Çocuklarda invaziv kandida enfeksiyonlarında risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Candida, fungal enfeksiyonların en sık ve en ciddi nedenidir. Özellikle prematüreleri, immunsuprese, kritik ve kronik hastalığı olanları etkiler. İnvaziv kandidiyazis de önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmada steril vücut bölge kültürlerinde Candida spp. üremesi olan çocuk hastalardan izole edilen Candida türlerinin dağılımı, invaziv kandidiyazis için risk faktörleri ve mortaliteye etki eden faktörler araştırılmıştır. C. albicans ve non-albicans, C. parapsilosis ve C. parapsilosis dışı Candida suşlarına bağlı gelişen invaziv enfeksiyonlu hastaların demografik özellikleri, risk faktörleri, klinik sonuçları ve mortaliteleri karşılaştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları yataklı servisleri ve yoğun bakımlarında Ocak 2017 -Aralık 2018 tarihleri arasında steril vücut bölge kültürlerinde Candida spp. üremesi saptanan hastalar mikoloji laboratuvar kayıtlarından tespit edilip, hasta bilgileri ve epikriz dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik, mikrobiyolojik ve klinik verileri mikoloji laboratuvar kayıtlarından ve dosyalarından kaydedildi. Bulgular: Çalışma süresince 113 hastadan 120 Candida suşu elde edildi. Hastaların medyan yaşı 24 aydı. Hastaların 57'si kız (%50,5), 56'sı erkekti (%49,5). Hastaların 103 (%91,1) tanesinde en az bir risk faktörü mevcuttu. Altta yatan hastalık 103 (%91,1) hastada en sık karşılaşılan risk faktörü idi. Takibinde, Candida enfeksiyonu öncesinde geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı 100 (%88,5), kalıcı üriner kateter 87 (%76,9), santral venöz kateter 75 (%66,3), mekanik ventilatör varlığı 58 (%51,3) ve total parenteral beslenme 55 (%48,6) hastada mevcuttu. Hastaların medyan yatış günü 29 gün (0-285 gün) idi. Hastaların mekanik ventilatörde kalma medyan değeri 18.5 gün, TPN alma günü medyan değeri 15 gündü. Hastaların invaziv kandida enfeksiyonu epizotlarında üreyen suşların 63'ü (%55,7) C. albicans' a, 57'si (%44,3) non-albicans Candida türlerine bağlıydı. En sık izole edilen tür C. albicans'ı (%55,7), sırasıyla eşit sıklıkta olan C. parapsilosis ve C. glabrata (%13,3), C. tropicalis (%12,4), C. kefyr (%6,2), C. krusei (%2,6), ve eşit sıklıktaki C. guillermondii, C. lypolytica ve C. lusitaniaea (%0,9) takip etmekteydi. İnvaziv kandidiyazis genel mortalite oranı %15, 9 idi. Hastanede yatış süresinin uzunluğu, altta yatan malignite ve immün yetmezlik, kardiyak yetmezlik, kalıcı üriner kateter ve santral venöz kateter kullanımı, total parenteral nutrisyon ile beslenme, ve diyaliz mortaliteyle ilişkili faktörlerdi. Antifungal tedavi kullanımının sağ kalıma etkisinin olumlu olduğu görüldü. C. albicans ve non-albicans Candida suşları arasında demografik, klinik, mortalite özellikleri değerlendirildiğinde, C. albicans'ın daha kısa süreli TPN ve geniş spektrumlu antibiyotik kullanımında ortaya çıkışının daha kolay olduğu ancak non-albicans Candida suşları ile arasında mortalite açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. C. parapsilosis ve C. parapsilosis dışı non-albicans Candida suşları arasında demografik, klinik, mortalite özellikleri değerlendirildiğinde, C. parapsilosis üremesi olanlarda yaş grubunun daha küçük, yatış, mekanik ventilatörde kalma, geniş spektrumlu antibiyotik kullanma süresinin daha uzun olduğu ve yine daha uzun süre antifungal tedavi aldığı görüldü ve istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Fakat mortalite açısından anlamlı fark yoktu. C. albicans ve C. parapsilosis'in demografik özellikler, risk faktörleri ve mortalitelerinin karşılaştırılmasında ise C. albicans'ın çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu, C. parapsilosis'in ise yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. Risk faktörleri açısından C. albicans immün yetmezlik ve geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı ile ilişkili iken, C. parapsilosis cerrahi müdahale varlığı, Candida kolonizasyonu, kronik akciğer hastalığı, kalıcı üriner ve santral venöz kateter kullanımı ve enteral beslenme yokluğu ile ilişkili saptandı. Her iki türünde mortalite ile ilişkileri istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı.