Örgütsel yenileşmede öğretmen tutumlarının etkisi

Bu araştırmada, ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin okulla ilgili örgütsel tutumlarının örgütsel yenileşmedeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunun için veri toplama aracı geliştirilmiş ve ön uygulama yapmak üzere, uzak mahallerde belirlenen okullarda görev yapan 192 sınıf öğretmenine dağıtılan veri toplama aracından geri toplanabilen 164 (% 85 )'ünden elde edilen verilere göre veri toplama aracının faktör analizi ve geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Crombach Alpha güvenirlik katsayısı 0.79 olarak tespit edilmiştir (Ek 4). Araştırma evreninin tamamına ulaşılabileceği düşüncesi ile örneklem alınmasına gerek duyulmamış, araştırma kapsamına 2001 - 2002 eğitim öğretim yılında Kırıkkale ili şehir merkezindeki 41 adet ilköğretim okulunda görev yapan 752 sınıf öğretmeninin tamamı alınmıştır. Geliştirilen veri toplama aracı ön uygulama yapılan okullar hariç 32 ilköğretim okulundaki 560 sınıf öğretmeninin tamamına dağıtılmıştır. Dağıtılan veri toplama araçlarından 541 adedi (% 97) geri dönmüştür. Elde edilen verilerin önce aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları bulunmuştur. Her bir tutum boyutuna ve örgütsel yenileşmeye ilişkin olarak sınıf öğretmenlerinin vermiş oldukları yanıtların arasında cinsiyete, medeni duruma, yaşa ve okul kıdemine göre anlamlı bir farkın olup olmadığını anlamak için 't - testi' ile, mesleki kıdeme göre anlamlı bir farkın olup olmadığını anlamak için de 'F testi ; ayrıca örgütsel tutum boyutları ile örgütsel yenileşme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesine yönelik olarak da 'Regresyon Analizi' gibi istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Analizler sonucunda; - Sınıf öğretmenlerinin kendilerini görev yaptıkları okullarıyla 'Her Zaman' (3c =4.29) özdeşleştirdikleri anlaşılmıştır. Özdeşleşme tutumunun geliştirilmesinde sınıf öğretmenlerinin medeni durumu, yaşı, mesleki kıdemi ve okul kıdeminin etkili; cinsiyetinin ise etkili olmadığı anlaşılmıştır. Okullarıyla en yüksek derecede özdeşleşme gösterenlerin; evli sınıf öğretmenleri, 36 ve daha büyük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 21 yıl ve daha fazla mesleki deneyime sahip olan sınıf öğretmenleri, bulunduğu okulda 1 11 yıl ve daha fazla süredir görev yapan sınıf öğretmenleri olduğu görülmüştür. Okullarıyla en düşük derecede özdeşleşme gösterenlerin; bekar sınıf öğretmenleri, 35 ve daha küçük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 1 - 10 yıl mesleki tecrübeye sahip olan sınıf öğretmenleri ve bulunduğu okulda 10 yıl ve daha az süredir görev yapan sınıf öğretmenleri olduğu görülmüştür. - Sınıf öğretmenlerinin görev yaptıkları okullarına yönelik olarak 'Her Zaman' ( =4.21) uyuşum tutumu geliştirdikleri anlaşılmıştır. Uyuşum tutumunun geliştirilmesinde sınıf öğretmenlerinin cinsiyetinin etkili; medeni durumu, yaşı, mesleki kıdemi ve okul kıdeminin ise etkili olmadığı anlaşılmıştır. Cinsiyet değişkeni bakımından; erkek ve kadın sınıf öğretmenlerinin görev yaptıkları okula karşı geliştirdikleri uyuşumla ilgili tutumlarının farklı olduğu ve kadın sınıf öğretmenlerinin erkeklere göre daha fazla uyuşum (t=1.995, p<0.05) için de olduğu görülmüştür. - Sınıf öğretmenlerinin genelde görev yaptıkları okullarına yönelik olarak 'Nadiren' (3c =2.49) kendilerini yabancı hissettikleri anlaşılmıştır. Yabancılaşma tutumunun geliştirilmesinde sınıf öğretmenlerinin medeni IIdurumu, yaşı, mesleki kıdemi ve okul kıdeminin etkili; cinsiyetinin ise etkili olmadığı anlaşılmıştır. Okullarına karşı en yüksek derecede yabancılaşma gösterenlerin; bekar sınıf öğretmenleri, 35 ve daha küçük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 1 - 10 yıl mesleki tecrübeye sahip olan sınıf öğretmenleri ve bulunduğu okulda 10 yıl ve daha az süredir görev yapan sınıf öğretmenleri olduğu görülmüştür. Okullarına karşı en düşük derecede yabancılaşma gösterenlerin; evli sınıf öğretmenleri, 36 ve daha büyük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 21 yıl ve daha fazla mesleki tecrübeye sahip olan sınıf öğretmenleri ve bulunduğu okulda 11 yi görülmüştür. okulda 1 1 yıl ve daha fazla süredir görev yapan sınıf öğretmenleri olduğu Sınıf öğretmenlerinin okullarındaki örgütsel yenileşme uygulamalarına ve örgütsel yenileşmeye kendilerini 'Her Zaman' (x -4.27) açık olarak değerlendirdikleri anlaşılmıştır. Örgütsel yenileşmeye ilişkin görüşlerin geliştirilmesinde sınıf öğretmenlerinin yaşı, mesleki kıdemi ve okul kıdeminin etkili; cinsiyeti ve medeni durumunun ise etkili olmadığı anlaşılmıştır. Okullarındaki örgütsel yenileşmeye olumlu yaklaşan ve açık olanların; 36 ve daha büyük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 21 yıl ve daha fazla mesleki tecrübeye sahip olan sınıf öğretmenleri ve bulunduğu okulda 1 1 yıl ve daha fazla süredir çalışan sınıf Öğretmenleri olduğu görülmüştür. Okullarında örgütsel yenileşmeye karşı olumsuz yaklaşan ve kapalı olanların; 35 ve daha küçük yaşta olan sınıf öğretmenleri, 1 - 10 yıl mesleki tecrübeye sahip olan sınıf öğretmenleri ve bulunduğu okulda 1 1 yıl ve daha az süredir görev yapan sınıf öğretmenleri olduğu görülmüştür. III- Üç boyutlu olarak incelenen öğretmenlerin okullarına yönelik örgütsel tutumları ile örgütsel yenileşme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi için yapılan çoklu regresyon analizi sonucuna göre, örgütsel yenileşmeye ilişkin görüşler ile sınıf öğretmenlerince okula ilişkin olarak geliştirilen örgütsel tutumun üç alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (R= 0 .672, p<0.05). Diğer yandan, tutum boyutlarının örgütsel yenileşmeye etkileri tek tek incelendiğinde 'özdeşleşme tutum boyutu' (t= 7 .700, p<0.05) ve 'uyuşum tutum boyutu' (t= 7 .48, p<0.05) nun örgütsel yenileşmeye ilişkin görüşler üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu, 'yabancılaşma tutum boyutu' (t= 0 .913, p> 0 .05) nun ise örgütsel yenileşmeye ilişkin görüşler üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı görülmektedir. Ayrıca, özdeşleşme tutum boyutunun uyuşum tutum boyutuna göre örgütsel yenileşmeye ilişkin görüşler üzerinde daha etkili olduğu anlaşılmıştır. Kısaca, okullarına yönelik olarak özdeşleşme tutumu ve uyuşum tutumu geliştiren sınıf öğretmenlerinin okulun örgütsel yenileşmesine daha olumlu yaklaştıkları ve yenileşmeye açık oldukları söylenebilir. Yabancılaşma tutumu geliştiren sınıf öğretmenlerinin ise, okulun örgütsel yenileşmesine bir direnç oluşturabilecekleri söylenebilir. IV