Kentsel kıyı dolgu alanlarının kullanımı çerçevesinde Yalova 17 Ağustos kıyı parkının peyzaj planlama ve tasarım açısından irdelenmesi

Kentlerimizde insanların açık alanlara olan ihtiyaçları her dönemde kendini göstermiştir. Kıyı kentlerimizin en çekici ve en zayıf bölgesi olarak bilinen kıyı şeritlerinde bu tür fonksiyonlara yer verilmesi ve kentsel yeşil sistemiyle bütünleştirilmesi önemlidir. Kıyı kentlerimizde rekreasyon alanları için yeterli arazilerin bulunmaması, kıyıların yeniden yapılanmasına ve geniş dolgu alanlarının oluşmasına neden olmaktadır. Kent içinde azalan açık ve yeşil alanların etkisiyle kıyı alanlarında bu açıkları kapatmak için yeni düzenlemelere gidilmektedir. Kıyılarda yapılan dolgu çalışmaları ekolojik açıdan doğal dengesine zarar vermesine rağmen günümüzün kıyı kentlerimizde bu alanın rasyonel bir şekilde aktif ve pasif rekreasyonel amaçlarına hizmet edecek şekilde planlanması ve tasarlanması kentlerimize sağladıkları yarar açısından önemlidir. Tezin amacı, kıyı yerleşmelerinin, dolgu kıyı rekreasyon alanlarının gelişmesinde yapılan uygulamaların kente sunduğu katkılarını ve bu alanlarda uygulanan projelerin peyzaj planlama, tasarım açısından ve kullanıcı kitlesinin benimsemesi açısından araştırması ve irdelenmesidir. Araştırma alam olarak Yalova merkez ilçesinde yer alan kıyı rekreasyon alanları ve bu çerçevede 17 Ağustos kıyı parkı seçildi. Kıyı kentlerimizden olan Yalova son yıllarda yaşadığı politik, yönetim, ve doğa olaylarıyla önem kazanmıştır. Yeşil alan miktarının standartların çok altında bulunması, yapı yoğunluğunun çok yüksek olması, kent içinde açık alanlarının yok denecek kadar az olması ve bu durumda kentsel kıyı alanının hem estetik, hem de fonksiyon açısından ne kadar önem kazandığı ve ne derecede etkili ve doğru kullanıldığı araştırması yapılmıştır. Konuyla ilgili kavram, yasa, yönetmelik verilerin incelenmesi ve seçilen alanda mevcut proje ve görsel tespitler doğrultusunda bir araştırma yapılmıştır. Ayrıca kullanıcı memnuniyetleri alanda bir anket çalışması yöntemi aralığı ile incelenmiştir. Tez yedi bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, önemi, amacı ve seçilen bölgenin kısaca sorunlarına değinilmektedir. İkinci bölümde, kıyı ile ilgili temel ve güncel kavramlardan bahsedilmektedir. Burada kıyı tanımı, kullanımları, kıyı dolgu alanları, sorunları ve planlaması, yasal kavram ve düzenlemeler açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, seçilen bölgenin - Yalova şehri hakkında bilgiler verilmektedir. Burada kent hakkında esas bilgiler, yöre özellikleri, tarihsel gelişim, fiziksel durum vb. bilgileri açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde, Yalova'nın mevcut planlama ilkeleri çerçevesinde araştırma yapılmıştır. Geçerli olan imar Planı kararlan, bu kararlar çerçevesinde kıyı kullanım ve rekreasyon alanları incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde, detaylı olarak 2001 yılında kıyı dolgu alam üzerinde inşa edilen 17 Ağustos parkı peyzaj planlama ve tasarım açısından incelenmiş ve irdelenmiştir. Altıncı bölümde, alanda yapılan anket uygulaması değerlendirilmektedir. Buradaki amaç planlama-uygulama-kullanım ilişMlerinin saptanması ve yoğun kullanıcı kitlesi tararından benimsenip benimsenmediğinin tespit edilmesidir. Yedinci bölümde ise, araştırma sonuçlan özetlenmiş, bazı öneriler sunulmuştur. Tez kapsamında yapılan incelemeler sonucunda Yalova kıyı kentinin rekreasyon ihtiyaçlarının karşılayacak alanın yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Toplam 248. 100 m2 yeşil alana ve 2000 yılı nüfus sayımlarına göre 69.568 nüfusuna sahip olan Yalova'da kişi basma düşen yeşil alan miktarı 3.56 m2'dir. imar Kanun'u ve Mevzuatı'na göre kişi başına 10.0 m2 yeşil alan standardım karşılamamaktadır. Yoğun kentleşme, Yalova'daki rekreasyon alanlarının kıyı bandında yer almasına neden olmuştur. Kıyıda yer alan park alanların toplam Yalova rekreasyon alanına oram %65. 5 olarak saptanmıştır. Dolgu alan yapım tekniklerinden yararlanarak kazanılmış olan yeşil alan miktan 110. 000 m2'dir. Yalova'da kişi basma düşen aktif yeşil alan miktarının 3.56 m2 olduğu düşünülürse 1.58 m2'lik miktan ile dolgu alanların, Yalova yeşil alan sistemi içindeki önemi anlaşılmaktadır. Kentleşmenin bir sonucu olan kıyı dolgu alanlan ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkmıştır. Burada talep doğrultusunda uygulanması gereken rekreasyon ve kamuya açık düzenlemeler, sahil alanında mikro klimayı olumlu değiştirmekte, kıyı peyzajı oluşturarak kıyı kimliği açısından bütünlük yaratmakta ve biçimsel olarak kıyı plastiğini bozmayacak şekilde planlandığında kullanım verimliliğini arttırmaktadır. Bu nedenle kıyı dolgu alanlardaki peyzaj planlama, kentlinin boş vakitlerini geçirebileceği sakin, doğala yakın dinlenme olanaklan bulabileceği mekanlar şeklinde yapılmalıdır. Bu planlamada hedef doğayla insanın uyum içinde oluşturduğu güzellik kazanmış kültür peyzajın korunması ve düzenlenmesidir. Sonuç olarak, Yalova kıyı mekanı geniş halk kitlelerin kullanımına açılacak şekilde düzenlenmelidir. Mevcut dolgu alam ve yapılacak dolgu alam bu düzenlemelere kaynak oluşturacak niteliktedir. Yalova kıyılarını herkesin kullanabileceği, ilgi çekici bir alan haline getirmek yalnızca bu dolgu alam üzerinde olanaklıdır. Bu nedenle dolgu, fonksiyonel bir şekilde planlanarak, birçok eyleme hizmet veren kentsel yeşil alan niteliğinde değerlendirilmelidir. xı