turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Evkaf defterlerindeki keşif belgelerine göre 19-20. yüzyıllarda Üsküdar-Valide-i Atİk Camii'nde yapılan fizikİ müdahaleler ve değişiklikler: Sultan II. Mahmud, I. Abdülaziz ve V. Mehmed Dönemleri

Bu çalışma, 16. yüzyıl Osmanlı mimarlığında ve Mimar Sinan eserleri arasında önemli bir yere sahip olan Valide-i Atik Külliyesi'nin genel olarak incelenmesini ve külliyenin en az değişime uğramış yapısı olan Valide-i Atik Camii'de, Evkaf Defterleri'ndeki keşif belgelerine dayandırılan, 19. ve 20. yüzyıllarda gerçekleştirilmiş bir grup fiziki müdahaleyi konu almaktadır. Tezin birinci bölümünde, külliye ve caminin tarihi geçmişşi hakkında literatürde yer alan çalışmalar ışığında, genel bir altlık oluşturulmuş, ikinci bölümde, söz konusu keşif defterlerinin analizi yapılarak, yapının geçirmiş olduğu değişim ve müdahaleler incelenmiştir. Sanat tarihi yazıcılığına, mimarlık tarihi araştırmalarına ve restorasyon çalışmalarına büyük katkılar sağlayacak olan keşif defterlerinin önemini vurgulamayı amaçlayan bu çalışma sonunda, bu türden belgelerin özellikle döneme özgü yapı malzemelerinin ve inşaat tekniklerinin öğrenilmesi açısından da ayrı bir önem arz ettiğine değinilmiştir. Tez, belgelerin orijinal görüntüleri, transkripsiyonları, yapıya ait planlar ve fotoğraflarla desteklenmiş, ayrıca söz konusu müdahalelerde kullanılan yapı malzemeleri listelenerek, bir kısmının anlam ve içeriği hakkında bilgi aktarılmaya çalışılmıştır.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi FY1404 numaralı Şehinşahname'nin minyatürleri

16. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun her alanda güçlü ve parlak devri olarak anılmıştır. Siyasi alanda yaşanan büyük gelişmelerin yanı sıra, devletin yönetildiği sarayın bir kültür ve sanat merkezi haline gelmesi, devrin muhteşem eserlerine de ev sahipliği yapmasına vesile olmuştur. Birçok sanat kolunun uygulama alanı bulduğu, geliştirildiği ve desteklendiği saray nakkaşhanelerinde, minyatür sanatı en çok rağbet gören sanat dalları arasında yer almıştır. Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde klasik üsluba kavuşan ve en verimli dönemini yaşayan minyatür sanatında, tarih konulu eserlerin özel bir yeri vardır. Bu eserlerin başında Şahnameler gelmektedir. Devrin en meşhur şahnamecisi Seyyid Lokman 16. Yüzyılın sonuna kadar birçok esere imza atmıştır. Bu eserlerden biri olan III. Murad Şehinşahnamesi'nin birinci cildi, ihtiva ettiği 58 minyatürle, klasik dönem minyatür sanatı örnekleri arasında bir başyapıt değeri taşımaktadır. Bugün İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde FY.1404 envanter numarası ile kayıtlı olan eserin minyatürleri tez çalışmamızın konusu olarak seçilmiş; kompozisyon, figür, renk ve tezyini açıdan incelenerek, herkesin ulaşabileceği bir belge haline getirilmiştir.
Pazırık kurganlarından çıkan yapıtların araştırılması, çağdaş bir görüşle günümüz sanatlarına uyarlanması

'Pazırık Kurganlarından Çıkan Yapıtların Araştırılması, Çağdaş Bir Görüşle Günümüz Sanatlarına Uyarlanması' tezinin;Birinci bölümünde, 'kurgan' ın ne olduğunu anlatmak için Orta Asya coğrafyası, Türkleri ve inanç sistemleri anlatıldı. Defin ritüelleri ile, kurgan yapımı, mimari özellikleri ve konu başlığı olan Pazırık kurganları detaylı bir şekilde araştırılıp, Hermitage Müzesi gezisi ile çıkan tüm eserler boyut ve materyal olarak bizzat incelenerek aktarıldı. İkinci bölümde, günümüz sanat akımlarından lif sanatı ve üç boyutlu tekstiller, tarihsel süreç olarak anlatıldı ve öncüleri eserleriyle birlikte tanıtıldı. Bu akımı destekleyen Türk sanatçıların eserleri de incelenip, sergi gezileriyle desteklenerek sunuldu. Son bölümde, orjinal eserlerin formlarından yola çıkılarak, mix media tekniğiyle birleştirilip, yorum katıldı. Altyapı çalışmalarında elde edilen bireysel fikir ve tekniklerle sanatsal uygulamalar yapıldı ve detaylarıyla aktarıldı.
Romanya'daki Osmanlı mimari eserleri ve koruma sorunları

Bu çalışmada, bugünkü Romanya topraklarından olan Eflak'ın, 1393 yılında Yıldırım Bayezid ve 1457 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından Osmanlı hakimiyetine girdiği ve 1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşları sonunda imzalanan Berlin Antlaşması'yla hakimiyetinin son bulduğu süreç içerisinde, Osmanlı'nın Romanya'da inşa ettirdiği yapıların tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, toplam 354 adet anıtın Osmanlı döneminde inşa ettirildiği ve bu anıtlardan ise sadece 73 adedinin günümüze ulaşabildiği anlaşılmıştır. Günümüze ulaşan eserler; 44 cami, dört türbe, 21 çeşme, üçü han ve bir adet hamamdan oluşmaktadır. Gerek Balkan savaşları, gerek Komünist rejim ve gerekse Müslüman nüfusun şehri terk etmesinden dolayı kullanım dışı kalan toplam 281 adet eser, bilinçli ve sistemli şekilde yıktırılmıştır. Günümüze ulaşamayan eserlerin %53'ünün Dobruca bölgesinin dışında yer alması ve Müslüman nüfusun Dobruca dışında görülmemesi de bu yıkımın en önemli diğer sebepleri arasında gösterilebilinir. Günümüze ulaşan eserlerin tamamına yakının Dobruca bölgesinde yer alıyor olması, hem bölgedeki Müslüman nüfusun hem de bu Müslüman halkın eserleri sahipleniyor olmasıyla da ile açıklanabilinir. Romanya'da yer alan eserlerin tamamını mimari yönden ele alan bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu araştırma, hem konunun bir bütün olarak ele alınmasını sağlayacak hem de tabiat şartları ve çeşitli siyasi sebeplerle hızlı bir şekilde yıkılarak ortadan kaldırılan bu anıtlarımızın belgelenmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın diğer bir önemi de günümüze ulaşan eserlerimizin 1574 yılından 1922 yılına kadar olan süreç içerisinde geçirdiği değişimi Romanya ölçeğinde kronolojik olarak gözleme şansını araştırmacılara sağlayacak olmasıdır. Ayrıca günümüze ulaşan eserlerin bugünkü fiziki durumları incelenerek koruma yöntemleri hakkında fikirler ileri sürülmesi ile var olan eserlerin gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır.
Bağdadi kubbeli 19. yüzyıl İstanbul camileri

Eski çağlardan günümüze çeşitli devletlerin mimarisinin örtü sisteminde kullanılan kubbe, Türk-İslam mimarlığının en önemli yapı elemanlarından biridir. Osmanlı-Türk mimarları kubbeyi bir örtü elemanı olmaktan çıkararak Osmanlı mimarlığının simgesi haline getirmişlerdir. Klasik Osmanlı döneminde boyut ve taşıyıcı özellikleri bakımından en görkemli haline erişen kubbe mimarisi Geç Osmanlı dönemi yapılarında da önemini korumaya devam etmiştir. Yapımında taş, tuğla, ahşap hatta demir gibi çeşitli malzeme ve tekniklerin kullanıldığı kubbeler, ahşap örtü sisteminin tercih edildiği camilerde bağdadi teknik ile inşa edilmiştir. Bu teknik, ahşap iskelet üzerine yatay olarak sık aralıklarla çakılan çıtalara sürülen kıtıklı sıva harcının, boşlukları doldurarak yüzeye tutunmasıyla oluşur. Osmanlı dini ve sivil yapı türlerinde özellikle konut duvarlarında görmeye alışık olduğumuz bu teknik, 19. yüzyıl İstanbul camilerinin örtü sisteminde de karşımıza çıkmaktadır. Sakıflı camiler başlığı altında değerlendirebileceğimiz bağdadi kubbeler destekli ya da desteksiz olarak inşa edilmektedir. Desteksiz bağdadi kubbeler yapılarda beden duvarlarına oturarak ibadet mekanının üzerini tümüyle örterken, destekliler harime göre küçük ölçülerde tasarlanmışlardır. Desteksiz olarak askı kemerler üzerine kasnaksız ya da pandantif/tromp geçişli bir kasnağa oturan kubbe, ahşap iskeletli, içeriden bağdadi sıvalı dışarıdan kurşun kaplıdır. Ahşap tavanın merkezine veya köşesine konumlandırılan destekli kubbeler ise ahşap iskeletli içeriden bağdadi sıvalı dışarıdan kurşun kaplıdır ya da kurşun/kiremit kaplı kırma çatı altına gizlenmiştir.
Hurufat Defterlerindeki kayıtlara göre Ankara il merkezindeki dini mimari yapılar

Hurufat Defterleri Osmanlı'nın son dönemlerinde (1101/1690-1255/1840) vakıf olan eserlere yapılan görevli atamalarının kayıt altına alındığı arşiv belgeleridir. Bu kayıtlarda, atamanın yapıldığı eserin ismi, yeri, hangi göreve atama yapıldığı, neden atama yapıldığı, görevlilerin isimleri, günlük alacakları ücretler ve atamanın tarihi yazılıdır. Verdiği bilgilerle bu defterler şehir tarihi ve vakıf araştırmalarına, sosyolojik ve ekonomik incelemelere kaynak teşkil etmektedir. Sanat tarihi araştırmaları içinse mezkur tarihler içinde var olan eserlerin günümüzdeki durumlarının tespiti ve yerlerinin belirlenmesi adına yardımcı olmaktadır. Hurufat Defterlerini temel alarak hazırladığımız çalışmamızda Ankara ile ilgili yirmi beş defter içinde yaklaşık altı yüz sayfalık belge incelenmiş olup, bu belgelerde tespit edilen camiler, mescitler, tekkeler, türbeler ve zaviyeler kendi içinde iki ana başlık altında günümüze ulaşanlar ve ulaşmayanlar olarak tasnif edilmiştir. Günümüze ulaşan eserlerin tarihçesi ve günümüzdeki durumu hakkında bilgi verilmiş, günümüze ulaşamayan eserler içinse kayıtlardan yola çıkarak yer tespiti yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde elden veriler ışığında günümüze ulaşan ve ulaşmayan dini mimari yapılar ve ataması yapılan görevlilerle, ortalama aldıkları ücretler tablo halinde verilmiştir.
Gümüşhane il merkezindeki Türk- İslam devri mimari eserler

Gümüşhane Karadeniz Bölgesi'nin doğu bölümünde kuzeyden Trabzon, doğudan Bayburt, güneyden Erzincan, batıdan Giresun ile çevrili vilayetimizdir. Trabzon ? Erzurum güzergahı üzerinde mühim bir konaklama mevkiindeki şehir merkezi, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Eski Gümüşhane diye tabir edilen Süleymaniye mahallesinde kurulmuş akabinde 19. yy.'dan itibaren şimdiki yerine taşınmıştır. Araştırmanın ana hedefi il merkezinde Türk-İslam devrinde inşa edilen mimari eserleri Sanat Tarihi cihetinden değerlendirmektir. Çalışmamız Giriş, Gümüşhane'nin Coğrafyası ve Tarihçesi, Katalog, Karşılaştırma ve Değerlendirme ile Sonuç bölümlerinden ibarettir. Tespit edilen 42 eserden ancak 18 tanesi günümüze ulaşabilmiştir. Bunların da hepsi 16. ila 20. arasında yapılmıştır. Çoğunluğu Süleymaniye mahallesinin yerleşik olduğu musalla Dağı yamaçlarındadır. Tetkik edilen yapılar Dini ve sosyal içerikli olup Camii, Hamam, Türbe, Köprü ve Çeşme nevilerindendir. Plan yönünden düzgün ve basit şema içerirler. Ekserisi müstakil tasarlanmıştır. Camilerin plan tipi dikdörtgen ve kare şekillidir. Hamamlar soyunmalık, ılıklık, tıraşlık- hela, sıcaklık ve külhan kısımlarından meydana gelmenin yanı sıra sıcaklık üniteleri üç eyvanlı köşe hücreli ve dört eyvanlı halvet hücreli tipte tasarlanmışlardır. Şehrin yer aldığı havalinin dağlık olmasından ve derelerle vadilere bölünmesinden dolayı köprülere sıkça tesadüf edilir. Köprüler genel itibariyle orta ebatlıdır ve tek kemer açıklığına sahiptir. Çeşmelerin ayna duvarı kemerli cepheye sahip olup eyvanlı, bitişik, bağımsız ve anıt çeşme tarzında vücuda getirilmişlerdir. Yaygın görülen örtü sistemi kubbedir. Bunun yanı sıra tonoz ve düz ahşap tavan sistemi de tatbik edilmiştir. Çoğunlukla cephelerine masif bir karakter hakim olan yapılar tezyinat açısından sade tutulmuşlardır. Eserlerden üç tanesi hariç diğerlerinin kitabeleri yoktur. Bu münasebetle tarihlendirilmeleri tipolojik vasıflarına dayanılarak yapılmıştır. Gümüşhanedeki tarihi yapılar bazı istisnalar dışında Osmanlı mimarisi'nin karakteristik hususiyetlerini sergileyen ve Türk-İslam Mimari geleneğini sürdüren örneklerdir. Bir kısım tahribatlara rağmen vaziyetlerini muhafaza eden eserler bazısı acilen tadil ve tamirata muhtaç olup ihya edilmesi zaruridir. Söz konusu bu onarımların çağdaş koruma ilkeleri doğrultusunda asli ve nitelikli yapılması, ihtimam gösterilmesi gereken husustur.
Süleymaniye Kütüphanesi Hüsrev Paşa 422 Numaralı Firdevsİ Şahnamesi Minyatürleri

Bu tezin konusu olan Süleymaniye Kütüphanesi, Hüsrev Paşa 422 numaralı Firdevsi Şahnamesi, Esedi Tusi'nin yazdığı Gerşasbname'yi de içinde barındıran, metni genişletilmiş resimli Şahname nüshalarından biridir. Eserin yer aldığı Eyüp'teki Hüsrev Paşa Kütüphanesi, Hüsrev Paşa tarafından 1854 yılında yaptırılmıştır. Burada oluşturulan, ancak çeşitli nedenlerle 1957 yılında Süleymaniye Kütüphanesi'ne nakledilen koleksiyonda 714'ü yazma, 445'i matbu olmak üzere toplam 1159 kitap bulunmaktadır. Ketebe ve mülkiyet kayıtları taşımayan eserin Osmanlıların eline nasıl ulaştığı ve Hüsrev Paşa Kütüphanesi koleksiyonuna nasıl dahil edildiği bilinmemektedir. Yazmanın miklepli cildi zarar gördüğünden muhtemelen XX. yüzyıl başında yenilenerek düz yeşil bir kumaşla kaplanmıştır. Bugünkü 35x24. 5 cm ölçülerindeki miklepli cildin iç kapakları düz sarı renk kağıtla kaplıdır. Yeniden ciltleme işlemi esnasında eserin yaprakları karışmış, bunun sonucunda da Gerşasbname metni eserin 1 b-69a yaprakları ile 593 b-599b yaprakları arasında yer almıştır. Şahname metni bir başlık tezhibiyle eserin 71b yaprağında başlamaktadır. 599 yapraktan oluşan, 4 sütun ve 25 satır halinde, Farsça yazılan eserin metni, 23x13 cm ölçülerindedir. Eser, 8'i Gerşasbname, 33'ü Şahname metnine ait olmak üzere 41 minyatür içermektedir. Söz konusu minyatürler iki veya daha fazla nakkaşın elinden çıkmış olup, ufuk hattının yüksek tutulduğu yalın doğa anlayışının yansıtıldığı, kalabalık ve hareketli sahnelere sahiptir. Bu tasvirlerin Safevi yönetiminde İran topraklarında 1565- 1585 yılları arasında yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Sakarya ve çevresinde Osmanlı Dönemi dini mimari eserler

1999 -Sayfa: Jüri: Sakarya ve çevresi Osmanlı dönemi dini mimari eserler konusunda zengin bir yöre olmasına rağmen bu yörenin eserleri yeterince incelenmemiştir. Bu çalışmada amacımız, Sakarya ve çevresindeki Osmanlı dönemi dini mimari eserlerini inceleyerek, günümüze ulaşmayanları tarihi kayıtlardan tespit etmek, ulaşanları ise ayrıntılı olarak değerlendirmektir Giriş bölümünde Sakarya yöresi tarihi ve coğrafi yapısı ile tanıtıldıktan sonra Osmanlı camilerinin ve zaviyelerinin gelişimi konusuna değinilmiştir. Katalog bölümünde günümüze ulaşmayan yapılan tarihi kayıtlardan tespit edilmiştir. Günümüze ulaşan yapılar ise çizim ve resimlerle ayrıntılı olarak incelenmiştir. Değerlendirme ve karşılaştırma bölümünde ise yapılar benzer örneklerle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda Sakarya yöresi deprem kuşağı üzerinde bulunduğu için yapıların büyük bir kısmının yıkılıp yeniden yapılması sonucunda yapıların ilk durumları ilgili tam bir değerlendirme yapılamamıştır. Orijinal hali ile günümüze ulaşanların ise yapıldıkları dönemin özelliklerini taşıdıkları görülmüştür. Ancak 'Çantı' tarzı dediğimiz ahşap camilerde Sakarya yöresinde orijinal bir üslubun doğduğu tespit edilmiştir.
Geleneksel Darende ve Balaban evleri

Bu yüksek lisans tezinin konusu, Darende ve Balaban evlerinin Türk-İslam mesken mimarisi içerisindeki yeri ve öneminin belirlenmesidir. Bu çalışmanın amacı, Türk kültürünü en iyi şekilde yansıtan mimari örneklerimizden biri olan evlerimizi en iyi şekilde anlamak ve bu bağlamda Darende ve Balaban evlerini gerekli özveri ile araştırarak Darende ve Balaban evlerinin bölgemize kattığı değeri kavramaktır. Ayrıca bu çalışmada, kendi kültür ve hayat tarzımızın ürünü olan konut mimarimizin bir bölümü tanıtılıp, konut mimarimizin bilim dünyasına kazandırılması amaçlanmıştır. Bu yüksek lisans tezi dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde, Darende'nin coğrafyası, tarihçesi, sosyo-kültürel ve ticareti hayatı kısaca açıklanmaktadır. İkinci Bölümde ''Geleneksel Anadolu Evi ve Özellikleri'' ile ''Geleneksel Malatya Evi ve Özellikleri'' başlıkları altında ev mimarisinin gelişme aşamaları özetlenmektedir. Üçüncü bölümü oluşturan katalogda Darende merkez mahallelerinde ve kırsalda ise Balaban ile Aşağıulupınar Mahallelerinde yer alan 30 adet ev çalışılmış, bu evlerin genel tanımı ve mimari özellikleri, malzemesi, yapım tekniği ve değerlendirmeleri yapılarak, süsleme detayları açıklanmıştır. Değerlendirme bölümünde ise Darende ve Balaban evlerinin genel özellikleri ortaya konulmuştur. Bu evler, kendi aralarında ve Malatya evleri içerisinde değerlendirilmiş, Anadolu Türk konutları arasında karşılaştırılmış, Darende ve Balaban evlerinin bu alandaki yeri vurgulanmıştır. Geleneksel Darende evlerinin plan tipi, mekan dağılımı ile süsleme özellikleri, Malatya merkez ve Anadolu Türk evi özellikleri ile örtüşmektedir. Değerlendirme bölümünde yalnızca kataloga aldığımız evlere bağlı kalınmamış, diğer bazı evlerin özgün unsurları da göz önüne alınmış ve günümüze ulaşamayan evlerin fotoğraflarından da yararlanılmıştır. Darende merkez ve diğer mahallelerinden farklı olarak, Balaban Mahallesindeki evlerin iç avlulu/örtmelikli plan tipi, üst örtü ve malzeme kullanımı olarak kendisine has özellikleri üzerinde de durulmuştur. İncelediğimiz evlerin tamamının plan ve kesitleri, fotoğrafları çalışmamızda yer almaktadır.
Bizans Karanlık Çağında polisin sonu, ekonomik düzen: Amorium örneğinde Ortaçağ Bizans kentleşmesi

Geleneksel literatürde geç antik dönem ve/veya erken Bizans dönemi antik kent yaşamı ve özelliklerinin son dönemi sayılmaktadır. Genel anlayışa göre yedinci yüzyılda ilk olarak Pers ve ardından Arap akınları nedeniyle antik kent yaşamı sona ermiştir. Sürekli savaş durumu ve artan savunma ihtiyacı antik polisi küçük, surlu, kastron denilen Ortaçağ kent tipine dönüştürmüştür. Bu genel görüş kısmen doğru ve geçerli olmasına rağmen, Bizans kentlerinin dönüşümü konusunda halen oldukça basitleştirilmiş ve eksik bir model sunmaktadır. Buradan hareket ederek tez çalışması, antik kentlerin dönüşümüne etki eden faktörleri analiz etmeye çalışmıştır. Aynı zamanda geç antik dönemden erken Ortaçağ'ın sonuna kadar olan evreyi politik, sosyal ve ekonomik yönlerini de ele alarak değerlendirmiştir. Konuyla ilgili öncü bir çalışma sayılabilecek olan tez bu bağlamda, bir Ortaçağ kent modeli olarak antik Amorium'un topografyası ve mimari yapılarını söz konusu kentsel dönüşüme örnek olarak ele almıştır.
Doğu ve batı kültürlerinde başlıca hayvan mitleri

İnsan varoluşunun başlangıcından beri insan ve hayvan yakın bir temas içinde yaşamıştır. İlk başta av olan insan daha sonra avcı-toplayıcı ve çiftçi konumuna gelmiştir. Büyük şehirler kurulmuş pek çok uygarlığın doğmuş ve çökmüştür. Tüm bu aşamalarda insanlar mitler üretmiş, en büyüğünden en küçüğüne kadar tüm canlıları dinlerinin, mit ve efsanelerinin içinde yer vermiştir. Mitlerde var olanhayvanlara sıra dışı özellikler verilebilirken, hayal ürünü hayvanlar veya hibritlerdende söz edilmiştir.
Urartu Krallığı'nın yerleşim birimleri ışığında yayılımı

2001 - SAYFA: 124+XI Jüri: Doç. Dr. Mehmet KARAOSMANOĞLU Urartu araştırmaları 19. yüzyılın başlarına dek uzanmaktadır. Ancak bu uzun zaman diliminde sadece otuz kadar merkezde kazı çalışmalarının yapılmış olması ve diğer merkezlerin yüzey araştırmaları ile tespit edilmesi, Urartu ile ilgili verilerin de yetersiz kalması sonucunu doğurmuştur. Bu doğrultudaki eksikliği gidermek için yapılan bu çalışmada dörtyüze yakın Urartu buluntu merkezi incelenmiş, bunların yayılım alanları ve kronolojileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre, Urartu buluntularının Van merkez bölgede yoğunlaştığı ve bir yelpaze gibi açılarak kabaca kuzeyde Sevan Gölü- Güney Kafkaslar'a, doğuda Kuzeybatı İran içlerine, batıda Fırat'ın çizdiği kavise ve güneyde Doğu Toroslar'ın güneyindeki Rovanduz Ovası- Kuzey Irak'a dek yayıldığı izlenmiştir. Kronolojilerine bakıldığında ise özellikle M. Ö. 9. yüzyıldan M. Ö. 7. yüzyılın ikinci yansına kadar geçen sürede geleneksel bir anlayışla yukarıda çerçevesi çizilen bölgede aktif oldukları anlaşılmaktadır. Bu bölgede izlenen Urartu kültür izlerinin çoğunlukla kale ve sivil yerleşimler olduğu, bunları yazıt, kaya işçilikleri, sulama yapılan ve ölü gömütlerinin izlediği anlaşılmaktadır.
Eski Çağda Mezopotamya inanç sisteminde tapınakların yeri ve işlevi

Antik Mezopotamya'da çok tanrılı bir inanç sistemi mevcuttu. Bu sistemde inancı yaymak veya başkasına benimsetmek söz konusu değildi. İnanç günlük hayatın her alanına hükmetmekteydi. İnsanlar tanrılara ibadet etmekten öteye onlara hizmet etmek için yaratılmıştı. En büyük görevleri tanrılar için 'ev' inşa etmek idi. İlk dönemlerde şehirler 'tapınak şehir' olarak, tapınağın çevresinde kurulur ve genişlerdi. Tapınağın en kutsal bölümü kült odasıydı. Tanrıları simgeleyen heykeller kült odasında bulunurdu. Kült odasına sadece yetkili rahipler girebilirdi. Mezopotamyalılar tanrılarını antromorfik olarak algılıyorlardı. Tanrının bakımı rahipler tarafından gerçekleştirilirdi. Rahipler, tanrılar ve insanlar arasındaki etkileşimi ayin, tören ve kehanet aracılığıyla gerçekleştirirdi. Mimaride tapınaklar üç bölümlü plana sahipti. Bu plan, merkezi bir oda ve her iki yanda birer oda şeklinde ortaya çıkardı. Tapınaklar geleneksel olarak yüksek bir teras üzerinde ve kerpiç ile inşa edilirdi. Bu gelenek zamanla birbiri üzerinde yükselen teraslardan oluşan zigguratları ortaya çıkardı.
Kahramanmaraş Şeyh Adil Mezarlığında bulunan geleneksel mezar taşları

Kahramanmaraş, merkez Dulkadiroğlu İlçesinde yer alan Şeyh Adil Mezarlığındaki tarihi mezar taşları konu olarak belirlenmiştir. Alandaki bazı mezar taşlarında bozulmalar başladığından, onları katalog halinde belgelemek, şehir tarihine yeni bir kaynak sunmak, onların mezar taşı kültüründe yeri ve önemini belgeleme amacı çalışmamızın değerini ortaya koymaktadır. Mezar taşlarında kullanılan; teknik, malzeme, süsleme özellikleri ile mezar tipleri hakkında bilgiler sağlanmış, mezarda yatan kişinin şeceresine, ölüm tarihine ait bilgiler de ayrıca önemli olmuştur. Bu kapsamda geniş bir alana dağılmış olan mezarlıkta 230 mezar taşı incelenmiştir. Bunlardan kadın mezar taşına ait sayı 45 adet, erkek mezar taşı sayısı ise 185'dir. Mezar tipolojisi olarak ise ''Başucu Şahidesi Bulunan Toprak Mezar, Başucu ve Ayakucu Şahidesi Bulunan Toprak Mezar, Başucu Şahidesi Bulunan Çatma Lahit Mezar, Başucu ve Ayakucu Şahidesi Bulunan Çatma Lahit Mezar ve Sanduka Tipi Mezar'' olmak üzere 5 ayrı mezar yapısı ile karşılaşılmıştır. Kireç taşı malzemeden yapılmış bu mezar taşlarının daha çok kazıma ve yontma tekniği ile şekil aldıkları görülmektedir. Türk İslam tarihinin geniş yelpazesine önemli kaynaklar tahsis etmiş olan mezar taşları; bu alanda incelendiğimiz 18 .-19. ve 20. yüzyıla ait toplam iki yüz otuz mezar taşı ile mezar taşı kültürüne belgeler sunulurken, bir bütünlük gösteren tarihimiz, bu belgelerle bir halka daha yenilenecek ve şehrin yerel tarihi, sanatı, kültür hayatı, kısaca yaşamına somut bir belgenin daha kazanımı sağlanmıştır. Anahtar Sözcük: Sanat Tarihi, Belge, Şeyh Adil Mezarlığı, Mezar Taşı, Şahide.
Başlangıcından II. Mehmet Dönemine kadar Türk Milli Mimarlığının evrimi

'Başlangıcından II. Medmet Dönemine Kadar Türk Milli Mimarlığının Evrimi' adlı araştırmada, Türklerin ilk olarak yerleşik hayata geçerek düzenli bir devlet kurdukları Karahanlılar devrinden, Osmanlı'nın halen ulusal kimlik çizgisini takip ettiği ve henüz imparatorluk sistemine geçmediği erken dönemine kadarki imar çalışmaları ele alınmıştır. Araştırma konumuzu kapsayan zaman dilimi içerisinde yer alan eserler bir katalog çalışması olarak sunulmamış, söz konusu dönemde inşa edilmiş yapılar arasında milli Türk kimliğinin başlangıç, oluşum ve gelişim aşamalarının takip edildiği mimari ürünler seçilmiştir. Çalışmamızın amacı, kapsamı ve yönteminin ifade edildiği I. Bölüm'ün ardından, II. Bölüm, Milli Türk Sanatı ve Mimarisinin oluşumu ve kaynakları üzerinde bir anlatımı içermektedir. Araştırmamızın Anadolu öncesi Türk mimarisinde milli kimliğin sorgulandığı III. Bölümü'nde ise Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçuklu devletleri dönemlerinde ortaya konmuş Türk mimari eserleri ve Anadolu mimarisine tesirleri anlatılmıştır. Ardından, Anadolu'daki Türk mimarisinin başlangıcı olan Erken Türk/Türkmen Beylikleri, Anadolu Selçuklu Devleti ve 14. yüzyıl Beylikler dönemi eserlerinde geçmişşten beri süregelen gelenekler ve nihayetinde Osmanlı dönemine yansımaları konu edilmiştir. IV. Bölüm'de konunun genel bir değerlendirmesi yapılmış ve V. Bölüm'de çalışmanın sonucunda ortaya çıkılan veriler ve düşünceler belirtilmiştir.