İlköğretim Türkçe dersi (6-7-8. sınıflar) öğretim programında yer alan temel becerilerin kazandırılmasında çocuk edebiyatı ürünlerinin etkisi(21. yüzyıl örneklemi)

Bu çalışmanın amacı, 21. yüzyılın ilk çeyreğinde (2000- 2013 yılları arası) çocukların en çok okumayı tercih ettikleri çocuk edebiyatı eserlerinden hareketle, bu eserlerin Türkçe Öğretimi Programı (6-7-8. Sınıflar)'nda yer alan temel becerileri gerçekleştirmedeki rolünü/etkisini ortaya koymak şeklinde belirlenmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinin her birinden tesadüfi örneklemle en az iki okul (toplamda 16 okul) seçilmiştir. Bu okullarda öğrenim gören toplam 2045 öğrenci ile çocukların tercih ettikleri kitaplarda öğretmenlerin yönlendirme etkisini belirlemek amacıyla 33 Türkçe öğretmeni de çalışma grubuna dahil edilmiştir. Söz konusu temel becerilerle çocukların karşılaşma yaşları ve genel kabulde yer alan çocukluk döneminin kesişim noktası, 12-15 yaş grubudur. Bu sebeple çalışma, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Öncelikle araştırmanın nicel boyutunu belirlemek amacıyla Anket Formu düzenlenmiş (Bk. EK 2), örneklemi oluşturan Türkçe öğretmenlerinin temel becerilere ilişkin algılarını ölçmek ve takip ettikleri 2000 yılı sonrası ilk baskısını yapan çocuk edebiyatı ürünlerini tespit edebilmek amacıyla uygulanmıştır. İkinci olarak öğrencilerin kitap okuma sıklıklarının belirlenebilmesi amacıyla örneklem grubuna dahil edilen öğrencilere bir anket formu uygulanmıştır (Bk. EK 1). Öğrencilerin genel olarak en çok okudukları, okumaktan hoşlandıkları konular ve eserler tespit edilmiş, bunlar da kendi içlerinde (2000 yılı sonrası yayın, çeviri eser, 100 Temel Eser) sınıflandırılmıştır. Nicel verilerin işlenmesinin devamında karma yöntemin esasından hareketle nitel veriler toplanarak analiz edilmiştir. Nicel boyutta yer alan eser sınıflamasının ardından, 2000 yılı sonrası yayınların en çok okunduğu/okutulduğu tespit edilen okuldan bu eserleri okuyan 18 öğrenci ile 'Öğrenci Görüşme Formu' (Bk. EK 3) aracılığıyla görüşme yapılmış, elde edilen verilerden hareketle öğrencilerin okudukları eserlerden etkilenme düzeyleri içerik analizi ile uzman görüşü yardımı alınarak tespit edilmiştir. Daha sonra 2000 yılı sonrasında ilk basımı gerçekleştirilen çocuk edebiyatı ürünlerinden, öğrenciler tarafından hem en çok okunan hem en çok etkilenilen eser, uzman görüşü dikkate alınarak temel beceriler ekseninde etkinlik ve yeterlilik esasına göre değerlendirmiştir. Nitel ve nicel verilerden elde edilen bulgu ve yorumlar neticesinde ulaşılan sonuçlar, öğretmen ve öğrenci başlıkları, öğrencilerle yapılan görüşme ve kitap değerlendirmesi olmak üzere toplam dört başlık halinde ele alınmıştır. Öğretmenler açısından elde edilen sonuçları şu şekilde özetlemek mümkündür: Türkçe öğretmenleri, öncelikle tüm öğretim programlarının ortak sorumluluğu olan 'temel beceri' kazandırma yükümlülüğü ile sadece Türkçe Öğretim Programı'nda resmi olarak belirtilen 'temel dil becerileri'ne ilişkin kavram yanılgısı içindedirler. Örnekleme dahil olan Türkçe öğretmenlerinin 2000 yılı sonrası çocuk edebiyatı ürünlerini takip etme düzeylerinin düşük olduğu, anket formları aracılığıyla tespit edilmiştir. Katılımcı öğretmenler, çocuk edebiyatı ürünlerinin en çok Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma, iletişim kurma, girişimcilik, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme becerilerinin geliştirmesinde, en az ise bilgi teknolojisinin kazandırılmasında etkili olabileceğini düşündüklerini belirtmişlerdir. Öğrencilerin ise en çok okudukları/tercih ettikleri eserler arasında çeviri eserler ile 100 Temel Eser'in geniş yer tuttuğu, okudukları eserler aracılığı ile daha çok iletişim kurma becerisinin geliştirilmesinde faydalandıkları, buna karşın okudukları eserlerden en az bilgi teknolojilerini kullanma alanında yararlandıkları ve okunan eserler arasında 2000 sonrası ilk kez basılan yeni eserlerin sayısının çok düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bilgi teknolojilerinin bir temel beceri olarak çocuk edebiyatı ürünleri vasıtasıyla kazandırılmasının yetersiz kabul edildiği her iki örneklem grubu tarafından da belirtilmiştir.