turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Yeni tıbbi yöntemlerin hukuka uygunluğu

Tıp bilimindeki hızlı değişim ve gelişmeler, geleneksel tıbbi yöntemler yerine yeni tıbbi yöntemlerin uygulanmasını ve bunlarla ilgili araştırmalar yapılmasını zorunlu hale getirmektedir. Yeni tıbbi yöntemler, tedavi amaçlı tıbbi denemeler ve bilimsel amaçlı tıbbi denemeler yani klinik araştırmalar şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Bu yolla insan üzerinde yapılan denemelerin hukuka uygunluğunun sağlanması için, geleneksel tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluğu için aranan şartlardan daha sıkı ve özel şartların aranması gerekmektedir. Zira denemelerin insan üzerinde gerçekleştirilmesi, vücut bütünlüğü, sağlık hakkı gibi kişilik haklarını zedeleyebilmekte; ancak geleneksel tıbbi müdahaleleri hukuka uygun hale getiren tıp biliminin kabul görmüş usul ve esaslarına göre yapılmış olma, tedavi amacı ve tıbbi zorunluluk taşıma gibi şartlara uygun düşmemektedir. Tıp biliminin bugün geldiği seviyeyi şimdiye kadar yapılan araştırma ve denemelere borçlu olduğu düşünülürse, yeni tıbbi yöntemlerin uygulanmasına karşı çıkmak mümkün gözükmemektedir. Ancak üzerinde bu yöntemlerin uygulanmasına izin veren gönüllü kimselerin, araştırma yapan hekime, araştırmayı destekleyen kurum ve kuruluşlara karşı korunması gerekmektedir. Bu nedenle yeni tıbbi yöntemlerin hukuka uygunluğu için bir takım özel şartlar aranmaktadır. Uzman hekim tarafından gerçekleştirilme, kapsamlı ve ayrıntılı aydınlatma, aydınlatılmış rıza alınması, fayda ve risk değerlendirmesinin yapılmış olması, etik kurul denetiminden geçirilmiş olma gibi şartlarla, yeni tıbbi yöntemlerin uygulanması hukuka uygun hale gelebilmektedir. Yeni tıbbi yöntemlerin hukuka uygunluğu bakımından uluslararası ve ulusal düzenlemeler çerçevesinde aranan şartlar ve bu şartlara ilişkin değerlendirmeler yapılması ve bu yolla yeni tıbbi yöntemlerin uygulanacağı kimselerin korunması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada da geleneksel tıbbi müdahalelerle yeni tıbbi yöntemler karşılaştırılmakta, yeni tıbbi müdahalelere ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemelerdeki hukuka uygunluk sebepleri incelenerek eksiklikler tespit edilmeye çalışılmaktadır.
İslam'da Küçüklerin Hukuku; Üstruşenİ'nin Ahkamu's-Sığar örneği

Tezimizde üç ayrı kısım yaptık: Giriş kısminde konunun amacı, yöntem ve kaynaklar, Üstruşenin'nınhayati ve ilmi şahsiyeti burada zikre ettik. Birinci bölümü: Fıkıh ilminde ehliyet ve küçüklük, bunun altında üç alt başlık ayrılırdık burada vücub, eda ve ibadet ehliyeti, cenin ve çocuğun ehliyeti, hacr ve kanuni temsilcilik, küçüklük devreleri buradazikre ettik. İkinci bölümü: fıkıh ilminde küçüklerin hak ve mükellefiyetleri, burada ceninin haklar, neseb, miras vevasiyet, ayrıca çocuğun hakları, akıka ve yeni doğan çocuğa dair hükümler, nafaka, hadane, fitre, sünnet ve çocuğun dini, küçüklerin mükellefiyetleri, nafaka, kurban, zekat ve daman bu bölümündezikre ettik.
Osmanlı hukuk sisteminde Kadılık kurumu

Yüzyıllar boyunca Asya, Avrupa ve Afrika'daki büyük topraklarıyla hüküm süren Osmanlı Devleti, idari sisteminin istikrarlı bir şekilde ilerlemesi için gerekli mekanizmaları sağlamaya çabalamıştır. Altı yüzyıl gibi uzunca bir süre yaşamını sürdürmüştür. Bu kadar uzun süre ayakta kalmasını sağlayan unsurlardan birisi de hukuk sistemidir. Uzun yıllar hukuk sisteminin, sağlıklı işlemesini ise, kadı ve mahkemelere borçludur. Bu çalışmada 'Osmanlı Hukuk Sisteminde Kadılık Kurumu' incelenmiştir. Ancak, Tanzimat Dönemi (1839-1876) ve sonrası bu çalışmanın dışında tutulmuştur. Çalışmada tarihsel süreç içerisinde kadılık kurumu incelenmiş, kadıların başvurdukları bilgi kaynakları, adli, idari ve belediye görevleri, eğitim durumları, gelirleri, görev yerleri, atanmaları, görev süreleri, yardımcıları, unvan ve konumları, protokol ve törenlerdeki yerleri, terfi sistemleri, denetim ve görevden alınmaları, kadılık kurumunda meydana gelen bozulmalar ile reform çalışmaları ele alınmıştır. Bu çalışmada betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Osmanlı hukuk sisteminde kadılık kurumu hakkında akademik çalışma yok denecek kadar azdır. Bu çalışma ile edinilen bilgilerin, günümüz Türk hukuk sisteminde yapılan çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Ebu İshak eş-Şİrazİ'nin en-Nüket adlı Eserinde Ebu Hanİfe'ye nikah ve talak konularında nisbet edilen görüşlerin tahkik ve değerlendirilmesi

İslam hukuku, bünyesinde barındırdığı özler itibariyle içtihada müsait bir yapı arz etmektedir. Fakihlerin nassları anlama ve kullanmadaki metod farklılıkları ile oluşan farklı içtihadların derlenmesi ile hilafiyyat literatürü meydana gelmiştir. Ebu İshak eş-Şirazi'nin en-Nüket isimli eseri İmam Şafi'i ile Ebu Hanife arasındaki ictihad farklılıklarını kaleme alan bir eserdir. Tezde, Şirazi'nin nikah ve talak konularında Ebu Hanife'ye nisbet ettiği meseleler, Hanefi kaynaklarından kontrol edilmiş, nisbetin doğruluğu tesbit edilmiştir. Tezin giriş bölümünde Şirazi'nin hayatı ve eserleri hakkında kısa bilgilere yer verildi. Birinci bölümde, en-Nüket'te nikah bölümüyle ilgili olarak zikredilen 52 mesele Hanefi kaynaklarındaki yeri açısından incelenmiştir. İkinci bölümünde talak bölümüyle ilgili olarak zikredilen 34 meseleye yer verilmiştir. Toplamda 86 meselenin incelendiği tezin sonuç bölümünde Ebu Hanife'ye yapılan nisbetlern doğruluk derecesi istatiksel veri olarak eklenmiştir. Tezin sonucunda kaynaklarda rastlayamadığımız bir mesele hariç tutulduğunda Şirazi'nin Ebu Hanife'ye atfettiği görüşlerin tamamında nisbetin isabetli olduğu, Hanefiler için güvenilir bir kaynak olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Çevre Kanunu'na göre çevresel etki değerlendirmesi

Çevresel Etki Değerlendirmesi ilk kez Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkmış ve uygulamaya konulmuştur. Daha sonra bunu takiben diğer ülkeler tarafından bu sistem uygulamaya geçirilmiş ve Avrupa Birliği nezdinde gerekli bir kriter haline de gelmiştir. Ülkemizde ÇED, ilk kez 2872 sayılı Çevre Kanunu ile 1983 yılında düzenlenmiş olmasına karşın uygulamaya geçirilmesi için gerekli olan ÇED Yönetmeliği ancak on yıllık gecikmeden sonra 7 Şubat 1993 tarihinde yayımlanabilmiştir. 1993 yılından günümüze kadar süreklilik arz eden bir sistem olmaması ve sık sık yönetmelik değişiklikleri yapılması nedeniyle Türk ÇED uygulaması eleştirilmektedir. ÇED, birden çok idari işlemi içinde barındıran bir idari süreçtir. Bu idari sürecin içerisinde teknik değerlendirmelerin esas temeli oluşturması, birden çok disiplinin ve uzmanın ÇED sürecine dahil olmasına neden olmaktadır. Disiplinler arası bir özellik taşıması, farklı disiplinden uzmanların ÇED sürecine dahil olması ve ülkeler arasında ÇED süreci aşamalarının farklılık göstermesi nedeniyle genel bir ÇED tanımının yapılması zordur. ÇED kısaca, öngörücü, katılımcı, karar alma sürecini yeniden düzenleyen, disiplinler arası bir özellik taşıyan ve halkın katılımını sağlayan idari bir usul olarak tanımlanabilir. ÇED, birden çok idari işlemi içinde barındıran bir idari süreçtir. Bu idari süreç içerisinde teknik değerlendirmeler esas temeli oluşturmaktadır. Proje sahibinin başvurusu ile başlayan bu sürecin sonunda Bakanlık tarafından ÇED Olumlu veya Olumsuz Kararı ya da ÇED Gereklidir ? Gerekli Değildir Kararı verilmektedir. ÇED Olumlu Kararı ya da ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça proje faaliyete geçirilemez, yatırım yapılamaz. Bu kararların alınmasından sonra diğer idari izinler alınarak yatırıma devam edilebilir.
El-Mebsut'u bağlamında Serahsİ'nin Aile Hukukuna ilişkin ayetleri yorumu

Bu çalışma, hicri V. yüzyılda yaşamış Şemsü'l-Eimme Serahsi'nin, (ö. 483 /1090) eseri el-Mebsut'ta ele aldığı aile hukukuna ilişkin ayetlere dair yorumlarını içermektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, müellife kadar uzanan Hanefi bakış açısı da dikkate alınarak Serahsi'nin, aile hukukunun en önemli konularından biri olan nikah ve ahkamına ilişkin ayetler bağlamında yapmış olduğu değerlendirmeleri serdedilmiştir. İkinci bölümde ise aynı sistematik gözetilerek müellifin, aile hukukunun diğer önemli bir alanı olan talak konusu ile ilgili ayetlere dair yorum ve değerlendirmeleri analiz edilmeye çalışılmıştır.
Göç krizi ışığında Dublin sistemi

1980'li yıllardan bu yana Avrupa'ya giderek artan göç ve iltica olgusu Avrupalı devletlerin bu alanda politikalar geliştirmesine etki etmiştir. Son yirmi yılda Orta Doğu, Afrika, Asya ve Latin Amerika ülkelerinden Avrupa Birliği ülkelerine doğru göçte artış gözlemlenmiştir. Ekonomik bunalımlar, savaşlar ve iç karışıklıklar yahut iklim değişikliğine bağlı olarak Avrupa'ya gerçekleşen göç ve iltica hareketi Avrupa'yı bugün tümüyle etkilemektedir. AB üye devletleri ilk olarak uzun müzakereler sonucunda hükümetlerarası seviyede Dublin Konvansiyonu'nu imzalamışlardır. Ardından beklenmedik yoğun göç akınlarına karşı Birlik düzeyinde hareket ederek üye devletlere düşen sorumlulukların paylaştırılmasını amaçlayan düzenlemeleri, Dublin II ve III Tüzüklerini, hayata geçirmiştir. AB kabul ettiği düzenlemeler ile Avrupa'ya göç akınlarının üye devletler arasında adil bir şekilde paylaştırılmasını hedeflemektedir. Bunu vize ve sığınma politika araçlarıyla yerine getirmektedir. Schengen müktesebatıyla vize sorunu, tez konum olan Dublin sistemi ve iltica politikasının diğer araçlarıyla ise göç ve sığınma sorunu düzenlenmeye çalışılmıştır. Ancak insani anlamda farklı bir boyuta ulaşan göç krizi nedeniyle Dublin sisteminin reformu konusunda güncel tartışmalar sürmektedir. Bu sıra dışı gelişmeler, Avrupa devletlerini göç ve iltica politikalarını yeniden gözden geçirmeye zorlamaktadır. Tezin ilk bölümünde Dublin Konvansiyonu'nun imzalanmasına ihtiyaç duyulan koşullar, Konvansiyon'un ana hatları ve göç krizi öncesinde hukuki meseleler; ardından Dublin II Tüzüğü'ne evrilen süreç, bu düzenlemenin ana hatları ile önemli görülen ABAD ve AİHM kararları incelenmiştir. İkinci bölümde ise Dublin III Tüzüğü'ne giden yolda hukuki ve maddi arka plan, sistemin ana hatları ve göç krizi ışığında hukuki meseleler ele alınmıştır. AB'nin kurucu prensiplerinden olan karşılıklı güven ilkesinin ve sığınmacıların geri-gönderilmemesi ilkelerinin uygulanması temelinde adil bir dengeye ulaşma çabası Avrupa'nın Yüksek Mahkemeleri'nin yargı kararlarına yansımıştır. Bir taraftan üye devletlerin dayanışma ve maddi külfetler dahil sorumlulukların paylaşımına yaklaşımları, diğer taraftan göç krizinin insan hakları boyutunda yaşanan zorluklar ele alınmıştır. Ayrıca, AB'nin göç krizine yönelik aldığı önlemler ve geliştirdiği mekanizmalara yönelik eleştiriler ve sistemin reformuna ilişkin önerilerin önemli maddelerine dikkat çekilmiştir.
Milletlerarası mal satım sözleşmesine göre satıcının sözleşmeye aykırı davranması halinde alıcının başvurabileceği hukuki imkanlar

Çalışmamızda alıcının Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması CISG kapsamındaki menkul mal satım sözleşmelerine ilişkin alıcının hakları konusu incelenmiştir. Birinci bölümde 'Viyana Sözleşmesi'ne Genel Bir Bakış' başlığı altında Antlaşma'nınuygulama alanına ilişkin genel bilgiler verilmiş olup, satıcının yükümlülüklerine kısaca yer verilmiştir. İlk bölümün sonunda sözleşmenin ihlali de dahil olmak üzere açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde 'Alıcının Hakları ve Yüklentileri' kapsamında sözleşmenin satıcı tarafından ihlali hallerinde alıcının sahip olduğu haklar ve bu haklardan yararlanması için gerçekleştirmesi gereken yüklentiler ile semenin tenzili ve tazminatın hesaplanmasına ilişkin bilgiler verilmiştir. Son bölümde ise 'Alıcının Sözleşmeden Dönme Hakkı ve Şartları' başlığı altında incelenerek, satıcının sözleşmeyi ihlal etmesi halinde, alıcının sözleşmeden dönmesi ve sözleşmeden dönme durumundaki hukuki sonuçlara yer verilmiştir. Viyana Sözleşmesi alıcının hakları bakımından; Antlaşma'nın farklı hukuk sistemlerininsentezi olması temelinde incelenerek, milli hukukumuz ve diğer hukuk sistemleri bakımından yorumlanmış ve doktrindeki farklı görüşlerle birlikte açıklanmıştır.
Türkiye bireysel emeklilik sistemi

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya kaldığı sosyal güvenlik sorunları, bireysel emeklilik sistemlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Gelişmiş ülkelerde nüfusun hızla yaşlanması, işsizlik oranlarındaki artış ve aile yapısında meydana gelen değişiklikler sosyal güvenlik sistemlerini krize sürüklerken gelişmekte olan ülkelerde sosyal güvenliğe ayrılan kaynakların yetersizliği, aktif-pasif dengesinin bozulması, kayıt dışı istihdam ve ekonomik dalgalanmalar ülkelerin krizlerle karşılaşmalarında etkili olmuştur. Bireysel emeklilik sistemleri ise ülkelerin karşılaştığı bu sosyal güvenlik sorunlarına karşı bir önlem olarak ortaya çıkmıştır. Bireysel emeklilik sistemi kimi ülkelerde kamu emeklilik planlarının yerine geçerken Türkiye gibi pek çok ülkede kamu emeklilik planlarını destekleyici nitelikte görev yapmaktadır. Bu çalışma kapsamında; dünyada sosyal güvenliğin gelişimi ile sosyal güvenlik reformu ile sonuçlanan süreç incelenmiş, ayrıca Türkiye'deki özel emeklilik sistemi de mevcut yasal çerçeve doğrultusunda ele alınmıştır.
Türk İş Hukukunda ikale sözleşmesi ve Yargıtay uygulamaları

'Türk İş Hukukunda İkale Sözleşmesi ve Yargıtay Uygulamaları' başlıklı bu tez çalışması, Türk İş Hukukunda yaygın olarak uygulanan ikale sözleşmesinin incelenmesini, bu sözleşmenin kurulma ve geçerlilik şartlarını, Yargıtayın konuya bakış açısını ve Yargıtayın ikale sözleşmesi hakkında geliştirdiği ölçütlerin incelenmesini içermektedir. Bu tezin yazılma amacı esas olarak iş sözleşmesinin ikale sözleşmesi ile sona erdirilmesi halinde, bunun hangi şartlarda geçerli olacağı hususunu ortaya koymaktır. Bunun için de öğretideki görüşlerle birlikte konuya ilişkin Yargıtay içtihatlarının tartışılması yoluna gidilmiştir. Sözleşme özgürlüğünün, sözleşmeye son verme özgürlüğünün de içermesi kapsamında tarafların anlaşarak aralarındaki mevcut iş ilişkisini sona erdirmeleri her zaman mümkündür. Ancak İş Hukukunun işçiyi korumaya yönelik kurallar içermesi nedeniyle; iş sözleşmesinin ikale sözleşmesi ile sona erdirilmesi halinde meydana gelebilecek sonuçlar, kazanımlar ve kayıplar nedeniyle yapılan ikale sözleşmenin hukuki olarak incelenmesinin önemini arttırmaktadır. Söz konusu bu çalışmamızda incelediğimiz konu mevzuatımızda düzenlenmemiş olduğundan öğretideki görüşler ve Yargıtay içtihatları dikkate alınarak irdelenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda ikale sözleşmesi kavramı incelenerek, iş hukukunda ikale sözleşmesi ve bu sözleşme ile ilgili Yargıtay uygulamaları incelenmeye çalışılmıştır.
Bilişim ve yazılım teknolojilerinin fikri ve sınai mülkiyet hakları açısından Türkiye ve uluslararası alandaki görünümü

Bilgi toplumunun en önemli özellikleri bilgiye erişim kolaylığı ve bilginin en verimli şekilde yönetilmesidir. Günümüzde gerek bilgiye erişimde gerekse de bilginin etkin biçimde idare edilmesinde kullanılan en önemli araç bilişim teknolojileridir. Yazılımlar ve veri tabanları veri ve bilgilerin oluşturulmasını ve bu unsurlara erişimi mümkün kılan en değerli bilişim teknolojisi araçları olarak dikkati çekmektedir. Bilişim ve yazılım teknolojilerinin yükselen ivmesi, bu noktalarda ortaya konulan yazılım ve veri tabanı gibi yeni ürünlerin korunmasında çeşitli hukuki önlemler alınmasını şart koşmuştur. Ciddi emek harcanarak oluşturulan bu teknolojik fikri ürünler için etkin korumanın sağlanabilmesi güçlü bir fikri mülkiyet hakları sistemini gerektirmektedir. Bu tez, bilişim ve yazılım teknolojilerinin fikri ve sınai haklar açısından korunması üzerine kurgulanmıştır.
Türk ve Azerbaycan Hukukunda satıcının ayıba karşı tekeffül borcu

Satıcının teslim ettiği şey ayıplı oldukta tarafların, satış sözleşmesini yaparken taahhüt ettikleri edimler arasındaki denge ihlal edilmiş olur. Tarafların edimleri arasında bozulan bu dengeyi yeniden tesis etmek amacıyla çoğu milli mevzuatlarda satıcının ayıba karşı tekeffül borcu öngörülmüş ve bu suretle alıcının, satıcıyı ayıba karşı tekeffül hükümleri çerçevesinde sorumlu tutabilmesi mümkün hale gelmiştir. Satıcının ayıba karşı tekeffül borcu, satılan şeyde satıcı tarafından zikir ve vadedilen vasıfların bulunmamasından veya satılan şeyin değerini yahut akit gereğince ondan beklenen faydaları azaltan veya kaldıran noksanları bulunmasından satıcının sorumlu tutulmasıdır. Hem Türkiye, hem de Azerbaycan Hukukunda ayıplı malla ilgili kanuni düzenlemeler yapılmış, satılanın ayıplı olması durumunda alıcı lehine bir takım haklar öngörülmüştür. Çalışmamızda satıcının ayıba karşı tekeffül borcu konusu Türkiye ve Azerbaycan Hukuku bakımından mukayeseli olarak incelenecektir.
İslam Hukukunda hidane

Hidane, çocuk ve çocuk hükmünde olan kişilerin bakımını, himayesini, eğitimini içeren bir kavramdır. Hidane, İslam Hukukuna özgü bir teridir. Medeni Hukuktaki karşılığı, çocuk himayesi ve velayeti olarak tanımlanabilir. Evlilik devam ederken çocuğun bakımı ve himayesi aile ortamında yapılır. Ölüm, boşanma vb. ayrılıklar da çocuk bakımı ve himayesi bir problem olarak karşımıza çıkar. Bu durumda hidane, bu problemin çözümünü içerir. Hidane hakkı, çocukla yakın akrabalığı olan tüm kişilere ait bir haktır. Prensip olarak; çocuğun hidanesi anneye, çocuğun velayeti babaya aittir. Hidane hakkı, kanun koyucu tarafından verilmiş bir haktır. Çocuğun sahipsiz kalması durumunda; kimse bu hakkından vazgeçemez. Böyle bir durumda hidanenin görev boyutu karşımıza çıkar. Yargı, bu görevi yerine getirmesi için taraflara müeyyideler uygulayabilir. Hidane, çocuğun yemesini, içmesini, giyinmesini vb. ihtiyaçlarını kendisi karşılayabileceği yaşa gelinceye kadar devam eder. Bu sürenin bitiminden sonra çocuk velisine teslim edilir.
Medenİ usul hukuku bakımından ortaklığın giderilmesi davası

Bu çalışmada, medeni usul hukuku bakımından ortaklığın giderilmesi davası incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken genel olarak bu davanın diğer davalara nazaran farklılıkları tespit edilmeye çalışmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle paylı mülkiyet ilişkisi ve paylaştırma isteme hakkının niteliği belirlenmiş ve bu tespit çerçevesinde dava çeşitleri arasında ortaklığın giderilmesi davasının niteliği ortaya konulmuştur. Bu bağlantı kurulurken özellikle çift taraflı dava kavramı ele alınmış ve çift taraflı davanın bu davaya katmış olduğu özellikler tespit edilmiştir. Her ne kadar çift taraflı dava temel olarak ortaklığın giderilmesi davası bakımından ele alınmışsa da, burada varılan sonuçlar ortaklığın giderilmesi davası ile benzer diğer davalar bakımından da uygulanabilir niteliktedir. Çalışmanın ikinci bölümünde ortaklığın giderilmesi davası ilk derece yargılaması bakımından incelenmiştir. Bu kapsamda, davanın açılması anından başlayarak mahkemenin kurmuş olduğu hükme kadar gerçekleşen taraf ve mahkeme usul işlemleri değerlendirilmiştir. Nihayet son olarak ortaklığın giderilmesi davasında verilen hükümden sonra yargılamanın ne şekilde seyredeceği tespit edilmiştir. Çalışma genelinde Türk ve yabancı hukuk öğretisinde konuyla ilgili ileri sürülen görüşlerden faydalanılmıştır. Ayrıca uygulaması bir hayli fazla olan ortaklığın giderilmesi davasına ilişkin yargı kararları değerlendirilerek Türk hukuk uygulamasında karşılaşılan sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunlara karşı çözüm önerileri paylaşılmıştır.
Anayasa yargısında ön-denetim ve Türk anayasa yargısı

Anayasa yargısında, farklı model ve yöntemlerin yanı sıra, denetimin zamanı da ayırıcı bir ölçüttür. Denetimin gerçekleştiği zamana göre, denetim sonucu verilecek kararlara farklı sonuçlar bağlanmaktadır. Bu noktada denetim, a priori ve a posteriori denetim şeklinde ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Bu ikili ayrım, denetimin anayasallık denetimine tabi tutulacak kanunun ısdarından önce ya da sonra gerçekleşmesi üzerine kuruludur. A priori denetim ve a posteriori denetim, ayrıldıkları zamansal çizginin getirdiği bir takım avantaj ve dezavantajlara sahiptirler. Uygulamaya bakıldığında her iki denetimin genellikle tek başına uygulanmadıkları, farklı yoğunluk düzeyleri içinde birlikte uygulandıkları görülmektedir. Fransa istisnasının sona ermesiyle birlikte, artık a priori denetimin tek başına uygulandığı çağdaş bir örnek bulunmamaktadır. Her iki denetimin birlikte uygulanması, karşılıklı avantaj ve dezavantajları göz önünde tutularak, anayasaya uygunluk denetiminin sorunlu alanlarını asgari düzeye indirmeyi amaçlamaktadır. Türk anayasa yargısı, bazı başarısız girişimler dışında, a priori denetimin reddiyle karakterizedir. A posteriori denetimin mutlak uygulanması ve iptal kararlarının geriye yürümesi yasağı şeklindeki yapılandırılış, Türk anayasa yargısı uygulamasında yürürlüğün durdurulması, yokluk gibi hususlar ekseninde Anayasa Mahkemesinin yetkisine ilişkin tartışmalara neden olmaktadır. Uluslararası antlaşmaların, referanduma konu anayasa değişikliklerinin ve yürürlüğe girmekle etkisi tükenen kanunların denetimi Türk anayasa yargısında çözüm bekleyen konular olarak öne çıkmaktadırlar. A priori denetimin, uygulandığı ülke örnekleri üzerinden detaylı biçimde inceleme konusu edileceği bu çalışmada, a priori denetimin Türk anayasa yargısının çözüme ihtiyaç duyan çeşitli meselelerine çözüm olup olamayacağı irdelenecek ve nihayetinde Türk anayasa yargısına yönelik bir a priori denetim modeli oluşturulacaktır.
The contested role of Turkish Constitutional Court between law and politics

Bu çalışmanın amacı, Türk Anayasa Mahkemesi'nin tarihindeki bazı kararlar ile birlikte olan son kararları ile tartışmalı hale gelen siyasi ve hukuki rolünü araştırmaktır. İddialar çerçevesinde Anayasa Mahkemesi'nin bu kararları alma amacını saptayarak, Mahkeme'nin siyaset ve hukuk arasındaki rolünü tartışmaktır. Çalışma, amacını ve kapsamını belirten giriş kısmının haricinde dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölümde dünyada anayasa mahkemelerinin ortaya çıkışı, görev ve yetkilerinin devletlere göre değişkenliği ele alınmıştır. İkinci bölümde anayasa mahkemesinin Türkiye'de kurulması incelenmiştir. 1961 ve 1982 anayasalarına göre anayasa mahkemesinin yetkileri ve bu yetkiler çerçevesinde almış olduğu bazı tartışmalı kararlar analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, Anayasa Mahkemesi ile ilgili tartışmaların yeniden ortaya çıkmasına neden olan üç karar üzerinde durulmuştur. Kamuoyunda uzun dönem gündemde kalan bu kararlar hakkında hukukçuların, siyasilerin, akademisyenlerin, gazetecilerin ve köşe yazarlarının görüşlerine genişçe yer verilmiştir. Dördüncü ve son bölümde anayasa mahkemesinin iddia edildiği gibi hukuk normları dışında farklı siyasi hedefler için kararlar alıp almadığı araştırılmıştır. Bu çalışma uzun dönem tartışma konusu olan ve çeşitli iddialara maruz kalan Türk Anayasa Mahkemesi'nin 2007 ve 2008 yıllarındaki kararları almasındaki amacı açıklamaya yöneliktir.