İlköğretim okullarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ile duygusal zekaları arasındaki ilişki

Yirminci yüzyıldan günümüze zeka ve liderlik kavramları farklılık göstermiştir. Duygusal zeka ve liderlik arasındaki değişimin de gözlenebilmesi için sürekli araştırmalar yapılmaktadır. Eğitim örgütleri insan merkezli hizmet üreten kurumlar olduğundan özellikle okul yöneticilerinin sahip olduğu duygusal zekaları ve liderlik stilleri büyük önem taşımaktadır. Okul yöneticileri yönetime ilişkin bilgi ve becerilerinin yanında kendi duygularının farkında olmalı, başkalarının yerine kendilerini koyabilmeli, başkalarının ve kendilerinin duygularını yönetebilmelidir. Ayrıca etkin bir lider, çalışanlarının ihtiyaçlarına ve beklentilerine cevap verebilmeli, değişen koşullara uyum sağlayabilmeli, olumsuz durumları ortadan kaldırabilmelidir. Eğitim örgütlerinde okul yöneticilerinin liderlik vasıflarının yanında sahip olduğu duygusal zekaları da çok önemlidir. Çünkü duygusal zekası yüksek olan bireylerin daha etkili liderlik davranışları sergilemeye yatkın oldukları iddia edilmektedir. Bu anlamda okul yöneticilerinin duygusal zeka düzeylerinin yüksek olması kurumun karşılaştığı problemlere çözüm üretebilmesi, başkalarının düşündüklerine ortak olabilmesi, ahenkli bir çalışma ortamı yaratabilmesi açısından önemlidir. Araştırmanın evrenini, 2011- 2012 Eğitim-Öğretim yılı İstanbul İli Kartal İlçesi Resmi ve Özel İlköğretim okullarında görev yapan yöneticiler, örneklemini ise Kartal ilçesinden rastgele seçilmiş resmi ve özel ilköğretim okullarında görev yapan 89 (23 kadın, 66 erkek) yönetici oluşturmaktadır. Araştırmada yöneticilerin liderlik stillerini kullanma düzeylerini belirlemek amacıyla Bass (1985) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği, duygusal zeka düzeylerini belirlemek amacıyla Bar-On (1997) tarafından geliştirilen Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği kullanılmıştır. İlköğretim okullarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ile duygusal zekaları arasında ilişki çeşitli bağımsız değişkenler açısından incelendiğinden araştırmanın modeli ilişkisel tarama modelidir. Uygulanan ölçekler sonucunda elde edilen verilen SPSS for Windows 18.0 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada yapılan analizler sonucunda yöneticilerin sahip oldukları liderlik stilleri cinsiyet, yaş, yöneticilik kıdemi, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve branş değişkeni açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Yöneticilerin duygusal zeka düzeyleri yaş ve mesleki kıdem değişkeni açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Fakat Baron duygusal zeka ölçeği alt boyutları ile cinsiyet, yöneticilik kıdemi, eğitim düzeyi ve branş değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Liderlik stilleri ölçeği ile duygusal zeka ölçeği arasındaki ilişkiye bakıldığında dönüşümsel ve etkileşimci liderlik alt boyutları ile Baron duygusal zeka ölçeğinin kişisel beceriler, kişiler arası beceriler ve genel ruh durumu boyutları toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca çok faktörlü liderlik ölçeği etkileşimci liderlik toplam puanları ile Baron duygusal zeka ölçeği stresle başa çıkma boyutu arasında da pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır.