turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Eflaki'de kültür ve sanat: Fiziki çevre ve sanatlar

Eflaki'nin anlattığı olayların geçmişş olduğu yer Konya ve çevresi olup bu olayların anlatıldığı Ariflerin Menkıbeleri adlı eser Ulu Arif Çelebi'nin emriyle kaleme alınmış olup 16 yıllık bir çalışmanın ürünüdür. Her şeyden önce 13. Yüzyıl Türk kültür hayatını yaşatan bir eserdir. Konya'nın şehir dokusu, kültür yapısı ve sosyal hayatına yönelik olarak yapılan çalışmalar oldukça azdır. Döneminin adeta sanat merkezi olan tarih boyunca da her çağda önemini koruyan Selçuklu payidatı olan Konya, döneminin kültürünü belirlemekte oldukça iddialıdır. Ayrıca Mevlana ve çevresindekilerin de şehrin gelişimindeki etkileri bir arada incelenmektedir. Diğer şehirlerde olduğu gibi Konya şehir dokusu ve kültürel ortamı hakkında yapılan çalışmaların sınırlılığı ve bu çalışmalar için Eflaki'nin önemli bir kaynak ortaya koyduğuna inancımız bizi Ariflerin Menkıbeleri adlı eseri incelemeye yöneltmiştir. Konya Türk şehircilik geleneklerini Anadolu'da en iyi yansıtan kentlerden biridir. Tarih öncesinin en eski dönemlerinden itibaren varlığını sürdürüp zengin bir geçmişşe ve kültür mirasına sahip olan Konya'nın tarihi coğrafya ve yakın çevresiyle ilişkileri bir arada incelenmiştir. Mevlana'nın yarattığı sosyal çevreyle ilişkilerinin ise bunun kültüre etkileri şüphesiz göz ardı edilemez. Fiziksel çevre ve toplumsal yapı bir arada incelenmiştir. Din ve eğitim yapılarının zenginliği şehrin niteliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca dönemin eşya kültürü ve sosyal hayatı birlikte incelenip Konya şehri sadece fiziksel yapısıyla değil şehir içinde yaşadığı toplum, idari yapı, sosyal hayat ve ekonomisiyle birlikte ele alınmıştır. Sanat ve sanatçılar ise ayrı bir başlık altında incelenmiştir.
Antalya ili Demre ilçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi kazısı 1989-1995 yılları cam buluntuları

Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı, Türkiye'de yapılan Ortaçağ araştırmaları içinde önemli bir yer tutar. Günümüze gelen Kilise ve ek yapılar, 6. yy.'dan itibaren büyük bir kuruluşun varlığını belgeler niteliktedir. Myra 'da Piskoposluk yaptığı bilinen Aziz Nikolaos'un mezarını içeren kuruluş, halen önemli bir ziyaret yeridir. Kilise ve ek yapıların günümüze ulaşan mimari verileri, üç farklı döneme işaret eder. İlk yapı, plan tipine göre 6. yy'a ait olmalıdır. Arap akınları veya bir deprem sonucu yıkılan yapının yerine 8. yy. -9. yy. başında kubbeli bazilika yapılmıştır. Üçüncü evre, 11. yy.'a tarihlenen kuzey ve güney ek yapılarıdır. 12. yy.'da Myros çayının taşması sonucu yaşanan sel felaketi, Kilise ve ek yapıların büyük bölümünün toprak altında kalmasına neden olmuştur. Yapı ile ilgili ilk çalışmalar 1800'lü yıllara kadar uzanır. 1812 yılında F. Bedford ve J. Gandy tarafından gerçekleştirilen ilk çalışma, Myra'nın topografik çizimlerini içerir. 1830 yılında Rus Arkeoloji Enstitüsü tarafından, yapıda onarımlar yapılmıştır. 1963- 1964 yıllarında Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, yapıda temizlik çalışmalarını yürütmüştür. 1965 yılında ise Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen çalışmalar bilimsel bir araştırmayla ortaya konmuştur. 1989 yılında Kilisenin kuzey ek yapılarında Prof. Dr. S. Yıldız Ötüken tarafından başlatılan kazı çalışmaları, halen devam etmektedir. Kazıda ortaya çıkarılan mimari verilerin yanı sıra, küçük buluntular, yapının tarihini aydınlatmada büyük rol oynar. Küçük buluntuların, yapıyı dolduran alüvyon dolgu altındaki dokunulmamış tabakada ele geçmesi önem taşır. Ortaçağ cam sanatı ile ilgili araştırmalar, sınırlıdır. Bu konuda yapılan az sayıdaki yayın, Ortaçağ cam sanatı ürünlerini yeterince aydınlatamamaktadır. Yayınlı örnekler, az sayıda olmalarının yanı sıra tarihlendirme ile ilgili bazı sorun ve çelişki içerirler. Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı cam buluntuların dokunulmamış; tarih veren bir tabakada bulunmaları bu nedenle önem taşır. Bununla birlikte cam eserlerin ele geçtiği yerler, tarihlendirmenin yanı sıra parçaların restitüsyonuna imkan tanımakta; böylelikle işlev tesbitini kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, Demre buluntuları Ortaçağ cam sanatının aydınlatılmasında önemli rol oynamaktadır. Çalışmamızda, öncelikle cam buluntuların belgelenmesi, işlevlerinin saptanması ve tarihlendirilmesi amaçlanmıştır. Restitüsyon önerileri ile sunulan eserlerin, Ortaçağ cam sanatı içindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuştur.
Anadolu Türk mimarisinde bezeme unsuru olarak seramik kullanımı

'Anadolu Türk Mimarisi'nde Bezeme Unsuru Olarak Seramik Kullanımı' adlı Yüksek Lisans tezimiz; Anadolu yarımadasında yer alan yapılarda bezeme unsuru olarak kullanılan seramik kullanımını incelemiştir. Anadolu'da 36 mimari yapıda seramik bezeme kullanımı tespit edilmiştir. Bu araştırma Selçuklu döneminden başlayarak, Geç Osmanlı dönemine kadarki süreci ele almıştır. Bu tarihsel süreç içerisinde mimari yapılarda yer alan seramikler ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir. Seramikler katalog bölümünde sıralı bir şekilde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Yapılarda bulunan seramikler çeşitli dönemlere göre ayrılmıştır. Dönemlerde farklı teknikte birçok seramik tespiti yapılmıştır. Bu seramikler tabak ve kase türünde yerli ve ithal seramik ürünlerdir. Seramikler çalışma esnasında kırmızı ve beyaz hamurlu olarak iki gruba ayrılmış şekilde incelenmiştir. Bu seramikler tür, hamur, astar, sır, teknik ve bezeme motifi özellikleri dikkate alınarak ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiştir.
Anadolu'nun Batı Akdeniz bölgesindeki Bizans Dönemi'ne ait hayvan tasvirli mimari plastik eserler

Tezimizin konusunu, Anadolu'nun Batı Akdeniz Bölgesi'nde bulunan Bizans dönemine ait hayvan tasvirli mimari plastik eserler oluşturmaktadır. Bölge ve dönem seçimi yapılmasına karşın, çalışmamız Orta Çağ Anadolu'sunu kapsayacak biçimde hazırlanmıştır. Tezimiz doğada yaşayan hayvanlara yöneliktir. Mitolojik yaratıklar çalışmamız dahilinde değildir. Mimari plastik eserlerin konumuzu oluşturmasına karşın, Orta Çağ dönemine ait eserlerde geniş bir bakış açısı yakalayabilmek için eser türü ayırımı yapılmamıştır. Çalışmamız hayvan tipolojisine yönelik değildir. Hayvan figürlerinin eserler üzerinde oluşturduğu sembolik dilin grameri tezimizin ana hedefidir. Hayvan türü ve eser türü arasındaki işlev ilişkisini anlamaya çalıştık. Kültürel, ticari, diplomatik ve çevre kültürlerle olan etkileşim incelememizde yer bulmuştur. Hayvan sembolizmini etkileyen mitolojik, kültürel ve dini unsurlar göz önünde bulundurulmuştur. Orta Çağ Anadolu sanatına yönelik çalışmalar genellikle Türk dönemine ait bir süreçten başlamaktadır. Anadolu'da Orta Çağ dönemine ait, devlet ve yönetim ayırımı yapmadan, bir çalışma yapılamamıştır. Konuda bütünlük sağlamak amacıyla ve yeni çalışmalara sağlam bir zemin oluşturması açısından tezimizin bir başlangıç olmasını ümit ediyoruz.
Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Anıtı kazılarında bulunmuş tek renk sırlı kandiller

İzmir'in Selçuk ilçesinde yer alan Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Anıtı kazılarında 1960- 1984 yılları arasında yapılan kazı, restorasyon ve temizlik çalışmaları sırasında bulunmuş, tek renk sırlı kandiller bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Aydınoğlu Beyliği ve Erken Osmanlı dönemine tarihlendirilen bu kandiller, iki ana gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Ayasuluk Tepesi üzerindeki kazılarda ele geçen 52 adet kandil, yapıldıkları dönemin toplumsal, kültürel ve sanatsal yaşamını yansıtması açısından önemli örneklerdir. Dönemlerinin birer günlük kullanım eşyası olmaları nedeniyle taşınabilir özelliğe sahip olan kandillerin, Anadolu coğrafyasında birçok merkezde, sır renklerine, hamur özelliklerine, formlarına, yapım tekniklerine ve bezeme detaylarına göre benzer örnekleri tespit edilerek değerlendirilmiştir. Efes Artemision, Alanya Kalesi, Kubad-Abad Sarayı, İznik Çini Fırınları, Aksaray Mahmud Gazi Hangahı, Kırşehir Kalesi, Konya Gevale Kalesi, Karaman Kalesi, Isparta Eğirdir Hanı, Bitlis Kalesi ve Ankara Ulus'ta yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan örnekler ile İstanbul'daki Haluk Perk Müzesi, Akşehir Taş Medrese Müzesi, Konya Koyunoğlu Müzesi, Konya Karatay Müzesi, Konya Sahip Ata Vakıf Müzesi, Isparta Müzesi, İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi ve Efes Müzesi koleksiyonlarında yer alan benzer örnekler karşılaştırma malzemesi olarak kullanılarak tarihlendirme, formların çeşitliliği ve kullanım yaygınlığı konusunda dönemine ışık tutmaktadır. Ayrıca Ankara Etnografya Müzesi'nde de mahmuzlu bot tipinin gövde ortasına kabara aplike edilmiş benzer kandil örneği görülmektedir.
Osmanlı mutfak kültürünün saray müzelerde sergilenmesi

Günümüzde mutfak kültürünün özelliklerinin saptanması ve tanıtılması; yerel mutfaklara dönüş kapsamında değerlendirilmesi gereken bir öncelik olarak ele alınmalıdır. Beslenmeyi sağlayan ürünlerin geleneksel üretiminden başlayarak, ortak tüketim sürecinde temellenen; bu ürünlerin işlenerek besine dönüştürülmesi konusunu kapsayan alanlarda yapılacak analizlere gereksinim duyulmaktadır. Bu gereksinimin karşılanmasında toplumun her alanına görevler düşmektedir. Dünya üzerinde hızla yükselen bir eğilimle müzeler mutfak kültürünün korunması konusunda çalışmaktadır. Bu durumun en önemli sebeplerinden olan küreselleşme süreci, bir yandan mutfak kültürünün tek düzeleşmesini ciddi bir tehdide dönüştürürken, öte yandan ağırlıklı olarak yeni teknolojiler aracılığıyla bu ögelerin yayılmasını olanaklı hale getirebilir. Bu süreç içerisinde mutfak kültüründeki değişimler saptanmaz ise, yok olma süreci başlamakta, gelenek tehdit altına girmektedir. Müzeler, mutfak kültürünü koruma, değişen değerler karşısındaki durumunu saptama, gelecek kuşaklara aktarma, bu konuda toplumu eğitme ve bilgilendirme gibi konularda başvurulması gereken kurumlar olmaya başlamıştır. Özellikle somut olmayan kültürel miras ögeleri, bu mirası yaratanlar yok olduğunda ortadan kaybolmaktadırlar. Müzeler ise bu yok olan değerlerin yeni koruyucuları olarak rol oynamaktadırlar. Ancak mekansal ihtiyaçlar ve sergileme arasındaki ilişki göz önünde bulundurulduğunda mutfak kültürünün korunması için gerekli ortamlar yaratılamamaktadır. Saray müzeler dahilindeki mutfak yapıları bu kapsamda köklü bir mutfak kültürüne sahip olan Osmanlı Sarayı, günümüzde ayakta duran bölümleri ile mutfak kültürünün korunmasında önemli ve değerlendirilmesi gereken yapılardır.
İlk Tunç Çağı'nda Malatya-Elazığ bölgesi mimarisi

Bugüne kadar Doğu Anadolu'da Tarih Öncesi Dönem ile ilgili yapılan çalışmalar, daha çok bölge arkeolojisinin kronoloji sorunları üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu nedenle arka planda kalan bölge yerleşmelerinin İlk Tunç Çağı mimari özellikleri, 'İlk Tunç Çağı'nda Malatya-Elazığ Bölgesi Mimarisi' başlıklı yüksek lisans teziyle ortaya konulmaktadır. Malatya-Elazığ Bölgesi'nin seçilmesinin nedeni ise bölgenin, Keban Barajı (1968-1975) ve bunun devamında gelen Karakaya Barajı (1978-1987) nedeniyle yapılan kurtarma kazıları sayesinde, Doğu Anadolu Bölgesi'nin en çok araştırılan kesimi olmasıdır. Ayrıca bölgede Arslantepe gibi çok uzun yıllardır kazılan ve İlk Tunç Çağı mimarisi için yeni ve önemli bilgiler sunan bir yerleşme de yer almaktadır. Bölgede görülen yerleşim yapısı, hem Anadolu hem de çağdaşı olan çevre bölgeler açısından çok önemlidir. Diğer önemli bir nokta ise mimarideki şekil ve inşa anlayışıdır. Bölgede yerel mimari tarz ve kuzeyden gelen göçebe insanlara ait farklı mimari unsurların birlikte görülmesi, dikkat çekici noktalardan biridir. Bunun yanı sıra yerleşmelerde dönem içinde yaşanan mimari farklılıkların kültürel değişimle ilişkisi net bir şekilde ön plana çıkmıştır. Ayrıca Transkafkasya ve çevre bölgelerdeki yerleşmeler ile karşılaştırmalar yapılarak mimari anlayıştaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya konulmuştur. Böylelikle bölge mimarisinin Doğu Anadolu ve çevre bölgeler içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e eğitim ve Edirne'de inşa edilen eğitim yapıları(1839 - 1923)

Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa karşısında savaşlarda arkası arkaya yenilgiler almaya başlayınca ıslahat yapması kanaatine varmıştır. Savaşa bağlı bu yenilgilerin ardından ilk ıslahat hareketleri orduda ve ordu eğitiminde başlamıştır. Batılı devletlerin Osmanlı İmparatorluğu'ndan köklü reformlar yapmasını ve Gayrimüslim azınlıklara çeşitli haklar tanınmasını istemesi sonucu 1856 Islahat Fermanı yayınlanmıştır. Fermanın eğitim tarihi açısından önemi, her çocuğa tüm okullara gidebilme hakkı tanınması ve Müslim, Gayrimüslim her millete kendine ait okul açabilme serbestisinin getirilmesidir. Fermanın getirdiği bu yetki sayesinde bu tarihten sonra, Katolikliği ve Protestanlığı yaymak isteyen Fransa, Almanya, Amerika, Avusturya, İtalya ve İngiltere gibi ülkeler de Osmanlı coğrafyasında okullaşmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti'nde her düzeyde okul açılmasını sağlayabilmek, eğitim alanında yaşanan sıkıntıları gidermek ve eğitimi bir düzene sokmak amacıyla, okulları eğitim düzeylerine göre sınıflandıran, Müslim, Gayrimüslim ve yabancıların açacakları özel okullara dair kurallar getiren, 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayınlanmıştır. 1879 yılında düzenlenen Maarif Nezareti Teşkilatı ile günümüz eğitiminin temelleri atılmış, eğitim ilk, orta, lise, yüksek eğitim diye basamaklara ayrılmıştır. Edirne, eğitim hareketlerinden fazlasıyla etkilenen Osmanlı kentlerinden biri olmuştur. Bir ordu merkezi olması nedeniyle Askeri Rüşdiye, Askeri İdadi gibi önemli okullar açılmıştır. Bunun yanında II. Abdülhamid döneminde Edirne'de pek çok okul açıldığı görülmektedir. Edirne'de bulunan Gayrimüslim azınlıklar ise batılı tarzda, çağdaş eğitim veren pek çok okul açmışlardır. Bunun yanında Katolik ve Protestan misyoner tarikatlarının da eğitim yoluyla kendilerine yandaş çekmek amacıyla kendi eğitim kurumlarını açtığı görülmektedir. Çalışma Müslim, Gayrimüslim ve yabancıların açmış oldukları eğitim yapılarının tarihini, mimarisini ve sanatsal özelliklerini incelemiştir.
Cami iç mekan tasarımı üzerine bir inceleme: Karacaahmet Şakirin Camisi

Ülkemizde günümüz cami mimarisi ile ilgili özgün bir tipolojinin oluşturulamaması üzerine, cami tasarımı hakkında farklı öznelerin algılama, değerlendirme ve taleplerindeki ayrımları araştırmak için bir vaka çalışması yapılmıştır. Bu çalışmada, tasarımcılar ile kullanıcılar arasındaki yorum farklılıklarının eleştirel bir bakış açısıyla çözümlenmesi ile cami iç mimarisinin niteliğinin arttırılması bağlamında, cami tasarım süreçlerinde yer alacak mimarlar ve iç mimarlara yeni sorgu eksenleri açılması amaçlanmıştır. Şakirin Camisi kullanıcılarına ve tasarımcılara yapılan tasarımcı anketi olmak üzere iki ayrı katılımcı gruba anket çalışması yapılmıştır. Her iki anket çalışmasında, cami iç mekanının nitelikleri, renk ve ışık, biçim, doku-malzeme, mimari eleman, ölçek-oran üst başlıkları altında incelenmiştir.
İzmir'de Erken Cumhuriyet Dönemi eserleri

Türkçülük akımının etkileri sonucu, ekonomi, siyasi, felsefe, hukuk, din, dil alanında başlayan ulusallaşma çalışmaları mimariyi de etkilemiştir. Böylece 1910'lu yıllarda başlayan ve yaklaşık olarak Cumhuriyetin ilk yıllarında da 1930'lara kadar devam eden Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu geçerlilik kazanmıştır. Ancak, ağır ağır gündeme gelen Atatürk'ün devrimleri ile çelişkili bir ortam yarattığı için bir süre sonra etkisini kaybetmiştir. Bugünkü sınırlarımız içinde sadece İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerde değil, en küçük yerleşme merkezlerinde bile değişik özellikler taşıyan örneklere rastlanmaktadır. Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu'nda meclis binaları, hükümet binaları, bankanlıklar, bankalar, oteller, okullar, müzeler, postahaneler, iskeleler, iş hanları ve apartmanlar yapılmıştır. Bu üslupla inşa edilen yapıların cephelerinde Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemine ait mimari ve süsleme özellikleri bolca kullanılmıştır. 13 Eylül 1922 günü Yunanlılar, İzmir'den çekilirken kenti ateşe verdiler. İzmir yangınından sonra kentin fiziksel görünümünü değiştirmek amacıyla kentte hızlı bir imar hareketlerine başlanmıştır. Böylece, Konak ve çevresinde çok sayıda kamu binası ve iş hanları inşa edilmiştir. İzmir, Birinci Ulusal Mimarlık Üslubunda inşa edilmiş pek çok yapıyı bünyesinde barındıran çok zengin bir şehirdir. Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu hakkında şimdiye kadar çok az sayıda araştırma yapılmıştır. Yapılan çalışmalar XX. yy Türk mimarisini genel olarak ele almaktadır. Bu dönemde gerek İzmir'de gerekse Anadolu'nun diğer şehirlerinde inşa edilen yapıları plan özellikleri, süslemeleri ve tarihçeleri bakımından ayrıntıyla inceleyen bir çalışma ne yazık ki yoktur. Yaptığımız bu çalışma İzmir'de Erken Cumhuriyet Dönemi'nde inşa edilen kırk dokuz, bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Araştırmamızda incelenen 49 yapı, ayrıntılı deskripsiyonlarla anlatılmış, tümü fotoğraflarla da desteklenmiştir. Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu'nun yapılara yansıması çoğunlukla cephe düzeni ve dekorasyon ile sınırlı kalmıştır. Bu nedenle de bu yapılarının anlatımında plan rölöveleri desteğinde bir mekan analizine girişilmemiştir. Yapılar, kendi aralarında ve Türkiye genelindeki yapılarla benzerlik ve farklılıkları açısından incelenmiş, sonuçta bu yapıların döneme getirdikleri özetlenmiştir.
Kütahya geleneksel giyim kültürünün seramik sanatına yansıması

Kütahya, Germiyan Beyliği döneminde beyliğin merkezi, Osmanlı Devleti döneminde ise önce sancak daha sonra 1451- 1852 yılları arasında Anadolu Beylerbeyi'nin merkezi olmuştur. Kütahya, Germiyan Beyliği döneminde başlayıp, Osmanlı İmparatorluğu döneminde de devam eden sosyal, kültürel ve ekonomik değişimler ile Osmanlı saray giysilerinin etkisi altında çok zengin bir giyim kuşam kültürüne sahip olmuştur. Ayrıca Kütahya, Anadolu'nun eski ve kesintisiz üretim yapan bir seramik merkezidir. 17. yüzyılın sonuna doğru İznik seramik üretimine sarayın ve sanatçı desteğinin giderek azalması sonucunda, 18. yüzyılın başında Kütahya ön plana çıkmaya başlamıştır. Kütahya'da seramik ustaları saray ve çevresi sanat verilerinden uzaklaşarak daha özgür halk sanatı tasvirlerine yönelmiştir. Bu kapsamda 18. yüzyılın ortalarından itibaren üretilmiş olan geleneksel giyimli kadın ve erkek figürleriyle bezenmiş bir grup seramik eser karşımıza çıkmaktadır. Kütahya'da 18. ve 20. yüzyıllarda üretilen bu seramiklerde kadın figürlerinin başında kalpak, bino fes, terpuş ve da ne adı verilen başlıklar görülmektedir. Kadın figürlerinin üzerinde gömlek, şalvar, fermene, uzun entari, kaftan, tefebaşı, aynalı pullu, süpürgeli pullu, eğrimli ve çatkılı giysileri vardır. Kadın figürlerinin bazılarının bellerinde ise tokalı kemerler, kuşaklar veya öncek adı verilen önlükler bulunmaktadır. Erkek figürlerinin başında kavuk, sarık ve külah adı verilen başlıklar görülmektedir. Erkek figürlerinin üzerinde mintan, şalvar, potur, cepken, gazeke, entari ve kaftan vardır. Ayrıca erkek figürlerinin bellerine sarılmış kuşaklar ve zeybek figürlerinin ayağında görülen çoraplar dikkat çekmektedir. Kadın ve erkek figürleriyle bezenmiş bu seramikler, 18. ve 20. yüzyıllar arasında Kütahya ve çevresinde yaşayan halkın geleneksel giyimi hakkında bilgi vermektedir.
Yenikapı Metro ve TEİAŞ arkeolojik kazılarından açığa çıkarılan İznik seramiklerinin değerlendirilmesi

İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından 2004 yılında başlatılan Yenikapı Arkeolojik Kazıları, İstanbul arkeolojisini ve dünya uygarlık tarihini daha iyi anlamamız için bilim insanlarına yeni veriler sunmuştur. Bu kazılarda ortaya çıkan birçok buluntu grubu arasında en fazla sayıya sahip olanı farklı amaçlar için üretilen pişmiş toprak kaplardan günümüze ulaşanlarıdır. Pişmiş toprak kaplar yapıldığı dönemin teknolojisi, ekonomisi, kültürel, ticari ilişkileri ve sanatı hakkında bilgi verdiğinden araştırmacılar için büyük önem taşımaktadırlar. Bu tezde Yenikapı Metro ve TEİAŞ Arkeolojik Kazıları'ında açığa çıkarılan 15. ve 16. yy'da İznik'te üretilip dönemin başkenti Konstantiniye'de kullanılan seramikler ele alınmış, buluntuların Osmanlı Dönemin'de Langa Bostanı olarak bilinen kazı alanına nasıl gelmiş olabileceği araştırılmıştır.
Kırıkkale'de Türk Devri mimari eserleri

Kırıkkale, günümüzde birden fazla yol güzergahı üzerinde bulunan, şehirler arasında adeta bir köprü vazifesi gören illerimizden biridir. Geçmişten günümüze Kırıkkale şehrinin pek çok kültüre ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Türk-İslam Kültürü'nün yaygınlaşmasında rol oynayan Koçubaba, Hasandede, Haydar Sultan ve Şeyh Şami gibi önemli kişiler sayesinde Kırıkkale'de iskan faaliyetleri hızlanmıştır. 'Kırıkkale'de Türk Devri Mimari Eserleri' adlı çalışmamızda 13. yüzyıl ile 19. yüzyıl gibi geniş bir zaman aralığında inşa edilmiş olan toplam 20 yapı incelenmiş, bu yapılardan 4'ü külliye, 7'si cami, 3'ü türbe ve 1'i köprüdür. Bu eserler, Balışeyh, Delice, Karakeçili, Keskin ve Sulakyurt ilçelerinde bulunmaktadır. İncelenen yapılarda kullanılan inşa malzemesi genellikle taş malzeme olmakla beraber, bazı yapılarda taş ve tuğlanın bir arada uygulandığı almaşık duvar tekniğini de görülmektedir. Camilerden 10'u ahşap tavanlı, kuzey-güney yönde dikdörtgen planlı, 1 cami ise kare planlı ve tek kubbelidir. Türbelerden 4'ü sekizgen planlı içeriden kubbe dışarıdan piramidal külah ya da tamamen kubbe ile örtülmüştür. 1 türbe kare planlı piramidal külah örtülü, 1 türbe kareye yakın dikdörtgen planlı kubbe örtülü ve 1 türbe ise on bir kenarlı ve piramidal külah ile örtülüdür. Köprü ise, taş malzemeden ana kemerli ve dik meyilli olarak inşa edilmiştir. Yapıların bir kısmı sade ve süslemesiz olmakla beraber süsleme programı bakımından zengin yapılarda bulunmaktadır. Süsleme programına sahip eserlerde bitkisel ve geometrik kompozisyonların hakim olduğu kalem işi süsleme, alçı süsleme ve ahşap süslemeler yer alır. Bu süslemelerin uygulama alanları harim duvarları, kubbe, kubbe geçiş sistemi, ahşap tavan, mihrap ve minberdir.
Akdeniz çevresi ortaçağ camcılığı ışığında Demre Aziz Nikolaos Kilisesi cam buluntuları

Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazıları, 1989 yılından bu yana, Prof. Dr. Yıldız Ötüken tarafından sürdürülmektedir. Çalışmamın konusunu, Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazılarının başından 2003 yılına kadar bulunan camların tümü ile, 2003 yılından sonra bulunanlar arasındaki yeni tipler oluşturmaktadır. Bu tezde cevap bekleyen ana sorunlar, Demre camlarının üslup, form ve işlevsel özellikleri;kullanım alanları; tarihlendirme sorunları; ve Akdeniz çevresinde cam üretimi ve kullanımı içindeki yeri olmuştur. Bu sorunların çözümlenmesi için, öncelikle camların restitüsyonları yapılmış, işlevlerine göre gruplanmışlardır. Bu gruplar, kendi içlerinde türlere ve tiplereayrılmışlardır. Tipolojisi yapılan bu camlar, form ve bezeme açısından Akdeniz çevresindeki diğer yerleşimlerin buluntularıyla karşılaştırılarak, işlev ve tarihlemeçalışmaları yapılmıştır. Ancak, buluntuların değerlendirilmesindeki en önemlibelirleyici, kazıda bulunan mekanların özellikleri ve kazıda ortaya çıkan tabakalarındeğerlendirilmesi olmuştur. Bunlara ek olarak, çalışmamızı oluşturan parçalariçinden seçilen camların kimyasal analizleri yapılmış, bu şekilde üretim özelliklerinin ve kullanılan hammaddelerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Buluntular arasında 166 çubuklu kandil, 93 kulplu kandil, 119 kadeh kandil, 7 zarf içi kandil, 388 pencere camı, 46 hacı şişesi, 15 günlük kullanım şişesi, 2 kavanoz, 1 kavanoz kapağı, 57 kase, 7 sürahi, 10 bardak, 38 bilezik, 3 boncuk ve bir de yüzük mevcuttur, iki kabın ise işlevi tespit edilememiştir. Demre camlarının tüm formlarının saptanabilmesi amacıyla tek ağız ve kaidelerin de tipolojisi yapılmıştır. İçlerinde az miktarda Roma dönemi kasesi hariç, 6. yy. ile 13. yy. arasında çeşitliyüzyıllara tarihlenen buluntular vardır. Ayrıca, Demre'de cam üretimi yapıldığını gösteren cüruflar, fritler ve şekillendirme artıkları tespit edilmiştir. Buluntularınkendi içlerinde paralel özellikler gösteriyor olmaları, ortaçağ boyunca Demre'dekullanılan camların büyük çoğunluğunun yine Demre'de üretildiğini göstermektedir