turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Edirne çeşmeleri

Osmanlıların ikinci başkenti olan Edirne, anıtsal mimarisi ile dikkati çeken bir kenttir. Bu mimarinin içinde su yapıları ayrı bir yer tutar. Osmanlılar kenti aldıktan sonra kentin imarına önem vermişler, bu maksatla kentin çeşitli mahallelerinde su yapıları inşa etmişlerdir. Çeşmeler anıtsal mimarinin yanında küçük ölçekli olmasına karşılık, kent tarihi ve kentsel dokunun gelişimi hakkında bizlere bilgiler verir. Son yıllarda Osmanlı Dönemi çeşmeleri ile ilgili çalışmaların artmasısevindiricidir. Bu çalışmalar yeterli olmasa da Osmanlı Su Mimarisi hakkında bizlere bilgiler vermiştir. Edirne çeşmeleri hakkında bugüne kadar ayrıntılı bir analiz ve değerlendirme ise yapılmamıştır. İEdirne Çeşmeleri? isimli bu tez çalışmasında, Edirne il merkezi sınırları içinde kalan Osmanlı Dönemine ait çeşmeler ele alınmıştır. Böylece Edirne kent merkezinin tarihi süreç içinde kazandığı, su mimarisinin önemli bir parçası olan çeşmelerbelgelenmiştir. Bu çalışmada Edirne şehir merkezinde 62 adet çeşme tespit edilmiştir. Tespit edilen bu çeşmelerin kendi içlerinde tipolojik gruplara ayrılarak genel bir değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. Edirne'deki çeşme mimarisinde görülen farklı tasarım ve yapı özelliklerinin tespiti yapılmaya çalışılmış, çeşmelerde görülen süsleme programı hakkında detaylı bilgi verilmiş ve Edirne Çeşmelerinin Osmanlı Çeşmemimarisi içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.
1893 Chicago Kolomb Dünya Sergisi'nde Osmanlı temsili

Bu tezin amacı, 19 yüzyılın en kapsamlı uluslararası sergisi olan ve Chicago Dünya Fuarı olarak da bilinen 1893 Chicago Kolomb Dünya Sergisi'ndeki Osmanlı temsilini dönemin sosyal, tarihsel, politik, sanatsal ve mimari koşulları çerçevesinde incelemektir. Sultan II. Abdülhamit döneminde gerçekleşen sergi katılımı, hazırlık aşamasından bitimine değin Osmanlı'nın imaj yönetimi açısından önem taşımaktadır. Sergi, Osmanlı'nın Batı algısına dair detayları barındırdığı gibi Batı'nın Doğu imgelemine ilişkin izler de taşımaktadır. Çalışmada, 19. yüzyılda Osmanlı katılımı ile gerçekleşen uluslararası sergilerle birlikte eğitim ve teknoloji temalarının ön plana çıktığı Kolomb Dünya Sergisi'ndeki Osmanlı katılımının hazırlık süreci, sergide yer alan yapılar, resmi ve bireysel Osmanlı katılımcıları ile yerli ve yabancı kaynakların konuyla ilgili değerlendirmelerine yer verilmektedir.
I. Ulusal Mimarlık Dönemi'nde dekoratif unsurlar ve mobilya

II. Meşrutiyet'in ilanından (1908) başlayarak 1930'lara kadar devam eden dönem Türk mimarlık tarihinde I. Ulusal Mimarlık Dönemi olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu mimari hareket en genel olarak, klasik Osmanlı mimarlığından alınmış çeşitli öğelerin mimari repertuvara yeniden dahil edilmesi olarak tanımlanmaktadır. I. Ulusal Mimarlık Dönemi'ne ilişkin uzun yıllardır yapılan araştırmalarda, bu akımın ortaya çıkışındaki ideolojik dinamikler, mimariye bağlı bezemenin biçimsel kaynakları ve döneme damgasını vurmuş mimarların kariyerleri gibi konular ele alınmıştır. Ancak mimari tasarımla koşut olarak ilerleyen ve tamamen aynı tasarım zihniyetinin ürünü olan iç mimariye ait dekoratif unsurlar ve mobilya konusunda herhangi bir çalışma yapılmamıştır. I. Ulusal Mimarlık Akımı'nın tasarım yelpazesi, strüktür tasarımı dışında mobilyadan aydınlatmaya, camaltı eserlerden çerçevelere kadar çok geniş bir alana yayılmıştır. Bu çalışmayla hedeflenen, mobilya ve dekoratif unsurların araştırılarak kategorize edilmesidir.
Klasik Türk kitap kaplarının süsleme özellikleri ve Katı' Sanatının bunlar içindeki yeri

ve beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem, araştırmanın tanımı, önemi, amacı, smırhlıklan, ilgili tanımlar yer almaktadır. 11 İkinci bölümde materyal ve metod hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın materyalim Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü'nden alınan Katı' Sanatı ile ilgili bilgiler ve Istanbul Süleymaniye Kütüphanesinden alınan 14 adet cilt örneği oluşturmaktadır. Araştırmaya literatür taraması ile başlanmış ve yerinde yapılan incelemeler sonucu elde edilen bilgi ve belgelerin bir düzen içerisinde sunulmasıyla oluşan bir metod izlenmiştir. Üçüncü bölümde konuyla ilgili literatür özetleri yer almıştır. Dördüncü bölümde klasik Türk cilt sanatı hakkında genel bilgiler verilerek yapım ve süsleme teknikleri anlatılmış, şekillerle bilgiler desteklenmiştir. Katı' sanatı hakkında geniş bilgi verilerek yapım aşamaları izah edilmiştir. Ayrıca araştırma kapsamındaki örneklerin incelenmesi sonucu ortaya çıkan bilgiler tablolar halinde gösterilmiştir. Beşinci bölümde araştırma sonucu elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi şeklinde sonuç yazılmıştır. Sonuçtan sonra araştırmada yararlanılan kaynakça yer almaktadır. Araştırmanın materyalini oluşturan cilt örnekleri ekler kısmında bilgi formları hazırlanarak sunulmuştur. Bu çalışmanın klasik Türk kitap kapları süslemesi konusunda çalışacak araştırmacılara yararlı olabileceğine inanılmaktadır.
Gaziantep hamamları

Çalışmamın ilk aşamasında, ana başlığı oluşturan hamam yapılarının mimari gelişim süreci hakkında bilgiler verilerek; Osmanlı hamamlarına giriş yapılmıştır. Bu düzende devam eden araştırma, Gaziantep merkezinde yer alan hamamlar esas alınarak katalog bölümü oluşturulmuştur. Katalog kısmı günümüzde mevcut olan, günümüzde mevcut olmayan ve unesco somut olmayan kültürel miras listesindeki hamamlar şeklinde üç bölüme ayrılarak aktarılan bilgilerin kolay anlaşılması sağlanmıştır. Yapılar incelenirken tarihi, mimarı, yaptıranı, varsa vakfiyesi, onarımları, genel özellikleri ve mimari fonksiyonları üzerinde durularak ayrıntılı bir çalışma yapılmaya çalışılmıştır. Son bölümde ise incelenen yapıların plan tipleri, malzemesi, yapı elemanları, aydınlatma düzenleri ve süsleme elemanları hakkında değerlendirme yapılmıştır. Bazı hamam planları birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca çalışma, fotoğraf ve çizimlerle desteklenerek somut bilgilere ulaşılma amaçlanmıştır. Sonuç olarak Gaziantep merkezinde yer alan hamam örnekleri bize Anadolu içerisinde ve Anadolu dışındaki hamam kültürünü, mimari özelliklerini ortaya çıkartıp ayırt edebilme imkanı vermektedir.
Ressam Devrim Erbil sanatı ve sanat anlayışı

Türk resminin en özgün sanatçılarından birisi olan Devrim Erbil, batı resim geleneği ile doğuya ait motifleri kendi çizgisiyle harmanlayan dünya çapında bir ressam. Ağırlıklı olarak çizginin gücünden yararlanan Erbil, soyut resmi de kendine has teknik ile tuvale aktarır. Resimlerinin şiirsel bir ritim taşıdığı tartışılmaz bir gerçektir. Bir Devrim Erbil resminin izleyende bıraktığı öncelikli etki, 'çizgi', 'renk' ve 'doku'dan kurulu bir kompozisyon örgüsüdür. Devrim Erbil doğadan aldığı izlenimleri özümseyerek, yaşam coşkusu ve duyarlılığı ile sanatsal yaratıcılığının süzgecinden geçirerek adeta ilmek ilmek dokuyarak tuvaline geçiriyor. Çizgi, renk ve benek katmanlarının oluşturduğu doku Devrim Erbil'in öznel yorumudur, sanat yaşamının başında kurduğu ve zamanla geliştirdiği üslubudur. Devrim Erbil, İstanbul'a uzaktan bakmayı, mesafeli durmayı seviyor. Ya gökyüzünden bakarak haritasını çıkarıyor ya da şehrin anıtsal yapılarını odak noktası yaparak çevresindeki oluşumu tuvaline yansıtıyor. Her iki bakışa göre de İstanbul, yaşayan ve sorunlarını dokular arasına gizleyen bir metropol. Denizin veya gökyüzünün enginliklerinde devinimle ilgili olanı, değişken olanı saptamak da Devrim Erbil'in işidir. Gökyüzünde kuşların kanat çırpışlarının devinimi, ışık yansımalarının denizin kıpırtısı üzerindeki anlık parıltıları gibi
İkinci Murad çağı Edirne hamamlarında alçı mukarnas bezeme

İslam sanatında en yaygın olarak kullanılan ve onun en orijinal buluşlarından biri olan mukarnas, bir geometrik biçimden başka bir geometrik biçime geçişi sağlayan; bir düzen içinde, yatayda ve düşeyde birbirleriyle ilişki kurarak, derece derece taşmalar yapacak şekilde yan yana ve üst üste dizilen prizmatik öğelerin oluşturdukları plastik etkisi güçlü, üç boyutlu bir bezemedir. Bu araştırmanın amacı, İkinci Murat çağı Edirne Hamamlarında en görkemli örneklerini veren alçı mukarnas bezemenin geometrik düzenini ve mekan içindeki plastik etkisini saptamaya çalışmak, kendinden önceki Anadolu örneklerinden ve Anadolu-dışı kaynaklardan etkilenme derecesini belirlemektir. Araştırmada, konu ile direkt ilişkisi açısından, hamamlardaki Örtü öğelerinin biçimleniş özelliklerine ve aydınlatma düzenlerine de yer verilmiştir. Mukarnas örneklerinin değerlendirilmesi, yatay izdüşüm planları üzerinde geliştirilen geometrik şemalara ve üçüncü boyutta biçimleniş özellikleriyle, tuğla alt yapı-alçı mukarnas bezeme arasındaki ilişkilere dayanmaktadır. Konu yedi ana bölüm ile liste, çizim ve resimleri içeren bir ek bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm: konuya giriş niteliğinde olup, amaç, kaynaklar ve araştırma yöntemi hakkındaki bilgileri ; İkinci bölüm: mukarnas terminolojisi, malzeme ve yapım teknikleri ile Anadolu ve Anadolu-dışı örneklerin tarihsel gelişimine yönelik değerlendirmeleri; Üçüncü bölüm: İkinci Murat çağı Edirne Hamamlarının tarihçesi, plan düzenleri ile örtü öğelerinin özellikleri hakkındaki analizleri; Dördüncü bölüm: tezin ana bölümü niteliğinde olup, mukarnas bezeme şemaları üzerinde, mimaride kullanıldıkları yerlere göre, tipolojik bir çalışmayı; Beşinci bölüm: tipoloji bölümünde elde edilen verilerin değerlen dirilmesini; Altıncı bölüm: araştırma konusu hamamların yerini ve önemini belirleyebilmek için, örtü öğeleri, aydınlatma ve mukarnas düzenleri açısından, İkinci bölümde sözü edilen yöreler ve örneklerle karşılaştırmalı çalışmayı, Yedinci bölüm: Edirne hamamlarının, mukarnasın Ana- dolulaşma-Türkleşme sürecine ve alçı mukarnas bezeme tekniğinin biçimsel zenginleşmesine katkılarını irdeleyen değerlendirmeleri içermektedir. -
Pandemics throughout history and their reflection in art

Sağlık ve hastalık anlayışı, ilk insanların göçebe toplumlarından günümüze dek uzanan olgulardır. İnsanın olduğu yerde hissiyatların görsel olarak anlatılması kaçınılmazdır. Sanat olarak ele alınan her yapıt bir insan düşüncesinin ürünüdür. Bu sebeple, sağlık ve hastalık gibi yaşamsal konuların da sanata konu olmaması mümkün değildir. Bu tez, tarihsel akış içerisinde tıp tarihinin önemli satırbaşlarını incelediği gibi, geçmişş yüzyıllarda nüfusun büyük bölümünü etkileyen, insanların hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan bulaşıcı hastalıkları ve bu hastalıkların sanattaki temsillerini ele almaktadır.
İstanbul'da eski eser tahribi (1908-1938)

İstanbul'da 1908- 1938 yılları arasında yaşanan eski eser tahripleri bu tezin ana konusunu teşkil etmektedir. 19. Yüzyılın ikinci yarısında şehircilik çalışmaları ile tanışan İstanbul, modern bir kent görünümü almaya başlarken pek çok tarihi eserini de kaybetmiştir. 20. yüzyılın ilk on beş yılında yaşanan eski eser tahripleri öyle bir boyuta gelmiştir ki, devlet hukuki olarak tedbir almak zorunda kalmıştır. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise ekonomik sıkıntılar ve yapılan inkılap hareketleri ile toplum nezdindedeki eski eser algısının belirleyici nitelikte olduğu görülmektedir. Bu kapsamda tezin ana omurgasını oluşturan bölümde Osmanlı'dan Cumhuriyet'e intikal eden eski eserlerin hukuki durumu ve eski eserlere sahip idarelerin ekonomik koşulları hakkında bilgi verildikten sonra tahriplerin sebepleri örnekler üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede tahrip sebebi olarak gösterilebilecek yedi ayrı başlık ortaya çıkmıştır; doğa olaylarının yarattığı tahribat, hırsızlık dolayısıyla yaşanan tahribat, eski eser bilinci eksikliğinden kaynaklanan tahribat, ihmal ve bakımsızlık dolayısıyla yaşanan tahribat, vakıf müessesesinin çözülmesi dolayısıyla yaşanan tahribat, siyasi ve ideolojik sebeplerden kaynaklanan tahribat ve imar faaliyetleri dolayısıyla yaşanan tahribat.
Türk resminde sürrealistler (1960 sonrası)

1960'lar düşünce katmanlarında yeni oluşumların ortaya çıktığı dönemdir. Güzel Sanatlar Akademisi'nde bir grup sanatçı kendi kişiliğini ve estetiğini sonuna dek ifade edebilme arzusunda olmuşlardır. Ayrıca dünyanın yeni anlamları üzerinde yorumlar yapmışlardır. Bu grup Türk resminde bilinçaltı ve bilinç ötesi verileri değerlendirerek hem kendi olanaklarını ve sınırlarını hem de kainatın sınırlarını, insanın yeryüzündekiduruşunu idea olarak seçip estetiklerini bu yönde geliştirmeye başlamıştır. İnsanın iç dünyasının inceliklerini fantezi eşliğinde kalıcı kılmaya çalışan sanatçılar, duyum, duygu ve sezgilerinin yönlendirmeleri ile her biri diğerinden farklı olarak dünya gerçeklerini, insan ve çevre ilişkilerini, doğayı, çarpıtarak özgünyaratılara dönüştürmüşlerdir. Biçimleri, renk kullanışları kişiliklerine göre değişmiştir. İnanç temasından ayrılmayarak iç dünyalarının tutku ve beğenilerini ortaya serençoğulcu eğilimler göstermişlerdir. Bu sanatçılar da doğa tutkusu ve figür hep ön planda olmuştur. Doğa, sanatçıların resimlerinde fanteziler çevresinde biçimlenen somut belgelere dönüşmüştür. Sanatçıların yapıtlarında yer alan, tanımadığımız ama bir geçmişşleri olduğunusezdiğimiz kişiler, aşkları hüzünleri keder ve korkularıyla seyirciye sunulmuştur. Çoğu zaman ince bir toplumsal hiciv düşlemin ve duyarlılığın dünyasını canlandırmıştır. Toplumsal sorunlara, geleneğe tepki, özeleştiri, cinsellik, çocukluğa dönüş, ölüm gibi temalar eleştirel bir yaklaşımla ilk kez bu sanatçılar da belirgin biçimde izlenmiştir. Tüm bunlar biçimsel bir çizgide gelişen Türk resmi için önemli yeniliklerdir. Türk sanatçısı için Sürrealizm tüm değerleri alt üst eden yıkıcı, kışkırtıcı bir faaliyet değilyalnıza anlatım aracı olmuştur. Türk Sürrealist yorumcuları, kendi kültürünün tarihimiraslarına sahip çıkan ve Batı resmini de iyi bilen sanatçılardır. Çalıştıkları konular dikkate alındığında sanki günümüz Türk resmini sorgulayan tarihi bir görevi üstlenerekTürk resminin Doğu-Batı sentezi içindeki gerçek yerini vurgulama çabası içinde olmuşlardır.
Türk mimari süsleme sanatlarında mitolojik kaynaklı hayvan figürleri

Çift başlı kartal, ejder, simurg, siren başta olmak üzere mitolojik kaynaklı hayvan figürlerinin Türk mimari süsleme sanatlarında uygulama alanlarını inceleyebilmek için öncelikli olarak hayvan üslubunun çıkış noktasını, özelliklerini bilmemiz gerekir. Göçebe bir toplumun yaşam tarzını yansıtan bu üslup İslamiyet öncesi ve sonrasında Orta Asya'dan Anadolu Selçuklu Döneminin sonuna kadar geniş bir uygulama alanı bulmuş, Anadolu Beylikleri Döneminde azlarak Osmanlı Döneminde yok olmuştur. Bozkır dini olarak adlandırılan ve Hayvan Üslubuyla yakından ilişkilendirilenŞamanizmde insanların hayvanlar ile yakın ilişki içinde olduğuna inanılır. Yine mitolojik kaynaklı hayvan figürleri içerisinde yer alan ejder; bozkır kültüründen çıktığı kabul edilen On İki Hayvanlı Türk Takvimi Hayvanlarından biri olup, Türk Sanatında en sık kullanılan motiflerden biridir. Ejder koruyuculuk, ahenk, hareket, gökyüzü, evren, bereket, bolluk verici, hükümdarlıkla ilgili olarak, kudret, güç, iktidar gibi çeşitli sembolik anlamları taşır. Totemolarak kabul edilen çift başlı kartal aynı zamanda pek çok ülkenin armasıdır. Evlenme ve politik birleşme anlamına da gelir. Simurg, Farsça sen ve murg kelimelerininbirleşmesiyle oluşmuştur. Kelime anlamı, otuz kuştur. Otuz ayrı kuşun özelliklerini taşıdığınainanılır. Siren ise, baş kısmı kadın, belden aşağı kısmı balık şeklinde, elinde birgelir ilecanlandırılan kötü ruhlu, deniz kızına benzeyen yaratıklardır. İslamiyet öncesi ve sonrası Türk Sanatında yaygın olarak tek veya çift başlı kartal, ejder figürü daha nadir olarak da simurg ve siren figürleri kale, saray gibi sivil mimaride kullanıldığı gibi, cami, medrese, türbe ve mezar taşlarında süsleme unsuru olarak kullanılmıştır. Taş, alçı, ahşap gibi pek çok malzeme üzerine bolca işlenmiştir.
İstanbul'da 16. yüzyıl Osmanlı Külliye bütünlüğünde medrese mimarisi

Çalışmamızın giriş bölümünde konunun amacı, kapsamı ve yöntemi tanıtıldıktan sonra külliye ile medrese mimarlığının gelişimi kısaca verilmeye çalışılmıştır. Tanımı ve kuruluş amacı anlatılan medrese mimarlığının çeşitli örneklerlerle tarihsel gelişimi incelenmiş, Sinan dönemine ait Külliyeler özellikleriyle birlikte tanıtılmıştır. Medrese mimarlığının anlatıldığı kısım ise daha kapsamlı olarak ele alınmıştır. Bu bölümde medresenin tanımı yapılmış, bir eğitim kurumu olarak yapısı incelenmiştir. Medreselere gelirin nasıl sağlandığı, mezheplerin medrese yapısını nasıl etkilediğini, eğitim süreçleri, öğretmen ve öğrenci sayısının neye göre değiştiği ve okutulan derslere göre medreselerin aldıkları isimler açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca kaç tip medrese olduğu ve bu medreselerin tarihsel gelişimi çeşitli örneklerle açıklanmıştır. Beşinci ve altıncı bölümde 16. yy medreselerin vaziyet planı, mekansal, yapısall cephe ve bezeme özellikleri açısından dönemin diğer medreseleriyle birlikte ele alınmış; XVI. yy'da Mimar Sinan tarafından yapılmış 27 medreseyi incelediğimiz bir katalog hazırlanmıştır. Katalogun değerlendirilmesiyle Sinan'ın günümüze ulaşabilen medreselerinin tasarımında hangi faktörlerin rol aldığı belirlenmeye çalışılmıştır.
Ashab-ı Kehf hikayesi ve Anadolu'da Ashab-ı Kehf mimarisi

Ashab-ı Kehf hikayesiyle biçimlenen kültür, yıllar içerisinde mimari yapılarda motiflere dönüşmüştür. Bu motifler Orta Asya'dan gelen kültürel mirasın üzerine inşa edildiğinden ortaya çıkan motif sanat eserine dönüşmüştür. Bu kültür ile harmanlanan Anadolu insanı, Anadolu sanatını oluşturarak kendine özgü dini kimliğini oluşturmuştur. Bu köklü olmanın verdiği bir saygınlık noktasıdır.
Bolu ve yöresinde bulunan tarihi çeşmeler

Bolu ve yöresinin 1323 yılında Osmanlı topraklarına katılması ile birlikte imar faaliyetleri hız kazanmıştır. Göynük ve Mudurnu başta olmak üzere inşa edilen dini ve sosyal amaçlı yapılarla birlikte bölgede yüzyıllar içinde Türk İslam şehir dokusu oluşmuştur. Ancak Geçmişte bu bölgede sık sık depremler yaşanmış, yangınlar meydana gelmiştir. Bu depremler ve yangınlar, tarihi dokuya büyük zarar vermiştir. Su mimarisinin özgün örneklerinden olan çeşmeler kentlerin muhtelif yerlerinde halkın kullanımına sunulmuştur. XX. yüzyılda modern su şebekelerinin kurulması ile birlikte çeşmelerin inşası büyük oranda azalmıştır. Bolu ve yöresinde yapılan saha çalışmaları kapsamında Bolu merkezde 13, Gerede ilçesinde 12, Göynük ilçesinde 4, Kıbrısçık ilçesinde 4, Mengen ilçesinde 2, Mudurnu ilçesinde 4 ve Yeniçağa ilçesinde 4 adet olmak üzere toplam. 43 adet çeşme kataloğa dahil edilmiştir. Bu çeşmeler Türk-İslam sanatı açısından incelenmiş ve bunların Türk İslam çeşme mimarisindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Mardin merkezde bulunan Osmanlı Dönemi mezar taşları

Mezar mimarisini şekillendiren en önemli unsur insanların inanç sistemleri, ölümü algılama biçimleri ve ölen kişiye duydukları saygı olmuştur. Kimi toplumlar ölülerini yakmış, kimileri derin kuyulara atmış, kimileri de kuşlara parçalatmış ya da toprağa gömmüştür. Bir çukurun açılması ve ölünün buraya konulmasıyla bu işlem gerçekleştirilmiştir. Mezar olarak tabir edilen bu çukurun şekli, ölenin mensup olduğu topluma, dine, yaşadığı bölgeye, etnik aidiyete ve inanca göre farklılık göstermiştir. İslam dünyası başta olmak üzere bütün kültürlerde ölüleri toprağa gömerek ortadan kaldırmak en çok tercih edilen yöntem olmuştur. İslam Dininde yerden yüksek, büyük ve gösterişli mezarlar her ne kadar hoş karşılanmasa da zamanla insanlar yöneticilerinin, değerli din alimlerinin ve ölen yakınlarının anısı için büyük ve gösterişli mezarlar yapmışlardır. Mezar taşları bir milletin kültür birliğini göstermenin yanı sıra çevrelendikleri şehirlerin, yerleşim yerlerinin ve ait oldukları toplumların damgasını da bünyelerinde taşıyan önemli eserlerdir. Osmanlı mezar mimarisi İslamiyet öncesi inanç sistemi ile İslamiyet sonrası yeni inancın Anadolu ve Mezopotamya'daki kadim kültürlerle etkileşime girmesiyle yeni bir kimliğe bürünmüştür. Batılılaşmayla beraber Osmanlı sanat dünyasına giren farklı form ve üsluplarla zenginleşmiş, Anadolu'nun çok kültürlülüğüyle birlikte özgün bir kimliğe bürünmüştür. Mardin Mezar Taşları; Türk, Kürt, Arap, Süryani gibi etnik farklılıklarla; İslamiyet, Hristiyanlık, Süryanilik gibi dinlerin ve bu dinlere ait inanç sistemlerinin tarihsel süreç içerisinde bir arada harmanlandığı, sanat anlayışlarının ortak form ve süslemeyle hayat bulduğu kültür malzemeleridir. Mardin, bu çok kültürlülüğü bir potada eriterek, harmanlamış hem sivil hem de dini mimaride özgün bir kimlik ortaya çıkarmıştır Çalışma ile gelişim çizgisini takip etmekte zorlanılan Mardin mezar taşlarının bir dönemine ışık tutulması amaçlanmıştır. Mezarlarda yatanların kimlik bilgileri tespit edilerek kayıt altına alınmış, Türk ve bölge sanatındaki önemleri vurgulanmaya çalışılmıştır. Mardin Merkezde bulunan mezarlık ve hazire alanlarındaki 300 mezar taşının incelenmesi yapılmıştır. Fotoğrafları çekilmiş, ölçüleri alınmış, estampajları çıkartılmış ve farklılık arz eden 75 örnek kataloğa alınmıştır. Özellik arz eden örneklerin çizimleri yapılmış, Arapça kitabe metinleri okunup, Türkçeye çevrilmiştir. Tipoloji, yazı ve süsleme özellikleri bakımından incelenen bu kültürel varlıkların Sanat Tarihi içindeki yerleri vurgulanmaya çalışılmıştır.
Lale Devri mimari bezemesinde natürmort

Türk motifleri, geçmişşten günümüze kalan en eski Türk kültür ürünlerinden olan, kronolojik olarak çok gerilere gitmeyen 'Batı tarzı' ile başlamamaktadır. Motifler ve özellikle natürmordun oluşumu açısından önemli bir yere sahip olan nesne-mekan ilişkisi, ele aldığımız natürmort konusun en temel bileşenidir. Türk motifleri, 'Batıcılık' akımının kapılarını açan Lale Devri ile birlikte otantik özelliklerini hızla yitirmeye başlamıştır. 17. ve 18. yüzyıllarda yeni bir konu repertuarı ile karşımıza çıkmıştır. Bu yeni konular arasında 'natürmort' denilebilecek, meyve ve çiçek resimlerinden oluşan düzenlemeler taş, kalem işi, çini, vitray, kumaş gibi her türlü malzeme üzerinde yaygın bir moda haline gelmiştir. Böylece gelişen 'natürmort' düzenlemeleri, Lale Devri ile birlikte Anadolu'ya girmiş ve bu dönemde yapılmış, tezimizin asıl konusu da olan on tane çeşitli mimari yapımızda yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, natürmordun ilk örneklerinden günümüze, dünyada ve Anadolu'da nasıl bir süreç izlediği ve natürmordun Türk sanatı içindeki yerini ve önemini ortaya koymak ve bu çerçevede özellikle İstanbul dışında Anadolu'da Lale Devri'nde yapılan mimarilerdeki natürmort yorumlarını paylaşmaktır.
Metinlerden tasvirlere yansıyan yüzler: Musavver bir 'Meşa'irü'ş-şu'ara' nüshasının portreleri

İslam edebiyatında tezkirecilik, tarih biliminin bir kolu olarak ortaya çıkan ve temeli Hz. Muhammed'in hadislerinin derlenmesi geleneğine dayanan bir biyografik yazın türüdür. Arap, İran ve Osmanlı coğrafyasında, pek çok meslek dalında ün kazanan kişilerin hayat hikayelerinin derlendiği tezkire alanında verilen eserler arasında en rağbet görenler şair, evliya, sanatçı tezkireleridir. Yazılan tezkirelerden çok azının resimlenmiş olması ile hal tercümesi metinde verilen kişilerin görsel imgeleri de yansımıştır. Şair, münşi ve kadı olan Aşık Çelebi'nin (ölm. 1571 -72) 1568 yılında tamamladığı, Osmanlı devrinin kronolojik olarak üçüncü sırada gelen tezkiresi Meşa'irü'ş-Şu'ara'nın pek çok kopyası arasında, İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Efendi Tarih 772'de kayıtlı nüshası resimli tek örnek olması bakımından önem taşımaktadır. Söz konusu musavver nüsha, mukaddime kısmında padişah portreleri ile eserin yazarı da dahil üç tezkirecinin tasvirlerini, ayrıca hal tercümesi verilen 416 şairden 74 tanesinin resmini içermektedir. Osmanlı tasvir sanatı içinde resimli yegane şair tezkiresi olması bakımından da önem taşıyan Meşa'irü'ş-Şu'ara'nın toplam 88 tasviri zaman içinde tahrip olarak çeşitli müdahalelere maruz kalmıştır. Öncülü ya da ardılı olmayan eser, bu çalışma ile hem resim-metin ilişkisi, hem portrelerinin üslup tartışılması bağlamında tanıtılmış; resimlenme dönemi ve mukaddimesinin özgünlüğü açısından tartışılmıştır. Tasvirlerinin 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı sarayında çalışmış musavverlerin üsluplarını yansıttığı karşılaştırma örnekleriyle ortaya konulurken, eserin İslam kitap sanatındaki yeri de belirlenmeye çalışılmıştır.