Kutadgu Bilig'in yazma becerisi açısından incelenmesi

İletişim kurmamıza olanak sağlayan araçlardan biri olan dili, etkili ve verimli kullanabilmek, onunla ilgili bir takım becerileri zamanında ve uygun bir şekilde kazanmakla mümkündür. Dil ile ilgili elde edilmesi gereken bu beceriler okuma, dinleme, konuşma ve yazmadır. Dilin dört temel becerisi temelde ikiye ayrılan anlama ve anlatma süreçleriyle ilgilidir. Dolayısıyla sözlü veya sözsüz iletişimde kullanılan dil becerileri; anlama ve anlatma sürecinde iletişimi etkili kılan unsurlardır. Anlama ve anlatma becerilerinin kazanımında dil bilgisi de önemli bir rol oynar. Dili tam anlamıyla kullanabilmek için dilin kurallarının bilinmesi gerekmektedir. Dil becerilerini destekleyen bir nitelikte dil bilgisi, dil ile ilgili kuralları içerisinde barındırır. Bir dilin ifade gücü, o dilde yukarıda belirtilen becerilerin kullanım sıklığıyla paralel bir durum arz eder. Dilin dört becerisinden biri olan yazma becerisi ayrıca değerlendirilmeye değerdir. Söz, yazıdan eski olmasına rağmen sözün duygu ve düşünceleri yaymadaki gücü sınırlıdır. Duygu, düşünce ve isteklerin saklanması ve aktarılması yazı ile mümkün olmuştur. Gelecek nesillere aktarmak istediğimiz her türlü mesajın hedefe en doğru şekilde ulaşmasını sağlayan yazı, bilgi ve kültür aktarımına imkan sağlar. Bu durum yazma becerisinin medeniyete katkı sağlama özelliğine sahip olduğunu da gösterir. Buradan hareketle Türk milletinin bu denli gelişmiş uygarlığa sahip olması okuryazar olmasının sunduğu bir imkandır denilebilir. Türk milletinin tarihi devirlerini yansıtan, Orta Asya Türk ahlak ve geleneklerini günümüze ulaştıran ve kültürümüzün mihenk taşlarını oluşturan eserlerden biri Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig adlı eserdir. İnsanlara her iki dünyada da tam anlamıyla mutlu olmak için gereken yolu göstermek ve toplumsal öğütler vermek amacıyla kaleme alınan bu eser, edebiyatımızda son derece önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada Karahanlılar Dönemi eserlerinden olan ve içeriğinde dönemin sosyal yaşantısına dair bilgiler içeren Kutadgu Bilig'in yazıldığı dönemin siyasal, toplumsal, ekonomik özellikleri ve eserin yazarı Yusuf Has Hacib ile ilgili bir takım bilgiler verilmiştir. Araştırmanın altyapısını ve kuramsal çerçevesini oluşturmak amacıyla konu alanıyla ilgili kitaplar, makaleler, tezler taranarak, çalışmaya ışık tutacak ilgili bölümler belirlenip işaretlenmiştir. Elde edilen veriler değerlendirilmiş, anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde birleştirilerek araştırmanın altyapısı ve kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Bu çalışmada betimsel araştırma yöntemlerinden 'doküman incelemesi' tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Karahanlılar Dönemi eserlerinden Kutadgu Bilig'in yazma becerisi açısından değerini ortaya koymak amacıyla, adı geçen eserde dilin dört becerisinden biri olan yazma becerisi ile ilgili ögeler tespit edilmiş, bunlarla ilgili yorumlar yapılmış ve bu ögeler Türkçe öğretimi açısından incelenmiştir. Ögeler tespit edilirken öncelikle çalışmanın amacıyla paralel olduğu düşünülen kodlar oluşturulmuştur. Kodlar tespit edilirken sözcük ve sözcük grubu düzeyinde iki farklı birim esas alınmıştır. Daha sonra elde edilen kodlar yazma ile ilgili ürünler, yazma ile ilgili araç - gereçler, yazma eyleminde bulunanlarla ilgili ögeler, yazma ile ilgili fiil soylu kavram işaretleri olmak üzere dört başlık altında toplanmıştır. Yazma ile ilgili ürünler başlığı altında toplamda 131 geçiş sıklığıyla 6 farklı kavram işareti; yazma ile ilgili araç - gereçler başlığı altında toplamda 22 geçiş sıklığıyla 6 farklı kavram işareti; yazma eyleminde bulunanlarla ilgili ögeler başlığı altında toplamda 27 geçiş sıklığıyla 3 farklı kavram işareti ve yazma ile ilgili fiil soylu kavram işaretleri başlığı altında toplamda 62 geçiş sıklığıyla 3 farklı kavram işareti tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında Kutadgu Bilig'in yazma becerisiyle ilgili zengin bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.