turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bordering practice and territoriality: Examining Islamabad and New Delhi

İslamabad ve Yeni Delhi iki planlı başkentlerdir; henüz tamamen farklı, sosyal ve bölgesel oluşumları sergilerler. Bu araştırma bu farkın bölgeselleşmesinin süreçlerini karşı ve sosyo-mekansal revizyon kısıtlamak sınırların ağı olarak işleyen İslamabad ızgara planına bağlı olduğunu öne süren. Sınırlar yalnızca mekana bağlı değil, zamana da bağlıdır. Özünde mekansal işlevleri yanı sıra geçici fenomen olarak da çalışabilirler. Mekan, zamanla geliştiğinden ötürü, sosyo-mekansal uygulamalara yeni anlamlar getirerek sınırlar ve bölgelerin de gelişip dönüşmesi gereklidir. Bu nedenle, sınırlar kalıcı olarak tasarlandığında ve mekansal sınırlayıcı olarak tanımlandığında, bölge ve sosyo-mekansal uygulamalar evrime direnç gösterir. Bu da tecrit edilen ve zayıf yönetilen sınır-geçiş ilişkilerine sebebiyet verir. Verilen mekanın mülkiliğini tanımlamak ve ardından yeniden tanımlamak için, sınırsızlaştırma ve yeniden sınır tanımlama süreçlerinden geçmesi ve sınırlarını ve sosyo-mekansal ilişkilerini tanımlayarak kendini bölge olarak yeniden kurması gerekmektedir. Bu yeni tanımlama, bölgeden etkilenmiş sosyal ilişkilerin revizyonuna ve sonuç olarak yeni sosyal pratiklerin şekil alması için önceden tanımlanmış normların ve önyargıların yıkılmasına izin verir. Sabit sınırlar bölgeselleştirme mekanizmalarına direniş gösterir, sosyal süreçlerin revizyonunu engeller ve sosyo-mekansal hassasiyetlerin durgunlaşması sonuçlarını doğurur. Bu araştırma, bölgecilik ve tecridin araştırılarak sınırların sosyo-mekansal ilişkiler üzerindeki etkilerini anlamayı amaçlar. Amaç, önce yaygın ve ilişkili sınır tanımlarını mekansal bir enstrüman olarak altını çizmek ve kısaca sosyal ilişkiler üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Akabinde, bu araştırma sınırları politik enstrümanlar olarak ve kimlik ve bölgesellik üzerindeki etkisini incelemektedir. Son olarak araştırma, mekansal ve bölgesel süreçlerde sınırların etkisini, iki başkentin kentsel planlaması üzerine karşılaştırmalı bir inceleme ortaya koyarak açıklamayı hedefliyor.
Yenileşmenin uygulandığı kentsel sit alanlarında turizm yatırımlarının önemi

19. yy. dan itibaren batılılaşma etkisinde gelişen kentlerimiz 1950'li yıllarla birlikte kırdan kente göç hareketlerinin sonucu olan hızlı bir değişim sürecine girmiştir. Bu değişim kentleri hem fiziksel mekan oluşumu, hem de sosyal yapı bağlamında değiştirmiş, kent merkezlerinde 'slum' olarak tabir edilen terk edilmiş bölgeler meydana gelmiştir. Ülkemizde göç hareketlerinin ağırlıklı olarak varış noktası olma özelliğini taşıyan İstanbul metropolü, bu süreçten en çok zarar gören ve halen görmekte olan kent niteliğindedir. Batı ülkelerinde sanayileşme sürecinin beraberinde getirdiği kentsel sorunları çözmek amacıyla geliştirilen önemli yöntemlerden biri 'kentsel yenileme' olgusudur. Başlangıçta sadece bir fiziksel yenileme anlamını karşılayan bu kavram, tarihsel süreç içinde kapsamı ve anlamı bakımından birçok farklı evreden geçmişştir. Günümüzde ise konunun fiziksel boyutunun yanında sosyal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla ele alınması, 'yenileşme' olgusu olarak ifade bulmuştur. 1980'li yıllardan sonra etkisini daha yoğun olarak hissettirmeye başlayan küreselleşme ve bunun sonucunda ortaya çıkan taleplerden birisi olan turizm yatırımları, kentlerdeki yenileşme süreçlerini hızlandırmış ve farklı açılımlar kazandırmıştır. Hem uluslararası bir dünya kenti olma çabaları hem de ulusal düzeyde pek çok kenti etkileyen bir metropol olmanın sıkıntılarını yaşayan İstanbul kenti, tarihsel kimliğini korumakta ve optimum kullanım sağlamakta zorlanmaktadır. Tarihi kent merkezinde, yapı stokunun verimsiz kullanımından ve teknik yetersizliklerden doğan sorunlar yaşanmaktadır. Küresel taleplerin mekansal gelişim üzerinde yönlendirici etki niteliği taşıdığı İstanbul metropoliten alanında ve özellikle tarihsel dokuda, turizm sektörü fiziksel, sosyal ve ekonomik iyileşme sağlanması bakımından önemli bir tetikleyici unsur olmaktadır. Tarihsel mekanlardaki tahribat, kentlerin gelişiminde önemli bir rol üstlenen turizm sektörü açısından da olumsuz bir durum yaratmaktadır. Kentsel yenileşme ile sağlanan sosyal ve fiziksel iyileşme, tarihsel kimliği koruyarak küresel düzlemde önemli turizm potansiyeli yaratmak hususunda önemli bir araçtır. Ülkesel koşullar çerçevesinde, dünyadaki gelişmeleri de takip ederek kentsel yenileşmeyi merkez alan bir yaklaşım, İstanbul metropolünde tarihsel dokuları yeniden canlandırılabilir. Tarihi dokuların kentsel yaşama geri kazandırılması, sosyo-ekonomik açıdan artı değer anlamı taşıyacaktır. Bu süreç sağlıklı yönetildiği durumda, kentin gelişmesine katkı koyarken, turizm açısından oluşan küresel talepleri karşılayabilecek olanaklar yaratacaktır.
Avrupa yeşil başkenti seçilme kriterlerine yönelik limit değerlerin belirlenmesi

Dünya nüfusunun hızla büyümesi ve kentleşme oranının artması; doğal kaynakların hızla tükenmesi ve iklim değişikliği gibi önemli problemlere yol açmaktadır. Dolayısıyla mevcut şehirleşme anlayışının ve kent formlarının yeniden gözden geçirilmesi ve doğa dostu yaklaşımların benimsenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaç 'Sürdürülebilir Şehirler' kavramını doğurmuştur. Bu çalışma ile öncelikle; yeşil şehir, sağlıklı şehir, eko şehir gibi sürdürülebilir şehirler için kullanılan farklı terimler ele alınarak tartışılmıştır. Daha sonra, 2010 yılında Avrupa Komisyonu tarafından ödüllendirme süreci başlatılan 'Avrupa'nın Yeşil Başkentleri' ne odaklanılmıştır. Bu kapsamda, Avrupa Yeşil Başkenti seçim kriterleri, başvuru ve değerlendirme kriterleri özetlenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise 2010- 2018 yılları arasındaki Avrupa'nın Yeşil şehirleri: sırasıyla Stockholm (İsveç-2010), Hamburg (Almanya-2011), Vitoria-Gasteiz (İspanya-2012), Nantes (Fransa-2013), Kopenhag (Hollanda-2014), Bristol (İngiltere-2015), Ljubljana (Slovenya-2016), Essen (Almanya-2017) ve Nijmegen (Hollanda-2018) şehirleri seçim kriterleri, şehirlerin benzersiz özellikleri, şehirlerin yerel karakteristiklerinin nasıl öne sürülüp aday gösterildikleri kapsamında ele alınmıştır. Metodoloji olarak söz konusu şehirlerin her birinin, güncel durumlarına ilişkin: yayınlar, literatür ve ilgili web-sayfaları, onların benzersiz yönleri, çevre koruma önlemleri, atık ve su yönetimi stratejileri, enerji verimliliği politikaları ve ilgili kriterler incelenmiş; değerlendirilmiş ve şehirlerin özelliklerine göre karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu verilere dayanarak, ülkemiz özelinde Avrupa Yeşil Başkenti ödülüne müracaat edebilmek için yerine getirilmesi gereken minimum standartlar ortaya konmuştur.
XXI. yüzyılda kent, ekoloji ve tasarım ilişkisini expo ve festivaller üzerinden okumak

Uluslararası organizasyonlar olarak expo ve festivaller küresel boyutlu ekolojik meselelerin tartışılmasına fırsat tanımaktadır. Farklı ülkelerde farklı temalar özelinde düzenlenen bu etkinlikler, kent, ekoloji ve tasarım ilişkisi hakkında söylem ve içerik üretmekte olup bunların çözümlenmesi gelecek için ipuçlarını ortaya çıkarma potansiyeli barındırmaktadır. Bu çalışma ile XXI. yüzyılda düzenlenen expo ve festivallerin tasarım ortamını nasıl şekillendirdiğini anlayarak bu tip organizasyonların tasarım dünyasını içerik ve söylem bağlamında nereye yönlendirdiğini görmek amaçlanmıştır. Bu amaçla ilerleyen çalışmanın ilk bölümünde konuya giriş yapılarak tezin amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. İçerik analizi yöntemine başvurulan çalışma veri toplama, veri analizi ve veri yorumlama olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İkinci bölümde yer alan veri toplama aşamasında çalışmaya dahil olan organizasyonlara ilişkin literatür taraması yapılmış, içerik analizinde kullanılan veri seti oluşturulmuştur. Bu veri setinde 2000- 2018 yılları arasında düzenlenen ve mimari-kent-peyzaj ara kesitinde ürünler veren expo ve festivallere ait metinler yer almaktadır. Tezin üçüncü bölümünde veri analizi yapılmış, veri setinin incelenmesi ile ortaya çıkan kavramlar yoluyla 36 kod belirlenmiştir. Bu kodlar gelecek öngörüleri, ekolojik kaygılar, insan ve doğa ilişkisi şeklinde 3 kategoriye ayrılarak gruplanmıştır. Değerlendirme yapmayı kolaylaştırmak adına kategorilerin her biri için 3 adet olmak üzere toplam 9 alt kategori oluşturulmuştur. Kodlama ile veri setinin çözümlenmesinin ardından üçüncü bölümün devamında dönemlere ve bölgelere göre değerlendirmenin yapıldığı veri yorumlama aşamasına geçilmiştir. 2000- 2018 dönemini oluşturan 19 yıl her biri beş yılı kapsayan 4 alt döneme ayrılmış ve bu alt dönemler çalışma kapsamında incelenmiştir. Expo ve festivallere katılan ve ev sahipliği yapan ülkeler ise 13 bölgeye ayrılarak XXI. yüzyılda kent, ekoloji ve tasarım ilişkisi çerçevesinde irdelenmiştir. Ülkelere ve bölgelere yapılan değerlendirme ile ulaşılan sonuçlar söylem üretme gücüne sahip olan ülke profilinin XXI. yüzyıl içerisinde değiştiğini ve Doğu Asya'nın adından söz ettirmeye başladığını göstermektedir. Uluslararası ölçekli işbirliği ve koordinasyon sağlamanın gerekliliği incelenen organizasyonlarda okunmaktadır. Dünya genelinde üzerinde durulan ekolojik problemlerin yarattığı küresel kaygılar gelecek öngörülerini şekillendirmektedir. Bu çalışma ile saptandığı üzere, geleceğe ve gezegene yeni bir biçim vermek üzere çözüm odaklı olarak işbirliğini ve bilgi alışverişini içeren keşfetmeye yönelik ve kapsayıcı çalışmalar XXI. yüzyılın gerektirdiği başlıca unsurlardandır.
Yabancı sermaye şirketlerinin Türkiye'de gelişimi: En büyük 175 yabancı sermaye yatırımı örneğinde inceleme

Türkiye'ye yabancı sermayenin gelişi Tanzimat dönemine rastlar. Bu dönemde Kapitülasyonlarla elde ettikleri imtiyazlar, yabancı sermayenin Anadolu ' da etkin olmasına neden olmuştur. Cumhuriyet'in ilanı ile yabancı sermaye elinde olan bazı faaliyetler millileştirilmiştir. Bu dönemde yabancı sermayeye karşı bir tutum gösterilmedi ise de Kapitülasyonlarla elde ettikleri hakların devam etmeyeceğini anlayan yatırımcıların kararlarında bir tereddüt hissedilmektedir. Yabancı sermaye yatırımlarını düzenlemek amacı ile bazı kanunların çıkarılması bu döneme rastlar. 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu ve daha sonra bu kanunun bazı maddelerini değiştirmek amacı ile yeni mevzuatlar düzenlenmiştir. Halen yabancı sermaye yatırımları bu kanunlarla düzenlenmektedir. 1990 ' lı yılların başından beri; Türkiye'nin içinde bulunduğu düzensiz politik ve ekonomik koşullan, yabancı sermayeli şirketlerin yatırım açısından Türkiye'ye olumsuz bakmalarına neden olmuştur, özellikle bu dönemde Doğu Bloku ülkelerinin atak özelleştirme programları yabancı yatırımcıyı bu ülkelere yönlendirmiştir. Yine bu zamana denk gelen Türkiye'nin Gümrük Birliği'ndeki belirsiz durumu yabancı yatırımcıyı iyice ürkütmüştür. 1996 yılı Eylül ayı sonu itibarı ile halen Türkiye ' de 3.463 adet yabancı sermayeli firmanın bulunduğu saptanmıştır. Elde edilen verilere dayanarak Türkiye ' de faaliyette bulunan en büyük 175 yabancı yatırımcı incelenmiş ve bunun sonucunda şu karara varılmıştır; bu firmaların toplam sermayesi 84,0 trilyon Türk Lirası'na ulaşmaktadır. Bu firmaların yaptığı yatırımların beşte biri otomotiv sektörüne aittir. Daha sonra ise sırası ile bankacılık, ticaret, gıda, lastik ve demir çelik sanayi gelmektedir. Bu yatırımlar ülkelere göre incelendiğinde ilk sırada birden fazla ülkenin oluşturduğu firmaların geldiği görülür, ikinci ve üçüncü sırada Fransa ve Almanya gelmektedir.
Kent içi ulaşımda diğer toplu taşıma sistemlerinin hafifraylı sistemler ile entegrasyonu: Samsun örneği

Son yıllarda artan kentsel nüfus sonucunda, kentsel alanlar giderek yayılarak genişlemeyebaşlamış ve bu durum birçok soruna da beraberinde getirmiştir. Kentsel nüfusun artması ile birlikte kentlerde trafikte aktif kullanılan otomobil sayısı da artış göstermiş, bu durum trafik sorunlarına yol açmıştır. Özel taşıt kullanımına bağlı yaşanan sorunların önüne geçilmesi ancak kentlerde toplu taşıma kullanımının yaygınlaştırılması ile mümkün olabilmektedir. Yapılan çalışma ile; kentlerdemevcutta hizmet veren toplu taşıma sistemlerine HRS'lerin dahil edilmesinin ardından, diğer toplu taşıma sistemlerinin analiz edilerek belirlenen önem sırasına göre HRS ile hat bütünleşmesi ve zaman tarifesi başta olmak üzere entegrasyon kavramı incelenmiş, tüm toplu taşıma sistemlerininsistematik bir şekilde işletilmesine dair yapılması gereken uygulanabilir çözümler ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan yöntemler; literatür taraması, yerinde yapılan tespitler, toplu taşıma işleticileri ile yapılan görüşmeler, toparlanan tüm verilerin toplu taşıma entegrasyonukapsamında ÇKKV sistemlerinden 'PROMETHEE' yöntemi kullanılarak değerlendirilmesi olarak sıralanabilir. Yapılan çalışmalar neticesinde elde edilen tüm veriler değerlendirilerek Samsunkentinde toplu ulaşım sistemlerinin mevcut durumu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak sistemler arası uygulanabilir bir entegrasyon sistemi sağlanabilmesi için bir takım öneriler getirilmiştir.
The relationship between urban plan hierarchy and urban transportation master plan. the case of Ankara, İzmir and Bursa

Planlama gelecekte istenilen hedeflere ulaşmak için sistematik eylem programlarını hazırlama süreci olarak tanımlanmaktadır. Kentsel planlar, kentlerin makro yapı gelişimini, nüfusunu, ulaşımını ve politikalarını yansıtan mekansal planlama türleridir. Ulaşım ise planlamanın ayrılmaz bir parçasıdır. Ulaşım planlaması kentsel alanlardaki gelişimler doğrultusunda gelecekteki ulaşım ihtiyaçlarını saptamak için yapılmaktadır. Bir ulaşım planlaması yöntemi olarak Türkiye'deki Belediyeler tarafından kentsel ulaşım ana planları hazırlanmaktadır. Kentsel ulaşım ana planının amacı kentse dair uzun vadeli talep tahminler yaparak, öneriler geliştirmektir. Ayrıca, ulaşım ile ilgili mevcut durumu analiz eden ulaşım ana planları, kentteki darboğazları tespit eder ve 15 yıl içinde şehirlerin trafik problemini çözebilmek için öneriler getirir. Bu bağlamda, mevcut durumda kentsel plan hiyerarşisi ile kentsel ulaşım ana planı arasındaki ilişkiyi belirlemek ve hangi noktalarda özdeşleştiklerini ve birbirlerini nerede etkilediklerini belirlemek tezin amacıdır. Mekansal planlar kentsel ulaşım ana planları hazırlanırken altlık olarak kullanılmaktadır. Bu durumu açıklayabilmek için, Ankara, İzmir ve Bursa illeri örnek olarak seçilmiştir. Bu illerin ulaşım ana planları son yıllarda Belediyeler tarafından hazırlanan en güncel ulaşım ana planları arasındadır. Ayrıca, nüfus açısından Türkiye'nin en kalabalık ilk 4 ili sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa'dır. Ancak İstanbul, kentsel ulaşım ana planı konusunda diğer illerden farklı çalışmalar yürütülmekte olduğu ve güncel bir çalışması olmaması sebebiyle örnek çalışma olarak seçilmemiştir. Bu nedenle, Türkiye'nin ikinci üçüncü ve dördüncü en büyük illeri örnek çalışma olarak seçilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, iki aşamalı bir yöntem kullanılmıştır. İlk olarak, ulaşım ana planı sürecini daha iyi anlayabilmek için görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler kentsel ulaşım ana planı sürecinin katılımcıları olan uzman paydaşlar ile gerçekleştirilmiştir. İkinci aşama olarak ise Ankara, İzmir ve Bursa İllerinin kentsel ulaşım ana planları incelenmiştir. Ayrıca, ulaşım ana planında altlık olarak kullanılan mekansal planları ve bu planların ulaşım ana planları ile olan ilişkisi ayrıntılandırılmıştır.
Kentsel dönüşüme yüklenen anlamlar: Burdur örneği

Kentler aslında dinamik sistemler bütünüdür ve sürekli değişim-dönüşüm baskısı altındadır. Bu değişim-dönüşümü gündemde tutan sürekli nüfus artışı, ekonomik gelişmeler, yapı stoğunun eskimesi ve performanslarının düşmesi, deprem gibi büyük kayıpların yaşanmasıyla ilgili nedenlerin varlığı kentlerin önünde çözümü öyle kolay olmayan sorunları doğurur. Çünkü bir yandan dönüşüm baskısı yaşayan kentler diğer yandan bu dönüşüme karşı direnç gösteren koşulları da bünyesinde barındırmaktadır. Bu koşullar mülkiyet dokusundaki çok sahiplilik, yapı ömürlerindeki çok yıllılık, başkaca alanlarda daha önce yaşanan dönüşüm uygulamalarındaki dışlanma, herhangi bir nedenle imar haklarının kısıtlı hale gelmesi olarak sıralanabilir. Ülke nüfusumuzun %77 oranında il ve ilçe merkezlerinde yaşıyor olması aslında dönüşüm baskısı ve bu baskıya karşı oluşan dirençler ile her bir kentimizin/ kentlimizin karşılaştığını göstermektedir. Avrupa'da yaşanan süreç ile birlikte ülkemizdeki kentsel dönüşüm süreçleri ayrı başlıklar altında değerlendirilmiştir. Sonrasında yeni yüzyılda kentleşme politikalarımızı belirleyen merkezi veya yerel yönetim mekanizmalarının bu sorunların çözümünde ve her fırsatta ortaya koydukları 'kentsel dönüşüm' söylemleri altında kentsel rant, kentsel / kentli hakları ve deprem ile kentsel dönüşüm ilişkisi hep gündemde tutulurken aslında bu söylemlerin kavramsal açıklamaları ve mekansal ilişkileri irdelenerek dönüşüm projelerinin uygulanabilirliği için son dönem yenilikçi modeller açıklanmıştır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun ile birlikte uygulama alanı yaygınlaştırılmaya çalışılan kentsel dönüşüm 'rantsal değil yerinde dönüşüm', 'daha yaşanabilir çevre için kentsel dönüşüm' ve 'afet riski altında olan alanlarımızı kurtaralım kentsel dönüşüme sahip çıkalım' söylemleri ile gündeminde sürekli kalmaya başlamıştır. bu çalışma ile kentsel dönüşüme yüklenen anlamlar örnek alan incelemesi yapılarak araştırılmıştır. Orta büyüklükte kent örneği olarak incelemeye konu edilen ve 6306 sayılı Kanun ile riskli alan ilanı yapılan Burdur Karasenir, Tepe ve Sinan mahallelerinde yaşayanlarca kentsel dönüşüm ve dönüşüme ilişkin söylemlere yüklenen anlamlar yapılan anket çalışmaları ile istatiksel anlamlılık açısından ele alınmıştır. Kentsel dönüşüme ilişkin bu söylemlerin yarattığı iki farklı algı görülmüştür. Bunlar dönüşümün rant için yapıldığı algısı diğeri ise dönüşümüm yaşam alanlarından uzaklaştırılmasına neden olacağı algısıdır. Dönüşüm uygulamasından beklenenin rant olmadığı ve halkın uygulama sonrası yerinden edilmeyeceklerini anlatan 'rantsal değil yerinde dönüşüm' içerikli söylemin, alanda yaşayanlarca algılanan olumsuz etkisinin ortadan kaldırmak ve dönüşüme ilişkin destek ve katılımın artmasını sağlamak amacıyla önerilen dönüşüm modeli ile çalışma sonlandırılmıştır.
Smart and sustainable urban districts: Assessment systems and case studies

Akıllı kent konsepti pek çok ülkede sürdürülebilirlik, ve bilişim teknolojilerinin birlikte yorumlandığı geçmişş on yılda önem kazanmış bir kentsel planlama mekanizmasıdır. Bu çalışmanın temel amacı akıllı kentlerle ilgili anahtar performans göstergelerinin derinlemesine analizi, ve bunların kentsel çevrelere uygulanabilirliğidir. Akıllı kent konseptinin oldukça geniş ve bir anlamda belirsiz sınırlara sahip olması, ayrıca mimari, kentsel planlama, yazılım mühendisliği ve buna benzer pek çok disiplinin gerektirdiği bileşenlere sahip olması sabeplerinden ötürü bu çalışma kentsel bağlamda akıllılığın göstergelerine karar vermek için dünya çapındaki vaka çalışmalarını incelemiştir. Bahsedilen faktörlerin bütünleşmesi mimari bağlamda eksiktir. Akıllı kentler için var olan sistemler ve kentsel sürdürülebilir çevreler için tasarlanmış değerlendirme şemaları bir araya getirilerek analiz edilmiştir. Literatürden elde edilen akıllı kent değerlendirme göstergeleri şematize edilerek farklı kıtalardan üç önemli akıllı kent olan Malmö, Soul, ve Curitiba kentleri örnek olarak incelenmiş ve bu tabloya göre değerlendirilmiştir. Türkiye'den kendi içinde yeterli bir yerleşim örneği olan Orta Doğu Teknik Üniversitesi Ankara kampüsü bir vaka çalışması olarak değerlendirilmiş, akıllılaşma süreci için gerekli önlemler önerilmiştir.
İstanbul şehir hatlarının gemi ve hat analizi

İstanbul'da toplu taşıma 13 milyondan fazla nüfusa çeşitli raylı sistemler, otobüs ağları, füniküler ve deniz araçlarıyla toplu taşıma hizmeti veren sistemlerdir. Üç tarafı denizlerle kaplı ve şehri ikiye bölen bir boğaza sahip olan İstanbul için deniz ulaşımı çok önemli bir yere sahiptir. Tanzimat döneminde ulaşım imkanlarının artmasıyla İstanbul'daki yerleşim boğaza doğru yayılmaya başlamıştır ve bu durum deniz ulaşımı kullanımının yayılmasına sebep olmuştur. İstanbul'da deniz ulaşımını sağlayan birçok kuruluş vardır. Bunlar İstanbul Şehir Hatları, İstanbul Deniz Otobüsleri, Turyol, Dentur, Mavi Marmara ve Deniz Taksi'dir. Bu çalışmada kuruluşlar arasında en köklü geçmişşe sahip olan İstanbul Şehir Hatları ele alınmıştır. İstanbul'daki ulaşım ağlarının, özellikle Marmaray ve Metrobüs ile, genişlemesi ve deniz ulaşımında özel sektörün etkisiyle rekabetin artması İstanbul Şehir Hatları'nın yolcu sayısında ciddi bir düşüşe neden olmuştur. 2010 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlanan İstanbul Şehir Hatları A. Ş, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin zarar eden tek şirketi olarak göze çarpmaktadır. Bu zararı incelemek için İstanbul Şehir Hatları Planlama Birimi ile fikir alışverişinde bulunulmuştur ve incelenmek üzere merkez hatlar arasında bulunan Eminönü-Kadıköy, Kadıköy-Karaköy ve Eminönü-Üsküdar hatları seçilmiştir. Bu hatlarda uygulanan seferlerdeki doluluk oranlarının çok düşük, gemi işletim maliyetlerinin ise çok yüksek çıkması sonucunda mevcut sistemde değişiklik yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, düşük doluluk oranlı ve yüksek işletim maliyetli mevcut sistemin yerine 3 farklı senaryo ile daha düşük kapasiteli ve düşük operasyon maliyetli yeni yolcu gemileri ile hatlardaki seferlerin gerçekleştirilmesi önerilmiştir. Böylece, yolcu başına gemi işletim maliyetleri düşecek ve yapılan seferler daha karlı bir şekilde gerçekleştirilecektir. Ayrıca, İstanbul Şehir Hatları filosuna ait gemiler yüksek kapasiteleri dışında gemi ömürlerini de doldurmuştur. Efektif kullanım ömürlerini dolduran yaşlı gemiler yüksek operasyon maliyetleri ile de seferlerdeki yolcu başına düşen maliyeti arttırmaktadır. Önerilen 3 senaryoda mevcut sistemdeki yüksek maliyetli eski gemilerin yerine gelecek gemiler, toplam işletim maliyetlerinde ciddi bir azalma ile, ilk yatırım maliyetini ortalama 2 senede amorti etmektedir. İlk yatırım maliyetinin geri dönüş süresinin çok düşük olması yeni senaryoların uygulanabilirliğini de arttırmaktadır.