turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hamzaname (33. cild) metin-sözlük-inceleme

Hamzaname, Hz. Muhammet'in amcası Hz. Hamza'nın menkıbevi hayatı ve savaşlarını konu alan destani halk hikayelerinin genel adıdır. Hz. Hamza'nın, İslamiyet'in başlangıcında Hz. Muhammet'i koruma ve Müslümanlığı yayma hususunda gösterdiği kahramanlıkları Hamzaname adını alan destani halk hikayelerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Türklerin İslamiyet'e girmeleriyle birlikte, Türklere İslamiyet'i anlatmak ve öğretmek amacıyla bazı destani halk hikayelerin oluştuğu görülür. Şüphesiz Türkler arasında İslamiyet'i anlatan ilk eserlerden biri de Hamzaname'dir. Hamzaname, ilk olarak Araplar arasında anlatılıp kaleme alınmış, daha sonra İranlılar tarafından kendi mitolojik kahramanlarına da yer verilerek yeni isimlerle yazılmıştır. Türkler ise kendi düşlerindeki Hazreti Hamza'yı ve onun meziyetlerini yeni yeni formlar halinde vücuda getirmişlerdir. 14. yüzyılda şair Ahmedi'nin kardeşi Hamzavi tarafından kaleme alınan ilk Hamzaname, söz varlığı ve halk edebiyatı açısından önem arz eden bir eserdir. Hamzaname'nin ilk örnekleri yazıldığı dönemin dil hususiyetini yansıtmaktadır. Sade ve akıcı bir üsluba sahip olması sebebiyle eser, Eski Anadolu Türkçesi devresinin karakteristik bir örneğini temsil eder. Oldukça geniş bir hacme sahip olan Hamzaname 72 ciltten oluşmaktadır. Türkiye kütüphanelerinde çok sayıda mükerrer nüshası bulunan Hamzaname'nin en önemli nüshası İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler bölümünde bulunmaktadır. Bizim üzerinde Yüksek Lisan çalışması yaptığımız Hamzaname'nin otuz üçüncü cildinin iki ayrı kütüphanede iki nüshası bulunmaktadır. İncelemelerimiz sonunda İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496'da kayıtlı olan 47 varaklık nüshayı üzerinde çalışma yapmaya elverişli bulduk. Çalışmamızı bu nüshaya göre şekillendirdik. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini verdik. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlüğünü hazırladık.
Muvakkit-zade Mehmed Pertev hayatı, edebİ kişiliği, eserleri, Divanı'nın tenkitli metni ve tshlili

Doktora Tezi Muvakkit-zade Mehmed Pertev Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri, Divanı'nın Tenkitli Metni ve Tahlili Mehmet ULUCAN T. C. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Elazığ-2005, SayfaVII+ 867 18. yüzyıl, Türk tarihi ve Türk edebiyatı için önemli değişme ve gelişmelerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Türk milletini yakından ilgilendiren siyasi, askeri, ekonomik vd. alanlardaki gelişmeler, bu dönemin dini ve sosyal yaşamım derinden etkilemiştir. Edebiyat da bu gelişmelerden büyük ölçüde etkilenmiştir. Muvakkit-zade Mehmed Pertev, 18. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış 19. yüzyılın da ilk on yılım görmüştür. Edebi gücünü ve etkisini ne döneminde ne de daha sonra yeteri kadar gösterebilmiş değildir. O, iyi bir şair olmakla birlikte daha çok iyi bir öğrenci, dost ve arkadaş olarak tanınmıştır. Şairliğiyle birlikte, bu özelliklerine vurguda bulunulması şairlikten çok bu özellikleri haiz kimselerin daha çok önemsendiği ve ihtiyaç duyulduğu bir dönemde yaşadığından olmalıdır. Pertev, hacimli bir divana sahip olduğu halde hakkında ilmi bir çalışma olmayıp, henüz divanın karşılaştırmalı bir çalışması yapılmamıştır. Bu çalışmada; şairin hayatı, edebi kişiliği ve eserleriyle ilgili bilgiler toplanmış ve divanının tenkitli metniyle birlikte tahlili yapılmıştır. Şiirleri şekil ve içerik olarak sağlam ve güçlü olmasına rağmen Pertev, kendine has bir üslup belirleyip devam ettirememiştir. Etkilenmelere açık olan Pertev'in pek çok şairden izler taşıdığım görmek mümkündür. Şiirlerinde özellikle mahallileşmenin etkisi ve Nedim'in şuhane edasıyla hikemi edanın etkileri son derece belirgindir. Kullandığı dil, sade ve akıcıdır. Aşın sanat kaygısı taşımayan şiirleri, Klasik şiirimizin bir devamıdır. Aruz ölçüsünü başarılı bir şekilde kullanan şairin, heceyle yazılmış bir şiiri de vardır. Pertev, Klasik şiirimizi daha ileriye götürmek arzusunda olan bir şairimizdir. Hicri 1159 (Miladi 1746) yılında İstanbul'da doğmuş, Hicri 1222 (Miladi 1807-8) yılında Edirne'de ölmüştür. Kabri, Hasan Sezayi Dergahı haziresindedir.
Gülten Akın'ın hayatı, eserleri ve sanatı

1956 yılında Rüzgar Saati ile Türk şiirine dahil olan Gülten AKIN, bu şiirin gelişiminde önemli bir yere sahip olmuştur. Yarım yüzyılı aşkın süredir şiir yazan ve şiir üzerine düşünen şairin eserleri incelendiğinde onun, toplumcu yanının her zaman ön planda olduğunu görürüz. Tematik olarak ele alınan şiirler, başlangıcından günümüze kadar incelendiğinde Türk toplumunun sosyal meseleleri hakkında önemli kayıtlar tuttuğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında bireysel olarak ön plan çıkan şiirlerinde de günümüz insanının günlük duygulanımlarını yansıttığını görürüz. Gülten AKIN, şiir yazmanın yanında şiir üzerine düşünmüş ve görüşlerini bildirmiş bir şair olarak hem Toplumcu-Gerçekçi şiirin hem de günümüz şiirimizin can damarı olmuştur.
18. yüzyıl divan şairlerinden Ferhad Paşa'nın divanı

Toplumlara yön veren kisiler arasında en önemlileri süphesiz kalem ehli ve kılıç ehli kisilerdir. Ferhad Pasa 18. asır Osmanlı devlet adamları ve sairlerindendir. Yani hem kılıç ehlidir hem kalem. Bu çalısmamızda bir devlet adamının siir kitabını gün yüzüne çıkarmaya çalıstık. Günümüzokuyucularının/arastırmacılarının istifadesine böyle bir eser sunmanın, hem o günü daha iyi anlama, hem bugünü ve yarını insa etme hususunda çok faydalı olacagı kanaatindeyim. Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmıs metinleri transkripsiyon alfabesi ile günümüz Türkçesine çevirmeye gayret ettik. Fakat elimizdeki divan nüshalarının bazı arızalartasımasının çalısmamızı biraz zorladıgı da bir gerçektir. Ayrıca divandaki bazı siirlerden anlasıldıgı üzere sair, musiki konusunda epey bilgi sahibidir. Bu yönünün, musiki ehli arastırmacılar tarafından ayrıca incelenmesi gerektiginidüsünüyorum.
Menkıbe-i Fahr-i kainat/ hikayet-i hadice: İnceleme, metin ve dil içi çeviri

Bu tezin amacı, H. 1181 yılında istinsah edilen Menkıbe-i Fahr-i Kainat/Hikayet-i Hadice isimli eserin metnini transkripsiyon harfleriyle ve dil içi çevirisiyle beraber şekil ve muhteva özellikleri açısından incelemek; bunun sonucunda, aruz vezni ile yazılmış dini içerikli bir eseri tanıtarak, tasavvuf edebiyatına katkı sağlamaktır. Bu doğrultuda, Hz. Peygamber'in hayatından kısa bir kesit sunan ve özellikle Hz. Hatice ile tanışmaları ve evlenmelerini anlatan eser, yazıldığı dönemin dil özellikleri kapsamında değerlendirilerek okunup, günümüz Türkçesi'ne çevrilmiştir. İlk olarak eserin türü olan 'menkıbe'ye ve menkıbede gerçekliğe değinilmiş, ardından eser, nazım şekli, vezin, kafiye, dil ve anlatım alt başlıklarıyla şekil ve üslup özellikleri yönünden değerlendirilmiştir. Muhteva bölümünde, genel olarak eserin konusu ve içeriğinden söz edilerek, sırasıyla ayrı başlıklar altında, olay örgüsü, olayların gerçeklikle ilişkisi ve metin içerisinde yer alan salavatlarda geçen Hz. Peygamber'e ait isimlerin değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında ise, menkıbenin şekil ve içeriğinin incelenmesinden elde edilen çıkarımlar sıralanmıştır. Son bölümde metnin nasıl oluşturulduğu açıklanmıştır. Ardından, transkripsiyon alfabesi ile Latin harflerine aktarılan metin, dil içi çevirisiyle karşılıklı gelecek şekilde verilmiştir. Yazma nüshanın tıpkıbasımı da çalışmanın sonuna eklenmiştir.
Recaizade Mahmud Ekrem'den iki uygumalı tenkit örneği: Takdir-i Elhan ve Takrizat

Tez konusu olarak seçilen Recaizade Mahmud Ekrem'den İki Uygulamalı Tenkit Örneği: Takdir-i Elhan ve Takrizat 'de şunlar ele alınmaktadır:Giriş bölümünde, tenkit teriminin ne olduğu, bu edebi türün tarihi gelişimi ve Yeni Türk edebiyatı ile başlayan tenkit türü anlatılmaktadır. Birinci bölümde Takdir-i Elhan'da nazari ve uygulamalı tenkit çerçevesinde değinilen meseleler görülmektedir. Recaizade Mahmud Ekrem bu eserinde şiir ve şair hakkındaki görüşlerini, tenkit ve münekkide dair fikirlerini ve kendisine yapılan eleştirilere dair düşüncelerini dile getirir. Recaizade Ekrem Elhan'ı üslubu ve şekli dolayısıyla tenkit eder. Ayrıca iki şiir hakkında müstakil olarak değerlendirmelerde bulunur. İkinci bölümde Recaizade Ekrem'in 13 ayrı kitap hakkında yazdığı değerlendirme yazılarından oluşan Takrizat'ın incelenmesi yer almaktadır. Takrizat, edebi ve edebiyat dışı eserlerin tenkidinden oluşmaktadır. Ekler bölümünde Takdir-i Elhan ve Takrizat kitaplarının dil içi çevirimle yeni yazıya aktarımı bulunmaktadır.
Üsküdarlı Aşkİ'nin Delİlü's-Salikİn adlı eseri

Üsküdarlı Aşki 16. yüzyılda yaşamış ve divanından başka bilhassa tasavvufi meseleler üzerine kurulu mesneviler kaleme almıştır. 'Üsküdarlı Aşki'nin Delilü's-salikin adlı eseri: inceleme/transkripsiyonlu metin' başlığını taşıyan bu çalışmada ana nokta, yaratılış bahsinde yazılmış bu eserde şairin meseleye bakışı ve benzer konularda kaleme aldığı diğer eserleriyle mukayesesidir. Çalışmaya konu olan metnin yazması Staatsbibliothek zu Berlin'de Ms. or. oct. 2637 numarasıyla Dürri mahlaslı bir şair adına 'Dalil assalikin'olarak kayıtlıdır. 35 varak olarak kaleme alınmıştır ve okunaklı bir yazıyasahiptir. Şimdilik bilinen tek nüsha budur. Araştırmamızda Üsküdarlı Aşki'nin Delilü's-salikin adlı eseri Latin alfabesine aktarılmış, muhteva özellikleri ifade edilmiş ve şairin Delilü's-salikin'le benzerlikler gösteren diğer iki mesnevisiyle karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Eserde geçen bazı dini ve tasavvufi kavramlarla ilgili bilgiler verilmiş ve Delilü's-salikin'de geçtikleri beyitlerle konu daha açık bir hale getirilmeye çalışılmıştır. Şimdiye kadar varlığından haberdar olunmayan bu eserin yapılan karşılıklı okumalar ve eserdeki bilgiler ışığında Üsküdarlı Aşki'ye aidiyeti ispatlanmıştır. Son olarak metnin daha iyi anlaşılabilmesi için günümüz Türkçesiyle nesre çevirisiaraştırmacıların istifadesine sunulmuştur.
XIX. yüzyıl klasik Türk şiirinde mevsimler

Bünyesinde ihtiva ettiği edebi ve kültürel değerle birlikte, Klasik Türk şiirinin en önemli özelliklerinden biri de, çevresinde var olan birçok unsura sanatsal bir kimlik büründürerek, onu şiir malzemesi yapmasıdır. Dış dünyaya kapalı olduğu düşünülen bu kadim şiir geleneğinin böyle bir yapıya sahip olması önemli bir özelliktir. Şairlerin, değişik hayaller içinde düşündüğü ve konu edindiği unsurlardan biri de mevsimlerdir. Mevsimleri gerçek, mecaz ya da terim anlamlarıyla birlikte düşünen Divan şairleri, böylelikle bir benzetme ilgisi kurmuşlardır. Bahar, yaz, sonbahar, kış; ağaç, çiçek, bağ, bahçe gülzar; ay, yıl gece, gündüz, seher gibi unsurlar aşık, sevgili, rakip üçlüsünün hikayesini tabiat özelinde oluşturan kavramlardır. Bu çalışmada XIX. yüzyıl Klasik Türk şiirinden hareketle mevsimler ve mevsimsel unsurlar ele alınacaktır.
Firdevsİ-i Rumİ, Süleyman-name-i Kebİr (8.-9. ciltler),

Süleyman-name-i Kebir, 16. yüzyılın ikinci yarısında Firdevsi-i Rumi tarafından kaleme alınmıştır. Bu çalışmada Topkapı Müzesi Kütüphanesi H. 1525'de bulunan Firdevsi-i Rumi'nin Süleyman-name-i Kebir adlı eserinin 8. ve 9. ciltleri transkribe edilerek incelenmiştir. Manzum-mensur olarak kaleme alınan Süleyman-name-i Kebir, Eski Türk Edebiyatı ve daha ziyade Türk dili açısından önem taşımaktadır.
Orhan Seyfi Orhon'un mecmuacılığı ve Güneş mecmuası: İnceleme ve seçilmiş metinler

Edebiyatımızda Hecenin Beş Şairi'nden biri olarak tanınmış, 20. Yüzyıl Türk Edebiyatı'nın Türkçeyi en iyi kullanan şairlerinden biri olan Orhan Seyfi Orhon'un Harf İnkılabı'ndan önce (1 Kasım 1928) çıkarmış olduğu mecmuaları tanıtıp dil ve edebiyat araştırmaları açısından faydalı olacağına inandığımız Güneş mecmuasını inceledik. Tezimizde ilk olarak 'eski harfli' Hıyaban, Eğlence, Papağan, Resimli Dünya, Kalem ve Güneş mecmualarım etraflıca tanıttık. Yeni harflerle yayınlamış olduğu mecmualardan kısaca bahsettik. Bilhassa ciddi bir edebi mecmua olan Güneş mecmuasının bir tahlili fihristini yaptık. Bu mecmuadan önemli olduğuna inandığımız bazı yazılan seçerek yeni harflere aktardık. Çalışmamızda gördük ki, Orhan Seyfi Orhon şairliğinin yanında 1910'lardan itibaren ömrünün sonuna kadar gazetecilik ve mecmuacdığa devam etmiştir. Çocuk, edebiyat, mizah ve magazin gibi çeşidi türde onlarca mecmua yayınlamıştır. 1927'de Güneş ve 1941'de Çınaraltı mecmualarını çıkararak o dönemin en meşhur yazar ve şairlerim bir araya toplamıştır. Umarım bu mecmualara müracaat edeceklere yardımcı olur ve karanlıkta kalmış birçok kıymetli yazının gün ışığına çıkmasına vesile oluruz.
Tahirü'l-Mevlevİ tercüme-i Münacat-ı Hazret-i Mevlana

Bu çalışmada, Ahmet Remzi Akyürek'in -Mesnevi'de geçen dua ile ilgili beyitleri seçerek oluşturduğu- 'Münacat-ı Hazret-i Mevlana' isimli eserinin Tanzimat Dönemi sonrası Türk edebiyat tarihinin önemli isimlerinden biri olan Tahirü'l-Mevlevi tarafından yapılan tercümesi transkripsiyonlu bir şekilde Latin harflerine aktarılmış ve çeşitli yönlerden incelemeye tabi tutulmuştur. Transkripsiyonlu metnin oluşturulmasında Marmara Üniversitesi Nadir Eserler Koleksiyonu 13012/Y021. 01 numarada kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır. Tercüme üzerine yapılan genel incelemenin yanı sıra Ahmet Remzi Akyürek ve Tahirü'l-Mevlevi hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise metnin daha iyi anlaşılması amacıyla sözlük yer almaktadır. Çalışma bu yönüyle Mevlana'nın Mesnevi isimli eseri üzerine yapılan çalışmalara yeni bir katkı sağlayacaktır.
18. yüzyıl tezkirelerinin metinlerarasılık bağlamında incelenmesi

Tezkireler Divan şairlerinin hayatlarına dair en önemli bilgi kaynaklarındandır. Ancak bu eserlerin birbirine çok benzemesine rağmen metinlerarasılık bağlamında incelenmesi konusu üzerinde çok fazla durulmamıştır. Tezkireler modern bir kuram olan metinlerarasılık için uygulama alanı olarak görülebilir. Aynı dönem içinde yazılan eserlerin birbirinden etkilenmemesi imkansızdır. Bu çalışma ile 18. yüzyıl tezkirelerinden Safayi, Salim ve Ramiz Tezkireleri'nin metinlerarası olduğu ispatlanmıştır.18. yüzyıla ait bu tezkirelerden yedi adet şair biyografisi seçilmiş ve metinlerarasılık bağlamında incelenmiştir. Şair biyografilerinden önce metinlerarasılık kuramı ve oluşumu hakkında bilgi verilmiş ve tezkireler incelenirken bu kuramdan yararlanılmıştır. Sonuç olarak da tezkirelerin, aynı bilginin yaklaşık aynı kelimelerle aktarıldığı eserler olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca tezkirelerdeki bilgilerin aynı sırayla aktarılmış olması bu eserlerin metinlerarası olduğu tezini kuvvetlendirmiştir.
16. yüzyıl batı Türkçesindeki Arapça unsurlar

Batı Türkçesi, 13. yüzyıldan itibaren gelişerek yazı dili haline gelmiştir. Daha sonra yerini klasik Osmanlı Türkçesine bırakmıştır. Doğuda Çağatay, Kuzeyde Kıpçak Türkçesi ile temsil edilen Orta Türkçe dönemi Türk lehçelerinin Batıdaki temsilcisi Oğuz Türkçesidir. 16. Yüzyıl Batı Türkçesindeki Arapça Unsurlar adlı çalışmada, 16. yüzyılda yazılan eserler incelenerek eserlerde geçen Arapça unsurlar tespit edilmiştir. Çalışmada, Fuzuli Divanı, Baki'nin Mealimü'l-Yakin adlı eseri ve Şemseddin Sivasi Divanı taranmış ve adı geçen eserlerde Arapça unsurlar ortaya konulmuştur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 16. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin himayesinde olan ülkelerden örnek olarak Sudan seçilmiştir. İkinci bölümde şairler ve eserleri ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Son bölümde ise eserlerde geçen Arapça unsurlar terkipler, atasözleri, ayetler, hadisler ve dua cümleleri Türkiye Türkçesine çevrilmiştir. Bu eserlerin incelenmesi ve eserlerde geçen Arapça unsurların ortaya çıkarılması ve bilim dünyasına kazandırılması 16. yüzyılda Arapçanın Türkçeye ne derece nüfuz ettiğini ortaya koyması bakımından ayrı bir değer taşımaktadır.
Samed Vurgun, hayatı-sanatı ve eserleri

Samed Vurgun, XX. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının ilk yarısına damgasını vurmuş bir halk şairidir. Kuşkusuz Sovyet Dönemi Azerbaycan şiirinin en güçlü temsilcilerinden biri olan şair; yaşamı boyunca en az 350 şiir, 17 poema ve üçü yarım kalmış olmakla birlikte 7 piyes kaleme almıştır. Sovyet Dönemi'nin baskı dolu yıllarında, eserlerinde Azerbaycan Türkçesinin en arı ve zengin örneklerini vermeyi başaran şair, eserlerinin tümünü anadilinde yazmıştır. Ayrıca Rusçadan Azerbaycan Türkçesine de çeviriler yapmıştır. Samed Vurgun'un sanat anlayışı, kesin çizgilerle ayırmak mümkün olmamakla birlikte, genel olarak iki dönemde değerlendirilebilir. Birincisi, gençlik dönemi sanat anlayışı; diğeri ise olgunluk dönemi sanat anlayışıdır. Şairin gençlik dönemlerinde Azerbaycan, Türkiye ve Rusya edebiyatlarının şiirlerinde etkili olduğu görülmektedir. Bu dönemlerinde Fuzuli, Molla Penah Vaqıf, Mirza Elekber Sabir, Hüseyin Cavid; Namık Kemal, Tevfik Fikret, Nazım Hikmet; Aleksandr Puşkin ve Viladimir Mayakovski gibi isimler, şairin üzerinde etkili olan şairlerdir. Bu yıllarda Azerbaycan edebiyatının geleneksel kaynaklarından beslenen Samed Vurgun, ilk aşkı Dürre'nin de etkisiyle daha çok ferdi temalarda şiirler yazmıştır. Şairin olgunluk dönemi ise, Dürre'den koptuktan sonra ve sosyal meselelere yönelmesiyle başlamıştır. Samed Vurgun'un bu yöneliminde devrin siyasi ve sosyal koşulları oldukça etkili olmuştur. 1930'lu yıllarda sosyalist-realizm çizgisini benimseyen şair, bu akıma bağlı eserler vermiş ve hayatının sonuna dek komünizm öğretilerine bağlı kalmıştır. Samed Vurgun sosyalist bir şair olarak 'sanat toplum içindir' ilkesini benimsemiş; şiirde estetiğe önem vermekle birlikte, muhtevanın vazgeçilmez bir unsur olduğuna inanmıştır. Eserlerinde dönemin siyasi taleplerine uymasına karşın Stalin'in 'represya' yıllarında oldukça sıkıntılı günler geçirmiştir.'Büyük Vatan Muharebesi' olarak adlandırılan II. Dünya Savaşı yıllarında, Azerbaycan'ın en gür sesli 'vatan' şairlerinden biri, belki de birincisi olarak değerlendirilen Samed Vurgun, eserleriyle gerek cephedeki, gerekse cephe gerisindeki mücadelelere destek vermiş; özellikle 1941- 1945 yılları arasında Hitler faşizmine karşı nefret uyandıran şiirler yazmıştır. Samed Vurgun eserlerinde 'vatan' kavramını, iki biçimde ele almıştır: İlki, tüm hayatı boyunca kendisinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul ettiği ve büyük bir romantizmle sevdiği Azerbaycan; diğeri ise dünyada medeniyetin inkişafını sağlayacağına inandığı Sovyetler Birliği'dir.
Kaside-i Bürde'nin Türkçe şerh ve tercümeleri

Kaside-i Bürde'nin Türkçe Şerh ve Tercümeleri adı verilen bu çalışma, klasik Türk edebiyatı içerisinde çok önemli bir yeri olan şerh ve tercüme konusunun Kaside-i Bürde örneği üzerinde yapılan bir değerlendirmesinden ibarettir. Bu çalışmada önce şerh, haşiye ve tefsir gibi metin yorumlan hakkında bilgi verilmiş ve tercümenin önemine değinilmiştir. Daha sonra Türk toplumunu asırlarca etkisi altında tutmuş olan Kaside-i Bürde ve şairi Muhammed b. Said el-Busiri (h.608/m. l212- h.697/m. 1297 -98) hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca kasidenin halk arasındaki şöhreti hakkında bir araştırma yapılmıştır. Türkiye kütüphanelerinde yapılan inceleme sonucunda 17 adedi mensur, üçü manzum olmak üzere yirmi Türkçe şerh ile 23 adet manzum tercüme ve 6 Türkçe tahmis tesbit edilmiştir. Bu eserler şekil ve muhteva yönünden değerlendirilmiş ve yazarları hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada ayrıca Arapça şerhler ile Türkçe şerhler arasındaki belirgin farklar da kısaca açıklanmıştır. Bu çalışmanın sonunda Lali Ahmed b. Mustafaya ait Kaside-i Bürde şerhi ile Halepli Kudsi-zade Kadri'nin manzum tercümesine yer verilmiştir.
Yahya Tevfik ve Dİvanı: İnceleme-metin

Şeyhülislam Yahya Tevfik Efendi 1715'te İstanbul'da doğmuştur. Seyyid bir aileye mensuptur. İyi bir eğitim görmüştür. Yaşadığı dönemde kendisine saygı duyulan bir alim ve devlet adamıdır. 76 yıllık ömründe kadılık, müderrislik, nakibüleşraflık, kazaskerlik ve şeyhülislamlık yapmak suretiyle Osmanlı Devleti'ne hizmet etmiştir. 1791 yılında İstanbul'da ölmüştür. Yahya Tevfik Efendi'nin bilinen iki eseri vardır. Birincisi 'Müntehab' isimli İran ve Osmanlı şairlerinin şiirlerinden derlediği 106 varaklık bir antolojidir. İkinci eseri ise çalışmamıza konu olan Türkçe divanıdır. Divanında Türkçe şiirlerinin yanında Arapça ve Farsça şiirleri de vardır. Doktora tezimizin Giriş bölümünde 18. yüzyıldaki dönemin siyasi, sosyal ve edebi durumu hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, Şeyhülislam Yahya Tevfik Efendi'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde ayrıca 'Tevfik' mahlaslı diğer 14 şairden kısaca bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Tevfik Divanı'nın şekil ve muhteva özellikleri incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca Yahya Tevfik Efendi'nin bir şeyhülislam olması hasebiyle şiirlerindeki 'dini ve tasavvufi ögeler'i incelenmiştir. Üçüncü bölümde Tevfik Divanı'nın mevcut nüshaları hakkında bilgi verilmiş, nüsha ailesi tespit edilmiş ve divanın tenkitli metni ortaya konulmuştur. Türkçe şiirlerinin sonunda Arapça ve Farsça şiirleri Arap alfabesi ile tekrar yazılmış, dipnotta tercümeleri verilmiştir.
Şamli Mehmed Rȃgib Divançesi ve incelemesi

BAKAÇ, Rojhat. Şamlı Mehmed Ragıb Divançesi ve İncelemesi, Yüksek Lisans Tezi, Ardahan, 2018. Bu çalışmada, 19. yüzyıl divan şairi Ragıb'ın hayatı ve bilinen tek eseri olan Divançesi konu alınmıştır. Ragıb'ın yaşadığı yüzyılın siyasi, sosyal ve edebi durumunu özetleyen girişten sonra çalışmamızı oluşturan bölümlere geçilmiştir. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Ragıb'ın hayatı, edebi kişiliği ve bilinen tek eseri olan divançesi ele alınmıştır. İkinci bölümde, Ragıb'ın şiirleri şekil ve muhteva olarak çeşitli yönlerden incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise divançenin yeni yazıya aktarılmış metnine yer verilmiştir. Çalışmayı özetleyen sonuç ve kaynakçadan sonra, divançenin Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olan metni eklenmiştir. Şamlı olan Mehmed Ragıb, 1750 yılında doğmuş ve çeşitli devlet kademelerinde görev almıştır. 1828 yılında vali olarak gittiği Konya'da vefat etmiştir. Klasik edebiyat vadisinde ikinci Ragıb olarak bilinmektedir. Klasik Edebiyatın şairlerinden Tebrizli Saib ve Cavid'in şiirlerine tahmis yazan Ragıb, divan edebiyatının genel özelliklerini şiirlerine yansıtmıştır.
Cumhuriyet Dönemi roman kahramanlarında kültürel bocalama

Bu çalışmada 1970 sonrası Türk romanında kültürel kimlik meselesi incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar adlı romanının yayınlanış tarihi başlangıç olarak kabul edilmiştir. Kültürel kimlik meselesi etrafında bireyin yaşadığı problemleri alan bu eser, aynı zamanda literatüre konuya ait kavramları kazandırmış olmasıyla da ünlüdür. Oğuz Atay'ın bu eserinin ardından, ülkede yaşanan sosyal değişmelere paralel olarak aynı problemi konu edinen eserler kaleme alınmıştır. Çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde Tanzimat'tan 1970'e kadar Türkiye'de yaşanan sosyal değişikliğe temas edilmiş, bu değişimin romana nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur. Yine bu iki bölüm içinde konuyla ilgili bir takım kavramların tarifi ve izahı yapılmıştır. Böylece romanların ve roman kahramanlarının konu edileceği bölüm için bir zemin hazırlanmıştır. Sonraki bölümde ise roman kahramanları etrafında bireyin kimlik sorunu, ontolojik temelli yaşadığı problemler ele alınmıştır. Roman kahramanlarının bireysel ve sosyal kimliklerini oluştururken üzerlerinde etkili olan faktörler tespit edilmiştir. Bunlardan aile, çevre, eğitim, devlet ve bürokrasi gibi faktörlerin bireyin ontolojik problemlerine etkisi analiz edilmiştir. Böylece kültürel değişimle genelde Türk edebiyatı, özelde de Türk romanı arasında nasıl bir ilişki olduğu irdelenmiştir.
Fuzuli'nin Türkçe Divanı'nda din ve toplum telakkileri

Bu çalışma Türk edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Fuzuli'nin Türkçe Divanı'ndaki din ve toplumla ilgili konuların tespitini ve tahlilini içermektedir. Fuzuli, klasik şiir geleneğinde yetişmiş ve bu geleneği daha da ilerilere götürmüş bir şairdir. Şairin Türkçe Divanı'nı esas alarak din-tasavvuf, toplum ve insandan oluşan bir inceleme yaptık. Böylelikle şairin dine, topluma, insana bakışı değerlendirildi ve çağın kültürel özelliklerinin şairin şiirine nasıl yansıdığı gözler önüne serildi. Sonuç olarak Fuzuli hakkında yapılacak olan yeni çalışmalara kaynak olabilecek bir çalışma meydana getirmiş olduk.