Sembolik oyunun 4 yaş çocuklarının dil kazanımına etkisi

YARGI VE ÖNERİLER Bu bölümde; araştırmanın problem, yöntem, bulgular ve yorumuna ilişkin bir özete ve araştırma sonucu ulaşılan yargı ile önerilere yer verilmiştir. 1. ÖZET Bu araştırmada; sembolik oyun eğitiminin, okul öncesi dönemdeki 48-54 aylık çocuklarının dil kazanım düzeylerinde anlamlı bir farklılığa neden olup olmadığı araştırılmıştır. Böylelikle, eğitim alan grupla almayan gruba ait sonuçların ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Duyu-motor dönemin ( 0-2 yaş arası) sonlarında; çocuk, hem bir nesne gözünün önünde olmasa da onun fiziksel olarak var olmaya devam ettiğini yani nesnenin sürekliliği kavramını anlayabilmekte, hem de nesne, kişi ve olayları zihinsel olarak sembolleştirebilmektedir. Böylelikle kendi bedeni dışında diğeri ve nesnelere yönelik davranışlarda bulunabildiği gibi, nesne ya da hareketleri sembolik olarak temsil etmek için başka nesneleri kullanabilir ve bunlar arasında ilişki kurabilir hale gelmektedir. Bu sembolleştirmeler, dil kazanımı açısından da önemlidir. Hem sembolik oyun hem de dil; nesne, kişi ve olaylarla ilgili özel ve bir o kadar da genel sembollerin kullanıldığı iki alan olmaları dışında her ikisinin gelişimindeki özel evreler paralellik göstermektedir. Bu araştırmada, sembolik oyun ve dil arasındaki bu gelişimsel ve aynı zamanda da kuramsal ilişkiden hareketle 48-54 aylar arasındaki çocuklara verilen sembolik oyun eğitimi sonrasında dil kazanım düzeylerinde ilerleme sağlanması birincil amaçtır. Bu birincil amaca bağlı olarak, aynı eğitim sonrasında çocukların konuşma kayıtlarından alınan ilk 100 sözcelerine ait Ortalama Sözce Uzunluğu değerlerinde deney grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığı belirlenmek istenmiştir. Buna ek olarak, deney ve kontrol grubu deneklerinin konuşma kayıtlarından alman bilgiler yardımıyla En Uzun Sözcelerindeki Biçimbirim Sayılan ve yine En Uzun Sözcelerindeki Kelime Sayılan arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını belirlemek de amaçlanmıştır. Eskişehir ilinde bulunan biri Milli Eğitim Bakanlığına diğeri Türkiye Lokomotif Sanayi Anonim Şirketi'ne bağlı iki anaokulunda yaşlan 48-54 yaş arasında 12 çocukla çalışılmıştır. Denekler seçkisiz olarak deney ve kontrol grubuna aynlmışlardır. Daha sonra deney grubu olarak belirlenen gruba haftada 3 uygulama şeklinde 2 ay süren toplam 24 sembolik oyun uygulaması yapılmıştır. Uygulamalar, 25 dakika sürdürülmüştür. Oyun sırasında standart gerçekçi olmayan nesneler her oyun durumundan önce çocuklara tanıtılmıştır. Bunun yanında her oyun durumunda farklı türden oyuncaklar çocukların kullammlanna sunularak çocuklarda oluşabilecek benzer oyuncaklardan sıkılma etkisi önlenmeye çalışılmıştır. Aynca oyun eğitimleri sırasında denekler oynamak istedikleri sembolik oyun senaryolan konusunda serbest bırakılmalarına rağmen araştırmacı deneklerden bir öneri gemleyebileceği olasılığına karşı çeşitli sembolik oyun fırsatı verebilecek kavramsal tanımlamalar da hazırlamıştır. Eğitim öncesi ve sonrasında çocuklann, blok ve legolann bulunduğu oyun durumlanndaki ses kayıtlan alınmıştır. Alınan ses kayıtlan daha sonra Brown (1973) tarafından geliştirilen Ortalama Sözce Uzunluğu ölçütlerine uygun olarak analiz edilmiştir. Ortalama Sözce Uzunluğu, konuşma örneğindeki biçimbirim sayısının konuşma örneğindeki sözce sayısına bölünmesi sonucu elde edilen değerdir. Analiz sonrasında, elde edilen öntest ve son test değerleri açısından deney ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını test etmek için SPSS Paket Programı yardımıyla Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Analizler sonrasında, Ortalama Sözce Uzunluğu değişkeni deney ve kontrol grubunun öntest ve son test sonuçlan arasında. 01 düzeyinde anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Böylelikle okul öncesi dönemdeki çocuklarda, uygulanan sembolik oyun eğitiminin, bu eğitimi almayan çocuklara göre dil kazanım düzeylerinde ilerleme olacağı yargısına varılmıştır. Deney ve kontrol grubunun en uzun sözcedeki biçimbirim sayılan ile ilgili verilerin analizinde ise, iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ortalamalar arası farkın büyük olmasına rağmen denek sayısının azlığının bu sonuçta etkili olduğuna inanılmaktadır. Son olarak, deney ve kontrol grubunun en uzun sözcedeki kelime sayılanna ilişkin analizde, yine iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deneklerin bu değişken açısından aldıklan puanların ortalamalan arasındaki fark 1.0 idi ve farklılık kontrol grubu lehineydi. Bu sonuca göre, sembolik oyunun bu değişken üzerinde bir etkisinin olmadığına inanılmaktadır. Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki çocuklara günlük oyun saatleri dışında sağlanacak ek sembolik oyun fırsatlarının, onlann var olan dil kazanım düzeylerinin geliştirilmesini sağlayacağını düşündürmektedir. Bu gelişim; okul veya aile ortamında çocuğun kendisini rahatça ifade edebileceği, sembolik oyun oynamasını 72 mümkün kılacak ortamların ve nesnelerin sunulması yoluyla çocuğun birleşik ve daha karmaşık yapıda dilbilgisi kurallarını öğrenmesi ve kullanmasına neden olacaktır. 2. YARGI Okul öncesi dönemdeki çocuklara günlük oyun davranışlarına ek olarak sağlanan sembolik oyun oynama fırsatı, onların dil kazanım düzeylerini olumlu yönde anlamlı ve önemli derecede geliştirebilmektedir. 3. ÖNERİLER Bu araştırmanın sonuçlan doğrultusunda aşağıdaki öneriler geliştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, Eskişehir ilindeki iki okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 4 yaş çocuklarına, günlük anaokulu etkinlikleri dışında verilen sembolik oyun eğitiminin onların dil kazammında etkili olduğunu göstermiştir. Ülkemizde tüm okul öncesi eğitim etkinlikleri Milli Eğitim Bakanlığının kontrolünde yürütülmektedir. Okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanacak etkinliklerin genel çerçevesini gösteren programlar da yine bu bakanlıkça hazırlanmakta ve bunların kurumlarca uygulanması istenmektedir. Bu bağlamda, bir program önerisi olarak anaokulları programında ünitelere veya dil çalışmalarına bağlı olarak sürdürülen oyun etkinliklerine ek olarak sembolik oyun da bunlardan ayrı olarak programa dahil edilmelidir. Anaokullannda bulunan kimi oyuncaklar ya çocuklara hiç gösterilmemekte veya sınırlı düzeyde kullanma fırsatı verilmekte ya da bunlar çocuğun yaş ve gelişim 73