İlköğretim I. sınıf hayat bilgisi ders kitaplarında bulunan resimlerin çocuğun eğitimine etkileri

Eğitim bilimsel bir süreçtir ve bu sürecin vazgeçilmez öğelerinden olan ders kitaplarının bilimsel yöntemlerle hazırlanması gerekliliği de tartışmasız kabul edilmelidir. İlköğretimde önemli bir yer tutan I. Sınıf Hayat Bilgisi ders kitapları, okul yıllarının başlangıcında öğrenciyi çevresiyle yakınlaştırıcı, onu sorumlu bir birey olarak geleceğe hazırlayıcı bir işlevi üstlenmesi ve M. E. B' nın eğitim programlarında 'Mihver' olma niteliği ile öğrencinin karşısına çıkmaktadır. Böyle önemli bir sorumluluğu taşıyan bu ders kitabı çocuğun gerçek anlamda tanıştığı ilk kitap olma özelliğini de taşımaktadır. Bu tanışmada amaç kitabı sevdirmek olmalıdır, çocuğun psikolojik ve sanatsal gelişim evreleri göz önünde bulundurularak, alanında uzman ressam ve grafıkerlerin tasarımlarıyla resimlenen bir kitap, çocuğun kitaba olan ilgisini artırır. Görsel algının geliştiği bu dönemde, kitapta bulunan resimlerin çocuğun eğitimine etkisinin önemi büyüktür. İlköğretim I. Sınıf Hayat Bilgisi ders kitabı resimlenirken, resmin niçin yapıldığı, nerede kullanılacağı, çocuk - kitap ilişkisi, konu - resim ilişkisi, kitabı bir değer olarak sevmeye yardımcı olmak gibi önemli özellikler kesinlikle göz ardı edilmeyecek unsurlardır. Çünkü; donanım eksikliklerinden dolayı ilköğretim okullarımızda tek eğitim aracı ders kitaplarıdır. Bu eksiklik sonucunda öğretmen ve öğrenci ders kitaplarıyla baş başa kalmaktadır. İlköğretim I. sınıf öğrencisinin eğitiminde bu kadar önemli yere sahip olan Hayat Bilgisi ders kitaplarının resimlenmesinde ve tasarımında M. E. B' nın yeterince duyarlı olmadığı gözlenmektedir. Ders kitapları resimlerinin hala, çocuk psikolojisinden anlamayan, bu konuda eğitim almamış, piyasa ressamlarına yaptırıldığı bilinen bir gerçektir. Bu kalitesiz resimlerin, bir de kalitesiz kağıtlara basımı sorunu bir kat daha artırmaktadır. Bu sorunlardan yola çıkılarak yapılan anket ve görüşmeler sonucunda, İlköğretim I. Sınıf Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki resimlerin çocuğu seviyesine uygun olmadığı, resimlerle konuların içeriğinin birbirinden bağımsız olduğu, kullanılan renklerin konuya uygun ve uyumlu olmadığı, çizimlerin ve çeşitli tiplemelerin iyi olmadığı, resimlerin sayfalara ve bunlara uygun yerleştirilmediği, bu olumsuz resimlerin ve tasarımların çocuğun görsel ağırlıklı eğitiminde, öğrenmesini ve algılamasını da olumsuz etkilediği görüşü ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlara göre, bu kitaplardaki resimler, konuyla ilgili, anlaşılır olmalı ve çocuğun gelişim evreleri göz önünde tutulmalı, ressam ve grafikerler kitap resimleme konusunda eğitimli olmalı, kitap resimleme konusunda yarışmalar düzenlenmeli, kitap resimlemesinin ressam - grafıker, psikolog, pedagog, yayınevi, yazar ve matbaadan oluşan bir ekip işi olduğu, kitabın eğitime olumlu katkıları olması için bu ekibin omuz omuza işbirliği içinde çalışması gerektiği önerilmiştir. Bu araştırma, İlköğretim I. Sınıf Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki resimlerin incelenmesi, karşılaştırılması ve örneklerden elde edilen veriler üzerinde çalışılması yolu ile tamamlanmıştır. I. Sınıf Hayat Bilgisi ders kitaplarında bulunan resimlerin öğrencinin öğrenmesinde olumlu etkileri ve bu resimlerde bulunması gereken özellikler konusunda bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.