The contribution of strategic spatial planning to the establishment of democratic governance structures

Bu çalışma; stratejik mekansal planlama yaklaşımlarının demokratik yönetişim mekanizmalarına katkısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda; süreçsel ve organizasyonel özelliklerini göz önünde bulundurarak stratejik mekansal planlamayı ve katılımcı demokrasiye vurgu yaparak yönetişim konusunu ele almaktadır. Stratejik planlama süreçlerindeki, demokratik yönetişim mekanizmalarının oluşmasına imkan veren koşulları irdelemektedir. Bunları yaparken; çalışma hem teorik çerçeveyi hem de bir örnek planlama çalışmasını incelemektedir. Teorik çerçevede çağdaş ve geleneksel planlama yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ele alınmakta, çağdaş planlama yaklaşımlarının ortaya çıkmasını tetikleyen şartlar; demokrasi, katılım ve diyalog gibi kavramlara vurgu yapılarak anlatılmaktadır. Farklı katılım örüntülerine ilişkin demokrasi modelleri; stratejik planlama ve yönetişim konuları kapsamında tartışılmaktadır. Aynı zamanda; farklı yönetişim modelleri ele alınmaktadır. Bütün bu tartışılan konular ışığında; çalışma, stratejik planlamanın katılım, diyalog ve eylem gibi bileşenlerine teorik bir çerçeve sunmaktadır. Örnek planlama çalışmasında ise; Ankara Stratejik Planlama Deneyimi çalışmaya dahil olan bir araştırmacının bakış açısından yararlanılarak sunulmaktadır. Bu örnek çalışmada; planlama sürecindeki her evre, demokratik yönetişim mekanizmalarının oluşumunu destekleyen koşullar ve oluşan katılımcı organizasyonel yapılar kapsamında incelenmektedir. Sonuç olarak; örnek çalışma planlama sürecindeki her evreyi katılım, diyalog, eylem gibi kavramları göz önünde bulundurarak örgütsel yapı, diyalog süreçleri ve eylem planları kapsamında değerlendirmektedir. Bu çalışmada ayrıca, örnek çalışmada kullanılan bir araştırma yaklaşımı olarak kullanıldığından; demokratik yönetişim mekanizmalarının oluşumuna bulunduğu katkısıyla eylem araştırması yaklaşımı ele alınmaktadır. Çalışma, stratejik mekansal planlamayı katılımcı demokrasiye ve mekanda yönetişim mekanizmalarının oluşumuna katkıda bulunan etkileşimli bir planlama yaklaşımı olarak değerlendirmektedir. Ankara Stratejik Planlama Deneyimi araştırması bu yaklaşımın katılımcı örgütsel yapılar ve diyalog süreçlerinin oluşmasını desteklediğini ve kurumlar arası ilişkilerin ortaya çıkmasına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Aynı zamanda stratejik planlama yaklaşımının izlenmiş olması çeşitli yönetim organları ve sektörel düzeyler arasında diyalog ve işbirliğinin oluşmasını sağlamıştır. Buna ek olarak; ildeki paydaşların sosyal ve politik kapasite inşa süreçlerini güçlendirmiştir. Stratejik planlamanın yol verdiği katılım pratiği; mekandaki örgütsel yapı için birleştirici bir etkiye sahip olmuştur. Sonuç olarak; süreçte elde edilen geniş katılım ve diyalog pratiğiyle, Ankara Stratejik Planlama süreci; sektörler arası ve kurumlar arası ilişkilerinin diyalog ve işbirliği içinde gelişmesi için birleştirici bir araç olmuştur. Böyece, teorik araştırmanın ve örnek çalışmanın sonucunda stratejik mekansal planlama yaklaşımının büyük oranda demokratik yönetişim yapılarının oluşmasını desteklediği çıkarılabilir. Ancak; bazı yerel etmenler stratejik planlama pratiklerinde etkin bir örgütsel yapı oluşumunu etkilemektedir. Katılım kültürü yoksunluğu, aftik yurttaş bilincinin eksikliği, yerelliğin bürokratik ve mevcut politik yapısı stratejik planlama sürecini bu anlamda etkileyen bazı yerel koşullardandır. Bu yüzden, bu tezde stratejik planlamanın katılım, diyalog ve eylem gibi demokratik yönetişim yapılarının oluşumunda önem taşıyan koşulları barındırdığı ve bununla birlikte; yerel koşulların sürecin yürütülmesinde ve demokratik örgütsel yapıların oluşması açısından beklenen sonuçlarda önemli bir etkisi vardır.