İlköğretim okularının sahip oldukları örgütsel, kültür özelliklerinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ İLKÖĞRETİM OKULLARININ SAHİP OLDUKLARI ÖRGÜTSEL KÜLTÜR ÖZELLİKLERİNİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE GÖRE BELİRLENMESİ Havva TOPRAK Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eylül 2003 Danışman: Y. Doç. Dr. Turan Akman ERKILIÇ Örgütsel kültür, örgüt içindeki davranış kalıplarını tanımlar, örgütteki davranışların oluşumunu açıklar ve bu davranışların örgüt performansını nasıl etkilediği hakkında ipuçları verir. Bu yüzden_öğreimenlerin yaratıcılılığını ve gelişimini arttırmak, onları çalışmaya güdülemek için eğitim yönetimi alanında sıkça çalışılan bir konu olmuştur. Örgüt kültürünün öğeleri Değerler, Dil ve Semboller, Tören ve Toplantılar ile Normlardır. Örgütsel kültürün bu öğeleriyle ilgili özellikler örgütsel üretkenlik ve etkililiği etkiler. Bu araştırma ile ilköğreümjDkullarının sahip oldukları örgütsel kültür özelliklerinin öğretmenjjörüşlerirıe göre belirlenmesi ve öğretmenlerin okul kültürü öğelerinden Değerler, Dil ve Semboller, Tören ve Toplantılar ile Normlara ilişkin özelliklerin ilköğretim okullarında hangi düzeyde gerçekleştiğine ilişkin görüşlerinin kişisel özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğinin saptanması amaçlanmıştır. Tarama modelinde desenlenen araştırma, 2003- 2004 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Eskişehir merkez ilçedeki 24 ilköğretim okulunda görev yapan 289 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiş, örneklemin 75. Tinden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, anket yoluyla toplanmıştır. Anket ilk bölümde 5 kişisel soru ve ikinci bölümde örgütsel kültür özelliklerini ölçmeye yönelik 38 maddeden oluşan 'Örgütsel Kültür Anketi' ile toplanmıştır. Araştırmada verilerin çözümlenmesi aşamasında, araştırma amaçları doğrultusunda, frekans, yüzde, aritmetik ortalama; puanlarla ilgili ikili küme karşılaştırmalarında bağımsız gruplar arası t testi, ikiden çok küme karşılaştırmalarında ise tek yönlü varyans analizi istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır. Varyans analizi sonucu hesaplanan F değerinin anlamlı bulunduğu durumlarda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu saptamak amacıyla Tukey HSD çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır. İstatistiksel çözümlemelerinde. 05 anlamlılık düzeyinin kullanıldığı araştırmada. çözümlemeler 'SPSS 1 1.5 for Windows' paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, öğretmenler okul kültürü öğelerinden Değerler ile Tören ve Toplantıların özelliklerini belirleyen maddelerin tümünün okullarında 'çok' gerçekleştiğini belirtmişlerdir. Dil ve Semboller ile Normlara ilişkin özellikleri belirleyen maddelerin büyük bir kısmının okullarında çok gerçekleştiğini bu boyutlara ilişkin bazı maddelerin okullarında orta derecede veya az gerçekleştiği yönünde görüş bildirmişlerdir. Bu sonuca dayalı olarak Dil ve Semboller ile Normlara ilişkin özelliklerin daha fazla geliştirilmesi ve okul kültürüne yerleştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin okul kültürü özelliklerinin belirlenmesine ilişkin görüşleri cinsiyete göre erkekler lehine farklı bulunmuştur. Mesleki kıdem ve öğrenim durumu değişkenine göre okul kültürü öğelerinin ilköğretim okullarında gerçekleşme düzeylerine ilişkin görüşlerinde anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Bulundukları okuldaki çalışma yıllarına göre Dil ve Sembollere ilişkin görüşlerinde anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlköğretim okullarının A-B-C kurum tipine ayrılması değişkenine göre öğretmen görüşlerinde anlamlı farklılıklar bulunmamıştır.