Avrupa Birliği örnek ülkeleri ve Türkiye'de konut politikalarının ve konut piyasalarının karşılaştırmalı analizi

Dünyadaki yeni akımlar, ulaşım, iletişim, küreselleşme ve teknolojik yeniliklere bağlı değişimler Türkiye'de de etkilerini göstermiş, son yıllarda özellikle büyük kentlerde gözle görülür farklılıklar kaydedilmiştir. Küreselleşen dünyaya ve Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Türkiye bütün kurumlarım, hukuksal, ekonomik ve mali sistemlerini yeniden yapılandırmak durumundadır. Türkiye henüz alt ve üst yapı çalışmalarını tamamlama aşamasındadır. Bütün gelişmekte olan ülkelerdeki gibi, Türkiye konut sektörü de bu yeniden yapılanma süreci içerisindedir. Konut, geçmişşte olduğu gibi bugün de Türkiye'nin temel sorunlarından birisini oluşturmaktadır. Devletin 1950'li yıllardan beri sürdürdüğü konut politikaları, ekonomik krizlerin aşılmasında ve farklı sektörlerdeki sermaye birikimlerinin yaratılmasında kent topraklarını ve konut üretimini bir araç olarak kullanmak yönünde olmuştur. Yapsatçı üretimin desteklendiği, kaçak yapılaşmanın affedildiği ve hatta teşvik edildiği, toplu konutun amacından uzaklaşılarak üretildiği son elli yıllık süreçte konut niteliksel ve niceliksel anlamda çözümlenmemiş bir sorun olarak gündemdedir. Bir tarafta barınma gereksinimi olan kesimlerin nitelikli konut ihtiyacı devam ederken, diğer tarafta konutu yatırım aracı olarak gören kesimlerin yarattığı niceliksel fazlalık her geçen gün artmaktadır. Kentsel mekanların ve konut stokunun nasıl paylaşıldığı çok boyutlu bir problem olarak ortaya çıkmaktadır. Yeni konut stokunun üretilmesinde ve mevcut konut stokunun yeniden düzenlenmesindeki sosyal politikalar, kaynak politikaları ve tasarım politikaları entegre politikalar olarak üretilmek durumundadır. Bu noktadan yola çıkarak ve Avrupa Birliği üyeliğine uyum süreci içerisinde bulunan Türkiye'nin konut politikalarının yeniden düzenlenmesi gerekliliği açıktır. Bu çalışma; Akdenizli Avrupa ülkeleri olan İspanya, İtalya ve Yunanistan'ın, konut sorununun ve politikalarının yaklaşık 60 yıllık bir dönemde yaşanan gelişim, değişim ve dönüşümünü incelemeyi ve bu bağlamda Türkiye'de yaşanan konut olgusu ile karşılaştırmalar yapmayı amaçlamaktadır. Konutun, Avrupa'nın yıkılmış kentlerinden bugünkü Avrupa Birliği ülkelerine geliş sürecinde nasıl bir gelişim ve değişim gösterdiği ortaya koyulmaya ve konut sorununun; Avrupa'nın sosyal, ekonomik ve siyasal gündeminde ne çerçevede geliştiği özetlenmeye çalışılmaktadır. Konut politikalarının yöneldiği sorunlar köken, içerik ve yer bakımından sürekli değişim içindedir. Her ülkede siyaset, konut sektörünü etkileyen önemli bir faktördür ve konut sorununa siyasal amaçlarla yaklaşılır. Bu nedenle sorun, bir süre geçince önemini yitirir. Hangi gelişme düzeyinde olursa olsun, bütün toplumlarda konut sorunu yaşanmaktadır. Sadece sorunun niteliği, ülkenin durumuna ve zenginliğine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmada, konut, konut piyasası, konut politikası, arsa, konut finansmanı ve konut vergilendirmesinin tanımlamaları yapılmıştır. Bu kavramlar çerçevesinde İspanya, İtalya, Yunanistan'da konut olgusu ile Türkiye'de konut durumu karşılaştırmalı olarak incelenerek analiz edilmiştir. Akdenizli Avrupa ülkeleri ile Türkiye'nin, konut politikaları ve konut piyasalarında belirlenen farklılıklar ve benzerlikler değerlendirilerek sonuçlar hakkında bilgiler verilmiştir. Bu anlamda çalışmada vurgulanmak istenen en önemli konu; Türkiye'de yaşanan konut sorununun, Akdenizli Avrupa ülkelerinde de yaşanıyor olmasıdır. Bu nedenle çalışmada, konut sorununa bağlı olarak yapılan kentleşme tanımlarında yasa dışı yapılaşmaların ve kırsal alanların kentsel alanlara dönüştürülme süreçlerindeki çarpıklıkların; sadece Türkiye'ye özgü bir oluşum olmadığı vurgulanmak istenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Akdenizli Avrupa ülkeleriyle olan paralellikleri ortaya koyarak Türkiye'deki konut durumunun değerlendirilmesini hedeflemektedir.