turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk Edebiyatı dergisi hakkında bir değerlendirme çalışması (1 - 86. sayılar)

Dergiler bir milletin düşünce, sanat ve sosyal yaşamında önemli bir yere sahiptir; yayımlandıkları dönemin edebi, siyasi, fikri ve sosyal yaşamına ayna tutarlar. Bu yönüyle dergiler, sosyal yaşamın birçok alanıyla ilgili belge niteliğindedir. Dergiler usta sanatçıların eserlerini yayımladıkları, bu şekilde okurlarıyla buluştukları bir zemindir. Aynı zamanda genç sanatçılar için de sanatsal çalışmalarının değerlendirilebileceği bir ortamdır. Böylece genç sanatçılar kendilerini geliştirme imkanı bulacaktır. 'Türk Edebiyatı' dergisi Ocak 1972'de yayımlanmaya başlamıştır. Çalışmamız Aralık 1980 -86. sayıya kadar olan süreci içermektedir. Kırk yılı aşkın bir yayın hayatına sahip olan 'Türk Edebiyatı' dergisi; Türk edebiyatında uzun soluklu olması, genç sanatçılara sayfalarını açması ve onların yetişmesini ve tanınmasını sağlaması, yayımlanan edebi eserler, edebi eserlere dönük eleştiri ve değerlendirmeleri ile kendine has bir duruşa sahiptir. 'Türk Edebiyatı' dergisi, yayın hayatına hala devam etmektedir. Öbür taraftan 'Türk Edebiyatı' dergisi, dünyanın ve Türk toplumunun bunalımlı dönemlerinden tutun yaşanan küreselleşme, bilgi toplumu olma gibi pek çok önemli gelişmeye de tanıklık etmiş ve etmektedir. Yaşamın çok hızlı değiştiği zamanlarda 'değişmeyeni yakalama' idealinde olan, edebiyatı tema ve ad edinen 'Türk Edebiyatı' dergisinin, Türk toplumunun, incelediğimiz (1972-1980) döneminde nelere tanıklık ettiğini, bunlar karşısında hangi sanatçı ve yazarlarla nasıl bir duruş sergilediğini görmek de önemlidir. 'Türk Edebiyatı' dergisinin Türk düşünce ve edebiyatına katkısını, bu katkıyı nasıl gerçekleştirdiğini ortaya koymak bu tezin en önemli amacıdır. Bu çalışmada milli edebiyat, milliyetçilik, milli ve maneviyatçı yaklaşımın hakim olduğu; Anadolu insanının milli ve manevi duygularını ifade eden metinlerin ön planda tutulduğu 'Türk Edebiyatı' dergisinin edebiyat anlayışı ve hedefleri araştırılmıştır.
Mukaddimetü'l-Edeb'in Moğolca - Çağatayca kısmının dil incelemesi

Mu addimetü'l-Edeb, Harezm Türkçesi eserleri arasında dil ile ilgili yazılan tek eserdir. Bu eser ünlü tefsir ve lügat bilgini Abu'l- asım Ma mud ez-Zemahşeri tarafından 1127- 1144 yılları arasından yazılıp Harezmşah Atsız'a sunulmuştur. Arapça pratik bir sözlük mahiyetinde olan Mu addimetü'l-Edeb, Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lugati't-Türk'ünden sonra gelen önemli bir sözlüktür. Bugün Harezm Türkçesi, Farsça, Çağatayca, Moğolca, Osmanlıca ile satır altı tercümeleri yapılmış birçok nüshası bulunmaktadır. Mu addimetü'l-Edeb'in önemli nüshalarından biri de bugün Taşkent'te Alisher Navoiy Nomidagi Davlat Adabiyat Muzeyi'nde kayıtlı olan dört dilli nüshadır. Bizim çalışmamız bu nüshaya dayanmaktadır. Çalışmamız Giriş, Metin, Kısa Notlar ve Dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Metin kısmında 001 b'den 100b sayfasına kadar Farsça, Çağatayca, Moğolca kısımlarının yazı çevrimi ve Türkçe çevirisi tablo halinde gösterilmektedir. Kısa Notlar kısmında 100 b'ye kadar geçen Çağatayca ve Moğolca kelimeler hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Dizin kısmında ise abace sırasına göre Moğolca ve Çağatayca kelimeler yer almaktadır. Bu çalışma hazırlanırken kullanılan kaynak kitaplar ve sözlükler Kaynakça kısmında gösterilmiştir.
Mecmu'a-yı Kasaid ve Hikayat: İnceleme - metin - sözlük - tıpkıbasım

Mecmu'a-yı Kasaid ve Hikayat, Muhammed Kamili tarafından H. 1201 (M. 1786 -87) yılında kaleme alınmıştır. Bu eser, 72 varaktan oluşan eserin her sayfasında 15 satır bulunmakta ve nesih yazı ile yazılmıştır. Mecmu'a-yı Kasaid ve Hikayat'da bir fasıl ve çeşitli on dini hikaye, iki münacat, iki kaside, bir ilahi ile İslam şartlarını anlatan manzum bir bölüm vardır. Eser on yedi farklı bölümden oluşmaktadır. On altı bölüm manzum, bir bölüm ise mensur olarak kaleme alınmıştır. Yapacağımız çalışma, mecmu'aların tanımı, önemi, tasnifi, Mecmu'a-yı Kasaid ve Hikayat'ın transkripsiyonlu metninin oluşturulması, metinden hareketle seçme sözlüğünün oluşturulması ve eserin tıpkıbasımı üzerine oluşturulmuştur.
KKTC'de derlenen bilmeceler üzerine bir inceleme

Bilmece, tabiat unsurları ile bu unsurlara bağlı hadiseleri, hayvan ve bitki gibi canlıları, eşyayı; akıl, zeka ve güzellik nev'inden mücerret kavramlarla dini konu ve motifleri vb. kapalı bir şekilde yakın-uzak münasebetler ve çağrışımlarla düşünce, muhakeme ve dikkatimize aksettirerek bulmayı hedef tutan kalıplaşmış sözlerdir. ilk bilmece örneklerini Codex Cumanicus'ta buluyoruz. 'Oturganım oba yer / Basganım bağır yer, Ol üzengi. vb. Bilmeceler bugün kullanıldığı gibi yalnız bir eğlence aracı, bir oyun olarak doğmamışlardır. Bu fikri destekleyen kitabımız Divan-ı lügat it-Türk'tür. Burada halkın birbirini bilmeceyle sınadığını yani bilmecenin toplum yasanımda bugünkünden daha ciddi bir görevi olduğunu görüyoruz. Bugün bilmeceyi çözemeyenin şakadan karşısındakine; cennetin anahtarını, İstanbul'u, Kabe'yi bağışlaması, bazı bilmecelerin sonunda'ya bunu bileceksin, ya bu gece öleceksin' söz kalıbının bulunması bilmecelerin geçmişş dönemlerde aslında yalnızca bir şaka ya da oyun olmadığım, devletlerin kaderinin bile bazen bilmecelerle belirlendiğinin göstergesidir. Bilmeceler Anadolu'da ve diğer Türk dünyasında 'tanıtmaca, atlı mesel, bilmeli matal, mesel, masal, metel, tapmaca, tanımaca, tabışkak' vb. birçok isimlerle anılırlar. Ait oldukları bölgeye ait ipuçları veren halk edebiyatı ürünlerinden olan bilmecelere bakarak o bölgenin geçim kaynaklan, inançları, örf adetleri vb. birçok bilgiye ulaşılabilir. Bilmecelerin bir kısmı manzumdur. Bunlar arasında beyit, mani gibi biçimini korumuş olanlar olduğu gibi, kolay söylenmesi ve hatırda tutulması daha kolay olması için manzum olmayan bilmecelerde bazı biçimsel anlatma tekniklerine, iç uyaklara, ses yinelemelerine başvurulduğu görülür. Manzum bilmeceler halk şiirinin genellikle yaygm ölçüleriyle Icurulmuşlardır. Bilmecelerin bir bölümüyse belirli söz kalıplarıyla kurulurlar. Örneğin; 'benim bir... var, ol nedir ki...'vb. gibi. Bilmeceler bir bütün olarak incelerken, lugaz, muamma ve tarih düşürme sanatını göz ardı etmeden, inceleyip ele almak gerekir. Bunlardan insan isminden başka herhangi bir çözümü olan suallere 'lugaz' denirken, genellikle herhangi bir insan ismi, nadiren de olsa imam, paşa, sultan vb. varlıklara dair olan suallere 'muamma' ve herhangi bir hadisenin meydana geldiği yılı ebced hesabıyla verebilecek şekilde söylemeye 'tarih düşürme' denir.
Seyahatnamelerde Kütahya

Seyahatnameler; tarih, coğrafya, din, sosyoloji ve edebiyat gibi bilim dallarına ait çok sayıda bilgi verdiği gibi halk kültürü ve halkbilimi açısından da oldukça fazla öğeyi içermektedir. Seyahatnameler vasıtasıyla bu bilgi ve kültürel değerler yüzyıllar öncesinden günümüze ulaşabilmiştir. Kütahya, ilk kurulduğu tarihten itibaren bir kültür ve medeniyet merkezi olmuştur. Şehrin bu yönü, yerli ve yabancı seyyahların ilgisini çekmiş ve böylelikle eserlerinde Kütahya'yı anlatmalarına vesile olmuştur. Seyahatnameler ışığında şehrin eski zamanlardaki durumu hakkında bilgi edinmek ve seyyahların gözüyle Kütahya'yı tanımak ise büyük önem arz etmektedir. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Kütahya'nın tarihi, coğrafyası ve ekonomik yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; Kütahya şehrini eserlerinde anlatan seyyahlardan Broquiere, El Mekki, Aşık Mehmed Evliya Çelebi, Katip Çelebi, Texier, Hamilton, Mordtmann, Mehmed Ziya ve Horvarth'ın gözüyle Kütahya ilinin etnografik yapısı, Kütahya halkının yaşam tarzı, yerleşimi, tarihi ve kültürü hakkında çeşitli bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise Kütahya hakkında bir takım bilgiler veren seyahatnamelerin Kütahya kısımlarında yer alan halk kültürü ve halkbilimi unsurları belirlenmiş ve elde edilen veriler sınıflandırılmıştır.
Türkiye Türkçesinde ki'li birleşik cümle üzerine bir inceleme

Bu çalısmamızın konusu 1922 ? 1996 yılları arasında yayımlanmıs ve her biriyaklasık bes yıllık bir zaman aralığını temsil etmek üzere seçilmis yirmi iki Türk romanından olusturulmus bir metinlerde tespit edilen ki'li birlesik cümlelerinyapısının hangi görev ve anlam ilgileriyle kullanılmıs olduğunu arastırmaküzerinedir. Tezimizin esas konusunu olusturan ana bölüme geçmeden önce, dilimizinana malzemesi olan kelimelerin sistemli bir sekilde bir araya gelerek olusturduklarıcümle, tüm özellikleri ile kavranmaya, anlatılmaya çalısılmıstır. Türk dil bilgisi üzerine yazılmıs kitaplardan, dil bilgisi uzmanlarının görüslerinden, tanımlamalarından faydalanılmıs, Türk gramercilerinin cümle tasnifleri incelenmis ve bu tasniflerdeki benzer ve farklı yönler ortaya konmustur. Ki'li birlesik cümlenindahil olduğu birlesik cümle yapısı irdelenmis, birlesik cümlenin gramercilertarafından nasıl bir tanımlamaya ve tasnife tabi tutulduğu tespit edilmis, bu cümle yapısının tarihi süreci kavranmaya çalısılmıstır. Uygurlar döneminde tercüme faaliyetleri dolayısıyla dile yerlesmis bu yapınınsırayla; Karahanlı, Harezm, Çağatay, Osmanlı ve Fars dillerindeki kullanımları, görev ve anlam özellikleri incelenmistir. Bu cümle yapısının tarihi seyri 8. Yüzyıldanalınıp, 19. Yüzyıla kadar getirilmistir. Bu sekilde tezimizin ana zeminiolusturulduktan sonra, modern Türk gramerinin ki'li birlesik cümleyi değerlendirme biçimleri ele alınmıs, bunlar da kendi içinde bir sınıflandırmaya tabi tutulmustur. Buradan hareketle 20. yüzyıl Türk romanlarındaki ki'li birlesik cümleler toplanarak, bir veri tabanı olusturulmus; cümleler daha önce yapılmıs tasnifler, görev ve anlamdeğerlendirmeleri ısığında belli bölümlere ayrılmıstır. Tespit edilen cümlelerinyüzyıllar içerisindeki kullanım özellikleriyle paralellikler kurulmus, yanı sıra farklılıklar da ortaya konmaya çalısılmıstır.
Burhan Günel'in romanlarında yapı, tema ve anlatım

Bu çalışmada Burhan Günel'in on dört romanı başta yapı, tema, anlatım özellikleri olmak üzere incelenmiş; bu romanların ortak ve farklı noktaları üzerinde durulmuştur. Günel'in romanları genel olarak gerçekçi bir kurgu etrafında oluşturulmuştur. Yazarın, romanlarında bireyden hareketle toplumu anlattığı söylenilebilir. Romanlardaki yapı da bu çerçevede kurgulanmıştır. Bireyin karşılaştığı ve çatışma halinde olduğu insanlar aracılığıyla olay örgüsü düzenlenmiştir. Yukarıda özetlenenlerden hareketle Günel'in son dönem Türk romanında, önemli bir yere sahip olduğunu söyleyebiliriz.
Yahya Kemal'in eserlerinde kültür unsurları -Dil, edebiyat, tarih, din-

Yahya Kemal, 1884- 1958 yılları arasında yaşamıştır. O'nun yaşadığı yıllar, Türk milletinin siyasal ve sosyal yönden en çalkantılı yıllar olarak tarihe geçmişştir. Yahya Kemal altı yüz yıllık Osmanlı-Türk Devleti'nin çöküş acılarını ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş heyacanını bir arada yaşamıştır. 'Balkanların çocuğu' olan Yahya Kemal, doğup büyüdüğü toprakların vatan olmaktan çıkışını Türk aydınlarının milli kültür unsurları konusunda tereddüte düşüp yeni arayışlara yönelerek, değişik reçeteler hazırladıklarını, azınlıkların Türk milleti ve devletini yıkmak için oynadıkları oyunları bizzat yaşayarak görmüş ve öğrenmiştir. Yaşadığı devrin siyasal ve sosyal çalkantıları arasında gençlik yıllarında bir ara kimlik bunalımına da giren Yahya Kemal, çocukluk yıllarında aldığı sağlam aile eğitimi ve kendisinin dikkatli gözlemi ile bu dönemi çabuk atlatarak milli kültür unsurlarına yönelmiştir. Yahya Kemal, 'Türklüğü tarih ortasında ve coğrafyada aramak' şeklinde özetlediği metotla geniş tarih bilgisi ve kültürü edinerek Türk milletini ve onun kültür unsurlarını adeta yeniden keşfetmiştir. Şiir ve nesirlerinde bu kültür unsurların gelip geçici fikir ve sanat akımlarına kapılmadan halis sanat ve zevk ölçüleri içinde işleyerek Türk milletine sunmuştur. Büyük şairlik ve sanatkarlığının yanında bir fikir adamı olarak da değerlendirilebilecek olan Yahya Kemal'in eserlerinde başta, dil, edebiyat, tarih, din, müzik, mimari, olmak üzere diğer kültür unsurları geniş bir yer tutmaktadır. Yahya Kemal, eserlerinde kültür unsurlarını, sanat ve edebiyatı herhangi bir ideolojinin emrine vermeden, kuru bir propaganda basitliğine de düşmeden işlemeyi başarmıştır. Gelip geçici moda fikir ve sanat akımlarının dışında kalarak kalıcı olana yönelmiş ve böylece Türk milletinin klasik bir sanatkarı olarak eserleri ile Türk edebiyatına damgasını vurmuştur.
Tercüme-i Müfredat-ı İbn-i Baytar

Eski zamanlardan günümüze kadar tıp alanında çeşitli tedavi yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri de bitkilerle tedavi yöntemi olmuştur. 14. yüzyıldan itibaren bitkilerle tedaviyi konu alan pek çok eser yazılmıştır. Özellikle 15. yüzyıldan itibaren tıp sahasında yazılmış eserlerin de Türkçe'nin bilim dili olmasına katkısı büyüktür. Eserlerin birçoğu farklı dillerde yazılmıştır. Bu eserlerden bazıları Türkçe'ye tercüme edilmiştir. Bu eserler dilimizi oldukça zenginleştirmiştir. İçerdiği bilgilerle de tıp alanına önemli katkı sağlamıştır. Çalıştığımız eserin aslı Arapça'dır. Eser Tercüme-i Müfredat-ı İbn-i Baytar adıyla Türkçe'ye tercüme edilmiştir. Tercüme edilen bu eser Umur Bey'e takdim edilmiştir. Eserin on yedi nüshası bulunmuştur. Eser birkaç defa tercüme edilmiştir. Bu tercümelerin bazıları başka hükümdarlara sunulmuştur. Böylece eserin önemi daha da artmıştır. Eserde pek çok bitki adı vardır. Bu bitkiler çeşitli hastalıkları tedavi etmek için kullanılır. Bunun yanında eserde hayvanlar, taşlar ve çeşitli gıdalar da vardır. Eserin yazarı İbn-i Baytar, bu konularda oldukça bilgili ve tecrübeli bir yazardır. Ve eserlerine malzeme toplamak için üç kıtayı gezmiştir. Yazar bu sebeple pek çok malzeme toplamıştır. Bu malzemeleri tüm özellikleriyle tanıtmıştır. Ve bunların isimlerinin Arapça, Grekçe ve Farsça karşılıklarını da yazmıştır. Bir karışıklığa yer vermemek için harekelemiştir. Eser alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Bu eserde 2353 madde vardır. Tekrarlar dışında 1400 tane ilaçtan bahsedilmektedir. Bunlardan 200 tanesi bitkiseldir. Ayrıca yeni bulunan ilaçlar da vardır. Eserde 300 tane yeni ilaç yer almaktadır. Eser giriş, inceleme, metin ve dizinler olmak üzere dört kısımdan oluşmaktadır. Metnin okunmasından sonra metin çeviri yazı alfabesi kullanılarak bilgisayar ortamına aktarılmış, ardından yeni geliştirilen bir bilgisayar programıyla gramatikal dizini alınmıştır.
Kadı Divanı

Eski Türk Edebiyatının birinci elden kaynakları ve bu edebiyatın temel eserleri olan yazma divanlar, gelecek ile geçmişş arasındaki köprüyü kuran mühim vasıtalardır. Ecdadımızdan devraldığımız bu eşsiz eserleri, gün ışığına çıkarmak, böylelikle edebiyat dünyamızı zenginleştirmek amacıyla, Alaşenirli Kadı Mehmet'in dört farklı yerde bulunan divan nüshaları karşılaştırılarak incelendi. Çalışmada, doğruya en yakın, toplu bir metin elde etmeye özen gösterildi. Çalışmamız iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde yaşanılan yüzyıl, şairin hayatı ve yazma nüshaların özellikleri hakkında genel bilgi verilmiştir. Divan, seçilen örnek beyitler ışığında dini ve tasavvufi unsurlar bakımından incelenerek şairin bakış açılan belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, elde edilen yazma nüshalar, şairin yaşamış olduğu 16. yüzyıl fonetiği de göz önünde bulundurularak günümüz harflerine aktarılmış, transkripsiyon edilmiş ve nüshaların karşılaştırması yapılmıştır. Tezimiz, l6. yüzyılda yaşamış olan mutasavvıf bir şairin divanıyla, yüzyılın Tasavvufi Edebiyat anlayışım göz önüne sermektedir.
Şerhü'l-Menar grameri

Şerhü'l-Menar, Arap fıkıh bilginlerinden Nesefi'nin kısaca Menaru'l-Envar adlı fıkıh kitabının Türkçe'ye yapılmış bir şerhi olup, eser, Kuzey grubuna giren Kıpçakçanın bir kolu olan Memluk-Kıpçak Türkçesiyle yazılmıştır. Ketebe kaydındaki 1402 tarihi istinsah değil; teliftir. Bu kayda göre Mukbil b. Abdullah adlı bir zat tarafından yapılan Türkçe bu şerhi, daha sonra şeyhi Şeyh Saltuk'un önünde okumuş ve onun da fikrini almıştır. Türkçe şerh, satır arası tercüme olmayıp ayet, hadis veya bir Arapça ibareden sonra şerhine geçilmiştir. Tek yazma nüshası Bursa Haraççıoğlu Kitaplığı 697' de kayıtlıdır. Yazma 131 varak olup genellikle 18 satırdır. Bazı satırların 17, 19, 20 ve 21 satır oldukları görülür. Başı ve sonu mevcut olup, bu yönüyle tam bir nüshadır. Dili bakımından karışık özellikler gösteren eser üzerinde inceleme yapanlar genellikle eseri, Anadolu Türkçesinin ilk mahsullerinden saymışlardır. Oysa ki Kıpçak eserlerinin dili ile bir mukayese yapıldığında benzerlikler görülecektir. Bizim yaptığımız bu tez çalışması ile eseri, Memluk-Kıpçak eserleri içerisine almış bulunmaktayız.
Abdülmecid Sivasİ'nin Şerh-i Cezİre-i Mesnevi'si ve Yusuf-ı Sİneçak'in Cezİre-i Mesnevi'sinin Türkçe şerhleri

XVI. yüzyılın ortalarından XVII. yüzyılın başlarına kadar neredeyse bir asır yaşamış ve bu yaşamına yirmiden fazla eser sığdırmış Abdülmecid Sivasi (M. 1563 -1639) şeyhlik ve şarihlik vasfıyla dönemin önemli şahsiyetleri arasında yer almaktadır. 'Abdülmecid Sivasi'nin Şerh-i Cezire-i Mesnevi'si ve Yusuf-ı Sineçak'in Cezire-i Mesnevi'sinin Türkçe Şerhleri ' isimli bu tezimizde önce Abdülmecid Sivasi'nin Şerh-i Cezire-i Mesnevi'sinin metni ortaya konmuş, ardından da diğer Türkçe Cezire-i Mesnevi şerhleriyle karşılaştırılmıştır. Böylece, Türkçe Şerh-i Cezire-i Mesnevilerin sadeleştirilmiş ortak metnini oluşturmak amaçlanmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Abdülmecid Sivasi'nin hayatı, edebi kişiliği, eserleri, Cezire-i Mesnevi'nin muhtevası, dil ve üslup özellikleri, şerh metodu hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Abdülmecid Sivasi'nin Şerh-i Cezire-i Mesnevi'si transkribe edilerek tam bir metin ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde de Sivasi'nin Cezire-i Mesnevi'si sadeleştirilerek diğer Türkçe Şerh-i Cezire-i Mesnevilerle karşılaştırılmıştır.
Dürrüʾl-'acayib

Çağatay Türkçesi, Uygur-Karluk veya Doğu Türkçesine dayanan Karahanlı, Harezm Türkçelerinin devamı niteliğindedir. 15 .-20. yüzyıllar arasında Hazar Denizi ötesinde yaşayan Türk toplulukları tarafından edebi dil olarak kullanılmıştır. Bu edebi dil ile çok sayıda eser kaleme alınmıştır. Bunlardan biri de hadis konusunda yazılan Dürrü l-'acayib adlı eserdir. Şimdiye kadar bu eser üzerinde hiçbir bilimlik çalışma yapılmamıştır. Eserin bu çalışmaya kaynaklık eden nüshası, Kazakistan'ın Almatı şehrinde bulunan Muhtar Avezov Edebiyat ve Sanat EnstitüsüElyazmaları Bölümü'nde 1306 numarada kayıtlıdır. Eserin iki Türkçe ve bir Farsça nüshası daha bulunmaktadır. Bu çalışma, esas olarak belirtilen nüshanın metnini ve gramatikal dizinini bilim dünyasına sunmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamız, 'Giriş', 'İnceleme', 'Karşılaştırma', 'Metin', 'Dizin' ve 'Sonuç' bölümlerinden oluşmaktadır. 'Giriş'te Çağatay Türkçesinin oluşma şartları kısaca belirtilmiş ve çalışılan eser hakkında bilgi verilmiştir. 'İnceleme' bölümünde, eserin yazım, ses ve şekil özellikleri ele alınmıştır. 'Karşılaştırma' bölümünde eserin dil özellikleriyle Kazak ve Özbek Türkçelerine has bazı özellikler karşılaştırılmıştır. Metnin çeviri yazısı 'Metin'de; eserde geçen kelimelerin kullanım şekilleri ve bağlama uygun anlamları 'Dizin'de verilmiştir. Sonuna asıl nüshanın fotoğrafı eklenmiştir. Çalışılan nüshanın dil özellikleri genel olarak değerlendirildiğinde 'Klasik Dönem Sonrası' Çağatay Türkçesine uyduğu görülmektedir. Dolayısıyla ölçünlü Özbek ve Kazak Türkçelerine de pek çok açıdan benzemektedir. Ancak az da olsa Kazak Türkçesine has dil özellikleri bulundurması bakımından farklılaşmaktadır. Yazım özellikleri bakımından da Çağatay Türkçesiyle uyumludur. Arapça ve Farsça kelimelerde ise birçok kelimede aslına uymayan yazım şeklillerine rastlanmıştır. Eserin dizininde toplam 2878 madde başı bulunmaktadır. Bunun 148'i kişi ve yer adlarına aittir. Diğer kelimeler kökenlerine göre sınıflandırıldığında, % 36.96 ile Türkçe ilk sırayı almaktadır. Arapça % 36 .37, Farsça % 18.13 oranında kullanılmıştır.
Abdü'l-Bakİ bin Mehmed er-Rodosİ, Mecmu'a-i Eş'ar ve Feva'id (TDK A.390)

Klasik Edebiyatımızda üzerinde fazla çalışma yapılmamış olan mecmualar, pek çok şiir ve nesir örnekleriyle dolu muhteva bakımından oldukça zengin eserlerdir. Mecmuaların pek çok çeşidi vardır. Sadece manzum ya da mensur parçalardan oluşmuş olan mecmualar olduğu gibi, nazım ve nesrin karışık olduğu mecmualar da vardır. Bizim incelediğimiz mecmuada hem manzum hem de mensur parçalar bulunmaktadır. İçerik açısından bakıldığında fevaid mecmualarına dahil edilebilir. Bunun yanında derleyenin belli olması açısından da tanınmış kişilerce hazırlanmış mecmualar dahilindedir. Rodosi Mehmed Efendi tarafından derlenmiş olduğunu düşündüğümüz mecmuanın içerisinde, Arapça, Farsça ve Türkçe şiirler, cümleler, atasözleri ve özlü sözler, fetva örnekleri, arz- ı haller, tarihler, ilaç tarifleri, faydalı bilgiler, dualar ve dua tilavetleri, vefkler, remiller, rüya tabirleri ve çeşitli kayıtlar bulunmaktadır. Söz konusu mecmua bu çalışmada çeşitli açılardan incelenmiştir.
Fatih Kerimi: Kırım'a Seyahat

Bugün, dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan Türk toplulukları, Türkçe'nin değişik lehçe ve şivelerini konuşmaktadırlar. Bunlardan İdil-Ural bölgesinde yaşayan Kazan Tatarları, kültürel bakımdan oldukça ileri bir seviyededirler. Türkler arasında meydana gelen birçok siyasi ve fikri cereyanlar burada filizlenmiş ve yayılmıştır. 19. Yüzyılda başlayan ve Türk dünyasında ortak dil oluşturma çabalarının öncülüğünü, Kırım Türklerinden İsmail Gaspırah, çıkardığı Tercüman gazetesi vasıtasıyla yapmıştır. 'Dilde, fikirde, işte birlik' şiarıyla başlatılan bu hareket meyvelerini vermiş ve gazete Türk dünyasının hemen her tarafına yayılmıştır. Bu harekete katılan ve bu yolda çalışmalar yapan Fatih Kerimi Kazan Tatarlanndadır. 1903 yılında Tercüman gazetesinin 20 kuruluş yıldönümü kutlamalarına katılmak için Bahçesaray'a yaptığı yolculuğu anlattığı Kırım'a Seyahat adlı eserinde Türk dünyasında dil birliğine doğru gidişin örneğim, ortak dil oluşturma çabalarım göstermektedir. Yazar eserinde Tercüman gazetesinin oluşturduğu dili kullanırken, yer yer Kıpçak Türkçesinin özelliklerini de korumaktadır. Eserin kelime kadrosunda bu şiveden kelimeler de yer almaktadır. vu
Senİh-i Mevlevİ Divanı

Süleyman Senih Efendi 1822 tarihinde Bursa'da doğdu. 1837'de İstanbul'a geldi. Hem okudu hem de çalıştı. Mekteb-i Adliye'den mezun olduktan sonra Mektubi Kalemi'ne girdi. Osmanlı bürokrasisinin pek çok kademesinde ciddi görevler üstlendi. Görevi icabı çok farklı yerleri görme imkanı buldu. 1900 yılında İstanbul'da vefat etti. Çalışkan, dürüst ve prensip sahibi birisi olan Senih Efendi, Mevlevi Dergahı'na da tüm hayatı boyunca devam etmiş, gönlü temiz bir Mevlevi dervişi olmayı kendisi için en büyük şans olarak görmüştür. 1859 yılında, Takvimhane-i Amire Matbaasın' da basılmış mürettep bir divanı, Mersiye-yi Şerif ve Vakıa-yı Kerbela Mukaddimesi adlı iki küçük jnanzum eseri vardır. Eseri, klasik şiirimizin bütün özelliklerini taşımaktadır. Daha önceki şiirlerden farklı, orijinal bir tarafı yoktur. Şiirlerinde Kerbela Vak' asını, Aleviliği ve Hz. Mevlana sevgisini etraflıca işlemiştir. Nazım tekniği kuvvetli, şarkıları ve gazelleri hariç dili ağırdır. Sosyal konulara fazla yer vermemiştir. Onun hakkında bilgi veren kaynaklar, eski tarzda şiir söylemesi ve ikinci sınıf bir şair sayılması konusunda hemfikirdirler.
Aşık Aslan Uslu'nun hayatı sanatı ve şiirlerinin incelenmesi

Aşık edebiyatı, kendine kaynaklık eden ozan-baksı geleneğinin asırlar içerisinde, farklı kültür dairelerinin ve coğrafyaların etkisiyle değişimlere uğrayarak günümüze ulaşan; günümüzde de halkın duygu-düşüncelerini yansıtmak, sanatsal ihtiyaçlarını karşılamak gibi fonksiyonlarla varlığını devam ettiren aşıklık geleneğinin edebiyatıdır. Asırlar boyunca, kültürün taşıyıcılığını ve kuşaklara aktarımını üstlenen bu geleneğin temsilcilerinin birçoğu, hakkında yazılı bir kaynak bulunmaması sonucu sesini çağların ötesine duyuramamıştır. Biz bu çalışmada geleneğin günümüz temsilcilerinden olan Aşık Aslan Uslu'yu tanıtmayı ve kültürün korunmasına katkı sağlamayı amaç edindik. İncelememizde Aşık Aslan Uslu'nun hayatı ve sanatı ele alınıp, şiirlerin bütünü klasik yöntemle incelenmiştir. Daha sonra bazı şiirler Performans Kuramı'na göre incelenmiştir. Uslu'nun hayatı ele alınırken geniş bir çerçeve çizilmiş, gelenek konusundaki düşünceleri aktarılırken doğrudan kendi ifadelerinden yararlanılmıştır.