turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Maslahata uygunluk ilkesi çerçevesinde Cumhuriyet savcısının takdir yetkisi

Bu çalışmanın konusu, Türk hukukunda maslahata uygunluk ilkesi çerçevesinde Cumhuriyet savcısının kamu davasını açmada takdir yetkisi ile bunun uygulanmasında ortaya çıkan problemlerin incelenmesi ve çözüm yollarının araştırılmasıdır. Son zamanlara kadar Türk hukukuna yabancı olan maslahata uygunluk ilkesi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu olarak anılan hukuki düzenlemelerin 2005 yılında yürürlüğe girmeleriyle birlikte hukukumuza girmiştir. Maslahata uygunluk ilkesi ve bunun kabulünün sonuçlarından biri olan Cumhuriyet savcısının kamu davasını açmada takdir yetkisi, Türk hukukunda, yukarıda zikredilen kanunlarda değişiklik öngören 5560 sayılı Kanunun 2006 yılında kabulüyle beraber güncel halini almışlardır. Bu çalışmada, öncelikle kamu davasının açılması hususundaki ilkeler, kovuşturma mecburiyeti ve maslahata uygunluk ilkeleri, bunların mukayeseli hukuktaki durumları izah edilmiş, ardından Cumhuriyet savcısına kamu davasını açmada takdir yetkisi verilen haller açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın hedefi, Türk hukukunda, soruşturma safhası sonunda toplanan delillerin suç işlendiğine dair yeterli şüphe oluşturmasına rağmen, kamu davasının açılmasında Cumhuriyet savcısına takdir yetkisi verilen haller olan, Cumhuriyet savcısının kamu davasını açmada takdir yetkisi ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumlarının uygulamadaneredeyse hiç işletilmemesinin sebepleri ve bu problemin nasıl çözülmesi gerektiğinin açıklanmasına gayret etmektir. Veri toplama metodları olarak, literatür taraması ve yarı yapılandırılmış derinlik mülakatları kullanılmıştır.
İşletim sistemlerinin adli bilişim açısından incelenmesi

Adli bilişim, gerek ülkemiz gerekse de diğer ülkeler için gelişimini tamamlamış bir disiplin değildir. Adaletin gerçekleşmesi amacına hizmet eden bu bilim dalı, teknik gelişmelere bağlı olarak kendini yenilemekte ve değişen ihtiyaçlara cevap aramaktadır. Yapılan çalışmada, bilişim suçlarının artış gösterdiği ve adli bilişim'e ihtiyacın arttığı günümüzde, adli bilişim süreci bir bütün olarak ele alınmış ve farklı işletim sistemlerinin sürece etkisinin belirlenilmesine çalışılmıştır. Çalışmanın amacı ve mülakat yönteminin özelliklerine uygun olarak adli bilişim alanında en az 4 yıllık tecrübesi toplam 15 kişi ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Ankara Adliyesinde devam etmekte olan davalarda bulunan bilirkişi raporları ile yerli ve yabancı kaynaklar teknik açıdan incelenmiştir. İnceleme sonucunda, adli bilişim alanında yapılan çalışmaların ticari kaygı veya alışkanlıklar gereği belli bir cihaz, yazılım veya işletim sistemine göre hazırlandığı görülmüştür. Bu sebeple elektronik delil elde etme konusunda akademik düzeyde çalışmalar yapılması; panel, oturum, çalıştay ve seminer düzenlenmesinin faydalı olacağı anlaşılmaktadır. Çalışmada işletim sistemleri arasında benzerlik ve farklılıkların tespiti ile adli bilişim çalışmalarına etkisi 9 alt başlık altında incelenmiştir. Ayrıca işletim sistemleri bağlamında adli bilişim uzmanları ve adli bilişim raporları hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Yapılan çalışma ile standart bir adli bilişim sürecinin bulunmadığı, incelenen bilgisayar medyasına göre farklı uzmanlık bilgilerine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple adli bilişim uzmanlarının bilgi seviyelerini arttırması ve bu bilginin hazırlanan raporlara yansıtması beklenilmektedir.
Uluslararası hukukta zarar giderimi ve ermeni talepleri

1915 Olayları son yıllarda Ermeni tezini savunan yazarlar tarafından daha fazla dile getirilmeye başlanmıştır. Ermeni tarafı 1915 olayları ile ilgili olarak soykırım suçunun hukuki anlamda gerçekleşip gerçekleşmediğini tartışma konusu yapmadan bir dizi talepte bulunmaktadır. Bu kapsamda Mart 2015'te yayınlanan 'Adaletli Çözüm: Ermeni Soykırımı'nın Giderimleri' adlı raporda soykırım suçunun tanınmasını, toprak/arazi ve tazminat taleplerini dile getirmişlerdir. Ancak bu taleplerini hukuki zeminden uzak tutarak siyasi bir baskı aracı olarak kullanmaktadırlar. Hukuki alan Türkiye'nin en güçlü alan olması sebebiyle Ermeni tarafı konuyu hukuki zemine taşımamaktadır. Uluslararası hukukta zarar giderimi eski hale iade, maddi tazminat ve manevi tatmindir. Ermeni tarafının bu talepleri uluslararası hukukta geçerli kurallar çerçevesinde değerlendirildiğinde konunun hukuki zeminden uzak olduğu görülmekte ve siyasi bir argüman olmaktan ileriye gitmemektedir.
Kolluk tarafından yapılan yakalama ve gözaltına alma işlemlerinin avrupa insan hakları mahkemesi kararları ışığında incelenmesi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından Türkiye aleyhine verilmiş çok sayıda insan hakları ihlal kararları bulunmaktadır. Türkiye'nin Mahkeme kararları sonucunda yüksek miktarlarda tazminat ödemek zorunda kaldığı; önemli sayıda bekleyen başvuru dosyaları sonuçlandığında tazminat miktarlarının daha da artacağı ve Türkiye bütçesine önemli bir yük getireceği; uluslararası kamuoyunda insan hakları ihlallerinin yapıldığı bir ülke konumuna gelmesi; bu durumun uluslararası ilişkileri olumsuz yönde etkileyeceği değerlendirilmektedir. Türkiye en çok ihlal kararı verilen devlet konumundadır. Bu ihlal kararlarının büyük bölümünü adil yargılanma hakkı ile özgürlük ve güvenlik hakkı ihlalleri oluşturmaktadır. Kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakan yakalama ve gözaltına alma koruma tedbirlerinin kolluk tarafından uygulanırken yapılan hukuka aykırı fiiller nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ağırlıklı olarak özgürlük ve güvenlik hakkı ihlalini oluşturmakla birlikte birçok maddesinin ihlaline sebep olabilmektedir.
Özel görevli ağır ceza mahkemelerinin yapısı ve işleyişi

Devlet Güvenlik mahkemelerinin kaldırılmasından sonra 5271 sayılı CMK'nın 250 ila 252. maddelerinde düzenlenen özel görevli ağır ceza mahkemelerinin hukuki statüsü ve işleyişi ele alınmıştır. Öncelikle mahkeme kavramı aktarılmış ve bu mahkemelere duyulan ihtiyaç tarihsel süreciyle açıklanmış, hukuki statüleri ve Türk yargı sistemindeki yeri yabancı ülkelerdeki örnekleriyle ortaya konmuştur. Bu mahkemelerin, tabii hakim ilkesi, ihtisas mahkemesi niteliği ve olağanüstü yargı mercii olup olmadığı hususları incelenerek hukuka uygunlukları değerlendirilmiştirÖzel görevli ağır ceza mahkemelerinin yargı alanı yetki ve görev bakımından incelenmiş, görevi belirleyen temel unsur olan örgüt olgusu ve organize suç kavramı ulusalüstü boyutu ve yabancı ülkelerdeki karşılıklarıyla ele alınmıştır. Görev konusuna ilişkin uygulamada karşılaşılan sorunlar ve tartışmalı konulara yer verilmiştir. Bu mahkemelerdeki yargılama süreci üç bölüm halinde; soruşturma evresi, kovuşturma evresi ve kanun yolu evresi olarak, Devlet güvenlik mahkemeleri zamanındaki düzenlemelerle karşılaştırılıp, hatalı, eksik yönleri ve uygulamadaki yanlışlıklar ortaya konulmak suretiyle açıklanmıştır.
Uluslararası Ceza Mahkemesinin yargı yetkisine giren bir suç olarak Uluslararası Ceza Hukukunda saldırı suçu

Saldırı suçu uluslararası toplumu bir bütün olarak ilgilendiren en ciddi suçlardan biridir. Bu yüzden saldırı suçu, Uluslararası Ceza Mahkemesinin yargı yetkisine giren suçlardan biri olmuştur. Kampala'da gerçekleştirilen Birinci Gözden Geçirme Konferansında, Saldırı suçunun tanımı, unsurları ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin saldırı suçu üzerindeki yargı yetkisi taraf devletler tarafındanoybirliğiyle kabul edilmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi saldırı suçu üzerindeki yargı yetkisini ancak 01 Ocak 2017 tarihinden sonra taraf devletlerin üçte ikiçoğunluğu ile bir karar almasından ve değişikliklerin 30 taraf devlet tarafından onaylanması veya kabul edilmesinden bir yıl sonra işlenen suçlar üzerinde kullanabilecektir. Saldırı suçu bir devletin siyasi ve askeri eylemlerinietkili biçimde kontrol edebilme veya yönetebilme konumunda bulunan liderler tarafından işlenebilen 'özgü' bir suçtur. Saldırı suçunun oluşabilmesi için karakteri, ağırlığı ve boyutu itibarıyla Birleşmiş Milletler Şartı'nı açıkça ihlal eden bir saldırıfiilinin gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Failin, bu saldırı fiilini planlamış, hazırlamış, başlatmış veya icra etmiş olması gerekmektedir.
Teknik istihbarat faaliyeti olarak adi ve önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi

Tüm dünyada güvenlik ve istihbaratla görevli kurumlar ihtiyaç duydukları bilgiye ulaşmak ve görevlerini etkin bir şekilde yürütmek için iletişimin denetlenmesi gibi özel teknikler kullanmaktadır. Kişi hak ve özgürlüklerine müdahale anlamına gelen iletişimin denetlenmesi için yasal olarak altyapının hazırlanması hukuk devleti olmanın gereği ve anayasal bir zorunluluktur. Gelişmiş hukuk devleti olarak kabul edilen birçok devlette iletişimin adli ve önleme amaçlı denetimi hakkında uzun yıllardır yasal mevzuat bulunmaktadır. Ülkemizde de bu eksikliği doldurmak için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile belirlediği temel kriterleri esas alarak yapılan iki yasal düzenleme ile adli ve önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi yasal boyutuna kavuşmuştur. Farklı hukuki statülere sahip iki düzenleme de ortak olan kısım iletişimin denetiminin uygulayıcılarıdır. Bu da kişiler üzerinde tereddütlere sebep olmaktadır. İletişimin denetimi faaliyetlerini ve sürecini açıklığa kavuşturmak için bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada teknik istihbarat faaliyeti olarak adli ve önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi incelenmiştir. İncelemede öncelikle istihbarat kavramı, güvenlikle olan ilişkisi Türkiye'deki istihbaratla ilgili kurumlarının görev ve yetki alanları ortaya konulmuştur. Bu kurumlar tarafından iletişimin denetiminin uygulanması ve mukayeseli hukuktaki uygulamalar hakkında bilgi verilerek. Ülkemizde yürürlükte bulunan adli ve önleme amaçlı iletişimim denetimi mevzuatı ayrıntılı olarak incelenmiştir
Siber savaş ve Uluslararası Hukuk

1990 sonrası hızla gelişen ve tüm dünyayı saran internet teknolojileri, yarattığı fırsatlar yanında devletlerin ticari ve ulusal güvenliklerini her yönü ile tehdit etmeye başlamıştır. Günümüzde, bilgisayar, iletişim araçları ve internet gibi bilgi teknolojilerinin neredeyse tüm organizasyonlar ve devletler tarafından önemli derecede kullanılmaktadır. Siber uzay kavramı da yeni bir kelime olarak karşımıza çıkmıştır. Ancak bir bilgisayar terimi olmanın dışında siber uzayın açıkça belirlenmiş bir tanımı mevcut değildir. Estonya siber saldırısı, Gürcistan siber saldırısı, stuxnet solucanı ve tezimizde anlatılan diğer siber saldırı olaylarından anlaşılacağı üzere siber saldırılar gün geçtikçe daha karmaşık ve tehlikeli bir hal almaktadır. Günümüzde kimi ülkeler siber saldırı ve siber savaşı önemli stratejik savunma ve rakibe zarar verme yöntemi olarak görmektedirler. Şu ana kadar, siber savaş teriminin anlamı ve bu savaşı düzen altına alan kurallar konusunda fikir birliğine varılamamıştır. Uluslararası hukuk sisteminin, bu yeni savaş alanı ile ilgili düzenlemeler yapması gerekmektedir.
Doğu Akdeniz'de münhasır ekonomik bölge uyuşmazlığı; Türkiye

Türkiye'nin kuruluşundan itibaren en büyük sorunlarından biri Ege ve Doğu Akdeniz'deki deniz alanlarının belirlenmesi olmuştur. Ege'de Yunanistan ile Türkiye arasındaki uyuşmazlık, 1976 yılında yapılan Bern Anlaşmasıyla belirli bir oranda sonlanmıştır. Ancak Doğu Akdeniz'de son yıllarda yapılan araştırmalar sonucu petrol ve doğalgaz bulunduğunun açıklanması, bölgede kıyısı bulunan ve ekonomik olarak zor durumda bulunan Yunanistan ve GKRY'ni ortak hareket etmeye yönlendirmiştir. Yunanistan ve GKRY BMDHS'nin çeşitli maddelerini kendilerine göre yorumlayarak Türkiye'yi MEB konusunda Doğu Akdeniz'de Antalya açıklarına hapsetmek istemektedir. Yunanistan ve GKRY'nin bahse konu politikasının yanında bölgede kıyısı bulunan İsrail-Filistin, İsrail- Lübnan, Türkiye-Suriye, Türkiye-Mısır ve KKTC ve GKRY arasındaki sorunlar Doğu Akdeniz'deki MEB sınırlandırmasını taraflar arasında tırmanmaya açık ve uzun vadeli bir sorun haline getirmiştir. Çalışmamda uzun vadeli bir sorun haline gelen ve devletlerin ikili anlaşmalarla çözmek istedikleri MEB sorunun tam olarak çözülebilmesi için, sınırlandırmanın uluslararası hukuk kurallarına göre hakkaniyetli bir şekilde tüm devletlerin katılabileceği bir toplantıyla çözülmesi gerektiği, bu kapsamda dikkate alınması gereken ilkeler ve Türkiye'nin uluslararası hukuka göre muhtemel MEB sınırları belirlenmeye çalışılmıştır.
Uluslararası Ceza Mahkemesi ve terör suçları

Dünya tarihi birçok büyük savaş ve kanlı çatışmayla doludur. Günümüze yaklaşılırken, gelişen teknolojinin de etkisiyle çatışmalardaki kayıplar çok ciddi boyutlara ulaşmıştır. XX. yüzyılda meydana gelen iki büyük dünya savaşında milyonlarca insan hayatını kaybetmiş ve birçok insan büyük acılarla yüzleşmek zorunda kalmıştır. Bu acıların bir daha tekrarlanmasını istemeyen insanlık, uluslararası alanda atılacak bazı adımlarla, ileride meydana gelebilecek muhtemel sorunların yeni acılar doğurmasını engellemeye çalışmıştır. Birleşmiş Milletler, NATO gibi uluslararası güvenlik ve işbirliği organları kurulmuş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi gibi insan hakları metinleri oluşturulmuştur. Bu bağlamda, uluslararası toplumu derinden etkileyen en ciddi suçları yargılamakla görevli bir yargı organına ihtiyaç duyulmuş ve 1 Temmuz 2002'de Uluslararası Ceza Mahkemesi faaliyete geçmişştir. UCM'nin yargılamaya yetkili olduğu suçlar, soykırım, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve saldırı suçu olarak belirlenmiştir. Terör olayları günümüze yaklaşılırken artık çok ciddi kayıplara sebep olan ve uluslararası boyut kazanan suçlar olmuşlardır. Bunun en somut örneği 11 Eylül 2001 terör saldırılarıdır. Bu saldırılarda binlerce insan hayatını kaybetmiş çok daha fazlası yer alanmıştır. Terörün bu uluslararası boyutu ve sebep olduğu büyük kayıplar, bu suçun UCM yargı kapsamına alınması gerektiği fikrini doğurmuştur. UCM için hazırlık çalışmaları esnasında da gündeme gelen bu görüş, yeterli desteği bulamamıştır. Bu çalışmada, terör suçları ile UCM Roma Statüsü arasındaki ilişki incelenecek ve bu suçun UCM yargı kapsamına alınması ile ilgili değerlendirmelerde bulunulacaktır. Roma Statüsü'nün terör suçlarının yargılanması açısından özellik arz edecek bölümleri, örnek olaylardan da istifade ile derinlemesine incelenecektir.
Uluslararası Hukukta deniz haydutluğu yargılamaları ve yargı yetkisi

Denizde işlenen en eski suçlardan biri olan deniz haydutluğu uluslararası toplumun denizde adaleti sağlama gayretlerinin başından beri evrensel yargı yetkisine tabi olmuştur. Deniz haydutluğunun çağlar boyunca değişik şekillerde devam eden uzun soluklu varlığına rağmen, uluslararası hukukta kodifikasyon süreci Harvard Araştırma Grubunun 1932'deki çalışmalarıyla başlamış, 1958 Cenevre Açık Denizler Sözleşmesiyle devam etmiş ve yarım yüzyıl sonunda 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesiyle son bulmuştur. Uluslararası toplumun tarihi bir olgu olarak gördüğü deniz haydutluğu 21'inci yüzyılda denizde işlenen karmaşık bir suç olarak yeniden ortaya çıkmış, dünyanın en kritik deniz ticaret yollarından biri olan Somali açıklarındaki büyük artışla dünya gündeminin temel konularından biri haline gelmiştir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına istinaden NATO, AB ve CMF bünyesinde çok uluslu deniz kuvvetleri unsurları Somali açıklarında deniz haydutluğu ile mücadelede görevlendirilmiştir. Askeri harekat ile deniz haydutluğunun bastırılmasında önemli başarılar kazanılsa da yakalanan şüpheliler etkili bir hukuki çerçevenin yokluğunda çoğu olayda adalet karşısına çıkmadan serbest bırakılmış, bu durum 'yakala ve bırak' olarak anılan uygulamayı ortaya çıkarmıştır. Deniz haydutluğu şüphelilerinin yargılanmamaları deniz haydutluğu ile mücadele faaliyetlerini sekteye uğratan önemli bir sorun haline gelmiş, uluslararası toplumu soruna uygulanabilir çözümler aramaya sevk etmiştir. Bu tez ilk olarak uluslararası teamül hukukunda ve andlaşmalar hukukunda deniz haydutluğu tanımlarına yer vererek deniz haydutluğunun kodifikasyon sürecini ele almaktadır. Müteakiben BMDHS tanımı kapsamında suçun unsurları detaylı olarak incelenmekte, BMDHS ile belirlenen deniz yetki alanları açıklandıktan sonra bu deniz alanlarının hukuki rejimine yönelik bayrak devleti, kıyı devleti ve liman devleti yargı yetkisi ortaya koyulmaktadır. Daha sonra devletlerin ülke dışında yargı yetkisi tesis etmelerine imkan sağlayan yargı yetkisi ilkeleri ele alınarak deniz haydutluğu ile evrensellik ilkesi arasındaki yakın ilişki incelenmektedir. Uluslararası hukukta deniz haydutluğuna ilişkin hukuki çerçeveye yer verildikten sonra deniz haydutluğu yargılamalarında karşılaşılan sorunlar ve uluslararası toplumun sorunları gidermeye yönelik gayretleri ortaya koyulmakta, Somali örneğinde devletlerin bugüne kadar gerçekleştirdiği deniz haydutluğu yargılamaları incelenmektedir. Müteakiben uluslararası deniz haydutluğu mahkemesi dahil olmak üzere deniz haydutluğu şüphelilerinin etkili şekilde yargılanmalarına yönelik alternatifler ele alınmaktadır. Nihayet uluslararası insan hakları hukuku bağlamında deniz haydutluğu yargılamaları incelenmektedir.
Genel istihbarat-suç istihbaratı ayrımı: Türk Hukukunda suç istihbaratı

Bu çalışmada genel anlamıyla istihbarat ile suç istihbaratının ayrımı ve bu çerçevede Türk hukukunda suç istihbaratının yeri incelenmiştir. İncelemede öncelikle istihbarat kavramının genel çerçevesi çizilmiş ve temel nitelikleri ortaya koyulmuştur. Bu nitelikler suç istihbaratında da mevcut olup söz konusu temel nitelikler çerçevesinde istihbarat kavramının bir tanımlaması yapılmıştır. Suç istihbaratı kavramını doğrudan ilgilendiren suç kavramı genel hatları ile ifade edilmiştir. Genel anlamıyla istihbarat ile suç istihbaratı ayrımında önem arz eden adli ve idari kolluk ayrımı da çalışmada ifade edilmiştir. Suç istihbaratının tanımlanmasında önemli bir konu da istihbarat duvarıdır. İstihbarat duvarının mevcut olmasının temel hak ve hürriyetler açısından önemi ortaya koyulmuştur. Çeşitli ülkelerin kanunlarında ve uygulamalarında yerini bulan ve istihbarat birimlerinin sınırını ortaya koyan istihbarat duvarının anlamı ve suç istihbaratı ile ilişkisi ifade edilmiştir. Suç istihbaratı uygulama alanında bilinmeyen bir konu olmamakla birlikte tanım olarak üzerinde fikir birliği sağlanmamıştır. İncelemeler sonucunda elde edilen bilgiler çerçevesinde suç istihbaratı kavramsal olarak ortaya koyulmuş ve kısaca çeşitli ülkelerdeki uygulamalardan bahsedilmiştir. Bu bağlamda suç istihbaratı ile genel anlamıyla istihbaratın birbirinden ayrılması gerekliliği bunu temel hak ve hürriyetler açısından önemi açıklanmıştır. Son olarak Türk hukukunda ve öğretisinde istihbarat duvarının ve suç istihbaratının nerede olduğu incelenmiştir.
Türkiye'nin hava sahasının hukuksal statüsünün uluslararası hava hukuku ve Türkiye'nin dış sorunları çerçevesinde incelenmesi

Geniş anlamda ele alındığı zaman, hava hukuku, hava sahası ve ondan yararlanmayla ilgili bütün hukuk kurallarını içermektedir. Böylece, hava hukuku kavramı içine, kısaca havacılık adıyla anılan havada ulaşım ve ona bağlı ilişkileri inceleyen kurallardan başka, havadan ses ve elektrik dalgalarını aktaran telsiz, telgraf. telefon, radyo ve televizyon gibi her türlü iletişim ve haberleşme yöntemlerine ilişkin kurallar ile meteorolojiye ilişkin kuralların da girdiği görülmektedir. Buna karşılık, dar anlamında hava hukuku, yalnızca havacılık ile sınırlı hukuk dallarını kapsamaktadır. Havacılıkla ilgili kurallaşmalar 20. yüzyılda olmuştur. Uygulanan uluslararası hukukun havacılıkla ilgili temel kuralları 7 .12.1944'te imzalanan Şikago Andlaşmaları ile konulmuştur. Hava sahası, ulusal hava sahası ve uluslararası hava sahası olarak ikiye ayrılmaktadır. Ulusal hava sahası, bir devletin ülkesi üstündeki hava sahasını belirtmektedir. Bir devletin ulusal hava sahası dışında kalan hava sahası ise uluslararası hava sahasını oluşturmaktadır. Uygulanan uluslararası hukuka göre, bir devletin karasuları dışında kalan deniz alanları üstünde bulunan hava sahası, uluslararası hava sahasını oluşturmaktadır. Bu tez ile ulusal ve uluslararası hava sahalarının hukuki statüleri, uluslararası hukuk literatürü ve uluslararası anlaşmalar incelenerek ortaya konmuş, hava hukuku hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Son bölümde, Türkiye'nin dış sorunları kapsamında. Yunanistan ve Türkiye arasında Ege'de yaşanan hava sahası ve hava hukuku ile ilgili sorunlar ele alınmıştır. Anılan sorunların çıkış noktası, Yunanistan'ın ulusal hava sahası genişliğini 10 deniz m ile çıkarttığı 6 Eylül 1931 tarihli cumhurbaşkanlığı kararnamesi olmuştur. Bunun için seçilen zaman, yine Türk-Yunan ilişkilerinin en iyi olduğu bir tarih olmuş ve Başbakan ismet İnönü'nün Atina ziyaretinden hemen önceye rastlamıştır. Bununla birlikte Yunanistan bu genişletme işlemini Uluslararası Sivil Havacılık Örgütüne resmen ancak 1974'te duyurmuştur. Yunan ulusal hava sahası, uluslararası alanda ilk kez karasularının genişliğini aşan bir hava sahasıdır. Yunanistan, Türk uçaklarının sürekli olarak Yunan hava sahasını ihlal ettiğini söylerken, 6 millik karasularının üstünde kalan hava sütununun dış sınırı ile 10 mil arasındaki 4 millik hava sahasından söz etmektedir. Bu son bölümde, tarafların kendi bakış açılarından mevcut uluslararası hukuku nasıl değerlendirdikleri irdelenmiş. karasuları, hava sahası, FIR, SAR yetki sahası gibi sorunlarla ilgili hukuki altyapı araştırılarak sonuçlar ortaya konmuştur.
İstihbaratta muhbir kullanılmasının hukuki açıdan incelenmesi

Geçmişte olduğu gibi günümüzde de muhbir kullanımı, istihbarat ve güvenlik teşkilatlarının bilgi toplamak için kullandığı vazgeçilmez yöntemlerden birisidir. Ancak diğer istihbarat faaliyetleri gibi muhbir kullanımı da temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilmesi ile sonuçlanabilmektedir. Diğer taraftan özellikle soğuk savaşın sona ermesiyle birlikte değişen tehdit algılamaları ile şekillenen yeni güvenlik anlayışında muhbir kullanılmadan, temel hak ve özgürlükleri tehdit eden birçok unsurun faaliyetlerini önceden algılamak ve önlemek mümkün görünmemektedir. İstihbaratta muhbir kullanılması temel hak ve özgürlüklere müdahalenin yanı sıra, muhbirin görevi nedeniyle suç işlemesi, muhbirin kimliğinin korunması, elde edilen bilgilerin delil olarak kullanılması gibi çok hassas konuların çözüm beklediği bir istihbarat toplama yöntemidir. Bu derece hassas konuları barındıran muhbir kullanma yönteminin, Türkçe yazında önemini ve etkinliğini belirten araştırmaların sayısının fazlalığının aksine hukuki boyutunu inceleyen araştırma yok denecek kadar azdır. Oysa günümüzde istihbaratın modernleşmesi devletlerin gerek kendi istihbarat teşkilatları gerekse diğer devletlerin istihbarat teşkilatlarıyla işbirliğine gitmesi ve istihbaratın belli kurallar altında faaliyetlerini icra etmesi ve denetlenebilmesi amacıyla hukuki bir zemine çekilme gayreti olarak tanımlanmaktadır. İstihbaratta başlayan modernleşme sürecinin aksine ülkemizde muhbir kullanılması gibi hassas bir konu bugün itibariyle halen yasalarımızda yer almamaktadır. Önleme dinlemesi, yasal bir düzenleme olmasına karşın gerek akademik çevrelerde gerekse kamuoyunda tartışılmaktadır. Diğer taraftan yasal dayanağı olmadan kullanılan muhbir yöntemi ile ilgili ciddi seviyede bir tartışma başlamadığı söylenebilir. İşte bu araştırmanın amacı ülkemizde sıklıkla başvurulan bir istihbarat toplama yöntemi olmasına karşın halen yasal olarak düzenlenmemiş olan muhbir kullanma yöntemi ile ilgili iç hukuktaki boşluğa dikkat çekmektir. Araştırma, istihbaratta muhbir kullanma yönteminin, bir gereklilik olduğu ve bu nedenle terk edilemeyeceği, ancak gerek vatandaşların temel hak ve özgürlükleri bakımından gerekse muhbirin haklarının korunması açısından ve de etkin bir muhbir yönetim sistemi kurulabilmesi için yasal olarak düzenlenmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.