Binali Selman ve mey icracılığının tahlİli

Türk Halk Müziği'nin nefesli saz icracılarından olan, müzik çevrelerince önemli mey virtüözlerinden kabul edilen Binali Selman (1931-1992), meyve zurna sanatında farklı icrası ile yer edinmiştir. Selman, meyi halk müziğinde solo ve eşlik çalgısı olarak icra etmiş, halk müziğinde solo ve eşlik icrasını gerçekleştirirken de geleneksel tavrın dışına çıkmamış, Türk müziğindeki icra üslubuna zengin bir ifade kazandırmıştır. Sanatçı kimliğin en seçkin şahsiyetlerinden sayılan Selman hakkında daha önce herhangi bir çalışma yapılmamış olması, sanatkarın hayatı ve sanatçı kişiliği hakkında akademik hiçbir veriye ulaşılamaması ve Selman'ın mey icra tavrının tahlil edilmemiş olması bu çalışmanın gerekçelerini oluşturmaktadır. Buradan hareketle çalışmamızda, 'Mey icracısı Binali Selman'ın hayatına ait bilgiler ve mey icracılığının özellikleri nelerdir? problem cümlesine cevap aranmıştır. Çalışmamızda, Selman'ın ses kayıtlarının tahlil edilmesi yöntemiyle Türk Halk Müziği mey icra tavrının ortaya çıkarılması, buradan hareketle tavır özelliklerinin tespit edilmesi, makam analizi, tutuş ve üfleme tekniği, kişisel motiflerinin tespit edilerek Selman'ın tavrı çerçevesinde veri oluşturması amaçlanmıştır. Binali Selman'ın hayatını ve sanatçı kimliğini ayrıntılı olarak inceleyen ilk çalışma olması bakımından da bu çalışma önem arz etmektedir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan betimsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Binali Selman'ın hayatına ve mey icracılığına yönelik elde edilen veriler; literatür tarama, kartopu örnekleme tekniği, doküman inceleme, arşiv tarama ve mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmiştir. Bu tahlilde açışların ve kırık havaların seyir özellikleri, perdelerin ezgisel hareketleri, Selman'ın kişisel motifleri, icralarında kullandığı perde sıklıkları, ses alanları, tartımsal unsurları işlenmiş ve seyir özellikleri ele alınmış, sanatçının icrada bulunduğu ses kayıtlarının tahlil basamakları oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen kaynak kişi görüşme formu aracılığıyla toplanmış, görüşme formunda üç bölümden oluşan 43 soru hazırlanmıştır. Bu bağlamda, Binali Selman'ın mey icra tekniğini kullanabilen sanatçılarla ağırlıklı olarak görüşme yapılmıştır. Yapılan kişisel görüşmeler sonucunda toplanan veriler; başta Binali Selman'ın ailesi olmak üzere, yakın arkadaşları, iş arkadaşları, halk müziği sanatçıları ve mahalli sanatçılar olmak üzere toplam 25 katılımcının oluşturduğu çalışma grubundan elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini ve örneklemini Binali Selman'ın kendisi oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreninde Binali Selman tarafından mey ile icra edilen 11 adet kırık hava ve 8 adet açış bulunmaktadır. Sanatçının mey icracılığındaki tavrını belirleyen teknik ve musiki unsurların belirlenmesi amacıyla yapılan literatür taraması sonrasında açışlarının ve kırık havalarının bulunduğu kayıtlara ilişkin veriler bulgulara dönüştürülmüştür. Konuyla ilgili ulaşılabilen yazılı kaynaklar, Binali Selman'ın mey icracılığına yönelik ses ve görüntü kayıtları ile sınırlandırılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular sonucunda, Binali Selman'ın müzikle ilgili yeniliklere açık, özgün, belirleyici ve nitelikli bir mey tavrı ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmamızın önerisini, Selman'ın mey icra tavrının Türk Halk Müziği'nde saz icracılığı açısından kaynak oluşturması ve uygulanması oluşturmaktadır. Sanatkara ait tüm kayıtlar ve sanatkarın hayatı resmi kurumlar tarafından arşivlere literatüre kazandırılmalıdır.