turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
16. yüzyıla ait Figani'nin İskendernamesi üzerinde sentaks incelemesi

İskendername, batı ve özellikle doğu toplumlarında İskender'in hayatını, askeri mücadelesini ve devlet adamlığını dini, destani unsurlarla anlatan eserlere verilen genel bir isimdir. Figani ise 16. asırda yaşamış bir şairimizdir. Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar bölümünde 4201 demirbaş, 891. 55 sınıflama numarasıyla kayıtlı Tarih-i İskendername adlı eser, bu çalışmanın asıl konusunu teşkil etmektedir. Süleymaniye Kütüphanesi kayıtlarına göre eserin yazarı Figani'dir. Şairin yaşadığı zaman dilimini ve eserin dil özelliklerini dikkate aldığımızda eser Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş dönemi eserlerinden biri olarak kabul edilebilir. Ancak daha çok Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşıdığını söylemek mümkündür. Manzum ve mensur bölümlerden oluşan eser özellikle nesir bölümünün çokluğu sebebiyle söz dizimi çalışmaları için uygun bir kaynaktır. Eski Anadolu Türkçesinin en az incelenen bölümlerinden birisi söz dizimi bölümüdür. Biz bu çalışmada söz konusu gramer alanına katkı sunmaya çalıştık. Çalışmamızda öncelikle metni oluşturduk. Gayet okunaklı bir nesih yazı türüyle yazılmış 209 varaktan oluşan metni dönem sözlükleri, Osmanlıca-Türkçe sözlükler ve yayımlanmış tezlerin sözlük ve dizinlerinin yardımıyla transkribe ettik. Metin söz dizimi incelemesini cümlenin öğeleri, kelime grupları, cümle çeşitleri başlıkları altında üç ana grupta yaptık. Her grubu kendi içinde alt kollara ayırmak suretiyle örneklerle inceledik. Sonuç bölümünde metnin cümle ve kelime grubu özelliklerini maddeler halinde ifade ettik.
Manastırlı Salih Faik ve dİvanı

19. yy. şairlerinden biri olan ve 1835- 1899 yılları arasında yaşayan Manastırlı Salih Faik Bey, bulunduğu dönemin önemli şairlerinden biridir. Ailesi ve eğitimi hakkındaki bilgilerimiz sınırlı olmakla birlikte yaşadığı süre boyunca almış olduğu mühim memuriyet vazifeleri ile alakalı pek çok bilgiye ulaşılmıştır. Nakşibendi tarikatinin Halidi koluna bağlıdır. Yaptığımız bu çalışmanın giriş kısmında Faik Bey in de içinde olduğu Encümen-i Şuara hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Faik Bey in hayatı, edebi şahsiyeti ve eserlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi nde bulunan ve tek nüsha olan Divan ı şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. Ayrıca bu kısımda Faik Bey in aynı dönemde yaşadığı ve etkilendiği Osman Şems Efendi Divanı ile kısa bir karşılaştırma yapılmıştır. Son bölümde ise Divan ın metni transkripsiyonlu olarak çalışmamıza eklenmiştir.
Tahsin Saraç'ın hayatı ve şiiri

TAHSİN SARAÇ'IN HAYATI VE ŞİİRİGÖKHAN KARAKIŞMAYIS, 2019 Cumhuriyet Sonrası Türk edebiyatının önem arz eden fakat üzerine pek de araştırma ve inceleme yapılmamış olan Tahsin Saraç, şiirlerinde toplumsal ve insani hassasiyetlerini bireyselliği ön plana çıkararak ortaya koymuştur. Gerek Anadolu'yu gerek Avrupa'yı çok iyi tanımasından kaynaklı olarak farklı kültürleri gözlemlemiş, bu da onda farklı kültürleri karşılaştırma ihtiyacını doğurmuştur. İçinde bulunduğu ortam ve yaşam koşulları nedeniyle halk ile yönetenler arasındaki ilişki Saraç'ın ele aldığı temel problemlerden olmuştur. Bu sorunları ele almasının nedeni ise Saraç'ın hem halkçı bir kişiliğe sahip olması hem de mizacından kaynaklıdır. Toplum hayatında gördüğü aksaklıkları yansıtmak şiirlerinin temelini oluşturur. Sadece halkın rahatsızlıklarını değil aynı zamanda bireyin bünyesinde oluşan rahatsızlıkları da açıkça dile getirmiştir. Tahsin Saraç, şiirlerini oluştururken kendi döneminin şiir yazma alışkanlığını da sürdürerek İkinci Yenicilere yakın bir tarz ortaya koymuştur. İkinci Yeni şiirinin sadece bazı özelliklerini şiirinde yansıtan Saraç'ın içerik ve söyleyiş bakımından tamamen kendine özgü bir şair kimliği vardır. Bu çalışmada Tahsin Saraç'ın şiirlerinde yer alan temaları ortaya koymak, şiirlerinde hangi biçimleri kullandığını tespit etmek, şiirlerinde ağırlıklı olarak kullandığı imgeli dili çözümlemek, benzetme, kişileştirme, bağdaştırmalar, sapmalar gibi yapıyı oluşturan başlıkları belirlemek amaçlanmıştır.
Suut Kemal Yetkin'in şiir sanatı ve estetik üzerine yazılarının incelenmesi

Cumhuriyet devrinde şiir ve estetik üzerine çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların arasında Suut Kemal Yetkin'in (1903-1980) kitap ve yazılan önemli bir yer tutar. Suut Kemal Yetkin, bilim adamlığı yanında, ülkemizdeki sanat meseleleriyle yakından ilgilenmiş değerli bir şahsiyettir. Onun sanata ilgisi daha çok tenkit, deneme türleriyle edebiyat alanlarında kendini gösterir. Dil, edebiyat ve estetik üzerine çok sayıda deneme, makale ve kitap yazmıştır. Sanatın her yönüyle yakından ilgilenmiş ve Cumhuriyet Türkiyesi'nin sanat yönünden ilerlemesine olumlu görüşleriyle katkıda bulunmuştur. Çalışmamızda, Suut Kemal Yetkin'in kendi eser ve yazılarından yola çıkarak, onun şiir ve estetik üzerine düşüncelerini ortaya koymaya çalıştık. Yetkin'in bu konular üzerindeki incelemelerinin ne kadar önemli olduğunu ve sanat meseleleri üzerinde ne kadar ciddiyetle durduğunu tespit ettik Onun şiir, estetik ve sanat konularında ortaya koyduğu düşüncelerinin bu alanlarda çalışacaklar için vazgeçilmez kaynaklar olduğu sonucuna vardık. Devrin diğer önemli şahsiyetlerinin de aynı konulardaki düşünceleri araştırılıp ortaya kondukça, Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı'nın daha açık ve doğru olarak inceleneceğini umuyoruz
Türk edebiyatında Varka ve Gülşah mesnevileri ve Mustafa Çelebi'nin Varka ve Gülşah mesnevsi

Bu çalışma, Klasik Türk edebiyatının devamlılığı olmayan mesnevi konularından Varka ve Gülşah'ın, 16. yy. Anadolu sahasında metni günümüze ulaşan tek örneği olan Defteremini Mustafa Çelebi'nin mesnevisini konu alır. Mustafa Çelebi'nin bu eseri, Anadolu sahası Türk edebiyatında mesnevi formunda yazılarak metni günümüze ulaşan iki örnekten sonuncusu olma özelliğine sahiptir. Bu çalışmayla, Mustafa Çelebi'nin Varka ve Gülşah mesnevisinin İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi 1020 numarada bulunan metnini çevriyazı alfabesine aktarmak, mesneviyi şekil ve içerik özellikleri açısından analiz etmek ve bu isimle kaleme alınan ilk mesnevi olma özelliğine sahip Gazneli şairi Ayyuki'nin mesnevisi ile konu, motif, kahramanlar, mesnevide kullanılan vezin, nazım şekli ve türleri arasında bir karşılaştırma yapmak amaçlanmıştır. Çalışmamızda Bedii'nin olduğu söylenegelen Varka ve Gülşah mesnevisinin aslında Defteremini Mustafa Çelebi'ye ait olduğu; Mihr ü Vefa yazdığı fakat bu mesnevinin kayıp olduğu söylenen Mustafa Çelebi'nin aslında böyle bir mesnevi yazmadığı tespit edilmiştir. Varka ve Gülşah mesnevisinin Anadolu sahasındaki ilk örneği olan Yusuf-ı Meddah'ın aynı adlı eserinde yer alan kahramanların ölümden sonra Hz. Muhammed'in duasıyla dirilme motifinin Ayyuki'nin Farsça mesnevisinde bulunmadığı bu motifin mesneviye Yusuf Meddah aracılığı ile dahil edilip daha sonra yazılan Türkçe mesnevilerde de işlendiği iddiasının gerçeği yansıtmadığı yapılan karşılaştırma sonucu teyit edilmiştir.
Abbas Sayar'ın 'Çelo' romanının söz varlığı

Dilin anlatım yolu özelliğinin bir göstergesi olan söz varlığı, bir dili konuşan milletin kavramlar dünyasının, maddi ve manevi kültürünün, dünya görüşünün bir yansıtıcısıdır. Bu çalışmada Abbas Sayar'ın 'Çelo' romanında Türk dilinin söz varlığını nasıl kullandığı, hangi unsurlara romanında yer verdiği tespit edilerek Abbas Sayar'ın bir romancı olarak Türkçedeki söz varlıklarından hangi unsurları, ne şekilde, ne sıklıkta kullandığını tespit etmek ve köy hayatını, köy insanını esas alarak romanlar yazan Abbas Sayar'ın Türkçenin ölçünlü dilinde yer almayan bölgesel kullanımlarını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmamız, Abbas Sayar'ın Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri, Söz Varlığının Kapsamı ve İçerdiği Ögeler ve Abbas Sayar'ın 'Çelo' Romanının Söz Varlığı olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmamız neticesinde Türkçenin gücünü ve zenginliğini yansıtan söz valıkları tespit edilmiştir. Tespit edilen bu söz valıkları, Türkçenin geniş söz varlığının ortaya konulmasına katkıda bulunacağı beklenmektedir.
Adalet Ağaoğlu'nun hikayelerinde mekan

Bu çalışma, giriş ve sonuç dışında üç bölümden meydana gelmektedir. 'Adalet Ağaoğlu'nun Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri' başlığının olduğu bu birinci bölümde, yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. 'Edebiyat ve İnsanın Mekan İle İlişkisi' başlığını taşıyan ikinci bölümde edebiyat ve mekanın geleneksel ve modern çağlardaki ilişkisine değinilmiştir. Üçüncü bölüm ise hikayelerdelerde mekan değerlendirimesi üzerine kurulmustur. İncelenen hikayelerde mekan ögesine ve bu ögenin özellikle 'kişi' ögesi üzerindeki etkilerine bakılmış ve ortaya çıkan sonuç açıkça yazılmıştır. Çalışmanın sonunda yer alan değerlendirme ve sonuç bölümünde Adalet Ağaoğlu'nun hikayelerindeki mekan algılarına ilişkin genel değerlendirmeler yapılmıştır. Bununla birlikte yazarın edebi kişiliği, eserlerindeki kişi mekan ve zaman etkileşimi irdelenmiştir. Çalışma bir eleştiri değil değerlendirme amacı taşıması nedeniyle, kesin yargılar ortaya konulmamıştır.
Ayıı Üöreğe metni esasında Saha Türkçesinde isim

Bu çalışmamızda, Türk Lehçelerinden biri olan Saha Türkçesinde 'İsim' konusu incelenmiştir. Konunun incelenmesinde Lazar Andreeviç Afanasev'in, Saha Türkçesindeki 'Ayıı Üöreğe' adlı eserinin 95 .-181. sayfaları esas alınmıştır. 'Giriş', 'İnceleme', 'Metin' ve 'Sonuç' bölümlerinden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde; Sahalar, Saha Sire ve Saha Türkçesi hakkında kısa bilgiler verilmiştir. 1922 yılında kurulmuş olan Yakut Avtonom Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin tarihi, coğrafyası, nüfus yapısı ve dilleri hakkındaki bilgiler özet halinde verilmiştir. Ayrıca Ayıı Üöreğe ve Sahaların inanç ve adetlerinden bahsedilmiştir. 'İnceleme' bölümü 'Yapım', 'Çekim' ve 'ismin Sınıflandırılması' olmak üzere üç bölümde incelenmiştir. 'Yapım' bölümü 'İsimlerin Yapılarına Göre Sınıflandırılması' ve 'Eklerle İsim Yapımı' alt başlıklarında ele alınmıştır, isimler yapılarına göre; basit, türemiş, birleşik olarak sınıflandırılmıştır. Eklerle isim yapımı bölümünde, isimden isim yapım ekleri ve fiilden isim yapım ekleri incelenmiştir. Çekim bölümü 'Çokluk Kategorisi ve Çokluk eki', 'İyelik Kategorisi ve İyelik Ekleri', 'Hal Kategorisi ve Hal Ekleri', 'Soru Kategorisi ve 'Soru Eki' ve 'İsimlerde Bildirme' bölümlerinden oluşmaktadır. Çekim bölümünde ise, isim çekim eklerinin fonksiyonları ve kullanım özellikleri incelenmiştir. İsimlerin sınıflandırılmasında 'İsim', 'Sıfatlar', 'Zamirler' ve 'Zarflar' bölümleri yer almaktadır. Burada; isimlerin, sıfatların, zarfların, zamirlerin çeşitleri incelenirken metinden alınan örnek cümleler verilerek konu açıklanmıştır. 'Metin' bölümünde, transkripsiyonu yapılmış olan metin ve bu metnin Türkiye Türkçesine aktarılmış olan metni karşılıklı sayfalar halinde verilerek okuyucunun işi kolaylaştırılmıştır. Ayıı Üöreğe metninde, 371 Sahaların inançlarına göre ruhlar, insan, dil, kötülükler ve adetler anlatılmaktadır. Çalışma hakkında yapılan genel bir değerlendirmenin yapıldığı 'Sonuç' bölümüyle çalışmamız tamamlanmaktadır. Eserin sonunda ise yaptığımız çalışmayla ilgili bir kaynakça verilmektedir.
Divan şiirinde insan telakkisi

DOKTORA TEZİ DİVAN ŞİİRİNDE İNSAN TELAKKİSİ Mehmet GÖKTAŞ Danışman: Prof. Dr. Naci OKÇU 2003-Sayfa: 219 jüri: Prof. Dr. Naci OKÇU Prof. Dr. Asri ÇUBUKÇU Prof. Dr. Osman TÜRER Bu çalışmada esas olarak Divan şiirinin insan telakkisi üzerinde durulmuştur. Çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; insanın yaratılışı, yaratılıştan sahip olduğu özellikler ve insanı yaratılmışlar içinde en kıymetli varlık yapan amiller ele alınmıştır. İkinci bölümde; insanın duyuları zahiri duyular ve batini duyular olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde; yüzyıllar boyu oluşan gelenek içinde şekillenen insan tipleri, olumludan olumsuza doğru bir tasnifle incelenmiştir. Dördüncü bölümde; çalışmamıza esas olarak aldığımız divanlarda geçen insanla ilgili teşbihler, deyimler ve atasözleri verilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise, şairlerin insan psikolojisi ve sosyal hayatla ilgili düşünceleri verilmeye çalışılmıştır.
Nedim Divanı'nda mitolojik ve efsanevi unsurlar

Eski Türk Edebiyatı sadece kalıplaşmış birkaç söylem üzerinde muhkimkalmayıp muhteviyatında fizik, kimya, matematik, geometri, astronomi, coğrafya, tarih, felsefe gibi bilim dalları ile birlikte Doğu, Batı ve Türk mitolojilerini, efsanelerieriterek bunları estetik bir biçimde ifade etmiştir. 19. yüzyıldaki pozitivist olgu ve modern bilim öncesi, bütün dünya toplumları gibi biz de bir takım meseleleriaçıklarken mitolojik ve efsanevi unsurlardan yararlanmışızdır. Bunların beslendiği kaynaklar oldukça çeşitlidir. Gerek Doğu Mitolojisi, gerek Türk mitolojisi, gerek FarsMitolojisi, gerek Yunan mitolojisi gerekse İslamiyet ve diğer dinler ve bu dinlerinanlatılarının etrafında oluşan efsaneler bu kaynaklardandır. 18. Yüzyıl şairi Nedim'in şiirlerinde de bu unsurları görmekteyiz. Nedim de çoğu zaman memduhunu övmek için mitolojik ve efsanevi şahısları bir kıyas malzemesi olarak kullanmıştır. Bumukayeseden ise çoğu zaman memduh galip çıkmıştır. Mitolojik ve efsaneviunsurlardan sadece şahıslara telmihte bulunmayıp diğer bazı mitolojik ve efsanevigeçmişşe, anlama sahip olan hayvan ve yaratıklardan, ağaçlardan, çiçeklerden, değerlitaşlardan, ve bazı nesnelerden şiirine malzeme çıkarmıştır. Çalışmamızda biz de genel anlamıyla bu unsurların bütün rivayetlerini değil de en çok öne çıkan anlatıları verdik. Kimi zaman memduh, kimi zaman sevgili, kimi zaman aşık, kimi zaman da kendi şiiri için benzetme yoluyla kullandığı bu mitolojik ve efsanevi mazmunları, telmihleribarındıran beyitleri değerlendirdik.
Manisa 'da veli kültü

Türkler İslamiyet'e girdikten sonra yeni bir medeniyet dairesine dahil olmuşlardır. Bu bağlamda yeni dinlerine, daha önceden kültürlerinde mevcut olan bir takım unsurları taşımışlardır. Bu senkretik yapının en önemli oluşumlarından birini Veli kültü meydana getirmektedir. Saruhanoğulları tarafından fethedilen Manisa, daha sonra Osmanlı yönetimine girmiş olup köklü bir tasavvuf geleneğinden söz etmek mümkündür. Gerek eski Türk kültürünün getirileri gerekse bu şehirdeki köklü tasavvuf geleneği şehirde pek çok türbe ve yatırın ortaya çıkmasına ve etkisini günümüze değin sürdürmesine yol açmıştır. Geçmişte kırk kadar olan yatır sayısı, bugün yirmi üç tanedir. Manisa halkı özellikle maddi istekleri için bu yatırları ziyaret etmekte ve bez bağlama, mum yakma, hayır dağıtma, kanlı kurban adama gibi uygulamalar yapmakta; bu şahısların baklanda çeşitli anlatmalar meydana gelmektedir. Çalışmamızda veli kültünü oluşturan uygulama ve anlatmalar tespit ve tahlil edilmeye çalışılmıştır.
Sadık Yemni'nin romanlarında halk kültürü unsurlarının tespiti ve incelenmesi

Bu çalışmada Sadık Yemni'nin romanları halk kültürü unsurları açısından incelenmiştir. Aslen İzmirli olan Sadık Yemni, özellikle çocukluğunda bulunmuş olduğu sözlü kültür ortamlarından etkilenmiş ve bu ortamlarda edindiği kültürel birikimlerini ve özellikle halk kültürüne ait unsurları romanlarına yansıtmıştır. Bu çalışmada; roman, hikaye, deneme, tiyatro gibi farklı türlerde eserler veren Sadık Yemni'nin romanlarındaki halk kültürü unsurları tespit edilmiştir. Tespit edilen halk kültürü unsurları, halk bilimi çalışma kadrosuna göre tasnif edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmamız neticesinde, yazarın kendi kültürel kökeninden, çocukluğunda bulunduğu sözlü kültür ortamından ve bu ortamda dinlediği kişilerden etkilendiği, halk kültürüne ait çeşitli unsurların, yazarın romanlarını gerek içerik gerekse üslup yönüyle şekillendirdiği görülmüştür.
Ahmed B. Hasan B. Ahnef- Muhtasaru Kitabi'l-Baytara

Bu tez, Kitabu Baytarname adlı tercüme eserin 1 b-39b varakları üzerinde yapılan bir dil çalışmasıdır. Çalışmamız, asıl adı Muhtasaru Kitabi'l-baytara olan eser, 13. yüzyılda Ahmed b. el-Hasan b. el-Ahnef tarafından yazılmış olup 30 babdan oluşmaktadır. Eserin iki adet Arapça nüshası, iki adet de Türkçe tercümesi bulunmaktadır. İncelemesini yaptığımız metin dokuz babı kapsamaktadır. Fakat eserin ilk yapraktan sonra birkaç yaprağı eksiktir dolayısıyla baştan iki babı, ayrıca dördüncü babı ve dokuzuncu babın başlangıç kısmı eksiktir. Çalışma inceleme, metin, dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde, eserin yazarı, nüshaları ve de çalışma konumuz olan Kitabu Baytar-name hakkında bilgiler verilmiştir. Metnin imla ve dil özellikleri incelenmiştir. Metin bölümünde tercümenin transkripsiyonlu metni bulunmaktadır. Transkripsiyonlu metinde noktalama işaretleri kullanılmış, gerektiğinde satır başı yapılmıştır. Arapça ibareler Arap harfleriyle gösterilmiş ve dipnotta çevirileri verilmiştir. Dizin bölümünde, transkripsiyonlu metinde bulunan tüm kelime ve kelime grupları bulunmaktadır. Kelimelerin anlamlandırılmasında metindeki anlam esas alınmıştır. Son bölümde eserin tıpkıbasımına yer verilmiştir. Çalışma at hastalıkları ve tedavilerini konu edinen bir eser olması sebebiyle bu alandaki araştırmacıların faydalanabilecekleri önemli bir eserdir. Filolojik açından da dil biliminin geçmişş dönemlerine ışık tutmaktadır.
Johannes Jacob Manissadjian'ın 'Mürşid-i Misan-ı Osmanİ'sinin çeviri yazısı ve Türkçe dizini

Bu çalışma, Manisa Celal Bayar Üniversitesi'nin Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanmıştır. Çalışma, JohannesJacob Manissadjian'nın 1893'te yazdığı 'Mürşid-i Lisan-ı Osmani' adlı eserindeki Osmanlı Türkçesiyle verilmiş örneklerin çeviri yazısı ve Türkçedizinidir. Araştırmamız esas olarak üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yazarın hayatı, eserin detaylı olarak tanıtımı yer almaktadır. İkinci bölümde eserin inceleme başlığı altında alıştırmalar ve hikayelerden oluşan örneklerinçeviri yazısı, dizin ve sonuç kısmına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise eserin sonuna özgün metin eklenmiştir. Eserin yazılma yöntemi Batılı gramer kuralları örnek alınarak oluşturulmuştur. Amaç, Türkçe öğrenmek isteyenlere en pratik şekilde bu dili öğretmek olduğu için basitten zora doğru gelişen bir yöntem kullanılmıştır. Eserde geçen metinler okuyucunun anlayabileceği tarzda alıştırma ve hikayelerle desteklenmiştir. Alfabe sistemi ve dil bilgisi, çeviri yöntemininözelliklerine uygun olarak yazılmış bir ders kitabı niteliğindedir. Terimler hemAlmanca hem de Türkçe ile gösterilmiştir. Eser hakkında bugüne kadar detaylı bir çalışma yapılmamıştır. Eserde, Osmanlıca bölümlerinin çeviri yazısı yeniden yapılarak Mürşid-i Lisan-ı Osmanitanıtılmış, dizini hazırlanarak değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın 'Şıpsevdi' Romanında niteleme sıfatları

Çalışmamız, Hüseyin Rahmi GÜRPINAR'ın 'Şıpsevdi' romanında kullanılan niteleme sıfatlarını konu edinmiştir. Niteleme sıfatları hakkında yapılan bu çalışma ile birlikte Türkiye Türkçesinde Niteleme Sıfatları ve dilbilgisel özellikleri belirlemek temel amacımızı oluşturmaktadır. Yapmış olduğumuz çalışmada, 'Şıpsevdi' romanında 3816 adet niteleme sıfatı tespit edilmiştir. Niteleme sıfatlarını, kullanım oranına, yapılarına, kaynak dillerine, birlikte kullanıldıkları adlara ve kullanım durumlarına göre beş balıkta incelenmiş, tablolar ve grafikler ile belirtilmiştir. 3816 niteleme sıfatının, 3359 tanesi sözcük halinde, 423 tanesi söz öbeği ve 34 tanesi ise cümlecik halinde kullanılmştır. Yine kaynak dillerine göre incelediğimizde 2177 tane Türkçe, 643 tane Arapça, 183 tanesinin Farsça kökenli olduğu görülmektedir. Burada bahsettiğimiz genel sonuçlara ilişkin daha kapsamlı sayısal bilgiler ve oranlar çalışmamızın inceleme bölümünde yer almaktadır.
Eşimkul Menen Zuura destanı

Bu çalışmamın ilk kısmında 1939 yılında Cumagul Noruzbayev'in söyleyip yazıya geçirdiği Eşimkul Menen Zuura adlı Kırgız destanını önce yeni Türk alfabesine göre transkripsiyonlayıp, sonra Kırgız Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktardım. Çalışmamın ikinci kısmında transkripsiyonlu metin üzerinde dil-üslup çalışması yaptım. Destanın imla ve dil özelliklerini tespit ederken Kırgız Türkçesinin imla ve dil özelliklerinin destanda nasıl kullanıldığını inceledim. Farklı kullanımları bulup bunları incelememde belirttim. Kelime dünyası konusunda kelime gruplarını, deyimleri ve atasözlerini; cümle bahsinde anlamına, yüklemine ve yapısına göre cümleleri inceledim. Tekrarlar başlığı altında metindeki seslerin ve eklerin en çok tekrarlananlarını buldum. Kelime tekrarlarında en çok tekrarlanan kelime türlerini bulup bunları sıraladım. Kelime grubu ve mısra-cümle tekrarlarının sıklıklarını belirledim. Edebi sanatlar konusunda destandaki edebi sanatları en çok kullanılandan en az kullanılana doğru sıralayıp bunların örneklerini verdim. Destan anlatımında kullanılan teknikleri tasvirli anlatım, tahkiyeli anlatım ve münazaralı anlatım alt başlıklarında inceledim. Yapılan bu çalışma ile hem Eşimkul Menen Zuura Destanı Kırgız Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılmış oldu, hem de dil-üslup açısından incelenmiş oldu. Çalışmam sırasında vardığım neticeleri tezimin sonuç bölümünde belirttim.
Oktay Akbal'ın Hayri Bey'li Üsküdar adlı öyküsünde cümlelerarası anlam ilişkileri

Dil; ses, ek, sözcük, sözcük öbeği, cümle, cümleden büyük birlik gibi çeşitli dil birimlerinin düzenli işleyişiyle iletişimi sağlayan bir dizgedir. Bu birimler, sistem içinde birlikte hareket etmek zorundadır. Çünkü bunlardan birinin eksikliği, dil denen dizgede aksamaya neden olmaktadır. Dolayısıyla dil birimlerinin hepsi, aynı derecede önemlidir. Ancak geleneksel dil bilgisinde dile sözcükler topluluğu olarak bakılmakta ve cümle, yargı bildirmesi nedeniyle diğer dil birimlerinden üstün bir konumda görülmektedir. Bu durum, 1960'lı yıllara kadar dilin hep biçim yanının değerlendirilip anlam yanının göz ardı edilmesinden kaynaklanır. 1960'lı yıllardan itibaren dilin bütün birimleriyle bir sistem olarak görülmesi gerektiği düşüncesiyle birlikte bu bakış açısı değişir ve cümlenin iletişimi sağlamada yetersiz olduğu görüşü yaygınlaşmaya başlar. Böylece yetkin iletişime ulaşma konusunda araştırmaların yönü cümle üstü birimlere çevrilir. Tek başlarına ele alındıklarında anlamı sağlamada yetersiz kalan cümlelerin, diğer cümlelerle kurdukları ilişkiler çerçevesinde yani bağlam içinde değerlendirilmesi gerektiği görüşü, metinler üzerinde çalışmayı zorunlu kılmıştır. Bu çalışmada da iletişimi sağlamada cümlenin yetersizliğini ortaya koyabilmek ve cümleden büyük birlik denen dil birimlerinin iletişimdeki rolünü görebilmek adına Oktay Akbal'ın Hayri Bey'li Üsküdar adlı öyküsü seçilmiştir. Cümle sınırlarının belirlenip eksiltilerin tamamlanmasının ardından cümleler arası anlam ilişkilerinin incelenmesi sonucunda bazı cümleler arasında daha sıkı ilişkiler olduğu görülmüş ve bunlar, CBB adıyla bütün olarak değerlendirilmiştir. Bazen CBB içinde bile net anlam sağlanamadığından diğer CBB'lerin ve metin bağlamının dikkate alınması gerekmiştir. Bütün bunlar, iletişimi sağlama konusunda dil birimlerinin hepsinin önemli olduğu ve birlikte değerlendirilmesi gerektiği tezini destekler bulgulardır.
Acem Süruri ve Divançesi

Bu tezde XVI. Yüzyılda Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen ve divan şiiri geleneğini sürdüren Acem Süruri başka adıyla Süruri-i Şarki'nin hayatı ve şiirleri incelenmiştir. Çalışmamız tahlil ve metin olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Tezin başında Süruri'nin hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Tahlil kısmında tespit edilen şiirlerin muhtevası incelenmiştir. Konumuzla alakalı unsur ve kavramlar tek tek tespit edilerek tasnif edilmiştir. Bu tasnife göre Din-Tasavvuf, Cemiyet, İnsan, Tabiat şeklinde dört bölüm ortaya çıkmıştır. Bu bölümler alt başlıklara ayrılmıştır. Burada şairin muhayyilesinde şekillenen unsur ve mefhumların manası, mahiyeti, benzetmeye dayalı özellikler içinde kullanılışı incelenmiştir. Tahlil sonucunda ulaşılan hükümler, sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde tespit edilen şiirlerin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Tezin sonunda alfabetik dizin verilmiştir. Dizin kısmında kültür, tefekkür ve estetik değeri olan kelimelerin tezde geçtiği yerler tek tek gösterilmiştir.