Fen dersleri öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji farkındalık düzeylerinin incelenmesi

Günümüzde, artan enerji talebi ve fosil yakıtların sebep olduğu artan çevre sorunları sebebiyle yenilenebilir enerji kaynaklarına olan ilgi artmıştır. Bilim insanları fosil yakıtların yerini alabilecek, yeni ve daha etkili yollar bulmaya çalışmaktadırlar. Gelecek nesilleri geleceğe hazırlayacak olan fen dersleri öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji farkındalık seviyelerinin belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki farklı üniversitelerde pedagojik formasyon dersleri alan fen dersleri öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji hakkındaki farkındalık durumlarını ve demografik değişkenler ile yenilenebilir enerji farkındalığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemi, 2014- 2015 eğitim-öğretim yılında pedagojik eğitim programlarına katılan 161 kişiden oluşan (99 kadın ve 62 erkek) fizik, kimya ve biyoloji öğretmen adayıdır. Literatür araştırmasından sonra, farklı bölümlerden mezun olmuş 30 öğretmen adayından, yenilenebilir enerji hakkındaki duygularını, görüşlerini ve düşüncelerini içeren bir kompozisyon yazmaları istenmiştir. Literatürden ve yazılan kompozisyonlardan oluşturulan madde havuzundan nitel ve nicel yöntemler kullanılarak madde seçimi yapılmıştır. Yapısal uygunluk için uzman görüşüne başvurulduktan sonra, taslak olarak 63 madde seçilmiştir. Ölçeğin deneme uygulaması 30 kişiden oluşan fen bilgisi öğretmen adayına uygulanmış ve ölçek için gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Yenilenebilir Enerji Farkındalık Ölçeği, gerekli analizlerin yapılması sonucunda 32 maddelik son halini almıştır. Ölçek 161 fen dersleri öğretmen adayına uygulanmıştır. Farkındalığın alt faktörlerini ortaya çıkarmak için açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda, yenilenebilir enerji farkındalığı için beş alt faktör elde edilmiştir. Promax döndürme işlemi sonucunda 5 faktörlü yapı altında tutulan maddelerin oluşturduğu gruplar isimlendirilmiştir. Faktör 1: Geleceğe yönelik politik destek beklentisi, Faktör 2: Ülke ve çevresel katkı, Faktör 3: Diğer enerji kaynaklarıyla karşılaştırma, Faktör 4: Çevre koruma, Faktör 5: Yenilenebilir enerji çeşitleri ülke uygunluğu olarak belirlenmiştir. Beş faktörün toplam açıkladığı varyans miktarı %50, 2 olarak bulunmuştur. Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,90 olarak ölçülmüştür. Elde edilen veriler SPSS 21 istatistik programı ile analiz edilmiştir. İki farklı grup ya da koşulun ortalama puanlarını karşılaştırmak için bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Erkek ve kadınların farkındalık seviyeleri arasındaki farkı karşılaştırmak için t-testi uygulanmış ve erkekler ile kadınların farkındalık seviyeleri arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Lisans eğitimi boyunca yenilenebilir enerji ile ilgili ders almanın ya da almamanın farkındalık üzerindeki etkisi yine t-testi ile analiz edilmiş ve lisans döneminde yenilenebilir enerji ile ilgili ders ya da kurs alan öğretmen adaylarının daha yüksek farkındalık seviyesine sahip oldukları bulunmuştur. İkiden fazla grubun ortalama farkındalık değerlerinin analizi için ANOVA kullanılmıştır. 'Genel farkındalık düzeyi, mezun olunan bölüme göre anlamlı bir farklılık göstermekte midir? sorusu ANOVA ile analiz edilmiş ve genel farkındalık düzeyinin, mezun olunan bölümlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Bu çalışma, yenilenebilir enerji konusunda çalışan uzmanlara bu konularla ilgili müfredat hazırlanmasında ve güncellenmesinde fikir vermesinin yanında, gelecekte bu konuda yapılacak çalışmalara da yol gösterici olacaktır.