turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dİvanü Lügati't Türk' teki isimlerle Anadolu ağızlarında ortaklaşan isimler

Divanü Lügati't-Türk ile Anadolu ağızlarındaki isimlerden ne kadarının ortaklaştığını tespit etmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bunun için de çalışmamıza Orta Türkçe döneminin en önemli çalışmalarından, Türkçenin ilk sözlüğü olan Divanü Lügati't-Türk kaynaklık etmiştir. Bugünkü Anadolu ağızlarının söz varlığını tespit için Derleme Sözlüğü ve haricindeki ağız çalışmalarından istifade edilmiştir. Öncelikle Divanü Lügati't-Türk'teki isimler tespit edilip ardından Anadolu ağızlarında muhafaza edilenleri tespit için Derleme Sözlüğü'nden yararlanılarak karşılaştırmalı bir sözlük oluşturulmuştur. Bu tez çalışması Ses Bilgisi ve Sözlük bölümlerini içermektedir. Ses Bilgisi kısmında karşılaştırmalı sözlükten yararlanarak ortaklaşan kelimelerin geçirdikleri ya da geçirmedikleri ses olayları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çünkü seslere dayanan söz varlıklarının tarihi süreç içindeki geçirdiği değişim ancak ses olayları vasıtasıyla tespit edilebilir. Daha sonra ise ortaklaşan kelimelerin Anadolu' da görüldüğü yerler de belirtilerek Divanü Lügati't-Türk ile Derleme Sözlüğü'nün karşılaştırmalı sözlüğüne yer verilmiştir.
Mehmet Abdurrahman'ın Belagat-ı Osmaniyye adlı eseri: Metin-inceleme

Belagat-ı Osmaniyye İbnü'l Kamil: Mehmet Abdurrahman tarafından mekteb-i asr için idadilerdeki öğrencilere Türk dil zevkini verebilmek amacıyla kaleme alınmıştır. Hayatı hakkında kaynaklarda pek bilgi bulunmayan İbnü'l Kamil: Mehmet Abdurrahman'ın Belagat-ı Osmaniyye dışında kitapları, Fransızcadan çeviri eseri ve birkaç makalesi de bulunmaktadır. Belagat-ı Osmaniyye; Mukaddime, Tetimme-i Mukaddime'den oluşan bir giriş, Me'ani, Beyan ve Bedi' başlıklarıyla anlatılanbelagatin esas konularından sonra yazarın Fransızca'dan iktibas ettiği İlave-i Mühimme bölümlerinden oluşmaktadır. Yüksek lisans çalışmamızda üzerinde akademik çalışma yapılmamış bir eser olanBelagat-ı Osmaniyye'nin bilim dünyasının dikkatine sunulması öncelikli hedefimiz olmuştur. Çalışmamız, metnin incelenmesi, yazı çevrimi ve eserdeki terimleri de içeren açıklamalı dizinden oluşmaktadır. Metnin en doğru şekilde okunması, eserin değerlendirilmesi ve dizinin yapılması asıl hedefimizi oluşturdu. Ortaya koyduğumuz bu çalışmayla Türk Edebiyatı'nın önemli bir alanını teşkil eden belagat konusunda yeni bir tertiple yazılmış Belagat-ı Osmaniyye adlı eser gün ışığına çıkarılarak incelenmiş, kitabın edebiyat ve eğitim tarihimiz açısından değerinin belirlenmesine çalışılmıştır.
Milli Kütüphane 06 Yz A 3763/1 numaralı şiir mecmuası ve MESTAP'a göre muhteva tablosu

Günümüz şiir antolojileriyle benzerlik gösteren şiir mecmuaları, klasik edebiyat araştırmalarına kaynaklık eden mühim malzemelerdendir. Zira bu eserler, dönemin edebiyat ve sanat anlayışını yansıtmaları ve edebiyat tarihi kaynaklarında adına rastlanmayan veya şiir örnekleri bulunmayan birçok şaire ulaşma imkanı sağlaması açısından önemli eserlerdir. Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Kolesiyonu'nda bulunan Mecmu'a-i İlahiyat da bu eserler arasında yer almaktadır. Tertip tarihi net bir şekilde belli olmayan ancak barındırdığı şairlerin yaşadığı yüzyıllar ve şiirlerin imla özellikleri hasebiyle 18. yüzyılın sonları veya 19. yüzyılın başlarında derlendiği tahmin edilen mecmua, genel olarak ilahi aşk, peygamber sevgisi, dünyanın faniliği, bir mürşide bağlanmak vb. konulardaki şiirleri barındırmaktadır. Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Kolesiyonu'nda bulunan Mecmu'a-i İlahiyat'ın MESTAP'a göre muhteva tablosunun hazırlandığı bu çalışmanın amacı, mecmua çalışmalarına ve MESTAP'a katkı sağlamaktır.
Zümrüd-i Anka gazetesinin 151-200 sayılarının inceleme ve indeksi

Gazeteler çıkarıldıkları dönemin düşünce yapısını en iyi yansıtan araçlardan biridir. Gazeteler dönemlerinin kültürünü, sanatını, edebiyat ürünlerini ve tartışmalarını, dönemin aktüel olaylarını en iyi şekilde veren kaynaklardandır. Edebiyat tarihimizin büyük önem taşıyan bu edebi birikimini incelemek, tanıtmak, bu birikime tarafsız bir şekilde yaklaşmak neslimizin estetik eğitimi bakımından oldukça önemlidir. Tezimizde 1923- 1925 yılları arasında çıkarılan Zümrüd-i Anka gazetesinin 151- 200 arası sayılarını inceleyerek bir indeks çıkarmayı amaçladık. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türkiye'de gazeteciliğin gelişimi anlatılmış, Zümrüd-i Anka gazetesinin şekil, içerik, dil ve anlatım özelliklerinden bahsedilmiş, gazetede yer alan yazarların kısa biyografilerine yer verilmiştir. İkinci bölümde yazarlarına göre tasnif, türlerine göre tasnif ve konularına göre tasnife yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Zümrüd-i Anka gazetesinde edebi nitelik taşıyan bazı yazılar Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Böylelikle Türkiye tarihinin önem arz eden yıllarında neşredilmiş bir gazete gün yüzüne çıkarılmıştır. Tezimizin ekler kısmında seçtiğimiz çeşitli karikatürler bulunmaktadır. Sonuç bölümü çalışma esnasında faydalanılan kaynakları gösteren ayrıntılı bir bibliyografyaya ayrılmıştır.
Behcetü'l-Ebrar ve Lem'atü'l-Esrar

Üzerinde çalışmış olduğumuz eser 18. yüzyıl şairlerinden Gülşeni şeyhi Nazir İbrahim Efendi'ye ait Behcetü'l-Ebrar ve Lem atü'l-Esrar mensur bir muhadarat örneğidir. Eser; çeşitli tefsir, hadis, fıkıh ve tasavvuf kitaplarından alıntılanmış soru-cevap şeklindeki sohbet ve tartışmalardan oluşmaktadır. Eserin; 06 Mil Yz A 850, Bağdatlı Vehbi Efendi No. 705, İzmir No. 513, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi BY 127 ve SHMHK Yaz 75'te olmak üzere beş nüshası bulunmaktadır. Eserin SHMHK Yaz 75 nüshasını esas almış olup çalışmamız ona göre şekillenmiştir. Tam bir tenkitli metin olmamakla birlikte okuyamadığımız yerlerde diğer nüshalardan destek alınmıştır. Tezin giriş bölümünde muhadarat türü hakkında bilgi verilmiş olup birinci bölümde müellifin hayatı ve eserlerine, ikinci bölümde mezkur eser ve nüshalarına ve üçüncü bölümde metnin transkripsiyon alfabesiyle çevirisine yer verilmiştir.
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki BY936 numaralı şiir mecmuası ve MESTAP'a göre muhteva tablosu

Bu çalışma, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki BY936 numaralı mecmuanın transkripsiyonlu metni, içindeki şiirlerin kaynaklarla karşılaştırılması ve MESTAP'a göre muhteva tablosundan oluşmaktadır. Mecmuada biri eski diğeri yeni rakamlarla yazılmış iki varak numarası vardır. Eski numara 58. varaktan başladığından eksik görünen mecmua, yeni numaralara göre 115 varaktır. Yazılar harekesiz ve nesih tarzda yazılmıştır. Mürettip ve tertip tarihiyle ilgili bir bilgi yoktur. Şairlerin yaşadıkları yüzyıllar ve tarih şiirleri göz önüne alındığında mecmuanın 17. yüzyıldan sonra derlenmiş olabileceği düşünülmektedir. Mecmuada 577 şiir bulunmaktadır. Bunlardan 457'si tespit edilen 115 şaire ait olup 121'inin şairi tespit edilememiştir. Tespit edilebildiği kadarıyla en fazla 16. yüzyıldan olmak üzere 13, 14, 15 ve 17. yüzyıldan şairlerin şiirleri bulunmaktadır. Şiirlerin çoğunluğu dini / tasavvufi niteliktedir. Hem Halk Edebiyatı hem Divan Edebiyatı nazım şekli ve türlerinde şiirler bir arada yer almaktadır. Şiir, şair ve tür açısından zengin olan, meşhur şairlerin kaynaklarda yer almayan şiirlerini barındıran ve kaynaklardaki eksiklikleri tamamlayan mecmua, ilgili alanlara katkı sağlayabilecek niteliktedir.
Kaynaktan eğitime atasözleri ve deyimler Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı Atalar Sözü mecmuası 2. cilt 1339.-1445. sayfaları arası

Türkçenin tarihi dönemlerinden itibaren pek çok eserde karşımıza çıkan atasözleri ve deyimler mühim kaynaklardır. Özellikle Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde birçok derleme çalışması yapılmıştır. Çalışmamızda bahse konu olan Atalar Sözü Mecmuası da bu derlemelerden biridir. Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı tarafından yazılan, Türk Dil Kurumu Kütüphanesinde Atalar Sözü adıyla, Etüt/104- 1 ve Etüt/104- 2 numaralarıyla kaydedilen iki ciltlik eserin, ikinci cildinin 1339 .-1445. sayfaları ele alınmıştır. Çalışma, Giriş ve Yöntem, Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı ve Atalar Sözü Mecmuası, Metin, Dizin, Sonuç, Kaynaklar ve Ekler olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. Atalar Sözü Mecmuası, Arap harfleri temelli Osmanlı elifbasıyla kaleme alınmış, rika hatlı bir yazmadır. Eserin metin kısmı atasözü, deyim, vecize, dua, kargış, beyit ve mısra gibi yapıların bulunduğu madde başları, madde başlarındaki kelime açıklamaları ve madde başlarının geçtiği alıntılardan oluşmaktadır. Bu çalışmada madde başları, açıklamalar ve alıntılar tespit edilerek madde başları ve müellifin açıklamaları Türkiye Türkçesine aktarılmış; alıntılar çeviri yazıyla kaydedilmiştir. Türkiye Türkçesinde kullanılmayan veya özellikle ağızlarda geçen kelimelerin anlamları verilmiştir. Kelimelerin yazmadaki farklı imlaları dipnotlarda gösterilmiş, bu imla farklılıkları sözlüklerden tespit edilerek notlanmış, gerekli görülen yerlerde açıklamalar yapılmıştır.
Tarihsel romana karşılaştırmalı bir bakış:Amin Maalouf, Orhan Pamuk, Nedim Gürsel

Amin Maalouf, Orhan Pamuk ve Nedim Gürsel son yıllarda tarihselromanlarıyla adlarından sıkça söz ettiren yazarlardır. Farklı görüs ve bakıs açılarını tarihsel bir zeminde bulustururlar. Edebiyat tarihe kendi bakısınıgetirirken, onu hem olusturur hem yorumlar, bir anlamda da yeniden yazar. Yazarlar anlatılarını tarihin içine yerlestirir, tarihin çekiciliginden yararlanırlar. Esinini hep çocuklugunun geçtigi topraklardan alan, romanlarının konularını vekisilerini Lübnan daglarından, Anadolu kentlerinden, Dogu Akdenizlimanlarından derleyen Amin Maalouf gibi Orhan Pamuk ve Nedim Gürsel de dünya edebiyatının çok kültürlülük ve farklılıklar üzerine yazan isimlerindendir. Türk tarihinin herkes tarafından bilinen ama ayrıntıları üstünde durulmayan bir dönemine egilirler. Dogu ile Batı'yı karsılastırma ve uzlastırma çalısmaları, eserlerinin fonunda hep Türk dünyasının bulunması bu yazarların kitaplarınailgiyi artırır. Son dönemlerde roman tarihe yönelirken kendisine seçtigi fonönceki tarzda büyük ölçüde ihmal edilen günlük yasamdır. Gündelik yasamıntarihinin ilgi görmesinin bir nedeni de ne kadar büyük değişimler geçirse degelenekler aracılıgıyla bugüne de tasınmıs davranısların, olguların kökeninianlamamıza yardımcı olmasıdır. Çaglar öncesinin insanı da bir günlük yasantıyaait kılınır böylece tarihsel romanın dünyası sıradanlastırılır. Üç yazar da tarihselkisilerin yanı sıra tarihin olusumuna büyük katkıları bulunmayan, belirgin bir statünün sahibi olmayan, tarihi kuran degil, ev kadınları, çocuklar, nakkaslar, içoglanlar, meraklı tüccarlar gibi sadece yasayan insanlar seçerler. Kahramanları olagan yasamları içinde anlatırlar. Okura hümanist düsünceyapısının olusumunda etkili olan ülkelere, kırılma bölgelerine yolculukyaptırırlar. Kültürler çatısır denilen bir dünyada, kültürler farklıdır amainsanlar anlasabilir, derler.
Kıratoğlu Emin Divanı

Klasik Türk Edebiyatı, toplumun her kesiminde kabul görmüştür. İstanbul'a kilometrelerce uzakta bir şehirden, Nabi gibi bir ismi çıkarmıştır. Tanzimat Dönemiyle birlikte klasik tarz edebiyat yok olmaya yüz tutmuştur, fakat aradan yüzyılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu tarzı devam ettirenler de olmuştur. Eski tarz şiiri devam ettirenler iki farklı grupta görülür: Birinci gruptakiler, klasik şiirinin vezin ve nazım şekillerini esas alıp tamamiyle yeni bir içerikle şiir söylemişler. İkinci grup ise, eski tarzı aynen sürdürmüşlerdir. Cumhuriyet sonrasında yaşamış divanı yayınlanan 18 isim karşımıza çıkmaktadır. Divanı yayınlanmayan veya klasik tarzda yazıp farklı isimlerde şiirleri yayınlanan yüzlerce isim vardır. Şanlıurfa, şiir, edebiyat, musiki gibi sanat alanlarında birçok sanatçının yetiştiği verimli bir kültür ortamıdır. Klasik tarzda yazan Urfalı şairlerin sayısı bilinen kaynaklarda 155'tir. Bunlardan biri de Kıratoğlu Emin'dir. 23 Ekim 1884, Perşembe günü doğmuştur. Babası Kıratoğlu Mahmud Efendi'dir. Annesi Fatma Hanımdır. Tahsiline Rızvaniye Medresesi'nde başlamıştır. Daha sonra bu medresede hocalık yapmıştır. Askerlik yıllarını, Şam Askerlik Şubesi'nde katiplik yaparak geçirmiştir. Dayısı kızı Mükerrem Hanımla evlenir. 1923 yılında ilk çocuğu Fatma dünyaya gelir. Beş çocuğu olmuş. bunlardan biri yaşamış, diğer çocukları küçük yaşlarda ölmüşlerdir. Adliye Baş Katipliği, öğretmenlik ve tapu sicil müdürlüğü yapmıştır. 8/Ağustos/ 1 934 tarihinde vefat etmiştir. Divan, Firakıyye ve mevlidden oluşan üç eseri vardır. Şiirlerinde mahalli unsurlara yer vermiş, Urfa'yı ve Urfa'da geçen olayları konu edinmiştir. Bundan dolayı 'Urfa Şairi' diye tanınır. Aruzu veznini rahatlıkla kullanmıştır. Akıcı, coşkulu bir anlatıma sahiptir. Genellikle zengin kafiyeyi ve tam kafiyeyi kullanmıştır. Çok az da olsa yarım kafiyeyi de kullanan Kıratoğlu'nun şiirleri ahenklidir. 282 Divanı dört bölümden oluşmaktadır. Divanda 150 gazel, 45 kıt'a, 40 murabba', 22 müfred, 11 mesnevi, 8 muhammes, 7 tahmis, 2 müseddes ve 1 terkib-i bendden oluşan 286 şiir vardır. Divan, beyit hesabıyla 2086 beyittir. Divanda iki şiir hece vezni, diğer şiirler aruz vezni ile yazılmıştır. Şiirlerin üçte ikisinde zengin kafiyeyi kullanmıştır. İki yüz seksen altı şiirinden yüz altısı rediflidir. Kelime hazinesi geniştir. Dili hiç ağır değildir. Birçok yerde sade ve yalın söyleyişleri yakalamıştır. En dikkat çeken önelliği ehl-i beyt muhabbetidir. Tasavvuf? yönü şiirlerinde açıkça ortadadır. Melami meşrep bir yapıya sahiptir. Devrinin sosyal olaylarına uzak değildir. Bu divan çalışılmakla, ortaya bilinmeyen bir isim ve divanı çıkarılmış. Klasik tarzda şiir yazmaya devam edenlerin varlığı bilinmiştir. Divanın ortaya çıkarılmasıyla o dönemdeki sosyal olaylara taşradaki bir şairin bakışı ortaya konmuştur.
Sıdkİ Baba'nın Mersiye Mecmuası

Çalışmamıza konu olan eser 06 Mil Yz A 5296 arşiv numarası ile Milli Kütüphanede kayıtlı olan Mersiye Mecmuası'dır. Mecmua, 19. yy'ın ikinci yarısı ile 20. yy'ın ilk yarısında yaşamış olan Bektaşi şairi Sıdki Baba tarafından kaleme alınmıştır. Mersiye Mecmuası'nın yazılış amacı Sıdki Baba'nın Hacı Bektaş Dergahındaki şeyhi Cemaleddin Efendi'nin ölümü üzerine duyduğu üzüntüyü dile getirmektir. Eser, bir kimse hakkında yazılmış çok sayıda mersiyeyi barındırması yönüyle dikkat çekicidir. Şair sadece kendi hüznünü dile getirmekle kalmamış, Cemaleddin Efendi'nin eşi, çocukları, kardeşleri, torunları gibi pek çok kişinin ağzından da mersiyeler yazmıştır. Bunların yanında Cemaleddin Efendi'nin seccadesi, atı ve dergahtaki kuşlar dahi Sıdki Baba tarafından konuşturulmuş; hepsinin dilinden mersiyeler yazılmıştır. Bu yönüyle söz konusu Mersiye Mecmuası Bektaşilik kültürüne katkısı açısından ayrı bir önem arz etmektedir.
Türk efsanelerinde tayyimekan ve tayyizaman olgusu

Halk anlatıları, anlatının en küçük unsuru konumundaki motiflerle şekillenen ve zenginleşen sözlü kültür ürünleridir. Bu durum dini nitelikli, inandırıcılık özelliğine sahip nesir şeklindeki kısa anlatmalar olarak halk anlatıları içerisinde öne çıkan efsanelerde de görülmektedir. Zaman ve mekanla kısıtlanmış insanoğlunun söz konusu sınırlarını aşabilme çabasının hissedildiği tayyimekan ve tayyizaman olguları, aynı zamanda velilerin gerçekleştirebildikleri mekansal yolculuk ve boyutsal geçişleri ifade eden motiflerdir. Tayyimekan ve tayyizaman olgularının kavramsal bir çerçeveye yerleştirildiği bu çalışmayla bahsi geçen olguların şekillendirdiği efsaneler; gerçekleştirilme amaçları, şekilleri, şahıs kadrosu, zaman, mekan, işlev vb. açılardan incelenmiştir. Sonrasında tayyimekan ve tayyizaman motifli Türk efsanelerinden hareketle hazırlanan katalog, çalışmaya dahil edilmiştir. Tayyimekan ve tayyizaman olgularının mucizeden keramete, kerametten anlatı motifine uzanan serüvenini Türk efsaneleri üzerinden değerlendirme düşüncesinin ürünü olan bu çalışma, Anadolu coğrafyasında anlatılan efsanelerden örneklem yöntemiyle seçilmiş metinlerle sınırlandırılmıştır.
Haẕa Kitabu İskender-name

İslam Edebiyatında yaygın olarak görülen mesnevi konusu olarak İskendernameler Türk Edebiyatında da önemli yer tutar. Elimizde bulunan eser Vatikan Kütüphanesinin Türkçe Yazmalar bölümünde 145 numarada kayıtlı 'Ha a Kitabu İskendername' adlı bir İskendernamedir. Söz konusu eserin 90r ile 135v varakları bu tezin çalışma konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma sırasında nazım kısımlarında müellifinin Hamzavi olduğu tespit edilmiştir. Nüshanın yazılış tarihi kesin olmamakla birlikte, müellifi olan Hamzavi, XIV. ile XV yüzyılları arasında yaşamış olup eser XV. yüzyıl dil özellikleri göstermektedir. Bu sebeple eserin XV. yüzyıla ait olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma, 'Giriş', 'Dil İncelemesi: Söz Yapımı', 'Transkripsiyonlu Metin' ve 'Dizin' bölümlerinden oluşmaktadır. Yazmayı tanıtan 'Giriş' bölümünden sonra İskendernameler ve Hamzavi'nin hayatı ve eserlerinin ele alındığı birinci bölüm yer almaktadır. 'Dil İncelemesi: Söz Yapımı' bölümünde eserden yola çıkılarak Eski Anadolu Türkçesinde söz yapımı incelenmiştir. 'Transkripsiyonlu Metin'in yer aldığı üçüncü bölümde Arap harfli metin Türkçe Transkripsiyon Alfabesine aktarılmıştır. Tezin sonunda 'Sonuç' ve 'Kaynakça' bölümleri verilmiştir. Daha sonra eseri oluşturan kelimeler ve özel adlar analitik dizin olarak sıralanmıştır.
Türk ve Arap Halk hikayelerinin karşılaştırılması

Türkler tarih boyunca güçlü bir sözlü kültüre sahip olmuşlar ve bu kültürü dilden dile, nesilden nesle aktarmışlardır. Başka milletlerle ilişkiler kurdukça onlarla kültür alışverişinde bulunarak kendi kültürlerini zenginleştirmişlerdir. Bunu yaparken milli ve manevi süzgeçlerinden geçirdikleri, kendilerine uygun olan ögeleri benimsemişler; Türk kültürüne uygun olmayanları almaktan uzak durmuşlardır. Anadolu'yu yurt edinen Türkler, Arap kültürüne komşu olmuşlar, Arap-Bizans savaşlarının doğurduğu Emire Zati'l-Himme Siresi'ni ortak düşman olan Bizans'a karşı askerleri savaşa teşvik etmek için hazır bir eser olarak bulmuşlar ve bu eseri Battalname adıyla Türkleştirerek çok uzun yıllar birçok mekanda okuyup anlatmışlardır. Aynı şekilde kahramanlığıyla kölelikten özgürlüğe kavuşan Arap şairi Antere hakkındaki sireyi de Fatih Sultan Mehmet'in emriyle Türkçeye çevirmişlerdir. Bununla birlikte Arapların iç savaşlarını anlatan sirelere ilgi göstermemişlerdir. Aşk konulu bazı Türk halk hikayelerinin kendisinden 5-6 yüzyıl önce teşekkül etmiş Arap aşk hikayelerinden etkilenip etkilenmediği konusu da birçok araştırıcının dikkatini çekmiştir. Kimi araştırıcılar Arap halk hikayesi metinlerini tanıdıkça bu konuda daha sağlıklı hükümler verilebileceğini ifade etmişler kimileri de Türk halk hikayelerinin Arap halk hikayelerinden esinlenerek ortaya çıktıklarına hükmetmişlerdir. Bu çalışmada Türk ve Arap halk hikayeleri ile hikayeciliği teorik olarak, gelenek açısından ve epizot yapısı bakımından karşılaştırılmış ve bu karşılaştırma sonucunda aşk konulu Türk halk hikayelerinin Arap aşk hikayelerinden farklı, kendine has bir yapısı olan özgün hikayeler oldukları tespit edilmiştir. Aşk konulu Arap halk hikayeleri metinlerinin özet çevirileri de verilerek ileride bu hikayeler ile Türk hikayeleri üzerine farklı yönlerden yapılacak karşılaştırma çalışmalarına imkan sağlanmıştır.
Stefan Zweig ve Şevket Süreyya Aydemir'in politik biyografilerinin mukayeseli incelemesi

'Yaşam yazını' anlamına gelen 'biyografi' türü edebiyatın en eski türlerinden biridir. Biyografinin konu alanı giderek genişlemiş, nihayetinde günümüzde her insan biyografi kişisi olabilme potansiyeline kavuşmuştur. Hükümdarların, politikacıların, komutanların hayatlarını anlatan 'politik biyografi' ise biyografinin en köklü alt türlerinden biridir. Edebiyat ve tarihi birleştiren bu alt tür, okurlarına keyifli bir hikaye sunmanın yanında tarihi gerçeklerin geniş okur çevrelerince öğrenilmesini de sağlar. Yirminci yüzyılda bu alt türün en başarılı örneklerinden bazılarını Alman edebiyatında Stefan Zweig, Türk edebiyatında Şevket Süreyya Aydemir vermiştir. Bu çalışmada öncelikle dünya ve Türk edebiyatlarında biyografi türünün gelişimine değinilmiş, daha sonra Stefan Zweig ve Şevket Süreyya Aydemir'in politik biyografileri işledikleri hikayenin tematik değeri, yazarın biyografi kişisiyle kurduğu ilişkinin yakınlığı, zaman kullanımı, üslup yönünden incelenmiş ve son olarak aralarında bir tesir ilişkisi olup olmadığı tespit edilmiştir.
Karacaoğlan ve Mahtumkulu'nda sevgiliye ait güzellik unsurları üzerine mukayeseli bir inceleme

Bu çalışmada geçmişşten günümüze kadar Türkmenistan'ın en büyük şairlerinden biri sayılan Mahtumkulu'nun şiirleri ile Anadolu sahası aşık şiirinin önemli şairlerinden olan Karacaoğlan'ın şiirlerindeki sevgilinin güzellik unsurları incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bu çalışma ön söz, giriş, birinci bölüm, ikinci bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde Karacaoğlan ve Mahtumkulu'nun yaşamından ve edebi kişiliğinden, birinci bölümünde Karacaoğlan'ın şiirlerindeki sevgilinin güzellik unsurlarının nasıl ele alındığından, ikinci bölümünde Mahtumkulu'nun şiirlerindeki sevgilinin güzellik unsurlarının nasıl ele alındığından ve sonuç bölümünde de bu iki şairin şiirlerinde görülen ortaklıklar ve farklılıklardan bahsedilmiş, kaynakça bölümüyle çalışma tamamlanmıştır. Çalışmada kaynak eserler olarak Himmet Biray'ın hazırladığı Mahtumkulu Divanı, Saim Sakaoğlu'nun hazırladığı Karaca Oğlan adlı eser ile Abdurrahman Güzel'in hazırladığı Mahtumkulu Divanı seçilmiştir.
Destanlarda İslam öncesi Gök Tanrı inancı ve ilgili motifler

Destanlar ortak kültürel mirasın ürünüdür. Destanlar, milli kültürün bugünkü haliyle eski zamanları arasındaki ilişkileri tespit eden birincil kaynaklardır. Destanlar toplumun dünyaya ve olaylara bakış açısını bir anlamda toplumun karakterini yansıtırlar. Bu nedenle destanların özellikle Türk destanlarının incelenmesi Türk kültür yapısına önemli katkıları olacaktır. Destanlardan hareketle inanç felsefemizin bugünkü haliyle eski çağları arasındaki ilişkileri tespit edebilmemiz mümkündür. İnançlar bir milletin hayatında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Şöyle ki; Türk milleti tarihi boyunca birçok dini kabul etmiş ve bu dinlerden kalan birçok inanış günümüze kadar gelebilmiştir. İşte bu dinlerden bizi ilgilendireni Gök Tanrı inancıdır. Gök Tanrı inancı Türklerin en eski inancı olup bu inanca ait bir takım bilgileri destanlar sayesinde öğrenebilmekteyiz. Çünkü destanlarımızda yer alan tarihi gerçekler ve destanlarda geçen olayların ya da kişilerin yaşadıkları, destan motifi çerçevesinde Gök Tanrı inancına dair bilgiler sunmaktadır.
Divan şiirinde toprak

Toprak, insan hayatında çok önemli bir yer tutar. İnsanlar toprak sayesinde karınlarını doyurup barınacak mekana sahip olmuşlardır. Toprağın insanlar için önemi zamanla yazılı kaynaklarda da topraktan söz edilmesine yol açmıştır. Edebi metinlerin çoğunda toprakla ilgili unsurlara çeşitli vesilelerle yer verilmiştir. Divan şiirinde de şairler toprağın hakirliği, rengi, ölümü hatırlatması vb. özelliklerinden etkilenerek bu özellikleri edebi sanatların yardımıyla şiirlerinde işlemişlerdir. Tez çalışmamızda XIV-XIX. yüzyıllara ait divanlardan seçilen örnek beyitler yardımıyla divan şiirinde toprağın yeri, kullanım şekilleri ve özellikleri ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Ayrıca toprakla eş anlamlı kelimelere de yer verilerek bu kelimelerle ilgili unsurlar tespit edilip değerlendirilmiştir. Topraktan yapılan nesnelerin divan şiirinde nasıl işlendiğine bakılmıştır.'Anasır-ı erba'anın bir unsuru olan toprağın özellikleri; İslamiyet, tasavvuf, mitoloji ve Türk kültüründeki yeri; din, tabiat ve sosyal hayatta nasıl ele alındığı; topraktan yapılan nesneler; aşık ve sevgili ile ilişkisi vb. hakkında örneklerden de yararlanılarak ayrıntılı bilgi verilmeye çalışılmıştır. Yapılan inceleme metin merkezli olup seçilen örnek beyitler esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Seçilen divan metinlerinde bulunan toprak ve toprakla ilgili kelimelerin yer aldığı örneklerin sayısal dökümü tablolar ve şekiller halinde verilerek genel durum istatistiksel olarak ortaya konulmuştur.