Lefke-CMC bakır madeni alanının endüstriyel miras kapsamında peyzaj parkı olarak değerlendirilmesi

Bugün, dünyada sanayi devrimi yaşamış birçok ülke, üretimi sona ermiş endüstriyel elemanları geçmişşe ışık tutmaları açısından bir kültür zenginliği olarak kabul etmeye başlamıştır. Günümüzde gelişen ve 'endüstriyel miras' olarak adlandırılan bu kavram, endüstriyel elemanları korumayı ve yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Endüstriyel peyzaj m bir parçası kabul edilen tesisler, ekipmanlar, ulaşım sistemleri ve yerleşim birimleri gibi birçok endüstriyel eleman, günümüzde mevcut şekliyle korunarak sergilenmekte ya da yeni fonksiyonlar kazandırılarak halkın kullanımına açılmaktadır. Dünyada uygulanan birçok projenin ortak yönü endüstriyel faaliyetlerin son bulmasıyla çevresel ve ekonomik yönden sıkıntıya düşmüş bölgelere eski canlılıklarım yeniden kazandırmak ve halkta endüstriyel tarih bilincini artırmaktır. Tez çalışmasında amaçlanan K. K. T. C.'nin Lefke bölgesinde yer alan ve bugünkü mevcut durumuyla bölge için çevresel bir problem teşkil eden Kıbrıs Maden Şirketi'ne ait alanların 'endüstriyel miras' kapsamında peyzaj parkı olarak yeniden değerlendirilmesine ilişkin öneriler sunmak ve bölgeyi çevresel ve ekonomik yönden yeniden canlandırmaktır. Tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konu hakkında genel bir giriş yapılarak, çalışmanın amacı, hazırlanış yöntemi ve kapsamı açıklanmıştır, ikinci bölümde 'endüstriyel peyzajm endüstriyel miras kapsamında değerlendirilmesi' ile ilgili teorik bilgilere yer verilmiştir. Bu doğrultuda çalışma alam olan Lefke-CMC bakır madeni alanına örnek teşkil eden Emscher Peyzaj Parkı, Duisburg-Nord Peyzaj Parkı ve Güney Caradon Madeni ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü Lefke-CMC bakır madeni alam ile ilgili genel bilgileri içermektedir. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde Lefke-CMC bakır madeni alanının 'endüstriyel miras' kapsamında yeniden değerlendirilmesine ilişkin öneriler getirilmiştir. Bu bölümde öncelikle CMC ile ilgili öneri getirilecek olan endüstriyel kalıntılar saptanmış ve kalıntılar CMC maden işleme tesis alam, CMC maden kazı alanları ve CMC yerleşim birimleri olmak üzere üç başlık altmda ele alınmıştır. Çalışmada CMC maden işleme tesis alanının endüstriyel İdmliğinin vurgulanarak halkın sosyal, kültürel, dinlence ve spor ihtiyaçlarına cevap verecek bir parka dönüştürülmesi öngörülmüştür. Buna göre CMC tesis alam içinde bulunan mevcut yapılar ve endüstriyel kalıntılar için park alanına hizmet edecek yeni kullanımlar önerilmiştir. Bunun yanında park için bir dolaşım planlaması önerilmiş ve çeşitli faaliyetlerin yer alması için uygun görülen alanlar belirtilmiştir. Son olarak park içinde bitkilendirilmesi öngörülen alanlar için öneriler getirilmiştir. CMC maden kazı alanlarının ve yerleşim birinılerinin, park alam olarak kullanılması öngörülen CMC tesis alam ile bağlantılı olacak şekilde yeniden değerlendirilmeleri ve sergilenmeleri önerilmiştir. Her üç alan için getirilen öneriler, dünyada endüstriyel miras kapsamda uygulanan ve tezde ayrıntılı şekilde incelenen örnek park projelerinden yararlanılarak ve alanın kendi özellikleri göz önünde tutularak yapılmıştır. Son olarak beşinci bölümde, tez çalışması ile ilgili varılmış olan sonuçlara ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Tezde yürütülen çalışmalar dünyada endüstriyel mirasm korunmasına ve yeniden değerlendirilmesine ilişkin projelerin hızla yaygınlaştığım göstermiş ve endüstriyel miras kapsamında uygulanmış örneklerden de faydalanarak, Lefke-CMC bakır madeni alanının endüstriyel kalıntılarının yeniden değerlendirilebileceğine ilişkin mevcut potansiyeli ortaya çıkarmıştır.