turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye ve İran'ın Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunları üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme

Bu çalışmanın amacı ülkemizde bulunan kültürel ve doğal varlıkların korunması ile ilgili yasal işleyişi sağlayan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile İran Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu incelenmesi ve kanunun, yönetmelik ve yönergelerle karşılaştırılmasıdır. Bilindiği üzere Türkiye binlerce yıldır farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Yapılan çalışmalarda bize geçmişşle, bu medeniyetlerle, sosyokültürel yaşamla ve daha pek çok konu ile ilgili son derece önemli bilgiler, materyaller kazandırmıştır. Tüm bu varlıklar Türkiye'nin dünya tarihindeki yeri ve önemini vurgulamakla birlikte Türk ve dünya tarihindeki yeri ve önemini pekiştirmiştir. Tüm bu kültür ve tabiat varlıklarını korunması Türkiye'de 1869 tarihli Asar-ı Atika Nizamnamesi ile başlamış ve günümüze gelene kadar pek çok aşamadan geçerek 1983 tarihli 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ortaya çıkmıştır. İran'da geçmişşi çok eskiye dayanan ve çok köklü imparatorluklara, medeniyetlere ev sahipliği yapmış ve dünyada tartışılmaz öneme sahip olan büyük ve kültürel zenginliğe sahip bir ülkedir. Tüm bu nedenlerle İran'da Türkiye gibi sahip olduğu bu kültür ve tabiat varlıklarının öneminin bilincinde olmuş, bu varlıkları koruma amacıyla İran Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nu oluşturmuştur. Bu çalışmada her iki ülkenin de Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kanun, yönetmelik ve yönergeler ile incelenmiştir.
Tarihsel süreçte batı anadolu sahil şeridi kalelerinin oluşumu ve gelişimi

İnsanın ilkel içgüdüsü ile yaptığı ilk mimarlık faaliyetinin barınma ve savunmaya odaklı olduğu bilinen bir gerçektir. Kalelerin, daha genel kavramı ile 'savunma mimarisinin' kökenlerinin, uygarlık tarihi ile paralel gelişim gösteren yapılar olduğu anlaşılmaktadır. Çalışma konumuz içerisinde Batı Anadolu Sahil Şeridinde yer alan İzmir, Aydın ve Muğla illeri yaşama elverişli ve jeopolitik öneme sahip konumları ile çağlar boyunca değişen egemenlikler tarafından sayısız eserin miras bırakıldığı kesintisiz bir kentleşme özelliği göstermektedir. Anadolu'nun batı kıyıları, deniz yönünden gelebilecek olası saldırılara karşı daha zayıf bir pozisyona sahiptir. Bu savunma açığı 'Tarihsel Süreçte Batı Anadolu Sahil Şeridi Kalelerinin Oluşumu ve Gelişimi' başlığı adı altında çalışmaya konu edilmiş kalelerin inşası ile giderilmeye çalışılmıştır. Çalışmada, kalelerin tarihsel süreçteki oluşum ve gelişimi üzerine dikkat çekilmeye çalışılarak mimari nitelikleri ayrıntıları ile ele alınmıştır. Batı Anadolu sahil şeridi kaleleri, konumlanışı, mimari biçimlenişi, inşası, malzeme ve teknik özellikleri ile Anadolu savunma mimarisinin özelliklerini yansıtan ve farklı dönemlere ait kentleşme politikalarına dair bilgileri sunan özel bir yapı grubunu temsil etmektedir. Çalışmada kale mimarisinin konumlanışı ve duvar örgüsü üzerinden, bölgenin geçirdiği kronolojik tarihin arasındaki paralellik ilişkisine vurgu yapılmıştır. Sonuçta kalelerin 'savunma mimarisi' eserleri olduğu kadar, farklı dönemlerde farklı dinamiklerle inşa edilen savunma hattının bileşenlerini oluşturduğu görülmüştür.
İran'ın batısındaki Büyük Selçuklu Dönemi eserleri

Büyük Selçuklu Devleti, 1040 yılında Dandanakan Savaşı'nda Gaznelilere galip gelerek kuruldu. Türk akınlarının İran'a girişleri bu tarihten itibaren Horasan Bölgesinden başlamıştır. İran, Büyük Selçuklular zamanında siyasi ve iktisadi gelişmelerin yanında, mimari ve sanat açısından da en parlak dönemlerinden birisini yaşamıştır. Bu dönem içinde eski ve köklü bir geleneğe dayanan İran mimarisine, Türkler ile birlikte gelen Orta Asya mimari geleneği yeni bir renk katmıştır. Böylece Türk-İran adı altında yeni bir gelenek ortaya çıkmıştır ve bu gelenek Türkler ile beraber Anadolu'ya taşınmıştır. Selçuklular ile birlikte İran'da cami mimarisinde yeni bir plan tipi olarak, dört eyvanlı plan şeması ortaya çıkmıştır ve günümüze kadar cami mimarisinde İslam dünyasının birçok ülkesinde uygulanmaktadır. Ayrıca bu dönemde medrese mimarisinde büyük bir gelişme ortaya çıkmaktadır. Melikşah'ın veziri olan Nizamulmülk, İran'ın birçok yerinde Nizamiye ismi verilen medreseler yaptırtmıştır. Dört eyvanlı plan şeması camilerden önce medrese yapılarında karşımıza çıkmaktadır. Türklerden önce çok az sayıda türbe yapısı bulunan bu bölgede, Selçuklu Döneminde türbe mimarisinin en parlak eserlerini görmekteyiz. Bu dönemde yapılan çok sayıda kervansaray yapısı İmparatorluğun her tarafında güven içinde ticaret yapıldığına işaret etmektedir. Bu dönemden günümüze kadar gelen bir diğer önemli yapı türü ise minarelerdir. İsfahan'da bu döneme ait minareler 900 sene sonra bile hala ayakta durabilmektedir. Bu minarelerin bağlı olduğu yapılardan bazıları günümüze kadar ulaşamamıştır. Türkler İran'a doğu sınırlarından giriş yapmalarına rağmen, İran'ın batı bölgesi Selçuklu eserleri açısından daha zengindir. Bunun bir nedeni Büyük Selçukluların başkenti İsfahan Şehri'nin İran'ın batısında yer almasıdır. Diğer nedeni ise; Moğollar, İran'a doğu sınırından girerek doğu Bölgesindeki çoğu eseri yağmalayıp yok etmişlerdir. Bu çalışmada İran'ın batı tarafında bulunan Selçuklu eserleri incelenmiştir. Çalışmada 21 cami, 17 minare, 35 türbe, 3 medrese, 1 kervansaray, 1 taş levha ve 4 mihrap olarak toplam 82 eser İran'ın batısında bulunan 17 eyalet içinde incelenmiştir.
Anadolu Selçuklu Çağı mimarisinde bir yapı ile bağlantılı türbeler

Kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapan Anadolu'ya 11. yüzyıldan sonra gelen Türkler tarafından birçok beylik kurulmuştur. Bu beylikler Ahlatşahlar, Artuklular, Danişmendliler, Mengücekliler, Saltuklular, Çaka Beyliği ve siyasi yapının zamanla en güçlü devleti olan Anadolu Selçukluları'dır. 11. yüzyıldan Anadolu Selçuklu devletinin fiilen sona erdiği 14. yüzyılın başına (M.1308) kadar olan dönem 'Selçuklu Çağı' olarak kabul edilmektedir. Anadolu'ya gelen Türkler ile mevcut kültürler arasında yeni bir sentez ortaya çıkmıştır. Kültür ve sanattaki bu etkileşimler Anadolu'nun farklı coğrafyalarında zengin bir sanat ortamının oluşmasına sebep olmuştur. Bu sanat ortamında mimari yapılar içerisinde bir yapıyla bağlantılı türbeler önemli bir grubu oluşturmaktadır. Bir grup türbenin farklı yapı türleriyle organik bağlantıları vardır. İncelenen çalışmada bu nitelikte 80 türbe tespit edilmiştir. Bu türbelerin bazıları yapı bünyesi içinde bazıları ise yapıya bitişik durumdadır. Türbelerin yapıyla aynı anda tasarlanmış olduğu örnekler bulunduğu gibi sonradan yapının bir mekanının türbeye dönüştürüldüğü ya da yapıya bitişik inşa edildiği türbeler de mevcuttur. Bu türbelerin yapılardaki konumu konusunda ise katı kurallardan çok şartların belirlediği bir düzen söz konusudur. Tez çalışmasında bir yapı ile bağlantılı türbelerin banileri, mimarları ve sanatçıları, türbenin adına yapıldığı kişilerin sosyal, siyasal ve dini konumları, türbelerin yapılar içindeki konumları, mimari ve süsleme özellikleri değerlendirilmiştir. Türbelerin bağlantılı oldukları yapılar içerisinde medreseler en yoğun grubu oluşturmaktadır. Diğer yapılar sırayla cami- mescit, zaviye, hankah ve bir yapı topluluğudur. Bu yapılarla bağlantılı türbeler sultanlara, hanedan üyelerine, devlet adamları ve yakınlarına, din adamları ile statüsü ve ismi bilinmeyen kişilere aittir. Bir yapı ile bağlantılı türbelerde bir geleneğin devam ettirildiği anlaşılmaktadır. İncelenen bir yapı ile bağlantılı türbelerin 12. yüzyılın sonlarından başlayarak 14. yüzyılın başlarına kadar devam eden süreçte tarihsel boyutta plan, mimari ve süsleme biçimlerine yönelik oluşan gelişmeler üzerinden yapılan değerlendirmelerden yola çıkılarak sonuçları belirtilmiştir.
İstanbul Türbeler Müzesi'nde bulunan madeni eserler

Osmanlılar, 1453 yılında İstanbul'u fethetmesinden sonra kent 450 sene boyunca devlete başkentlik yapmıştır. İstanbul'un başkent olmasından sonra kentte çok sayıda mimari eser yaptırılmıştır. Bu eserlerin önemli bir grubunu türbeler oluşturmaktadır. Türbe yapılarının, İstanbul'un fethinden Osmanlı Devleti'nin son dönemine kadar yoğun biçimde inşa edildiği görülmektedir. Bu anıtlar, padişah ve ailesi ile devletin siyasi ve dini açıdan öne çıkan şahsiyetleri için inşa edilmiştir. Türbeler, mimari yapıları kadar içerdikleri taşınabilir küçük eserler bakımından da önemlidir. Genellikle vakıf yoluyla bağışlanmış her bir eser grubunun farklı işlevleri vardır. Türbelerin bakım onarımı ile birlikte bu tarihi mekanlar içerisinde yer alan taşınabilir eserleri muhafaza etmek ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla 1978 yılında İstanbul Türbeler Müzesi kurulmuştur. Çalışma kapsamında İstanbul Türbeler Müzesi'ne bağlı olan türbelerin sayısı 117'dir. Türbeler Müzesi Müdürlüğü bünyesinde; türbelerden müzeye taşınan envantere kayıtlı dokuma, ahşap, hat, cam ve madeni eserlerden oluşan zengin eser çeşitliliği bulunmaktadır. Bu tezde bahsi geçen eserler içerisinde yer alan madeni eserler; şamdanlar, şifa tasları, asma kandiller, maşrapalar, mühürler, buhurdanlar, gülabdanlar, güğümler, ibrikler, lengerler ve askı toplar sanat tarihi disiplini içerisinde incelenerek değerlendirilmiştir.
Adana Etnoğrafya Müzesindeki kilimler

Bu tez çalışmasında, Adana Etnoğrafya Müzesi Koleksiyonunda yer alan toplam 34 kilim bilimsel yöntemlerle ele alınarak incelenmiştir. Kilimlerin genel ve detay özelliklerinden hareketle de farklı yörelerin özgün kültürel değerleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Envanter bilgilerine gore kilimlerin büyük bir kısmı Mersin İlinin Mut İlçesinden gelmedir. Geri kalanlar ise Van, Elazığ ile Adana'nın ilçesi olan Karaisalı'dandır. Kilimlerin hepsi satın alma yoluyla Müzeye kazandırılmıştır. Kilimlerin geneli kompozisyon olarak göbekli tipine girmektedir. Göbeklerin etrafı bordürlerle çevrilmiştir. Motifler kurt ağzı, koç boynuzu, elibelinde gibi şematik figurative ile zigzag, üçgen, altıgen gibi geometrik desenlerden oluşur. Renk olarak zengin bir çeşitlilik söz konusudur. Hakim renkler beyaz ve kırmızıdır. Doğu kilimlerinin renkleri ağırlıklı olarak koyudur. Atkılarda yün, çözgülerde ise hem yün hem pamuk iplik kullanılmıştır. Bölgeler arası karşılaştırmada radikal farklıkların olmadığı dikkat çekmiştir.
İzmit'teki sivil mimari yapıların duvar ve tavan resimleri

Kocaeli ilinin İzmit ilçesindeki 19. yy. ın ikinci yansına tarihlendirilen iki adet sivil mimari örneği olan Sırrı Paşa Konağı ve Sultan Abdülaziz'in Av Köşkü'nde yer alan duvar ve tavan resimleri bu çalışmada incelenmiştir. Tasvirler öncelikle bir katalog şeklinde, seçilen konular konu dağılımındaki üslup özellikleri ele alınmıştır. Bu özellikleri ortaya çıkarırken, elimizde Kültür Bakanlığı'na bağlı İzmit Müze Müdürlüğü'nün yapıların tarihçeleri hakkında yazdıkları belgeler dışında süslemelerle ilgili herhangi bir yardımcı kayıt olmadığından aynı döneme tarihlendirilen diğer saray yapılarının bezemelerine ve üslup özelliklerine bakılarak bir değerlendirme yapılmıştır. 19. yy. batı etkili süslemeler olan manzara kompozisyonları, natürmort, hayvan figürleri, sancak ve müzik aletli bezemeler dışında geleneksel süsleme motiflerimiz olan rumi, palmet ve bitkisel kompozisyonlardan yararlanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında 19. yy. ın ikinci yarısına tarihlendirilen iki adet sivil mimari örneğindeki duvar ve tavan süslemelerinde kompozisyonların yabancı sanatçılar tarafından yapılmış olduğu söylenebilir. Süslemelerin sanatçıları hakkında yazılı belgeler elimizde olsaydı daha kolay bir değerlendirme yapılabilirdi. Ancak duvar resmi konulu yazılmış olan kaynaklar, üsluplar hakkındaki tezimizi gerçekçi bir yaklaşımla ortaya çıkarmamıza yardımcı olmuştur.
Süryani kiliselerinde Kduşkudşin

Kültürel ve mimari açıdan zengin bir dini mirasın temsilcileri olan Süryaniler, tezin çalışma kapsamına giren illerin bulunduğu bölge ile Turabdin Bölgesi'nin köklü halkları arasında yer almaktadır. Antik dönemlerden beri Süryani kültürünün var olduğu tarihi coğrafyayı tanımlayan Turabdin ve çevresini de kapsayan bölge, tarihsel süreç içinde birçok farklı dini, siyasi ve etnik yapıyı bünyesinde barındırmıştır. Süryaniler, bölgenin bu kozmopolit yapısı içinde varlığını koruyan ve devam ettiren halklardan biri olarak ön plana çıkmaktadır. Erken dönemlerden itibaren Hıristiyanlığı kabul eden Süryaniler, manastır ve kilise yapılarıyla özgün dini bir mimari gelenek oluşturmayı başarmışlardır. Süryani kiliseleri, plan ve mimari açıdan bazı özellikleri ile diğer birçok Hıristiyan kilisesinden ayrılmaktadır. Bu kilise yapıları içerisinde ayinlerin odağında yer alan kduşkudşinler, Süryani dini mimarisinin önemli liturjik ögelerinden biri olarak önem taşımaktadır. Süryani kiliselerine, mezbah/medboh ve apsis olarak tanımlanan bölümde bulunan kduşkudşinler, Süryani kilisesinin en önemli sakramentlerden biri olan Evharistiya ve diğer ayinlerin icra edildiği litürjik elemanı ifade etmektedir. Süryanice 'Kutsalların Kutsalı' anlamına gelen kduşkudşin, Tanrı'nın sofrası, İsa'nın mezarı, hayat masası, hayat suyu veren kaynak ve hayat ırmağı gibi simgesel anlamları karşılamaktadır. Bölgedeki Süryani dini yapılarının yanı sıra Ermeni ve Keldani gibi farklı Hıristiyan topluluklarına ait kiliselerde de yer almakla beraber; günümüze ulaşan kduşkudşinlerin çoğunluğu Süryani mimarisinde karşımıza çıkmaktadır. Tez çalışması kapsamında, başta Mardin olmak üzere Diyarbakır, Şırnak ve Adıyaman illerinin merkezleri ile bu illere bağlı bazı köylerde bulunan Süryani manastır ve kiliselerinde incelemeler yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, Süryani kiliselerinde kduşkudşinlerin yeri ve liturjik işlevi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Süryani kiliselerinde bulunan bulunan bazı kduşkudşinler, çizim ve fotoğraf çalışmaları ile desteklenerek tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde, kduşkudşinlerin Süryani kiliselerindeki liturjik önemi, sembolik arka planı, farklı kültür ve mimari geleneklerle etkileşim boyutu gibi konular irdelenerek, tipolojik özellikleri, tipolojiyi meydana getiren elemanlar ile kullanılan malzeme ve süsleme programları belirlenmeye çalışılmıştır. Süryani kiliselerinde en kutsal alanın sembolik karşılığı olan bu liturjik unsurlar, zaman içinde sunak masasını merkez alarak gelişen anıtsal boyutlu görünümleri ile mimari bir form kazanmışlardır. Diğer Hıristiyan mezheplerinin mimarisinde de bulunan altar ve kiborium gibi ögelerin, işlevsel ve sembolik anlamıyla örtüşen kduşkudşinler, sanat tarihi bilimi disiplini içinde yer edinmesi gereken, Süryani sanatına özgü liturjik ve mimari unsurlar arasındadır.
Kütahya ve ilçelerindeki su yapıları

Bu çalışmada, Kütahya'da bulunan Türk dönemine ait su yapıları Sanat tarihi disipliniyle ele alınmıştır. Bu sebeple, Anadolu Selçuklu döneminden başlayıp, XX. yüzyılın ortalarına kadar yapılmış olan çamaşırhane, çeşme, hamam, köprü, kuyu, sakahane ve şadırvan yapıları incelenip değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yapılar bölümlere ait ana ve alt başlıklar altında incelenmiştir. Araştırmanın temel bölümleri aşağıdakilerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun tanımı, önemi, kapsamı açıklanmış ve konuyla ilgili kaynaklara yer verilmiştir. Ayrıca bölgenin tarihi, coğrafyası ve su yolları da bu bölümde ele alınmıştır. I. bölümde, Türklerden önce ve Türk döneminde su yapılarının gelişimi üzerinde durulmuştur. II. bölüm çalışmanın özünü oluşturan katalog bölümüdür. Bu bölümde yapı grupları kronolojik olarak ele alınmış ve ayrıntılı mimari tanımlamaları yapılmıştır. III. bölümde aslı değiştirilmiş, tamamen yenilenmiş ve günümüzde mevcut olmayan yapılar hakkında bilgiler verilerek, fotoğraf veya resimlerle desteklenmiştir. IV. bölüm değerlendirme bölümüdür. Yapılar tipoloji, malzeme, yapı elemanları, süsleme ve kitabe başlıkları altında ayrı ayrı değerlendirerek, Anadolu su mimarisi içerisindeki yerleri belirlenmiştir. V. bölüm sonuç olarak düzenlenmiştir. Bu bölümde Kütahya'daki su yapılarının devşirme malzeme yoğunluğuyla, kendine has özellikler gösteren ve mimari olarak sade kurgulu, daha çok ihtiyaca cevap vermek amacıyla fonksiyonlarının ön planda olduğu ortaya çıkmıştır.
The Latin Catholic Church settlement in Mersin during the late Ottoman Period

19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu için, uluslararası ticaret ağlarına entegrasyon dahil olmak üzere hemen hemen her alanda modernleşme süreçlerini uygulamaya başladığı bir dönüşüm dönemiydi. Bu durum, özellikle Akdeniz'deki liman kentlerinde kozmopolit karakterli nüfusu arttıran önemli inşaat faaliyetleri ile sonuçlandı. 19. yüzyılın ilk yarısında Tarsus'a bağlı küçük bir balıkçı köyü olan Mersin, benzer şekilde büyük bir dönüşüm geçirdi ve birkaç on yıl içinde Akdeniz'de yeni kurulmuş kozmopolit bir Osmanlı liman kentine dönüştü. 20. yüzyılın başında Mersin kenti, modern görünümü, çok kültürlü kimliği ve dinamik toplumsal ve ticari hayatı ile öne çıkıyordu. Bu çalışma, Mersin'in önemli bir noktasında yer alan ve binalarıyla kentin görünümüne önemli katkıda bulunan, aynı zamanda Kapüsen cemaatinin öğretilerini tanıtmak ve yaymak için inşa edilmiş okulları ile kentin toplumsal yapısını da etkilemiş olan, Latin Katolik Kilisesi yerleşkesi örneğinde bu dönüşüm sürecini incelemektedir. Yerleşkeyi, Mersin'in bu dönemdeki kentsel ve mimari bağlamına olduğu kadar sosyo-politik ve ekonomik süreçlerle çok kültürlü bir merkeze dönüşümünde rol alan aktörlere referansla da inceleyen bu tez, özellikle Mersin kentinin tarihinin ve genel olarak Osmanlı geç dönemindeki kentsel ve mimari gelişmelerin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Babür İmparatorluğu mimarisine bir örnek: Hümayun Şah'ın türbesi

Babür İmparatorluğu Hindistan topraklarında kurulmuş Müslüman bir İmparatorluktur. İmparatorluğun mimarisi dünya üzerinde İslam dinine mensup diğer imparatorluklardan ve kurucu Babür Şah'ın kökeni olan İran'daki mimariden de etkileşim görülebilse de farklıydı. Bu tezde, İmparatorluğun ikinci yöneticisinin, Ekber Şah döneminde inşa edilen anıtsal ölçülerdeki türbesi incelenmiştir. Araştırmalar sırasında sadece yapıya yer verilmemiş, Babür İmparatorluğu'nun kültür ortamı ve tarihine de değinilmiştir. Bugün halen ihtişamını koruyan türbe, Hindistan'daki Anıtsal mezarların ilk örneği olmakla birlikte imparatorluk için hem siyasi hem de ruhani bir tutku ile inşa edilmiştir. Kullanılan malzemeden türbenin bahçesine kadar belli bir ustalık örneği olan yapı İmparatorluğun yıkılışına dek olan süredeki mimariyi etkilemiş, Hindistan'daki İslam dinine mensup kimselerin ürettiği yapılar için yeni bir akıma vesile olmuştur. Bu tezde; Hint sanatı ve bu sanatın Babür İmparatorluğunun mimarisine etkilerine, anıtsal mezarların eklektik toplumdaki işlevlerine, Hümayun Şah Türbesinin çevre yapılarına değinilmiştir.
20. yy sonrası Avrupa-Amerika ve Türkiye'de yönetmen odaklı avangart tiyatronun postdramatik örnekler üzerinden değerlendirilmesi

Tiyatro, ritüelistik kökeninden günümüze kadar birçok değişim ve dönüşüm geçirmiştir. Tiyatro tarihine panoramik bir perspektiften bakıldığında bu değişimler gözlemlenmektedir. Bu panoramada 20. yüzyılın ise tiyatro tarihi için çok hareketli bir asır olduğu gözlemlenmektedir. 20. yüzyılın tamamı tiyatro perspektifinden incelendiğinde, kökeninden 20. yüzyıla kadar olan dönüşümlerden daha fazla hareketliliğin yaşandığı bir dönem ortaya çıkmaktadır. Tiyatroda 20. yüzyılın sonlarına kadar dramatik yapı üzerinden tartışmalar gerçekleşirken 21. yüzyıla doğru geçişte postdramatik tiyatro tartışılmaya başlandığı gözlemlenmektedir. Tiyatro, tarihsel serüveninde kökeninden 21. yüzyıla kadar Aristoteles'in Poetika'da çerçevesini çizdiği dramatik yapıyı öz olarak belirlemiş, biçim anlamında da zaman içerisinde yenilik ve deneme amacıyla dönüşümlere uğramış olduğu tespiti yapılmaktadır. 21. yüzyıl, tiyatro perspektifinden 'postdramatik tiyatro' kavramının konuşulmasıyla başlayan bir asır olma özelliği taşımaktadır. Dolayısıyla postdramatik kavramının en büyük ayak izlerinin 20. yüzyıl tiyatrosunun içerisinde olduğu varsayılmaktadır.20. yüzyıl, tiyatro açısından özellikle yönetmenlik kavramının ortaya çıkışıyla tiyatronun daha bir disipline, düzenli bir yapıya kavuştuğu, sahne, kostüm, oyunculuk, reji anlamında tiyatronun neredeyse tüm bileşenleri ile ilgili denemelerin yapıldığı bir asır olma özelliği taşımaktadır. Tiyatro üzerinde önce yönetmenlik kavramının keşfedildiği, sonrasında tarihsel avangartlar ve avangart yönetmen girişimleriyle tiyatronun seyir biçiminden, oyunculuk biçimine kadar sorgulandığı, yeniden yapılandırılmaya çalışıldığı bir asır olmuştur. Bu zaman diliminde ilk yönetmen Saxe Meiningen Dükü II. George, Rusya'da Stanislavski, Meyerhold, Vakhtangov, Tairov, Avrupa'da Richard Wagner, Otto Brahm, Adolphe Appia, Edward Gordon-Craig, Max Reinhardart, Erwin Piscator, Bertold Brecht, Antonin Artaud, Andre Antoine, Jeryz Grotowski, Ariane Mnouchkine, Peter Brook, Thomas Ostermeier, Eugenio Barba, Pina Bausch, Amerika'da Robert Wilson, Augusto Boal, Richard Schechner, The Living Theatre, Bread and Puppet Theatre, Çevresel tiyatro örnekleri, Türkiye'de ise Bilsak, TAL, Oyuncu Stüdyosu ve Ferhan Şensoy gibi tiyatro oyuncuları, yönetmenleri, grupları yeni denemeler yapmışlardır. Tüm bu denemeler, yeni girişimlerin oluşturduğu izlek takip edildiğinde en son postdramatik kavramının konuşulmasıyla 21. yüzyılın başladığı gözlemlenmektedir. Güncel tiyatro sahnelemelerinde 20. yüzyılda yaşamış tiyatro insanlarının tiyatroya kattığı yenilikleri, unsurları görmek mümkündür. Çünkü o dönemde bu yönetmen ve oyuncuların birbirlerini etkilediği, daha sonrasında ise ardıllarını etkileyerek yaptıkları denemelerin uzun yıllar etkisini sürdürdüğü tespit edilmektedir. Tam da bu noktada unsurların ve kavramların iç içe geçtiği dönemde ise postdramatik kavramının konuşulduğu, tartışıldığı gözlemlenmektedir.
İstanbul kapalı sarnıçlarının işlevsel dönüşümünün mekansal bağlamda irdelenmesi

Sosyal, kültürel ve mimari açıdan değere sahip tarihi yapıların korunarak gelecek nesillere aktarılması toplumların geçmişşine sahip çıkılması açısından önemli bir konudur. Yeniden işlevlendirme doğru kararlar içerdiği takdirde tarihi yapıların korunmaları açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Yapısal olarak ayakta ancak işlevsel olarak kullanılamayan yapıların, kullanım değerinin sürdürülebilmesi için yeniden işlevlendirilmesi gerekebilir. İstanbul'daki sarnıçlar korunması gereken tarihi yapılar arasında, değerli ve önemli bir yapı stoğu oluşturmaktadır. İşlevini tamamen yitirmiş bir yapı grubu olan sarnıçlar, su depolama alanı iken; bilinçli bir yaklaşımla, yeniden işlevlendirilmeleriyle mekansal açıdan kullanım değeri kazandırılarak koruma altına alınmış olurlar. Tarihsel süreç içinde; iplik atölyesi, meyve-sebze deposu, araç tamirhanesi, çöp depolama alanı olarak bilinçsizce kullanımlarının yanı sıra, günümüzde sirkülasyonun yoğun olduğu biçimde restoran, organizasyon alanı, müze gibi işlevlerle kullanıldıkları görülmektedir. Bu işlevsel çeşitlilik; kültürel, ticari, dini ve diğer işlevlerle kullanılmak üzere sınıflandırılabilir. Bu kullanımlar sarnıçların korunması açısından kimi zaman olumlu kimi zaman ise olumsuz sonuçlara yol açmıştır. Kültürel işlevle kullanılan sarnıçlar incelendiğinde; toplum yararına olan bu kullanımın mekansal ve yapısall açıdan doğru sonuçlar oluşturduğu anlaşılmıştır. Buradaki koruma yaklaşımının doğruluğu, yapının özel ya da kamu mülkü olmasından değil, kültürel işlev seçiminin yüksek bilinç düzeyine sahip olmayı gerektirmesinden kaynaklanmaktadır. Bu durumun aksine ticari işlevle kullanılan sarnıçların yeniden işlevlendirilmesinde uygun işlev seçiminin ekonomik beklentilerin koruma değerinin önüne geçtiğini göstermiştir. Bugün sadece Kambur Mustafa Paşa Cami altındaki sarnıçta karşılaşılan dini işlevle kullanım, kapalı sarnıçlarda bilinçsiz mekan kullanımı sonucunda, özgün mekansal değerlerin göz ardı edilebileceğini göstermektedir. Bunların dışında tipolojik açıdan özel bir işlev türü oluşturmasa da farklı amaçlarla kullanılan diğer sarnıçlar, bilinçsiz kullanıldıklarında değer kaybına uğrayabilmektedir. Sonuç olarak; yeniden işlevlendirmenin kapalı sarnıçların korunmasında doğru bir yaklaşım olabilmesi için işlev seçimi önemli bir unsurdur. Aksi takdirde, sarnıç yapıları uyumsuz işlev nedeniyle, gerek yapısall gerekse mekansal zorlamalarla zarar görebilir. Bundan dolayı doğru işlev seçimi bilinçli bir koruma yaklaşımı ile birlikte gerçekleştirildiğinde, tarihi yapılar kullanılarak korunmuş olacaktır.