turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Karamanlı Nizamİ Divanı'nın yeni bir nüshası

Karamanlı Nizami'nin hayatı hakkında kaynaklarda çok az bilgi olmakla birlikte XV. yy. Fatih devri kaside ve gazel şairlerindendir. Nizami'nin bilinen ve elde bulunan tek eseri divanıdır. Karamanlı Nizami'nin divanının altı nüshası vardır. Bu nüshalar şunlardır: Atıf Efendi Küt. nr. 2050, Süleymaniye Küt. Hacı Mahmud Ef. nr. 3298, Süleymaniye Küt. Hacı Mahmud Ef. nr. 3579, İst. Üniv. Küt. nr. 9854, Millet Küt. Ali Emiri, manzum eserler nr. 451, Topkapı Sarayı Küt. Hazine nr. 924. Bunlardan başka Karamanlı Nizami'nin çeşitli nazire mecmualarında da şiirleri bulunmaktadır. Çalışmanın malzemesi olan bu nüsha yukarıda belirtilen altı nüshadan farklı olarak Ahmet Akosman'dan fotokopi yoluyla temin edilmiştir. Metin 46 varak olup 12. ve 16. varaklar arası Farsça şiirlerden oluşmaktadır. Bunların dışında Türkçe şiirler içerisinde yer yer Arapça ve Farsça ibareler bulunmaktadır. Metin, kasideler ile başlaması daha sonra gazellerin gelmesiyle mürettep bir divan özelliği taşımaktadır. Eserde; 7 kaside, 100 gazel ve üçer beyitten oluşan üç şiir vardır. Yapılan çalışmada tamamı Farsça olan şiirler dışındaki şiirler transkribe edilmiş ve nesre çevrilmiştir. Çalışmada iki amaç esas alınmıştır: Bunlardan biri şairin divanının daha önce görülmeyen bir nüshasını bilim dünyasına sunmak, diğer ve asıl önemli amaç ise Türkçe şiirlerin nesre çevirisi yapılarak şairin şiir dünyasına ulaşılmasına bir nebze de olsa katkı sağlamak.
Pargalı İbrahim Paşa çevresindeki edebİ yaşam

'Pargali İbrahim Paşa Çevresindeki Edebi Yaşam' başlıklı bu çalışmada, İbrahim Paşa ve edebi çevresi, Osmanlı hamilik geleneği bağlamında ele alınmaktadır. Frenk, Makbul ve Makdul lakaplanyla da anılan İbrahim Paşa, kölelikten gelmiş ve Kanuni Sultan Süleyman'ın güvenini kazanarak hızla yükselmiştir. Kanuni'nin kız kardeşiyle evlenen İbrahim Paşa, Osmanlı tarihinde ilk olarak Serasker Sultan unvanını almıştır. Pargalı İbrahim Paşa'nın ancak Kanuni'nin himayesiyle yükseldiği açıktır. Bu doğrultuda, Osmanlı hamilik geleneğinin devletin yönetim kadrolarının belirlenmesi bakımından büyük önem taşıdığı görülmektedir. Osmanlı İmparatorluğu, en üst noktada hanedanı simgeleyen padişah olmak koşuluyla, ona 'sadakat bağı ile bağlı' elit bir yönetici sınıfın idaresi altındadır (Unan, 5). Osmanlı'nın bu patrimonyal devlet yapısı, hanedanını ve onu simgeleyen padişahı yüceltmeye ve öngörülen devlet yapısını toplum ve kültür yaşamına sindirmeye yöneliktir. Bu çalışmada, Osmanlı toplumunda kültür ve sanat hamiliğinin de patrimonyal devlet yapısını destekleyen, işlevsel bir yönü olduğu ileri sürülmektedir. Buna göre, sanatçılar yapıtlarıyla Osmanlı hanedanının görkemini yansıtmakta, sanatçıları himaye eden kişiler ise Osmanlı'nın görkemini vurgulayacak yapıtları finanse ederek kendi siyasi konumlarını güvence altına almakta ve İmparatorluğa bağlılıklarını kanıtlamaktadırlar. Yapılan incelemeler sonucunda, Osmanlı'da hamilik geleneğinin devletin idari yapısını yansıtan ve toplum yaşamının her alanının olduğu gibi sanat alanın da barındırdığı saltanat ideolojisini desteklemeye yönelik işlevsel bir görev üstlendiği anlaşılmaktadır. Patrimonyal devlet yapısının korunması amacıyla, hamilik geleneğinin kurumsallaşmış bir sistem olarak işlediği görülmektedir. Patronlar bu sistemin sadık koruyucuları olarak karşımıza çıkmaktadır. Kanuni döneminin en önemli hamilerinden birisi ise kuşkusuz İbrahim Paşa'dır. İbrahim Paşa'nın sanat ve edebiyat patronluğunun incelenmesi, dönemin edebi çevrelerinin nasıl işlediğinin anlaşılmasının ötesinde, devletin patrimonyal yapısını model alan hamilik sisteminin sanat alanına nasıl yansıdığını ve önemini ortaya koymaktadır. İbrahim Paşa eksenindeki edebi çevre ve Paşa'nın patronaj ilişkileri, o dönemde kişinin konumunu ve toplumdaki itibarını koruması için sistemin bir parçası haline gelmenin zorunluluğunu göstermektedir. Söz konusu zorunluluğun önemi, bu çalışmada ele alınan şair ve patronların aralarındaki çekişmeler üzerinden daha iyi anlaşılmaktadır.
Nergisİ İksİr-i Sa'adet: İnceleme-metin-dizin

17. yüzyılın ilk yarısında Saraybosna'da doğan Nergisi'nin asıl adı Mehmed'dir. Birçok yerde kadılık ve müderrislik görevlerinde bulunan Nergisi, IV. Murad tarafından vakanüvis olarak atandığı Revan seferine giderken attan düşüp hayatını kaybetmiştir.17. yüzyılda süslü nesirle yazmış olduğu eserleriyle ün kazanan yazar, edebiyatımızda tek mensur hamse sahibidir. Çalışmış olduğumuz eser, Nergisi'nin hamsesi içerisinde yer alan İksir-i Sa'adet'tir. Yazar bu eseri İmam Gazali'nin Kimya-yı Sa'adet adlı eserinden çevirmiştir. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmuştur. Birinci bölüm yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserlerini içermektedir. İkinci bölümde eser hakkında bilgi verilmiştir. Son bölüm ise eserin tenkitli metni ve dizinden meydana gelmiştir.
Uygurların tarihi halk koşakları

Uygur halk edebiyatında koşaklar önemli yer tutar. Bu koşaklar Doğu Türkistan'ın son birkaç yüzyıllık siyasal ve toplumsal tarihine tutulmuş bir ayna gibidir. Uygurların bağımsızlık mücadelesi, baskıcı idarelerden gördükleri zulümler, doğal afetler ve dokunaklı aşk hikayeleri koşaklarda dile getirilmiştir. Vatan sevgisi, bilim ve medeniyet sevgisi, toprak ve doğa sevgisi yanı sıra, yaşanan her türlü güçlüğe rağmen eğlenceli neğmelçv de koşaklarda yer alır. Saydığımız bu konulan barındıran koşaklar Uygur milletinin ortak hafızası olmuştur.
Hıfzİ'nin Manzume-i Durub-ı Emsal'i

Sözlü ürünler arasında bulunmakla birlikte yazılı ürünlerde de sıklıkla rastladığımız atasözleri kültür tarihi açısından oldukça kıymetlidir. Eski Türk edebiyatında mesel ve emsal şeklinde yer alan atasözleri bazı manzum metinlerde yer bulmakla birlikte toplu olarak bazı eserlerde de toplanmıştır. Araştırmamıza konu olarak seçtiğimiz Hıfzi'ye ait Manzume-i Durub-ı Emsal bunlardan ilkidir. Bu çalışmada, TBMM Kütüphanesi Nadir Eserler bölümünde YZ 31/4 numarada Sikke-i Manzume-i Durub-ı Emsal şeklinde kayıtlı olan eserin transkripsiyonlu metni ve incelemesi yer almaktadır. 1846 yılında basılan ve rika olarak yazılan bu eserde çeşitli atasözleri bir araya toplanmıştır. Eserin tanıtımına geçilmeden müellif hakkında bilgilere yer verilmiş ve edebiyatımızdaki durub-ı emsal örnekleri verilmiştir. Daha sonra eserin incelemesi yapılmış ve transkripsiyonlu metin eklenmiştir.
Sema Kaygusuz'un hikayelerinde modern insanın yalnızlığı

Bu çalışmanın amacı, 1990'lı yılların sonunda adını duyurmaya başlayan Sema Kaygusuz'un hikayelerinde öne çıkan 'yalnızlık' temasını incelemektir. Yalnızlık teması; modern ve modernizm kavramlarıyla ilişkilendirilerek ele alınmaktadır. Hikayelerde, olaylar zinciri yoktur, kırılma noktaları vardır; bu nedenle anlatım geri planda, kişilerin psikolojik durumu ön plandadır. Duygu yoğunluğu ve kişilerin psikolojik atmosferine yoğunlaşan öyküler; betimleme, eğretileme, simge ve imgelerle modern insanı açımlamaktadır. İmge ve simge yönüyle zengin olan hikayeler, modern insanın yalnızlığını yansıtmaktadır. Sandık Lekesi, Esir Sözler Kuyusu, Doyma Noktası, Karaduygun, Üşüyen/Efsiri ve Ortadan Yarısından'da geçen Zeynep, İlyas, Ömer Bey, Tacettin, Ferhan, Nermin vb. kişiler, modern insanı simgelemektedir. Bu kişilerin dışında kırlangıç, ardıç kuşu, ardıç tohumu, kuyu, dar sokaklar da modern insanın yalnızlığı açımlayan insan dışındaki varlıklardır. Sema Kaygusuz'un hikayeleri, durum hikayesi olduğu için insan hayatından kesitler sunmaktadır. Bu kesitlerde yer alan kişiler yalnızdır. Yalnızlığın nedenleri arasında iletişimsizlik, realiteden kaçış, yabancılaşma ve duyarsızlaşma, varoluşsal kaygı, gelenek yitimi, kentleşme ve sosyal ilişki bozukluğu yer alır. Bu etkenler modern insanın bunalımlarını, açmazlarını ve yalnızlığını açımlamaktadır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Sema Kaygusuz'un hayatı ve edebi kişiliği hakkında kısa bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; yalnızlık, modern ve modernizm kavramlarıyla ilgili kuramsal bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, yalnızlık teması işlenmiştir. Yalnızlığın; iletişimsizlik, varoluşsal kaygı, gelenek yitimi, yabancılaşma ve duyarsızlaşma, kentleşme, realiteden kaçış ve sosyal ilişki bozukluğu kavramlarıyla ilişkisi incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, ele alınan konuların kısa bir değerlendirmesi yapılmıştır. Açar Sözcükler: Yalnızlık, modernizm, yabancılaşma, varoluşsal kaygı, realiteden kaçış, iletişimsizlik, Sema Kaygusuz
Refik Halit Karay'ın hikayelerinin Greimas'ın eyleyenler modeline göre incelenmesi

Göstergebilim, anlamlı bütünlerin anlamlarının nasıl oluştuğunu tespit etmek için çeşitli çözümleme yöntemleri üreten bir bilim dalıdır. Bu bağlamda tümü kapsayıcı, tutarlı ve yalın ilk çözümleme yöntemini ortaya atan isim ise A. J. Greimas olmuştur. Göstergebilimden yararlanan bu yüksek lisans tezimizde ise Greimas Göstergebilimi kullanılmış ve Greimas'ın ortaya attığı fikirlerle Refik Halit Karay'ın (1888 1965), Memleket Hikayeleri ve Gurbet Hikayeleri isimli iki kitabında yer alan öyküler çözümlenmiştir. Tezin ilk bölümünde A. J. Greimas ve görüşlerine dair bilgiler verilmiş, görüşleri detaylıca incelenmiştir. Greimas'ın görüşleri aktarılırken, etkilendiği isimlerden bahsedilmiş ve eyleyenler modelinin ortaya çıkmasında etkili olan düşünürlerden detaylıca bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise eyleyenler modeli detaylıca anlatılmıştır. Üçüncü bölümde öyküler söylemsel düzey, anlatısal düzey ve temel yapı olmak üzere üç farklı başlıkta ele alınmıştır. İnceleme sırasında anlatı izlencesi tespit edilmiş, eyleyenler modeli tablosu hazırlanmış, eyleyenler tespit edildikten sonra genel dönüşümleri verilmiştir. Eyleyenlerin eyletim, edinç, edim, tanıma ve yaptırım aşamaları gösterildikten sonra, metnin temel yapısı göstergebilimsel dörtgen üzerinde gösterilmiştir. Yapılan incelemenin sonucunda Refik Halit Karay'ın öyküleri göstergebilimsel olarak çözümlenmiş, yazarın kullandığı eyleyen stratejisi tespit edilmiştir. Öykülerin derin yapısı ve yüzey yapısı incelenerek, farklı bir çözümleme yöntemi denenmiştir.
İBB Atatürk Kitaplığındaki BEL_Yz_K.001204 numaralı şiir mecmuasının 'Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne göre tasnifi ve transkripsiyonlu metni

Mecmu'a kelimesi köken bakımından Arapça bir kelime olup, dağınık şeyleri bir araya getirmek, toplamak anlamındaki cem' masdarından türeyen mecmu'dan gelmektedir. Mecmu'aları günümüzdeki edebiyat dergileri veya seçilmiş şiirlerden oluşan kişisel 'şiir defterleri' olarak da görebiliriz. Günümüzün antoloji niteliklerine yakın olan bu eserler, derleyicinin kişisel zevki ve dönemin edebi eğilimleri hakkında da bize bilgiler sunar. Çalışmamızın konusu, İBB Atatürk Kitaplığındaki Bel_Yz_K. 001204 numaralı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metnini Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne göre tasnifidir. Bu çalışmanın 'Giriş' bölümünde mecmuanın tanımı ve edebiyat tarihimizdeki önemine değinildikten sonra Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci Bölüm'de mecmuanın tanıtımı yapılmıştır. Metin içerisinde yer alan şairler ve şiirleri, nazım şekilleri, şairlerin yaşadıkları yüzyıllar ve aruz kalıpları tablolar halinde ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. İkinci Bölüm'de 'Mecmuanın 'MESTAP'a göre tasnif edilmiş metni'ne yer verilmiş, mecmuanın 'MESTAP' çerçevesi doğrultusunda incelemesi yapılmıştır. Üçüncü Bölüm'de ise 'Metin' başlığı altında mecmuanın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Şiirlerin yayınlanan divanlarla karşılaştırılması yapılmış ve benzerlikler-farklar dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonunda mecmuanın çeşitli yerlerinden fotoğraflar da paylaşılmıştır.
Cengiz Dağcı ve Cengiz Aytmatov'un bazı romanlarında Ruslaştırma ve sömürü politikası olarak Kolhoz

Çalışmamızda Sovyetler Birliği'nin tarihinde ve bu birliğin içinde yaşayan halkların kaderinde önemli yer tutan kolhoz sistemini ve bu sistemin nasıl Ruslaştırma ve sömürü politikası olarak kullanıldığını Cengiz Dağcı'nın ve Cengiz Aytmatov'un romanları ışığında inceledik. Kolhoz sistemi her ne kadar tarımın kolektifleştirilmesiyle ilgili ekonomik bir sistem olarak adlandırılsa da aslında SSCB içerisinde yaşayan halkların özellikle de Rus olmayan halkların tüm hayatlarını etkilemiştir. Tarımın kolektifleştirilerek kolhozların kurulması, böylece toprak sisteminin değiştirilmesi aslında bir başlangıçtır. Bunu insanların kültürlerinin, dillerinin, geleneklerinin, milli duygularının, dini duygularının, eğitim hayatlarının, sanatlarının, edebiyatlarının, aile- arkadaşlık- akrabalık ilişkilerinin, düşünce yapılarının kısacası tüm benliklerinin değiştirilmesi izleyecektir. Çünkü Komünist Parti yönetimi SSCB içerisinde yaşayan tüm halkları özellikle Rus olmayanları hem maddi hem manevi yönden sömürerek sisteme asla karşı çıkmayan, rejim yanlısı, kendi milli kimliğini unutarak Ruslaşmış, karşılıksız çalışan, Komünizm ilkelerini sonuna kadar benimsemiş tek tip 'mutlu Sovyet insanı' yaratmaya çalışmaktadır. Başta Stalin olmak üzere tüm Komünist Parti liderleri de bu yolda ilerlerken her şeyi mübah görmüşlerdir ve asla acıma duygusuna kapılmamışlardır. Çalışmamızın birinci bölümünde Sovyetler Birliği'nin ekonomi tarihine kısaca değindikten sonra kolhozların nasıl kurulduğunu anlattık. Daha sonrasında ise kuruluşundan yıkılışına kolhozların geçirdiği evrelerden bahsettik. Aytmatov ve Dağcı'nın hayatlarına, 'sosyalist gerçekçilik' ve 'mankurtlaştırma/iç sürgün' kavramlarına değindik. Sonra ise ele aldığımız romanların özetlerini verdik. İkinci bölümde kolhozların uygulamadaki işleyiş biçimini anlattık. Daha sonrasındaysa kolhozların ekonomik işlevinin yanında nasıl Ruslaştırma ve sömürü politikası olarak kullanıldığını Dağcı'nın ve Aytmatov'un yukarıda adı geçen eserlerinde karşılaştırmalı olarak inceledik. Bunu yaparken incelememizi 'toprak yönetimi-siyaset', 'edebiyat-kültür-dil-basın-sanat-eğitim' ve 'askeri-güvenlik' açılarından olmak üzere üç başlık altında ve eserlerden yaptığımız fişlemelerin ışığında yorumladık. Sonuç bölümünde ise çalışmamızı ana hatlarıyla değerlendirdik. Ek kısmında ise Dağcı'nın ve Aytmatov'un bazı eserlerinde kolhozla ilgili olan bölümlerden örnekler verdik.
Bilecik ili, Söğüt ilçesi ve köyleri ağız araştırması

Bu çalışmada tarihi ve coğrafi konumuyla Türk tarihinde önemli bir yer teşkil eden Bilecik iline bağlı Söğüt ilçesinin etnik yapısı, kısa bir tarihçesi ve ağız özellikleri ele alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğuna nüve teşkil eden Söğüt imparatorluğun ilk başkenti olması dolayısıyla da çok büyük bir önem arz eder. Bu nedenle bölgenin kültürel yapısı çok zengindir. Bu zenginlik bilhassa konuşma dilinde kendini gösterir. Bölge halkının Kayı boyunun torunları olması dolayısıyla Türkçe'nin belli başlı ses hususiyetleri çarpıcı bir şekilde görülmektedir. Dolayısıyla çalışmanın çıkış noktası bu zenginlik olmuştur. Çalışmamızda öncelikle ilçeye bağlı köyler taranarak konuşma metinleri elde edilmiş sonra bu metinlerdeki ses hususiyetleri ve gramer özellikleri incelenmiştir. Çalışmamızın sonunda ise metinlerde geçen bazı kelimelerin yöreye özgü kullanım şekillerini açıklamak için bir sözlük çalışması yapılmıştır.
Kırım Tatarcası ve Türkiye Türkçesinde yalancı eşdeğerler

Yalancı eş değerler, kaynak dildeki bir kelimenin hedef dildeki bir kelimeyle yazılışlarının aynı, anlamlarının farklı olması durumudur. Bu çalışmanın amacı iki şive arasında yapılacak aktarmalarda belki de en büyük problemi oluşturan yalancı eş değer kelimelerin durumunu ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada, Kırım Tatar Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yazılışları aynı ama anlamları farklı olan yalancı eş değerdeki sözcükler incelenecektir. Söz konusu kelimeler, yani yalancı eşdeğerlik oluşturan isim ve fiiller her iki şivenin sözlüklerinden madde başları taranarak elde edilecektir. Sözler, Kırım Tatar Türkçesi için Useinov'un Kırım Tatarca-Rusça-Ukraynaca adlı sözlüğünden; Türkiye Türkçesi için Türkçe Sözlük'ten taranacaktır.
Küçük Asya ve çevresinde yazı

Bu araştırmada, yazı olduğu bilim adamlarınca kabul edilen öncü figürlerden ses temeli üzerinde yükselen günümüz alfabelerine gelinene kadarki süreç içerisinde, 'Küçük Asya' olarak tabir edilen Anadolu ve Anadolu'nun yakın çevresinde gelişen yazının oluşum aşamaları incelenmiştir. Şu an kullandığımız ve hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmiş; insanlığa ait kültür mirasının, bilimin temel taşı olan yazının uzak ataları çivi yazısı ile hiyeroglif'ten günümüz alfabelerinin oluşumuna değin devam eden, figüratif değişim ve gelişimler üzerinde durulmuştur. Bunun yanında ilk olarak oluşturulan yazı örnekleri, çeşitli medeniyetlerin zaman içerisinde kullandığı yazılar, alfabeler; yazının düşünsel gelişimi planında araştırılmıştır. Bu noktada yazı sadece basit bir düşünceleri kaydetme aracı değil bundan öte, zihnin imgesel olgunlaşmasının somut göstergesidir. Şüphesiz bu olgunlaşma uzun bir zamana ve geniş bir coğrafyaya yayılmış ciddi bir birikimin neticesidir.
1940 toplumcu gerçekçi Türk şiirinin Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında yeri

Bu çalışma Kırk Kuşağının Cumhuriyet dönemi Türk şiirindeki yerinin belirginleştirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, 1923- 1950 yıllan arsında Türkiye'nin siyasal, sosyal ve kültürel durumu hakkında kısaca bilgi verdikten sonra bu süreçte Türk şiirinin genel durumunu ve toplumcu gerçekçi şiir anlayışının Türkiye'deki tarihçesini anlattık. Birinci bölüm, 'Kırk Kuşağı'nın Şair Kadrosu' ve 'Kırk Kuşağı'nın Oluşumu' alt başlıklarını taşımaktadır, ikinci bölümde 'Kırk Kuşağı 'nm Dönem İçindeki Yeri', 'Kırk Kuşağı'nın Çağdaşı Olan Diğer Şairleri Değerlendirişi', 'Kırk Kuşağı Nazım Hikmet İlişkisi', 'Kırk Kuşağı Garip İlişkisi' konularına açıklık getirmeye çalıştık. Üçüncü bölümü ise Kırk Kuşağı şiirinin içerik ve biçimsel bakımdan değerlendirilişine ayırdık. Kırk Kuşağı şairlerinin 1940- 1950 yıllan arasında yazdıklan şiirlerinde on altı tema saptadık. Bu temalan işleniş sıklığına göre şu şekilde sınıflandırabiliriz: Yoksul, sıradan insan, H Dünya Savaşı, sosyal eleştiri, yaşama sevinci, Hüzün, iç sıkıntısı, sıla özlemi, öte duygusu, şiir sanatı, umut, aşk, sürgün, geçmişş özlemi, ölüm, hürriyet özlemi, insan sevgisi ve İstanbul'dur. Kırk Kuşağı şairleri, bu şiirlerin büyük bir bölümünde serbest şiir tarzım kullanmışta-. İmgesiz anlatımı tercih eden Kırk Kuşağı şairleri, şiirleştirme tekniği olarak devrik cümle, ironi, eksiltili anlatan, tahkiyen anlatan ve mektup formunu kullanmışlardır. 182 Kırk Kuşağı şairleri, düzyazılarında Nazım Hikmet'e olan yakınlıklarını sık sık vurgulamalarına rağmen gerek anlatım tekniği gerekse şiirlerinde kullandıkları biçim bakımından Nazım Hikmet'ten uzaktırlar.
Mehmet İzzet Hattat

Iraklı Türkmen Milli Şair Mehmet İzzet Hattat, XX. yüzyılda Irak'ta yetişen dev isimlerden biridir. Irak Türkmen Edebiyatının gelişimine olumlu yönde katkıda bulunmuş ve dönüm noktalarından biri olmuştur. 1929 yılında Kerkük'ün Musalla Mahallesi'nde doğan şair, yüksek öğrenimini Bağdat Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü'nde yapmıştır. Milli düşüncelerinden dolayı hayatının belli bir döneminde hapis yatmıştır. Hattat, edebiyata ilk adımını hoyratla atmış, daha sonra şiir de yazmaya başlamıştır. Şiir ve hoyratlarını daha çok halk dili ile yazmayı benimsemiştir. Şiir ve hoyrat yazarlığının yanı sıra büyük bir hat ustasıdır. Irak Türkmenlerinin milli mücadelesi yolunda birçok genci eğitmiş, yetiştirdiği şair ve hattatlarla hem hoyrat hem de hat sanatında tek başına bir okul olmuştur. Irak Türkmen Edebiyatının temel yapı taşlarından biri olan Hattat, 1991 yılında Kerkük'te vefat etmiştir.
Türkiye'de 1945-1960 arası ekonomik ve siyasi uygulamaların Orhan Kemal romanlarına yansıması

Hayattan yola çıkarak kaleme aldığı eserlerinde çok geniş bir insan kaynağından faydalanmıştır Orhan Kemal. Sosyalist çizgide bir eylem adamı değildir; ancak yapıtlarında sosyal sınıflar arasındaki durumu sergilemiştir. O, bir yazarın toplum dışında kalmasını, yaşadığı topluma bağımlı olmamasını imkansız kabul eder. Toplumun kalkınmasında yazarlara büyük görevler düştüğü kanısındadır. Sınıfsal ilişkilere değinirken, tavrını hep yoksullardan, işçilerden, köylülerden, yani ezilenlerden yana koymuştur. Orhan Kemal, kötü insanların bile iyi yanları olduğuna inanır. İnsan aslında kötü değildir. Toplum düzeninin içinde, iyi ya da kötü olarak biçimlenir. Mutluluk veya mutsuzluk, insanın içinde yaşadığı toplum düzeninden beslenir. Kendisinin de bir parçası olduğu toplum düzeni, insanları mutlu etmekten yoksundur. Eserlerinde bozuk olanı, mutsuzluk üreten düzenin nedenlerini göstermeye, uyarılarda bulunmaya çalışmış; ayrıca insanları el birliğiyle bu düzeni değiştirmeye davet etmiştir. 2. Dünya Savaşı ertesinde ortaya çıkan yeni dengede, Türkiye de konumunu belirlemiş ve bu konuma uygun adımlar atmıştır. Uluslararası alanda uygulanan stratejilerin yurtiçine yansımaları da olmuştur. Savaşın yarattığı sıkıntıların sebebi olarak iktidar partisi görülmüş ve bu kanının sonucunda kurucu, devrimci partiye karşı bir muhalefet oluşmuştur. Kapitalist demokrasi anlayışını benimsemiş ülkelerin yanında yer alan Türkiye, çok partili düzene geçtiğinde, yeni kurulan partiler muhalefetin sesini duyurmaya başlamıştır. Muhalefet partileri içinde özellikle öne çıkanı Demokrat Parti olmuştur. Bu parti, 1950 Seçimleri'yle iktidara gelmiş ve yeni bir döneme kapı açmıştır. İktidarı boyunca uyguladığı politikalar bugün bile tartışılmaya devam etmektedir. 2. Dünya Savaşı'nı ve sonrasını, DP'li yılları bizzat yaşamış bir yazardır Orhan Kemal. Benimsediği sanat anlayışı gereği, toplumun dışına düşmemiş ve değişimleri romanlarında işlemiştir. Yazarın dönem içinde yaptığı gözlemler, sorgulamalar, çıkardığı sonuçlar ışığında oluşturduğu romanlarından on dört tanesinde; toplumun, özellikle yoksul kesiminin düşüncelerinde, hayallerinde, yaşam biçimlerinde değişimin etkilerine, o dönemin iktidarı tarafından atılan ekonomi ve siyaset adımlarına rastlanmıştır.
Kitab-ı Fizahİ

Bu tezde Fizahi'nin Kitab-ı Fizahi isimli divanı incelenmiştir. Fizahi, 19. yüzyılda yaşamış ancak şu ana kadar edebiyat tarihlerinde ismi zikredilmemiş bir şairdir, çalışmamız sonucunda Klasik Türk Edebiyatı alanına katkı sağlamayı ve Fizahi ismini edebiyat tarihine kazandırmayı umut etmekteyiz. Tez, dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Fizahi'nin hayatı hakkında edinilen bilgiler ele alınmıştır. Fizahi'nin hayatı hakkında divanından elde edilen bilgiler arasında, şairin Erzincanlı olduğu ve eserini h.1270/m. 1854 yılında yazdığı bulunmaktadır. Eserde ismi zikredilen Hayyat Vehbi ve Şems-i Hayal ile Fizahi'nin mürşit-mürit ilişkisinde oldukları tahmin edilmektedir. Şems-i Hayal'in de bir divan sahibi olması dolayısıyla yapılan incelemelerde, Fizahi ile Şems-i Hayal'in yakın bir düzlemde şiirler yazdığı ve Fizahi ile Şems-i Hayal'in nazire olarak nitelendirilebilecek şiirleri de bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tezin ikinci bölümünde eserin şekil, muhteva ve imla özellikleri incelenmeye çalışılmıştır. Eserde toplam 105 şiir yer almaktadır. Eserin hem aruz vezni hem de hece vezniyle yazılmış şiirler ihtiva etmesi dikkat çekicidir, eserde bulunan 105 şiirin 94'ü aruz vezni ile yazılmıştır, 11 şiir ise hece vezni ile kaleme alınmıştır. Eserin bütün nüshalarının harekeli olması eserin önemli özelliklerinden biridir. Eserde hareke kullanımı, şairin yaşadığı bölgenin yerel ağız özelliklerini şiirlere katması bakımından fayda sağlamıştır. Eserde deyim ve halk söyleyişine yakın ifadelerin kullanımı şairin dilinin daha sade olmasına olanak vermiştir. Eserin imla hususiyetlerine dair yapılan incelemelerde ise şiirlerin klasik imladan farklı bir imlaya sahip olduğu görülmüştür, şairin imladan ve biçimden çok anlama önem verdiği düşünülmektedir. Üçüncü bölümde ise eserin edisyon kritikli metni yer almaktadır. Eserin Makedonya, Vatikan, Irak ve Erzincan'da bulunan dört nüshası edisyon kritiğe tabi tutulmuştur ve bunun sonucunda nihai eser metnine ulaşılmaya çalışılmıştır. Tezimize tıpkıbasım olarak eserin dört nüshasının tamamının eklenmesi mümkün olamadığından yalnızca M nüshasının tamamının tıpkıbasımı eklenmiştir. Eserin diğer üç nüshasından örnek görüntüler ise çalışmaya katkı sağlaması amacıyla ekler bölümüne ilave edilmiştir. Çalışmamızın dördüncü ve son bölümünde ise özel adlar dizini ve eserdeki belli başlı dini-tasavvufi kavramları içeren dizin bulunmaktadır.