Urban transformation projects in squatter settlements: The case of Ankara, Şentepe urban transformation project

Gecekondu alanları, hala Türkiye'deki kentsel yoksulluk ve eşitsizliğin en kötü şeklini göstermektedir. Fakat Dünya, bu durumu aşabilecek kaynak, bilgi birikimi ve güce sahiptir. Kentsel dönüşüm, Dünya üzerindeki pek çok şehirde, gittikçe daha fazla ilgi toplayan bir konu haline gelmiştir. Kentsel dönüşüm, Türkiye'de de ilgi görmüş ve bu kentsel dönüşüm projelerinin en yaygın olanları gecekondu alanlarında uygulanmaktadır. Kentsel dönüşüm müdahalelerinin amacı genellikle kent hayatını iyileştirmek, pek çok açıdan daha yaşanılır şehirler yaratmak ve şehirlerin ulusal ve küresel boyutta diğer şehirleri takip edebilmesini sağlamak olarak tanımlanırken, pratikte kentsel dönüşüm projelerinin kent hayatını iyileştirmede ve özellikle de kent yoksullarının yaşam standardını arttırmak ve eşitliği sağlamak açısından yerel halkın kalkınma beklentisini karşılayıp karşılamadığı hala bir soru işaretidir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı bir gecekondu alanında uygulanmış kentsel dönüşüm projesinin başarı seviyesini tespit etmektir. Yaygın olarak gecekondu alanlarında uygulanan kentsel dönüşüm projeleri, genellikle gecekondu alanlarında yapı yoğunluğunu attırma ve bu alanlar üzerinden rant sağlama amaçlarının ötesine geçemediğinden, kentsel dönüşüm kavramının araştırılması göz ardı edilemeyecek bir öneme sahiptir. Bu tezin temel amacı kentsel ve toplumsal yaşam kalitesini belirleyen bileşenleri fiziksel, çevresel, sosyal ve ekonomik açıdan belirlemek, bu bileşenler doğrultusunda Şentepe Kentsel Dönüşüm Projesinin başarı düzeyini belirlemek ve gecekondu alanlarında uygulanacak kentsel dönüşüm projelerinin başarı düzeyini arttırmak için tanımlanan bu bileşenler üzerinden objektif ve subjektif yaklaşımlar geliştirmektir. Bu çalışma, Şentepe Kentsel Dönüşüm Projesi'nin kentsel yaşam kalitesi kriterlerinin gerekliliklerini ne ölçüde karşıladığını belirleyecektir. Ayrıca, bu çalışma gelecekteki kentsel dönüşüm projeleri için kentsel yaşam ile ilgili pek çok faktör açısından kentsel yaşamım ve yerel halkın mutluluğunun tatmin edici düzeyde olmasını garanti etmek amacıyla ihtiyaç duyulan girdileri tanımlamayı hedeflemektedir. Bu çalışmanın temel hipotezi şudur: bir kentsel dönüşüm projesinin başarı düzeyi, hem fiziksel, çevresel, sosyal ve ekonomik hem de objektif ve subjektif göstergelere dayanan kentsel yaşam kalitesini ne ölçüde sağladığına bağlıdır. Bu tezde kentsel dönüşümün çok boyutlu özelliğine bağlı olarak, kentsel ve toplumsal yaşam kalitesini sağlayan dünyadaki en iyi uygulamalardan birinin deneyimlerinden yararlanılmaktadır. Daha sonra çalışma, Ankara'daki Şentepe Kentsel Dönüşüm Projesi üzerinde bir alan çalışması olarak yoğunlaşmakta ve projenin başarı düzeyini, tez çalışması sonucu tanımlanan başarı göstergeleri doğrultusunda değerlendirmektedir. Son olarak, bu tez gelecekte gecekondu alanlarında uygulanacak kentsel dönüşüm projelerinin başarı düzeyini yükseltmeyi hedeflemekte ve Şentepe Kentsel Dönüşüm Projesinin başarı düzeyini yerel halkın yaşam kalitesini kentsel yaşam kalite göstergeleri ve kentsel dönüşümün dört boyutu açısından ortaya koymaktadır; fiziksel, çevresel, ekonomik ve sosyal.