Obez çocuk ve adolesanlarda metabolik sendrom sıklığı

Amaç: Çocukluk çağında artan obezite prevalansına paralel olarak, metabolik sendrom prevalansı da artmaktadır. Çocuk ve adolesanlarda metabolik sendrom artmasına rağmen metabolik sendrom tanısı için standart kriterler yoktur. Bu çalışmada, obez çocuk ve adolesanlarda modifiye WHO ve IDF kriterlerine göre metabolik sendrom sıklığını belirledik ve modifiye WHO ve IDF kriterlerine göre metabolik sendrom sıklığını karşılaştırdık. Gereç ve Yöntemler: 138 kız, 131 erkek, toplam 269 çocuk ve adolesan çalışmaya alındı. Tüm vakaların yaş, cinsiyet, boy, ağırlık, bel çevresi, sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçümleri kaydedildi. VKİ SDS'si +1, 64 olan vakalar obez kabul edildi. Tüm vakalarda, 8-12 saatlik açlık sonrasında elde edilen açlık kan şekeri, insülin, total kolesterol, trigliserit, LDL kolesterol, VLDL kolesterol, HDL kolesterol değerleri kaydedildi. Tüm vakalarda 1.75 mg/kg (maksimum 75 gr) glikoz ile oral glikoz tolerans testi yapıldı. Bozulmuş açlık glikozu, bozulmuş glikoz toleransı, diyabeti olan vakalar belirlendi. Metabolik sendrom tanısı için Modifiye WHO kriterleri; yaş ve cinsiyete uygun BMI> 95 persentil kriterini karşılayan obezite, anormal glukoz dengesi, hipertansiyon (yaş ve cinsiyete göre sistolik kan basıncının >95 persentil olması) ve dislipidemiden üç kriterin varlığı olarak kabul edildi. Anormal glukoz dengesi; açlık hiperinsülinemisi ve/veya bozulmuş açlık glukozu ve/veya bozulmuş glukoz intoleransı idi. Dislipidemi ise hipertrigliseridemi ve/veya HDL düşüklüğü <35 mg/dL (<0. 9 mmol/L) ve/veya hiperkolesterolemi (total kolesterol >95 persentil olması) idi. IDF kriterlerine göre 6 yaştan küçük olanlar çalışmaya alınmadı. 6-10 yaşındakilerden aile hikayesi olanlar çalışmaya dahil edildi. 16 yaşından büyük olanlar için erişkin IDF kriterleri kullanıldı. 10-16 yaş metabolik sendrom tanısı için kullanılan IDF kriterleri; abdominal obezite tanısına ek olarak açlık hiperglisemisi (açlık plazma glukoz düzeyi 100 mg/dL) veya tanı konulmuş tip 2 DM, hipertrgliseridemi (açlık plazma trigliserit düzeyi 150 mg/dL), HDL düşüklüğü (açlık plazma HDL düzeyi <40 mg/dL) ve hipertansiyon (sistolik kan basıncı ölçümü 130 mmHg ve/veya diastolik kan basıncı ölçümü 85 mmHg) kiterlerinden iki tanesinin varlığı olarak kabul edildi. 16 yaşından büyük olanlarda metabolik sendrom tanısı için kullanılan IDF kriterleri; abdominal obezite ( bel çevresi erkeklerde 94 cm, kızlarda 80 cm) tanısına ek olarak açlık hiperglisemisi (açlık plazma glukoz düzeyi 100 mg/dL) veya tanı konulmuş tip 2 DM, hipertrgliseridemi (açlık plazma trigliserit düzeyi 150 mg/dL), HDL düşüklüğü (açlık plazma HDL düzeyi erkeklerde <40 mg/dL, kızlarda <50mg/dl) ve hipertansiyon (sistolik kan basıncı ölçümü 130 mmHg ve/veya diastolik kan basıncı ölçümü 85 mmHg) kiterlerinden iki tanesinin varlığı olarak kabul edildi. Bulgular: Obez çocuk ve adolesanlarda metabolik sendrom prevalansı modifiye WHO kriterine göre %41 iken, IDF kriterlerine göre %35 olarak tespit edildi. Her iki kriterle metabolik sendrom tanısı alan ve almayan obez vaka sayısı benzerdi. İstatiksel olarak tanı koymada anlamlı fark tespit edilmedi. Modifiye WHO ve IDF kriterlerine göre kızlarda ve erkeklerde metabolik sendrom sıklığı benzerdi. İstatiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmedi. Modifiye WHO ve IDF kriterlerine göre, pubertal dönemde ve prepubertal dönemde metabolik sendrom sıklığı benzerdi. İstatiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmedi. Modifiye WHO metabolik sendrom kriterlerine göre metabolik sendrom tanısı almış 14 vakada (%16) bozulmuş glukoz toleransı, 35 vakada (%32) bozulmuş açlık glukozu, 74 vakada (%67) açlık hiperinsülinemisi, 69 vakada (%63) anormal glukoz dengesi, 76 vakada (%71) hipertansiyon, 93 vakada (%86) dislipidemi saptandı. IDF tanı kriterlerine göre metabolik sendrom tanısı almış 54 vakada (%100) bel çevresinde artma, 21 vakada (%38) açlık hiperglisemisi, 33 vakada (%61) hipertansiyon, 29 vakada (%53) trigliserit yüksekliği, 45 vakada (%83) HDL düşüklüğü saptandı. Sonuç: Metabolik sendromun kesin prevalansının belirlenmesi, erken tanısı, önlenmesi ve tedavi yaklaşımlarının belirlenmesi için standart tanı kriterlerine ihtiyaç vardır. Bu tanı kriterleri belirlenirken etnik farklılıklar göz önüne alınmalıdır. Çalışmamızın sonuçlarına göre obez çocuk ve adolesanlarda metabolik sendrom sıklığı son 10 yıl içerisinde artmıştır. Modifiye WHO ve IDF kriterleri arasında metabolik sendrom sıklığı açısından fark yoktur.