Bilimsel tartışma ve araştırmaya dayalı tasarlanan laboratuvar programının, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel yaratıcılıklarına etkisi

Araştırmada, 'Bilimsel Tartışma ve Araştırmaya Dayalı Tasarlanan Laboratuvar Programının Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Bilimsel Yaratıcılıklarına' etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırma, İstanbul İlindeki bir üniversitenin Fen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı'nda öğrenim görmekte olan 2. sınıf öğretmen adaylarından seçilen 24 kontrol ve 24 deney grubu öğretmen adayı ile yürütülmüştür Araştırmada, Bilimsel tartışma ve araştırmaya dayalı tasarlanan laboratuvar programının, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel yaratıcılıklarına etkisini tespit edebilmek için, hem nicel hem de nitel araştırma desenlerinin bir arada kullanıldığı karma model uygulanmıştır. Araştırmada seçilen deney grubunda, araştırmacılar tarafından hazırlanmış bilimsel tartışma ve araştırmaya dayalı tasarlanan laboratuvar programı; kontrol grubunda ise, geleneksel olarak hazırlanmış laboratuvar programı, bir akademik eğitim öğretim dönemi boyunca sürdürülmüştür. Araştırma verileri; Hu ve Adey (2002) tarafından geliştirilen Kadayıfçı (2008) tarafından uyarlanan 'Bilimsel Yaratıcılık Testi'; Araştırmacılar tarafından oluşturularak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan 'Bilimsel Yaratıcılık Soruları'; Raudsepp (1979) tarafından geliştirilen, Sungur (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ve Gülel (2006) tarafından güvenirlik değeri elde edilen 'Yaratıcılık Açısından Bireyin Kendini Değerlendirmesi Anketi'; Okey, Wise ve Burns tarafından geliştirilen ve Türkçe adaptasyonu Geban, Aşkar ve Özkan tarafından yapılan 'Bilimsel Süreç Becerileri Testi'; 'geliştirilen program', 'projeler' ve 'dokümanlar' ve deney grubundan beş öğretmen adayı ile yapılan 'bireysel görüşmelerden' elde edilmiştir. Araştırmanın odağında nitel veriler olmak üzere, nicel veriler de elde edilmiştir. Nitel verilerin analizinde; içerik analizi, betimsel analiz, betimleyici yorumlayıcı analiz ve doküman analizi; 'sayısallaştırılmış' nitel verilerin ve nicel verilerin analizinde frekans hesaplamaları, SPSS istatistik programı ile normal dağılım ve t-testi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar ise şöyledir: Deney grubu ve kontrol grubu Fen Bilgisi öğretmen adaylarının 'bilimsel yaratıcılık testi', 'bilimsel yaratıcılık soruları', 'bilimsel süreç becerileri testi' ve 'yaratıcılık açısından bireyin kendini değerlendirmesi anketinden' elde edilen bulguların deney grubu ve son uygulama lehine olduğu belirlenmiştir. Deney grubu öğretmen adaylarının öğrenme süreci içerisinde bazı boyutlarda zaman zaman düşme görülmesine karşın; tüm programın ortalamasında ve bütün boyutlarda 'yeterli' kategorisinde oldukları tespit edilmiştir. Söz konusu bu durum, süreç içerisinde öğretmen adaylarının tüm boyutlarda bilimsel yaratıcılık becerisi bakımından ilerleme kaydettiklerini gösterir nitelikte bulunmuştur. Yine deney grubu öğretmen adaylarının proje geliştirme süreçlerinin bilimsel yaratıcılık becerileri üzerinde anlamlı düzeyde etkisi olduğu belirlenirken; seçilen beş öğretmen adayının, bilimsel yaratıcılık becerilerinin gelişimine dair oluşturulan uygulama süreci ile ilgili olumlu görüşleri olduğu da belirlenmiştir.