turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Millet Kütüphanesı 567 numaralı Lügaz Mecmuası

Lügaz, özel isimler dışında kalan her türlü şeyin sorulduğu divan edebiyatı nazım şeklidir. Ilk olarak Arap edebiyatında ortaya çıkmış ve Fars edebiyatına geçmişştir. Divan edebiyatına ise 15. yüzyılda girmiştir. 18. yüzyılda ise Türk edebiyatında en parlak zamanını yaşamıştır. Şairler divanlarına aldıkları lügazları Elgaz başlığı altında toplamışlardır. Ayrıca bu mecmuanın derleyeni Sıdki Efendi'de olduğu gibi, mecmua derleyenler tarafından kendi edebi zevklerine göre lügazlardan mecmualar meydana getirilmiştir. Bu çalışmada Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 567'de kayıtlı lügaz mecmuasının 284 a-328a varakları arasında bulunan 267 lügaz çeviri yazı yöntemiyle Latin harflerine aktarılmış ve incelenmiştir. Mecmuanın ilgili kısmında şairi bilinmeyen 61 lügazla, 46 farklı şaire ait 206 lügaz bulunmaktadır. Çalışmamız 'Giriş', 'İnceleme' ve 'Metin' olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş Bölümünde Türk edebiyatında lügazın yeri ve lügaz ile muamma arasındaki, lügaz ve bilmece arasındaki benzerlik ve farklar hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme Bölümünde 267 lügaz hakkında genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra lügazların içerik ve şekil özellikleri ele alınmıştır. Metin Bölümünde ise 284 a-328a varakları arasında yer alan 267 lügazın çeviriyazımı gerçekleştirilmiştir.
Nedim Divanı'nda renkler

Renkler sadece birer fizik olayı değildir. İnsan, toplum ve kültür üzerinde önemli etkileri bulunan, psikolojiden sanata, tarihten dine, siyasetten gelenek ve göreneklere kadar hayatın neredeyse her alanında doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkisi bulunan simge veya sembollerdir. Bunun için insan ve toplum hayatının daha iyi okunması, bilinmesi ve analiz edilmesinde renklerin ayrı ve önemli bir payı vardır. Duygu ve düşünceleri estetik haz doğrultusunda aktaran edebiyat da birçok alan gibi renklerle sıkı bir ilişki içerisindedir. Özellikle sanat kaygısının ve şairane üslubun esas alındığı Divan şiirinde renklerin özel bir yeri vardır. Divan şairleri mensubu oldukları estetik anlayış gereği, duygu ve düşüncelerini ifade ederken kullandıkları özgün veya klasik simge ve sembollerde, tasvir ve çağrışımlarda renklerden oldukça yararlanmışlardır. Bu sanat anlayışının en başarılı şairlerinden, döneminin ve anlayışının üzerinde bir üne sahip olan Nedim de renkleri şiirlerine taşımıştır. O, renkler vasıtasıyla zengin hayallerinin aynı zamanda renkli hayaller olduğunu göstermiştir. Nedim'in kendine has üslubunun, şairlik kudretinin ve renk kullanımının en iyi yansıması Divanı'nda görülür. Bu çalışmada; Nedim Divanı'nda renkleri ilişkili oldukları unsurlar doğrultusunda doğrudan ve dolaylı olarak tespit etmeye çalıştık. Daha sonra tespit edilen ve Nedim'in divanda renkleri en çok ilişkilendirdiği sevgili, tabiat, memduh ve aşık gibi ögelerin renklerle olan bağını ifade etmeye çalıştık.
Falih Rıfkı Atay (1893-1950)

Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları ile Cumhuriyet Tarihi'nin çok önemli gelişmelerine yakından tanıklık etmiş olan Falih Rıfkı Atay, hem siyasetçi ve fikir adamı hem de gazeteci ve edebiyatçı kimliği ile özellikle ulus devlet inşasında etkin bir role sahip oldu. Falih Rıfkı, Şinasi ile birlikte başlayan halkın kendini ilgilendiren konularda bilgi sahibi olmasını sağlayarak, onu aydınlatmak amacıyla başlatılan kamuoyu oluşturma geleneğinin de bir temsilcisidir. Genç bir İttihatçı olduğu günden itibaren Falih Rıfkı, halkın belli konularda hassasiyetinin artması ve aydınlatılması amacıyla yazılarını etkili bir araç olarak kullandı. Ziya Gökalp, Falih Rıfkı'nın düşünsel yapısı üzerinde en etkili olan fikir adamıdır. Gökalp'ın kültür ve medeniyet ayrımı gerekse de Halka doğru görüşlerinin izdüşümlerini Falih Rıfkı'nın yazılarında görmek mümkündür. Milli Mücadele yıllarında Anadolu hareketini destekleyen Falih Rıfkı, ilk günlerden itibaren Mustafa Kemal Atatürk'ün en yakınındaki isimlerden biri oldu. Atatürk'ün liderliğinde başlatılan ulus devlet inşasında Falih Rıfkı da sistemin kendini yeniden üretmesini sağlayan en önemli araçlardan biri olan basın üzerinden sürece etkin bir şekilde katıldı. Kemalizm'in prensipleri doğrultusunda halkın modernleşmesini sağlamak için yazılarını etkili birer propaganda aracı olarak kullandı. Türk toplumunun bilgili ve tecrübeli bir kadro tarafından yönetilmesi gerektiğini düşünen Falih Rıfkı, toplumun her yönden yeniden inşasını zorunlu gördü. Bu inşa sürecinin sağılık bir şekilde yürütülebilmesi için de tek parti yönetimini savundu. Türk demokrasisinin gelişmesi için de bir öncü kadronun zorunlu olduğunu düşünen Falih Rıfkı, o güne kadar tek partili rejimin devam etme gerekçesi olarak ortamın demokrasiye geçiş için uygun olmadığını vurguladı.
Dastan-ı Müseyyeb Gazḭ (S. 2-130) giriş-inceleme-metin-dizin

Türk Edebiyatında manzum veya nesir türünde birçok eser yazılmıştır. Bu eserlerden biri de 19. yüzyılda yazılan Dastan-ı Müseyyeb Gaz 'dir. Bu destan Na'ili mahlaslı bir müellif tarafından mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Metnin 2 ile 130 sayfaları arasında 10'da gazel bulunmaktadır. Dastan-ı Müseyyeb Gaz 'de Kerbela Olayı anlatılmaktadır. Destanda Müseyyeb Gazi adında bir kahramanın Hz. Hüseyin'in intikamını almak için yaptığı savaşlar ve ardından gelişen olaylar anlatılmaktadır. Metnin Giriş kısmında yazar ve eser hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde ise metnin imla, ses ve şekil özellikleri üzerinde durulup örneklerle gösterilmiştir. Metin bölümünde ise Osmanlıca yazılan metnin transkripsiyonlu şekli verilmiştir. Dizin bölümünde, metindeki kelimelerin dizini oluşturulup kelimelerin anlamları verilmiştir. Çalışma boyunca yararlandığımız kaynaklar Kaynakça başlığı altında verilmiştir.
Nabİ'nin bestelenmiş şiirlerinin derlenmesi, tasnifi ve tahlili

Şiir ile musiki, aralarında kopmaz bağlar bulunan iki sanat dalıdır. Soyut bir temeli olan bu iki sanat dalı insana eşsiz duygular yaşatır. Tarih boyunca birbirine yakın ve birbirini tamamlayıcı nitelikte olmuşlardır. Klasik Türk şiiri ile klasik Türk musikisi de yapı ve anlam bakımından uyumluluk gösterir. Bu durum, zengin bir medeniyetin göstergesidir. Divan şairlerinden pek çoğu ruhları derinden etkileyen beyitleriyle musikiyi güfte yönüyle zenginleştirmişlerdir. Biz de tezimizde divan şiirinin usta şairlerinden Yusuf Nabi'nin bestelenmiş şiirlerini çeşitli kaynaklardan derlemeye, elde ettiğimiz mevcut eserleri farklı yönleriyle sınıflandırmaya ve bunları edebi ve musiki açıdan tahlil etmeye çalıştık. Tasnifi ve tahlili kendi içinde alt başlıklara ayırarak eserlere geniş bir bakış açısıyla bakmaya gayret ettik. Eserlerin notalarını da vererek çalışmamızı zenginleştirdik. Bestelenmiş şiirlerdeki güfte-makam, güfte-usul ve vezin-beste ilişkisine de değindik. Böylelikle iki sanat dalını inceleyen müşterek bir çalışma ortaya koyduk.
Şiir mecmuası'(İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Bel_Yz_K1589 nolu,71 varak, metin-inceleme)

Bu çalışma Bel_Yz_K 1589 Nolu, 71 Varaklık derlenmiş mecmuanın transkripsiyonlu metni ve metnin incelenmesinden oluşmaktadır. Toplam 167 adet şiirin yer aldığı mecmua Koca Ragıb Paşa, Haşmet, İzzet Ali Paşa, Hoca Neş'et gibi 18. yüzyılın ön plana çıkan şairlerine ait 136 gazel, 17 kaside, 3 tahmis, 1 mu'aşşer, 7 muhammes, 1 sakiname, 1 tesdis ve 1 müseddesten oluşmaktadır. İstinsah tarihi hakkında kesin bir bilginin yer almadığı mecmuada ağırlıklı olarak 18. yüzyıla ait şairlerin şiirleri yer almaktadır. Yapmış olduğumuz inceleme iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde eserin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuş, ikinci bölümde eserin transkripsiyonlu metni ortaya konulmuştur.
Mehmet Rauf'un kadın dergileri: Mehasin ve süs

Servet-i Fünun yazarlarından Mehmet Rauf, Mehasin ve Süs olmak üzere iki kadın dergisi çıkarmıstır. Bu çalısmada, Mehasin ve Süs degerlendirildi. Dergiler, kimlik bilgileri, sekil, muhteva, yazar kadrosu bakımından degerlendirildikten sonra yazıların, yazar adına, sayısına ve konusuna göre tahlil-i fihristi hazırlandı. Mehasin ve Süsbirbiriyle karsılastırıldıktan sonra dergilerden seçilmis metinler tezin sonuna eklendi. Eylül 1324 (1908) - Tesrinievvel 1325 (1909) tarihleri arasında 12 sayı, aylık olarak çıkarılan Mehasin, II. Mesrutiyet'in ilanından sonra çıkan Demet, Kadın gibi kadın dergileri arasında en uzun ömürlü olanıdır. Dergiyi Asaf Muammer, Mehmet Raufçıkarmıstır. Mehasin, Türk basın tarihinde renkli olarak basılan, renkli fotograflara ve promosyona yer veren ilk kadın dergisidir. Mehasin'de edebi yazıların agırlıkta olduğu görülür. Bunun temel sebebi Mehmet Rauf'un edebi kimligi olmalıdır. Dönemin sair ve yazarlarının yazılarına dergi sayfalarında sıkçarastlanmaktadır: Mehmet Rauf, Halit Ziya, Faik Ali, Cenap Sahabettin, Celal Sahir, Köprülüzade Mehmet Fuat, Süleyman Nazif? Dergide yazan kadın imzalarındanbazıları sunlardır: Halide Edip, Emine Semiye, Zühre? Mehasin'de edebi yazılardanbaska kadın, moda, güzellik, devir, musiki, tiyatro vb. konular da yer almıstır. 16 Haziran 1339 (1923) - 26 Temmuz 1340 (1924) tarihleri arasında 55 sayı, haftalık olarak çıkarılan Süs'ün basmuharriri Mehmet Rauf, müdürü Hüseyin Remzi'dir. Süs'teyazıların çogu imzasızdır. Yazarların bir kısmı Mehasin'de de yazan yazarlardır. Dergide yazan yazarlardan bazıları sunlardır: Mehmet Rauf, Köprülüzade Mehmet Fuat, Celal Sahir, Faik Ali, Cenap Sahabettin, Florinalı Nazım? Dergide birçok kadınimzası bulunmaktadır: Halide Nusret, Sükufe Nihal, Güzide Sabri, Muazzez Yusuf, Süheyla Muhterem? Süs'te moda, güzellik konuları basta olmak üzere kadın, evidaresi, evlilik, aile hayatı, yemek tarifleri, tiyatro, sinema, spor vb. konular yer almaktadır.
Sabahattin Ali'nin Portakal adlı öyküsünde bağdaşıklığı sağlayan görünümler

Metindilbilimin yöntem ve verilerinden yararlanılarak hazırlanan bu tezde, Sabahattin Ali'nin son dönem eserlerinden biri olan Portakal adlı öykünün metinsellik değeri, bağdaşıklık ölçütü ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde tezin konusu, amacı, araştırma soruları, yöntemi ve sınırlılıkları ele alınmıştır. Kuramsal çerçevede dilbilim, metindilbilim, metin ve metinsellik ölçütleri ile ilgili kavram ve terimlerin açıklamaları yapılmıştır. Kuramsal çerçevede metinsellik ölçütlerinden biri olarak, genel hatlarıyla ele alınan bağdaşıklık ölçütü, ikinci bölümde alt başlıkları ile detaylandırılarak açıklanmıştır. Üçüncü bölüm, çalışmanın temelini oluşturan Portakal adlı öykünün incelenmesi ve öykü metninin çözümlenmesi ile oluşturulmuştur. Metin çözümlenirken öykünün bağdaşıklık unsurları örneklerle gösterilmiştir. Bağdaşıklık içeren örnekler, Türkçenin yapısall ve işlevsel özelliklerine göre açıklanmıştır. Tezin dördüncü bölümünde ise, metin çözümlemesiyle elde edilen bulgular metindilbilimsel bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerden hareketle Portakal adlı öykünün bağdaşıklık görünümlerine ve Sabahattin Ali'nin dil kullanımına ilişkin varılan sonuçlara yer verilmiştir.
Hikayeci yönüyle Suat Derviş

DERVİŞ, Suat. Hikayeci Yönüyle Suat Derviş, Yüksek lisans Tezi, Ankara, 2005. Suat Derviş 1905 yılında İstanbul'da doğar. 1918 yılında Alemdar gazetesinin edebi ilavesinde yayımlanan 'Hezeyan' 5 adlı mensur şiiriyle edebiyat dünyasına girer. Cumhuriyet dönemi yazarlarından Suat Derviş'in yayımlanmış on iki romanı ve üç öykü kitabı vardır. Ayrıca pek çok gazete ve dergide tefrika edilmiş, ancak basılmamış roman ve öyküleri bulunmaktadır. Avrupa'ya giden ilk kadın muhabirlerden olan Suat Derviş yazarlığının yanı sıra gazeteciliğiyle de tanınır. 1920- 1932 yılları arasında Almanya'da, 1932- 1953 yıllan arasında da Türkiye'de çeşitli gazete ve dergilerde yazıları yayımlanmıştır. 1953'te Avrupa'ya giden Derviş, 1963 yılma kadar çalışmalarına burada devam eder. 23 Temmuz 1972'de İstanbul'da kaybettiğimiz yazarın diğer çalışmaları arasında üç ciltlik Alman Edebiyatı Antolojisi ile yabancı yazarların romanlarından yaptığı çevirileri yer alır. 'Hikayeci Yönüyle Suat Derviş' konulu bu araştırmada Cumhuriyet dönemi Türk roman ve hikaye yazarlarından olan Suat Derviş'in hikayeleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Popüler edebiyat yazarları arasında da adı geçen Suat Derviş'in ilk eserleri romantik bir tarzda kaleme alınmışken, 1931'den itibaren yazdığı hikayelerde gerçekçilik daha ön plandadır. Eserlerinde yalın ve samimi bir dil kullanan Derviş'in 1931'den sonra yazdığı hikayelerde toplumcu gerçekçi unsurlara rastlanmaktadır. Hikayelerini bütün yönleriyle incelediğimiz Suat Derviş, edebiyata ve gazetecilik mesleğine katkılarıyla Cumhuriyet dönemi Türk kadın yazarları arasında önemli bir yere sahiptir.
Tanzimat'tan Erken Cumhuriyet'e tiyatro ve eğitim ilişkisi: Mektep temsilleri (1896-1936)

Bu tez Tanzimat'tan Erken Cumhuriyet'e tiyatro tarihine ulusal tiyatro tarihi yazımı dışından bakmaya çalışarak tiyatro ile toplumun eğitimi arasında kurulan ilişkinin ideolojik çok yönlülüğünü çözümlemekte, 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk örneklerin verildiği okul tiyatrosunu hazırlayan sosyo-politik ve sosyo-kültürel süreci ve ilk metinleri bu bağlamda incelemektedir. Bu çerçevede araştırma, Erken Cumhuriyet Dönemi'nde adeta bir 'tür'e dönüşen mektep temsillerinin Tek Parti yönetiminin propaganda aracı olarak nasıl kullanıldığını ortaya koymaktadır.
İBB Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K0006, Bel_Yz_K0007 ve Bel_Yz_K0772 numaralarda kayıtlı şiir mecmualarının 'mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne göre tasnifi

Arapça bir kelime olan, köken itibariyle 'cem'' kökünden gelen 'mecmua' kelimesi, 'toplanıp biriktirilmiş, tanzim ve tertip edilmiş şeyler heyeti' anlamına gelir. Edebi bir terim olarak ise mecmua, farklı kişilere ait nazımlardan yahut çeşitli konuların ele alındığı nesirlerden oluşturulan eserlerin genel ismidir. Edebiyatımızın farklı dönemlerine ait manzum, mensur metinlerin toplanmasıyla oluşan ve önemli kaynak eserlerden olan mecmualar, 'Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi' dahilinde incelenilmektedir. Bu proje doğrultusunda yapılan çalışmalar ile projenin de başlıca hedefi olan, mecmuaların içeriği belirlenip herhangi bir çalışmada lazım olması durumunda incelenmesini kolaylaştırmak amaçlanmıştır. İncelenen mecmualarda yer alan şairler, bu şairlerin şiirleri, şiirlerin nazım şekilleri, türleri, vezinleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kütüphanesi'nde 'Şiir Mecmuası' adıyla kayıtlı olan BEL_Yz_K0006, BEL_Yz_K 0007 ve BEL_Yz_K 0772 numaralı şiir mecmuaları Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne göre tasnif edilmiştir.
Şah Garİb Mİrza Garİbİ Dİvanı

Bu çalışmada Şah Garib Mirza'ya ait Klasik Çağatay Türkçesi döneminde yazılan Şefika Yarkın tarafından 2010 yılında yayımlanan Şah Garib Mirza Garibi Divanı'nın matbu baskısı elde edilerek incelenmiştir. Çalışmamız Giriş, Çağatay Türkçesi ve Şah Garib Mirza Garibi Divanı, İnceleme, Metin, Dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Girişte çalışmamızın amacı, önemi ve sınırlılıkları anlatılmış, ikinci bölümde Çağatay Türkçesinin dönemleri, Mirza Garibi'nin hayatı, kişiliği ve Garibi Divanı'nın muhtevasına değinilmiştir. Buradaki amacımız Çağatay Türkçesinin dönemlere ayrılışıyla ilgili değişik görüşlere yer vererek Garibi Divanı'nın hangi döneme ait olduğunu belirlemek, hayatı hakkında çok az bilgi bulunan Mirza Garibi'nin yaşamını, kişiliğini, içinde bulunduğu sosyal hayatı göstermek, Garibi Divanı'nın bulunuşu ve muhtevasını belirtmektir. Daha sonra çalışmamızın İnceleme bölümünde eserin imla ve dil özelliklerini verdik. Bu bölümde eserin ayrıntılı bir gramerini hazırlamak yerine Çağatay Türkçesi üzerine yapılan gramer çalışmalarında az bulunan ya da onlarda hiç bulunmayan özellikleri vermeye çalıştık. Metin bölümünde metni aslına uygun şekilde tespit etmeye çalıştık. Dizin bölümünde Şiban Han Divanı'nın dizin bölümündeki sıraya ve diğer hususlara uymaya özen gösterdik. Çalışmamızın kaynakça kısmında sadece yararlandığımız kaynakları vermeye çalıştık. Üzerinde çalıştığımız Şah Garib Mirza Garibi Divanı'nın asıl nüshasının bir sayfası ve metnin matbu baskısından örnekler tezimizin sonunda yer almıştır.
14. yüzyıl Anadolu sahası şairlerinden kadı Burhaneddin, Ahmedİ ve Hoca Dehhanİ'de atasözleri ve deyimler

Atasözleri ve deyimler, Türk dili ve kültürü hakkında ipuçları veren kısa fakat anlamlı sözcük gruplarıdır. Gerek dil bilgisi gerek anlam bilgisi gerekse edebiyat açısından çok önemli olan bu ürünler, Türk dilinin de değerli birer parçasıdır. Türk kültür ve sanat dünyasının büyük bir bölümünü teşkil eden Divan şiirinin başlangıcı olan 14. yüzyılın üç büyük şairi Kadı Burhaneddin, Ahmedi ve Hoca Dehhani de deyim ve atasözlerinden çokça ve etkili biçimde faydalanmıştır. Dört bölümden oluşan tezde birinci bölümde 'Giriş', ikinci bölümde şairlerin hayatı ve divanları hakkında bilgiler verilmiş; üçüncü bölümde divanlardaki atasözü ve deyimler incelenip dördüncü bölümde bir sonuca varılmıştır. Bu çalışmayla Divan şiirinin üç önemli şairinin şiirlerindeki atasözü ve deyimlerin etkisi gösterilmeye çalışılmıştır.
Ürdün'deki geçiş dönemi adetleri üzerine bir karşılaştırma

İnsan, hayatı boyunca kültürel olarak bazı değişimler geçirir. Bu değişimlere halk biliminde 'geçiş dönemleri' denilmekte ve doğum, evlilik, ölüm olarak adlandırılmaktadır. Geçiş dönemlerinden doğum ve evlilik, soyun ve kültürün devamlılığını sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır ve bireylerin sosyal yaşama katılma sürecinin başladığı önemli bir dönemdir. Doğum, evlilik ve ölüm pek çok adet ve inancı kapsayan dönemlerdir. Bu nedenle bu geçiş dönemleri ile ilgili uygulamalar, hem Ürdün'ün, hem de Anadolu'nun her yerinde yoğun bir biçimde geleneklere dayalı olarak sürdürülmektedir. Bu çalışmada hem Samsun, hem de Amman'daki geçiş dönemleri gelenekleri ve törenleri karşılaştırılarak benzer yönlerinden bahsedilmektedir. Ayrıca Samsun ve Amman'ın bazı geleneklerinin geçmişşten günümüze kadar devamlılığını gösteren bir takım adet ve uygulamalar, yaptığımız bu çalışmada gösterilmektedir. Samsun ve Amman'daki doğum, evlilik ve ölüm aşamalarının daha önceki aşamalarına göz atmada yarar görüldüğünden dolayı bu çalışmada geçiş dönemlerinin öncesinde gerçekleşen bütün aşamalar ele alınmıştır. Bu aşamalar, geleneksel kesim ve kentsel kesimde bir takım ortak özellikler göstermektedir. Samsun ve Amman yörelerine göre pek çok farklı ayrıntılı uygulamalar bulunmaktadır. Biz burada bu ayrıntıları bir tarafa bırakarak, geçiş dönemlerinin ortak olan yönlerine değineceğiz.
İstanbul Üniversitesi nadir eserler kütüphanesi 10740 numaralı Şiir mecmuasının 'Mecmuaların sistematik tasnifi projesi'ne göre tasnifi

Kelime anlamı olarak; 'toplanmış, bir araya getirilmiş demek' olan mecmualar, tek bir kişinin ya da birden fazla kişinin kendi beğenilerine göre oluşturdukları eserler bütünüdür. Bu eserler, derleyicilerinin şiir zevkini yansıtmaları bakımından önemli oldukları gibi yazıldıkları dönemlerin şiir telakkileri hakkında genel bir kanaat oluşturmaları bakımından da önemlidir. Yazma eser kütüphanelerimizde bu türden oldukça fazla eser bulunmaktadır. Bunların bir kısmı üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da üzerinde çalışılmayı bekleyen daha birçok mecmua bulunmaktadır. Bu çalışmamızın konusunu daha önce üzerinde herhangi bir bilimsel çalışma yapılmayan İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 10740 numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Şiir Mecmualarının Sistematik Tasnifi Projesi'ne göre tasnifi oluşturmaktadır. Çalışmaya Türk edebiyatında yazılmış olan mecmualar hakkında genel bilgiler verilerek bu eserlerin klasik Türk edebiyatındaki öneminden ve sınıflandırılmasından bahsedilerek başlanmıştır. Ardından üzerinde çalışma yaptığımız mecmuanın şekil ve muhteva olarak tasnifi ve tanıtımı yapılmıştır. Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi hakkında bilgi verilerek bu mecmuada yer alan şair ve şiir sayıları, şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, nazım şekilleri ve aruz kalıplarının dağılımı gibi bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra şekil ve muhteva olarak incelenen şiir mecmuasının transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Mecmuadaki şiirler, şairlerin divanları varsa divanlardaki şiirlerle karşılaştırılarak farklılıklar ve divanlarda bulunmayan şiirler dipnotta belirtildikten sonra MESTAP tablosuna yer verilmiştir. Sekiz sütundan oluşan tabloda her bir satır bir şiire ayrılmıştır. Bu tablo; sayfa numarası, şairin mahlası, matla beyiti ya da bendi, makta beyiti ya da bendi, nazım şekli/birimi, nazım türü, vezin ve açıklamalar şeklinde oluşturulmuştur. Çalışmamızın sonunda istifade edilen çalışmaları ihtiva eden kaynakçaya yer verilmiştir.
Fakir Baykut'un Almanya'da yazdığı eserlerinde yurt dışında yaşayan Türklerin dil, kültür ve eğitim sorunları

Bu çalışmada, Almanya'ya göç eden ve hayatının bir dönemini orada sürdüren Fakir Baykurt'un Almanya'da yazdığı eserlerindeki yurt dışında yaşayan Türklerin dil, kültür ve eğitim sorunlarını eserlerine ne kadar ve ne şekilde yansıttığı ele alınmıştır. Ele aldığımız edebi eserlerde yaşamlarına ayna tutulan Türk vatandaşlarının karşı karşıya kaldığı dil, kültür ve eğitim problemlerinin etkileri ve sonuçları tezimizin konusu olmuştur. Çalışmada öncelikle dil, kültür ve eğitim kavramlarının birbirleriyle ve edebiyat ile olan ilişkisi açıklanmıştır. Bu kavramlar da yaşanan sorunun gündelik yaşama ne denli etki edebileceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda edebiyat eserlerinin dönemin toplumsal olaylarını yansıtmasına da dikkat çekilmiştir. Araştırma kapsamında 1979 yılı sonrası Almanya'ya göç eden ve uzun yıllar Almanya'da Türklerle birlikte yaşayan Fakir Baykurt'un yazmış olduğu eserler seçilmiştir. Baykurt'un Yüksek Fırınlar (1983), Koca Ren (1986) ve Yarım Ekmek (1997) adlı romanları ile Gece Vardiyası (1982), Barış Çöreği (1982), Duisburg Treni (1986), Bizim İnce Kızlar (1992) ve Telli Yol (1998) adlı öykü kitapları Almanya'daki Türklerin karşılaştığı dil, kültür ve eğitim sorunlarını işleyişi bakımından incelenmiştir. Araştırmada ele alınan roman ve öykülerde yurt dışındaki Türklerin karşılaştıkları dil, kültür ve eğitim problemlerine rastlanmıştır. Her eser farklı başlık altında incelenirken eserlerde görülen dil, kültür ve eğitim sorunları alt başlıklar halinde verilmiştir. Eserlerde hedeflenen problemlerin örnekleri doğrudan alıntı yapılarak sergilenmiştir. Böylece bu eserlerin yazarı olan Fakir Baykurt'un karşılaştığı bu sorunlara bakış açısı gözler önüne serilmiştir. Yapılan alıntılarla yurt dışındaki Türklerin karşılaştıkları dil, kültür ve eğitim problemleri doğrudan verilmiş ardından ise yorumlanmıştır. Yapılan güncel araştırmalar ve resmi araştırmalardaki istatistikler incelenerek yaşanan problemlerin günümüzdeki durumu araştırılmıştır. Araştırmanın geneline bakıldığında ise göçün ilk yıllarında yaşanan dil, kültür ve eğitim sorunlarının günümüzde de azalarak güncelliğini koruduğu görülmüştür.
Nurosmaniye Kütüphanesi 4968 no. lu şiir mecmuası vr. 1a-64b

Çalışmamız 'Nuruosmaniye Kütüphanesi 4968 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1a - 64b varaklarının transkripsiyonlu metninden ve bu metnin incelenmesinden oluşmaktadır. Bu çalışmada şiirler ve şairler hakkında önemli bilgi kaynağı olan mecmuaların Klasik Türk Edebiyatı çalışmaları bakımından kıymetine değinilmiş, daha sonra çalışmaya konu olan Nuruosmaniye Kütüphanesi 4968 Numaralı şiir mecmuası ana hatlarıyla tanıtılmıştır. Mecmua toplam 188 varaktır. Mecmuanın baş tarafında Ali Şir Nevai'nin manzum Kırk Hadis tercümesi yer almaktadır. Akabinde iki adet dünya haritası ve 'Suret-i Küre-i Zemin' başlığıyla coğrafi bilgiler mevcuttur. 16 b'den itibaren mecmuada farklı şairlere ait farklı nazım şekil ve türlerine örnek şiirler yer almaktadır. Bu kısımda 125 şiir vardır. Bunlardan 104'ü gazel, 14'ü kaside, 3'ü terci'-bend, 3'ü müseddes ve 1'i mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Çalışmamızda ise 1a - 64b varaklarının transkripsiyonlu metni verilmiş ve metin üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır.