Niğde üniversitesindeki bir grup öğrencinin saç, serum ve diyet çinko düzeylerinin saptanması

Niğde Üniversitesi Kimya Bölümü'nde okuyan bir grup öğrencinin beslenme durumlarını saptamak amacıyla yapılan bu araştırmaya yaşları 17-23 yıl arasında değişen 24 kız 16 erkek toplam 40 öğrenci katılmıştır. Üç günlük bireysel gıda tüketimi yöntemine göre öğrencilerin günde ortalama 2332 kcal enerji, 68,2 g protein (23, 6 g hayvansal protein ), 62,1 g yağ ( 22,5 g hayvansal yağ ), 4, 1 g posa, 2566 IU A vitamini, 0,78 mg tiamin, 0,91 mg riboflavin, 10,0 mg niasin, 59,6 mg C vitamini ve 7,9 mg E vitamini, 385 mg Ca, 10,3 mg Fe, l,58mg Cu ve 7,2 mg Zn tükettikleri saptanmıştır. Günlük toplam enerjinin % 11 ,7'si proteinden, % 24,0 ı yağdan ve % 64,3 ü karbonhidratlardan sağlanmıştır. Cinsiyetin; enerji, bitkisel protein ve yağ, posa, Ca, A, C, B2 ve E vitaminlerinin tüketimine etki ettiği, hayvansal protein ve yağ, Fe, Cu, Zn, tiamin ve niasin tüketimine etki etmediği bulunmuştur. Yaş yakma-standart katma metodu uygulanarak serum ve saç konsantrasyonları alevli atomik absorpsiyon spektrofotometrik yöntemi ile tayin edilmiştir (Shimadzu AA-6501 model). Ortalama serum Zn düzeyi 124,7 31, 2 (ug/dL'dir. Öğrencilerin hiçbirinin serum Zn düzeyi % 50 u. g'ın altında bulunmamıştır. Ortalama saç Zn düzeyi 126 ,8 41,9u. g/g bulunmuştur. Bir kız öğrencinin saç Zn miktarı 70 ppm'in altında (50u. g/g) olmuştur. Bu öğrencide Zn yetersizlik belirtilerinden deride pullanma görülmüş, öğrenci genital bölgede kaşıntısı olduğunu ifade etmiştir. Saç ve serum Zn derişimlerinde kişisel fark önemli olmuş, cinsiyetin etkisi görülmemiştir. Diyet Zn miktarıyla serum Zn ve saç Zn miktarları arasında, saç Zn miktarıyla serum Zn konsantrasyonları arasında anlamlı pozitif korelasyonlar bulunmuştur (rdiyet-serum= 0 ,47, raiyet- sav-= 0 ,50; p< 0 ,01, rsaç-serum= 0 ,33; p< 0 ,05). Ortalama hemoglobin miktarı kızlarda 13,6 g/dL, erkeklerde 15,6 g/dL, hematokrit kızlarda % 38,7 erkeklerde % 44,2 olmuştur. Cinsiyetin; lökosit, lenfosit, kollesterol ve trigliserit değerlerine etkisi görülmemiş, erkek öğrencilerin eritrosit, hematokrit ve hemoglobin düzeyleri kız öğrencilerinkinde farklı bulunmuştur (p:0,001). Diyetin enerji miktarları ile çeşitli bileşenleri arasında önemli pozitif ilişkiler olduğu görülmüştür. Enerji tüketimi ile bitkisel protein, bitkisel yağ, kalsiyum, demir, bakır, tiamin, riboflavin, niasin ve posa tüketimi arasındaki ilişkiler anlamlı olmuştur. Bitkisel protein tüketimi ile bitkisel yağ, kalsiyum, demir, bakır, vitamin A, vitamin Bu vitamin B2, niasin ve posa tüketimi arasındaki ilişkiler de önemli olmuştur. Çinko tüketimi ile enerji tüketimi arasında önemli bir ilişki bulunamamıştır (r= 0 ,17; p>0,05). Hayvansal protein tüketimi ile hayvansal yağ, kalsiyum ve niasin tüketimleri arasındaki ilişkiler istatistiksel anlamda önemli olmuş, hayvansal kaynaklı protein tüketimi ile saç, serum ve diyet Zn miktarları arasındaki ilişkiler istatistiksel anlamda önemli olmamıştır. Bitkisel protein tüketimi; bitkisel yağ, diyetin; Ca, Fe, Cu, vitamin A, tiamin, riboflavin, niasin ve posa tüketimi ile ilişkili bulunmuştur. BKİ ile hayvansal yağ tüketimi ve kan kolesterol miktarı arasındaki ilişkiler istatistiksel düzeyde önemli olmuştur (r= 0 ,48; p < 0.01 ; r= 0 ,34, p< 0 ,05). Enerji tüketimi ile BKİ arasında herhangi bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca diyetin çeşitli vitamin miktarları arasında önemli ilişkiler bulunmuştur. Tüm bulgularla ilgili tek açıklayıcı değişkenli doğrusal regresyon denklemleri çıkartılmıştır. Bulgularımızın literatürde sağlıklı gençler için bildirilmiş olan bulgulara yakın değerler oldukları sonucuna varılmıştır.