turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ovalık Kilikya Bölgesi Kiliseleri

Kilikya Bölgesi Jeolojik yapısına bağlı olarak Dağlık Kilikia ve Ovalık Kilikia olarak ikiye ayrılır. Ovalık Kilikia Soloi-Pompeipolis'den başlayıp doğuda Aleksandreia Kat Isson kadar olan verimli bölgeyi içerir. Tezin çalışma alanını oluşturan Ovalık Kilikya bölgesi Tarsus sınırlarından başlayıp, İskenderun'a kadar uzanmaktadır. Hazırlamış olduğumuz Yüksek lisans tez çalışmamızda, Kilikya bölgesi sınırları içinde yer alan 'Ovalık Kilikya Bölgesi Kiliseleri ' isimlidir. Bu çalışmada Ovalık Kilikya sınırları içinde yer alan kiliselerden günümüze ulaşabilmiş on dokuz adet kilise incelenmiştir. Bu mimari örnekler tespit edilerek toplu bir şekilde ele alınmıştır. Duvar yapılarından oluşan eserlerde, tek nefli, bazilikal, serbest haç plan uygulanmıştır. Örneklerin bazılarında kabartma ve kazıma ve mozaik, fresko, tekniğinde yapılmış zengin süsleme programları görülmektedir. Yapılan süslemelerde başta haç motifi çeşitleri, hayvan figürleri, bitkisel ve geometrik süslemeler kullanılmıştır. Bu çalışma kapsamında ele alınan on dokuz örnek bölgenin zengin Hıristiyan mimarisini gözler önüne sermekle beraber, genel Bizans mimarisi içinde bölgenin önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir.
12-15. yüzyıllarda Mardin: Kültürel ortam, eğitim yapıları ve Kasımiye Medresesi

Mardin Kasımiye Medresesi, Mardin'in güneybatısında Bab-ı Zeytun olarak bilinen bölgenin dışında oldukça eğimli bir arazi üzerinde yer alır. Yapı, Osmanlı Vakıf kayıtlarında Kasım Paşa Medresesi olarak geçmektedir. Kasım Paşa medresesi, 'zaviye ve mescid' veya 'medrese ve zaviye' olarak Osmanlı dönemi vakıf kayıtlarına geçmişştir. Tarihsel süreç içerisinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, bir ucu Akdeniz de başlayıp diğer ucu Basra körfezine uzanan Bereketli Hilal'in tam tepe noktasını oluşturan Mardin, Güneydoğu Anadolu bölgesinin ve orta çağ'ın en önemli kentlerinden biridir. Hareketli kültür ortamının ürünü olan kent, tarih boyunca önemini korumuş ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış nadir kentlerden biridir. Mardin şehir dokusu ve fiziki yapısının bölgede hüküm süren Artuklular devrinde gelişip şekillendiği ve mimari bir gelenek olarak devam ettiği görülmektedir. Artuklular'dan sonra kentte ve bölgede hakim olan Akkoyunlu ve Osmanlı Devletleri, Artukluların kent mimarisinin şekillenmesinde önemsediği geleneği sürdürmüşlerdir. Tez çalışmamızda; Kasımiye Medresesi'nin plan, mimari, malzeme/teknik ve süsleme özellikleri açısından irdeleyerek, Mardin ve komşu kültür çevresi ile olan etkileşiminin mimariye yansıması değerlendirilmeye çalışılmıştır. Günümüzde oldukça sağlam ulaşan yapımızın Artuklu Devri'nde inşa edilen medrese mimarisi ile benzer özellikler sergilemesi nedeniyle Artuklu Devri son dönemlerinde inşa edildiği ve Akkoyunlular tarafından tamamlandığı düşünülmektedir.
Tanzimat Dönemi uygulamalarının Ankara kent dokusuna etkisi (1839-1924)

19. yüzyıl, dünya ekonomik ve siyasi tarihi içinde, özellikle Avrupa merkezli bir dünya ekonomik sisteminin oluşması bakımından önem taşıyan ve bu sistem içinde kendi çıkış yolunu yine Batı'yı model olarak seçmekte bulan Osmanlı İmparatorluğu'nun, çok yönlü reform kararlarının ve bunun getirdiği değişimin/dönüşümün yüzyılıdır. Osmanlı modernleşme çabalarının çıkış noktasını oluşturan ve 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ise 18. yüzyıldan beri devam eden ıslahatı resmi devlet politikası haline getirmiş ve Osmanlı devlet yapısını ve toplumsal dokuyu yeniden şekillendiren bir dönemi başlatmıştır. Tanzimat ile değişen hukuki uygulamalar, yeni toprak düzeni, yeni millet sistemi ve yeni yönetimsel düzen ile kurumsal yapıda bir değişim/dönüşüm yaşanmış olup, bu yenilikler, mülkiyet düzeni, kent yönetimi ve imar pratiğinde ve dolayısıyla kentler ve mimaride de mekansal karşılıklar yaratmıştır. Tanzimat Döneminde, ülke yönetiminde yapılan yeniliklerin uygulandığı öncelikli kentlerden biri de Ankara'dır. 20. yüzyıl ilk çeyreğinde yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olmasıyla farklı bir dönemece giren ve model kent olarak yeniden şekillendirilen Ankara'nın bu dönem tarihi gerek başkent olma süreci gerekse de günümüz Ankara'sına ilişkin ipuçları vermesi bakımından önem taşımaktadır. Bu kapsamda, bu çalışmanın amacı, Osmanlı modernleşmesi projeleri doğrultusunda Tanzimat Fermanı ile birlikte başlayan ve idari alandan eğitim alanına kadar pek çok alanda değişim/dönüşümün yaşandığı bu sürece ilişkin, üst ölçekteki değişimler ve yerel bağlamın birlikte ürettiği mekansal yapılarıyla, Ankara kent dokusunda yarattığı fiziki mekan karşılığını 1839 ve 1924 haritalarını da kullanarak bulmaya çalışmak, incelenen bu değişim ve yeniliklere neden olan süreçleri belirlemek ve Tanzimat yenilikleri ile ilgilerini kurarak ortaya koymaktır. Sosyal, ekonomik, yönetimsel ve politik değişimin en son fiziki mekana yansımasından hareketle, çalışma kapsamında gerek döneme ilişkin Osmanlı İmparatorluğu tarihi arka planı, gerekse de Ankara kenti tarihi ele alınmış ve haritalar üzerinden de irdelenerek Tanzimat Dönemi uygulamalarının Ankara kent dokusuna etkisi yazılı ve görsel belgelere dayanılarak değerlendirilmiştir.
16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa'da Osmanlı ve Safevi halıları: Etkileşim ve rekabet

16. ve 17. Yüzyıllarda Avrupa'da Osmanlı ve Safevi Halıları: Etkileşim ve Rekabet başlıklı çalışmanın ana konusunu Osmanlı dönemi Anadolu halıları ile Safevi dönemi İran halılarının Avrupa'daki rekabet ve etkileşiminin erişilebilen arşiv kayıtlarındaki ayrıntılar ile içinde halı tasviri tespit edilen resim sanatı örneklerinin değerlendirilmesi ve ulaşılan sonuçların ilgili kültürlerin tarihsel süreçleriyle karşılaştırılarak yorumlanması oluşturmaktadır. Ayrıca yine çalışma kapsamında söz konusu etkileşimin Portekiz, İspanya, Hollanda gibi farklı Avrupa kültürlerinin kendi halı ve düz dokuma geleneklerini oluşturma ve/veya geliştirmeleri noktasındaki etkileri incelenmektedir. Erken dönemlerden itibaren Avrupa'nın doğu halılarına büyük bir ilgisi olduğu bilinmektedir. Anadolu-Türk kültürüne ait halılar özelinde 13. yüzyıldan itibaren kesintisiz olarak takip edebildiğimiz bu süreçte, coğrafi keşifler ve yoğunlaşan ticari faaliyetler neticesinde zengin bir sınıf oluşturmaya başlayan Avrupa'da bu halılara olan talebinin daha da arttığı görülmektedir. Osmanlı halıları özellikle 15. yüzyıl ile birlikte Avrupa genelinde soyluların ve tüccarların zenginlik göstergesi olarak masa örtüsü veya perde olarak kullanılmaya, koltuk ve sandalye gibi mobilyaların yüz kaplaması olmaya; heyetler arasında diplomatik hediyeler olarak değerlendirilmeye, soğuk kilise oturaklarının üzerine ve cenaze törenlerinde tabutların altına serilmeye varan farklı alanlarda karşımıza çıkmaktadır. İran halılarının Avrupa çapında tanınır hale gelmesi ise ancak 16. yüzyılda tarih sahnesine çıkan Safevi Devleti ile birlikte izlenebilmektedir. Şah I. Tahmasb döneminde yoğunluk kazanan Safevi-İran halı dokumacılığı, özellikle Şah I. Abbas zamanında gerçekleştirilen atılımlar sayesinde Avrupa'da hızla yaygınlaşarak piyasaya hakim durumdaki Osmanlı halılarına ciddi bir rakip haline gelir.
Son dönem osmanlı resim sanatında entelektüel kadın imgesinin yaratımı

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi, kadınlar tarafından ataerkinin iktidarına karşı verilmiş mücadeleler bütünü olan Osmanlı Kadın Hareketi'nin gerçekleştirildiği yıllardır. Bu hareketle ortaya çıkan kadınlar, ataerkinin iktidarından gelen her türlü haksızlık ve eşitsizliğe karşı ezilen Osmanlı kadınlarının yanında eyleme geçerek entelektüel birer karakter ortaya koymuşlardır. Söz konusu karaktere yalnızca tarihte değil tuvallerde de rastlanır. Ancak bu zamana kadar Osmanlı Kadın Tarihi ile Osmanlı Resim Sanatı arasında bir bağlantı kurulamamış ve gerek Osmanlı kadınlarının gerekse Osmanlı kadın imgesi temsillerinin sergilemiş olduğu entelektüel karakterin ayırdına varılamamıştır. 'Son Dönem Osmanlı Resim Sanatında Entelektüel Kadın İmgesinin Yaratımı' isimli bu yüksek lisans tezinde ise Osmanlı Kadın Tarihi ile Osmanlı Resim Sanatı arasında bir bağlantı kurmak ve hem Osmanlı kadınlarının hem de Osmanlı kadın imgesi temsillerinin entelektüel kimliğini açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Söz konusu kimlik, aynı zamanda tarih ve tuvaller arasındaki bağlantının en önemli yeri olması nedeniyle araştırmanın odak noktasıdır. Bu doğrultuda entelektüel Osmanlı kadınlarının ve entelektüel Osmanlı kadın imgesi temsillerinin yaratım süreçleri incelenmiş ve söz konusu incelemede bir yandan Osmanlı kadınları ile Osmanlı kadın imgesi temsillerinin aralarındaki bağlantı sorgulanırken bir yandan da hem Osmanlı kadınlarının hem de Osmanlı kadın imgesi temsillerinin entelektüel kimlikleri tartışılmıştır.
SANART Estetik ve Görsel Kültür Derneği

1991 yılında SANART 1992 Derneği olarak kurulan, 1995 yılında dernek adı SANART Görsel Sanatları Destekleme Derneği'ne dönüştürülen ve 2001 yılından itibaren SANART Estetik ve Görsel Kültür Derneği adıyla çalışmalarını sürdüren SANART, kurulduğu ilk yıllarda bulundukları coğrafyayı kültür ve sanat yoluyla güzelleştirerek yaşanası bir çevreye yaratmayı amaçlamıştır. Hedeflenen amaçlar doğrultusunda yıllar içinde kamusal sanat projeleri, uluslararası sempozyumlar ve bu sempozyumlara bağlı olarak gerçekleştirilen sergiler düzenlemiştir. 2001 yılında Uluslararası Estetik Derneği'ne üyelik sonucunda düzenlenen etkinlikler dizisine uluslararası ve ulusal estetik kongreleri de eklenmiştir. Ankara merkezli bir dernek olarak SANART kuramsal alandan beslenen sempozyum ve kongreler ile pratik alanı temsil eden sergi ve diğer sanat etkinlikleriyle, alanında uzman araştırmacıları, sanatçılar ve sanat eserlerini yıllar boyunca Ankara'yla buluşturmuştur. Tez çalışması kapsamında SANART'ın 1991- 2021 yılları arasındaki otuz yıllık süreci ve bu süreçte yaşadığı dönüşümlere odaklanılmıştır. Bu süre zarfında SANART'ın gerçekleştirdiği projeler, sanatsal ve akademik etkinlikler araştırılarak bütünlüklü bir şekilde sunulmuştur. Son olarak derneğin düzenlediği etkinliklerin Ankara sanat ortamına etkileri araştırılmıştır.
1980'lerde Türkiye'de görsel sanatlar ve sinema bağlamında kadın

1970'ler ile dünyada başlayan kadın hareketleri ve feminist söylem ilerleyen süreçte Türkiye'de de sesini duyurmaya başlar. Dünyada ekonomiden, toplumsal rollere her alanda ivmesini arttıran feminist söylem, Türkiye'de daha çok siyasi bir fraksyonun içinde seslerini duyurmaya başlar. Bu tezde de siyasi anlamda çalkantılı bir dönemden geçen 1970'ler ve 1980'ler Türkiye'sine 'sanatçı kadın' perspektifinden açıklamalar yapılıyor. 1980'lerde sinemada 'kadın karakter' aktarımında nelerin değiştiği irdeleniyor. Neden bazı sanatçıların, oyuncuların, yönetmenlerin adını daha çok duyduğumuz hakkında sorular soruyor.
Üsküdar hamamları

Üsküdar tarihi boyunca Avrupa ile Asya kıtaları arasında bir geçiş noktası olmuştur. Asıl önemli gelişmesini Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'un fethi sonrasında yakalamıştır. Burada bir mescit yaptırmış ve yerleşimi teşvik etmiştir. Sadrazam Rum Mehmed Paşa buraya bir külliye ve yaklaşık elli dükkan yaparak gelişmesine ön ayak olmuştur. Bununla birlikte 16. yy. da Mimar Sinan eseri olan iki büyük külliye inşa edilmiştir. Osmanlı dönemi öncesi Üsküdar'da hamam varlığına dair bir ize rastlanmamıştır. Osmanlı Dönemi'nde inşa edilenlerden 16 tanesi bugüne ulaşamamışken bugün çalışan, atıl durumda ve harap halde olan, restorasyon gören veya kalıntı düzeyinde tespit edebildiğimiz 17 hamam bulunmaktadır. Bugüne ulaşanların 6 tanesi bir külliyeye bağlı iken kalan 11 tanesinin içinde bağımsız olanların yanında Kuleli Askeri Lisesi içindeki hamam ile Beylerbeyi Sarayı'nda bulunan hamam gibi bir yapının veya yapı grubunun içinde olan örnekler de karşımıza çıkar. Rum Mehmed Paşa Hamamı erken dönemde yaptırılan çifte hamam tipindedir. Klasik dönemde; İskele Hamamı, Atik Valide Hamamı ile Yeşil Direkli Hamam günümüze ulaşır. Bunlar da çifte hamam tipindedir. 17. yy. dan kalan Ağa Hamamı ve Çinili Hamam çifte hamam tipinde iken bu dönemin bir diğer eseri olan Bulgurlu Hamamı tek hamam tipindedir. 18. yy. ve sonrasında inşa edilen hamamlar tek hamam tipinde ve ağırlıklı olarak çevre mahallerde yer almaktadır. Tipolojik açıdan en yaygın grubu, sıcaklığı tek mekanlı ve halvetsiz olan grup oluştururken, aksiyal dört eyvanlı ve köşe hücreli tip diğer yaygın gruptur.
Galerilerden müzelere mekanlar ve alanlar: İstanbul Dolapdere semtinde sanatsal soylulaştırma

Bu tez çalışması, Türkiye'de 1980'ler ile başlayan, kamusal alan, kentsel dönüşüm ve kamusal mekan kavram tartışmalarına odaklanarak; Dolapdere semtindeki sanat etkinlikleri, galericilik ve müzecilik faaliyetlerine bağlı olarak gelişen soylulaştırma pratiklerine Dolapdere semti üzerinden bakarak incelemektedir. Türkiye'de özellikle 2001 sonrası farklılaşan sermaye politikalarını ve buna bağlı olarak gelişen sanatsal etkinlikler ve sanat mekanlarının yeni semti olan Dolapdere'de açılan galeri ve müzelerin pratikleri ile okumayı amaçlıyor. Bununla birlikte Dolapdere semtinde yaşayan mahallelinin gündelik deneyimleri, sanat mekanlarının içinde şekillenen birlikteliklerini de tartışmayı hedefliyor. Bu tez çalışmasının temel savı, Dolapdere'de 2019 sonrası açılan sanat mekanları, Dolapdere semtinde yaşayan mahalleli, esnaf, yerli ve yabancı ziyaretçiler üzerinden teorik ve saha çalışmaları verilerine dayanarak sanat mekanlarının soylulaştırma deneyimde nasıl bir yer barındırdığına odaklanmıştır. Dolayısıyla bu çalışma kamusal mekan ve sanat mekanlarının artı ve eksi imkanlarını düşünerek tartışırken, Dolapdere'de yaşayan kesimlerin bu mekanlar ile kurduğu ilişki; soylulaştırmayı tanımlama pratiklerine odaklanmıştır. Tezde, kamusallık, sanat ve mekan ilişkisi tartışılmıştır.
Arykanda Antik Kenti'ndeki geç antik dönem hamamları

Bu tez çalışmanın konusu Antalya'nın Finike ilçesine bağlı Arif Köyü'nde bulunan Arykanda Antik Kenti'ndeki Geç Antik Dönem hamam yapılarıdır. Tez kapsamında Geç Antik Dönem'e tarihlendirilen beş hamam yapısı ele alınmış, detaylı mimari tanımları yapılmış, evreleri tespit edilmiş, arkeolojik veriler kullanılarak tarihlendirmeleri yapılmıştır. Geç Antik Dönem Mahallesi'nde yer alan MS 4. yüzyıl başı- 4. yüzyıl ortasında inşa edilmiş beş hamamdan ikisinin doğrudan villa ile ilişkili yarı özel hamam statüsünde olduğu anlaşılmıştır. VI. Hamam, Pierios Evi'ne, Yazıtlı Ev Hamamı ise Atriumlu Ev'e aittir. Ayrıca, Atriumlu Ev'in insulasındaki V. Hamam'ın köle veya işçilerin kullanımına tahsis edildiği anlaşılmaktadır. Naltepesi Hamamı ise birinci evresinde kamuya açık bir hamamken, ikinci evresinde bir villa hamamına dönüştürülmüştür. Bu nedenle, hamam yapıları genel konut ve yerleşim mimarisi içinde ele alınmıştır. Bu dört hamamın dışında konutlardan bağımsız bir yapı olarak inşa edilmiş olan VII. Hamam ise kilise ya da ordunun kullanımına tahsis edilmiş olduğu önerilmiştir. Bu çalışmada Likya bölgesi ve yakın çevresi ile Başkent ve Anadolu'daki Geç Antik dönem hamamları da tartışmaya dahil edilmiştir. Bu bağlamda Geç Antik Dönem hamam mimarisi, hamamların sosyal ve kültürel rolü ile binalarda tespit edilen biçimsel ve işlevsel değişimler karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır.
Konya'da Karamanoğulları dönemi mimari eserleri

Karamanoğulları ve onlara bağlı olan çok sayıda oymak, Henüz Anadolu Selçuklu Devleti hakimiyetini sürdürürken Anadolu'ya yerleşmiş ve takriben iki buçuk yüzyıl boyunca bu topraklarda varlıklarını sürdürmüşlerdir. Pek çok yönden önemli bir merkez olmasının yanında Selçuklu Başkenti sıfatıyla Konya, her dönem ilgi odağı olma özelliğini korumuştur. Özellikle Moğol yıkımının ardından hakimiyet mirasına sahip çıkmanın en büyük nişanı Konya'yı elde etmek olmuştur. Karamanoğulları da Selçuklu Devleti'nin çöküşünden itibaren kente sahip çıkmak için büyük çaba göstermiş ve Osmanlı Beyliği tarafından yok edilene kadar buna muvaffak olmuştur. Merkezleri diğer Karaman topraklarında olsa da Konya her zaman önemini ve özelliğini korumuştur. Bu dönemde kent bir yandan her zamanki politik, dini ve ticari canlılığını sürdürürken bir yandan da yıkımlara ve yenilenmelere sürekli tanık olmuştur. Konya'nın Karamanoğulları'nın hakimiyetinde geçirdiği XIV. ve XV. yüzyılları bugüne kadar araştırma konusu olmamıştır. Bu çalışmamızla Karamanoğulları'nın Konya'da bıraktığı eserleri incelerken, adı geçen yüzyıllarda Konya'nın kent dokusu ve gelişiminin de bir resmi çizilmeye çalışılacaktır.
Sürgündeki İznik İmparatoru III. Ioannes Dukas Vatatzes

Bizans İmparatorluğu'nun merkezi ve sosyo-ekonomik yapısı Dördüncü Haçlı Seferi sonucunda Latinlerin Konstantinopolis'i işgal etmesiyle dağılmıştır. Laskarisler tarafından 1204- 1261 yılları arasında İznik merkez olmak üzere kurulan İznik Devleti, Bizans İmparatorluğu'nun geleneksel idari, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısını sürdürerek dağılan merkezi yapıyı tekrar kurmuştur. Bizans kaynaklarında ve modern literatürde Bizans İmparatorluğu'nun sürgün dönemi olarak adlandırılan İznik Devleti'nin en etkili imparatorlarından biri III. Ioannes Dukas Vatatzes'tir. Tez çalışması Vatatzes'in başarılı imparatorluk portresini sosyo-ekonomik, idari ve kültürel yapı içerisinde neden sonuç ilişkisi kurarak değerlendirmeye çalışmıştır. Bu bağlamda sosyo-ekonomik yapı temelinde oluşan Vatatzes dönemi imar faaliyetleri, sürgün döneminde İznik Devleti'nin Batı Anadolu'daki etkinliğini belirtmek üzere örnek olarak ele alınmıştır.
Ortaçağ duvar resimlerinde Aziz İoulitta ve Kerykos örneklemi eşliğinde şifa teması

Martir azizler İoulitta ile Kerykos odağında görsel ve yazılı veriler eşliğinde bir aziz kültünün incelendiği örneklem sunan tez çalışmasında, Orta Çağ'da Bizans ve çevresindeki kiliselerdeki şifa teması irdelenmiştir. Azizlerin kültleri Geç Antik Çağ'dan başlamak üzere Orta Çağ'da hem Doğu hem de Batı'da yaygındır. Azizlerin birçok farklı dile çevrilmiş ve farklı versiyonlarda şehit edilme öyküleri bulunmaktadır. Azizlerin orijinal kabul edilen öyküleri abartılı özellikler taşıdığından 5. yüzyılın sonlarına doğru Batı'da Papa tarafından yasaklanmıştır. Yasağa rağmen azizlerin Orta Çağ boyunca Batı dünyasında oldukça saygı gören azizler arasında yer aldığı görülmektedir. Çalışmamızın çıkış noktasını ve odağını azizlerin Bizans döneminde Kapadokya'da resmedildikleri duvar resim örnekleri oluşturmakla beraber; 8. yüzyıldan başlayarak 16. yüzyıla kadar Orta Çağ'da İtalya, Yunanistan ve Balkanlar, Kıbrıs, Gürcistan, Kıpti Mısır ve Etiyopya'da resmedildikleri kiliseler de araştırmamıza dahil edilmiştir. Azizler resim programlarındaki konum ve diğer tasvirlerle ilişkileri açısından incelenerek azizlerin şifacı özellikleri saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, azizlerin kültlerinin anlaşılmasına ışık tutan bilgilerle karşılaştığımız Latin Batı dünyası 'azizlerin batıya göçen kültü' kapsamında çalışmamızda ayrı bir bölümde ele alınmıştır. Azizlerin genel şifacı ve koruyucu özelliklerini yansıtan göstergelerin yanı sıra, Geç Orta Çağ İngilteresinde olduğu gibi Bizans dünyasında da doğum ve çocukların koruyucu azizleri olarak saygı görmüş olabileceklerine işaret eden bulgular örneklerle sunulmuştur.
Yapısal ve maddesiz öğelerin Mimar Sinan'ın cami tasarım diline etkileri

Bu tez çalışmasının amacı Osmanlı İmparatorluğu'nda 16. yüzyılda inşa edilmiş camilerin tasarımında, yapısall ve maddesiz elemanlarının etkilerinin araştırılması yoluyla, dönem içerisinde ayrıştırılarak takip edilebilen bir tasarım dili olup olmadığını ortaya koymaktır. Dönemle ilgili bilimsel araştırmalarda, yapı içi gün ışığı, yapı akustiği ve mekan tasarımı kavramları sıklıkla ele alınmasına rağmen, bu elemanları sayısal yöntemlerle analiz eden araştırma sayısı çok azdır. Çalışma kapsamında 16. ve 17. yüzyılda inşa edilmiş yapılar arasından, genele yayılabilecek özellikler gösteren, çoğunluğu başkent İstanbul'da bulunan bazı yapıların, müdahalesiz yöntemler yardımıyla üretilmiş verileri üzerinden, üç boyutlu modeller üretilerek, söz konusu elemanlara yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda bu çalışmada yapısall ve maddesiz tasarım elemanları olarak tanımlanan gün ışığı, yapı akustiği ve mekan algısı kavramlarının, dönem camilerinin tasarımlarına doğrudan etki ettiği ortaya konulmuştur. Bunun dışında Mimar Sinan'a atfedilen ilk hanedan yapısı olan Haseki Hürrem Sultan Camisi'nden Edirne Selimiye Camisi'ne kadar geçen süreç içerisinde inşa edilen camilerde, mimar tarafından sürdürülmüş bir tasarımsal araştırma süreci olduğu kanısına ulaşılmıştır.
Niğde, Nevşehir ve Eskişehir müzeleri'nde bulunan lüle örnekleri

Tez kapsamında Niğde Müzesi, Nevşehir Müzesi ve Eskişehir Eti Arkeoloji Müzesi'nde bulunan toplamda 66 adet lüle üzerinde çalışılmıştır. İncelenen lüleler çanak ve kaide biçimlerine göre sınıflandırılmış olup, 9 tip belirlenmiştir. Çanak biçimlerine göre yuvarlak çanaklı, basık yuvarlak çanaklı, silindir çanaklı, torba biçimli çanaklı, dikdörtgen çanaklı, karinalı çanaklı ve lale çanaklı olmak üzere 7 tip tespit edilmiştir. Kaide biçimlerine göre ise disk kaideli ve çiçek biçimli kaideli lüle tipleri olmak üzere 2 tip belirlenmiştir. Ayrıca 2 adet nargile lülesi de çalışılmıştır. Üzerlerinde çeşitli süslemelerin yer aldığı lülelerin hepsi kilden yapılmış olup, yalnızca bir adet lüle bronzdan yapılmıştır. İncelenen lülelerde mühürlü örneklere de rastlanılmıştır. Lüleler genel olarak 17. ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasına tarihlendirilmiştir.
XVIII. yüzyıl İstanbul yapılarında taçkapılar

Anadolu Türk Mimarisi'nde önemli bir yere sahip olan taçkapılar, özellikle Anadolu Selçuklu devrinde yapıların en fazla vurgulanan öğeleri olmuşlardır. Anadolu Selçuklu devrine göre Erken Dönem Osmanlı mimarisindeki farklı uygulamalar ise taçkapılardaki değişime dikkat çekmektedir. Bu dönemde bilhassa camilerde son cemaat yeri olgusunun yapı bünyelerinde yer almasıyla taç kapıların boyutları küçülmüş, ilk başta göze çarpan unsur olmaktan çıkarak varlıklarını devam ettirmişlerdir. Bu değişim Mimar Sinan'la birlikte anılan Osmanlı Klasik Dönem Mimarisi içinde kendine bir kalıp bularak, çağın mimari özelliklerini yansıtan birer mimari öğe olarak yapılarda yerlerini almış ve Sinan sonrasında da bu mimari form devam etmiştir. 18. yüzyılda ise Osmanlı'nın Avrupa ile olan ilişkileri siyasi olduğu kadar mimariyi de etkileyecektir. Bu etkileşim süresince ortaya konan eserler üzerinden taçkapılardaki farklılaşmalar bu çalışma sonunda ortaya konulacaktır.
Antalya Müzesi etnografya bölümünde sergilenen halılar

Bu çalışmada Antalya Müzesi Etnografya bölümünde sergilenen halılar başlığı altında, farklı yöreler ait 21 adet halı incelenmiştir. Bu halılar daha önce hiçbir araştırma konusunda yer almamıştır. İlk defa ele alınacak olması oldukça önemlidir. Birinci bölümde Antalya Müzesi tarihi hakkında bilgiye yer verilmiştir. İkinci bölümde Türk halı sanatının tarihi gelişimi, Üçüncü katalog bölümünde eserlerin resimleri, özellikleri hakkında bilgi bulunmaktadır. Dördüncü değerlendirme bölümünde, incelenen eserlerin malzeme, teknik, renk, kompozisyon ve desen özellikleri hakkında bilgi, kullanım yerlerine göre halı çeşitleri ve halıların tarihlendirilmesi yer almaktadır. Sonuç bölümünde çalışmanın kısa değerlendirilmesi ve bazı eserlerin yayınlanan kaynaklarla arasındaki farklılıklara yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda yararlanılan yayınlar ile ilgili bilgi bulunmaktadır. Ekler bölümünde ise Antalya Müzesi'nden alınan dokümanlara yer verilmiştir.