Ailelerin besin seçiminin çocukların besin seçimi ve yeni besin deneme fobisi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Bu çalışma ailelerin beslenme alışkanlıkları, besin seçimleri, yeni besin deneme fobisi ve obezite durumunun çocuklar üzerindeki etkisinin ve yaşın artışı ile çocukların besin seçimlerindeki değişikliklerin belirlenmesi amacı ile planlanmıştır. Çalışmaya Lefkoşa Yakın Doğu Koleji'nde öğrenim gören 10-17 yaş arası 40'ı erkek, 42'si kız toplam 82 öğrenci ve anne babaları alınmıştır. Anket formu ile genel beslenme alışkanlıkları, yeni besin deneme fobisi, besin seçimi ve günlük besin tüketimleri incelenmiş, ayrıca antropometrik ölçümleri alınmıştır. Çocukların %28.0'inin sık öğün atladığı, en sık atladıkları öğünün kahvaltı olduğu saptanmıştır. Çocukların %46.3'ünün, annelerin %20.7'sinin, babaların %28.0'inin görüntüsüne bakarak bir besini denemeyi reddettikleri ve bir besini sevmediklerine karar vermeden önce çocukların %47.6'sının yalnızca bir kez denediği belirlenmiştir. Çocukların BKİ değeri ortalama 20.8 kg/m , annelerin 24.0 kg/m , babaların 27.2 kg/m olarak hesaplanmıştır. Yaşa göre BKİ persentil değerlerine göre 10-13 yaş çocukların %12.2'si, 14-17 yaş çocukların %9.8'i 85 -95. persentiller arasında, 10-13 yaş çocukların %4.8'i, 14-17 yaş çocukların %6.1'i 95. persentilin üzerindedir. Yaşın artışı ile çocukların denedikleri ortalama sebze, meyve, et ve et ürünlerinin sayısının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı (p<0.05), denedikleri süt ve süt ürünü, kurubaklagil, ekmek ve bazı tahıl ürünleri, kuruyemiş, atıştırmalık besin ve fast food tarzı besinlerin sayısında ise istatistiksel yönden anlamlı fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Çocukların ve annelerinin sevmediği sebze ve meyvelerin birbiri ile pozitif korelasyon gösterdiği saptanmıştır (p<0.05, r=0.296, r=0.399). Erkeklerin sevdiği sebze sayısı kızlara göre daha az olup aralarındaki farkın istatistiksel yönden anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Yaşın artışı ile sevilmeyen sebze sayısının azaldığı ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Çocukların denedikleri meyve ve sebze sayısı arttıkça sevdikleri meyve ve sebze sayısının da güçlü pozitif ilişkili olarak arttığı, (p<0.05, r=0. 585 r=0.484), sevmedikleri meyve ve sebze sayısının ise negatif ilişkili olarak azaldığı belirlenmiştir (p<0.05, r=-0.496, r=-0.524). Çocuk, anne ve babalarının ortalama yeni besin deneme fobisi puanları sırasıyla; 38 .8 11.39, 34 .8 9.66, 35.8 10. 99 olup, anne ve çocukların puanları arasındaki fark istatistiksel yönden anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Çocuklarda yaşın artışı ile yeni besin deneme fobisi puanının azaldığı ve bu farkın istatistiksel yönden anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Yeni besin deneme fobisi puanı yüksek olan çocukların denedikleri sebze, meyve, süt ve süt ürünleri, et ve et ürünleri, fast food tarzı besinlerin sayıları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha azdır (p<0.05). Yeni besin deneme fobisi puanı yüksek olanların daha fazla sayıda sevmediği sebze ve meyve olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Puanı yüksek olan kızların puanı orta ve düşük olanlara göre vitamin C alımlarının daha az olduğu ve bu farkın istatistiksel yönden anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ailenin beslenme alışkanlıkları, çocukların beslenme alışkanlıkları ve besin seçimlerini etkilemektedir, bu nedenle beslenme ile ilgili olarak öncelikle anne ve babaların bilinçlendirilmesi gereklidir.