Okulda sorun davranışı olan öğrencilerde psikopatoloji ve ilişkili psikososyal faktörler

GirişOkullar; çocukların bilişsel ve bedensel yeteneklerinin geliştirildiği ve sınandığı kurumlar olmanın yanında, toplumsal beklentilere uygun davranışlar geliştirebilmelerinde de önemli rol oynamakta; çocukların bu yaş grubu yetenek ve davranışları konusunda eğitimli profesyoneller 'öğretmenler' tarafından gözlemlenmesine de olanak tanımaktadır. Bu bağlamda çocuklukta görülen ruhsal bozuklukların birçoğu ilk bulgularını okul yıllarında vermektedir. Ancak, okullar ve tedavi kurumları arasındaki işbirliğinin kısıtlı olması nedeniyle ruhsal sorunu olan bu çocuklar tedaviye yönlendirilememekte, sorun davranışları okul içi disiplin yöntemleri ile çözümlenmeye çalışılmaktadır. Amaç ve YöntemBu çalışmada, okullarda disiplin cezası alan ilköğretim öğrencilerinde, psikopatolojiye zemin hazırlayabilecek olumsuz yaşantıların, psikiyatrik bozuklukların bulunma sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın olgu grubunu; Erzurum il merkezindeki ilköğretim okullarında 2010- 2011 öğrenim dönemi her iki yarıyılı ve 2011- 2012 öğretim yılı I. döneminde okul yönetimleri tarafından herhangi bir nedenle disiplin yaptırımı uygulanmış 47 çocuk ve ergen oluştururken; kontrol grubunu, olgu grubu ile yaş, yaşadığı bölge ve devam ettiği okul açısından eşleştirilmiş herhangi bir disiplin cezası almayan öğrencilerden rastgele seçilen 83 çocuk ve ergen oluşturmuştur. Çalışmaya katılan öğrenciler ve ebeveynleri ile Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi ? Şimdi ve Yasam Boyu Şekli - Türkçe görüşmesi yapılmış ve çalışma için hazırlanan sosyodemografik veri formu uygulanmıştır. BulgularÇalışma sonucunda; sigara kullanma deneyimi, olumsuz davranış gösteren akran grubunda bulunma, şiddete şahit olma, kendine zarar verme, kesici alet taşıma, izinsiz para alma, polislik durum yaşama, cezaevinde bir tanıdığı bulunma ve okul dışında çalışma durumu disiplin cezası alan öğrencilerde kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sosyal Fobi, Dikkate Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğu, Davranım Bozukluğu, Enkoprezis ve Obsesif Kompulsif Bozukluk gibi bozuklukların disiplin cezası alan grupta daha yüksek olduğu saptanmıştır. TartışmaÇalışmamızda yazına paralel olarak DEHB, KOKGB ve Davranım Bozukluğu tanılarının sorun davranışında bulunan grupta daha yüksek oranda görüldüğü saptanmıştır. Bu açıdan bakıldığında DEHB, KOKGB ve Davranım Bozukluğunun erken tanı ve tedavisi için yapılacak önleme çalışmalarının okullardaki sorun davranışların önlenmesine önemli bir katkı sağlayacağı düşünülebilir. Tüm dünyada okullarda yıkıcı davranışlar sıkça gözlenmekte ve bu davranışların önlenmesi için çeşitli programlar kullanılmaktadır. Ancak sadece okul odaklı önleme programlarının etkinliği kısıtlıdır. Çalışmamızda elde ettiğimiz verilerden en düşündürücü olanı, Milli Eğitim Bakanlığı'nın ilgili yönetmeliğinde tedaviye yönlendirilmeleri ile ilgili ibare bulunmasına karşın sorun davranışı olan bu çocuklardan hiçbirisinin, Çocuk-ergen ruh sağlığı uzmanlarına yönlendirilmemiş olmasıdır. Bu durumun, kurumlar arası işbirliğinin yetersizliğinden ve öğretmen ve okul idarecilerinin çocuklukta görülen ruhsal bozukluklar konusunda bilgi eksikliğinden kaynaklanıyor olabileceği düşünülmüştür.