Aşık Günay Yıldız'ın hikayelerinin epizot ve motiflerinin incelenmesi

Halk kültürümüzün önemli bir kolu olan halk hikayelerimiz, eski destan geleneğinin günümüze kadar gelen uzantısıdır. Halk hikayelerinin konuları genel olarak aşık kahramanların hayatı ve maceralarıdır. Halk hikayelerinde türkü ve anlatım iç içedir. Bir kısmının konusu tamamen aşka bağlı lirik ürünlerdir. Bazıları ise Dede Korkut ve Köroğlu gibi kahramanlık teminin ağır bastığı epik destani hikayelerdir. Kars ilimiz, aşıklar ve aşıklık geleneği bakımından önemli bir bölgedir. Aşık Günay Yıldız bu bölgede yetişen günümüz aşıklarındandır. Günümüzde halk hikayeciliği geleneğini ve babası Aşık Murat Karahan Yıldız'dan öğrendiği aşıklık geleneğini başarıyla sürdürmektedir. Bu çalışmada Günay Yıldız'ın kendi tasnifi olan Çoban Mirzehan Hikayesi, Avcı Mustafa ile Şahnizer Sultan Hikayesi ve Yetim Abdullah Hikayeleri ile diğer halk hikayelerinin ortak motif yapısını inceledik. Aşık Günay bu tasniflerinde türkü ve anlatımı iç içe olarak kullanmıştır. Bu çalışmada halk edebiyatının genel özellikleri, tarihi gelişimi, motif kavramı; halk hikayesi tanımı, özellikleri, tasnifi ve inceleme yöntemlerinden bahsedilecektir. Daha sonra Aşık Günay Yıldız'ın aile çevresi, yetiştiği ortam, çocukluk, gençlik ve eğitim hayatı, sosyal ve kültürel çevresi kendi ifadeleri ile yazılacaktır. Günay Yıldız'ın kaleme aldığı Çoban Mirzehan Hikayesi, Avcı Mustafa ile Şahnizer Sultan Hikayesi ve Yetim Abdullah Hikayeleri epizot ve motiflerine göre incelenecektir. Aşık Günay Yıldız'ın hikayeleri ile epizot ve motif olarak karşılaştırmada kullanılan halk hikayelerinin analizi, kahramanların doğumları ve aileleri, kahramanların aşık olmaları, kahramanların sevgililerini bulmak için seyahate çıkmaları, kahramanları engelleyen kişi ve unsurlar, kahramanlara yardım eden kişiler ve konuşmalar ve sonuç başlıkları altında analizi yapılacaktır. Bu halk hikayeleri Yaralı Mahmut, Latif Şah, Kirmanşah, Eşref Bey, Salman Bey ve Turnatel Hanım, Sevdakar Şah ile Gülenaz Sultan, Adil Şah, Melikşah ve Güllü Han, Nedim Şah, Varaka ile Gülşah, Bey Böyrek, Hurşit ile Mahımihri, Şah İsmail, Derdiyok ile Zülfisiyah, Elif ile Mahmut, Ülfetin, Arzu ile Kanber, Asuman ile Zeycan, Aşık Garip, Tufarganlı Aşık Abbas ile Gülgez Peri Hikayesi, Ercişli Emrah ile Selvihan, Kerem ile Aslı, Tahir ile Zühre, Ali İzzet, Karacaoğlan, Gül ile Aşık Şir, Kaçak Nebi, Hatem-i Tai, Ebalı Sinan Ebilharis, Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Yusuf ile Züleyha, Zaloğlu Rüstem, Hikaye-yi Mahmut Gaznevi ve Razınihan ile Mahfiruze. Günay Yıldız'a ait Çoban Mirzehan, Avcı Mustafa ile Şahnizer Sultan ve Yetim Abdullah ile Selvinaz Sultan hikayeleriyle diğer hikayelerdeki ortak motifleri incelediğimizde sırasıyla şu motifler tespit edildi: Çobanlık, avcılık, evlilik, evlenme adetleri, aşık olma, ilk görüşte aşık olma, aşk hastalığı, zengin adamlar, sihir, rüya, bade içme, rüya aleminde aşk, yardımcı derviş, çocuklara ad verme, şans ve kaderin değişmesi, yardımcı kadın, yardımcı adam, hile yoluyla aldatma, hile yoluyla aldatma, dua, formalistik sayılar, duyguların şiirle ifade edilmesi, hak aşığı, baba ana ve oğul ve çeşitli kardeşlikler, hapsederek cezalandırma, pir, hızır, harami, gurbete gidiş, baştan geçeni anlatma, düğün merasimi ve at motifi. Bunlardan özellikle rüya, bade içme, aşk, ilk görüşte aşık olma, gurbete gidiş ve dönüş, harami, pir, derviş, çocuklara ad koyma ve düğün merasimi motifleri tüm hikayelerde karşımıza çıkmaktadır.