turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
M. Cemil'in Hande adlı letaif kitabının gülme teorilerine göre incelenmesi

çalışma, M. Cemil'in Hande adlı letaif kitabında yer alan fıkraları temel gülme teorileri olan üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama teorilerine göre incelemek maksadıyla hazırlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında M. Cemil'in eseri Latin harflerine çevrilmiştir. Daha sonra gülme teorileri ile ilgili bilgiler, yerli ve yabancı çeşitli kaynaklardan yararlanılarak bir araya getirilmiştir. Ardından bu bilgiler gülmenin mizahi nedenlerinden olan fıkralar ile ilişkilendirilmiş ve fıkralarla ilgili genel bilgiler verilmiştir. Üstünlük teorisi en eski ve en yaygın gülme teorisi olarak nitelendirilmektedir. Teorinin başlangıcını, gülmenin bir kişinin diğer insanlar üzerindeki üstünlük duygularının bir ifadesi olduğu görüşü, oluşturur. Temel bileşenleri üstünlük ve birdenbireliktir. İnsanın kendini bir başkasından ya da daha önceki halinden daha iyi görmesinin onu güldürdüğünü ve insanın kendi kendine gülmesini üstünlük duygusundan kaynaklandığını savunur. Uyumsuzluk teorisinde öz olan, üstünlük teorisinde olduğu gibi zafer ya da yenilgi duygusundan ziyade umulmadık, mantıksız, uygunsuz olan bir şeye karşı gösterilen zihinsel bir tepkidir. Uyumsuzluk teorisi nesneler ve bu nesnelerin temel nitelikleri, olaylar vs. arasında belirli kalıpların bulunmasını beklediğimiz düzenli bir dünyada bulunmaktayız. Bu kalıplara uymayan herhangi bir şey başımıza geldiğinde bu durum bizi şaşırtır ve gülmemize sebep olur. Rahatlama teorisine göre mizahın işlevi gerilim ve sıkıntıdan kurtulmayı ve aşırı gerilimin boşalmasını sağlamaktır. Rahatlama geçici olabilir. Toplumun baskılamaya zorladığı bir takım tabu konuları açığa çıkarır. Yine ağır gerilim içindeki kişilerde söz konusu gerilimin kalkması ile bir gülme patlaması ortaya çıkabilir. Bu durumda mizahtaki ana öğe gerilimi ortadan kaldıran rahatlama duygusudur. M. Cemil'in eserinden ve yaşadığı dönemden hareket ederek M. Cemil'le ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın asıl kısmını temel gülme teorilerinin Hande isimli letaif kitabında yer alan fıkralara uyguladığımız kısım oluşturmuştur. Eserde yer alan 112 fıkra, üç temel gülme teorisi esas alınarak incelenmiştir. Neticede, uygulanan bu kuramların her birinin, gülmenin farklı bir boyutunu ele aldığını hiçbirinin yalnız başına gülmeyi açıklayamadığını ancak birlikte ele alındığında belli bir sonuca varılabileceği anlaşılmıştır.
Klasik Türk şiirinde kutsal ve mitolojik hayvanlar

Klasik Türk edebiyatı, beslendiği kaynaklar açısından oldukça zengin bir kültüre sahiptir. Bu kaynaklar arasında mitolojinin edebiyat üzerindeki etkisi fazladır. Bu çalışma klasik Türk şiirinin muhteva yapısında karşılaşılan kutsal ve mitolojik hayvanlar ile onlara ait unsurların tespiti, yorumlanması ve bunların başka kültürlerdeki benzer ögelerle mukayesesini içermektedir. Çalışma yapılırken yüzyıl sınırlaması yapılmamıştır. Klasik Türk şiiri metinlerine yönelik taramalar sonucu tespit edilen kutsal ve mitolojik hayvanlara ait malzeme ve bunların sınıflandırılması çalışmanın genel çerçevesini oluşturmaktadır. Bu çalışma peygamberler ve din büyükleri ile ilgili kutsal hayvanlar, mitolojik şahsiyetler ile ilgili hayvanlar ve diğer kutsal ve mitolojik hayvanlar olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmada ele alınan bu hayvanlar ile ilgili öncelikle teorik bilgiler verilmiş ve daha sonra pek çok edebi metinden alınan örnekler aracılığıyla kutsal ve mitolojik hayvanlar ile ilgili tespit edilen unsurların klasik Türk şiirindeki tezahürlerine değinilmiştir. Bu çalışma, klasik Türk şiirinde çok az ele alınan kutsal ve mitolojik hayvanlar konusunu irdelediği için mühimdir. Çalışmanın odak noktası ise klasik Türk şiirinin muhteva kaynaklarının bir yönünü ayrıntılı bir şekilde incelemek ve klasik Türk şiirinin dünya mitolojisindeki yerini konumlandırmaktır.
Kemal Tahir - şahsiyeti, eserleri, fikirleri-

Bu çalışmada Türk romanının önde gelen isimlerinden Kemal Tahir'in şahsiyeti, eserleri ve fikirleri üzerinde duruldu.'Şahsiyeti' başlıklı birinci bölümde yazarın hayatı, aile ve arkadaş çevresi, eğitimi, edebiyat dünyasına girişi ele alındı.'Eserleri' başlıklı ikinci bölümde yazarın şiirleri, hikayeleri ve romanları tahlil edildi. Eserleri üzerine yapı ve içerik çözümlemesi yapıldı.'Fikirleri' başlıklı üçüncü bölümde ise yazarın gerek notlarında gerekse diğer eserlerinde yer alan fikirleri incelendi. Çalışmanın 'Sonuç' bölümünde elde edilen çıkarımlar ortaya konuldu. Gerek çalışma kapsamında yararlanılan gerekse diğer araştırmacılara yardımcı olacakgeniş bir kaynakça, çalışmanın sonunda 'Kaynakça' bölümünde yer aldı.
Ali Haydar Bey'in hayatı, edebi kişiliği ve tiyatro eserlerinin incelenmesi

Tarih boyunca Türk halkının var olduğu coğrafyalarda, yüzyıllar boyunca kullanılan Osmanlı Türkçesi ile yazılmış birçok edebi ve ilmi eser mevcuttur. Bu eserlerin birçoğu Türkiye Türkçesine aktarılmış olmakla beraber, aktarılmayan pek çok eser edebiyat araştırmacılarının dikkatinden kaçmaktadır. Bu minvalde Tanzimat Dönemi sanatçılarından Ali Haydar Bey'in Sergüzeşt-i Perviz (Piyes, 1866), İkinci Ersas'ın Sergüzeşti (Piyes, 1866), Rüya Oyunu (Piyes, 1876) adlı eserleri öncelikle Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Alanlarında ilkleri örneklendirdiği varsayılan eserler ilim dünyasının dikkatini çok fazla çekmemiştir. Eserlerde edebiyatımıza yeni yeni girmiş konular ve tarihi konular ele alınmıştır. Sergüzeşt-i Perviz'de olan zengin ve üst sınıf erkek ile çıkarcı kadın ilişkisi işlenmiştir. İkinci Ersas'ta, Sasani hükümdarlarından İkinci Ersas'ın İran şahı Şapur Şah'a karşı savaşı anlatılır. Savaştan sonra ikinci eşi Olimpiyad'ın ölümüyle karşılaşır. Rüya Oyunu'nda ise hilebazlıkla Bey'in paralarının alınmak istenmesi ve görülen rüya ile ilişkilendirilerek engellenmesi işlenmiştir. Ali Haydar Bey ve eserleri hakkında kapsamlı çalışma bulunmamaktadır. Eserleri, içerikleri az da olsa bilinmesine rağmen isim olarak karşımıza çıkmaktadır. Tanzimat Dönemi ve tiyatro türüne ilişkin çalışma yapan araştırmacılar kısa anlatımlarla ele almıştır. Bu tezin amacı Ali Haydar Bey'in hayatı ve sanatı hakkında bilinmeyenlerin açığa kavuşturulmasıdır. Aynı zamanda o dönemin yapısına ilişkin bilgiler sunulmasıdır. Ali Haydar Bey'in kıymeti çok bilinmemiş bu eserlerini tanıtmak, piyeslerdeki unsurları ve değerlerle ilgili temaları dönemin edebi geleneği çerçevesinde analiz etmektir. Elde edilen tespitlerin edebiyat camiası ile buluşturulması hedeflenmiştir. Tez'de Ali Haydar Bey'in hayatı ve sanatıyla ilgili ulaşılabildiği kadar kapsamlı bilgiler sunulmuştur. Tiyatro eserleri Türkiye Türkçesi'ne aktarıldıktan sonra detaylı olarak ele alınmış ve tahlil edilmiştir. Ali Haydar Bey, Tanzimat Dönemi'ndeki yenilik hareketlerine tiyatroya yeni biçim ve türler alanında eser kaleme alma girişiminde bulunarak katkı sağlamıştır. Ali Haydar Bey, yanlış batılılaşmayı eleştirmek için mirasyedi tiplere, para avcısı kadınlara ve hilekarlık konularına eserlerinde yer vermiştir. Ali Haydar Bey, batılılaşma ve yenileşme döneminin başları kabul edilen 1860'lı yıllarda ele aldığı tiyatro eserlerinde biçim ve içeriğin yanı sıra batılı kelimelere yer vermiştir.
Osman Cemal Kaygılı'nın eserlerindeki sözvarlığı

Söz varlığı, bir dilin sözcüklerinin yanında, atasözleri, deyimler, kalıp sözler, terimler ve çeşitli anlatım kalıplarının oluşturduğu bir bütündür. Bir dilin söz varlığının incelenmesi, o toplumun yaşam biçimi, dini inançları, dünya görüşü kısacası maddi ve manevi kültürünün ortaya çıkması demektir. Söz varlığı incelemeleri, yazılı ve sözlü ürünlerin taranması, kaydedilmesi ve değerlendirilmesi esasına dayanır. Bu çalışmada 1910- 1945 yılları arasında ürünlerini veren Osman Cemal Kaygılı'nın eserlerindeki söz varlığı ögeleri tespit edilmiştir. Yazarın romanları, hikayeleri ve piyesi üzerinde yapılan incelemeler, yazarın çağdaşlarına göre farklı bir söz varlığı hazinesine sahip olduğunu göstermektedir. Osman Cemal Kaygılı, İstanbul'un sur dışında kalan semtlerini, kenar mahallelerini ve buralarda yaşayan sosyoekonomik ve sosyokültürel seviyesi sınırlı kişileri eserlerine malzeme olarak seçmiştir. Buna bağlı olarak, özellikle argo sözler, lakaplar, terimler, İstanbul'un bazı semtlerinin adları yazarın söz varlığını farklı kılan unsurlar arasındadır. Osman Cemal Kaygılı'nın eserlerindeki söz varlığını ortaya koyan bu çalışmayla, dönemin maddi ve manevi kültürü hakkında ipuçları yakalamak, ihmal edilmiş bir yazarın eserlerindeki sözcük gömüsünün ortaya çıkarılmasıyla Türkçenin söz varlığına katkıda bulunmak amaçlanmıştır.
Tercüman-ı Hakikat Gazetesi (2501-3000. sayılar) inceleme ve seçilmiş metinler

Edebiyat tarihi ile basın tarihi arasında çok yakın ilişkiler mevcuttur. Türkiye'deki ilk gazeteci ve dergiciler aynı zamanda Batılılaşma Dönemi'nin önemli edipleridir. Bu edipler gazete ve dergilerde edebiyata geniş yer ayırmışlardır. Ahmet Midhat tarafından yönetilen Tercüman-ı Hakikat gazetesi 1876- 1922 yılları arasında yayımlanmış uzun ömürlü bir gazetedir. Tercüman-ı Hakikat önemli edipleri bünyesinde toplamış, edebi eserler, genel kültür ve bilim metinleri yayımlayan halk tipi denilen bir gazetedir. Bu çalışma Tercüman-ı Hakikat'in 1886- 1888 yılları arasındaki 2501 -3000. sayılarını kapsamaktadır. Çalışma giriş kısmı ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında I. Meşrutiyet Dönemi'nin genel siyasi hayatı, edebiyatı ve basını hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Tercüman-ı Hakikat'in kimlik bilgileri, şekil özellikleri ve muhteva özellikleri başlığı altında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde önce yazar adına göre daha sonra ise konu ve türe göre alfabetik dizin düzenlenmiştir. Bu dizin hazırlanırken imzalı yazıların tamamı, imzasız yazıların ise dil ve edebiyatla ilgili olanları dizine kaydedilmiştir. Kitap ilanları ve diğer ilanlar için ayrı bir dizin düzenlenmiştir. Yazar adına göre yapılan dizinde maddelerin içeriği ve özelliği hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde ise Tercüman-ı Hakikat'in içeriğini ve genel yayın politikasını yansıtması amacıyla seçilmiş metinlerin harf aktarımı gerçekleştirilmiştir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde duygu durumlarını yansıtan kısa filmlerin oluşturulması ve öğrenci başarısına etkisi

Bu araştırmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde 'kalıp ifadelerin ve kısa filmlerin' öğrenci başarısına etkisinden yola çıkılmıştır. ADP'de B orta seviyede yer alan duygu durumlarıyla ilgili kalıp ifadelerin öğretimi amaçlanmış ve çalışmanın problemleri belirlenmiştir. Bu doğrultuda araştırmada hem nitel hem de nicel araştırma deseninin birlikte kullanıldığı karma desen oluşturulmuştur. Kalıp ifadeler ve kısa filmler hakkında konu alan uzmanlarından, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerden alınan görüşler, araştırmanın nitel boyutunu; öğrencilere uygulanan başarı testleriyle öğrencilerdeki değişimin incelenmesi de araştırmanın nicel boyutunu oluşturmaktadır. Araştırmada, duygu durumlarının tespitinin ardından bu duygu durumlarıyla ilgili kalıp ifadeler hakkında uzman görüş anketi uygulanmış, bu duygulara ait kalıp ifadelerin sınıflandırılması yapılmıştır. Belirlenen kalıp ifadelerin yer aldığı 18 kısa film senaryosu yazılmış, Gazi İletişim Fakültesi Stüdyosunda filmlerin çekimi gerçekleştirilmiştir. Gazi TÖMER'de öğrenci olan 40 kişilik deney grubuna kısa filmler izletilmiş, 40 kişilik kontrol grubunda da filmler izletilmeden kalıp ifadelerin öğretimi sağlanmıştır. Her iki gruba da uygulanan ön-test ve son-testler neticesinde kalıp ifadelerin öğretiminde kısa filmler kullanmanın öğrenci başarısını daha çok arttırdığı tespit edilmiştir. Deney grubundaki öğrencilere kısa filmler ve kalıp ifadeler hakkında uygulanan anket neticesinde yabancı dil öğrenen öğrencilerin iletişimde kalıp ifadelere ihtiyaç duydukları, dil öğretiminde bu kalıpların öğretimine daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucu elde edilmiştir. Ayrıca öğrenciler hem görsel hem de işitsel bir materyal olan kısa filmlerin dil öğretiminde kendilerine yardımcı olduğunu, bütün dil becerilerine katkı sağladığını belirtmişlerdir. Öğrenciler, özellikle kelimelerin telaffuzunu ve kalıp ifadeleri hangi durumda nasıl kullanacaklarını öğrendiklerini vurgulamışlardır. Kontrol grubundaki öğrenciler de kalıp ifadelerin, iletişimde kolaylık sağladığını ve dil öğretiminde kalıp ifadelere mutlaka yer verilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Kısa filmleri öğrencilere uygulayan uzmanlar; kısa filmlerin dört dil becerisi için faydalı, eğlenceli ve dikkat çekici bir ders materyali olduğunun, Türkçenin öğretiminde bu tarz materyallerin yeterli sayıda olmadığının altını çizmişlerdir. Kalıp ifadelerin yer aldığı kısa filmlerle kültüre hakimiyet sağlandığını ve somut dönütler aldıklarını belirtmişleridir. Kısa filmleri izleyen öğrenci grubundan ve uygulayan uzmanlardan, filmlerde yer almasını istedikleri konular, çalışmamızdaki kısa filmlerde yer alan eksiklikler hakkında görüşler alınmış bu görüşler de çalışmamızın sonuç ve tartışmalar bölümünde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak araştırmamızda kısa filmlerin bir ders materyali olarak başarılı sonuçlar verdiği, kalıp ifadelerin dil öğretiminde öğrencilere kolaylık sağlayan kültürel bir öge olduğu tespit edilmiş ve bu iki unsurun dil öğretiminde nasıl kullanılabileceğine dair önerilerde bulunulmuştur.
Özbek yazar Abdullä Qahhar'ın mühäbbät adlı eseri

Özbek Türkçesi, Çağatay yazı dilinin temelleri üzerinde gelişmiş ve Orta Asya'da uzun zaman boyunca kültür ve bilim dili olarak kullanılmıştır. Yeni Uygurca ile Güney Doğu grubuna dahil edilen Özbek Türkçesi, Taşkent ağzına dayanmaktadır. Özbekistan'ın dışında Kırgızistan, Kazakistan, Afganistan, Tacikistan gibi ülkelerde de konuşulmaktadır. Bu tezde Özbek Yazar Abdulla Qahhar'ın 1988 yılında Taşkent'te basılmış olan Mühabbat adlı eseri üzerinde çalışılmıştır. Tez dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yazar ve metin hakkında bilgiler verilmiştir. Ardından metnin gramer incelemesi yapılmıştır. İkinci bölüm olan Metin'de transkripsiyon tablosu, transkripsiyon sistemi ile ilgili bilgiler ve metnin transkripsiyonu yer almaktadır. Türkiye Türkçesinin imla özellikleri dikkate alınarak metinde kısa çizgiyle ayrılan ikilemeler ve kuvvetlendirme edatları ayrı yazılmıştır. Özel isimlere getirilen hal ve iyelik ekleri kesme işaretiyle gösterilmiştir. Sayfa numaraları köşeli parantez içinde verilmiştir. Paragraflar numaralandırılmıştır. Aktarı bölümünde metin aslına sadık kalınarak Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Dizin bölümünde dizinle ilgili açıklamalardan sonra alfabetik sıraya göre hazırlanmış dizin yer almaktadır. Tez bibliyografya ve metnin Kiril harfli orijinal şeklinin bulunduğu Tıpkıbasımbölümüyle sona ermiştir.
Makedonya'da Türk çocuk edebiyatı

Makedonya'daki Türk Çocuk Edebiyatı, Balkanlardaki diğer Türk Çocuk Edebiyatlarıyla kıyaslandığında en gelişmiş ve en fazla eser vermiş olanıdır. Bu çalışmada Yugoslavya zamanında başlayan Modern Türk Edebiyatının oluşumunun tarihsel ve sosyolojik eleştiri yöntemiyle incelemesi yapılmıştır. Bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Balkan adı ve tarihi üzerinde durulmuştur. Yakın Çağ ile birlikte Makedonya'nın Balkanlardaki durumundan bahsedilmiştir. Balkan adı ve tarihi üzerinde durulmasının nedeni çalışmanın Makedonya'daki Türk Çocuk Edebiyatından bahsetmesidir. Bölgenin coğrafyası ve tarihi geçmişşi, çocuk edebiyatının neden en fazla eser vermiş edebiyat türü olduğunu gözler önüne sermektedir. İkinci bölümde ise tümdengelim yöntemiyle önce Makedonya Türk Edebiyatının gelişimi ve Türkçe eğitim hayatından bahsedilmiştir sonra Makedonya Türk Çocuk edebiyatı ve ürünleri incelenmiştir. Makedonya'daki Türk Çocuk Edebiyatının gelişmesinin Türkçe eğitimle ile yakından ilgilidir. Okullarda okutulacak özgün Türkçe hikaye ve şiirlere ihtiyaç duyulduğundan bölgedeki Türk yazarlar çocuklar için yazmaya yönelmiştir. Sonuç olarak Makedonya'daki Türk Çocuk Edebiyatının genel özellikleri ortaya konulmuş ve bu edebiyatla ilgili kendi görüşlerimize yer verilmiştir.
Konya Ereğli ilçesi Belkaya ağzı

Belkaya Ağzı isimli bu çalışmamızda Konya ili, Ereğli ilçesine bağlı Belkaya kasaba merkezi ve kasaba sınırları içinde yer alan, kasaba merkezine bağlı olan 5 yaylanın ağız özellikleri incelenmiştir. Araştırma, sahadan derlenen metinlere dayanmakta ve Giriş, İnceleme, Sonuç, Metinler, Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın kapsamı ve metodu belirtildikten sonra araştırma bölgemizin tarihi ve etnik yapısı, fiziki coğrafyası ve sosyal durumu hakkında bilgi verilmiştir. Ses bilgisi adını taşıyan inceleme bölümü; ünlü ve ünsüz seslerin incelendiği iki alt bölümden oluşmaktadır. Bu alt bölümlerde sesler ve ses olayları incelenmiştir. Şekil bilgisi adını taşıyan inceleme bölümünde ise isimler, zamirler, sıfatlar, zarflar, edatlar ve fiiller ele alınmıştır. İnceleme bölümündeki örnekler derlenen metinlere dayanmaktadır. Sonuç bölümünde, Belkaya Ağzında görülen önemli ses ve şekil bilgisi özellikleri maddeler halinde değerlendirilmiştir. Metinler bölümünde, Belkaya kasaba merkezi ve merkeze bağlı olan 5 yayladan 11 kişiden derlediğimiz 11 metin verilmiştir. Derlenen metinler metin numaraları ve her metin kendi içinde cümle numaraları ile verilmiştir. Sözlük bölümünde, derlenen metinlerde yer alan ve bölgenin ağız özelliklerini yansıtan kelimeler alfabetik olarak sıralanarak açıklamaları yapılmıştır.
Hamİ Dİvanı

Hami 19. yy. da yaşamış bir divan şairidir. 1815'te doğmuştur. Maraşlıdır. Hami, 1892'de ölmüştür. Hayatı ve edebi kişiliği hakkında çok az bilgiye sahibiz. Hami Nakşi ve Bektaşi meşreb bir zattır. Hami'nin Divan'ı dini ve tasavvufi konular içerir. Hami bu eserindeki bütün konuları ehl-i sünnet düşüncesi çerçevesinde ele alır. Şair genellikle vahdet-i vücud, insan-ı kamil, vahdet-kesret ve şeyhe bağlılığın önemi üzerinde durmaktadır. Hami'nin Divan'ı, daha çok dini-tasavvufi yönüyle dikkat çektiğinden incelemede bu konular üzerinde durulmuştur. Hami, genellikle Arapça, Farsça fiiller ve isim terkipleri kullanmıştır. Şiirlerinin tamamını aruz vezni ile yazmıştır. Hami'nin tek eseri çalışmamıza konu olan Divan'dır. 119 varaktan oluşur. Divan'da beş kaside, 298 gazel, 1 tane 12'li, 1 mütessa, 1 müsemmen, 1 müsebba, 10 müseddes, 9 muhammes, 9 tahmis, 5 murabba, 7 nazm vardır.
Livai, Bahrü'l-İrfan

Bu çalışma, XVII. yüzyıl Osmanlı Türkçesi'ne ait bir mesnevi olan, Livayi'nin 'Bahr-i irfan' adlı eserinin transkripsiyonlu metnini ve sözlüğünü içermektedir. Giriş bölümünde müellif ve üzerinde çalışılan eser hakkında bilgi verilmiş, metnin ve sözlüğün hazırlanmasında izlenen yol kısaca açıklanmıştır. Metin bölümünde, eser transkripsiyonlu olarak verilmiştir. Sözlük bölümünde, metinde geçen ve sözlük değeri olan her kelime metindeki anlamıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda, eserin tıpkıbasımı yer almaktadır.
Türk romanında Balkanlar ve Balkan Türkleri (1872-1960)

Bu tezde temel olarak 1872- 1960 yılları arasında yazılan romanlarda tarihi, sosyolojisi, kültürü ve coğrafyasıyla Balkanlar'ın ne şekilde yer aldığı araştırılmıştır. Yazarların Balkanlar'a olan bakış açısı, bakış açısındaki değişim ve bu değişimi tetikleyen unsurlar üzerinde durulmuştur. Bu inceleme, Giriş, 1872- 1960 Türk Romanında Balkanlar ve Sonuç bölümünden meydana gelmektedir. 1872- 1960 Türk romanında Balkanlar bölümü kendi arasında Balkanlar ve Türkler, Aile ve Sosyal Yaşam Ritüelleri, Din, Savaş ve Siyaset olmak üzere dört bölüme ayrılmıştır. Giriş bölümünde tezin yazılış amacı, metodolojisi ve benzer tezlerden farklılıkları üzerinde durulmuştur. 1872- 1960 Türk Romanında Balkanlar bölümünün birinci kısmında Türklerin Balkanlar'a yerleşme sürecinde günümüze kadarki Balkan tarihi hakkında teorik bilgiler verilmiştir. 1872- 1960 Türk Romanında Balkanlar bölümünün diğer kısımlarında ise kronolojik bir okumayla Türk romanında Balkanlar'ın sosyolojik, dini, kültürel ve siyasi yönlerinin yansımaları üzerinde durulmuştur. Ayrıca savaşlar sebebiyle Anadolu'ya göç etmek zorunda kalan Balkan milletlerinin durumu romanlar vasıtasıyla takip edilmiştir. Elde edilen tespitler ve bulgular sonuç bölümünde değerlendirilerek romanlardan hareketle '1872- 1960 Türk Romanında Balkanlar Haritası' oluşturulmuştur.
1975 yılında yayımlanan Türk romanlarında toplumcu gerçekçilik

Bu çalışmada 1975 yılında yayımlanan Türk romanları, toplumcu gerçekçilik akımı açısından değerlendirildi. Romanlar, roman inceleme sanatına göre tahlil edilerek teknik, muhteva, dil ve uslup özellikleri açısından aynı başlıklar altında ortak noktalar bulunarak ve genel değerlendirmeler yapılarak incelendi. Çalışmada toplumcu gerçekçiliğin Batı ve Türk edebiyatındaki gelişim evreleri incelenerek 1975 yılında yayımlanan Türk romanlarına nasıl yansıdığı tespit edilmeye çalışıldı. Aynı zamanda 1975 yılında Türk toplumunun siyasi, sosyal ve edebi açıdan yaşadığı gelişmeler verilmeye çalışıldı. Bu çalışmada, 1970 sonrası yayımlanan toplumcu gerçekçiliğin Türk romanlarındaki şekilleniş biçimi ortaya konacaktır.
Türkmen şairi Kerim Gurbannepesov -hayatı, edebi kişiliği ve eserleri-

Sovyetler Birliği'nin dağılması, aynı dili ve kültürü paylaşan çok sayıda Türk soylu bağımsız devletin veya özerk topluluğun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Buna paralel olarak, bugünkü Türk Dünyası içerisinde yer alan bu devlet veya özerk toplulukların kültürel ve edebi birikimlerine yönelik bilimsel çalışmaların yapılması da gündeme gelmiştir. Bu çalışmalar, henüz istenilen seviyeye ulaşmamış olmakla birlikte, artarak devam etmektedir. 'Kerim Gurbannepesov'un Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri' adlı bu çalışmada da, Türkmen edebiyatının çağdaş şairlerinden olan Kerim Gurbannepesov üzerinde durulmuş ve çalışma, 'Giriş' dışmda üç bölümden oluşmuştur. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde Türkmen edebiyatına genel bir bakış ve şairin yaşadığı dönem üzerinde durulduktan sonra; birinci bölümde, şairin hayatı ve edebi kişiliği; ikinci bölümde, şairin eserleri; üçüncü bölümde ise, şairin Türk Dünyası edebiyatındaki yeri ve önemi ele alınıp incelenmiştir. Çalışmanın 'Sonuç' kısmında bir özet yapılmış, 'Kaynakça'da da, istifade edilen kaynaklar sıralanmıştır. 'Örnek Metinler'de ise, şaire ait metinler, hem Türkmen, hem de Türkiye Türkçesi ile birlikte verilmiştir. Yapılan çalışma göstermektedir ki Kerim Gurbannepesov, edebi kişiliğiyle, sanatıyla ve eserleriyle son dönem Türkmen edebiyatımn en önemli edebi şahsiyetlerinden birisidir. Kerim Gurbannepesov, Sovyetler döneminde de Sovyetler Birliği içinde bulunan Türk topluluklarının pek çoğunda, Rusçaya çevrilerek gazete ve dergilerde yayınlanan şiirleriyle tanınıp bilinmektedir. Sonuç olarak denilebilir ki Kerim Gurbannepesov, Türkmen edebiyatını temsilen, Türk Dünyası edebiyat tarihlerine, her seviyedeki ders kitaplarına ve antolojilere girmesi gereken edebi bir şahsiyettir.
Üniversite öğrencilerinin günlük konuşmalarında görgü kurallarının edim bilimsel incelemesi

Bu tezde, Türkiye Türkçesinde görgü kurallarının dile nasıl yansıdığı sözlü metinlerden hareketle gösterilmeye çalışılmıştır. Bunu yaparken de yetiştikleri aile ortamı, geldikleri şehir, ait oldukları sosyo-kültürel çevreler birbirinden farklı olan bireylerin meydana getirdiği büyük bir grup olan üniversite öğrencilerinin günlük konuşmalarından yararlanılmıştır. Konuşmalar, Leech'in ilkeleri (1983) ve Brown-Levinson'un (1987) evrensel olduğunu iddia ettikleri görgü modeli esas alınarak incelenmiştir. Ayrıca görgü kurallarının dile nasıl yansıdığını araştıran bir bilim dalı olan edimbilim hakkında bilgi verilmiştir. Üniversite öğrencisinin kim olduğuna dair 13 soruluk bir anket hazırlanarak 100 öğrenciye uygulanmış ve üniversite öğrencisinin tanımı yapılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda öğrencilerin kendi aralarındaki günlük konuşmalarında görgü kurallarına genellikle uymadıkları tespit edilmiştir. Kız öğrencilerin, kız öğrencilerle konuşurken, erkek öğrenciler de diğer erkek öğrencilerle konuşurken, birbirlerilerine karşı görgü kurallarını ihlal ettikleri, fakat kız öğrencilerle erkek öğrencilerin birlikte sohbetlerinde ise, kısmen diğer konuşmalara göre, öğrencilerin daha dikkatli konuştukları saptanmıştır.