Edirnede zanaatlar

Edirne coğrafi konumu sebebiyle milattan önceki dönemlerden günümüze kadar hep tarih sahnesinde önemli roller üstlenmiştir. Avrupa Kıtasının en doğusunda yer alan Edirne Osmanlı İmparatorluğunun batıya açılan kapısı konumundadır. Uzun yıllar Osmanlı İmparatorluğunun başkentliğini yapan Edirne dolayısıyla Osmanlı sanatının da başkentliğini yapmıştır. Erken dönem Osmanlı mimarisinin ve Türk İslam sanatının en değerli örnekleri Edirne'de bulunmaktadır. Zanaat insanların ihtiyaçlarını karşılamak için el becerisi ile ortaya koydukları ustalık isteyen eserlerdir. Zanaat eğitimle ve usta çırak ilişkisi öğrenilir zanaat. Zanaatın sanatı andıran estetik unsurları olsa da, sanatta olduğu gibi özel bir kabiliyet, yeni duygular, değişik tat ve zevkler, farklı ufuk derinlikleri ortaya koymayı gerektirmez. Tüm Türkiye'de olduğu gibi Edirne'de de zanaatlar kaybolmuştur. Fakat Edirne Eski Valisi Merhum Fahri Yücel'in destekleriyle sadece Edirne'ye özgü olan Osmanlı mirası üç zanaat yeniden canlandırılmış ve Edirne'nin tanıtımında önemli bir reklam malzemesi haline getirilmiştir. Bu zanaatlar Edirnekari, süpürge ve Mis sabunudur. Edirnekari ya da Edirne işi olarak bilinen bezeme tahta üzerine boyama ile yapılan süsleme işine verilen addır. Osmanlıların 15. yüzyıldan itibaren kullandığı bu teknik ilk kez Edirne'de uygulanmıştır. Edirnekari lake işleri ahşap, karton ve deri gibi malzemeler üzerine boya ve cila ile yapılan motiflerin yer aldığı bir süsleme üslubudur. Süslemede natüralist çiçek, yaprak, meyve motifleri kullanılır. İşlemelerde genellikle lale, sümbül, karanfil, çiçek buketi, meyve gibi bitkisel motifler kullanılır. Edirnekarinin kullanım alanı oldukça geniştir. Edirne evlerinin tavanları, merdiven başları, dolaplar, sandıklar, kitap kapakları vb. dir. Ayrıca Edirne'de bulunan mimari eserler Edirnekari sanatının en güzel örneklerini sergilemektedir. Süpürge, süpürge tohumundan elde edilen otların kurutulup şekil verilmesiyle elde edilen bir ev eşyasıdır. Elektrikli süpürgelerin çıkmasıyla hayatımızdaki yerini ve önemini kaybetmiştir. Fakat aynalı süpürge Edirne'ye özgü bir kültürel değerdir. Kızların çeyizine konan onların hamaratlığını ve temizliğini simgeleyen bir eşyadır. Mis Sabunu Osmanlı döneminde padişahların saraylarında kullandığı, cariyelerin sandıklarına koyduğu, sultanların elçilerle yabancı ülkelere hediye yolladığı süs ve temizlik eşyasıdır. Beyaz sabunun rendelenip, yoğrularak şekil verilmesiyle oluşturulur. Tamamen el ürünüdür. Yapımının hiçbir aşamasında makine kullanılmamaktadır. El ile şekil verilen sabun kurutulmakta ve boyanmaktadır. İplik zanaatları ise Edirne'de yaygın olarak devam etmektedir. Tentenecilik, örgücülük, işlemecilik Halk eğitim merkezinin kurslarıyla da desteklenmelidir. Kilimcilik ve dokumacılık azalsa da kırsal kesimlerde devam etmektedir. Taş işçiliğinin ve çiniciliğin en güzel şaheserleri Edirne'de bulunmaktadır. Edirne Muradiye Camii, Selimiye Camii çinileri devrinin sanat anlayışının en üst seviyedeki örnekleridir. Edirne dehanın taş kesildiği bir şehirdir. Sinan'ın dehası Edirne'de şaha kalkmış ve ustalık eserini yaratmıştır. Bunun tanı sıra çeşme işçiliği, mezar taşı işçiliği zanaatlarının örneklerine de Edirne'de bolca rastlamak mümkündür. Arda, Tunca ve Meriç nehirleri Edirne'ye bereket getirmiş, Edirne'de bu nehirleri eşsiz güzellikteki köprülerle taçlandırmıştır.