20. Yüzyıl İngiliz romanında mizah ve hiciv: Samuel Beckett, Kingsley Amis ile P. G. Wodehouse

Mizahın doğrudan çok yanlışı göstermeyi amaçladığı ve doğrunun bulunması için harekete geçirdiği fikri, Antik Edebiyattan bu yana bu kavramın başlıca işlevleri arasında gösterilmektedir. Bu görüşün bir uzantısı olarak mizahın dünyayı değiştirmediği, fakat sürekli değişmekte olan dünyayı etkilediği fikri ortaya çıkmıştır. Mizah, tezde Samuel Beckett (1906-1989)'in Watt (1953), Kingsley Amis (1922-1995)'in Lucky Jim (1954) ile P. G. Wodehouse (1881-1975)'un Pigs Have Wings (1952) başlıklı eserlerinde ortaya konan mizahın beraberinde getirdiği çeşitli anlamlar çerçevesinde ele alınmıştır. Modern dünyada giderek değişen güç dengeleri ve bu durumun oluşturduğu sosyokültürel yapı içerisinde insan ilişkilerinin anlatıldığı bu romanlarda mizah-toplum ilişkisi gerçeklik-kurgu denkleminde irdelenmiştir. Ayrıca tezde Beckett, Amis ve Wodehouse'un romanlarında mizahın ne şekilde temsil edildiği ve bu mizahi temsillerin altında yatan çeşitli hicvi anlamlar, mizahın toplumsal ve psikanalitik işlevleri bağlamında tartışılmıştır. Samuel Beckett, Kingsley Amis ve P. G. Wodehouse benzer tarihi olaylara tanıklık ettikleri dönemde yazmalarına rağmen eleştirilerini farklı mizahi perspektiflerde sunmaktadırlar. Beckett'in eserlerindeki mizah uyumsuzluk ve olay örgüsüzlüğü üzerine kurulu olup, bu durum karakterlerin iletişimsizliği, diyalogların anlamsızlığı ve tükenen zamanın tükettiği insanların tasviriyle ortaya konur. Watt romanında yazar kara mizah yoluyla ile II. Dünya Savaşı ve sonrasında insanların yaşadığı travmayı betimler. Ayrıca bu romanında yazar insanların yaşadığı psikolojik sorunlara varoluşsal açıdan yaklaştığı için eserinde kullandığı anlatım metoduna felsefi mizah adı verilmiştir. Yazar Watt'ta evrensel olarak insanı yani bireyin kendisini hicveder. Öfkeli Genç Adamlar akımının temsilcilerinden biri olan Kingsley Amis ise Lucky Jim adlı edebi yapıtında daha çok hiciv yöntemini kullanarak bizzat işçi sınıfının orta ve üst sınıf ile mücadelesini irdeler. Her ne kadar işçi sınıfı geleneğinin savunucusu olsa da yazar bu eserinde her sınıftan bireyleri eleştirir ve düştükleri komik durumları hicveder. Örneğin, romanın başkişisi Jim Dixon'ın Profesör Welch ile yaşadıkları olaylarda hem alt sınıfı temsil eden Jim hem de üst sınıftan biri olan Welch aracılığı ile söz konusu sınıflar hicvedilmektedir. P. G. Wodehouse da Pigs Have Wings romanında insanın birey olarak yozlaşmasını eleştirir. Ağırlıklı olarak üst sınıftan kişileri alaycı bir dil ile hicvettiği eserinde yazar eleştirilerini kullandığı karikatürize edilmiş karakterler/ tipler üzerinden sunar. Bahsi geçen üç yazarın eserlerinde mizahı özgün bir şekilde kullanmaları, aynı dönem içinde bulundukları topluma getirdikleri eleştirinin meydana getirdiği etkinin derecesinde de farklılık arz etmektedir. Bu nedenle, seçili eserlerdeki mizahın farklı temsillerinin ve bu temsillerin taşıdığı anlamların incelenmesiyle, bu yazarların hem birbirleriyle hem de mizah kuramcılarıyla nasıl bir eleştirel diyalog içinde oldukları, daha da önemlisi mizaha getirdikleri yeni bakış açıları ortaya konmuştur. Sonuç olarak bu çalışma birçok yazınsal türde kullanılan önemli yöntemlerden biri olan mizahın kendi içerisinde barındırdığı alt yöntemleri araştırmayı, 20. yüzyıl boyunca yaşanan tarihsel olayların toplumu ve dolayısıyla edebiyatta mizahı nasıl etkilediğini saptamayı seçili eserler bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tez kapsamındaki eserleri mizahın kamusal ve kişisel uzamlardaki etkileri doğrultusunda incelemek her bir yazarın aynı dönemde aynı olaylara tanıklık etmelerine rağmen yazdıkları metinlerde mizahı farklı şekillerde kullanarak olaylara nasıl farklı eleştiriler getirdiklerinin ortaya çıkmasına katkı sağlamaktadır.