turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Roma Hukuku'nda ayni teminat

Roma hukukunda ayni teminat tarih içinde devamlı olarak gelişmiştir. Başlangıçta uzun zaman ayni teminat fiducia cum creditore contracta ile verilirdi. FUhıcin genel bir inançlı muamele idi. Fiducia ile rehin veren, rehinli malın mülkiyetini manc/patio veya in ime cessio ile devrederdi. İte nin alan, alacak ödendikten sonra bu malı iade etmekle yükümlüydü. Fakat malın iadesi için tekrar mülkiyeti nakil muamelesi yapılmalıydı. Fiducia rehin alan için elverişliydi. Zira teminat maksadıyla mülkiyet hakkını elde ediyordu. Halbuki rehin veren sadece aralarındaki pactum sebebiyle, şahsi dava açmak imkanına sahipti. Romada çok eski devirlerden beri var olan, ama bir dava ile korunmayan pigmıs akü vardı. Pignus bir ayni akitti. Rehin veren sadece malın zilyetliğini devrederdi. Rehin alan alacak ödenmemişse malı satmak ve semenden alacağını elde etmek imkanına sahipti. Taraflar ayrıca, alacak ödenmediği taktirde malm alacaklıya ait olacağına dair anlaşırlardı {lex com- missoria). Fakat bu tür anlaşmalar sonradan imparator Constantinus tarafından yasaklanmıştı. Roma hukukunda en son gelişen rehin akti hypotheca' dır. Hypotheca önceleri praetor tarafmdaninterdfctum'lar vasıtasıyla korunuyordu. Bu ayni teminat önce tarım arazilerinde ortaya çıkmıştı. Zamanla uygulama alanı genişletilmişti. Hypotheca ile rehin hakkının tesisi için tarafların yalnızca anlaşmaları yeterliydi. Malm menkul veya gayrimenkul olması sonucu de ğiştirmiyordu. Roma hukukunda anlaşma ile tesis edilen rehnin yanı sıra kanuni ipotekler de fazlaydı. Bu ipotekler özellikle imparatorluk döneminde çoğalmıştı. Bu tür ipotekler borçlunun belli malları üzerinde olabildiği gibi, bütün malvarlığını da yük altına sokabilirdi. Örneğin kadının cihaz sebebiyle, kocasının bütün malvarhğı üzerinde kanuni ipotek hakkı mevcuttu. Bu ipotekler genellikle imtiyazlı idiler. Bu sebeple zaman olarak kendilerinden önce gelen ipoteklerin önüne geçerlerdi. Roma hukukunda rehin hakkı genel olarak fer'i bir hakti. Fer'i'lik özelliği fiducia'da hemen hemen yoktu. Fakat hypotheca vepignus akitlerinde fer'i'lik özelliği tamdı. Bu sebeple rehin hakkının varlığı bir alacağın varlığına ihtiyaç gösterirdi. Rehin hakkı fer'i olması sebebiyle alacağın ödenmesiyle son bulurdu. Rehin hakkı malın telef olması, rehin alanın zımni veya açık feragat etmesi hallerinde de sona ererdi. Roma hukukunda ayni teminat zamanaşımı ile de sona ererdi. YüicseköŞretto Kuru DoJriimaatasyoa Merfcaö
Uşak yöresi dokuma atölyelerindeki gürültü maruziyetinin araştırılması

Önemli iş kollarından birisi olan tekstil endüstrisinin kollarından birisi olan dokuma fabrikalarında gürültü en önemli risk faktörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Gürültü özellikle, çok sayıda makinenin bir arada çalıştırıldığı dokuma atölyelerindeki ortamlarda, makineleri kullanan çalışanların sağlığını ve çalışma verimlerini olumsuz etkilemektedir. Gürültü düzeyinin yüksek olması nedeniyle kalıcı veya geçici işitme kayıplarının yanında işçilerin psikolojik olarak olumsuz etkilenmeleri nedeniyle işçilerde yorgunluk, buna bağlı bezginlik ve bu olumsuz duruma bağlı yer alanmalı veya ölümlü kazaların meydana gelme olasılığı artmaktadır. Bu çalışmada Uşak Yöresindeki farklı çalışma ortamlarına sahip beş adet dokuma fabrikasında oluşan gürültü analizlerinin yapılması ve elde edilen veriler ışığında alınması gerekli önlemlerin önerilmesi hedeflenmiştir.
Vergi hukukunda belge ibraz yükümlülüğü ve nemo tenetur ilkesi

Vergi Usul Kanunu çerçevesinde, vergi yükümlülerine muhtelif vesikaları düzenleme, tutma ve talep edildiğinde ibraz sorumluluğu verilmiştir. Bu yükümlülükler vergilendirmenin düzgün yapılabilmesi ve vergi muamelelerinin sağlıklı bir şekilde yapılması için getirilmiştir. Getirilen yükümlülüklere uyulmaması halinde vergi yükümlülerine hapis cezası gibi bir takım yaptırımlar öngörülmüştür. Vergi incelemesi esnasında vergi yükümlüsünün kendisinden istenen kayıt ve belgeleri ibraz etmemesi sonucunda kişiye yaptırım uygulanmasının nemo tenetur ilkesine aykırı olup olmadığı doktrinde ve mahkeme kararları kapsamında tartışma konusu olmuştur.
İşçinin sadakat borcuna aykırı davranması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesi

İşçinin sadakat borcuna aykırı davranması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesi? başlıklı bu yüksek lisans tezi iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, ilk başta, sadakat borcunun tanımı, niteliği, tarafları, süresi ve yasal dayanakları ele alınmıştır. Daha sonra İş Kanununun 25. maddesinde ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller olarak düzenlenen haller, sadakat borcu adı altında yapma borcu ve yapmama borcu başlığı altında açıklanmıştır. Sadakat borcunun ihlali sayılan davranışlar, özellikle Yargıtay kararlarından ayrıntılı örneklerle belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise haklı sebeple feshin koşulları, şekli, içeriği, süresi ve ispat yükü kavramları ile geçerli nedenle feshin koşulları ve yapılması usulü incelenmektedir. Ayrıca, bu bölümde, sadakat borcuna aykırılık nedeniyle yapılan fesih açısından haklı neden ? geçerli neden ayrımı ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshinin hukuki sonuçları ile cezai sonuçlarına yer verilmiştir.
Limited ortaklıkta oy hakkından yoksunluk

'Limited Ortaklıkta Oy Hakkından Yoksunluk' başlıklı tezimizde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 619. maddesi ile hüküm altına alınmış bulunan, ortağın asgari oy hakkını dahi kullanamaması sonucunu doğuran oy hakkından yoksunluk düzenlemesinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda, ilk bölümde oy hakkından yoksunluk kavramı açıklanmış, ikinci bölümde oy hakkından yoksunluk doğuran durumlar incelenmiştir. Üçüncü bölüm, oy hakkından yoksunluğun sonuçları ve etkilerine ayrılmıştır. Son olarak dördüncü bölümde ise yoksunluk hükümlerine aykırılığın olası görünüm biçimleri ile yaptırımı ele alınmıştır.
Milletlerarası özel hukukta atıf

Çalışmamızın konusunu milletlerarası özel hukukun tartışmalı konularından olan atıf teşkil etmektedir. Yöntem olarak önce atıf kavramının ne anlama geldiğini ve milletlerarası özel hukukta nasıl bir teori olarak ortaya çıktığını inceledik. Ardından atıf çeşitlerini ve teori hakkında ileri sürülen lehe ve aleyhe görüşleri ele aldık. Milletlerarası sözleşmeler ve karşılaştırmalı hukuk açısından bazı yabancı hukuklarda atfın düzenlenişinden bahsettikten sonra Türk hukukundaki atıf düzenlemelerini incelediğimiz çalışmamızın sonucunda atıf teorisinin altında faydacı bir mantalitenin yattığı ve milletlerarası özel hukuk adaletine hizmet etmekten ziyade hakimin kendi hukukunu uygulamasını sağlayan bir araç olduğu sonucuna vardık.
Kişisel verilerin korunmasında uluslararası düzenlemeler ve Türkiye örneği

Bu çalışmada Türk hukuk sistemi içerisinde demokratik hukuk devleti olmanın gereklerinden biri olan kişinin korunması ve kişisel verilerin korunması incelenmiştir. Teknolojinin ve iletişimin hızla geliştiği günümüz dünyasında, kişilik hakkı ve kişisel veriler zarar görebilmektedir. Kişisel verilerin gelişen teknoloji ile birlikte elektronik ortamlarda işlenmesi daha da artmıştır. Kişisel verilerin işlenmesi, işleniş şekli ve verilerin daha kolay paylaşılması hususunda son zamanlarda meydana gelen gelişmeler ulusal ve uluslararası alanda birçok yasal düzenlemenin yapılmasına sebep olmuştur. Çağımızda her türlü bilgi serbest dolaşabilmelidir ama bu durum kişilik haklarına zarar vermemelidir. Kişiye bağlı temel hakları korumak için birçok ülke, özellikle Avrupa Birliği üyesi ülkeler, yeni yasal düzenlemeler ve direktifler kabul etmişlerdir. Avrupa Birliğine üyelik aşamasında olan Türkiye de birlikle arasındaki hukuki eksiklikleri bir an önce tamamlayıp, temel insan hakları ve özgürlükler bağlamında insanların yaşam standartlarını yükseltmeye, hak ve hürriyetleri koruyup güçlendirmeye ve demokrasiyi yükseltmeye devam etmelidir. Çalışmamızda birlik üyesi ülkelerin hukuki düzenlemeleri kronolojik olarak incelenmiştir ve Türkiye bağlamında yapılan yasal düzenlemeler kıyaslanmıştır. Türkiye, Kişisel Verilerin Korunması Kanun Tasarısı'nı henüz yürürlüğe sokamadığından kişisel verilerin korunması hakkını tam olarak güvence altına alamamıştır.
Milletlerarası tahkimde delillerin toplanması ve Iba kuralları ile prag kurallarının karşılaştırılması

Tahkim yargılamasında bir davanın kazanılması, tarafların iddia ve savunmalarını ispat etmelerine bağlıdır. Bu nedenle tahkim yargılamasında delillerin toplanması aşaması önemlidir. Kıta Avrupası hukuk sistemi ile Müşterek Hukuk sistemi arasında delillerin toplanmasına ilişkin, özellikle belgelerin ibrazı, tanık ve bilirkişi delillerine ilişkin önemli farklılıklar vardır. Bu farklılıklar, delillerin toplanmasına ilişkin kavramların kullanımında farklılıklar yaratmaktadır. Bu nedenle tezin ilk kısmında delillerin toplanmasına ilişkin kavramlara ve bu kavramlar arasındaki farklılıklara değinilmiştir. Delillerin toplanmasındaki önemli meselelerden biri tahkim usulüne uygulanacak hukuk olup, bu hukukun belirlenmesinde irade serbestisi, hakemlere tanınan takdir yetkisi ve tahkim yeri hukuku önemlidir. Hukuki dinlenilme hakkı, eşitlik prensibi, tahkim yeri hukukunun emredici kuralları tahkim yargılamasında uygulanacak hukukun belirlenmesinde taraflara tanınan irade serbestisi ve hakemlere tanınan takdir yetkisinin sınırlarını çizer. Milletlerarası tahkim yargılamasında bir diğer önemli husus verimli bir yargılamanın yapılmasıdır. Delillerin toplanmasında gereksiz giderlerden kaçınılmalı ve bu süreç makul sürede tamamlanmalıdır. Bu anlamda milletlerarası tahkimde delillerin toplanmasına ilişkin esnek hukuk kurallar oluşturulmuştur. Tezimizin ikinci kısmında IBA Kuralları ile Prag Kuralları'nın karşılaştırılmasına değinilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin Tanzimat Dönemi'nde kaza yönetiminin idari yapısı ve yargısal fonksiyonu

Yargılama hukuku veya yargı kararı anlamı da dahil olmak üzere birden çok manayı ifade eden 'kaza' ifadesi, çalışmamızda günümüze kadar uzanan ilçe teşkilatının temeli olması yönüyle ele alınmıştır. Tanzimat Dönemi öncesinde kadının idaresi altındaki bölgeyi ifade eden ve daha çok adli nitelikte bir terim olan kaza, Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile beraber esas idari niteliğini kazanmış ve idari teşkilattaki yerini almıştır. Tezimizde Tanzimat Dönemi sonrası yeni yapısına kavuşan kaza yönetiminin Tanzimat Dönemi'ndeki idari yapısı ve yargısal fonksiyonu anlatılmaya çalışılmıştır.
Kanunlar ihtilafı hukukunda ticari sırların ihlali

Yabancılık unsuru içeren ticari sır ihlallerine uygulanacak hukukun nasıl tespit edilmesi gerektiği meselesini ele alan bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, ticari sır kavramının kurucu unsurları, ticari sırrın nasıl korunduğu ve ticari sırrın ihlalinden ne anlaşılacağı hususlarına değinilmiştir. Bu bölümün esas amacı, ikinci bölümde yapılacak detaylı değerlendirmelerin takibini kolaylaştırmak adına, ticari sır kavramı ile ticari sırrın ihlali olgusuna ilişkin temel bir altyapı sunmaktır. İkinci bölümde, çalışmanın ana konusuna geçilmektedir. Bu bölümde öncelikle ticari sırrın ve sır ihlalinin vasıflandırılması problemi üzerinde durulmuş, vasıflandırmanın çoğu hal bakımından haksız rekabet şeklinde ortaya çıkacağı sonucuna varılmıştır. Vasıflandırma problemine ilişkin değerlendirmelerin ardından, çeşitli hukuk düzenlerinde haksız rekabetten doğan kanunlar ihtilafına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Bu kapsamda, Avrupa Birliği, İsviçre, Japon ve Türk hukuk düzenleri inceleme konusu yapılmıştır. Hemen ardından, genelden özele giden bir yaklaşım doğrultusunda, yine aynı hukuk düzenleri bakımından fakat bu sefer 'ticari sırların ihlali' özeline indirgeyici açıklamalara yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, çalışma genelinde yapılan tüm açıklamalardan hareketle, Türk hukukunda ticari sırların ihlalinden doğan taleplere uygulanacak hukukun nasıl belirlenmesi gerektiği meselesine ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Bu son kısımda, öncelikle meselenin önem taşıyan çeşitli boyutlarına ilişkin ilkeler benimsenmiş, bu ilkelerden hareketle, kapsayıcı olduğu düşünülen bağımsız bir model önerisi sunulmuştur. Savunulan modele göre, her ne kadar ticari sırların ihlali neredeyse her zaman bir haksız rekabet eylemi niteliğinde olsa dahi, sır sahibi ile sırrı ihlal eden arasında söz konusu sırrın korunmasına dair sözleşmesel bir yükümlülüğün bulunması halinde, fer'i bağlanma kurumundan faydalanmak suretiyle uyuşmazlık hakkında sözleşme statüsüne gidilmesi daha yerinde olacaktır.
İdari dava türlerinde dava dilekçeleri üzerine ilk inceleme

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14 üncü maddesinde, dava dilekçesinin yargı merciine teslimi sonrasında, yani dava açılmasıyla birlikte dava dilekçesinde idari yargı merciince öncelikle incelenmesi gereken bazı noktalar belirlenmiştir. İlk inceleme konuları aynı zamanda dava şartlarıdır. Dava şartları yargılamanın her aşamasında idari yargı merciince re-sen dikkate alınır. İlk incelemede temel amaç davanın her aşamasında aranan bu şartları davanın başında kontrolünün sağlanıp yargılamanın ilerleyen safhalarında gereksiz uzamalara neden olmamaktır. Bu nedenle ilk inceleme usul ekonomisi yönünden oldukça önemli bir araçtır. Kanunun 14. maddesinde düzenlenen ilk inceleme konuları sırasıyla; Görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ile dilekçenin 3 ve 5 inci maddelere göre düzenlenmesidir. İlk inceleme konuları yönünden aranan şartlara aykırılığın tespiti halinde Kanunun 15. maddesinde idari yargı merciinin izleyeceği yol belirlenmiştir. Kanunun 15. maddesi uyarınca eğer idari yargı mercii dosya ile bağı kalmayacak şekilde bir karar vermişse bu karar için kanun yoluna gidilebilir. Eğer herhangi bir aykırılık tespit edilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve Kanunda belirlenen şartlarla dava dosyasının tekemmülü sağlanır. İdari yargı yerince ilk incelemeye ilişkin tüm işlemlerin 15 gün içinde yapılması kanunen zorunludur. Türk idari yargı sisteminin üst mahkemesi olan Danıştay'ın ilk inceleme ile ilgili olarak vermiş olduğu kararlar daireler arasında değişkenlik gösterse de, temel yaklaşım, davanın; mevzuata aykırılık teşkil etmeden, usul ekonomisine uygun olarak hızlı ve adaletli bir çözümü yönündedir.
Türk Hukukunda tahkim sözleşmesi

Devlete ait yargı yetkisinin, çoğunlukla uluslararası ticari ilişkiler başta olmak üzere özellikle özel hukuka ilişkin bazı uyuşmazlıkların çözümü bakımından, tarafların anlaşmaları ile mahkeme yerine üçüncü kişi veya kişilerce kullanılması söz konusu olabilmektedir. Bu durum, maddi hukukta kabul edilmiş olan irade serbestisi prensibinin, kanunun açık veya örtülü olarak izin verdiği hallerde, usul hukukunda da geçerli olmasına dayanmaktadır. İşte bu prensibe ilişkin usul hukukunda mevcut bulunan hükümler (HMK m. 412; MTK m. 4) çerçevesinde, bir hak üzerinde uyuşmazlığa düşmüş tarafların aralarındaki uyuşmazlığın çözümü hususunda yapacakları bir anlaşma ile uyuşmazlık hakkında karar verme yetkisini, devlet mahkemeleri yerine bir veya birkaç kişiye bırakmaları ve bu kişi veya kişilerce uyuşmazlığın incelenip icrası kabil bir karar ile çözümüne tahkim denir. Bu tanım ihtiyari tahkime ilişkin olup, bu bakımdan tahkim yargılamasının yapılabilmesi için tahkim hususunda taraflar arasında karşılıklı ve birbirine uygun bir irade beyanının varlığı aranacaktır. Tahkim yargılaması hususundaki bu irade beyanı, kendini tahkim sözleşmesi olarak göstermektedir. Bu bakımdan bu çalışmada, tahkim yargılamasının temeli olan tahkim sözleşmesini inceleme konusu yapacak; tez konumuzu, tahkim yargılamasının taraf iradelerine tabi olan yanıyla, mecburi tahkim dışında kalan, tahkim ile sınırlandırmış olacağız. Bu çerçevede çalışmamızı, giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından oluşturacağız. Birinci bölümde, genel olarak tahkim sözleşmesi kavramı üzerinde durulacak, türleri ve yapılış şekilleri, tarafları, yorumu konuları ele alınacaktır. İkinci bölümde, tahkim sözleşmesinin hükümleri incelenecek; üçüncü ve son bölümde, tahkim sözleşmesinin hükümsüzlük halleri ele alınacak ve çalışmamız sonuç bölümü ile bitirilecektir. Sonuç bölümünde, üç bölümde incelenen konularla ilgili olarak tespit edilen sorunlar ile bunlar hakkındaki doktrindeki görüş ve Yargıtay kararları çerçevesinde değerlendirmelerde bulunulacak ve görüşümüzü ortaya koyacağız
Kayseri Müftüsü Mesud Efendi'nin Mir'at-ı Mecelle'sinde 'Kitabü'd- Da'va'nın kaynaklarının tespiti

Osmanlı Devleti'nin son döneminde hazırlanmış olan Mecelle-i Ahkam-ı Adliye, İslam hukuk tarihinde önemli bir mevkiye haizdir. Mecelle-i Ahkam-ı Adliye hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Biz de bu çalışmamızda Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'nin kaynaklarını tespite çalışan Kayseri Müftüsü Mesud Efendi'nin Mir'at-ı Mecelle isimli eserinin 'Kitabü'd- Da'va' kısmında zikrettiği kaynakların ilgili kısımlarının cilt ve sayfa numaralarını tespit etmeğe çalıştık. Tezimiz üç ana bölümden müteşekkildir. Çalışmamızın giriş kısmında Müftü Mesud Efendi'nin emeğinin ve eserinin daha iyi anlaşılması adına İslam Hukukunda Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'nin yeri ve hususiyetlerine değinilmiş, Mecelle-i Ahkam-ı Adliye hakkında malumat verilmiştir. İlk bölümde Müftü Mesud Efendi'nin Hayatı ve Mir'at-ı Mecelle tanıtılmaya çalışılmış, Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'de geçen 'Kitabü'd- Da'va' bölümündeki fıkhi terimler tanımlanmıştır. İkinci bölüm ise, Hanefi tabakat kitaplarından ve Diyanet İslam Ansiklopedisi'nden istifade edilerek Müftü Mesud Efendi'nin 'Kitabü'd- Da'va' kısmında kaynak olarak zikrettiği eserler ve müellifleri hakkındaki açıklamalardan meydana gelmektedir. Tezimizin üçüncü kısmında Mecelle-i Ahkam-ı Adliye'nin 'Kitabü'd- Da'va' kısmı Osmanlı Türkçesi olarak, Mir'at-ı Mecelle 'Kitabü'd- Da'va' kısmı da Arabça olarak aktarılmış, kaynak olarak gösterilmiş eserlerin cilt ve sayfa numaraları tespit edilmeye çalışılmıştır.
1982 Anayasasında temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması ve durdurulmasındaki kriterlerin hukuk devleti ilkesi çerçevesinde incelenmesi

İnsan hakları kavramının tarihsel süreç içerisinde öneminin ve değerinin anlaşılmasıyla beraber siyasi iktidarların yetkileri bireyin hak ve özgürlüğü lehine sınırlandırılmıştır. Temel hak ve hürriyetlerin korunması fikri de anayasacılık faaliyetlerini gündeme getirerek hukuk devleti ilkesini bu sürece paralel olarak geliştirmiştir. Hak ve özgürlüklerin korunması adına dünya üzerinde ses getiren bildiriler ile beraber Osmanlı Devleti'nde de insan hakları ve hukuk devleti ilkesi önem kazanarak gelişmiştir. Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde dünya bir takım bunalımlara sahne olmuş ve insan hakları bu bunalımlar ile beraber yeniden önemi ve değeri anlaşılmıştır. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile anayasacılık faaliyetleri devam ettirilmiştir. İnsan haklarının korunması ve hukuk devleti ilkesinin tam manasıyla hayata geçirilmesi ise 1961 Anayasası ile güvenceye alınmıştır. 1982 Anayasası ise 1961 Anayasası gibi özgür birey lehine değil siyasi iktidar lehine yüzünü çevirerek yürütme organının otoritesini artırmıştır. Buna istinaden günümüze kadar birçok anayasa değişikliği ile halen varlığını sürdüren 1982 Anayasası daha liberalleştirilmeye çalışılmıştır. Temel hak ve hürriyetlerin korunması için anayasamız olağan ve olağanüstü dönemler içerisinde sınırlama ve durdurma ölçütlerini belirleyerek yasama ve yürütme organının geniş yetkilerine bir sınırlandırma getirmiştir. Yargısal denetim ile beraber hukuk devletinin gereklerinin tamamen yerine getirilip getirilmediği ise şüphe içinde yatmaktadır.
Rekabet hukuku bakımından teknik ve ticari bilgi sözleşmesi

Know-how fikri ya da diğer bir deyişle gayri maddi unsurlardan oluşmaktadır. Know-how un gayri maddi unsuru teknik ya da ticari, gizli olan ya da olmayan endüstriyel ya da pazarlama bilgileri konu edinmektedir. Know-how patent verilmemiş ancak patent verilmesi mümkün olan -ya da olmayan-, belirli formül, reçete ve buna benzer diğer vasıtalarla belirli mal veya hizmetlerin üretiminde kullanılan ya da bunların üretim veya sunumunda ortaya çıkan pratik problemlerin çözümünü mümkün kılan, -ki buna maliyetin düşürülmesi, endüstriyel ya da ticari bir girişimin tesisi veya organizasyonu, hammadde ve sağlayıcıların seçilmesi uzman personelin eğitim metotları da dahildir-, bilgileri ifade eden bir terimdir. Çağımızda teknoloji ekonomik büyümenin en önemli aracı haline gelmiştir. Teknolojinin bu pozisyonu, teknik bilginin yaratım ve sirkülasyonuna olan ilgiyi kaçınılmaz biçimde artırmıştır. Günümüzde teknoloji transferi ekonomik gelişme ve teknolojik yenilik bakımından büyük bir öneme sahiptir ve know-how anlaşmaları da teknoloji transferinin önemli araçları arasındadır. AB Konseyi, 19/65 sa. Tüzükle Komisyona, ATA 81 (3). m.'ye dayalı olarak bir Tüzük çıkarılması yolu ile, ATA 85. m.'nin iki tarafın katıldığı belirli kategorideki teknoloji transferi anlaşma gruplarına uygulanmayacağını açıklama yetkisi vermiştir. 19/65 sa. Tüzüğün verdiği yetkiyi birçok kez kullanan Komisyon konu ile ilgili olarak en son 27.4. 2004 tarihinde 772/ 2004 sa. TT. Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyet Tüzüğünü çıkarmıştır. 772/ 2004 sa. Tüzüğün 1(1) i. maddesi know-how u, gizli, esaslı ve belirli bir biçim içerisinde teşhis edilmiş tecrübe ve denemelerle kazanılmış patent verilmemiş bilgi bütünü olarak tanımlamıştır. ATA 81. m. kapsamına giren ve ATA 81 (3). m. deki şartları yerine getirmediği için muafiyet tanınması mümkün olmayan anlaşmalar 772/ 2004 sa. Tüzüğün 4. ve 5. m. 'de düzenlenmiştir. Bu maddelerde düzenlenen şartlan içeren know-how sözleşmelerinin- 4. m.'de belirtilen istisnalar dışında- grup muafiyetinden yararlanması mümkün değildir. Know-how sözleşmelerinde yer alan rekabet hukuku ve rekabet sınırlamaları alanı bakımından en çok önem taşıyan şartlar, inhisarı know-how sözleşmeleri; bölge sınırlamaları; fiyat anlaşmaları; know-how u gizli tutma şartları; geri lisans yükümlülükleri; en çok gözetilme kayıtları; know-how bedeline ilişkin anlaşmalar; kullanma yükümlülükleri; kalite şartları; saldırmazlık anlaşmaları; kullanım alanı sınırlamaları; rekabet etmeme yükümlülükleri; miktar sınırlamalarını saymak mümkündür. vı
Ebu İshak eş-Şİrazİ'nin kıyas anlayışı

Ebu İshak eş-Şirazi, Şafii mezhebinde İmam Şafii'den sonra fıkıh usulü alanında eserleri bir bütün olarak elimize ulaşan ilk usulcülerden biridir. Şafii mezhebinde hem usul hem de furu' alanında önemli eserler vermiştir. Bu eserler kendisinden sonraki dönemlerde uzun bir süre Şafii mezhebinin temel başvuru kitabları arasında yer almıştır. Yine bu eserler Şafii alimleri etkilemiş ve bu mezhebin düşüncelerine yön vermiştir. Şirazi, birçok konuda Şafii'nin görüşlerine bağlı kalmış, ancak başta kıyas konusu olmak üzere birçok konuda da Şafii'nin görüşlerinden farklı görüşler ifade etmiştir. Bu çalışmada Ebu İshak eş-Şirazi'nin et-Tebsıra, el-Luma' ve Şerhu'l-Lüma' adlı eserleri çerçevesinde usulü'l-fıkhın en önemli konularından biri olan kıyas konusu incelenmiştir. Bu bağlamda Şirazi'nin kıyas için yapmış olduğu tanım, kıyasın hüküm çıkarmak için geçerli bir yöntem olduğu hususundaki temellendirmesi, kıyasın şart ve rükünleri, kıyasın çeşitleri, illet belirleme yöntemleri ve kıyas ile ilgili diğer konular hakkındaki görüşleri incelenmiştir. Bu konulardaki görüşleri gerekli görülen yerlerde kendisinden önceki usulcülerin görüşleri ile kıyaslanarak, Şirazi'nin Şafii mezhebinin usulüne yapmış olduğu katkılar ve takip etmiş olduğu yöntem belirlenmeye çalışılmıştır.