turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hatalı tıbbi uygulamalar ve tazminat sorumluluğu

Bireyler yaşadıkları süre içerisinde mutlaka yaşamlarının bir döneminde sağlık kuruluşuna başvurma ihtiyacı duymaktadırlar. Sağlık durumunda meydana gelen anormallikler için hekime başvururlar. Hekim bireyde meydana gelen sağlık durumundaki bozuklukları tedavi edebilmek için gerekli olan tıbbi uygulamaları yapmakla yükümlüdür. Hekimle birlikte diğer sağlık çalışanları da hasta olan bireye tıbbi uygulamalarda bulunmaktadır. Hastanın sağlık kuruluşuna başvurmasıyla başlayan ve hekimin hastasının ön muayenesini yapması, tetkik ve tanısal işlemlerin uygulanması ve sonrasında tedavi planının oluşturulması aşamaları tıbbi müdahalenin karmaşık süreci içine girmektedir. Hekim hastasına tıbbi müdahalede bulunurken, bireyin kişilik haklarına saygı göstermek zorundadır. Birey izin vermediği sürece hiçbir müdahalede bulunma yetkisi bulunmamaktır. En basit tıbbi müdahaleden başlayarak en ağır cerrahi girişimlerin uygulandığı tıbbi müdahalelerde, hastanın tıbbi müdahale için yazılı onamı olmadan yapılan tıbbi müdahaleler hukuka aykırı kabul edilmektedir. Hastaya uygulanan hatalı tıbbi müdahaleler nedeniyle, bireyde meydana gelen hatalı tıbbi müdahaleye bağlı zararlardan, tıbbi müdahaleyi uygulayıcı kişi sorumlu tutulmaktadır. Hatta meydana gelen zarardan hasta bireyin yakınlarının da zarar görmesi durumunda da tazmin sorumluluğu ortaya çıkmaktadır. Hatalı tıbbi uygulamanın meydana gelmesinin sebebinin belirlenmesi, zararı verenlerin ya da zarara sebep olan fiziki koşulların belirlenmesi, tazmin sorumluluğunun belirlenmesinde önem taşımaktadır. Yapılan bu çalışmanın amacı hatalı tıbbi uygulamaların bireyin yaşam standartlarında meydana gelen zarara dikkat çekmektir. Hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle birçok birey yaşam koşullarında değişiklik yoluna gitmektedir. Sosyal hayatları ve aile yaşantıları etkilenen bireyler bulunmaktadır. Sağlık çalışanları ve sağlık kuruluşları hatalı tıbbi uygulamaları minimum düzeye indirebilmek için gerekli olan tüm önlemleri almalı ve en üst düzeyde özen ve dikkati göstermelidirler.
İmamü'l-Haremeyn el-Cüveynİ'nin usul düşüncesinde istidlal

İstidlal, usul düşüncesini bir bütün olarak sunabilen önemli kavramlardan biridir. İstidlal delile dayalı bir düşünmeyi ifade ettiği için bütün İslami ilimlerde tartışılmıştır. Usul-i fıkıhta ise ele alınan ilk kavramlardan biri olup zamanla farklı anlamlar kazanmıştır. En fazla kullanıldığı anlam ise delil talebinde bulunmaktır. Bu çalışmada ilk dönemlerden Cüveyni'ye kadarki süreçte istidlal kavramının kullanıldığı anlamlar incelenmiş ve kronolojik sıra takip edilerek sunulmuştur. Cüveyni'ye kadarki sürecin incelenmesiyle onun bu kavrama katkısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Cüveyni'nin usulü bir bütün olarak göz önünde bulundurularak istidlalin beşinci delil olarak sunulmasının anlamı incelenmeye çalışılmıştır.
Kişisel verilerin işlenme şartları bağlamında açık rıza

Verinin değerinin gün geçtikte artması ve veri işleme faaliyetlerinin ciddi bir şekilde yaygınlaşmasıyla birlikte kişilerin gizlilik hakkına yönelik ihlaller de doğru orantılı olarak artmaktadır. Bu nedenle kişisel verilerin korunması hakkı, uluslararası ve ulusal düzenlemeler ile güvence altına alınmıştır. Kural olarak kişisel verilerin işlenmesi yasak olup 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda kişisel verilerin işlenme şartları sayma yoluyla düzenlenmiştir. Çalışmamızda genel itibariyle 6698 sayılı Kanun ve Avrupa Birliği Veri Koruma Tüzüğü karşılaştırma olarak incelenerek kişisel verilerin işlenmesi bağlamında hukuka uygunluk sebepleri ve açık rıza kavramı ortaya konulmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde, Kişisel Verilerin Korunması Hukukunun Genel Esasları başlığı altında uluslararası ve ulusal düzenlemeler, temel kavramlar, genel ilkeler ve kişisel verilerin korunması hakkının hukuki niteliği; ikinci bölümde, kişisel verilerin ve özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde hukuka uygunluk sebepleri, açık rıza kavramı ve hukuki niteliği; üçüncü bölümde ise açık rızanın geçerlilik şartları, açık rıza ehliyeti, açık rızanın şekli, süresi, ispat yükü, açık rızayı geri alma hakkı ve diğer unsurları tartışmalı hususlarla birlikte incelenmiştir.
İş Hukukunda yaş ayırımcılığı

Yaş ayırımcılığı, demografik ve sosyolojik değişikler sonucu dünyada olduğu gibi ülkemiz için önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu durum hukuki açıdan konunun incelenmesini gerekli kılarken 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun 20.04. 2016 tarihinde yürürlüğe girmesi önemli bir gelişme olmuştur. Zira, yaş temelinde farklı işlemin haklı kılınmasına ilişkin esaslara yer veren bu kanun ile temel hak niteliğindeki yaş ayırımcılığı yasağının uygulama alanı netleşmiştir. Bu çalışma ile, öncelikle yaş ayırımcılığı yasağı açıklanırken benzer kavramlar da izah edilerek yasağın hukuki dayanakları ortaya konmuştur. Ardından ise konu açısından merkezi öneme sahip olan yaş temelinde farklı işlemin haklı kılınmasına ilişkin kanuni düzenlemeler, Birlik hukuku ve örnek ülke hukuklarındaki uygulamalar incelenerek açıklanmıştır. Yaş ayırımcılığının iş ilişkisinin kurulmasında, devamında ve sona ermesinde ortaya çıkan görünüm biçimleri, hukuki açıdan değerlendirilirken yaş ayırımcılık yasağına aykırılık oluşturan durumlar ve sonuçları incelenmiş, ayırımcılığın ispatına ilişkin güçlükler ve bu bağlamda yapılması gerekenler yaş ayırımcılığı odağa alınarak açıklanmıştır.
Kara taşımalarında taşıyıcının yüke özen borcu

Sosyal ve ekonomik hayatın vazgeçilmez bir parçasını teşkil eden taşıma faaliyeti, insanoğlunun sürekli olarak gündeminde olmuştur. Özellikle teknoloji ve sanayinin gelişmesiyle birlikte, kısa mesafede ve ilkel taşıma araçlarıyla gerçekleştirilen taşıma, yerini, hava, kara ve deniz yoluyla, uzun mesafede yapılan taşıma faaliyetlerine bırakmıştır. Bu çerçevede, çalışmamızda, bu taşıma türlerinden, ticari hayatta büyük öneme sahip olan, kara taşımaları, uygulamada sıkça karşımıza çıkan taşıyıcının sorumluluğu ve bu sorumluluktan doğan, eşyaya özen borcu çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, çalışma konumuzun aslını teşkil eden, kara taşımalarında taşıyıcının eşyaya özen borcu kavramını incelerken, gerek iç hukukumuzda gerekse uluslararası arenada yer verilen hukuki kaideler üzerinde özenle durulmuştur. Özellikle, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşımasına İlişkin Konvansiyon ve Demiryolu İle Uluslararası Eşya Taşımacılığına İlişkin Sözleşme hükümleri ışığında yapılan açıklamalarda, yer yer yargı kararlarına da yer verilerek, bu hükümlerin uygulamaya yansıma şekli ele alınmıştır.
Kollektif sendika özgürlüğü

Anayasa da sendika özgürlüğü sadece işçilere değiL sendikalara da tanınmış bulunmaktadır. Sendikanın varlığı ve faaliyetlerinin korunması devlete, üyelerine, üçüncü kişilere karşı söz konusu olmaktadır. Sendikaların varlığı işçiler kadar toplum için de zorunludur. Örgütlenme özgürlüğü ve sendikalar kollektif sendika özgürlüğünün temel kavramlarıdır. Örgütlenme özgürlüğünün araçları olan toplanma hakkı, gösteri ve yürüyüş hakkı konumuz içinde önemlidir. Sendikanın bazı unsurları vardır, ortak amaç, serbestçe kurulabilme, bağımsızlık demokratik ilkelere uygunluk, tüzel kişilik. Sendika ve dernek temelde ikisi de örgüttür. Ancak sendika ve dernek birbirinden farklıdır. Kollektif sendika özgürlüğünün üç niteliği vardır; çifte hak karakteri, toplu iş sözleşmesi hakla ve grev hakkı. Bireysel sendika özgürlüğü ile kollektif sendika özgürlüğünün çatışmasında kollektif sendika özgürlüğüne üstünlük tanınmalıdır. Ayrıca grev hakkı olmayan memur sendikaları olumsuz anlamda konumuza örnektir. Grevsiz kollektif sendika özgürlüğü düşünülemez. Kollektif sendika özgürlüğü zamanla uluslararası belgelerde yer bulmuştur. Özellikle Uluslararası Çalışma Örgütü belgelerinde ayrıntılı düzenlemeler yer almaktadır. Anayasamız da bu yönde düzenlemeler içermektedir. Mevzuatımızda kollektif sendika özgürlüğüne birçok sınırlamalar getirilmiştir. Sendika kuruculuğuna getirilen fiili on yıl çalışma süresi gibi. Kollektif sendika özgürlüğünün gelişmesi sendikanın, sendikal örgütlenmenin de gelişmesi anlamına gelir. Güçlü bir sendika bireysel özgürlüklerinde gelişmesini sağlar. Sendika hakkı ve özgürlüğü, toplu iş sözleşmesi hakkı ve grev hakkı aynı amaca yönelik ve birbirinden ayrı düşünülmesi mümkün olmayan temel sosyal ve ekonomik haklardır. İşçi ve işveren ilişkilerine devlet bazı düzenleyici kurallar koymuştur. Bu yolla sözleşme özgürlüğünün işçi aleyhine aşınmasını engellemekistenmiştir. İşçiye ne kadar yasa yoluyla hak verilirse verilsin işveren karşısında birey olarak zayıf kalacaktır. İşçilerin işveren karşısındaki bu eşitsizliğini ve zayıflığını gidermenin tek çaresi özgürce sendika adı allında örgütlenmektir.
Türk Borçlar Hukukunda yenileme

Yenileme Türk Borçlar Kanunu'nun 133 ve 134. maddelerinde borcu sona erdiren bir hal olarak düzenlenmiştir. Özetle mevcut bir borcun sona erdirilerek yerine bir yenisinin kurulması olarak tanımlanabilecek yenilemenin kökleri Roma hukukuna dayanmaktadır. Roma hukukunda önemli rol oynayan yenilemenin, modern borçlar hukukundaki yeri oldukça tartışılır hale gelmiş; müşterek hukukta yenilemenin hukuki niteliği üzerine yapılan tartışmalar, günümüzde yenilemeyi karanlık ve anlaşılamayan bir kavram haline getirmiştir. Bu karanlık kavramın aydınlatılması amacıyla kaleme alınan bu çalışmada öncelikle yenilemenin tarihi gelişimi ve modern hukuk sistemlerindeki yeri incelenmiş; ardından hukuki niteliği, şartları ve hukuki sonuçları üzerine açıklamalar yapılmıştır. Tezin son bölümü ise yenilemenin, değiştirme sözleşmesi, sulh sözleşmesi, borç ilişkisinde taraf değişikliği yapan sözleşmeler, ibra ve ifa yerine edim ile karşılaştırılmasına ayrılmıştır. Buna ek olarak, uygulamada ve öğretide isim benzerliği nedeniyle zaman zaman yenileme ile karıştırılan işlemlere dikkat çekilmiş ve bunların hukuki niteliğine ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Son olarak da bütün bu açıklamaların ışığında yenilemenin borçlar hukukundaki yeri ve işlevine ilişkin genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir.
Toplu İş Hukukunda yetki tespiti

2012 yılında yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre sendikalar, işçi ve işverenlerin iş ilişkilerindeki ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla kurulur. Kanunumuz işçi ve işveren sendikası için farklı bir tanım öngörmemiştir. Ancak sendikaların kurulma amacı, esas itibariyle işçi sendikaları açısından önem arz eder. Sendikalar, kurulmalarında ve varlık göstermelerinde büyük bir öneme sahip olan toplu iş sözleşmesi ile üyesi olan işçilerin hak ve çıkarlarını korur ve geliştirirler. Ayrıca işçi ve işveren arasında bireysel düzeyde kurulan iş ilişkisi toplu iş sözleşmesi ile kolektif düzeye taşınır. 6356 sayılı Kanun açısından toplu iş sözleşmesinin işveren tarafını, işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren; işçi tarafını ise sadece işçi sendikası oluşturur. Ancak her işçi sendikasının üyesi olan işçiler için toplu iş sözleşmesi yapabilmesi mümkün değildir. Bunun için sendikanın kanunda yer alan toplu iş sözleşmesi yapma ehliyet ve yetkisine de sahip olması gerekir. Toplu iş sözleşmesi yapma süreci, öncelikle tarafların ehliyet ve yetki şartlarına sahip olup olmadıklarının araştırılması ile başlar. Ardından da toplu görüşme, toplu iş uyuşmazlıkları ve çözüm yolları ile devam eden uzun bir süreç gerektirir. Çalışmamızın kapsamı, toplu iş sözleşmesi yapma sürecinde toplu görüşmenin başlamasına kadarki kısım ile sınırlıdır. Bu nedenle çalışmamız kapsamında toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi, yetki tespiti, yetki itirazı ve yetki belgesi verilmesi aşamalarının yanı sıra konuyla bir bütünlük arz eden toplu iş sözleşmesi yapma ehliyeti de incelenmiştir. 'Toplu iş hukukunda yetki tespiti' konusunu taşıyan çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Konunun incelenmesinde mülga 275 ve 2822 sayılı Kanunlarda ve yürürlükteki 6356 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelere yer verilmiştir. Bunun yanı sıra konuyla ilgili doktrinde ortaya çıkan tartışmalar incelenmiştir. Son olarak konuya ilişkin tespitlere yer verilmiş ve öneriler yapılmıştır.
Tıp hukukunda eser sözleşmesi

Çalışmamızda genel anlamda tıbbi müdahaleler öncelikle incelenmiş, ardından estetik amaçlı tıbbi müdahaleler değerlendirilmiş, hukuken eser sözleşmesi niteliğinde olduğundan eser sözleşmesi kavramı, hekimin hukuki sorumluluğu, ayıp kavramı, tıbbi malpraktis ve komplikasyon kavramları, bu konudaki hukuki düzenlemeler ve Yargıtay kararları doğrultusunda incelenmiştir. Eser sözleşmesinde aydınlatmanın önemi ve kapsamı vekalet sözleşmesine oranla çok daha geniş olduğundan bu konuya geniş yer ayrılmıştır. Eser sözleşmesini diğer sözleşmelerden ayıran unsurlar karşılaştırılmakla yetinilmiş diğer sözleşmelerin geniş çaplı incelenmesine konuyu sınırlandırabilmek adına girişilmemiştir.
Şike ve teşvik primi eylemlerinin spor ceza hukuku ve spor disiplin hukukuna yansımaları

Bu çalışmada, 6222 Sayılı Kanun ile düzenlenen şike ve teşvik primi suçu, suç genel teorisi çerçevesinde inceleme konusu yapılmış, bu suça kanun kapsamında uygulanacak adli ve idari yaptırımlar ile spor federasyonları tarafından tatbik edilen disiplin yaptırımları, bunların muhakeme usulleri ortaya konulmuş, özellikle ülkemizdeki en popüler spor olan futbol üzerinden disiplin uygulaması hakkında da açıklamalar yapılmıştır.
Toplu iş sözleşmesinin emredici etkisi

Bu çalışmada, yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları ile uygulama kapsamında toplu iş sözleşmesinin emredici etkisi incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, toplu iş sözleşmesinin emredici etkisi hakkında genel bilgilere, emredici etkinin süre, yer, kişi ve konu bakımından kapsamına ve toplu iş sözleşmesinin doğrudan etkisi ile art etkisi arasındaki ilişkilere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde toplu iş sözleşmesine aykırı ve işçinin aleyhine olan düzenlemelerin akıbeti ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, işçinin toplu iş sözleşmesinden doğan haklarından vazgeçmesi hususu ve buna yönelik işlemlerin geçerliliği değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise, emredici etkinin taraflarca ortadan kaldırılması ve emredici etkinin diğer sona erme halleri ile sona ermenin hükümleri konusu incelenmiştir.
Avrupa şirketinde işçinin yönetime katılma hakkı

Avrupa Kıtası'nın uzun yıllar üzerinde durduğu bir oluşum olan Avrupa Şirketi 2001 yılında Avrupa Birliği Konseyi'nin çıkardığı bir tüzük ile (2157/2001/EC) yasal dayanağa kavuşmuştur. Bu şirket biçimi sayesinde girişimcilere birden fazla üye devlette tek bir tüzel kişilik altında işlem yapabilme, hak ve fiil yeteneğine sahip olabilme hakkı tanınmıştır. Bu şirket tipine ilişkin fikirlerin ortaya atıldığı ilk yıllardan beri çalışanlarının yönetime katılımları yönündeki düşünceler de Avrupa Şirketi fikri ile birlikte tartışılmış; hatta, Avrupa Şirketinin yasal dayanağa oturmasının bu kadar gecikmesinde çalışanların yönetime katılımları konusunda üye devletlerin bir anlaşmaya varamamaları en büyük nedeni oluşturmuştur. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Avrupa Şirketi'nin tanımına ve tarihsel gelişimine, ikinci bölümde yönetime katılımın ne olduğu ve çeşitli bilimlerde yönetime katılıma ilişkin düşüncelere, üçüncü bölümde ise 2001 /86/EC sayılı Yönerge doğrultusunda Avrupa Şirketinde işçinin yönetime katılım hakkına değinilmiştir.
Özel sigortalarda sigorta himayesinin başlayacağı ve sona ereceği anı tayin eden esaslar

Sigorta ettireni sigorta akdi imzalamaya sevk eden amil, muayyen yahut gayrimuayyen müddet zarfında sigorta himayesine kavuşmaktır. Böylelikle, gerçekleşmesinden endişe ettiği rizikoların yol açacağı zararları sigortacının karşılayacağını bilerek, sigorta himayesinin bahşedildiği müddet zarfında endişelerinden sıyrılmış olur. Ancak tek başına sigorta sözleşmesinin yapılmış olması, sigorta ettirenin bu sözleşmeden umduğu menfaate kavuşması için yeterli değildir. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, sigorta himayesinin başlangıç anını primin veya ilk taksitinin ödenmesi şartına bağlamıştır. Bu itibarla, sigorta himayesine kavuşmak isteyen sigortacının, kural olarak prim borcunun tamamını veya ilk taksitini ödemesi iktiza edecektir. Ne var ki, anılan kaide mutlak olmayıp, Kanun Koyucu tarafından istisnaları da vaz edilmiştir. Bu kaidenin aksi, sigorta ettiren lehine olmak kaydıyla taraflarca kararlaştırılabileceği gibi, Kanunda da bu kaideyi bertaraf eden bir takım hükümler olduğu müşahede olunmaktadır. Ancak sigorta himayesinin başlangıç anını tayin etmek her zaman çok kolay değildir. Zira sigorta himayesinin başlangıç anına ilişkin istisnaların birçoğu Kanunda sarahaten hüküm altına alınmış olsa da, bunlardan bir kısmı tatbikattaki işleyiş sonucu ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda sigorta himayesinin başlangıç anı muhtelif ihtimaller nazarında mütalaa edilerek, tatbikata yönelik çözüm önerilerini ortaya koymak hedeflenmiştir.
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı

'Kambiyo senetlerinde zamanaşımı' konulu çalışmamız üç ana bolum ve 10 paragraftan oluşmaktadır. Birinci bölümde; genel olarak zamanaşımı kavramı ile kambiyo senetleri ve temel borç ilişkisinin karşılıklı durumları incelenmiş daha sonra, kambiyo senetlerinde zamanaşımı sürelerinin incelenmesine geçilmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nda, kambiyo senetleri, poliçe hükümleri esas alınarak incelendiğinden, çalışmada kanunun sistematiğine uygun olarak, ilk önce poliçede zamanaşımı süreleri detaylı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Bono ve çekte zamanaşımı süreleri ise, poliçeden ayrılan yönleriyle incelenmiştir. İkinci bölümde; ilk olarak zamanaşımının kesilmesi, zamanaşımını kesen sebepler ve kesilmenin hükümleri, ayrıntılı olarak incelenmiş ardından kambiyo senetlerinde özel olarak düzenlenmemiş olan zamanaşımının durması konusu genel olarak incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde; zamanaşımının sonuçları başlığı altında, zamanaşımına uğrayan kambiyo senedinin hukuki niteliği ve zamanaşımının dava sırasında ve icra takibinde ileri sürülmesi incelendikten sonra, kambiyo senedi alacağı zamanaşımına uğrayan hamilin sahip olduğu imkanların incelenmesine geçilmiştir. Bu başlık altıda ise, temel borç ilişkisine dayanan talep hakkı, sebepsiz zenginleşme davası ve karşılığın devri konuları incelenmiş ve son olarak da kambiyo senedi alacağı zamanaşımına uğrayan hamilin terditli dava açması incelenmiştir. V
Tanzimat sonrasından Cumhuriyet'e kadar olan dönemde kanunlaştırma çalışmaları

Türk hukuk tarihinin olduğu kadar İslam hukuk tarihinin de önemli bir dönemi olan Tanzimat sonrası Osmanlı hukukunda kanunlaştırma faaliyetlerini ele alan bu çalışma, tezin amacını, kapsamını ve kaynaklarını açıklayan giriş kısmından sonra iki bölüm ihtiva etmektedir. İlk bölümde kanunlaştırmanın kavramsal çerçevesi ve tarihçesi ele alınmakta, ayrıca İslam hukuk tarihinde taknin faaliyetleri incelenmektedir. İkinci bölümde ise Tanzimat sonrası kanunlaştırma çalışmaları modern hukuk sistematiğine göre ele alınmakta, idare hukuku dışında kalan hukuk dallarındaki temel kanunların hazırlanma süreçleri, amaçları, muhtevaları, hazırlığında yer alan ulemanın katkıları değerlendirilmektedir. Sonuç kısmında ise, araştırma esnasında ulaşılan bilgi ve belgeler ışığında söz konusu dönem kanunlaştırma çalışmalarının Türk hukuk tarihi ve İslam hukuku tarihi açısından ifade ettiği anlam üzerinde bazı değerlendirmeler yapılmakta, en sonunda ise tezde kullanılan bazı belgeler ek olarak sunulmaktadır.
Ebu Hanİfe ve İmameyn arasındaki fıkhİ ihtilafların tespit ve incelenmesi

Hanefi mezhebinin teşekkülünde önemli bir paya sahip olan Ebu Yusuf ve Muhammed eş-Şeybani, Ebu Hanife'nin önde gelen talebelerindendir. Mezhep içerisinde 'İmameyn' lakabı verilen bu iki müctehid, kimi zaman kendi aralarında kimi zaman da hocaları Ebu Hanife ile fıkhi görüş ayrılıkları yaşamışlardır. Bu İhtilaflar, mezhebin olgunlaşmasına zemin hazırlamasının yanı sıra İslam hukuk literatürünün zenginleşmesinde de rol oynamıştır. Bu ihtilafların incelenmesi; fakihlerin tartışmalarının bir arka planı olduğunu ve ulemanın fıkhi meselelerde hüküm verirken bir usule dayandığını ortaya koymak, ayrıca fıkhi meselelerde meleke kazanmak açısından önemlidir. Bu amaçlarla hazırladığımız çalışmamızda Ebu Hanife, Ebu Yusuf ve Muhammed b. Hasan eş-Şeybani arasında meydana gelen ihtilafları aile hukuku özelinde inceledik. İhtilafların tespitinde Mevsıli'nin el-Muhtar adlı eserini esas aldık ve altmış yedi ihtilaf tespit ettik. Söz konusu ihtilafların sebeplerini ve tarafların gerekçelerini bir takım Hanefi fıkıh eserlerinden yararlanarak ortaya koyduk. Araştırmamız neticesinde taraflar arasında ortaya çıkan ihtilaflarda ihtiyat ilkesinin, kavramlara yüklenen farklı anlamların, hadis tercih kriterleri ve nasslara yaklaşımlardaki farklılıkların ayrıca dönemin şartlarının etkili olduğu sonucuna vardık. Fıkhi tartışmaların muazzam bir arka planı olduğuna işaret eden çalışmamız; giriş, iki bölüm ve sonuç kısımlarından müteşekkildir. Giriş bölümünde mezkur fakihlerin hayatları, eserleri ve içtihat metotlarından bahsettik. Birinci bölümde bu üç fakihin nikah bahsindeki ihtilaflarını, ikinci bölümde ise talak bahsindeki ihtilaflarını inceledik. Sonuç kısmında ise incelenen ihtilaflar ile ilgili değerlendirmelere ve vardığımız neticelere yer verdik.
Medeni Usul Hukukunda karşılık dava

İnceleme konumuzu, medeni usul hukukunda karşılık dava oluşturmaktadır. Çalışmamızda ilgili kanun hükümleri, mevcut uygulama, yeni kanun tasarısıyla Yargıtay kararları incelenmiştir. Kişilerin bir hakkın inkarı veya ihlali durumunda yargı gücüne başvurarak hakkın korunmasını istemek noktasında sahip olduğu imkana dava hakkı, kişilerin bu korumayı yargı gücünden belirli bir hasma karşı bizzat istemesine de dava denir. Genel olarak dava şartları; yargı yetkisi, yargı yolu, görev, davada iki tarafın bulunması, taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekalet ehliyeti ve geçerli vekaletname, hukuki yarar, kesin hükmün bulunmaması olarak sıralanabilir. Mahkeme, davanın açıldığı zaman, ayrıca yargılamanın her aşamasında dava şartlarını kendiliğinden inceler. Davalının aynı mahkemede ve aynı dosyada asıl davacıya karşı dava açmasına, karşılık dava denir. Karşılık davanın şartları, asıl davanın görülmekte olmalı, asıl dava ile karşılık dava aynı yargılama usulüne tabi olmalı, asıl dava ile karşılık dava arasında yakın bir ilişki bulunmasıdır. Karşılık davaya yönelik itirazının ilk itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir. karşılık davaya feri müdahalede, asli müdahalede asıl dava dışından üçüncü kişi olarak davaya katılmaları nedeniyle karşılık davadan farklıdırlar. Karşılık dava asıl davanın görüldüğü mahkemeye açılır. Her iki dava aynı mahkemede görülür. HUMK 5. maddesine karşılık davanın miktar veya kıymeti asıl davanın miktar veya kıymetinden çok ise karşılık davanın kıymeti esas alınacaktır. HUMK 14. maddesinde belirtildiği üzere asıl davaya bakan yer mahkemesi karşılık davaya da bakmaya yetkilidir. Karşılık dava, açılan asıl davanın davalısı tarafından, asıl davanın davacısına yönelik açılabilir. Bu iki dava, mahkeme tarafından birlikte incelenir. Delilleri birlikte değerlendirilir. Karşılık dava asıl davadan müstakil bir davadır. Mahkeme tek bir hükmün içinde asıl davayla karşılık dava hakkında ayrı kararlar verir. Mahkeme, yargılama giderleri, yargılama harçları ve vekalet ücretleriyle ilgili olarak asıl dava ve karşılık dava ayrı ayrı karar vermelidir. Yeni kanunun yasalaşmasıyla karşılık dava müessesine işlerlik kazandıracağı kanaatindeyim.