turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Usul-i Ahkam-ı Sal-i Alem

Bu çalışmada, 17. yüzyıl müneccimlerinden Müneccimbaşı Mehmed Çelebi'nin astronomi ve astroloji kitaplarından biri olan Usul-i Ahkam-ı Sal-i Alem adlı eseri çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde metnin çeviri yazısı yapılmıştır. İkinci bölümde dil incelemesi günümüz Türkiye Türkçesi ile mukayeseli olarak verilmiştir. Ses bilgisi ve yazım özellikleri açısından incelenmiş, biçim bilgisine Osmanlı Türkçesinden pek farklı olmadığı için yer verilmemiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise metindeki astronomi ve astroloji terimlerinin bir dizini oluşturulmuştur. Müneccimbaşı Mehmed Çelebi'nin hayatı ve çalışmaları ulaşabildiğimiz kaynaklardan araştırılarak verilmeye çalışılmıştır. Metnimiz, yıldız kümelerinin, gök cisimlerinin konumlarına göre bunların insan karakteri, sosyal ve siyasal olaylar ve askeri olaylar üzerindeki etkilerinin anlatıldığı bir eserdir. Dönemin astronomi ve astroloji anlayışı hakkında verilen bilgilerin yanı sıra, daha önce çalışılmamış bir eser bilim dünyasına tanıtılmaya çalışılmıştır. Eserin metninin ortaya konması ve söz varlığının belirlenmesiyle Türk dilinin tarihsel sözlüğüne katkı sağlamanın yanı sıra Türk dili, felsefe, coğrafya, tarih, ilahiyat gibi sosyal alanlarda çalışacak araştırmacılara katkı sağlayacağı gibi bilim tarihi için de sağlam bir malzeme sunacaktır.
Recai-zade Mahmut Ekrem'in şiirlerinde ölüm teması

'Recai-zade Mahmut Ekrem'in Şiirlerinde Ölüm Teması' başlığını taşıyan çalışmamız, şairin ölüm temasını ele alan bütün şiirlerinin incelenerek Ekrem'in ölüme bakışını ve ölümü yorumlayışını tespit etmek amacını taşımaktadır. Doğmuş olduğumuz andan itibaren beklediğimiz son olan ölüm; dinde, felsefede, tıpta üzerinde en çok konuşulan konular arasında yer almıştır. Bütün sanat dallarında da ele alınan ölüm teması, edebiyat sanatında da işlenmiştir. Türk edebiyatında yüzyıllar boyunca İslam dininin inançları çizgisinde, ölüm temasını ele alan şiirler yazılmıştır. Bu şiirlerde, Türk duygusunun, Türk mistisizminin en güzel örneklerine rastlamak mümkündür. Halk şiirinde olduğu gibi, divan şiirinde de bu konu işlenmiş, mersiye şeklinde ölüm şiirleri yazılmıştır. Bu şiirlerin ortak özelliği, bir ölüm felsefesi oluşturmaktan çok, ölen hakkında bir övgüden ibaret kalmalarıdır. Tanzimat'tan sonraki edebiyatımızda ise, ölüme bakışta bir takım değişiklikler oluşmaya başlamıştır. Edebiyatımızda, ölüm karşısındaki tavır Tanzimat'tan sonra felsefi bir nitelik almaya başlamıştır. Romantizmin kişiyi öne çıkarmasıyla birlikte, metafizik endişede meydana gelen bu değişimi, Tanzimat'ın ikinci neslinin eserlerinde görmek mümkündür. Kişilik özellikleriyle birlikte, yaşarken ölümle çok sık karşılaşmış sanatçılarımızdan biri olan Recai-zade Ekrem; yakınlarının ve dostlarının 232 ölümleri dolayısıyla şiirler yazdığı için bir mersiye şairi olarak da anılmaktadır. Edebiyatımızda Ekrem'le birlikte başlayan mezarlık başındaki ağlamaklı duruş ve feleğe sitem niteliğindeki tavır, Hamid'in Makber'indeki isyana ve Servet-i Fünun'daki melankoliye zemin hazırlamıştır. İki kardeşinin ardından, üç yavrusunu da kaybeden Recai-zade Ekrem, ölümü bir felaket olarak yorumlar. Zaman zaman felekten öç almak istediğini, ölümlerin sebebini bilmek istediğini dile getiren şair, kader inancına sığınarak üzüntüsünü hafifletmeye çalışır. Ekrem'deki ölüme bakış, ölümü sorgulamaktan aha çok, ölen kişinin bıraktığı boşluğa ve ölüm acısına dair sızlanıştan ibarettir. Recai-zade Ekrem, şiirin estetiği bakımından yaptığı çalışmalarla ve şiire ferdi duyguların girmesini sağlayarak muhteva alanında getirdiği yeniliklerle Tanzimat şiirine damgasını vurmuş sanatçılarımızdan birisidir. Biz, yaptığımız bu çalışmayla Ekrem'in ölüm temalı şiirlerini inceleyerek, şairin muhtevaya getirdiği farklı bakış açılarına da dikkat çekmeye çalıştık.
Topkapı Sarayı Kütüphanesi Revan No:1972'de kayıtlı Mecmu'a-i Eş'ar (vr. 80b-160a): İnceleme-metin

Bu çalışma, 'Topkapı Saray Kütüphanesi Revan 1972' numarada kayıtlı olan mürettep divan şeklinde derlenmiş antoloji niteliğindeki şiir mecmuasının 80 b-160a sayfaları arasının transkripsiyonlu metninden ve bu metnin incelenmesinden oluşmaktadır. Toplam 405 varak olan mecmuanın bu hazırlanan kısmında 129 adet musammat, 512 adet gazel yer almaktadır. İstinsah tarihi hakkında kesin bir bilginin yer almadığı mecmuada ağırlıklı olarak 16. yüzyıla ait şairlerin şiirleri yer almaktadır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde eserin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuş, ikinci bölümde ese-rin transkripsiyonlu metni ortaya konulmuştur.
Pervane Beg Nazire mecmuası (603b-624b) transkriptli, edisyon kritikli metin

Bu çalışmanın konusunu, Topkapı Sarayı Kütüphanesi B.406 numarada kayıtlı, Pervane Bey'in tertip ettiği nazire mecmuası 'Mecmü'atü'n-Neza'ir'in 603 b-624b varaklan arasındaki gazeller ve bunlara yazılan nazireler oluşturmaktadır. Söz konusu varaklar arasındaki bütün şiirler transkripsiyonlu metin haline getirilmiş ve ulaşılabildiği kadarıyla divanları yayınlanmış bulunan şairlerin şiirleri divandaki biçimleriyle karşılaştırılarak farklılıklar dipnotta verilmiştir. Böylece bu çalışmada 281 şiir yer almıştır. Ayrıca bir dizinle birlikte içindekiler kısmında gazeller ve nazireler listesi de verilmiştir.
19. yüzyıl divanlarında mutfak kültürü

19. yüzyıl Divan edebiyatı Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine denk gelmektedir. Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesiyle yapılan yenilikler olsa da Divan edebiyatı kendi gelişim çizgisinde devam etmiş ve birçok şair yetişmiştir. Özellikle bu dönem Batı etkisinin yoğun olduğu dönemlerden biri olsa da şairler kendilerinden önce yetişen şairleri de örnek alarak özgün eserler vermişlerdir. Bu çalışmada 19. yüzyıl şairlerinden Adile Sultan, Ali Emiri, Antepli Ayni, Bursalı İffet, Enderunlu Vasıf, Hersekli Arif Hikmet, Keçecizade İzzet Molla, Leskofçalı Galip, Leyla Hanım, Şeref Hanım, Osman Nevres, Yenişehirli Avni Bey'in divanları incelenmiştir. Bu divanlarda mutfak kültürüyle ilgili unsurlar tespit edilmiş ve sınırlandırma yapılarak başlıklarla birlikte verilmiştir. Daha sonrasında belirlenen terimler hakkında araştırmalar yapılmış ve açıklamaların alt kısımlarına şairlerin şiirlerinden örnekler eklenmiştir. Ayrıca tespit edilen şiirler şairlerin ismiyle birlikte hangi şiirden alındığı ve numarasıyla birlikte verilmiştir. Alınan bu şiirler günümüz Türkçesine çevrilmekle birlikte şiirlerdeki anlam unsurları, mutfak terimlerinin nasıl kullanıldığı ve söz sanatları açısından belirlenen unsurlar tespit edilerek verilmiştir. İncelenen divanlarda mutfak unsurlarıyla ilgili beyitlerin hepsine yer verilemeyeceğinden bu beyitler eserin sonunda 'Ekler-1' kısmında yer almıştır. Mutfak unsurunun yer aldığı rediflerden oluşan şiirler de 'Ekler-2' kısmında alfabetik olarak yazılmıştır. Sonuç olarak 19. yüzyıldaki divanlarda yiyecekler, içecekler, kullanılan araç-gereçler ve yine birçok mutfak unsuru incelenerek tespit edilmiştir. Ayrıca mutfakla ilgili unsurların kullanıldığı inanışlar, atasözleri ve deyimlere de yer verilmiştir.
Lügat-ı Aziziye

Bu çalışmada, Osmanlı dönemi çok dilli sözlüklerinden biri olan Lügat-ı eAziziye ele alınmıştır. Farsça-Arapça-Türkçe olarak yazılan bu üç dilli sözlüğün çeviri yazılı metni hazırlanıp sözlükbilimsel incelemesi ve dizini yapılarak bilim alemine tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, çok dilli sözlükler hakkında genel bir bilgi verilmiş, Anadolu sahasında yazılan çok dilli sözlüklerin bir kısmı liste halinde aktarılmış ve Lügat-ı eAziziye nin önce müellifi olan Asafi Efendi nin ulaşabildiğimiz kaynaklardan biyografisi hazırlanmış, sonra eser ve türü hakkında geniş bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Lügat-ı eAziziye nin sözlükbilimsel incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümünde ise eserin çeviri yazılı metni yapılarak madde başı Farsça olarak verilen 2339 kelimenin Arapça ve Türkçe karşılıklarıyla beraber toplam 6969 kelimenin önemli bir kısmının anlamları dipnotta verilmiştir. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde ise Lügat-ı eAziziye nin Türkçe -Farsça-Arapça dizini hazırlanmıştır.
Türkiye Türkçesi ve Türkmencedeki atasözleri (2 cilt)

Çalışmada Türkiye Türkçesi ve Türkmence atasözlerinin yansıttıkları kavram alanları, oransal dağılımlarına göre karşılaştırmalı olarak ele alınmış, iki dilin anlatım yolları açısından benzer ve farklı yönleri betimlenmiştir. Çalışmada incelenen atasözleri önce iletileri açısından ele alınıp iletilerin yansıttıkları kavramlar a) çerçeve kavramlar b) bağıntılı kavramlar olarak kategorilendirilmiştir. Türkiye Türkçesi ve Türkmence atasözlerinin kavram alanlarına göre oransal dağılımı ve kullanım sıklığı saptanmıştır. Türkiye Türkçesi ve Türkmence atasözlerinin ortak benzer olanlarının da saptanmasıyla sayısal bulgulara ulaşılması da çalışmanın başka bir bölümünü oluşturmuştur. Çalışmadaki sayısal bulguların, tablolar ve grafikler şeklinde görsel sunumu sağlanmıştır. Ayrıca çalışmada Türkiye Türkçesi atasözlerine ait tüm bulgulardan yola çıkılarak Türk toplumunun dilsel adlandırma, niteleme biçimleri, yargılar ve duygu değerlerine ilişkin bulgular sunulmuştur. Çalışmanın 'Karşılaştırma' (4.2) bölümünde oransal dağılım, sıralama ele alınarak söz konusu iki dilin atasözleri, anlatım yolları açısından karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Şu görülmüştür ki, her iki toplum için de Aile, Para / Mal, Hata, İnsan İlişkileri, Üretme / İş Görme ve Değer kavram alanları önemlidir. Türk ve Türkmen toplumları için atasözleri çerçevesinde dilsel adlandırmalardan hareketle ailesine, ilişkilerine son derece özenli; kişinin davranışları konusunda gözlemci, titiz; hayatın maddi yönüyle doğrudan, derin ilgili olduğu; sorunlar ve çözüm yolları konusunda bazen karamsar ama duyarlı olduğu ancak zihinsel etkinlikler ve hayatı olumlu algılayış konusunda daha az duyarlı olduğu söylenebilir. Türkiye Türkçesi ve Türkmencedeki atasözleri çerçevesinde anlatım yollarındaki farklılaşmanın yönü ile ilgili şunlar da söylenebilir : Türklerin hayatın maddi yönüyle daha ilgili, daha bireysel, daha şekilci, kamu idaresi ve kontrolü ile daha ilgili olduğu; Türkmenlerin ise insanı iyi x kötü yönleriyle tanımlamaya, insan ilişkilerine, adetlere, hayatı olumlu algılamaya yönelik alanlarda daha duyarlı olduğu söylenebilir. Ayrıca her iki toplumun da Çiftçilik, Hayvancılık gibi kavram alanlarından uzaklaşmış olduğu, aynı zamanda edilgen bir dünya görüşü içinde olmadıkları, tam tersi hayatın maddi ve sosyal yönüyle son derece ilgili, kendini tanıyan, değerlendiren aktif bir hayatı adlandırdıkları görülmüştür. 177
Maupassant tarzı hikaye ve Refik Halid Karay, Muhtar Avezov, Sabahattin Ali'nin hikayeciliği

Aynı kültür dairesinde, hemen hemen aynı dönemde eserler veren Türkiye yazarlarından Refik Halid Karay, Sabahattin Ali ve Kazak edebiyatının klasik yazarı Muhtar Avezov'un hikayelerindeki ortak yapının tespiti ve değerlendirilmesini amaçlayan ' Maupassant Tarzı Hikaye ve Refik Halid Karay-Muhtar Avezov- Sabahattin Ali'nin Hikayeciliği' konuşu tez çalışmamız, beş ana bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde, çalışmamızın amaç ve yöntemi üzerinde duruldu. Hikayelerinin yazılış ve yayımlanış tarihlerine göre, sırasıyla Refik Halid Karay, Muhtar Avezov ve Sabahattin Ali'nin tarafımızdan seçilen hikayelerinin, incelemesine ve değerlendirilmesine ayrılan birinci, ikinci ve üçüncü ana bölümlerde, genelde aynı metot takip edildi. Birinci bölümde, Refik Halid Karay'ın 'Memleket Hikayeleri' kitabındaki 18 hikayesi, yapı ve yapıya bağlı olay örgüsü, tema, şahıs kadrosu, mekan ve zaman kategorilerinden hareketle değerlendirildi. Aynı metot ve bakış açısının takip edildiği ikinci bölümde Muhtar Avezov'un 17 hikayesi, üçüncü bölümde de Sabahattin Ali'nin 60 hikayesi incelendi. 'Edebi eserin kendisini temel alan yapı tahlili' metodundan hareketle incelediğimiz hikayeleri, yapı unsurlarına gruplara göre ayırarak değerlendirme sırasında, yer yer hikaye metinlerinden örnekler verildi. Üç ana bölümün ışığında vücut bulan 'Sonuç' bölümünde, adı geçen üç hikayecinin hikayelerinde tespit edilen yapıya ait ortak özellikler, karşılaştırmalı olarak değerlendirildi. Bu bölümde, birinci ana bölümün 'Hikayelerde Ortak Yapı' başlığını verdiğimiz kısmında yer alan 'Maupassant tarzı hikaye'nin genel özelliklerini de dikkate aldık. Hikayelerin tahlil ve değerlendirilmelerinde teori ve metot bakımından, Prof. Dr. Şerif AKTAŞ' in 'Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş' ve Tzevatan TODOROVun 'Yazın Kuramı' eserleri dikkate alındı.
Cumhuriyet devri Türk şiirinde hiciv (1923-1960)

Bu çalışmanın konusu Cumhuriyet sonrasında (1923-1960) yazılıp yayımlanmış manzum hicivlerdir. Araştırma 'Giriş' ve üç bölümden oluşmaktadır. 'Giriş'te hicvin tanımı, mahiyeti ve felsefesi anlatılmak istenmiştir. 'İkinci Bölüm'de manzum hiciv yazmış başlıca şahsiyetler kısaca tanıtılmıştır. 'Üçüncü Bölüm', araştırmanın asıl ve en hacimli kısmıdır. Burada incelenen metinler siyasi, sosyal ve kültürel içeriklere göre ele alınarak tarihi çerçeve içinde yorumlanmıştır. Şiirlerin yazılma amaçları, bir kuruluşun veya şahsın sık hicvedilen yönleri sebeplerle aydınlatılmak istenmiştir. Cumhuriyet'in ilanından sonra yaşadığımız hemen her sosyal, siyasi ve kültürel mesele edebiyatın en eski türlerinden biri olan hicivde işlenmiştir. Zaman zaman siyasi baskı sebebiyle konular gecikmeli olarak ele alınsa da şairler ve mizahçılar detayları bile dikkatten kaçırmamıştır. İçerikleri itibarıyla edebiyatın yanında sosyoloji, siyaset ve tarih biliminin de ilgi alanına giren bu dizelerde bizim yakın geçmişşteki hikayemiz anlatılmaktadır.
'I curse no one without cause': Identity, power, rivalry, and invective in the early 17th-century Ottoman court

Osmanlı İmparatorluğu, erken on yedinci yüzyılda, eğitimli, kültürel seçkinlerinin, imparatorluğu ve kendilerini algılayış biçimleri üzerinde derin iz bırakan bir dizi sosyokültürel, idari, siyasi ve ekonomik dönüşüme sahne oldu. Her ne kadar bu döneme ait yazılı kaynaklar birçok yönden bu dönüşümü yansıtsa da, bu dönemde üretilen ve büyük bir bölümü şair Nef'i çevresinde yoğunlaşan zengin hiciv külliyatı tarihsel bir kaynak olarak bugüne değin yeterince incelenip irdelenmemiştir. Bu tez, söz konusu hiciv külliyatını, dönemin güç çatışmaları açısından, ilgili kişilerin tartışma yoluyla kendi 'öteki'lerini ve bunun zorunlu bir sonucu olarak aynı süreçte kendilerini de nasıl tanımladıklarını ortaya koyan biçimde rekabet ve husumetin odağı olarak inceleyerek bu araştırma eksikliğini gidermektedir. Tez, bu tanımlara ve üstü kapalı öz-tanımlara yönelik sürece dönemin tarihi gelişmeleri ve kaynakları ışığında bakarak hem hamilere hem de şair/istemcilere yazılan dönemin hiciv şiirlerini irdeleyerek söz konusu hicivlerin şiddetinin ve buna karşı gelen tepkilerin seçkinlerin kendilik hayalini ötekileştirici bir benlik algısı olarak açığa vurduğunu göstermektedir. Dönemin hiciv külliyatınının söylemini, çağdaşı olan tarihi kaynaklar ve nasihatnamelerin eşliğinde incelemek yoluyla, bu tez Osmanlı'da seçkin kimliğinin söz konusu çalkantılı tarihsel dönemde nasıl tanımlandığı ya da yeniden tanımlandığını tüm yönleriyle açımlamaktadır.
'Alİ Efendi'nin Tarİh-i Engürüs'ü ve Osmanlı tarih anlatılarının Edebİ Bağlamı

Bu tezin konusu, Osmanlı'nın 1593- 1596 yılları arasında Macaristan üzerine düzenlediği seferde yaşanan olayların anlatıldığı Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan 1302 numarada kayıtlı Tarih-i Engürüs isimli eserdir. Metindeki şiirlerden eserin 'Ali mahlasını kullanan bir yazara ait olduğu anlaşılmaktadır. Osmanlı yazınında seferleri, fetihleri ve zaferleri anlatan tarih konulu eserler 'gazavatname, fetihname, tarih' gibi çeşitli adlar taşıyabilmektedir. Bir edebi tür olarak 'fetihname' başlığı altında toplanabilecek bu eserler içerik, dil ve anlatım olarak kimi ortak özelliklere sahiptir. Mensur olarak kaleme alınan Tarih-i Engürüs girift inşa üslubu ve divan edebiyatına has mecazlı anlatımıyla başarılı bir fetihname örneğidir. Eseri ayrıntılı olarak ele aldığımız çalışmanın ilk bölümünde 16. yüzyıl sonunda Osmanlı Devleti'nin politik durumuna ve fetihname yazımına dair bilgi verilerek Tarih-i Engürüs'ün tarihi ve edebi bağlamı ortaya koyuldu. İkinci bölümde tezkire ve diğer biyografik kaynaklardaki bilgiler ışığında müellif 'Ali Efendi'nin kim olduğu tartışıldı. Ardından Tarih-i Engürüs'teki olay akışına yer verildi. Üçüncü bölüm metnin biçim ve içerik yönünden incelenmesine ayrıldı. İnşa üslubuyla yazılan eserin dil ve anlatım özellikleri metinden örneklerle ortaya kondu. Beşinci bölümde Tarih-i Engürüs'ün transkripsiyonlu metni verildi. Eseri tarihi bir kaynak olarak kullanacak araştırmacılara kolaylık sağlamak için bir özel adlar dizini hazırlandı. Ayrıca inşa bağlamında farklı anlamları kullanılan kelimelerin anlaşılabilmesi için metin sonuna bir sözlük eklendi.
Risale-i beyan-ı cehennem

Bu çalışmanın konusu Muhammed Bin Mustafa'nın Risale-i Beyan-ı Cehennem adlı el yazmanın, transkripsiyon yapılması, günümüz Türkçesine aktarımı, dil ve imla özelliklerinin incelenmesi, söz dizimi ve dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Üzerinde çalışılan 001 b-031a varaklar arasında Hz. Musa ile Allah arasında geçen soru- cevaplı bölüm. Hz. Musa'ya Hz. Allah'ın verdiği öğütleri, uyarıları ve Hz. Muhammet Mustafa'in üstünlükleri ve ümmet-i Muhammed'in faziletleri ve namazın yaratılması. Hz. Allah'ın ezeli ve ebediliğinin yeşil kuş örneğiyle anlatılması. Hz. Peygamber ile Şeytan arasında geçtiği rivayet edilen metinde bazı Ashab'ın rivayeti diye tanımlanan şeytanın özellikleri, insanlara musallat olması, insanları aldatma metotları. Hz. Peygamberin Şeytan'dan Ashabı için nasihat istemesi, Hz. Cebrail'in gelmesi ve Şeytan'dan kovulma sebeplerinin anlatmasını istemesi; Şeytan'ın anlatması ve kovulma sebebi olarak Allah'ı çok sevmesini göstermesi. Hz. Peygamberin bunun üzerine onu kovması, cehennemin yaratılması, özelliklerinin anlatılması ve cehennemim katlarının anlatılması, cehennemdeki kuyuların, derelerin ve azap aletlerinin tasvir edilmesi. Son bölümde ise arş, arşın yaratılması, cennetin yaratılması, cennetin katları, cennetin katlarının tasvir edilmesi, cennetin ırmakları, cennette bulunan Tuba ağacı ve cennette bulunan nimetlerin tasvir edildiği bölümler anlatılmaktadır. Giriş bölümünde Türk milletinin Orta Asya'dan başlayan göçleri, gittikleri yerde devlet kurmaları, dil ve kültürleri; Türk boyları arasındaki siyasi ve kültürel ilişkileri ve bunun dile yansımaları ırmak metaforu kullanılarak anlatıldıktan sonra Oğuz Türkçesi ve dil özellikleri, eserin içeriği, bölümleri, dil ve üslup özellikleri ve dil incelemesi son bölümünde metinde geçen imlası farklı olarak yazılmış kelimeler tablo halinde gösterilmiştir. Risale-i Beyan-ı Cehennem'in çalışmaya konu olan 001 b-031a arası varakları günümüz Türkçesine aktarıldı, metin günümüz Türkçesine aktarılırken metinde ayet ve Hadislerin anlamları verildi. Dil incelemesi bölümünde çekim ve yapım ekleri, fiilimsiler, birleşik fiillerin görünümleri, söz dizimi ve cümle bilgisi Türkçenin tarihsel dönemlerine göre verilmeye çalışıldı böylece metnin tasnifi yapılmaya çalışıldı. Dizin bölümünde kelimelerin, türleri ve anlamları yazıldı, metinde geçtiği yerler gösterildi, metinde geçen kişi ve yer adları ile Arapça ibareler için ayrı birer dizin hazırlandı.
Klasik türk şiirinde sevgiliye ait fiziki güzellik unsurları

'Klasik Türk Şiirinde Sevgiliye Ait Fiziki Güzellik Unsurları' başlıklı bu çalışmada adı geçen fiziki güzellik unsurları 15. yüzyıldan, 16. yüzyıldan, 17. yüzyıldan, 18. yüzyıldan seçilen ve o yüzyılı temsil kabiliyeti olan birer şairin divanı esas alınarak tasnif edilmiştir. Tasnif edilen fiziki güzellik unsurlarına ait teşbihler; şekil, renk, koku-tat sınıflandırmasına göre gruplandırılmıştır. Tezimde bu konuda daha önce yapılan çalışmalarda ele alınan unsurların yanında hiç değinilmemiş unsurlara da rastlanılmıştır. Sevgiliye ait bütün fiziki güzellik unsurları, unsurlara ait teşbih ve mecazların ortaya konulduğu bu tez yazılmıştır.
İkdam üzerine bir araştırma-inceleme ve seçilmiş metinler- (1923)

Basın hayatının en önemli organlarından biri olan gazeteler, on altıncı yüzyıldan itibaren Avrupa'da yayınlanmaya başlamış ve düşünce sisteminin gelişmesine önemli katkıda bulunmuştur. Biz de ise gazetecilik faaliyetleri, 19. yüzyılın ortalarına doğru Tanzimat döneminde başlamış, geniş ufuklu bir dünyaya geçişte önemli bir basamak teşkil etmiştir. Bu dönemde, kamuoyunu aydınlatmayı amaçlayan gazeteler, aynı zamanda toplumdaki dengeleri de düzenleyen organlar olmuştur. Basında büyük karışıklıkların yaşandığı sıralarda, Batılılaşma ve ilerlemeyi hedefleyen yazılar aracılığıyla okuyucular sadece bilgilendirilmekle kalmayıp yeni gelişmelerden de haberdar edilmişlerdir. Gazetelerin halkı pasif bir topluluğun ötesinde görme anlayışları sayesinde düşünen, iradesini kullanan bir kesim ortaya çıkmıştır. Bu anlayışı sergileyen gazetelerden biri de İkdam'dır. Bu sebeple İkdam'ı incelemeye karar verdik. Tezimizin konusu 5 temmuz 1894 tarihinde Ahmet Cevdet tarafından çıkarılan ve yayın hayatına 31 Mart 1961 tarihine kadar devam eden İkdam gazetesinin 1923 yılında yayınlanan yazıları ve bu yılın bibliyografik incelemesidir. Tezimiz, giriş ve sonuç dışında, inceleme, bibliyografik fihrist ve seçilmiş metinler olmak üzere üç ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde 1918- 1923 yılları arasında yayınlanan gazetelerin, dönemindeki yeri ve işlevi anlatılmış; İkdam'ın bu yıllardaki önemi tespit edilerek Ahmed Cevdet hakkında kısaca bilgi sunulmuştur. Birinci bölümde İkdam'ın kültür hayatımızdaki yeri-muhtevası, şekil özellikleri ve yazar kadrosu- ele alınmıştır. İkinci bölümde ise 1923'te İkdam'da yayınlanan yazılar, yazar adına göre sıralanmış, yazarı belli olmayanlar da 'İmzasız' başlığı altında alfabetik sıraya göre verilmiştir. Üçüncü bölümde, derginin genel yapısını yansıtacak seçilmiş makaleler yer almıştır. Çalışmamızın sonuç bölümünde, gazetedeki yazıların incelenmesinden çıkan malzemeye dayanılarak genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu bölümü kaynakça, kişi adları dizini ile fotokopiler izlemektedir. Memleketin sosyal yapısının gelişmesine de katkıda bulunan İkdam, toplumun her kesiminden insanın eğitimi görevini üstlenmiş, devrin diğer gazeteleri gibi okuma ihtiyacına cevap vermeye, okuyuculara batıdan geçen yeni edebi türleri tanıtmaya çalışmış, bütün gücüyle halkı gelişen olaylar hakkında bilgi sahibi etmek için çaba sarf etmiş ve gazetecilik görevini yerine getirmiştir.
Varka ve Gülşah' mesnevisi'nin 'Leyla vü Mecnun' mesnevisi ve 'Aslı ile Kerem' hikayesiyle karşılaştırılması

'VARKA VE GÜLŞAH' MESNEVİSİ'NİN 'LEYLA VÜ MECNUN' MESNEVİSİ VE 'ASLI İLE KEREM' HİKAYESİYLE KARŞILAŞTIRILMASIYusuf-ı Meddah'ın yazmış olduğu Varka ve Gülşah mesnevisi ile Fuzuli'nin yazmış olduğu Leyla vü Mecnun mesnevilerinin ikisi de Arap Edebiyatı kaynaklı olup aralarında azımsanmayacak benzerlikler bulunmaktadır. Bunların yanı sıra Kerem ile Aslı Hikayesi bir halk hikayesi olmasına rağmen biçim bakımından değilse bile kahramanlar ve kahramanların başından geçen olaylar bakımından bahsi geçen eserlerle bir takım ortak nitelikler taşır. Bu çalışmada söz konusu iki mesnevi ve halk hikayesi ayrıntılı olarak incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışma üç bölüm halinde ele alınmıştır. Birinci bölümde eserlerin yazıldığı nazım ve nesir türlerinden bahsedilmiş ve eserlerle ilgili Türk Edebiyatında yapılmış araştırmalara değinilmiştir. İkinci bölümde yazarların hayatları ve ele alınan eserlerin özetleri verilmiştir. Üçüncü bölümde eserlerin karşılaştırması maddeler halinde ele alınıp devamında benzerlik ve farklılıklara değinilmiştir. Kerem ile Aslı Hikayesinin mesnevilere benzerliği kısıtlı olduğundan bu hikaye için her maddeye başlık açılmayıp karşılaştırmaya değer bulunan maddelere başlık açılmıştır. Bu bölümün sonunda ise çalışmadan elde edilen sonuçlar 'Sonuç' başlığı altında belirtilmiştir.