Farklı ayrıntı düzeylerinde üç boyutlu kent modelleme ve uygulanabilirliğinin araştırılması

Coğrafi Bilgi Sistemi oluşturmak için üretilmiş sayısal haritalar mekansal nesnelere ait geometrik ve semantik bilgileri içerir ve veri grupları arasında işlem yapmaya ve iletişim kurmaya olanak sağlar. Kartografya mekansal verilerin elde edilmesi, düzenlenmesi ve görselleştirilmesinde geçmişşten günümüze önemli ve vazgeçilmez bir yere sahiptir. Kartografyanın en önemli hedeflerinden biri, yeryüzüne ilişkin mekansal bilgilerin en doğru, kolay ve hızlı olarak algılanabilir biçimde görsel iletişimini sağlamaktır. 3 Boyutlu (3B) görselleştirme bu hedeflere ulaşmak için kullanılan araçlardan biridir ve bilgi teknolojilerindeki gelişmelerden sonra popüler hale gelmiştir.3B kent modelleri değişik uygulama alanlarında kullanılmakta ve gün geçtikçe bu modellere duyulan ihtiyaç artmaktadır. Bu amaçla geliştirilmiş olan yeni yöntemler, veri azaltma, farklı ayrıntı düzeylerinde modelleme, akıcı işlem sağlama ve 3B kent modeli ile CBS arasında ilişki kurma özelliklerine sahiptir. Farklı ayrıntı düzeylerinde modellenmiş 3B kent modellerinde, farklı LoD'lerdeki Sayısal Arazi Modelleri ve 3B bina modelleri eş zamanlı olarak aynı model üzerinde birleştirilebilmektedir. Farklı ayrıntı düzeylerinde modelleme ile karmaşık yapılı ve büyük kapasiteli olan 3B kent modellerin iletişimi, paylaşımı ve sunumu daha hızlı yapılabilmektedir. 3B kent modelleri, tek bir binanın içyapısından yerleşim alanlarındaki bina gruplarına kadar farklı ayrıntı düzeylerinde oluşturulabilir. Bu düzeyler, genellikle kaba olandan hassas olana sırasıyla LoD0, LoD1, LoD2, LoD3 ve LoD4 olarak adlandırılır. Bu tez uygulama bölümü ve sonuç bölümü ile birlikte toplam yedi bölümü içermektedir. Birinci bölüm giriş bölümüdür. İkinci bölümde 3B mekansal verilerin elde edilmesi ve modellenmesi konuları incelenmiştir. Üçüncü bölümde 3B SAM genelleştirme, 2B ve 3B bina genelleştirme konuları ele alınmıştır. Dördüncü bölüm kent modellerini 3B görselleştirilmesi ve sanal gerçeklik konularını içermektedir. Beşinci bölümde 3B mekansal modellerin internet üzerinden sunulmasına olanak sağlayan modelleme dilleri incelenmiştir. Altıncı bölüm tezin uygulama aşamasının anlatıldığı bölümdür. Yedinci ve son bölümde ise sonuçlar değerlendirilmiş ve önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmada 3B kent modelleme için güncel ve gelişmekte olan ayrıntı düzeyleri konusu incelenmiştir. Ülkemizde kullanılmakta olan mevcut verilerin bu konudaki yeterliliği araştırılmış ve eksik yanları belirlenmiştir. Daha uygun 3B kent modellerin oluşturulması için veri toplama açısından önerilerde bulunulmuştur. Tezin uygulama aşamasında 3B kent modelleme ve CBS yazılımı olan LandXplorer Studio Professional kullanılmıştır. Kullanılan veriler ise İstanbul Büyük Şehir Belediyesi ve Beyoğlu Belediyesi'nden sağlanmıştır. Uygulama alanı olarak İstanbul'un tarihi yapılarının en yoğun olduğu Sultanahmet ve Beyoğlu bölgeleri seçilmiştir. Bu bölgeye ait dört farklı ayrıntı düzeyinde 3B kent modeli oluşturulmuştur. 5 m çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modeli verileri kullanılarak sayısal arazi modeli (LoD0) ve bu model üzerine giydirilmiş, bölgeye ait 2B topografik veriler kullanılarak LoD1 düzeyine ulaşılmıştır. Bina cephe bilgileri, çatı bilgileri, bina çıkıntıları ve 3B ayrıntılı bina modelleri LoD1 modeli ile bütünleştirilerek LoD2 ve LoD3 ayrıntı düzeyinde 3B kent modelleri elde edilmiştir. LoD4 ayrıntı düzeyi bina içi nesneleri içerdiği için incelenmemiştir. Son olarak LoD1 ayrıntı düzeyinde bina bloklarının oluşturulmasında kullanılan OGC tarafından önerilmiş minimum çözünürlük ölçütlerinin uygulamada kullanılan verilere uygun olmadığı anlaşılmış ve daha uygun genelleştirme ölçütleri belirlenmiştir.