Ankara Milli Kütüphane Blackmer Koleksiyonunda bulunan kıyafet albümleri

'Ankara Milli Kütüphane Blackmer Koleksiyonunda Bulunan Kıyafet Albümleri' başlıklı yüksek lisans tezinde, 64/510 (554), 65/514 (555), 66/515 (556), 67/516 (557), 68/518 (558), 69/522 (559) numaralı albümlerde bulunan kıyafetlerin tanımlanması, üslup değerlendirmelerinin ve tarihlemelerinin yapılarak birbirleriyle olan benzerlik ya da farklılıklarının saptanması, mevcut bilgiler dahilinde sanatçılarının kökenlerinin ve banilerinin belirlenmesi, günümüze ulaşmış kıyafet albümleri içindeki yer ve önemlerinin tespiti amaçlanmıştır. Tez konusu olan albümlerin içinde bulunduğu Blackmer Koleksiyonu, Kültür Bakanlığı'nca 1 1-13 Ekim 1989' da, ünlü müzayede firması Sotheby's tarafından Londra'da düzenlenen Osmanlı İmparatorluğu'na ait kitapların satışında 300'den fazla kitapla birlikte satın alınmıştır. Özellikle saray görevlileri, askeri figürler ve Osmanlı İmparatorluğu'nu oluşturan milletlerin temsilcilerinin gösterildiği Ankara Milli Kütüphane Blackmer Koleksiyonunda bulunan 6 kıyafet albümünde sırayla; 64/510 (554) numaralı kıyafet albümünde 106 (Res.1-106), 65/514 (555) numaralı albümde 61 (Res. 107- 167), 66/551 (556) numaralı albümde 143 (Res. 168- 3 10), 67/516 (557) numaralı albümde 25 (Res. 3 11 -335), 68/518 (558) numaralı albümde 25 (Res.336-360) ve 69/522 (559) numaralı albümde 20 (Res.361-380) resim bulunmaktadır. Ankara Milli Kütüphane Blackmer Koleksiyonunda bulunan kıyafet albümleri konulu çalışma çerçevesinde incelenen toplam 380 resim, gerek birbirleriyle gerek diğer kıyafet albümleri ve seyahatnamelerdeki resimlerle karşılaştırıldığında, Osmanlı Devleti'nde giyimde uygulanmış değişmez kuralları yansıtmaktadır. Albümlerde yer alan resim altı açıklamalarında kullanılan Fransızca, Almanca, İtalyanca, İngilizce, Yunanca gibi diller de bu kıyafet albümlerinin alıcı kitlesinin çeşitliliğini göstermektedir. Albümlerde görülen üslup farklılıkları dönemin zengin sanatçı ortamıyla ilgili önemli bilgiler vermiştir. 554 ve 558 numaralı albümler için kesin söyleyemesek bile albümlerin derleme oldukları, gerek resimlerden gerek resim açıklamalarındaki yazı karakterlerinden anlaşılmaktadır. Albümlerde figürlerin hiyerarşik düzende olmayışları da bu saptamayı desteklemektedir. Derleme olan bu albümlerden, özellikle 555, 556 ve 559 numaralı albümlerde çok net görülen üslup farklılıkları; resim eğitimi almış, anatomi, renk ve perspektif bilgisi olan sanatçılarla geleneksel üsluba daha yakın, zeminibelirtmeden, daha canlı renkleri, daha nakışçı ve çizgisel üslupla kullanan sanatçıların beraber çalıştıkları atelyelere işaret etmektedir. Bu üslup farklılıkları yabancı, levanten, gayrimüslim ve yerli sanatçıların beraber çalıştığı zengin bir sanat ortamının da önemli göstergesidir. Çalışmanın önemli sorunlarından biri olan tarihlemede; II. Mahmud'un 1828 yılında gerçekleştirdiği kıyafet devrimi, kıyafetlerde yapılan köklü değişikliklerin kıyafet albümlerine yansımaması düşünülemeyeceğinden, önemli bir hareket noktası olmuştur. Hiyerarşik düzende olmasalar bile albümlerde yer alan II. Mahmud'un kaftan ve kavukla betimlendiği resimler, doğrudan 1828 kıyafet değişikliğinden öncesine bizi ulaştırmıştır. Albümler için yapılan tarih saptamaları; figür tanımlamaları, üslup değerlendirmeleri ve sanatçı sorunuyla ilgili yapılan karşılaştırmalar sırasında kullanılan tarihleri bilinen albümlerle (Fenerci Mehmed albümünün 1811, Ankara Etnografya Müzesi'ndeki albüm 1818 tarihlerine sahiptirler) ve seyahatnamelerle olan benzerliklerle de doğrulanmaktadır. Avrupalıların Türkler hakkında bilgi edinme istekleriyle başlayan kıyafet albümleri, sosyal yaşamın yansıdığı önemli göstergelerden biri olduğundan; Ankara Milli Kütüphane Blackmer Koleksiyonunda bulunan kıyafet albümlerinden günümüze ulaşan isimler, tarihler, açıklamalar ve üsluplar dönemin renkli sanat ve sanatçı ortamına da ışık tutmaktadır.