turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hava aracı ipoteği

Hava aracı ipoteği, 04.10. 1983 tarih, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 69 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Hava aracı ipoteği, bir alacağın teminatını oluşturmak üzere, borçlu veya üçüncü kişiye ait hava aracı üzerinde, zilyetliğin devrine gerek olmaksızın, hava aracı siciline tescil suretiyle tesis edilen ve sahibine, borçlunun borcunu ifa etmemesi halinde hava aracını, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre paraya çevirterek bedelinden alacağını öncelikli olarak tahsil etme yetkisi veren sınırlı bir ayni haktır. Hava aracı ipoteği, hava aracı siciline tescil suretiyle tesis edilen bir sicilli taşınır rehni türüdür. Hava aracı ipoteği, asıl alacağa bağlı fer'i bir hak olup, yalnızca teminat fonksiyonu vardır. İpotek hakkı sahibine, alacağı ödenmediği takdirde, hava aracını, paraya çevirterek bedelinden alacağını öncelikli olarak tahsil etme yetkisi verir. Hava aracı ipoteği, hava aracı siciline tescil edilmiş olan Türk sivil hava araçları üzerinde tesis edilebilir. Devlet hava araçları ile Türk sivil hava aracı tanımı dışında kalan hava araçları hava aracı ipoteğine konu olamaz. Hava aracı ipoteği, üçüncü bir kişiye ait hava aracı üzerinde de tesis edilebilir. İpoteğin tarafları alacaklı ile ipotek veren maliktir. İpoteğin hukuki sebebini oluşturan işlem, ipotek sözleşmesi olabileceği gibi, ölüme bağlı bir tasarruf, mahkeme kararı ya da kanun hükmü de olabilir. İpoteğin tesisine ilişkin anlaşma şekle tabi olup, malik ile ipotek alacaklısı arasında yapılan anlaşmanın yazılı olması ve malik ile alacaklının sözleşmede yer alan imzalarının noterce onanması şarttır. İpotek hakkının doğumu için, hava aracı siciline tescil zorunludur. Tescil ipotek hakkı açısından kurucu etkiye sahiptir. Hava aracı ipoteğinin kapsamına hava aracı yanında bütünleyici parça ve eklentileri, kira bedelleri ve sigorta tazminatı da girer. Ana para, takip giderleri, faizler ile hava aracının korunması için yapılan masraflar ve ipotek alacaklısı tarafından ödenen sigorta primleri, hava aracının alacak bakımından kapsamını oluşturur. Türk Sivil Havacılık Kanunu'nda akdi hava aracı ipoteği yanında, kanuni hava aracı ipoteği, yabancı para esasına göre hava aracı ipoteği, birlikte hava aracı ipoteği ile nama ve hamiline yazılı tahvillerden doğan alacaklar için tesis edilen hava aracı ipoteği de düzenlenmiştir.
Hukuka sistemik yaklaşımlar

İHukuka Sistemik Yaklaşım? başlıklı doktora tezi çalışması, Alman sosyolog ve hukukçu Niklas Luhmann'ın geliştirdiği sistem kuramsal hukuk anlayışının tanıtılması, analizi ve eleştirilmesini içerir. Çalışmada, işlevsel olarak farklılaşmış sistemlerden oluşan toplumda hukukun işlevi, 'normatif davranış beklentilerinin istikrarlılaştırılması' olarak saptanır. Hukuk bu, işlevini 'hukuka uygun/hukuka aykırı' değerlerinden oluşan ikili kodlamanın ortaya çıkardığı iletişim sayesinde yerine getirir. Hukuk, bu kodlar ve kodların içeriğini dolduran programlar vasıtasıyla kendini, ekonomi ve siyaset gibi komşu toplum sistemlerinden ayırır ve bu sistemlerle yapısall eşleşme adı verilen bir tür ilişki kurar. Bu anlamda normları yapım sürecinde özerk ve kapalı olan hukuk, bilişsel olarak dışarıya açık sayılır. Bu yarı kapalı, yarı açık ilişki, hukukun kendisini üreten öğelerini üretmesi anlamına gelir ve autopoiesis adını alır. Mahkemeler, önlerine gelen davayı sonuçlandırma zorunlulukları nedeniyle hukuk üretme sürecinin ve dolayısıyla hukuk sisteminin merkezinde yer alırlar. Sistemin kıyısında ise sözleşmeler, noterlikler, baro gibi başka kurumlar bulunmaktadır. Bütün sistemi böylelikle analiz eden sistem kuramı, bunu büyük bir toplum kuramının bir parçası olarak gerçekleştirir. Bu kuram postmodern anlayışlara karşı, hala büyük modern kuramların işlerliğini göstermesi açısından önem taşımaktadır.
Karşılaştırmalı anayasa hukukunda ve Türkiye'de devlet başkanının kararname yetkisi

Kararname yetkisi, kanun hükmünde olan veya kanun hükmünde olmasa dahi normlar hiyerarşisinde idari düzenleyici işlemlerin üzerinde yer alan düzenlemeler yapabilmeyi ifade etmektedir. Özellikle başkanlık ve yarı-başkanlık sistemlerinin uygulandığı devletlerde başkanların etkin şekilde kullandıkları bu yetki, çalışmamızda karşılaştırmalı olarak ele alınmış ve bir sınıflandırma yapılmıştır. Bu çerçevede, karşılaştırmalı anayasa hukukunda en çok rastlanılan modelin kararname yetkisinin kanun hükmünde ve acil bir ihtiyacın varlığına dayalı olarak tanınması şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Ancak kararname yetkisi, hızlı hareket edilmesini gerektiren acil ihtiyaçların karşılanmasının yanı sıra, parlamenter sistemin uygulanmadığı devletlerde yasama organına alternatif siyaset izlenmesi işlevi de görebilmektedir. Her iki işlevin ne şekilde gerçekleşeceği ise kararnamelerle ilgili kurallarla birlikte veto yetkisi gibi devlet başkanı tarafından kullanılan diğer yetkiler ve kurumsal değişkenlere bağlı olmaktadır. Tüm bu veriler ışığında, 2017 anayasa değişiklikleriyle Türkiye'de benimsenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin karşılaştırmalı anayasa hukukunda genel kabul gören modellere benzemediği görülmektedir. İşlevsel olarak yaklaşıldığında, olağanüstü hallerde çıkarılacak Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilgili düzenlemeler hızlı hareket edilmesini gerektiren acil ihtiyaçları giderebilecek nitelikte olsa da olağan dönemde çıkarılacak Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilgili düzenlemelerin aynı nitelikte olduğu veya parlamentoya alternatif siyaset üretilmesini sağlayabileceği söylenememektedir.
İslam hukuku ve osmanlı hukukunda vakıf müessesesi

İslam hukuku ve Osmanlı hukukunda vakıf müessesesi adlı çalışmamızın temel amacı, İslam hukuku ve Osmanlı uygulamasında vakıf kavramının, vakfın menşeine ilişkin iddiaların, vakfın hukuki niteliğinin ve vakıfların tarih boyunca yürüttüğü hizmetlerin incelenmesidir. Bir hayır müessesesi olan vakıflar, İslamiyet'in öğütlediği sadaka kavramı ile gelişmiş kurumlardır. Sosyal, kültürel, ekonomik pek çok alanda hizmet veren ve fıkıh hükümlerinin şekillendirdiği bu kurumlar, Osmanlı uygulamasında en üst mertebeye erişmiştir. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk olarak vakıf kavramı, vakfın menşeine ilişkin görüşler, vakfın İslamiyet öncesinde ve sonrasında gelişimi ele alınmıştır. Vakfın kurulması, buna ilişkin şartların ve sonuçların da değerlendirildiği birinci bölümde, vakıfların idaresi ele alınmış, tevliyet kavramı incelenmiştir. İkinci bölümde ise vakıf çeşitleri menkul-gayrimenkul olarak değerlendirilmelerinin yanı sıra mülkiyet, mahiyet, idare, kiraya verilmesi ve yararlananlar bakımından ele alınmıştır. Son olarak vakıfların sunduğu hizmetler ve vakıf görevlileri konusuna temas edilmiştir.
Roma Hukukunda ikametgah kavramı ve Türk Hukukuna yansıması

İRoma Hukukunda İkametgah Kavramı ve Türk Hukukuna Yansıması? isimli bu Yüksek Lisans Tez çalışması, Giriş ve Sonuç dışında üç bölümden oluşmuştur. Bu çalışma ikametgah kavramı ve bununla ilgili düzenlemeleri incelemektedir. Birinci Bölümde, Roma Hukuku'ndaki ikametgah kurumu, özellikle Digesta metinlerinden yararlanılarak incelenmiştir. İkametgah, Corpus Iuris Civilis'in ağırlıklı olarak Digesta bölümünde ayrıntılarıyla düzenlenmiş olup, origo, incola municipes ve benzer kavramlar ile bağlantılı olduğunu söylemek mümkündür. Her biri ele alınmaya çalışılmış ve ayrıca ikametgah tipleri de incelenmiştir. İkinci Bölümde, Türk Hukuku'ndaki ikametgah kurumu ele alınmıştır. Burada Roma Hukuku ile bağlar kurulmaya çalışılmıştır. Üçüncü Bölümde, Türk Hukuku'nda ikametgahın taşıdığı önem ele alınmıştır. Bu yapılırken hukuktaki gelişme ve değişmeler de gösterilmeye çalışılmıştır.
Amerikan İdare Hukukunun temel kavramı olarak regülasyon ve Türk İdare Hukukuna yansımaları

Tezin amacı, Amerikan İdare Hukukunun temel kavramlarından biri olan regülasyonun esas ve yöntemini karşılaştırmalı bir şekilde incelemektir. Bu tür bir araştırmayı yapabilmek için, devletin regülasyon faaliyetini neden ve nasıl yaptığının sorgulanması gereklidir. Bu kapsamda, regülasyonun ekonomik ve yasal temelleri kapsamındaki tarihsel gelişimi ortaya konmuş ve böylelikle deregülasyon, yani regülasyonsuzlaştırma hareketinin altında yatan hukuki, teknik ve ideolojik değişimlerin açıklanması da daha kolay bir hale gelmiştir. Nihayet, çalışma, regülasyon ve deregülasyonun sonuçlarını, belirli sektörler bakımından ayrı ayrı ele almaktadır.
Bankalarda birleşme ve devralmalar

Bankalar, ekonominin vazgeçilmez kurumlarıdır. Dünyada ekonomik krizlerin yaşandığı bu son yıllarda, bankacılık ve finans sektörü güçlü olan ülkeler, diğer ülkelere göre bu krizi daha hafif atlatmaktadırlar. Banka birleşme ve devralmaları ise, bankaların güçlenmesine yol açmakta ve bu sayede mevduat sahipleri ve yatırımcılara güven vermektedir. Tezimizde, ihtiyari banka birleşme ve devralmaları incelenmiştir. Bu tür birleşme ve devralmalarda, devlet otoritesinin tarafların iradesine bir müdahalesi olmamaktadır fakat devlet otoritesinin izni ve onayı ile gerçekleşmektedir. Dolayısıyla, banka birleşme ve devralmaları sıkı bir denetim altındadır. Bu bağlamda, tezimizde, özellikle banka birleşme ve devralmalarının temel kavram ve ilkeleri, nedenleri, türleri, yasal kaynakları, usul işlemleri ile sonuç ve hükümsüzlüğü konuları, tüm hukuki boyutuyla incelenmeye çalışılmıştır. Belirtmek gerekir ki, incelememiz sırasında gerek yürürlükten kalkan gerekse de yürürlüğe giren yasalar beraber incelenmiş, aralarındaki farklara mümkün olduğunca değinilmeye çalışılmıştır.
Fikri Mülkiyet Hukukunda televizyon program formatlarının korunması

Televizyon program formatı, programın birden fazla bölümlerinden her birisinin ne şekilde yapılacağını gösteren, programın yayın akışına ilişkin olarak programın adı, sunucunun konumu, stüdyo içi ve dışı izleyici konumları ile programa katılma biçimleri, stüdyo tasarımı, kamera hareketleri, kullanılacak anahtar ifadeler, sloganlar ve müzikler gibi programın tüm karakteristik özelliklerini içeren ve sahibinin hususiyetini taşıyan çerçeve plan ya da taslaklar biçiminde tanımlanabilir. Televizyon program formatları FSEK.'de düzenlenen ilim ve edebiyat, müzik, güzel sanat, sinema eserleri ile işlenme ve derleme eser grupları arasında bağımsız bir eser türü olarak ele alınmamıştır. Bu nedenle program formatlarının FSEK. kapsamında korunup korunmayacağı tartışma konusu olmuştur. Televizyon program formatlarının FSEK. de düzenlenen eser kategorileri arasında yer almaması bunların FSEK ile korunamayacağı yönünde bir kanaatin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Program formatlarının eser olarak nitelendirilmesinin önündeki en önemli sorun formatların soyut fikir olarak değerlendirilmesidir. Söz konusu değerlendirmeye göre program formatları soyut fikirlerden farksızdır ve modern düzenlemelerin hiçbirinde de soyut fikirler korunmamaktadırlar. Dolayısıyla program formatlarının korunması da mümkün değildir. Ancak program formatları soyut fikir olarak değerlendirilemez. Zira formatlar salt fikir olarak değerlendirilecek kadar basit yapılar değildir. Soyut fikir, düşüncenin eser olma sürecindeki başlangıç noktasıdır. Bu süreç içerisinde soyut fikir giderek somutlaşmakta ve tamamlanmış bir ürün haline gelmektedir. Televizyon program formatlarının yapılacak kanuni düzenlemeyle açık bir şekilde eser grupları arasında sayılması hukuki istikrarın sağlanması ve mağduriyetlerin önlenmesi adına da oldukça önemlidir.
Anonim şirketlerde bağımsız denetim ve özellikle bağımsız denetim kuruluşlarının sorumluluğu

Günümüzde şirketler gün geçtikçe daha da büyümekte ve küreselleşmektedir. Bu hususu örnekle açıklamak gerekir ise A. B. D.'de kurulan bir firma günümüzde Türkiye'de bir iş yapabilmekte burada şirket açabilmektedir. Yine bu şirketlere yatırımcılar da yatırım yapabilmektedir. Bu büyüme ve küreselleşme denetim ihtiyacını artmaktadır. Çünkü uluslararası şirketlerin oluşumu, şirketlerin finansal ve organizasyon anlamında büyümesi yatırımcıların sayısı ile birlikte yatırımların miktarlarını da arttırmaktadır. İşte korunmaya değer menfaati bulunan yatırımcıların sayısının artması bağımsız denetimin gelişmesini sağlamıştır. Şirketlerin büyümesi yatırımcıların bireysel olarak denetim yapmasını da bir nevi imkansız hale getirmiştir. Şöyle ki; yatırımcıların şirket ile ilgili doğru bilgilere ulaşması için incelemesi gereken evrak, defter, bilgi ve belgelerin artması, bunların incelenmesinin uzmanlık gerektirmesi yatırımcıların bireysel incelemesini zorlaştırmıştır. Bu nedenle bağımsız denetim ortaya çıkmış ve belirli şirketler açısından bağımsız denetim zorunlu hale gelmiştir. Bugün piyasada faaliyetine devam eden tüm şirketlere belirli prosedürler sonucunda yatırım yapmak mümkündür. Ancak yatırımcıların tamamının bu şirketlerin içerisinde bulunduğu ekonomik durumu bilme ihtimali bulunmamaktadır. Bununla birlikte şirket ile ilgili olarak yatırımcılara verilen bilgilerin doğru olup olmadığını da yatırımcının bilme ihtimali bulunmamaktadır. Örneğin; şirketin defterlerinde görünen alış-satışların, yine şirketin uhdesinde görünen demirbaşların ve stokun gerçekten bulunup bulunmadığını bilmek bir yatırımcı açısından zordur. Özellikle Türkiye'nin herhangi bir ilinde yaşayan bir yatırımcının kendi yaşadığı ilden başka bir ilde faaliyet gösteren bir şirkete yatırım yapabileceği göz önüne alındığında inceleme yapmasının ne kadar imkansız olduğu görülecektir. İşte burada bağımsız denetimin ve bağımsız denetimi gerçekleştirecek kuruluşların önemi artmaktadır. Bağımsız denetimin tam anlamıyla gerçekleştirilmesi halinde bu yatırımcılar daha doğru bilgiye kolay şekilde ulaşabilecek ve yatırımlarını buna göre yönlendirebilecektir. Biz bu çalışmamızda yukarıda açıkladığımız nedenler ile bağımsız denetim kuruluşlarının sorumluluğunu inceledik. Bağımsız denetim konusunun geniş bir konu olması nedeniyle anonim şirketler ile sınırlı olarak bir inceleme gerçekleştirdik. Zorunlu olarak bağımsız denetime tabi olan şirketler uygulamada genel olarak anonim şirket türünde kurulmuş şirketlerdir. Yine zorunlu bağımsız denetime tabi olmasa da ihtiyari olarak bağımsız denetim gerçekleştiren şirketler de genel olarak anonim şirketlerdir. Bu nedenle bağımsız denetim konusunu anonim şirketler açısından inceledik.
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu

Doktora tez konumuz olan imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun temel işlevi imtiyazların korunmasıdır. Bu doğrultuda, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal edebilecek nitelikte olan genel kurulun anasözleşme değişikliklerinde, yönetim kuruluna sermaye artırımı yetkisi verilmesi kararında ve kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulunun yaptığı sermaye artırımında özel kurul onayı alınması gerekmektedir. Aksi takdirde alınan genel kurul veya yönetim kurulu kararı uygulanamaz. Özel kurul toplantısının yapılabilmesi bakımından aranan temel şartlardan biri, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal edebilecek nitelikte bir anasözleşme değişikliği veya yönetim kurulunun sermaye artırımı kararının alınmasıdır. Özel kurul kararının alınmadığı aşamada genel kurul kararı hukuken geçerli, fakat hukuki sonuçlarını doğurması özel kurul onayının varlığına bağlıdır.
İbnu Nüceym: Zeynüddin b. İbrahim b. Muhammed el-Misri el-Hanefi'nin (Y. 970 / 1563) Lübbü'l-Usul adlı eserinin tahkiki

Bu araştırma, hicri 926- 970 yılları arasında Mısır'da yaşamış ünlü bilgin Zeyn İbn Nüceym el-Hanefi'nin Lübbü'l-usul adlı eserinin tahkik ve incelemesidir. İbn Nüceym Mısır'da doğmuş, hayatının tamamını da Mısır'da ve özellikle de 'beldemiz' diye andığı Kahire'de geçirmiş, hem Mısır'ın yerli hocalarından hem de oraya dışarıdan gelen hocalardan ilim tahsil etmiştir. İbn Nüceym, zamanının Hanefi fakihleri arasında önde gelenlerden biri olarak kabul edilir. Ayrıca müellif, Hanefi mezhebinde el-Eşbah ve'nneza'ir türünde eser veren yazarların en tanınmış olanıdır. Bu araştırmanın konusu olan Lübbü'l-usul adlı eser, ünlü Hanefi bilgini İbnü'l-Hümam'a ait Hanefi ve Şafii usullerini bir araya getiren et-Tahrir adlı fıkıh usulü eserinin muhtasarıdır. Bu muhtasar eser, bazı özellikleriyle öne çıkmaktadır. Bu özelliklerden bazıları şunlardır: Bu eser, İbnü'l-Hümam ve İbn Nüceym gibi iki büyük alimin çalışmalarını bir araya getirmektedir. İbn Nüceym bu eserinde genel olarak Hanefi usulünü yer vermekle yetinmiştir. Eserin aslı Şafii usulüne göre tertip edilmişken bu muhtasar hali Hanefi usulüne göre tertip edilmiştir. Bu eser, önce üzerinde ittifak edilmiş şer'i delilleri ayrıntılı bir şekilde ele almakta, sonra ihtilaflı delilleri zikretmekte ve bazı dilsel konuları da buna ilave etmektedir. Bu araştırma iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım, müellifin hayatını ayrıntılı bir şekilde ele alan bir incelemedir. Bu kısımda müellifin adı, nesebi, doğup büyüdüğü ortam, hocaları, zahitliği, ilmi kişiliği, öğrencileri, eserleri ve vefatı incelenmektedir. Ayrıca söz konusu muhtasar kitabın tanıtımı da yine bu kısımda ele alınmıştır. Bu kapsamda eserin adı, müellife nispeti, konusu, içeriği, önemi, kaynakları ve terimleri tanıtılmış, ayrıca bu eserin tahkikinde izlediğimiz yöntem ve bu esnada dayandığımız yazma eser nüshaları açıklanmıştır. İkinci kısım ise eserin tamamının tahkikinden oluşmaktadır. Bu tahkik, bütün farklılıklar da nüshalar arasında tercih yapma esasına dayanılarak oluşturulmuş, diğer farklılıklara dipnotlarda işaret edilmiştir. Tahkikte ayrıca zor ve kapalı kısımlar açıklanmış, nakillerin kaynakları verilmiş, hadis ve diğer rivayetlerin kaynaklardaki yerleri gösterilmiş, eserde geçen kişiler, mekanlar ve fırkalar tanıtılmış, eserdeki bağlam ve taksimatın açıkça görülebilmesi için başlıklar oluşturulmuş, en son da kaynakçaya ve fihriste yer verilmiştir.
Vergi yargılama usulünde Vergi Usul Kanunu'nun uygulanması

Vergi yükümünün Anayasa'ya uygun kanunlarla konulması, değiştirilmesi ve kaldırılması anlamına gelen vergilerin kanuniliği ilkesi, aynı zamanda vergilerin kanunlara uygun olarak alınmasını da gerektirmektedir. İşte, vergi kanunlarının uygulanması aşamasında idarenin yaptığı işlemlerin hukuka uygunluk denetimine tabi olması hem hukuk devleti ilkesinin hem de vergilerin kanuniliği ilkesinin bir gereğidir. Hukuka uygunluk denetimi yapılırken işin esasından önce yargılama hukukunda usul incelemeleri öncelikle ve ivedilikle gelir. Vergi yargılaması açısından da usul hukukuna ilişkin olarak değişik kanunlarda yer alan düzenlemelerin birlikte dikkate alınması ve vergi yargılamasının bu doğrultuda icra edilmek suretiyle daha sonra işin esasının incelenmesine geçilmesi gerekmektedir
Osmanlı Devleti'nde fıkhın tedvini çalışmaları ve 1333/1915 tarihli Kitabu'n-Nafakat adlı kanun kitabının incelenmesi

Nafaka müessesesinin, Osmanlı Devleti'nde nasıl işlediğini gösteren tam bir kanun kitabı niteliğinde olan 'Kitabu'n-Nafakat' adlı eserin, günümüz Medeni Hukukunda, nafaka kanun maddeleriyle mukayeseli olarak incelenmesini amaçladığımız bu çalışmamızda, bir giriş ve arkasından 'Nafakayla İlgili Genel Maddeler', 'Osmanlı Hukukunun Kaynakları ve İşleyişi', 'Telif-i Mesail Kurumunun Ortaya Çıkışı ve Ortaya çıkmasının Sebepleri' ve 'Kitabu'n-Nafakat'ta Nafaka ile Günümüz Medeni Hukukunda, Nafaka'nın Karşılaştırılması' şeklinde dört bölüm bulunmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmamızın amacı, metodu ve faydalandığımız kaynaklar üzerinde durduk. Birinci bölümünde, tüm hukuk sistemlerinde önemli bir yeri olan ve İslam hukukunda da derinden incelen ve çözümler bulunan nafaka konusunu İslam hukukunda ana hatlarıyla incelemeye çalıştık. İkinci bölümde Osmanlı döneminde nafaka konusunu incelemeye tabi tuttuğumuz için Osmanlı hukuk sisteminin nasıl işlediğini ve aslında Temelde İslam hukuku kaynaklı bir hukuk sisteminin geçerli olduğunu göstermeye çalıştık. Üçüncü bölümde de çalışmamızın inceleme konusu olan 'Kitabu'n-Nafakat' adlı eserin ortaya çıkışında rol alan kurum ve bu kurumun çalışmaları araştırılmış ve bu eserin ortaya çıkış aşamaları ve özellikleri üzerinde durulmuştur. Son bölümümüz olan dördüncü bölümde, Günümüzde Nafaka konusunun geçtiği kanun maddelerinin 'Kitabu'n-Nafakat' adlı eserdeki kanun maddeleriyle mukayesesi yapılarak incelenmiştir. Sonuç olarak bu iki dönem kanun maddeleri arasındaki benzerliklere ve farklılıklara ayrı ayrı değindik.
Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasında rücu hakkı

Sorumluluk sigortaları, Türk Ticaret Kanunu'nun zarar sigortalarına ilişkin kısmında düzenlenmektedir. Bu sebeple zarar sigortaları ile ilgili hükümler kural olarak sorumluluk sigortaları için de uygulanmaktadır. Ancak sorumluluk sigortalarında, kişilerin malvarlığının pasif kısmının sigorta koruması altın alınması amaçlandığından, zarar sigortasına dair kanun maddelerinin tamamının sorumluluk sigortaları hakkında da uygulanması mümkün değildir. Bu gerekçe ile sorumluluk sigortaları ile ilgili olarak, Türk Ticaret Kanunu'nun 1473 ve izleyen maddelerinde genel hükümler ile zorunlu sorumluluk sigortaları başlıkları altında ayrıntılı şekilde düzenlenme yapılmıştır. Bu tez çalışmasında zorunlu sorumluluk sigortasının bir türü olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın uygulanmasına ilişkin olarak, 01.06. 2015 tarihinde yürürlüğe giren, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesi kapsamında sigortacıya tanınan rücu hakkı, Yargıtay uygulamaları ışığında incelenmektedir. Karayolları Trafik Kanunu'nun m. 95 hükmüne göre sigortacı, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün ortadan kaldırılması veya azaltılması sonucunu doğuran halleri zarar göre ne karşı ileri sürememektedir. Zarar gören kişiye ödemede bulunan sigortacının, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda ancak kendi akidine rücu edebilmesi mümkündür. Bu rücu hakkı kaynağını halefiyet ilkesinden almamakta, sigorta sözleşmesi ve kanun gereği defi hakkı bulunan sigortacı, bu hakkı sebebi ile kendi sigortalısına rücu edebilmektedir. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde sigortanın tanımına, sigorta hukukunun ayrımına yer verilmiş olup ayrıca rücu kavramı, özel sigortalarda geçerli olan rücu hakkı ve bu hakkın kazanılmasının koşulları incelenmiştir. İkinci bölümde trafik sigortasının tanımına, bu sigorta ile ilgili yasal düzenlemelere, bu sigortanın kapsamı dışında kalan zarar ve taleplere yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde trafik sigortasında rücu hakkını düzenleyen Genel Şartların B.4. maddesinde yer alan sigortacıya rücu olanağı sağlayan durumlar ile birlikte konuya ilişkin Yargıtay uygulaması ele alınmıştır. Son bölümde ise trafik sigortasından doğan rücu hakkına ilişkin olarak başvurulabilecek hukuki yollar ayrı ayrı incelenmiştir.