turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbret gazetesinde yayımlanan sanat ve edebiyat konulu yazıların sistematik tahlili

Türkiye'de, 19. yüzyılın ikinci yarısında gazete ve gazetecilik çağdaş anlamda ortaya çıkmıştır. Namık Kemal ve arkadaşlarının 1872- 1873 yılları arasında yayımladıkları İbret, muhalif kimliğiyle ön plana çıkmış bir gazetedir. 132 sayı olarak yayımlanan İbret gazetesi, fikir yazılarıyla hürriyet mücadelesinin öncüsü olmuş ve toplum tarafından yeni fikirlerin benimsenmesinde önemli bir rol almıştır. Halkı gazete vasıtasıyla eğitmeyi temel amaç edinmiş olan İbret'te, bu amaç doğrultusunda pek çok makale, hikaye, tiyatro, fıkra, tenkit vb. yazılar yayımlanmıştır. Böylelikle İbret gazetesi, kendi döneminin kamuoyunun sözcüsü olmayı başarmıştır. İbret gazetesinin yayımlandığı dönemde ön plana çıkmasının başka bir sebebi, Namık Kemal'in gazetede yazdığı eleştiri yazılarıdır. Bu çalışmada, İbret gazetesinin sistematik dizinine yer verilmiş ve gazetede yayımlanan sanat/edebiyata ilişkin yazılar tahlil edilmiştir.
Lise öğrencilerinin okuma ilgi ve alışkanlığını etkileyen etmenler

Bu araştırma liselerde öğrenim 9, 10, 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin okuma ilgi ve alışkanlıklarını etkileyen etmenlerin neler olduğunu, hangi faktörün ne derece etkilediğini ortaya koymak amacıyla yapılan bir araştırmadır. 9, 10, 11, 12. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıkları düzeylerinin; cinsiyete, ailenin gelir düzeyine, anne ve babanın eğitim durumuna, okul türüne değişip değişmediğini ortaya koyması, öğretmenlere ve bu konuda yapılacak yeni araştırmalara kaynak teşkil etmesi için ortaya konulmuş bir çalışmadır. Lise öğrencilerinin okuma ilgilerini ve okuma alışkanlıklarını etkileyen etmenlerin incelenmesini ve değerlendirilmesini amaçlayan bu araştırmanın gerçekleştirilmesinde tarama modellerinden yararlanılmıştır. Bu model çerçevesinde, araştırmada 'Okuma İlgisi Ölçeği' ile, 'Lise Öğrencilerinin Okuma İlgileri ve Okuma Alışkanlıklarını Etkileyen Etmenlere İlişkin Görüşlerini Belirleme Anketi' kullanılarak lise öğrencilerinin okuma ilgisi düzeyleri, okuma alışkanlığı düzeyleri ile okuma ilgi ve alışkanlıklarını etkileyen unsurlara ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2012- 2013 öğretim yılında Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı merkezdeki liselere devam eden lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Trabzon merkezdeki liselerden tesadüfi örneklem şekliyle seçilen dört farklı türde lise oluşturmaktadır. Bu örneklem Trabzon Anadolu İmam Hatip Lisesi, Kanuni Anadolu Lisesi, Erdoğdu Lisesi, 50. yıl Teknik Endüstri Meslek Lisesi'nden seçilen öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma çerçevesinde ortaya çıkan sonuçlara göre öğrencilerin cinsiyeti, öğrenim gördükleri lise türü, anne öğrenim durumu, anne mesleği ve okuma sıklığı ile okuma ilgi ve alışkanlıklarını etkileyen etmenler arasında anlamlı bir farkın olduğu görülmüştür. Araştırmada ayrıca öğrencinin sınıf düzeyi, baba mesleği, baba öğrenim durumu gibi durumlarla okuma ilgi ve alışkanlığını etkileyen etmenlerle ilgili anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuçlar doğrultusunda ailelere, eğitim kurumlarına ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Edebİ anlatılarda mekanın poetikası: Abdülhak Şinasi Hisar'ın romanları bağlamında karşılaştırmalı bir analiz

Abdülhak Şinasi Hisar'ın romanlarında mekanlaşma sürecinde etkili olan dinamikleri Türk edebiyatından seçilen eserlerle karşılaştırarak araştırmayı amaçlayan çalışmamızda, Hisar'ın mekan tasarımını açığa çıkaran temel yönelimin zamansal mesafe olduğu öne sürülmektedir. Zamansal mesafenin analizinde öne çıkan iz kavramı öncelikle romanların zamansal yapılanışında kendini göstermektedir. Buna göre zamanın anakronik tecrübesiyle yırtılmaya yol açan şimdi'de boşluk, çizgisel zamanın geçmişş-bugün-gelecek ayrımlarını, hatırlamanın tükenmez zamanıyla gerilime sokmakta, bu gerilimse fark etme ve yitirmeyi bir arada ve sürekli üreten bir dili açığa çıkarmaktadır. İzin söylemdeki karşılığını ise yaygın olarak kullanılan benzetme ve kişileştirme sanatlarındaki metafora dönüklükte gözlemlemekteyiz. Çalışmamızda zamansal mesafenin görünürlük kazanmasına imkan veren iz kavramının kurgusal ve gerçek mekan ayrımını sorgulamaya götüren yönü ise nostaljiyle ilişkisinde açığa çıkmaktadır. Abdülhak Şinasi Hisar'ın mekan tasarımını belirginleştirmek için yararlandığımız Türk Edebiyatından seçilen eserlerde, temelde zamansal kategoriler olarak görülebilecek geçmişşin, geleceğin ve şimdinin imkanlarını öne çıkaran farklı ilgi ve yönelimlerin mekanlaşma sürecinde etkili olduğu analiz edilerek yorumlanmıştır.
Şanlıurfa masalları

Masal, halkın yarattığı, kahramanları insanlar veya tabiatüstü varlıklar olan edebi bir türdür. Bunun yanı sıra masal, bir milletin dili, inancı, düşüncesi, tarihi vb. pek çok unsuru içinde barındırır. Türk masal araştırmalarına katkı sağlamak amacıyla Şanlıurfa Masalları adlı çalışmada Şanlıurfa'nın on üç ilçesinden derlenen seksen altı masal metnine yer verilmiştir. Derlenen masal metinleri Şanlıurfa'nın ağız özellikleri göz önünde bulundurularak deşifre edilmiştir. Çalışmada masalların derlenmesi, deşifre edilmesi ve bilimsel yöntemlere göre incelenmesi şeklinde bir yol izlenmiştir. Masal ile ilgili kitaplardan, makalelerden, dergilerden, kataloglardan vs. hareketle çalışmanın taslağı çizilmiştir. Bu çalışmadaki metinler, bağlam merkezli kuram ve yaklaşımlardan hareketle ele alınmıştır. Stith Thomson'ın 'Motif Index of Folk Literature ' adlı motif katoloğundan masal metinlerinin motifleri bulunmuştur. Hans Jörg Uther tarafından hazırlanan 'The Types of International Folktales ' adlı katalogdan ise masalların tip numaraları tespit edilerek masallar bu tip numralarına göre gruplandırılmıştır.
Ahmet Nedim Tör ve şiirleri

Medeniyetlerin var olma çizgisini belirleyen savaşlar, insanın dil vasıtasıyla meydana getirdiği -yani insana ait olan- edebiyatın da malzemesi olmuştur. İlk yazılı ürünlerin verildiği dönemlerden itibaren kazanılan zaferler, kaybedilen topraklar, yaşanılan acılar eserlere yansımıştır. Yakın tarihimize baktığımızda da 20. yüzyılın şekillenmesinde etkili olan Balkan, Birinci Dünya savaşları Türk savaş edebiyatının önemli malzemeleri arasındadır. Bu savaşlar üzerine makale, roman, tiyatro, şiir türünde pek çok eser kaleme alınmıştır. BU dönemde verilen eserlere baktığımızda pek çoğunun hakkında bilgiye ulaşabiliyoruz. Özellikle Çanakkale Savaşının şiire akisleri üzerine araştırmalar mevcuttur. Ancak bu çalışmaların içinde, döneminde verdiği eserlerle sesini duyurabilmeyi başarmış, halkın üzerinde büyük tesirleri olmuş bir şair/yazarımız var ki, çok az araştırmacı onun şiirlerinin sadece bir dizesine ya da dörtlüğüne yer verip geçmişştir. Bu şair ve yazarımız Ahmet Nedim Servet Tör'dür. Biz bu çalışmamızda Ahmet Nedim'in şiirlerinin konusuyla da bağlantısı olması hasebiyle kısaca Türk savaş edebiyatına da değineceğiz. Ancak çalışmamızın merkez konusu Ahmet Nedim'in Birinci Dünya Savaşı sırasında kaleme almış olduğu şiirleridir.
XVI. yüzyıl divan dibacelerinin divan edebiyatının sanat anlayışı bakımından incelenmesi

Divan edebiyatı, Türk edebiyatının en önemli devridir. Ancak Divan edebiyatı hakkında yazılmış eserler incelendiğinde Divan edebiyatının estetiği üzerinde yelerinde durulmadığı görülmektedir. Bu nedenle Divan edebiyatının sanat anlayışı üzerinde çalışmayı uygun gördük. Bu çalışmamızda XVI. yüzyılda yazılmış on üç Türkçe divan dibacesini inceledik. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde incelediğimiz dibacelerin şairleri hakkında kısaca bilgi verip, şaire ait dibaceyi özetledik. Çalışmamızın asıl konusunu teşkil eden ikinci bölümdeyse dibacelerde geçen başlıca edebi terimleri inceledik. Bu edebi terimlerin kullanılış biçimlerinden yola çıkarak Divan edebiyatının sanat anlayışını ortaya koyduk. Divan şairleri, divanlarının dibacelerinde poetikaları hakkında önemli ipuçları vermektedir. Bu çalışmamız hem Divan edebiyatının estetiği konusunda dibacelerin vazgeçilmez bir kaynak olduğunu, hem de Divan edebiyatının sanat anlayışını gözler önüne sermektedir.
'Mecmu'a-i Eş'ar (06 Mil Yz A 2299) inceleme-metin- tıpkıbasım '

Bu çalışmada Milli Kütüphane'de '06 Mil Yz A 2299' arşiv numarası ile kayıtlı 'Mecmu a-i Eş ar' adlı şiir mecmu'ası incelenmiş ve önce Klasik Türk Edebiyatında 'mecmua'nın kısa bir tanımı yapılmış ardından tezimize konu olan Milli Kütüphane'de '06 Mil Yz A 2299' numarada kayıtlı olan şiir mecmu'asının içeriği ve teknik özellikleri üzerinde durulmuş en son olarak da mecmu a metni bilimsel bir metotla transkribe edilmiştir. Tezimizin son bölümünde de çalışmaya konu olan mecmu anın tıpkıbasımı yer almaktadadır.
Dil kirlenmesi ve Türkçedeki yabancı unsurlar üzerine bir inceleme

Bu yüksek lisans çalışmasında, dil kirliğinin ne olduğu açıklanmış ve Türkçedeki yabancı unsurlar üzerine bir inceleme yapılmıştır. Birinci bölümde, dile toplumbilim yönüyle bakılmış ve anadilin toplum için anlamı ortaya konulmuştur. İkinci bölümde yabancı sözcükler ve dilsel yapılar bakımından Türk dilinin tarihsel serüveni üzerinde durularak, eski Türkçe çağı, İslamlık dönemi, Anadolu Selçukluları ve Beylikler dönemi, Osmanlı Türkçesi dönemi olmak üzere bir tarihsel dizge yapılarak bu dönemdeki dilsel etkileşimlerin altı çizilmiştir. Üçüncü bölümde, Tanzimat'la birlikte yeni bir uygarlığa geçiş ve bunun Türk dili üzerindeki etkileri ve dilde Türkçeleşme, özleşme eğilimleri incelenmiştir. Cumhuriyet dönemi ile birlikte bir dil devrimi niteliğine bürünen Türkçenin geçirdiği büyük değişim öne çıkarılmış ve Türk Dil Devriminin gerçekleştirilme evreleri belirlenmiştir. Türk Dil Kurumu'nun çalışmaları, Öz Türkçecilik hareketi ve Türkçenin bu özleştirme çalışmaları içindeki sözcük türetme yeteneği ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde başka ulusların yaşadığı dilde özleşme deneyimleri de üzerinde durularak Türk Dil Devriminin dünyada bu anlamda yapılan birçok başarılı dil devriminden biri olduğu vurgulanmıştır. Beşinci bölümde dil kirliliğinin ne olduğunun bir tanımı yapılmış ve özellikle Türkçenin gramer yapısına kadar ulaşmış dil kirlenmelerinin örnekleri görülmüştür. Yazım noktasındaki kirlenmelerin boyutları üzerinde önemle durulmuş toplumsal alanlardaki dilsel yozlaşma ve kirlenmelerin geldiği son noktanın boyutları görülmüştür. Beşinci bölümde ise Türkçedeki dilsel kirlenmelerin nedenleri üzerinde durulmuş, özellikle küreselleşmenin ulusal diller üzerindeki baskısı vurgulanmıştır. Yine Anadili eğitimi ve anadili eğitiminde yetersizlikler, Yabancı dil ve sözcüklere olan düşkünlük, Türkçenin bilim dili olmadığı görüşü gibi anadilimizin sarsıcı sorunları ele alınmıştır. Sonuç bölümünde verilen bilgilere dayanılarak bir sonuç çıkarılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Türk romanında gayrimüslime bakış: 1900 - 1960

Türk romanında 1900 1960 yılları arasında yayımlanan eserlerden seçilen örnekler yoluyla gayrimüslim karakterlerin ele alınışına odaklanan bu çalışma, aynı süreçte gayrimüslimler bağlamında öne çıkan siyasi, toplumsal ve ekonomik gelişmeleri de irdelemekte, böylelikle edebi ürünlerin tarihsel bağlam içerisinde anlamlandırılmasını amaçlamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun birçok alanda avantajlı konumda gösterilen gayrimüslim tebaası, Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle birlikte azınlık statüsüne yerleştirilirken bu statünün hukuki zeminini oluşturan Lozan Antlaşması bu noktada dikkat çekici hale gelir. Bu bakımdan bu çalışma, Antlaşma'nın imzalandığı 1923 yılını teorik olarak merkezine almaktadır. Çalışma, 1923 yılını hazırlayan süreçte ve Cumhuriyet dönemindeki iktidar değişimleriyle geçirilen evrelerde öne çıkan gelişmeleri ve gayrimüslimler bakımından kırılma noktası niteliği taşıyan toplumsal olayları göz önüne alarak roman türündeki eserlerin, içerdiği gayrimüslim karakterler ve gayrimüslim kimliğine ilişkin söylemler üzerinden bu dönüşüm süreçlerinde nasıl reaksiyonlar gösterdiğini ortaya koyma gayreti taşımaktadır. Yirmi beş yazara ait toplam otuz roman yoluyla yürütülen incelemede, ideolojik olarak çok geniş bir yelpazeden seçilen eserlerde, gayrimüslimler söz konusu olduğunda farklı ve hatta aykırı söylemi yansıtan metinlere rastlanabiliyorsa da çoğu kez resmi söylemle örtüşen çıkarımlarda bulunulduğu görülür. Bunun yanında, romanlarda gayrimüslim karakterlere ilişkin öne çıkan ötekileştirme biçimlerinin genellikle birbiriyle örtüştüğü ve bir bütünlük sergilediği gözlemlenmektedir. Ötekileştirici söylemin kapsam ve içeriğini de irdeleyen bu tez çalışması, yirminci yüzyılın başından Demokrat Parti İktidarı'nın sonuna kadar devam eden bir süreçte, gayrimüslimlerle ilgili olarak romandaki söylemlerle siyasi ve toplumsal düzeydeki söylemlerin ilişkisini detaylı olarak ele almayı hedeflemektedir.
Nevşehirİ Sıyamzade Hasan Hamdİ dİvanı

Bu tez 19. yüzyılda yaşamış olan Nevşehiri Sıyamzade Hasan Hamdi'nin hayatı ve eserlerini ortaya koymak ve Divan'ını incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Nevşehiri Sıyamzade Hasan Hamdi'nin hayatı hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Şairin hayatı hakkındaki bilgiler Divan'ından edinilmiştir. Şair Nevşehir'de doğmuştur. Babasının adı Mehmet'tir. İstanbul Beşiktaş'ta arzuhal yazıcılığı yapmıştır. Şeyh Ahmed Kuddusi'nin dervişlerindendir. 19. yüzyılda yaşayan Sıyamzade Hasan Hamdi'nin doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemektedir. Çalışmada ele alınan Divan, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu'nda 06 Mil Yz Fb 318 arşiv numarasıyla kayıtlıdır. Eser 126 varaktan müteşekkildir. 1864'te istinsah edilmiştir. Eserde 417 manzume vardır. Tez; Giriş, Sıyamzade Hasan Hamdi'nin Hayatı, Eserleri ve Edebi Kişiliği, Divan'ın Değerlendirilmesi, Divan'ın Metni ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde Sıyamzade Hasan Hamdi ve eseri hakkında genel bilgiler verilerek çalışmaya giriş yapılmıştır. Birinci bölüm olan 'Sıyamzade Hasan Hamdi'nin Hayatı, Eserleri ve Edebi Kişiliği'nde şairin hayatı Divan'ından yola çıkılarak ayrıntılı olarak incelenmiştir. Daha sonra şairin eserleri tanıtılarak edebi hayatı hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. 'Divan'ın Değerlendirilmesi' bölümünde şairin eseri şekil ve dil-üslup özellikleri bakımından ele alınmıştır. Bu bölümde şairin kullandığı nazım şekilleri, vezin ve kafiye ile eserin dili ve üslubu incelenmiştir. Tekke şairi olarak kabul edebileceğimiz Sıyamzade Hasan Hamdi'nin Divan'ında tevhit, münacat, naat, nasihatname gibi türlerde şiirler görülmekle birlikte Divan'daki şiirler genellikle ilahi türünde yazılmıştır. Divan'da en çok işlediği nazım şekilleri murabba ve gazeldir. Üçüncü bölümde metnin transkripsiyon sistemi ile Latin harflerine aktarımı yer almaktadır. Metin hazırlanırken takip edilen yöntem başlığı altında metnin nasıl oluşturulduğu açıklanmıştır. 'Sonuç' bölümünde ise metinden elde edilen veriler ışığında çalışma değerlendirilmiştir. Metnin sonunda çalışma esnasında istifade edilen kaynaklar verilmiştir.
1860-1896 dönemi şair ve yazarlarımızın hatıra, röportaj ve mektuplarında Türk dili ve edebiyatının meselelerine dair görüşleri

Batı etkisindeki Türk edebiyatında hatıra, röportaj ve mektup önemli bir yer tutar. 1860- 1896 dönemi şair ve yazarları başta mektup olmak üzere hatıra ve röportajlarda Türk dili ve edebiyatının çeşitli meselelerine dair görüşlerini açıklarlar. Bu dönemde en önemli iletişim araçlarından biri mektuptur. Dönemin yeni edebiyat taraftarları farklı ülke ve diyarlarda yaşamak durumunda kaldıkları için mektup yoluyla birbirleriyle iletişim kurarlar, dil ve edebiyata dair gelişmeleri değerlendirirler. Hatıra ise şair ve yazarların sonradan kaleme aldığı ve güvenirliliği düşük bir türdür. Ancak hatıralarda dil ve edebiyat meseleleri mektuba göre daha geniş bir şekilde ele alınmıştır. Bu dönemle ilgili az sayıda röportajlarda yer alan meselelerin dönemsel yelpazesi oldukça geniştir. Hatıra, mektup ve röportajlarda yer alan dil meseleleri dil ve milliyetçilik bağlamında ele alınır ve dilin yeterliliği, ıslahı, sadeleşmesi ve diğer dillerin Türkçe üzerindeki etkisi konularında yoğunlaşır. Bunun yanında alfabe, imla, gramer, lügat gibi dilin yapısıyla ilgili meseleler; tercüme faaliyetleri ve dilin öğretimi gibi dilin gelişimini etkileyen meseleler yer alır. Edebiyat meseleleri daha çok eski-yeni bağlamında ele alınır. Bunun yanında edebiyatın tanımı, fonksiyonu ve kaynağına değinilir. Edebi türlerden şiir, roman ve tiyatro; dönemin şair ve yazarlarının edebi zevkinin değişimi ve gelişimi gibi konularda geniş açıklamalar yapılır. Nazımnesir karşılaştırması ve eleştiri gibi konularda yeri geldikçe çeşitli görüşler ileri sürülür. Bu çalışmada dönemin mektup, hatıra ve röportajları dil ve edebiyat meseleleri bağlamında değerlendirilmektedir. Söz konusu türlerde yer alan görüşler dönemin makale, mukaddime ve takrizlerinde yer alan görüşlerle karşılaştırılmaktadır.
Emir Kalkan hayatı ve eserleri

'Emir Kalkan Hayatı ve Eserleri' başlıklı çalışmada, Emir Kalkan'ın hayatı, edebi kişiliği, son yüzyılda Türk kültürü ve tarihini anlatan hikayeleri, denemeleri ve antolojileri incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde hayatı ve edebi kişiliği incelenmiştir. İkinci bölümde hikayelerinin özetleri ve olay örgüsü verilmiştir. Üçüncü bölümde bakımından hikayelerin içeriği ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise şehir denemelerinin özetleri vardır. Beşinci bölümde şehir denemelerinin bakımından içeriği incelenmiştir. Altıncı bölümde hikayeleri ve şehir denemeleri, anlatım teknikleri, yedinci bölümde anlatıcı ve bakış açısı bakımından incelenmesi yapılmıştır. Sekizinci bölümde Emir Kalkan'ın eserlerinde kullandığı dilin ve üslubun incelemesi yapılmıştır. Dokuzuncu ve son bölümde ise Emir Kalkan'ın antoloji eserleri incelemesi yapılmıştır.
Abdullah Tukay'ın şiirlerinde çekim edatları ile bağlama edatları

Abdullah Tukay, Kuzey-Batı Türk Lehçeleri grubu içerisinde yer alan Kazan-Tatar sahasının en önemli şairlerinden birisidir. Yazdığı eserleri tüm Türk dünyasında yankı uyandıran Tukay eserlerinde, içinde yaşadığı toplumun sorunlarına duyarsız kalmamıştır. Tukay'ın eserleri; dil özellikleri bakımından Türk dili tarihi incelemelerinde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmamızda Türk dilinin bu derece önemli eserleri arasında gösterilen Abdullah Tukay'ın şiirlerinde yer alan çekim edatları ile bağlama edatları, kullanıldıkları yerde kazandıkları anlam ve cümle içerisinde gördükleri görevler dikkate alınarak incelenmiştir.
Irak Türkmenlerinde çocuk oyunları

Türk Dünyasında oyun terimi ve kavramı dünden bugüne değişerek gelmiş; geçmişşte sadece şaman denilen din adamlarını ifade ederken bugün çok yönlü kavramları niteler olmuştur. Irak Türkmen çocuk oyunları gerek yapısı ve konusu, gerek oyun çeşitleri ve oyuncuları, gerekse oyunlardaki amaç ve kullanılan araçlar bakımından kendisine has bir özellik göstermektedir. Eski konar-göçer hayatın izleri yanında günümüz modern ve teknik oluşumlarının da etkili olduğu bu durum Irak Türkmen çocuk oyunlarının karakteristiğini de ortaya koymaktadır. Aynı soydan gelen Türk boy ve topluluklarının folklorundaki benzerlik ise işin bir başka boyutudur. Bu durum Irak Türkmenleri için de geçerlidir ve söz konusu çocuk oyunlarının Türkiye Türklerinde varyantları da düşüncemizi bir kere daha doğrular niteliktedir.
Sema Kaygusuz: Hikayeden romana

Bu çalışmanın amacı, Türk edebiyatının yeni kuşak yazarlarından olan Sema Kaygusuz'un edebiyat serüvenini, yayımladığı ilk üç öykü kitabı ve yazdığı iki romanla birlikte incelemektir. Yazarın iki romanı ve seçilen dokuz öyküsü, kurduğu dil, karakterler, tekrar eden temalar ve biçem açısından ele alınarak öykü ve roman anlayışı ortaya koyulmuştur. Türk edebiyatında 1990'ların sonunda yerini almaya başlayan yazarlardan biri olan Sema Kaygusuz, kendi edebiyat anlayışını oluşturmuş ve kendi dil evrenini kurarak yenilikçi ve deneysel biçimlerde eserler vermiştir. Sema Kaygusuz'un öykü anlayışında öyküler olaylara değil kırılma anlarına odaklanır, insanlık durumlarıyla ilgilidir. İnsanın doğayla ilişkisini merkeze alarak kurguladığı romanlarında ise yazar, kadim hikayelere, kutsal metinlere, mistik ve tarihi kişiliklere yer verir; romanlarını adeta iç içe geçmişş hikayelerle oluşturur. Zaman ve mekandan bağımsız olarak oluşturulmaları metinlerine aynı zamanda evrensellik de katar.
Aşıklık geleneği içinde Tahir Bulut

Türk kültür hayatının önemli bir parçası olan aşıklık geleneği, yüzyıllar boyunca Türk insanının duygu dünyasını yansıtmıştır. Özellikle XVI. yy'dan itibaren büyük önem kazanan ve halkın hayatının her alanında yer alan bu gelenek, XIX. yy'ın sonlarından itibaren önemini giderek kaybetmiştir. Günümüzde özellikle popüler kültürün hakim olduğu bir ortamda varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Halk şiiri tarihi süreçte Trabzon'da çok fazla yaygınlık kazanamamış, diğer yörelere oranla fazla gelişememiştir. Çünkü Trabzon, özellikle Yavuz Sultan Selim'in şehzadeliğinden başlayarak önemli bir ilim ve irfan yuvası olmuştur. Dolayısıyla Divan Şiiri bu ortamda daha çok gelişme fırsatı bulmuştur. Aydınlar arasında gelişen Divan Şiiri daha sonraki yıllarda da baskın bir şekilde varlığını sürdürmüştür. Ayrıca önemli ticaret yollarının kesişim noktası olması, Türklerle birlikte farklı milletlerin mevcudiyeti, şehrin kültürünü kozmopolit bir hale getirmiştir ve halk şiirinin yaygınlık kazanmasını engelleyen bir faktör de budur. Çalışmamızın amacı, böyle bir yörede şiirler yazan, aşıklık geleneğinin devamlılığı açısından büyük bir önem arz eden bir halk şairini, hayatını, edebi şahsiyetini ve şiirlerini tanıtmaktır. Bu şair, aşıklık geleneğin günümüzde Trabzon yöresindeki temsilcilerinden biri olan Tahir Bulut'tur. Bu halk şairinin şiirlerini oluştururken içinde yaşadığı sosyal çevrenin bütün özelliklerinden ve diğer şairlerden etkilendiği muhakkaktır. Bu nedenle tezin giriş kısmında hem sosyal çevre hem de bu çevrede yaşayan halk şairleri kısaca tanıtılmıştır. Birinci bölüm şairin hayatına ve aşıklık geleneği ile örtüşen yönlerine ayrılmıştır. İkinci bölümde şiirleri şekil, dil ve üslup, muhteva açısından incelenmiş; bu yolla şairin edebi şahsiyeti ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son bölümde şiirler, bütün kaynaklardan taranarak ve tasnif edilerek bir araya getirilmiştir. Tahir Bulut, geleneğin bütün özelliklerini taşıyan bir aşık değildir. Saz çalamayan, rüyasında bade içmemiş ve usta çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiş bir halk şairidir. Bu yönleriyle onu kalem şuarasından sayabiliriz. Ancak şiirlerinde halk edebiyatı nazım biçimlerini kullanması, irticalen şiirler söylemesi, karşılaşmalar icra etmesi, hece veznini ve halk şiirinin geleneksel nazım birimini kullanması gibi unsurlar onu bu geleneğin bir parçası haline getirmiştir. Tahir Bulut, şiirlerini düzenli olarak kaydetmemiş, çoğunlukla sosyal medya üzerinden arkadaşlarıyla ve takipçileriyle paylaşmıştır. Benzer bir biçimde diğer şairlerle karşılaşmalarını da internet üzerinden yapmıştır.
Başlangıç dönemi klasik Türk şiirinde Kaş'ın imge olarak kullanılışı

Bu çalışma, başlangıç dönemi klasik Türk edebiyatı şairlerinin divanlarında sevgilinin güzellik unsurlarından kaşın imge olarak kullanımını konu edinmektedir. Bu kapsamda, 14. yüzyıl şairlerinden Hoca Dehhani; 15. yüzyıl şairlerinden Şeyhi, Ahmedi, Necati Bey, Mesihi ve Ahmet Paşa'nın divanları örneklem alanı olarak seçilerek çalışma sınırlandırılmıştır. Çalışmada, öncelikle Klasik Türk şiirinde genel olarak kaş ve kaş imgesinin önemi açıklanmıştır. Ardından ana bölüm olan 'Kaşla İlgili Tasavvurlar' başlığı altında ise kaş, somut ve soyut imgelem başlıkları altında müşebbehün bihleri üzerinden derinlemesine incelemeye tabi tutulmuştur. İncelemelerde eserlerde geçen beytin literal okuması verilmiş; sonra semantik ve retorik okuması yapılmıştır. İncelemeler sonucunda araştırmanın sayısal verilerle genel değerlendirmesi ortaya konularak kaş imgesinin, ilgili dönemdeki gelişim çizgisi görünür kılınmıştır.