Ankara'nın merkez kademelenmesi ve değişimi sürecinde milletvekili lojmanları alt merkez örneği

Merkezi iş alanının dönüşüm sürecinde ortaya çıkan alışveriş merkezleri, perakende ticaretin fonksiyonel yapısındaki değişim ile birlikte genellikle güçlü ulaşım bağlantıları üzerinde yer seçmişlerdir. Bu süreçle içinde tüketim alışkanlıklarında da, farklı ve yeni bir sunum biçimleriyle büyük değişmeler yaşanmaktadır. Yurtdışı örneklerinde kent merkezi dışında odaklanan bu merkezler; Ankara'da genellikle merkezi iş alam içersinde veya merkez yakın çevresi saçaklanma alanında yer seçmişlerdir. Cumhuriyetin ilk yıllarında modern kentleşme çabaları; 1924 sonrası devlet otoritesini yansıtan binalar Ulus çevresinde inşa edilmiştir. Jansen ve Uybadin planlarında, Ankara'nın kent merkezi, Ulus ve çevresine olarak planlanmasına karşın, yeni yöneticiler ve bürokratlar, kentin güneyinde Kızılay çevresini, merkez olarak tercih etmişlerdir. Bu gelişmeler sonucunda devlet tarafmdan Yenişehir'de kamulaştırma çabaları başlamıştır. Bu dönemde Ankara'nın merkezi, planlı bir şekilde gelişerek Kızılay'a atlamıştır. Bundan sonra Ankara orta ölçekli bir kentin karşılaşabileceği sorunların çok Ötesinde, metropoliten bir kent düzeyinde gelişme göstermiştir. 1970'li yılların sonuna kadar Ankara'nın merkez yapılanması, birbirinden ayrı ama birbirini destekleyen üç merkezden meydana gelmiştir. Bu merkezler Ulus, Kızılay ve Kavaklıdere-IV Çankaya doğrultusunda gelişen Tunalı Hilmi Caddesi'dir. 1985 sonrasında Kızılay'daki merkezi iş alanlarının kapasitesi yapı stoku bakımından kendi içinde yayılması sınırlı olduğundan; ikincil merkezler olarak gelişen yerleşmelerde yeni alt merkezler ortaya çıkmıştır. Tezin konusunu, bu şekilde gelişme sergileyen Milletvekili Lojmanları alt merkezinin, konut alanından ticaret alanına dönüşüm süreci oluşturmaktadır. Ankara kentinin, kentsel gelişmesine paralel olarak, ana merkezlerin doyması sonucu alt merkezler ortaya çıkmaktadır. Ankara kent bütünü içinde, alt merkezlerin gelişimine baktığımızda, karşımıza iki farklı grup ortaya çıkmıştır. Birinci grupta yer alan merkezlerin, gelir gruplarının ortaya çıkardığı talepler karşısında şekillendiği görülmektedir. Özellikle Tunalı ve Bahçelievler Alt Merkezlerinin gelişimine baktığımızda; bu iki alt merkezin, planlı olarak uzun zaman süreci içinde, gelir gruplarının talepleri ile kendiliğinde oluştuğu anlaşılmaktadır, ikinci grupta yer alan merkezler ise, kentsel dönüşüm sürecinde, daha kısa zamanda dönüşüm planları ile ortaya çıkmışlardır. Ulaşım ve altyapı olanaklarının yam sıra, özel araç sahipliliğinin özendirilmesi yönündeki politikalar bu gelişimi desteklemiştir. Ayrıca teknolojik imkanlar sonucu tüketim alışkanlıklarındaki değişim süreci, bu merkezlerin gelişimde oldukça önemli bir faktördür. Tezin örnekleme alam olarak seçilen 'TBMM Lojmanları Ticaret ve Alışveriş Merkezi' ikinci grupta gelişme gösteren alt merkezler katagorisinde bulunmaktadır. Konut alanı olarak planlanan TBMM Lojmanları, ekonomik kaygılara dayalı politik bir karar sonucu yer seçim kriterleri hiç düşünülmeden ticaret merkezine dönüştürülmeye çalışılmıştır. Buna benzer bir süreçten geçerek başardı olmuş örnekler de saymak mümkündür. Devletin özelleştirme politikaları kapsamında Et-Balık Kurumu; satılarak ticaret merkezine dönüştürülmüş ve şehir içine Akköprü-Migros gibi büyük bir alışveriş merkezi kurulmuştur. Bu çalışmada, öncelikle örneklem alam olarak seçilen Milletvekili lojmanları Alışveriş Merkezinin dönüşüm süreci irdelenmeye çalışılmıştır. Bu irdeleme sonucu yeni alışveriş merkezinin, Ankara Merkez kademelenmesindeki yeri belirlenerek, çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.