turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Elazığ köy seyirlik oyunları

İnsanoğlunun doğa ile olan mücadelelerine dayanan köy seyirlik oyunları, Şamanizm ve mitoloji ile beslenerek günümüze kadar gelmiştir. Bu uzun yolculuğu sırasında var olduğu her toplumdaki kültür, inanç, sosyo-ekonomik yapıları bünyesine katarak getiren ve daha çok Anadolu sahasında icra ortamı bulan köy seyirlik oyunları, kültürel zenginliğimizin bir göstergesi olmakla birlikte, toplumun işleyişini de düzenleyen bir fonksiyona sahiptir. Geçmişle kurduğumuz kültürel bir köprü olan köy seyirlik oyunları, gelişen teknoloji, köyden kente göç gibi etkenlerden dolayı yerini farklı eğlence anlayışlarına bırakarak, unutulup yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Elazığ Köy Seyirlik Oyunları adlı çalışmamızda derlenen oyunların Şamanizm ve mitoloji ile beslenmiş olması, bu oyunlardaki mitik ve sembolik unsurların çeşitliliğini gözler önüne sermektedir. Aynı zamanda Elazığ'ın köklü tarihi ve kültürel yapısıyla şekillenerek günümüze kadar gelen oyunlar kültürel bir köprü vazifesi görmektedir. Elazığ köy seyirlik oyunlarının içerik ve yapı bakımından oldukça zengin olmasının yanında ayrıca sosyalleşme, kuşaklar arası kültür aktarımı ve eğitimsel gibi işlevlere sahip olması, oyunların toplum içerisinde önemli bir yere sahip olduğunu da göstermektedir. Çalışmadaki amacımız; Elazığ köy seyirlik oyunlarının geçmişşten günümüze sürekliliğini devam ettirmek, kültürel aktarımına katkı sağlamak, oyunların unutulmasını engellemek ve oyunları değişen, gelişen teknolojiyle uyumlu hale getirmektir. Kültürel bir miras olan Elazığ köy seyirlik oyunlarının içerdiği sembolik anlamları ile zenginliği ve çeşitliliği genelde Türk kültürüne özelde ise Elazığ kültürüne hizmeti hedeflemektedir.
Malatyalı Aşık Birfani

Türkler sık sık yurt değiştirerek çok geniş bir coğrafyaya yayılmış, birçok kültürün etkisi altında kalarak farklı uygarlıklar yaşamışlardır. Bundan dolayı edebiyat geleneğimiz Orta Asya'dan günümüze kadar değişip gelişmiştir. Sözlü edebiyat geleneğimizde kopuz eşliğinde sanatlarını icra eden ozanlar, aynı zamanda hekimlik, büyücülük, din adamlığı gibi görevler üstlenmişlerdir. Ozan-baksı veya destan geleneğiyle başlayan İslamiyet öncesi halk şiiri, Anadolu'da İslam kültürünün etkisiyle yeni bir biçim ve öz kazanmıştır. 11. yüzyıldan itibaren Orta Asya'dan özellikle Horasan'dan gelen dervişlerin etkisiyle tanrı aşkını dile getiren dini ? tasavvufi mahiyetteki şiir geleneği, Yunus Emre ile Anadolu'da en parlak dönemini yaşamıştır. Dini mahiyetteki bu edebiyat geleneği Anadolu'da 15. yüzyılın sonlarına doğru yerini aşıklık geleneğine bırakmıştır. Ozan - baksı geleneğinin devamı olarak kabul edilen aşık şiirinin ilk dönemleri hakkında fazla bir bilgimiz yoktur. Bundan dolayı 16. yüzyıl aşık şiirinin hazırlık dönemi gibidir. Karacaoğlan, Aşık Ömer ve Gevheri gibi birçok ünlü aşığın yetiştiği 17. yüzyıl ise aşık şiirinin en parlak dönemidir. Bu parlak dönemden sonra durgunluk yaşayan aşık şiiri, 19. yüzyılda yeniden zirve heyecanını yaşamıştır. 20. yüzyılda eski önemini kaybeden aşıklık geleneği, günümüzde çağın şartları doğrultusunda biraz değişerek varlığını devam ettirmektedir. Kültür varlığımızın önemli bir bölümünü oluşturan aşıklık geleneği geçmişşe göre biraz zayıflamış olsa da günümüzde özellikle Doğu Anadolu, Güney Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde canlı bir şekilde yaşatılmaktadır. Malatya, aşıklık geleneğinin sürdürüldüğü birkaç ilden biridir. Malatya yöresinde yüzyıllar boyunca pek çok aşık yetişmiştir. Niyazi Mısri, Derviş Muhammed ve Şah Sultan'la başlayan Malatya aşıklık geleneğinin günümüzdeki en önemli temsilcilerinden biri de Birfani'dir. Bu çalışmamızda Malatya aşıklık geleneğinin yaşayan güçlü temsilcilerinden Aşık Birfani'nin hayatını, şiirlerini ve aşıklık geleneği içerisindeki yerini çeşitli yönleriyle değerlendirmeye çalıştık. Türk kültüründe ve Malatya'da aşıklık geleneğiyle ilgili bilgiler verdikten sonra, Birfani'nin hayatını ve yakın çevresini tanıttık. Daha sonra aşıklık geleneğindeki yerini belirlemeye çalıştık. Rüyasında bade içtikten sonra halk şiirine yönelen, mahlas kullanan, saz çalan, dedim ? dedi ve leb-değmez tarzlarında şiirleri olan, Sefil Selimi gibi usta bir aşıktan feyiz alan Birfani, aşıklık geleneğini her yönüyle sürdüren aşıklarımızdandır. Birfani'nin şiirleri, tıpkı etkilendiği Yunus Emre'nin, Karacaoğlan'ın ve Aşık Veysel'in şiirleri gibi toplumun her kesiminden insanın severek okuyacağı ve kendinden bir şeyler bulacağı türdendir. Bu çalışmada aşığımızın 300 şiirini şekil, dil ve ifade özellikleri, kelime kadrosu, aşıklık geleneğiyle ilişkisi ve içerik açısından detaylı olarak inceleyerek Birfani'nin gelenekteki yerini belirlemeye çalıştık.
Ümit Yaşar Oğuzcan hayatı, sanatı, eserleri

1946- 1983 yılları arasında sanatıyla öne çıkan Ümit Yaşar Oğuzcan, sayıca fazla şiirler yazmakla birlikte galericiliği, düzyazıları, plakları, bestelenen şiirleriyle de tanınmaktadır. Yayınladığı kırk bir eserinden otuz yedisi şiir, dördü düzyazı tarzındadır. Yaşadığı dönemin en fazla şiir yazan şairlerinden biridir. Bu şairin olumsuz tepkiler almasına neden olmuştur; fakat şair eleştirilere bakmaksızın şiire devam etmiştir. İlk şiirleri 1942 yılında Eskişehir, Kocatepe ve Sakarya gazetelerinde yayımlanmıştır. İçinde bulunduğu ortamdaki sanatsal değişimlerden etkilenmeyen şairin tek hassasiyeti toplumsal ve siyasal değişimler olmuştur. Oğuzcan, döneminin hiçbir edebi akımına kapılmamış, sanatın ideolojisinin yapılmamasını, sanata kurallar konulmaması gerektiğini savunmuştur. Şiirin temelini ilhama dayandıran Oğuzcan, kullandığı sade ve pürüzsüz dille anlaşılır olmayı benimsemiştir. Oğuzcan ideolojileri, siyaseti sanatının temeline almamış; fakat bunları taşlamalarına konu ederek toplumun sözcülüğünü üstlenmiştir. Bağımsız sanat anlayışı sonucu Oğuzcan, aşktan ölüme, inançtan siyasi olaylara kadar pek çok konuyu işlemiştir. Akılda kalıcılığı kolaylaştıran sade, pürüzsüz dil; uyaklı biçim ve sohbete yakın anlatım tarzı ile çok okunan şairlerden biri olmuş, galericiliği, bestelenen şiirleri ve plaklarıyla da popüler şair unvanını almıştır.
Uygur halk masalları

Uygur Halk Masalları adını taşıyan bu çalışma, Uygur Heliq Çöçekliri isimli kitaptan alınmış olan elli adet masal metninden oluşmaktadır. Giriş kısmında Uygur Türkleri ve masallar hakkında bilgiler verildikten sonra metinlerinin transkripsiyonu yapılmış ve masallar Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Daha sonra bu konuyla ilgili doğrudan veya dolaylı olarak yapılmış olan çalışmalardan ulaşılabilenlerin bir kısmı taranarak masallarda yer alan motifler tespit edilmiş ve kahramanlar tanıtılmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmanın genel değerlendirmesi yapılmıştır.
Meşhür cüsip köpeyulı'nın 'Hal ahwal', 'Tirilikte köp casağandıktan körgen bir tamaşamız', 'Sarı arqa kimdiki' eserlerinin muhteva bakımından incelenmesi

Çalışmamızın konusu 20. yüzyıl başında Kazak Edebiyatının büyük şahsiyetlerinden biri olan Meşhür Cüsip Köpeyulı'nın Tirlikte Köp Casağandıqtan Körgen Bir Tamaşamız, Hal Ahwal, Sarı Arqanın Kimdiki Ekendigi adlı şiir kitaplarının muhteva bakımından incelenmesidir. Bu eserlerdeki Kiril harfli metinler Latin harflerine transkribe edilerek Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Daha sonra bu şiirler üzerinde muhteva incelemesi yapılmıştır.
Tayvan'da yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri

Bu araştırmanın amacı Tayvan'da yabancı dil olarak Türkçenin öğretilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların tespit edilmesi ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin araştırılmasıdır. Araştırmanın geneli betimsel niteliktedir. Bu araştırma tarama modeli esas alınarak verilerin değerlendirmesi açısından hem nicel hem nitel özelliklere sahip olan karma bir araştırmadır. Araştırmanın evreni Ulusal Chengchi Üniversitesi Türk Dili ve Kültürü Bölümünde görev yapan öğretmenler ve tüm öğrencilerdir. Araştırmada örneklem basit tesadüfi örnekleme kullanılarak seçilmiştir. Örneklem olarak seçilen 3 öğretmen ve 77 öğrenciden görüş alınmıştır. Araştırma kapsamda öğrencilerin ve öğretmenlerin Türkçe öğrenme ve öğretim sürecinde karşılaştıkları sorunları belirtmek amacıyla uygulanan anketlerden alınan görüşler nicel olarak SPSS 20.0 programı ile yapılmış, açık sorulara verilen cevaplar nitel olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarında Tayvan'da yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde Çincenin yapısından, öğrencilerden, öğretmenlerden, öğretim materyallerinden ve eğitim ortamından kaynaklanan sorunlar ve etkiler açıklanmış, bundan sonra Tayvan'da Türkçe öğretiminin geliştirilmesi için dikkate alınması gereken çözüm önerileri sunulmuştur.
İkinci Yeni Şiirinde adların sıfat alma potansiyellerinin işletim değeri ve özellikleri

Çalışmada Türkçe'nin sınırsız anlam zenginliğini şiirlerine ustaca yansıtan İkinci Yeni şiiri dilbilimsel açıdan ele alınmıştır. İkinci Yeni şairlerinden Cemal Süreya, Turgut Uyar, Edip Cansever, Tevfik Akdağ ve Ece Ayhan'ın şiir kitapları örneklem olarak incelenmiştir. 48 şiir kitabından tespit edilen 24.644 sıfat işletimi, çalışmanın ana malzemesini oluşturmaktadır. Giriş, Adlar, Sıfatlar, Sonuç bölümlerinden oluşan bu çalışmanın giriş bölümünde, tezin temel dayanağı olan dilbilim ve anlambilimden kısaca bahsedildikten sonra İkinci Yeni şiiri ve şairleri ana hatlarıyla ele alınmıştır. Ayrıca çalışmanın yöntem kısmına da ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Adlar bölümünde, adlar malzemeden yola çıkılarak oluşturulan 42 ana başlık altında incelenmiştir. Sıfatlar bölümünde de sıfatlar yine malzemeden yola çıkılarak oluşturulan 43 ana başlık altında incelenmiştir. Her iki bölümde de bir tasnif denemesi yapılmıştır. Yapılan bu tasniflerde ana ölçüt, çalışılan eserlerin bağlamı olmuştur. Öncelikle bağımsız adlandırma dünyası sonra da eser içindeki kullanım çalışmanın ana hareket noktasıdır. Sonuç bölümünde ise tek tek ele alınan adlar ve sıfatlar, niteliksel veriler ile değerlendirilmiştir. İkinci Yeni şiirinin belirlenen beş şairinin eserleri etrafındaki kavram alanlarının zenginliği ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Uygur edebiyatından bir tezkire örneği Tezkire-i Azizan

Bu çalışmada 18. yüzyıl Uygur edebiyatına ait tezkirecilik geleneğinden Tezkire-i Azizan'ın ilk elli sayfasına ait metninin transkripsiyonu, tercümesi ve dizini yapılmıştır. Bu tez, giriş, transkripsiyon, çeviri ve dizin olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Tezde eserin muhtelif üç nüshası dikkate alınarak Necat Muhlis ve Şemseddin Emet tarafından hazırlanan Uygur alfabesinde yazılmış baskısı kullanılmıştır. Tezde incelenen eserin yazarı Muhammed Sadık Kaşgari, Tezkire-i Hacegan da olarak bilinen bu çalışmasında 18. yüzyıl Doğu Türkistan'daki Hocalar devrine ait birincil kaynaklardan bilgiler aktarmaktır. Esas itibari ile biyografi alanında kaleme alınan Tezkire-i Azizan, aynı zamanda edebi değeri yüksek bir eserdir. Bundan dolayı Tezkire-i Azizan'ın Türkiye Türkçesine çevrilmesinin ve farklı yönleri ile çalışılmasının, Uygur edebiyatı ve Orta Asya tarihinin daha iyi değerlendirilmesine katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Afyonkarahisar ili Sultandağı ilçesi halk kültürü araştırması

Bu çalışmada Afyonkarahisar'ın Sultandağı ilçesindeki geçiş dönemleri olan doğum, evlenme, ölüm adetleri ve bunlara bağlı inanışlar; bayramlar, tören ve kutlamalar, halk inanışları, halk hekimliği, halk baytarlığı, halk mutfağı, çocuk oyunları ve anonim halk edebiyatı ürünleri incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde araştırma sahası olan Sultandağı ilçesinin tarihi ve coğrafi özellikleri, nüfusu, ekonomik ve sosyokültürel yapısı hakkında yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler bulunmaktadır. Bu bölüm aynı zamanda çalışma hakkında genel bilgileri de içermektedir. Çalışmanın diğer tüm bölümlerinde elde edilen verilere, araştırma sahasına gidilerek kültürü bizatihi oluşturan ve mümkün olduğunca yaşatmaya devam eden sözlü kaynaklardan faydalanılarak ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde hayatın geçiş dönemleri ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Bu bağlamda, Sultandağı ilçesinin doğum, sünnet, askerlik, evlenme ve ölüm adetleri ve inanmaları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde Sultandağı ilçesinden anonim halk edebiyatı ürünleri derlenip incelenmiştir. Bu bölümde Sultandağı yöresinden derlenen mani, ninni, türkü, ağıt, masal, efsane, bilmece ürünlerine yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde Sultandağı ilçesindeki bayram, tören ve kutlamalara yer verilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde halk hekimliği, halk baytarlığı ve halk giyim kuşamı hakkında bilgiler bulunmaktadır. Çalışmanın altıncı bölümünde yöredeki halk inanışları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın yedinci bölümünde Sultandağı mutfak kültürü ile ilgili olarak yemek çeşitleri, tatlılar, kışa hazırlık için yapılan yiyecek ve içecek çeşitleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın sekizinci yani son bölümünde ise yöreden derlenen çocuk oyunları bulunmaktadır. Bu araştırmanın sonucunda Sultandağı halk kültürünün, Orta Asya'nın ve Anadolu'nun inanç ve kültür dairelerinden etkilendiği ve kendi içinde bu izleri taşıdığı tespit edilmiştir.
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesindeki hatay 1049 numaralı şiir mecmuası

Bu tezde, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde Hatay 1049 numarada kayıtlı şiir mecmuası incelenmiştir. Birinci bölümde mecmua tanıtıldıktan sonra, mecmuada yer alan şairler ve şiirleri çizelge ile gösterilmiştir. Mecmuadaki şiirlerin nazım şekilleri ve vezinleri de çizelgede sunulmuştur. İkinci bölümde hazırlanan MESTAP tabloları sunulmuştur. Son bölümde şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni verilmiş, mevcut kaynaklardan şiirlerin karşılaştırmaları yapılmış, aralarındaki farklar dipnotlarda gösterilmiştir. 72 varaktan oluşan mecmuada 92 şaire ait 312 şiir yer almaktadır. Bu şiirlerden 306'sı gazel nazım şekliyle yazılmıştır. Mecmuada en çok şiiri bulunan şair Zekayi'dir. Nefi, Fıtnat, Ayni ve Vehbi'de mecmuada fazla sayıda şiiri bulunan diğer şairlerdir. Mecmuada 17, 18, 19. yüzyıldan şiirler mevcuttur. Çalışmamız söz konusu mecmuanın incelenmesiyle mecmua çalışmalarına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Tanzimat romanında anne

Çalısmamızda Tanzimat romanındaki annelerin aile içindeki konumları belirlenmeye çalısılmıs ve Tanzimat yazarlarının ve toplumununonlara nasıl baktıkları tespit edilmistir. Annenin aile içindeki konumubelirlenirken Osmanlı toplumunun siyasi, sosyal, ekonomik yapısı göz önüne alınmış ve annenin rolü bu yapılar ışığında yorumlanmıştır. Sosyal karakteri baskın olan Tanzimat romanlarında anne de önemli bir problem alanını oluşturmaktadır. Tanzimat romanında anne problemi, Ahmet Mithat Efendi'nin Felatun Bey ile Rakım Efendi, Çengi, Vah, Felsefe-iZenan, Dürdane Hanım, Gönül, Diplomalı Kız, Hüseyin Fellah, Çingene, Jöntürk, Teehhül, Bahtiyarlık; Namık Kemal'in İntibah ve Cezmi, Fatma Aliye'nin Udi, Refet, Nisvan-ı İslam ve Muhadarat; Nabizade Nazım'ın Zehra, Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası, Şemsettin Sami'nin Taaşşuk-ıTalat ve Fitnat, Samipasazade Sezai'nin Sergüzeşt ve Mehmet Murat'ınTurfanda Mı Yoksa Turfa Mı adlı romanları olmak üzere toplam yirmi üç roman merkezinde incelenmektedir. Bu romanlardaki anneler, normal aile düzeni içinde iradeli ve iradesiz oluşlarıyla; öz, üvey ve dul oluşları ile, çocuklarına verdikleri veya veremedikleri egitimle incelemeye konu olmuşlardır. Romanlardaki merkez kişilerin ve yazarların annesizliklerinin ele alınışı da ulaştığımız sonuçlara katkı sağlamıştır. Bu çalışmanın ulaştığı en genel sonuç, Tanzimat romancıları için sosyal hayattaki yanlışları, değişimleri, yenilikleri anlatmanın, uyarılardabulunmanın neredeyse tek imkanının aile olduğudur. Yazarlar, eleştirdikleri, doğru buldukları, tavsiye ettikleri sosyal hayatı anlatmak için bütündikkatlerini aileye ve özellikle anneye yöneltmişlerdir.
Büyük Türk Lügati'nde divan edebiyatı unsurları

Türk Lügati, yazarının ve yakın çevresinden olan edebiyatçıların ifadesine göre, otuz-otuz beş sene boyunca kesintisiz biçimde sürdürülmüş bir çalışmanın ürünüdür. Hüseyin Kazım Kadri, hazırladığı sözlüğün kapsamım kapakta, sözlüğün adımn hemen altoda yer alan şu ifadelerle belirtmiştir: 'Uygur, Çağatay, Kazan, Azeri ve Garp Türkçesinde kullanılan ve Arap ve Acem kelimelerini şevahidi ve emsaliyle havidir.' Bu tezin konusu; Osmanlı Türkçesinde kullanılan söz varlıklarının, ön bölümde ana hatlarıyla belirtilen yöntemle, derlenmesidir. Tezde yer alan, maddelerin, Hüseyin Kazım Kadri tarafından örneklenmiş olmasına özellikle dikkat edilmiştir. Sözlükte örneği bulunmayan maddelerin, divan edebiyatında kullanılmış olduğunu göstermek için, ya bir dipnot düşülmüş ya da en az bir örnek verilmiştir.
Süleyman Nazif'in Hadisat gazetesindeki yazıları, 21 Teşrinievvel 1334-31 Mart 1335 / 1918-1919; inceleme-metin-dizin

Süleyman Nazif, Servet-i Fünun'dan Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadarki dönemde yaşayan en etkili yazarlardan biridir. Özellikle düzyazılarındaki kudretli üslubu dikkat çeker. Birçok gazetede yüzlerce makale yazmıştır. Mütareke Dönemi'nde çıkan Hadisat gazetesindeki yazıları dönemin iyi anlaşılması bakımından önemlidir. Bu yazılarında Mütareke yıllarını siyasi, sosyal ve kültürel açılardan ele alır. Dönemin ünlü yazarlarıyla yaşadığı polemiklere yer verir. Ermeni meselesi ve Vilayat-ı Sitte başta olmak üzere o döneme ait birçok güncel sorunu işler. Nazif, olayları değerlendirirken her zaman vatansever bir duruş sergiler. Yazarın Osmanlı Türkçesine hakimiyeti ve dilindeki sanatkar tavrı da bu yazılarında kendini gösterir.
Sivas fıkraları

SİVAS FIKRALARI AKPINAR BİRSENYüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Ruhi ERSOYŞubat 2007, 386 sayfa Bu çalışmamızda daha önce çeşitli kaynaklarda küçük birer bölüm olarakyayınlanıp incelenen Sivas fıkralarını ele aldık. Çalışmamızın özelliği, bu alandabağlam merkezli kuramlarla ilgili olarak yapılan müstakil bir yöresel çalışma olmasıdır. Metnimizin genel başlıkları şunlardır: Fıkralara kavramsal bir yaklaşım, yapısall ve işlevsel sınıflandırmalar, Performans Teori'nin temel paradigmalarıışığında Sivas fıkraları, metinler, kaynak kişiler, sözlükler ve kaynaklar. Fıkralar, anlatmaya bağlı folklor ürünleridir. Sahadan derlendiği sırada işlevi, sözel dokusu, bağlamı ve metni birlikte tespit edilmelidir. Yalnızca metni derlemek, fıkrayı eksik değerlendirmektir. Çünkü, herfolklor ürünü icrası, özel bir metindir ve yaratıcısından, yaratma ortamından bağımsız düşünülemez. Bu bakımdan kaynak kişiler ve onların anlatmaortamlarıyla birlikte anlatıların sosyal hayatta hangi işlevleri yüklendiği de çalışmamızda yer almıştır.
Hasan Ali Toptaş'ın hikayelerinin deyimler ikilemeler ve özdeyişler bakımından incelenmesi

İnsanoğlunu diğer canlılardan ayıran en önemli özelliği düşünme ve dili kullanma yeteneğidir. Onun toplumsal bir varlık olmasını sağlayan bu özellikleri, insanın içinde yaşadığı çevre ve toplumla olan uyum sürecini hızlandırmış, toplumla sürekli etkileşim halinde olmasına da olanak sağlamıştır. Birey, iletişimini sağlam temellere oturtabilmek için ait olduğu ulusun dil özelliklerinden yararlanmaya çalışır. Anlatımına etkileyicilik, yoğunluk ve anlam zenginliği katabilmek için ilk olarak ihtiyaç duyacağı dil unsurları, deneyimle yoğrulan, halkın keskin zekası ve pratik kavrama gücünü yansıtan, anlam derinliğine sahip atasözleri, deyimler ve özdeyişlerdir. Başta şair ve yazar olmak üzere hemen herkes anlatımını zenginleştirmek meramının anlaşılmasını kolaylaştırmak için toplum hafızasında algısı olan ve anlam derinliği taşıyan atasözleri, deyimler ve özdeyişlerden faydalanma yoluna giderler. Hatta söz konusu dil unsurlarını ustaca kullanabildikleri ölçüde anlatımlarını zenginleştirir, vermek istedikleri mesajları kolayca verebilirler. Bu sebeple şair ve yazarlar eserlerini ortaya koyarken deyim, atasözü ve özdeyişlere sıkça başvururlar. Kimi zaman bu kalıplaşmış sözler kendi anlam ve yapıları içerisinde kimi zaman da yazar ve şairin metin içerisinde yüklediği yeni anlamlarla kullanılır. Bu çalışmada Hasan Ali Toptaş'ın Gecenin Gecesi, Geçmiş Şimdi Gelecek ve Ölü Zaman Gezginleri adlı hikaye eserlerinde deyim, atasözü, ikileme ve özdeyişler incelenmiştir. Atasözüyle karşılaşmadığımız için verilerimiz çoktan aza göre deyimler, ikilemeler ve özdeyişler olarak sıralanmıştır. Tespit ettiğimiz deyim, ikileme ve özdeyişler, Türk Dil Kurumu'nun Türkçe Sözlük'ü ve Ömer Asım Aksoy'un Deyimler ve Atasözleri Sözlüğü verileriyle karşılaştırılmış, hikayelerde yer aldıkları cümlelerle birlikte gösterilmiştir. Bu iki kaynakta bulamadığımız örnekler için Metin Yurtbaşı'nın Sınıflandırılmış Deyimler Sözlüğü'nden yararlanılmıştır.
Identified exile literature as a concept

Bu tezin amacı Sürgün Edebiyatı'nı kuramsal bir zemine oturtmaktır. Bu çalışma öncesinde, Türk ve Batı Edebiyatı kaynakları araştırılmış ve Sürgün Edebiyatı'nın kavram olarak değil, kapsayıcı genel bir başlık olarak kullanıldığı sonucu çıkmıştır. Bu çalışmadaki amaç ise, Sürgün Edebiyatı'nın edebiyat bağlamında ele alınması ve edebiyat kuramları çerçevesinde incelenmesi gerekliliğini ortaya koymaktır. Ayrıca 'Sürgün Edebiyatı'nın edebiyatın bir alt başlığı olduğunu, ve sürgün edebiyatının her sürgüne gitmiş yazarı kapsamayacağı tezinin de ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu bağlamda Sürgün Edebiyatı kavramının temellendirilmesi için, çalışmada önce kelime olarak 'Sürgün' üzerinde durulmuştur. Ardından; sürgünün ceza olarak tarihsel geçmişşi, kutsal kitaplardaki vurgusu açıklanmıştır. Çalışmanın konusu Türk Edebiyatı olduğu için, Türk tarihinde devlet politikası olarak sürgünün ne olduğu üzerinde durulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde devlet politikası olarak uygulanan İskan Politikası, sürgün ile karıştırılmaması için anlatılmıştır. Sürgünle sıkça karıştırılan göç kavramı incelenmiş, farklarının açıkça anlaşılabilmesi için siyasi ve sosyal açıdan örnekler verilmiştir. Sürgünün göç ile arasındaki farktan sonra, sürgünün birey üzerindeki yansımaları değerlendirilerek, travmatik etkisinin ne denli kuvvetli olduğu izah edilmiştir. Bu izahlarla Sürgün Edebiyatının Göç Edebiyatından da ayrılması sağlanmış, ve ardından kavram tartışmalarına girilmiştir. Sürgün Edebiyatının, sürgünde edebiyat ve sürgün edebiyatçılardan ayrılması gerektiği ve, Sürgün Edebiyatının muhtevası yönünden eser odaklı olması gerektiği tartışılmış, örneklerle desteklenmiştir. Sürgünde Edebiyat; edebi eserlerin hangi durumda kaleme alındığını ortaya koyarken, Sürgün Edebiyatı; edebi eserin, bizatihi kendisinin sürgünlükle olan ilişkisi olmalıdır. Çalışma, Türk Edebiyatı'nın modernleşme evresiyle Cumhuriyet Dönemi arasını kapsamaktadır ve kavramın anlaşılabilmesi açısından eser örnekleri üzerinden ilerlemiştir. Çalışmanın kapsadığı dönem itibariyle literatürde adı geçen her sürgüne gönderilen edebiyatçı ve eserleri üzerinde kısaca durularak çalışmanın temelinde yer alan kavram tartışması yapılmıştır. Bu çalışmada yer alan eserlerin ve yazarların incelenmesi daha da derinleştirilebileceği gibi, cumhuriyet dönemindeki eserler üzerinde aynı tartışma incelenebilir.
Altıparmak Mehmed Efendi'nin Nüzhet-i Cihan ve Nadire-i Zaman tercümesi

Nüzhet-i Cihan ve Nadire-i Zaman Tercümesi'ni konu edinen bu tez, eserin tenkitli neşrini ve incelemesini yapacaktır. Eser XVI. yüzyılda Nigaristan adıyla yazılan Farsça İslam Tarihi'nin Türkçeye bilinen tek tercümesidir. Eser sahibi devrin tanınmış alimlerinden Altıparmak Mehmed Efendi'dir. Kaynaklarda kendisinden Üskübi ve Çıkrıkçızade diye de bahsedilen Mehmed Efendi daha ziyade Altıparmak lakabıyla tanınmıştır. Çok yönlülüğü ile öne çıkan mütercimin şairliğinin ulaşılabilen en önemli örnekleri eserin içerisinde yer almaktadır. Birinci bölümde Altıparmak Mehmed Efendi'nin hayatı, eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde tercümenin nesir kısmına dair muhteva incelemesi yapılmıştır. Sonrasında eserdeki Türkçe şiirler incelenmiş ve Farsça şiirler ayrı bir başlıkta gösterilmiştir. Üçüncü bölümde nüsha incelemeleri yapılmıştır. Ardından metin tesisinde izlenen usul açıklanmış ve hemen akabinde eserin tenkitli neşrine yer verilmiştir.