turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Erdem Bayazıt'ın şiirlerinde din ve metafizik

Bu çalışma, Erdem Bayazıt'ın şiirlerindeki din ve metafizik konusu üzerinde yapılmıştır. Din ve metafizik konularının Erdem Bayazıt'ın şiirlerinde nasıl işlendiği incelenmiştir. Çalışma esnasında sadece Erdem Bayazıt'ın eserleri değil, onun üzerinde etkili olan şahıslar ve eserleri de dikkatle incelenmiştir. Erdem Bayazıt şiirleri üzerinde yapılan bu araştırma giriş hariç dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde din, gelenek ve medeniyet kavramları üzerinde durulmuştur. Şairin bu kavramları şiirde hangi mana derinliğinde kullandığı değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise şiirlerinde değindiği peygamberimiz ve dolayısıyla İslam tarihi, diğer peygamberler; üçüncü bölümde ölüme ve metafiziğe bakış açışı, bu iki kavrama yüklediği anlam; dördüncü bölümde Erdem Bayazıt'ın şiirine yansıyan yönüyle insan ve dünyayı algılayışı incelenmiştir.
İkdam gazetesinin sistematik indeksi (1919-1922)

Bu tez çalışmasında İkdam gazetesi hakkında bilgi verilmiş ve gazetenin 1919- 1922 yılları arasında basılmış olan nüshaları taranarak gazetenin içeriği, araştırmacılara aradıkları içeriğe ulaşmada kolaylık sağlayacak şekilde çeşitli türlere ve alt türlere ayrılarak tasnif edilmiş ve bu tasnif türlere göre kronolojik olarak tez metnine aktarılmıştır. Yayın hayatına başladığı 1894 senesinden kapandığı 1961 senesine kadar tarihimizin önemli devirlerine tanıklık eden İkdam gazetesinin Mütareke dönemindeki tanıklığı da muhtevasındaki makalelerin, haberlerin, edebi türlerin, ilanların ve diğer türlerin incelenmesiyle tespit edilebilecektir. Tezimiz, bu incelemeyi yapacak olan araştımacılar için bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Bu kapsam dahilinde, İkdam gazetesi hakkında genel ve incelememize konu olan döneme ait bilgiler verilmiş; gazete, şekil özellikleri, yayın politikası ve muhteva yönlerinden incelemeye tabi tutulmuştur. Bunlara ek olarak gazetede yer alan çeşitli konulardaki makalelerden önemli olduğunu düşündüklerimiz seçilerek Latin harflerine aktarılıp tezimize eklenmiştir
Cengiz Aytmatov romanlarının değerler eğitimine katkısı

Bu çalışmada, Cengiz Aytmatov romanlarının değerler eğitimine katkısı incelenmiştir. Örneklem olarak yazarın 'Beyaz Gemi', 'Cemile', 'Dişi Kurdun Rüyaları', 'Gün Olur Asra Bedel' ve 'Toprak Ana' adlı romanları değerlendirmeye alınmıştır. Bu eserler; adil olma, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, hoşgörü, misafirperverlik, özgürlük, sağlıklı olmaya önem verme, saygı, sevgi, sorumluluk, temizlik, vatanseverlik ve yardımseverlik değerleri bakımından incelenmiş ve toplamda 810 adet veri tespit edilmiştir. Elde edilen bu verilerden hareketle Cengiz Aytmatov'un incelenen romanlarının değerler eğitimine katkı bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüş ve değerler eğitimi sürecinde yararlanılması gereken kaynaklar arasında olduğu sonucuna varılmıştır.
Adalet kavramının Aşık şiirine yansımaları

Tez çalışmamız adalet ve felsefe, adalet ve tarih, adalet ve edebiyat olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Adalet kavramı doğrultusunda aşık şiiri içerisindeki şiirler incelenmiş, bu şiirlerin tarihi arka planları araştırılmış, felsefi adalet görüşleri üzerinde durulmuştur. Halk şiirimizin görülme sahası Osmanlı toprakları üzerinde halkın adaletsizliklerle karşılaşması sonucu başlattığı ayaklanmaları inceledik. Başkaldırıların siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel sebepleri üzerinde durduk. Anadolu'daki halk hareketlerinin nedenleri ve karakterlerini işledik. Toplumsal edebiyat ürünlerinin ortaya konmasındaki arka planı göstermek istedik; bu yüzden yöneten ve yönetilen ilişkilerini inceledik. Nedeni isyanlar olan şiirler, adalet/sizlik şiirleri olarak değerlendirilmiş ve örnekler verilmiştir. Folklorun diğer sosyal bilimler ile ilişkisi incelenmiştir ve yararlandığımız diğer disiplinler ile ilişki kurulabilmesi istenmiştir. Edebiyat biliminin gerçekçilik ve toplumsallık ile ilişkisi üzerinde durulmuştur. Toplumun prototipi olan Aşık tipininin tanımı yapıldıktan sonra Aşık Şiiri'nin tarihi gelişimi verilmiş ve Aşıklardan ve adalet şiirlerinden örnekler verilerek çalışmamız sonlandırılmıştır.
Ahmed Hayatİ-yi Elbistanİ'nin Şerh-i Tuhfe-yi Vehbİ adlı eseri 'Şerhü Tuhfeti'l-Manzumeti'd-Dürriyye fİ-Lügati'l-Farisiyye ve'd-Deriyye'

Manzum sözlükler, 'sıbyan' ve 'mübtedi' olarak nitelendirilen çocuklara, bir veya birden fazla dili öğretmeyi amaçlayan hacmi küçük, ezberi kolay eserlerdir. Dil ve kelime öğretiminin yanı sıra fesahat ve belagat eğitimi veren manzum sözlükler, sıbyan mekteplerinde, tekkelerde ve dergahlarda okutularak ilmi ve beşeri manada çocukların gelişimine katkı sağlamıştır. Çeşitli ahenk unsurları ve ritmik üslubuyla çok sevilen manzum sözlükler, çocukların başucu kitabı olmuştur. Çocuklar için yazılan manzum sözlükleri şerh ederek bu sözlüklerin eksik kalan yönlerini tamamlamayı ve ilmi zeminde çeşitli tafsilatları vermeyi amaçlayan eserler ise manzum sözlük şerhleridir. Prof. Dr. Atabey Kılıç danışmanlığında hazırladığımız bu çalışma manzum sözlük şerhleri üzerine yapılan ilk doktora tezidir. Sünbülzade Vehbi'nin çocuklara Farsça öğretmek amacıyla 1783 yılında kaleme aldığı Tuhfe-yi Vehbi adlı manzum sözlüğün şerhi olan ve 'Şerhü Tuhfeti'l-Manzumeti'd-Dürriyye fi-Lügati'l-Farisiyye ve'd-Deriyye' tam adını taşıyan Tuhfe-yi Vehbi Şerhi, 1792 yılında Elbistanlı Ahmed Hayati Efendi tarafından yazılmıştır. Döneminin önde gelen ilim adamlarından müderris Hayati Efendi'nin bu eseri çok beğenilmiş ve birçok kez basılmıştır. İncelememizde sözlük ve sözlükçülük kavramlarından bahsedildikten sonra manzum sözlükler ve manzum sözlüklerin okutulduğu sıbyan mektepleri tanıtılmış, manzum sözlüklerin çeşitleri ve şerhleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra sırasıyla Sünbülzade Vehbi ve Ahmed Hayati Efendiler, hayatı, eserleri ve edebi kişiliği çerçevesinde incelenmiştir. Şarihin şerh metodu maddeler halinde izah edilip nüshaların tavsifi ve şeceresi anlatılmış ve son olarak eserin tenkitli metni verilmiştir. Sonuç kısmında ise tez çalışmasının önemi ve kazanımları aktarılmıştır.
Nazar Eşankul'un seçilmiş hikayelerinde dil ve üslup incelemesi

Özbek edebiyatı Türk dünyasının güçlü edebiyatlarından biridir. Sovyetler Birliği döneminde baskı ve yasaklama dönemleri geçiren Özbek edebiyatı yazar ve şairleri yine de söylemek istediklerini edebi sanatların imkanlarından faydalanarak ve sembolik anlatım yoluna başvurarak dile getirmişlerdir. Günümüz Özbek edebiyatının güçlü yazarlarından Nazar Eşankul da söz sanatlarının ifade gücüne kattığı imkanlardan en üst seviyede faydalanarak kaleme aldığı hikayelerinin çoğunun konusunu tarihten almış, Rusların uyguladıkları baskı politikalarını sembolik ifadelerle ve çok canlı bir dille dile getirmiştir. Ruslar, Türkistan üzerindeki dil, sosyal hayat ve kültürle ilgili politikalarını her konuda planlayarak bütün yönleriyle ince ince düşünüp programlayarak profesyonel bir şekilde uygulamışlardır. Türkistan'ın savaşlar, yokluklar, açlıklar, imkansızlıklar, zorunlu göçlerle perişan olan insanları, kendilerine sunulan imkanlara sanki bir fırsat gibi baksa da bu fırsat adeta bir zehre dönüşmüş, insanları farkında olarak ya da olmayarak birer birer köleleştirmiş, tüm milli değerlerini ve benliklerini söküp almıştır. İstila ve yok etme siyaseti tek bir alanda gerçekleşmemiştir, çok yönlüdür. Tarih, dil, atalar, gelenekler ve kültürü unutturma çalışmaları başlı başına bir yıkıma dönüşmüştür. Hikayelerde bu yıkımın aşamaları örtülü ifadeler ve sembolik anlatımla ama bütün ayrıntılarıyla ortaya konulmaktadır. Nazar Eşankul sadece siyasal değil sosyal ve kültürel hikayeler de yazmıştır. Bunu canlı üslubuyla okuyucularına sunmuştur.
H. Böll-A. Nesin, S. Lenz-Y. Kemal, M. Frisch-A. Ağaoğlu, W. Koeppen-D. Ceyhun'un yapıtlarında 'Aydın Tutumlar'

Bu çalışmada, -Alman ve Türk yazınından seçilen sekiz yazıncının birer yapıtı örneğinde- 'yazında aydın tutum' konulaştırıldı. Çalışmada, aydının, yazınsal etkinliğiyle, bireysel ve toplumsal yaşama yapmayı tasarladığı katkıların yanı sıra, adı geçen yapıtlarda aydının tutum aldığı konu ve olguları karşılaştırarak, söz konusu yazıncıların aydın tutumlarına yansıyan farklı ve ortak etmenler saptanmaya çalışıldı. Kuramsal ve edimsel bölümlerden oluşan çalışmanın kuramsal bölümünde, aydın kavramının tanımlanması konulaştırıldı. Karşılaştırmalı betimleme yöntemi ile yürütülen araştırmanın bu bölümünde, aydın tutumu çevreleyen etmenler irdelenerek, aydın kavramının tanımlanması üzerine uzlaşılabilir bir bireşime varılmaya çalışıldı. Kurgusal yapıtlardan oluşan edimsel bölümde ise, Alman yazınından Max Frisch, Heinrich Böll, Siegfried Lenz, Wolfgang Koeppen, Türk yazınından Adalet Ağaoğlu, Demirtaş Ceyhun, Aziz 211 Nesin, Yaşar Kemal'in birer yapıtında, daha önce kuramsal boyutu saptanan aydın tutum ölçüt alınarak, aydının, çeşitli sosyal konu ve olgulara, yaklaşımı araştırıldı. Buradan elde edilen çıkarımlar karşılaştırılarak, söz konusu yazıncıların aydın tutumlarına yansıyan farklı ve ortak etmenler saptanmaya çalışıldı. Çalışmada şu yapıtlara yer verildi: M. FRISCH A. AĞAOĞLU W. KOEPPEN D. CEYHUN. H. BÖLL - A. NESİN S. LENZ Y. KEMAL
Divan şiirinde rüzgar

Rüzgar, pek çok sanatkara ilham kaynağı olan doğa olaylarından biridir. Divan şiirinde de rüzgar ve rüzgar çeşitleri türlü ilgilerle sıklıkla söz konusu edilmiştir. Bu tezde Divan şiirinde rüzgarın yeri, işlevleri, varsa kazandığı yeni anlamlar, yüzyıllara göre seyri ve kullanım sıklığı XIV. yüzyıl ile XIX. yüzyıl arasından seçilen 50 Divan'dan yola çıkılarak araştırılmıştır. Rüzgarın Divan şiirinde hangi nitelikleriyle yer aldığı, rüzgar ve rüzgar çeşitlerinin oluşturduğu tamlamalar, ilişkilendirildiği sanatlar örnek şiir ve beyitler yoluyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Redif olarak rüzgar ve rüzgar çeşitlerinin kullanıldığı kaside ve gazeller, motifin kullanım alanının genişlediği ve şairler için yeni çağrışımlara kapı açan şiirler olmaları yönüyle ayrıca dikkate alınmıştır. Bir hava olayı olarak rüzgarın özellikleri, tabiattaki yeri, anasır-ı erbaanın bir unsuru olması, mevsimlere ve zaman dilimlerine göre nasıl estiği, din ve peygamberlerle ilgisi, aşık ile sevgili arasında kazandığı vasıflar tezde başlıca incelenen konulardandır. Bununla birlikte çalışmada Osmanlı toplum hayatında var olan meslek, tip ve unsurların rüzgarla olan ilgileri de değerlendirilmiştir. Daha önce hakkında ayrıntılı bir çalışma yapılmamış olan rüzgarın Divan şiirindeki bir benzetme ve hayal unsuru olarak yüzyıllar içinde nasıl kullanıldığına dair, metin merkezli kapsamlı ve ayrıntılı bir inceleme yapılarak konuya açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
Balışeyh ilçesi yer adları

ÖZEvci, Ümit, 'Balışeyh İlçesi Yer Adları' , Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale, 2019 .'Balışey İlçesi Yer Adları' adlı bu tez Kırıkkale'nin Balışeyh ilçesinin yirmi sekiz köyünden derlenen toplam 993 yer adı üzerine yapılmış bir mikrotoponomi çalışmasıdır. Tezin giriş bölümünde Ad bilimi ve Yer Adı Bilimi hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonrasında Balışeyh ilçesinin tarihi ve coğrafyası ile ilgili bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde yer adları; Yerleşim Yeri Adları, Yükselti ve Kayaç Adları, El Adları, Yol ve Köprü Adları, Tarım Alanı Adları, Su Adları, Kentlik Adları ve Orman-Koru Adları olarak sınıflandırılmıştır. Semantik inceleme bölümünde tezde geçen yer adları semantik açıdan incelenmiş, söz konusu bölgede yaşayan insanların yer adı verme mantığı, sözcüklerin anlamları ve adların veriliş sebepleri açıklanmıştır. Tezin yer adlarının yapısı bölümünde tezde geçen yer adları üzerinde morfolojik inceleme yapılmıştır. Tezin son bölümünde tezde geçen yer adlarında kullanılan coğrafi terim niteliğinde olan sözcüklerin sözlüğü hazırlanmıştır. Sonuç kısmında elde ettiğimiz bilgi ve bulgulardan yola çıkılarak bir değerlendirme yapılmıştır.
Reşat Nuri Güntekin'in 'Çalıkuşu' adlı romanının Gürcüce çevirisi ile mukayesesi

Çalıkuşu, Türk edebiyatının en çok okunan eserlerinden biri olarakedebiyatçıların dikkatini hep çekmiştir. Araştırmacılar bu eseri, değişik yönleriyle ele alarak irdelemişlerdir. Çalıkuşu'nun içerdiği zengin malzemeden dolayı günümüzde bile okuyucular arasında popülerliğini kaybetmemiştir. Bazı araştırmacılareserdeki sosyal konuları daha çok vurgulamışlar, bazıları ise romanı Feride'nin aşkı ve duygularınıesas alarak değerlendirmişlerdir. Romandaki önemli unsurlar ve bahsedilmesi gereken meseleler arasında taşra, bürokrasi sorunları, kadın hakları, öğretmen olmanın zor yönleri saylabilir. Bu çalışmada bir dildeki çağrışımların bir hedef dile ne ölçüde çevirebileceği irdelenmiştir. Bu noktada eserin Türkçe ile Gürcüce arasındaki farklılıkları incelenmiştir. Bu çalışmanın ilk bölümünde Türkçe-Gürcüce arasındaki edebi ilişkiler, ayrıca çeviri ve çevirmenin rolü hakkında genel bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Reşat Nuri Güntekin'in hayatı, sanatı, edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Çalıkuşu romanının Gürcüce çevirisi ile mukayesesi yapılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde üslup ve anlatım teknikleri değerlendirilmektedir. Beşinci bölümünde ise dil incelenmiştir.
Başmakçı ve Dazkırı ağzı

Çalışmada Afyonkarahisar Sinin Başmakçı ve Dazlan ilçelerinin köyleriyle birlikte ağız özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. İlçelerin ağız özelliklerinin tespiti için ilçe merkezleri ve köylerinden derlemeler yapılmıştır. Derlenen malzemeleri Türk Dil Kurumu tarafından tavsiye edilen 'Ağjz Araştırmalarında Kullanılacak Fonetik Transkripsiyon Alfabesi'ndeki sisteme göre yazıya geçirdik. Metinlerimizde yaptığımız ses bilgisi, şekil bilgisi ve sözlük çalışmalarının sonucunda Başmakçı ve Dazkırı yöresi ağzının özelliklerini ortaya koymaya çalıştık. Ayrıca Kütahya ve Yöresi Ağızlan, Uşak İli Ağızlan, Afyon Merkez Ağza, İsparta Merkez Ağza ve Sandıklı Yöresi Ağız Özellikleri ile karşılaştırmalara giderek Başmakçı ve Dazkırı yöresi ağzının bölgeye göre farklılaşan veya benzerlik gösteren yönlerini ortaya koyduk.
Türkiye Türkçesinde kalıp sözler üzerine bir inceleme

Bu tezde Türkiye Türkçesindeki kalıp sözler incelenmiştir. Kalıp sözler, belli durumlarda söylenmesi gelenek olmuş klişe sözlerdir. Bu sözler toplumun yaşamına ve kültürüne ışık tutmaktadır. Kalıp sözler yemek yerken veya yemekten sonra, biriyle karşılaşıldığında selamlaşmak için, doğum, ölüm, okula başlama, evlenme gibi olaylar karşısında da kullanılırlar. Bunun yanında bir iyilik karşısında duyulan minneti veya bir iyi dileği belirtmek için edilen dualar, kızgınlıkla söylenen beddualar, yemin etmeler, söz vermeler de kalıp sözlerin içindedir. Tezin birinci bölümünde Türkçenin genel olarak söz varlığını oluşturan ögelere değinilmiştir. İkinci bölümde kalıp sözler kullanıldıklara durumlara ve ele aldıkları konulara göre sınıflandırılmıştır. Burada dualar, beddualar, yeminler ve söz vermeler, rica etmeler, günlük hayatta kullanılan selamlaşma sözleri ayrı ayrı ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise kalıp sözler yapıları bakımından değerlendirilmiştir. Fiil kipleri, cümle yapıları ve kelime grupları değerlendirilmiştir. Ölçülü ve uyaklı söylenenler de ayrıca sınıflandırılmıştır. İstatistik veriler tezin sonuç kısmında belirtilmiştir.
Dil eğitimi açısından siyaset dilinin incelenmesi: Örnek edebi şahsiyet Necip Fazıl Kısakürek

Bu çalışma siyaset dili kavramının niteliğini ve ne olduğunu, Türkiye'de dil eğitimi kapsamındaki yerini belirlemeyi hedeflemektedir. Bu doğrultuda Türk edebiyatının önde gelen şairlerinden Necip Fazıl Kısakürek'in eserleri incelenmiş, siyasi üslubu ve söylemleri ortaya çıkarılmıştır. Amacımız yazarın eserlerindeki siyasi üslubu belirlemek ve eğitim dünyasına kazandırmaktır. Çalışma tarama yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Necip Fazıl Kısakürek'in eserleri taranmış, siyasi içerikli olanlar çıkarılmış ve seçilen eserler dil ve anlatım yönünden incelenmiştir. İncelenen eserlerdeki mesajlar da ortaya çıkarılmıştır. Şairin kullandığı siyaset dili ve eserlerine etkisi ortaya konulmuştur. Siyaset dilinin nasıl olması gerektiği ve siyaset dilinin eğitimi üzerinde durulması gerektiği tespit edilmiştir.
Denizli ili yer adları (2 cilt)

Bu çalışmada, Denizli İli yer adlarının yapı, işlev ve şekil bakımlarından özellikleri ele alınmıştır. 1/25000 ölçekli topografik haritaların Denizli İli'ne ait olan 100 parçası üzerinde tespit edilen yer adlan esas alınarak yapılan inceleme, daha önce yapılmış olan metodolojik çalışmalar ve tasnif şemaları da değerlendirilerek oluşturulan bir metot denemesi çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Giriş bölümünde yer adının özelliklerine değinilerek, bunları ele alan yeradbilimin sınırları belirtilmeye çalışılmış, daha sonra tezde kullanılan metodun ayrıntıları açıklanmıştır. İkinci bölüm, yer adının en önemli parçası olan coğrafi terim ve nesneler üzerine toplanan bilgilerden, üçüncü bölüm ise, Denizli İli yer adlarının nesnelere göre tasnif esasına dayanan takdiminden oluşmaktadır. Bundan sonra gelen üç bölüm, girişte verilen metodun prensipleri doğrultusunda yer adlarını şekil ve yapı bakımlarından incelemeye yöneliktir. Yedinci bölüm ise, önceki bölümlerde yer alan açıklamalara dayanarak yapılan genel değerlendirmeyi içermektedir. Son bölüm, Denizli İli yer adlarında kullanılan kelimelerin açıklandığı bir sözlükten oluşmaktadır. Çalışmanın sonunda, Denizli İli yer adlarından hareketle Türk insanının yer adı verme tavrını belirleme, yer adlarında kullanılan kelimelerin özellikleri, yer adlarının kelime varlığı ve coğrafi terminoloji konularında sayısal verilere dayanan bilgilere ulaşılmıştır.
Türkçe Sözlük'ün A, B, C maddelerindeki fiillerin Eski Anadolu Türkçesindeki görünümleri

Bu çalışmada, Türkçe Sözlük'teki fiillerin Eski Anadolu Türkçesindeki görünümleri üzerinde durulmuştur. Ancak çalışma zamanının sınırları göz önünde bulundurularak Türkçe Sözlük'te yer alan fiillerden yalnızca A, B ve C maddeleri incelemeye alınmıştır. Bu fiiller basit, türemiş ve kökeni belirlenemeyen veya köken bilgisi konusunda tereddütlerin bulunduğu fiiller olmak üzere üç bölümde değerlendirilmiştir. Çalışmamızdaki temel amaç, Türkçe Sözlük'teki fiillerin Eski Anadolu Türkçesinde var olup olmadığının, varsa hangi biçim ve anlamda olduğunun belirlenmesidir. Tezin giriş bölümünde, ilk olarak, çalışma hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca çalışma Eski Anadolu Türkçesini temel aldığı için bu bölümde, Eski Anadolu Türkçesi üzerine genel bilgiler verilmiş ve çalışmanın sınırları içerisindeki fiillerle ilgili olması bakımından, Eski Anadolu Türkçesinden Türkiye Türkçesine bazı ses bilgisi özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmada Türkiye Türkçesi genel söz varlığını göstermek amacıyla Türkçe Sözlük, Eski Anadolu Türkçesinin genel söz varlığını gösterebilmek amacıyla da Tarama Sözlüğü temel alınmıştır. Türkçenin köklü bir dil olması, tarihsel sözlükçülüğü önemli kılmaktadır. Bu bakımdan Tarama Sözlüğü tarihsel sözlükçülük alanında yeterli bir çalışma olmasa da, oldukça önemli sayılmaktadır. Çalışmayla tarihsel sözlüğümüze bir katkı sağlanması ve Tarama Sözlüğü'nün kimi bilgilerinin daha eleştirel bir gözle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tezin inceleme bölümünde, fiiller basit, türemiş ve köken belirlenemeyen veya köken bilgisi konusunda tereddütlerin bulunduğu fiiller olmak üzere 3 bölümde incelenmiştir. Basit ve türemiş yapılı fiiller, hem Türkçe Sözlük hem de Tarama Sözlüğü'nde bulunma durumlarına bağlı olarak benzer ya da farklı anlam ve biçimlerde değerlendirilmiştir. Ayrıca bu fiiller, yalnızca Türkçe Sözlük ya da yalnızca Tarama Sözlüğü'nde bulunma durumlarına göre de incelenmiştir. Kökenbilgisi belirlenemeyen veya köken bilgisi konusunda tereddütlerin bulunduğu fiiller ise, bazı köken bilgisi çalışmaları incelenerek okuyucuların dikkatine sunulmuş ve değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, Türkçe Sözlük ve Tarama Sözlüğü'nde anlam ve biçim bakımından belirlenen fiillerin dökümü yapılmış ve bu fiiller ile ilgili sayısal veriler göz önüne sunulmuştur.
Esİf Sıdkİ Dede Divanı'nın mevlevİlik unsurları açısından incelenmesi

Bu çalışmada, 18. yüzyıl Tavşanlı Mevlevihanesinin kurucusu ve aynı zamanda mutasavvıf şair Esif Sıdki Dede'nin 'Esifi Divanı' olarak bilinen eseri, Mevlevilik unsurları açısından incelenmiştir. Esif Sıdki Dede 1698 ya da 1699'da Kütahya'nın Tavşanlı kasabasında doğmuştur. Esif ve Sıdki mahlaslarını kullanmıştır. Asıl adı Mehmed olan şair, Halveti tarikatına mensup Bicaroğlu Arslan Bey ailesindendir. Aldığı eğitimler sonrasında Halveti olan Esif Dede daha sonra Sakıb Dede'ye intisap ederek Mevlevi olmuştur. Bir süre Sakıb Dede'nin hizmetinde bulunduktan sonra Tavşanlı'da bir zaviye açarak burada şeyhlik yapmış ve burada vefat etmiştir. Mevlevi olan şairler bilindiği üzere düşüncelerini tarikat geleneği çerçevesinde şiir yoluyla ifade etmişlerdir. Bu gelenek birçok tarikatta görülmekle birlikte Mevlana'nın tüm dünyaca kabul görmüş şair kişiliğinin etkisiyle Mevleviliğin en ayırt edici özelliği olmuştur. Mevlevi şairler Mevlevilik felsefesini şiir yoluyla ifade etmişlerdir. Esif Dede divan sahibi Mevlevi şeyhler arasındadır. Bu çalışmada öncelikle Mevlana ve Mevlevilik konusu ele alınmış ardından 'Esif Divanı'nda Mevlevilik unsurları araştırılmış ve Divan'da Mevlevilik unsurları tespit edilmiştir. Divan gazel, murabba ve müseddes nazım şekilleriyle yazılmış yüz seksen yedi manzumeden oluşmaktadır. Bu çalışmada sözü edilen Divan şekil ve muhteva açısından incelendikten sonra Mevlevilik unsurları incelenmiştir. Divan içerisinde kırk sekiz adet Mevlevi felsefesini yansıtan terim tespit edilmiştir.
Azerbaycan halk hikayecileri ve repertuarları

Azerbaycan Halk Hikayecileri ve Repertuarları başlığı taşıyan bu çalışmada konuyu, giriş ve üç başlık altında incelemeği uygun bulduk. Giriş bölümünde, hikaye kelimesinin anlamı, Türk edebiyatında hikayelerin yayılma süreci, divan edebiyatı, sözlü gelenekte halk hikayelerinin oluşma yollarını inceledik. Azerbaycan sahasında Türkiye sahasına nazaran aşık tarzı şiir geleneğinde hikaye kelimesinin 'dastan' kelimesi ile tanımlanmasının nedenlerini araştırdık. Birinci bölümde, Azerbaycan'da halk hikayelerinin tesbitini, Avrupa, Rusya, Türkiye ve Azerbaycan sahasında halk hikayeleri ile direk ilişkisi olan çalışmaları, halk hikayelerinin tasnifi konusunda yapılan incelemeleri zikretmeği uygun bulduk. İkinci bölümde, Azerbaycan sahasında halk hikayeciliği geleneğinin gelişme evrelerini, günümüze kadar tasnif edilen halk hikayelerinin, özellikle devrimden sonra parti kararlan ile yaratılan hikayelerin yaranma yollarım araştırmaya çalıştık. Üçüncü bölümde, Azerbaycan halk hikayecilerinin ozan geleneğinden aşıklığa geçiş sürecini, hikayeci-aşıklara özgü hikaye anlatma tekniğini halk hikayeciliğinde müzik ve dansı, usta-çırak ilişkisini, Azerbaycan sahasında meydana gelen aşık muhitlerini ve bu muhitlerin önde gelen hikayeci-aşıkların hayatlarını ve repertuarlarını vermeye çalıştık. m Kaynakça bölümünde müracaat ettiğimiz ve konuyla direk ilgisi olan kaynaklan vermeği uygun gördük. Ekler kısmında Azerbaycan sahasında halk hikayeciliği ve aşık sanatıyla ilgili çalışma yapmış önde gelen halkbilimcilerinin hayatlarım ve yayınlanmış eserlerine değindik.