Sivas'taki korunmaya muhtaç çocukların sosyolojik incelenmesi

127 OZEİ Çağımızda en önemli olgu toplumsal değişmedir. Türkiye'de toplumsal değişmenin belli başlı üç etmeni vardır : Nüfus, kentleşme ve aile. c> Nüfustaki değişmeler, eğitim anlayışının değişmesi kentleşmenin Türkiye'de gelişimi, gecekondu olgusu, kırsal yörelerdeki ailelerin farklılaşması, çekirdek aileye yöneliş, aile planlamasının gelişmesi, okul çağı öncesi çocukların bakım sorunu, sanatsal kuruluşların ağırlık kazanması, kitlesel iletişim araçlarının hemen her eve girmesi ve bunun gibi toplumsal olaylardaki değişmeler, örgüt le- ri de bu değişmeye ayak uydurmaya zorlamıştır. Korunma ya muhtaç çocuklara lıizmetveren kurum ve kuruluşlar, bir örgüt olarak bu değişmede yerini almak zorundadırlar. Olay böyle iken, günümüze kadar korunmaya muhtaç çocuklara hizmet götüren kuruluşlar topluma hizmet götürür gibi çalışmaktadır. Bu tür bir çalışmanın işlevleri açısından yeterli düzeyde etkin verimli olması doğal olarak. beklenmemelidir. Toplumsal ve ekonomik nedenlerle korunmaya muhtaç durumda olan aileler çocuklarını, toplumsal koruma hizmetlerinden yararlandırma çabası içerisindedir. Toplumsal koruma hizmetlerinin yetersiz düzeyde olması bu ]>. Emre KONGAR,..., Türkiye'nin Toplumsal Yapısı 2, 5. bs., Remzi Kitapevi, istanbul 1985, s. 377-5Ö8. 128 konumdaki çocuklara toplum içerisinde bir takam sorunların kaynağı durumuna getirmektedir. Parçalanan aile yapılarına bağlı olarak çocuğun ebevyenleri tarafından korunması söz konusudur. Çocuğun aileden uzak ilişkiler içerisinde olması çocuğun yetişmesini olumsuz olarak etkiler. Çocuk korumasız olarak, toplumsal yaşamda, suçluluğa yönlendirme, dilencilik, evden kaçma, fuhuşa yönelme gibi eğilimlere sürüklenir. Diğer taraftan toplumsal ve ekonomik nedenlerle korunmaya muhtaç durumda olan, sorunlarına karşılık birliğini ve sürekliliğini koruyan aileler de ise, çocuğun konumu ve ilişkileri aile yapısına göre değişmelere uğrar. Örneğin öğrenime devam eden çocuk öğrenimini yarı da bırakma, öğrenime başla yamama gibi durumlar görülmektedir. Buna karşın çocuğu bir işte çalıştırma gibi eğilimlere sürükler. Anne ve babanın çocuk üzerindeki olumsuz tutumları, çocuğun evden kaçmaya, kötü arkadaş edinmeye, alkole vb. eğilimlere sürüklemektedir. Toplumsal ve ekonomik nedenlerden korunmaya muhtaç çocukların bu sorunlarının çözümlenmesi için kırda ve kentteki toplumsal değişim sürecinde yoksullaşan ailelerin korunması önem kazanmaktadır. Bu da ekonomik düzeyleri düşük olan ailelere ayni ve nakdi yardımlarla ailenin ekonomik sorunlarının çözümlenmesiyle olmaktadır. Temelde ailenin ve ' aile içindeki üyelerinin ko-129 runmasını gerçekleştirecektir. Diğer taraftan bakım kurumunda bulunan çocukların, yönetici, öğretmen ve çocuk ilişkileri bürokratik değerler içerisinde oluşmaktadır. Bu durum bakım altındaki çocukların aile ortamında gelişen sevgi ve saygının gelişmesini engellemektedir. Bakım kurumlarının aile ortamına yönelik anlayışlarla geliştirilmelidir. Bakım kurumları düzenin eğitime yönlendirme ve bir işte çalışmaya yönlendirme ile kurum yapısı içinde, hizmetlerini yönetimini üstlenecek birimleri ile uygulamaları 'gerçekleştirecek birimler birbirinden ayrı olarak uygulanmalıdır. Zira; bürokratik işleyişleri, yönetim birimleri düzeyinde sürdürürken, hizmetlerin, uygulanmasında bakım altındaki çocuklara da, görev verilmesiyle yüz yüze etkileşim içinde olacak çocuklar ve gençler bir aile ortamına benzer düzenlemelerle geliştirilmelidir. Ayrıca koruyucu aile uygulaması, çocuk bakım yuvaları ile yetiştirme yurtları yapısı içinde oluşturulacak birimler aracılığıyla geliştirilmesi dileğimizdir,