Karaciğer nakli yapılmış çocuklarda hematolojik değişiklikler

Amaç: Karaciğer nakli yapılan çocuk hastalara ait nakil öncesi ve nakil sonrası hematolojik bulguların; sıklığı, nedenleri ve klinik anlamının retrospektif olarak değerlendirilmesiGereç ve Yöntem: Çalışmaya İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hepatobilyer Cerrahi Bilim Dalı ve Pediatrik Hepatoloji Bilim Dalı'nda Mayıs 2000 ve Şubat 2011 tarihleri arasında karaciğer nakli uygulanmış 97 çocuk hastadan çalışma kriterlerine uyan 81 olgu (% 83.5) alındı. Hastaların dosya kayıtlarından; demografik özellikleri, primer tanıları, nakil tipi, CHILD-PELD skoru, EBV-CMV seropozitifliği ve rejeksiyon ile ilgili parametreler kaydedildi. Yine dosya kayıtlarından nakil öncesi ve nakil sonrası 1. gün, 1. hafta, 1. ay hematolojik bulgular kaydedildi. Hastalarda nakil öncesi ve sonrası anemi, lökopeni, lökositoz, trombositopeni ve trombositoz sıklığı ve klinik anlamı araştırıldı. Bu hematolojik bulguların nakil sonrası enfeksiyon, rejeksiyon, splenomegali ve immunsupresif ilaçlarla ilişkisi araştırıldı. Bulgular: Çalışma grubunun çoğunluğu erkek cinsiyette (% 67.9) ve canlı vericiden (% 76.5) nakil olmuş olgulardan oluşmaktaydı. Nakil olma yaşı medyan 54 aydı ve nakil nedenlerinin çoğunluğunu hipersplenizm bulgularının eşlik ettiği kolestatik karaciğer hastalıkları (% 37), metabolik karaciğer hastalıkları (% 19.7) ve kriptojenik siroz ( % 13.5) oluşturmakta idi (Tablo 13). Olguların büyük kısmının CHILD evresi C (%57) olup PELD skoru ortanca değeri 20 idi. Nakil öncesi CMV seropozitifliği % 82.7 iken EBV seropozitifliği ise % 67.9 saptandı. Karaciğer nakli sonrası % 28.3 olguda rejeksiyon saptanırken nakil sonrası ortalama rejeksiyon görülme zamanı 44 gündü. Ortalama WBC değeri nakil öncesinde 9091 5652 mm iken nakil sonrası 1. gün 11024 5531 mm , 1. hafta 13933 10300 mm , 1. ay 9558 8254 mm bulundu. Lökositoz nakil öncesi 9 (%11.1) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 8 (% 9 .9), 1. hafta 21 (% 25.9) ve 1. ay 7 (%8.6) olguda görüldü. Nakil sonrası 1. hafta 21 olguda lökositoz varken bu olguların 13'ünde enfeksiyon tespit edildi. Nakil sonrası 1. hafta lökositoz ile enfeksiyon arasında ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Lökopeni nakil öncesi 17 (% 21.0) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 9 (%11.1), 1. hafta 5 (%6.2) ve 1. ay 16 (% 19.8) olguda görüldü. Nakil öncesi lökopeni saptanan 17 olgunun 16'sında splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi lökopeni ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Nakil sonrası splenomegalinin ortalama lökosit değeri üzerine etkisi olmasına karşın bu ilişki zayıf olup lökopeni sıklığını arttırmamaktaydı. Ortalama Hb değeri nakil öncesinde 10.0 1. 4 g/dl saptanırken nakil sonrası 1. gün 9.42 1. 3 g/dl, 1. hafta 9.75 1. 2 g/dl, 1. ay 10.2 1. 6 g/dl bulundu. Nakil öncesi ve sonrasında Hb değişimi istatiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.05). Anemi nakil öncesi 50 (%61.7) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 63 (% 77 .8), 1. hafta 51 (% 63.0) ve 1. ay 41 (% 50.6) olguda görüldü. Olgularda nakil öncesi anemi varlığı ile nakil sonrası anemi varlığı arasındaki ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Nakil öncesi anemi saptanan 50 olgunun 36'sında splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi anemi ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Ortalama trombosit değeri nakil öncesinde 175888 127322 x103/mm 3 saptanırken nakil sonrası 1. gün 134592 111156 x103/mm3, 1. hafta 148641 138687 x103/mm3, 1. ay 247691 173637 x103/mm 3 bulundu. Nakil öncesi ve sonrasında trombosit değişimi istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.001). Trombositopeni nakil öncesi 41 (% 50.6) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 52 (% 64 .2), 1. hafta 53 (% 65.4) ve 1. ay 19 (% 23.5) olguda görüldü. Olgularda nakil öncesi trombositopeni varlığı ile nakil sonrası trombositopeni varlığı arasında ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Nakil öncesi trombositopeni saptanan 41 olgunun 32'sinde splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi trombositopeni ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Trombositoz nakil öncesi 3 (%3.7) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 2 (% 2 .5), 1. hafta 1 (% 1.2) ve 1. ay 9 (%11.1) olguda görüldü. Sonuç: Karaciğer nakli öncesi hematolojik bulguların en önemli belirleyicisi olan splenomegalinin karaciğer nakli sonrası belirleyiciliğinin azaldığı, özellikle bakteriyel enfeksiyonların lökositoz gelişiminde rol oynadığı görülmüştür.