok değişkenli lojistik regresyon analizine göre çocuklarda kiloluluk ve obezite sıklığı, annenin gebeliğinde 15 kg ve daha fazla ağırlık artışı olması, çocuğun biberon kullanması, haftalık paketli gıda tüketiminin haftada birden daha sık olması ile artan yönde, çocuğun beslenme sorunu olma durumu ile azalan yönde ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Araştırmanın sonucuna göre anne gebeliğinde fazla ağırlık artışı, çocuğun biberon kullanımı, beslenme sorunu varlığı ve haftalık paketli gıda tüketiminin, çocuklukta kiloluluk ve obezite durumunun belirleyicileri olduğu düşünülmüştür.