turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Cemil Meriç'in Umrandan Uygarlığa ve Işık Doğudan Gelir adlı eserlerinin söz dizimsel açıdan incelenmesi

Dil en genel ifadeyle, 'insanlar arasında anlaşmayı sağlayan canlı bir varlık'olarak tarif edilir. Toplumların ortak değerlerinin başında dil yer almaktadır. Bireyi ve mensubu bulunduğu toplumların, milletlerin dil yapılarını anlamak, bilmek son derece önemlidir. Esasında dillerin mahiyetlerini anlamak, onların içinde doğupgeliştikleri uygarlıkları anlamakla eşdeğerdir. Bu çalışma temelde sözdizimsel bir araştırmayı esas almış olup, üç ana bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, kelime grupları hakkında bilgi verilerek her kelime grubu ayrı ayrı incelenmiştir. Bu inceleme sırasında kelime gruplarını ele alan diğer eserlerden seçilen örneklerle yapılan açıklamalar desteklenmiştir. Aynı zamanda kelime gruplarının eserlerde ne sıklıkta kullanıldığı sayısal verilerle ortaya konmuştur. İkinci bölümde Türkiye Türkçesinin diğer bir önemli konusu olan'cümlenin öğeleri' ele alınmıştır. Bu bölümde cümlenin öğeleri incelenirken konuyla ilgili olan eserlerden örnekler alınmak suretiyle verilen bilgiler teyit edilmiştir. Üçüncü bölümde 'cümle çeşitleri' yer almaktadır. Bu bölümde cümle çeşitleri hakkında detaylı bilgiler verildikten sonra her cümle türü, eserlerden alınan örneklerle temellendirilmiştir. Farklı türdeki cümlelerin, inceleme konusu olanmetinlerde, hangi sıklıkta kullanıldıkları istatistiklerle tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde, yazarın incelemeye tabi tutulan iki eseri karşılaştırılarak elde edilen verilerin sayısal dökümü yapılmış ve bu veriler tablolar halinde gösterilmiştir.
Tanzimat romanında idealize tipler ve ortak özellikleri

Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla Türk toplumu yönünü Batı'ya çevirir. Böylece kültür ve medeniyetimiz geniş anlamda bir etkilenme-yenilenme dönemine girer. Bu süreçte, edebiyatımızda yeni görülen roman türü, dönem aydınları tarafından bu yeni kültür ve medeniyet projesinin uygulanmasında önemli bir araç olarak telakki edilir. Böylece, roman dünyasında halkın seveceği, örnek alacağı, benimseyeceği kısaca model gibi görüp kabul edeceği roman kahramanları ve kadrosu yaratılır. Yeni projeyi hayata koymak için yaratılan bu kahramanlar başta aydın tipi olmak üzere geniş kitleleri peşinden sürükleyecek ideal özelliklere sahip kişilerdir. Çalışmamızda öncelikle Tanzimat döneminde neden ideal tipler oluşturulduğu sorusunun cevabı aranmış, ardından dönem romanlarındaki idealize tipler belli gruplara ayrılarak işlenmiştir. Ayrıca eski geleneğin devamı sayılan tiplerle de karşılaştık; ve biz bunlar üzerinde de çalıştık. Çalışmanın asıl konusunu oluşturan yeni aydın tipi, çalışan kadın tipi, müteşebbis tip gibi önceden edebiyatımızda görülmeyen tipler üzerinde çalışmayı yoğunlaştırdık. Tespit edilen tipleri, tek tek inceleyerek ortak özelliklerini belirlemeye çalıştık.
Bibliothèque Nationale de France 386 numaralı şiir mecmuası

Klasik dönemin edebi zevkini yansıtması açısından önemli bir yere sahip olan mecmualar, tarih ve sosyoloji disiplinleri açısından da büyük bir değere sahiptir. Bu çalışma kapsamında da Bibliotheque Nationale de France'tan temin edilen 78-753 numaralı, 'Mecmua 386' adıyla kayıtlı şiir mecmuası ele alınmıştır. Çalışmada sayfa 12'den 226'ya kadar olan metin incelenmiştir. Mecmua 255 sayfadan oluşup 173 şiiri içermektedir. Mecmuada yer alan şiirlerin yazıldıkları yüzyıllar 15 .-16. yüzyıl arasında çeşitlilik göstermektedir. Kapsamında Zati, Hayali, Necati, Ahmed Paşa, Kemali, Kadiri, Ferruhi, Lamii, Şeyhi, Revani, Nizami, Nesimi, Hitabi, Remzi adlı şairlerin çeşitli şiirleri bulunmaktadır. Çalışmada bazı şairlerin şiirlerinin önceki çalışmalardan farklılık gösterdiği gözlenmiştir. Şiirlerde yer alan mahlaslardan hareketle yapılan incelemeler sonucunda şiirlerin hangi şairlere ait olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bahsi geçen şairler dışında isimsiz ve tek beyitten oluşan şiirler de yer almaktadır.
Celal-Zade Salih Çelebi Dİvanındaki dinİ muhteva

Celal-zade Salih Çelebi Divanındaki Dini Muhteva, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Ali Yılmaz, 114 s. Celal-zade Salih Çelebi, on altıncı yüzyılda yaşamış mutasavvıf şair ve yazarlarımızdan biridir. Tahsil hayatına ilk adımı babasının yanında atan Celal-zade Salih Çelebi, daha sonra İbn-i Kemal Paşa'nın talebesi olmuş, meşhur hattat Şeyh Hamdullah'tan da hat sanatını öğrenmiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminin önemli medreselerinde de müderrislik yaparak ilmi çalışmalarına devam etmiştir. Kadılık vazifelerinde de bulunan Celal-zade Salih Çelebi, çeşitli ilmi çalışmalarda bulunurken Arapça, Farsça manzum ve mensur birçok eseri tercüme ve şerh etmiş, bu dillerde çeşitli eserler yazmıştır. Aynı zamanda bir Divan şairi olan Celal-zade Salih Çelebi'nin gazellerini ve kasidelerini ihtiva eden Türkçe bir Divan'ı bulunmaktadır. Celal-zade Salih Çelebi'nin Divan'ında hakim olan en önemli konu din ve tasavvuftur. Aruz ölçüsüyle şiirlerini kaleme alan Celal-zade Salih Çelebi, Divan'ında sade ve etkili bir dil kullanmıştır. Harf sırasına göre düzenlenmiş olan Divan'da çeşitli kaside ve gazeller mevcuttur. Biz de bu çalışma çerçevesinde Celal-zade Salih Çelebi'nin hayatını, eserlerini kısaca tanıtmaya gayret ettik. Çalışmamızın ana konusunu Celal-zade Salih Çelebi'nin Divan'ı oluşturduğu için bu eserini dini ve tasavvufi boyutlarıyla detaylı olarak ele almaya çalıştık. Böylece edebiyat dünyamızda önemli bir yer edinmiş ve kendisinden sonra gelen pek çok şairi etkilemiş değerli bir şahsiyetin dini ve tasavvufi duygularını ve düşünce dünyasını yakından tanıma ve tanıtma fırsatı bulduk.
Esrar Dede; Hayatı, edebi kişiliği ve Divan'ının karşılaştırmalı metni

Esrar Dede, 18. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış bir Divan şairidir. Kesin olmamakla birlikte, 1748 yılında doğduğu kabul edilmektedir. Şairin asıl adı Mehmed, babasının adı ise Ahmed Bizeban'dır. İstanbul'da doğan Esrar'in hayatı hakkında fazla bilgimiz yoktur. Ancak iyi bir öğrenim gördüğü anlaşılmaktadır. Arapça'yı ve Farsça'yı, bu dillerde şiir yazabilecek kadar iyi bilmektedir. Ayrıca Latince, Yunanca ve Rumca bildiği de rivayet edilmektedir. İyi bir hattat'tır. Şeyh Galib'in Kulekapısı Mevlevihanesine şeyh olmadan bir süre önce Mevleviliğe intisap ettiği sanılmaktadır. Galib'in çok yakın dostu, sırdaşı, katibi ve müridi olmuştur. Bundan sonraki bütün hayatı Galata'da ve Mevlevihane'de geçmişştir. 1797 yılında İstanbul'da ölmüş ve Galata Mevlevihanesi bahçesine, Fasih Dede'nin mezarı yanma gömülmüştür. Esrar, kalender-meşreb ve harabat ehli bir şairdir. içli, hassas, ince ruhlu, duygu yüklü bir kişiliği vardır. Esrar Dede, ikinci sınıf bir Divan şairi olarak kabul edilmektedir. Ama Mevlevi şair olarak, bu camiada çokça bilinen, tanınan ve okunan biridir. Özellikle musammat, gazel ve rubailerinde sade bir dil kullanmıştır. Akıcı ve samimi bir üslubu vardır. Şiirlerinde genellikle beşeri ve ilahi aşkı, tasavvufi temaları ve Mevlevilikle ilgili konulan işlemeyi yeğlemiştir. Lirik şiirlerinde hüzün hakimdir ve bu tür şiirlerinde daha çok başarılıdır. Esrar Dede, her şeyden önce bir şairdir ve en önemli eseri Divan'ıdır. 1257/ 1841 yılında İstanbul'da basılmıştır. Divan'ından başka, Mevlevi şairlerini, şiirlerinden örnekler vererek tanıttığı 'TezMre-i Şu'ara-yı Mevleviyye' adında bir tezkiresi; 'Lugat-ı Talyan' adında bir Türkçe- İtalyanca sözlüğü, 'Mübarek-name' ve 'Fütüvvet-name' adlarında iki mesnevisi vardır. Biz, 'Esrar Dede, Hayatı, Edebi Kişiliği ve Divanının Karşılaştırmalı Metni' başlıklı bu çalışmamızı, Uç ana bölümde oluşturduk. ilk bölümde; şairin hayatını, edebi kişiliğini, eserlerini ve edebiyatımızdaki yerini, kaynaklardan ve bizzat kendi şiirinden yola çıkarak inceledik. İkinci bölümde, Esrar'ın Divan'ını, çeşitli yönleriyle incelemeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise 'Divan'ın Karşılaştırmalı Metni'ni verdik. Esrar Dede Divanı'nm karşılaştırmalı metnini, beş nüsha kullanarak gerçekleştirdik. Bunlardan dördü yazma nüsha, biri de matbudur. Ayrıca rubailerin karşılaştırmasında 'Divan-ı Rüba'iyüt-ı Esrar Dede' adını taşıyan rübai mecmuasını da kullandık. Bu nüshaların tanıtım ve değerlendirmesini üçüncü bölümün birinci kısmında yaptık. İkinci kısımda ise, karşılaştırmalı Divan metnine yer verdik. Karşılaştırmalı metnini oluşturduğumuz Divanı'nda 14 kaside, 6 murabba, 2 muhammes, 7 tahmis, 3 müseddes, 1 müsebba', 1 tesmin, 3 terkib-i bend, 247 gazel, 148 rübai, 17 kıt'a, 12 nazm, 8 tarih, 7 mesnevi ve 6 müfred bulunmaktadır. Yukarıda sözünü ettiğimiz iki mesnevisi de Divan'a dahil edilmiştir. Divan, toplam 4097 beyittir. Böylece, Esrar Dede'nin hayatı, edebi kişiliği, eserleri ile Divan'ının inceleme ve metnini, bu çalışmanın sınırlan içinde bir bütün halinde vermeye çalıştık.
Hasirizade Mehmet Elif Efendi, edebi kişiliği ve divanı

Bu çalışmada XIX. yüzyıl sonu ile XX. başlarında yaşamış Hasirizade Mehmet Elif Efendi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri tanıtılmış, Divan'ının çeviri yazılı metni hazırlanmış, metnin dil ve ifade, biçim ve muhteva incelemesi yapılmıştır. Elif Efendi, Türk Edebiyatı'nın batılılaşma döneminde yaşamasına ve eser vermiş olmasına rağmen klasik Türk edebiyatı geleneği çizgisinde şiirler yazmıştır. Sufi bir şair olarak tasavvufi konularını işlemiş, açık ve sanat endişesinden uzak bir üslübu tercih etmiştir. Elif Efendi, gençlik yıllarından beri yazdığı şiirleri Divan'ında toplamış, onun için herhangi bir tarih belirtilmemiştir. Eser, müellif nüshası olup Süleymaniye Kütüphanesi Sütlüce Dergahı Elif Efendi Bölümü'nde 444 numarada kayıtlıdır. Bu çalışma ile Türk edebiyatında adı yeterince duyulmamış bir şair olarak Elif Efendi'nin tanıtılması ve eserinin incelenmesi amaçlanmıştır
La-Mekani Şeyh Hüseyin hayatı, edebi kişiliği ve Divanı'nın tenkitli metni

Lamekani Hüseyin, Hayatı Eserleri, Edebi görüşü ve Divaıı'nııı Tenkitli Metni, Haz. İbrahim Halil TUĞLUK, Danışman: Prof. Dr. Cemal KURNAZ, Gazi Ün. Sosyal Bilimler Enstitüsü Batman 2001. Tez çalışmamız bir giriş bölümü ile başlamaktadır. Bu bölümde; devrin, siyasi, ilmi, edebi, tasavvufi genel bir değerlendirilmesi yapılmaktadır. Bu devir, siyasi açıdan çalkantılı bir dönemdir. ilmi çalışmalar ve ilme verilen önem eskiye göre azalmıştır. Divan edebiyatı zirvedeki yerini korumaktadır. Devlet-tarikat ilişkisi özellikle Melami şahsiyetler açısından olumsuz bir görünüm sergilemektedir. Ancak Lamekani Melamilerden farklı olarak devlet erkanı ile iyi ilişkiler kurmuştur. Tezimizin birinci bölümünü Lamekani'nin hayatı,. eserleri ve edebi kişiliği oluşturmaktadır. Lamekani Hüseyin Efendi, 16. yy. 'in son yansı ile 17. yy.'in ilk çeyreğinde yaşamıştır. Hayatı hakkında elimizde fazla bilgi yoktur. Aslen Peşteli'dir. Hayatınm belli bir döneminden sonra İslanbul'a gelmiş, Davut Paşa Şah Sultan camiine yerleşerek burada irşat faaliyetlerinde bulunmuştur. Lamekani, 21 Temmuz 1625 tarihinde vefat etmiştir. Lamekani, Melami-meşrep bir zattır. Piri Hasan Kabaduz'dur. Devlet erkanından, şairlerden ve halktan birçok müridi olmuştur ki en meşhuru Oğlan şeyh İbrahim Efendi'dir. Lamekani'nin Divan, Esrar-name tercümesi, Vahdet-name adlı risalesiyle hacim bakımından küçük bazı risaleleriyle, mektupları vardır. İkinci bölümde Lamekani'nin Divan ve Esrar-name tercümesini dini, tasavvufi açılardan tahlil ettik. Lamekani'nin şiirleri biri hariç tamamı tasavvufi içeriklidir. Şair, genellikle; Vahdet-i Vücud, İnsan-ı Kamil, vahdet-kesret, üstada olan bağlılığın önemi üzerinde durmaktadır. Lamekani bu eserlerindeki bütün unsurları ehl-i sünnet düşüncesi çerçevesinde ele alır. Bu yönüyle diğer bazı Melami şahsiyetlerden ayrılır. Üçüncü bölümde Lamekani'nin Divanı'nın tenkitli metnini yaptık. Lamekani divanı hacim bakımından Divançe niteliğini taşır. Gazel, mesnevi, rubaAİ, kıt'a ve müfredlerden oluşan 93 şiir yazmıştır. Şiirlerinin tamamını aruzla kaleme almıştır.
Halil Paşa'nın Risale-i Feza'il-i Şam-ı Şerif adlı eseri

Bu çalışmanın konusunu; İstanbul Üsküdar Hacı Selim Ağa Yazma Eser Kütüphanesi, Hüdayi Efendi kısmı 1162 numarada kayıtlı XVI. yüzyılın sonları ile XVII. yüzyılın başları arasında yazıldığı düşünülen Anadolu sahasında sade bir Türkçe ile yazılmış dini-tarihi bir mesnevi diyebileceğimiz, Fazilet-name geleneğinin bir numunesi olan Feza'il-i Şam-ı Şerif adlı yazma oluşturmuştur. Çalışma; Giriş, İnceleme, Tıpkıbasım olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde eserin yazarı, eser, yazıldığı dönem ve dönemin dil anlayışı hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde ise ayrıntılı biçimde ünlülerin ve ünsüzlerin yazılışları, isim işletme ekleri, fiil işletme ekleri, yapım ekleri, kelimelerin çoklu yazımları alt başlığı altında pek çok örnekler sunulmuş, eklerin yazılış özelliklerine göre bilgiler verilerek dil özellikleri izah edilmeye çalışılmıştır. Örnekler mümkün oldukça bol tutulmuş, böylelikle eser temelinde dönemin dil özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Metin bölümünde Feza'il-i Şam-ı Şerif, çeviri yazı alfabesi ile Latin harflerine aktarılmıştır. Dizin bölümünde metinde geçen kelimeler, aldıkları eklere göre geçtikleri varak ve satır numaraları ile gramatikal dizin şeklinde sıralanmıştır. Sonuç bölümünde; imla ve kelime hazinesi bakımından ayrıntılı bir biçimde incelenen eserle ilgili varılan yargılar maddeler halinde verilmiştir. Kelimelerin yazım şekilleri verilerek eserin imla özellikleri ortaya konulmuştur. Eserin dönemin dil anlayışına olan katkısı vurgulanmıştır.
Eski metinlerin dijital yolla transkribe edilmesi ve Dastan-ı Ahmed Haramİ örneği

Alfabemizin 1928 yılında değişmesinden sonra bilimsel çalışmalar için eski metinlerin yeni alfabeye aktarılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bu da metinlerin transkripsiyonlu çevirisi ihtiyacını doğurmuştur. Transkripsiyon harfleri bir dilin, bir metnin kelime varlığının ortaya çıkarılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Edebiyatımızda özellikle Osmanlı Türkçesi alfabesiyle yazılmış metinlerde yer alan harflerin Latin alfabesinde tam karşılığının verilmesi son derece önemlidir. Dolayısıyla anlamların doğru anlaşılması ve kelimenin asıl yazımına bakmadan hangi harflerle yazıldığı görülebilmesi bakımından transkripsiyon harfleri önem teşkil etmektedir. Tezimiz iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda otomatik transkripsiyon yapmak için geliştirilen Fatih Transkripsiyon Programı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda ise Dastan-ı Ahmed Harami adlı eserin transkripsiyonlu çeviri ve bağlamsal dizini yapılmıştır. Kelimelerin tam olarak belirlenebilmesi için transkripsiyon işaretlerinin eklenmesi konusunda tezimizin bir kısmını oluşturan Fatih Transkripsiyon Programı'nı geliştirdik. Bu program vasıtasıyla binlerce kelimelik bir metin dakikalar içinde transkripsiyonlu hale getirilebilmektedir. Tezimizde transkripsiyonun önemini ve programın işleyişini detaylı olarak anlatılmıştır. Dastan-ı Ahmed Harami, 13 -15. yüzyıllar arasında yazıldığı düşünülen Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait bir eserdir. Yazarı ve yazılış tarihi kesin olarak bilinmeyen bu eser, Eski Anadolu Türkçesine ait unsurlarının birçoğunu içinde barındırması bakımından son derece önemlidir. Eserin daha önce Latin alfabesine çevirisi yapılmışsa da tam transkripsiyonlu bir çevirisi daha önce yapılmamıştır. Tarafımızca tez konusu olarak belirlenen bu eser Osmanlı Türkçesi alfabesinden Latin alfabesine tam trankribe edilmiştir. Metnin transkripsiyonundan sonra eserin, TEBDİZ PROJESİ ile bağlamsal dizini yapılarak metnin içinde geçen kelimeler, konu, deyim, atasözü, kelime hazinesi, şahıslar ve daha birçok konuda incelenmiştir.
İhsan Oktay Anar'ın 'Suskunlar' romanının söz varlığı

Dilin anlatım yolu özelliğinin bir göstergesi olan söz varlığı, bir dili konuşan milletin kavramlar dünyasının, maddi ve manevi kültürünün, dünya görüşünün bir yansıtıcısıdır. Bir yazarın eserlerinde başvurduğu kelime sıklıkları yazarın psikososyal dünyasını ortaya koyan unsurlardan biridir. Her şair ve yazarın, kendine has bir söz varlığı mevcuttur. Şair ve yazarlar söz hazinelerindeki sözcükleri kendilerine özgü bir üslupla şekillendirir. Bu çalışmayla da yazarın Suskunlar romanında hangi unsurlara nasıl ve ne şekilde yer verdiği tespit edilerek söz varlığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yapılan çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Çalışma, İhsan Oktay Anar'ın Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri, Söz Varlığının Kapsamı ve İçerdiği Ögeler, İhsan Oktay Anar'ın 'Suskunlar' Romanının Söz Varlığı olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Kelime cinsleri ve bu kelimelerin birbirlerine oranları ile ilgili yapılan bu inceleme İhsan Oktay Anar'ın kullandığı dil ve üslubu göstermesi açısından önem taşımaktadır. Çünkü söz varlığı, bir dili konuşan toplumun kültürü, yaşam tarzı ve deneyimlerini yansıttığı gibi o toplumun bireyleri için de son derece önemlidir. Bir yazarın eserlerinde kullandığı söz varlığı, onun dış dünyayı kavrama yeteneğini ve kapasitesini de göstermektedir. Çalışmamız neticesinde İhsan Oktay Anar'ın romanında Türkçenin zenginliğini yansıtan söz varlıkları tespit edilmiştir. Romanda tespit edilen bu söz varlığının, Türkçenin söz varlığının ortaya konulmasına faydası olacağı kanaatindeyiz.
Hayreti divanı sözlüğü

Farklı asırların edebi yükünü taşıyan klasik şiirlerin mana dünyasını yorumlamak klasik şiir çalışmalarına katkı sağlamaktadır. Bu sebeple TEBDİZ adıyla klasik şiirin mana dünyasını ortak bir platformda toplayan elektronik bir sistem geliştirilmiştir. Sisteme Vardar Yenicesi'nde 16. yüzyılda doğan Hayreti'nin Mehmet Çavuşoğlu ve M. Ali Tanyeri tarafından tenkitli metin olarak yayımladıkları divanı transkriptli metin olarak yüklenmiş, divanda bulunan şiirlerin kelimeleri de devrin zihniyetine ve şairin sanat anlayışına bağlı olarak anlamlandırılmıştır. Anlamlandırılan kelimeler TEBDİZ bilgisayar altyapısı sayesinde bağlamlı dizin haline getirilmiştir. Ayrıca çalışmamızda Hayreti'nin literatürde bulunan hayatı ve sanatı ile ilgili bilgilere yer verilmiş; mümkün mertebe şairin edebi şahsiyetinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu yönüyle çalışmamızın bağlamlı dizin kısmı pek çok edebi malzemeyi barındırmakta, inceleme ve değerlendirme kısmı ise Hayreti'nin sanatına ve üslubuna dair tespit edilen özgün bilgilerden oluşmaktadır.
Bir toplum eleştirisi olarak bilimkurgu edebiyatında karşı-ütopyalar: Biz, cesur yeni dünya, bindokuzyüzseksendört

Ütopyalar insanların daha iyi ve daha adil bir düzen içinde yaşama isteğinden doğmuştur. Platon Devlet, Thomas More Ütopya, Campanella Güneş Ülkesi ve Bacon Yeni Atlantis adlı eserlerinde, yaşadıkları toplumlardaki çelişkili yanları tespit etmişler ve ideal toplumları tasarlamışlardır. 19. yüzyılda toplumlarda yaşanan sosyal, siyasal ve ekonomik değişimler nedeniyle ütopyalar muhalif bir söyleme sahip karşı-ütopyalara dönüşmüştür. Özellikle 20. yüzyıl başından itibaren, 2. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan soğuk savaş ve sonrasında toplumlarda büyük değişimlere neden olan teknolojik ve bilimsel gelişmeler bilimkurgu edebiyatında karşı-ütopyaları doğurmuştur. Yevgeni Zamyatin'in Biz, Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya ve George Orwell'in Bindokuzyüzseksendört adlı eserleri toplumlardaki değişimleri fark eden ve eleştiren bir yapıya sahiptirler. Bu yazarlar yaşadıkları dönemlerdeki sorunları gözlemleyip, belirleyip sonrasında oluşabilecek tehlikelere karşı insanları uyarmak istemişlerdir. Karşı-ütopyan bilimkurgular, yaşadıkları toplumdaki geleceğe dönük çelişkileri tespit edebilmişler, sadece roman olmanın dışında, birer toplum eleştirisi olarak, toplumsal ve siyasal yaşamdaki olumsuzlukları eleştirmişlerdir. ıı
Çankırılı halk şairlerinde geleneksel etkileşimin eğitime katkısı

Milli kültürümüzün yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda halkşairlerimiz, yüzyıllardır paylarına düşen görevi başarıyla yerine getirmişlerdir. Ülkemizin her yerinde halkın duygu ve düşüncelerine ses olmuş, yaşanılanları halkın diliyle eserlerine taşımış olan halk şairlerimiz, sadece halkın yaşadıklarına ses olmakla kalmamış, aynı zamanda bazen bilerek bazen de bilmeyerek halkın pek çok konu hakkındabilinçlenmesine, bilgi ve görgü kazanmasına da yardımcı olmuşlardır. Çalışmamızda Çankırılı halk şairlerini halk edebiyatı gelenekleri çerçevesindeinceledikten sonra, gelenek kapsamı içerisinde yer alan etkileşim unsurlarını tespit edipşiirlerin halk eğitimi konusundaki özelliklerini ortaya koymaya çalışılmıştır. Bu açıdançalışmamız üç bölüm olarak tamamlanmıştır. Birinci bölümde, Çankırılı halk şairlerinde gelenek unsurları mahlas alma, rüya sonrasıaşık olma, usta-çırak, aşık karşılaşmaları, askı, dedim-dedi tarzı söyleyiş, tarih bildirme, nazire söyleme ve saz çalma gelenekleri değerlendirilmektedirler. İkinci bölümde, etkileşim unsurları bu gelenekler doğrultusunda ortaya konulmaktadır. Üçüncü bölümde ise, eğitim unsurları aşk, hayat, toprak-köy hayatı, din, toplum yaşantısı-insan ilişkileri, haksızlık, çalışkanlık, hayvanlar ve tabiat, trafik, sağlık, ölüm, millet-vatan sevgisi, çocuk eğitimi, öğüt, terbiye, ayrılık, kader, gurbet başlıkları sınıflandırılıp ortaya konulmaktadır. Çalışmamızın önemi, bugüne kadar bu konu hakkında kapsamlı bir çalışmanın yapılmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Halk edebiyatı, etkileşim, eğitim, toplum, gelenek.
Mecmua-i Fevaid (Konya Mevlana Müzesi Kütüphanesi-2254)

Mecmualar, kişilerin şahsi beğenilerine göre oluşturdukları not defterleri de diyebileceğimizpek çok metni bilgiyi ihtiva eden eserlerdir. Mecmuaları manzum, mensur veya nazım ve nesrin karışık olduğu mecmualar şeklinde sınıflandırabileceğimiz gibi, konularına göre şiir, münşeat ve fevaid mecmuaları olarak da sınıflandırabiliriz. Klasik Türk Edebiyatı'nda geniş bir yer tutmasına rağmen mecmualar üzerinde çok da çalışma yapılmamıştır. Bizim incelediğimiz mecmua manzum ve mensur metinleri içeren bir fevaid mecmuasıdır. Manzum metinler daha çok Arapça ve Farsçadır. Arapça olan manzum metin Arapçanıngramer kurallarını anlatmaktadır. Mensur metinler ise mahkeme kayıtları, Arapça dualar, ilaç tarifleri ve ferayize dair kayıtlardır. Bu çalışmada Konya Mevlana Müzesi Kütüphanesi2254'de kayıtlı olan bu mecmuanın metni ortaya konup çeşitli açılardan incelenmiştir.
1980 sonrası Türk romanında argo

Argo, hemen her dilde var olan, genel dilin içinde yaşamını sürdüren, bazen de yabancı dillerden kelimeler alarak söz varlığım geliştiren bir ifade biçimidir. Argonun ortaya çıkmasındaki en büyük etken toplumun çeşitli kültür grupları arasındaki çatışmalardır. Grupların, kendi aralarında özel bir şekilde anlaşmalarını sağlayan argonun kaynaklan genel olarak 'aşağı tabaka' diye tanımlanan, toplumun eğitim ve refah seviyesi bakımından geri kalmış kesimleridir. Çeşitli kitle iletişim araçları vasıtasıyla yaygınlık kazanan argo, toplumun diğer kesimlerince de benimsenebilmektedir. Bu araçlardan birisi de edebiyattır. Her dilin argosu, o dilin edebi eserlerine belirli bir oranda yansımaktadır. Türk Edebiyatı'nda da argonun eskiden beri kullanıldığı görülmektedir. 1980 yılından sonra yayımlanmış romanlar arasından seçtiğimiz 13 eserde yaptığımız incelemede, argonun küçümsenemeyecek bir oranda kullanıldığım görmekteyiz. Kullanım alanları itibarıyla en fazla argo kelime ve deyimin yer aldığı konular; suç, kanunsuzluk, cinsellik, serserilik ve kabadayılık, uyuşturucu ve keyif verici maddeler, alışveriş, okul ve öğrenciliktir. Bu konuların kısmen dışında kalan kelime ve deyimlerde, çalışmamızda, ayn bir bölüm oluşturmaktadır. iv