turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Amasya Bayezid İl Halk kütüphanesindeki 17. ve 18. yüzyıl ciltleri

tezde; Amasya Bayezid İl Halk Kütüphanesi'nde bulunan 17. ve 18. yüzyılciltleri form, malzeme, teknik, süsleme ve kompozisyon yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Katalogta, 55'i 17. yüzyıla 57'si 18. yüzyıla tarihli toplam 112 cildin gözlem fişlerine yer verilmiş ve bu bilgilerden hareketle değerlendirmeye gidilmiştir. Katalogta incelenen örneklerin malzemesi deri olduğu için bu ciltlerdeuygulanan teknikler de deri üstünde görülen yekşah, boyama, kalıp ile baskı-kabartma teknikleridir. Kalıp ile yapılan baskı kabartma tekniğinde; soğuk, sıcak, mülevven, mülemma, alttan ayırma, üstten ayırma ve gömme şemse uygulanmıştır. Ciltlerdeki şemse süslemelerinde bitkisel süsleme ağırlıkta olup geometrik süslemelerde görülmüştür. Bitkisel süslemede; kıvrımdal, yaprak, hatayi ve naturalist tarzda çiçekler, rumi, palmet, lotus görülmüştür. Geometrik süslemedebelirli motifler yoktur. Bunların dışında doğadan stilize edilmiş bulut motifi de sıkça kullanılmıştır. Süsleme programından hareketle 5 kompozisyon ve bu kompozisyonların alt tipleri ile toplam 10 kompozisyon biçimi tespit edilmiştir. Bu süsleme ve kompozisyonlar, diğer kütüphanelerde bulunan ciltlerin ve mimari elemanların süsleme programları ile karşılaştırılmıştır. Ciltlerin formları, süslemeleri ve kompozisyonları göz önünde bulundurularak 3 üslup tespit edilmiştir. Elde edilen bu neticeler sonuçta kısaca belirtilmiştir.
Roman amphitheatres in Anatolia

oz ANADOLU'DA ROMA ANFITIYATROLARI Onrat, Fulya Yüsek Lisans, Mimarlık Tarihi Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Suna Güven Haziran 1997, 172 sayfa Bu çalışma, anfitiyatronun ve ona bağlı olarak oyunların İtalya ve Küçük Asya'daki kökenlerini incelemiştir. Bu çalışmanın ana amacı dünyada geniş bir biçimde kabul görmüş bu mimari yapının Anadolu'daki örneklerinin azlığının nedenlerini bulmaktır. İmparatorluk döneminde gladyatör oyunlarının, vahşi hayvan dövüşlerinin ve su üstünde savaş oyunlarının halk arasında çok popüler olduğu ve buna bağlı olarak Roma imparatorluğunun hemen her yerinde pek çok anfitiyatronun inşa edildiği bilinmektedir. Yine de her nekadar oyunlar Anadolu'da da çok popüler olsa da anfitiyatrolara ait arkeolojik buluntular yalnızca üç yerde bulunmuştur: Bergama, Kyzikos ve Anazarbus'ta. Bunun nedenini anlamak içinRomalıların Yunan dünyası üzerindeki artan egemenliği ve Küçük Asya'nın Romalılaştırılması çabalan bölgenin mimari gelenekleriyle birlikte incelenmiştir. Çalışma sırasında bu üç kentin tarihleri de ayrıca dikkate alınmıştır. Sonuçta bölgenin ekonomik durumu, eşit olmayan kentleşme ve nüfus dağılımıyla birlikte yerel halkın geleneksel yaşama biçimi ve Küçük Asya'da yer alan eyaletlerin Roma ile olan kaypak ilişkilerinin bu duruma etki ettikleri gözlenmiştir.
Ressam Ahmet Yeşil'in sanatı ve sanat anlayışı

Ahmet Yeşil, Türkiye'de soyut anlayışı benimseyen ve çalışmalarında bunu büyük bir başarıyla uygulayan sanatçılarımızdan biri, belki de en önemlisidir. Özgünlüğü ve yeteneği sayesinde sanatta birçok ilke imza atan sanatçı, ortaya çıkardığı eserlerinde hep düşünsel yalınlık içinde var olmuştur. ' Ressam Ahmet Yeşil'in Sanatı ve Sanat Anlayışı ' adını taşıyan bu tez çalışması, sanatçının dünden bugüne tüm eserleri hakkında bilgi vermenin yanı sıra, sanatçının resim sanatına kattıklarını, Türk Sanatı'na armağan ettiği birçok yeniliği ve 'ilk'lerini anlatmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gerek düşünce yapısı ile gerekse resimlerinde kavram olarak kullandığı yalınlık ve açıklığın getirdiği doğallık ve içtenlik ile oluşturduğu farklılık ve derinlik kavramlarının işleniş özellikleri bakımından devrim niteliği taşıyan fikirleriyle, sanatın aslında yalınlığıyla bir şeyler ifade edebileceğini ve bunun bir özgürleşme hareketi içindeki anlatım gücü olduğunu kanıtlamıştır. Dekoratiflikten uzak, bir beğendirme ve kabul ettirme mantığını taşımayan eserlerindeki sade elemanlar ve açıklık, o ana kadar Türk sanatı içinde var olmayan yeni bir üslubun habercisi niteliğindedir. Hiç şüphesiz ki Yeşil, Türk ve dünya sanatına önemli yenilikler getirmiş ender sanatçılarımızdandır. Sanatçının desteği ve gözetmenliği ışığında hazırlanan bu çalışma, tüm bu yenilikleri, değişimleri ve resim sanatına hediye ettiği gelişimleri gözler önüne sermekte ve Yeşil'in dünya ve sanat görüsü hakkında bilgiler vermektedir.
Sevilla'da Mudejar şehirciliği: 13.-15. yüzyıllarda Hıristiyan şehirciliği üzerindeki İslam etkileri

Bu çalışmada, Hıristiyanların 1248'de kenti ele geçirmelerinden 1502 yılına, Müslümanların kentten sürülmelerine kadar olan süre içerisinde Sevilla'da Hıristiyan kenti üzerindeki İslam etkileri ele alınmıştır. İslam etkilerinin görüldüğü kentin yasa ve tüzükleri, yerleşim düzeni, dini ve sivil yapıları, çarşı ve pazarları, endüstri alanları, tersane ve alt yapı sistemleri incelenmiştir. Konu, Sanat Tarihçisi bakış açısını derinleştirmek amacıyla Sevilla'da Conquista sonrası kent değişim ve dönüşümünü etkileyen demografik ve coğrafi yapı, siyasi, sosyal ve ekonomik şartlar göze alınarak değerlendirilmiştir. Bu araştırma ile, Avrupa kentlerinde görülmeyen, hamamlar, havuzlar, su kanalları gibi alt yapı sistemleri ve sulama tekniklerinin Sevilla'da Hıristiyan döneminde Endülüs-İslam etkileri ile geliştiği ve sürdürüldüğü anlaşılmıştır. Hıristiyan döneminde kentte, Mağrib, Kuzey Afrika ve İber Yarımadası'nda görülen İslam dönemi mimari geleneğinin görkem ve zenginliğini yansıtan yapıların benzerlerinin Hıristiyan kentinde inşa edilmesi ile Sevilla'nın, kendine özgü kentsel bir karakter kazandığı görülmüştür. Conquista'dan sonra kentte Papalık, kent konsey üyeleri ve Kraliyet ailesi arasında yapılan arazi paylaşımlarında mahalle ve sokakların İslam dönemi yerleşimleri ve mahalle camileri dikkate alınarak düzenlendiği anlaşılmıştır. Çalışmada, Muvahhidler döneminde zirveye ulaşan İslam dönemi kent yapısının, yerleşim ve mahalle düzenlemelerinin, dini ve politik merkezlerinin Ortaçağ Hıristiyan döneminde değiştirmenin mümkün olmadığı görülmüştür. Sanat ve kent tarihi araştırmalarında 'Mudejar' olarak adlandırılan bu etkilerin, kralların istekleri ve yasal düzenlemeleri ile devam ettiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, Hıristiyan döneminde Sevilla kent yapısında görülen bu etkilerin Hıristiyan toplumu ile kent konsey üyeleri arasında oluşan beğeni ve taleplere, optik algılamaya, toplumsal belleğe; Hıristiyan ve Müslümanların bir arada yaşamalarının sonucu oluşan siyasi, sosyal ve ekonomik faydalara da dayandığı anlaşılmıştır.
İstanbul Süleymaniye Kütüphanesindeki sülüs levhaların tezhib özellikleri

Bu araştırmada Süleymaniye Kütüphanesinde bulunan sülüs levhaların tezhib özellikleri incelenmiştir. İncelenen levhalar XVIII. ve XIX. Yüzyıllara ait olup Türk levha tezyinatı bakımından araştırılmaya değer bulunmuştur. Üç bölümden oluşan tezin; 1. bölümde; Hat sanatının tanımı ve tarihçesi, Aklam-ı Sitte ve diğer yazı çeşitleri, sülüs ve celi sülüs yazının tarihi gelişimi, celi sülüs bir hat levhasının hazırlanış safhaları, tezhip sanatının tanımı ve tarihçesi, barok-rokoko sanatı, tezhip sanatında barok-rokoko üslubu, tezhip sanatında kullanılan motifler, tezhip sanatında kullanılan malzemeler, ebru sanatı. 2. bölümde; levha nedir? , levha tekniğinin gelişimi, levha çeşitleri, kıt'alar, celi levhalar, hilyeler, tuğra, tekke levhaları, levhalarda kullanılan teknikler, ahşap levhalar, camaltı laevhaları, zer-endud levhalar. 3. bölümde; İstanbul Süleymaniye Kütüphanesindeki Sülüs levhaların tezhip özellikleri. Yapılan tezin ana kaynağı İstanbul Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan sülüs hatlı levhalardır.
Ressam Salvatore Valeri ve sanatı

Tezimiz kapsamında Ressam Salvatore Valeri hem bir İtalyan oryantalist ressam olarak, hem de Sanayi-i Nefise Mektebi'nin ilk yağlıboya resim öğretmeni olarak ele alınmıştır. Çeşitli kütüphanelerde gerçekleştirilen yayın taramaları, müzayede kuruluşlarında yapılan araştırmalar ve İtalya'da konuyla ilgili kişilerle ve sanatçının bu ülkede yaşayan torunlarıyla kurulan bağlantılar sonucunda, sanatçı hakkında kapsamlı bir değerlendirme yapmak mümkün olmuştur. Salvatore Valeri, 1856 yılında Nettuno'da doğmuştur. Roma'da Accademia di San Luca'da resim eğitimi alan sanatçı, 1883 yılında İstanbul'a gelmiş ve aynı yıl Sanayi-i Nefise Mektebi'nde yağlıboya resim öğretmenliğine atanmıştır. Valeri'nin Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yer alan bir belgede 'Baş Resim Muallimi' olarak anılması, bu okuldaki etkin rolünün bir göstergesidir. Araştırmalarımız, sanatçının 1891 yılı dolaylarında Kahire'de bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Valeri'nin ayrıca bir dönem Bağdat'ta bulunduğu saptansa da bu seyahatin kesin tarihi belli değildir. Sanatçı resimlerinde genellikle tek figürlere ve küçük figür gruplarına yer vermiştir. Valeri, İstanbul'da 1901, 1902 ve 1903 yıllarında düzenlenen her üç İstanbul Salonu'na da katılmıştır. Lina Gabuzzi, Naciye Neyyal Hanım, Şehzade Burhaneddin Efendi, Abdülkadir Efendi ve Ahmet Efendi gibi isimlere özel resim dersleri veren sanatçı, 'Şehzadelerin Öğretmeni' unvanına sahiptir. Valeri, Osmanlı hükümeti tarafından defalarca nişanlarla ödüllendirilmiştir. Ayrıca, İtalya Kralı tarafından da madalyalarla taltif edildiği bilinmektedir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yaptığımız çalışmalar sonucunda, Salvatore Valeri'nin Trablusgarp Savaşı sonrasında Sanayi-i Nefise Mektebi'ndeki görevinden bir süre için alındığı fakat görevine iade edildiği anlaşılmıştır. IV İstanbul'da Maria Lekeciyan isminde Ermeni bir hanımla evlenen Valeri'nin Italia adında bir kıza olmuştur. Araştırmalarımız sonucunda Italia'nın iki oğlundan birinin ve diğer oğlunun çocuklarının ve torunlarının bugün Faenza, Ravenna' da yaşadıkları tespit edilmiş ve kendileriyle bağlantı kurulmuştur. Valeri, 1915 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi'ndeki görevinden ayrılarak Nettuno'ya dönmüş ve burada özel bir resim okulu açmıştır. Sanatçı 30 Aralık 1946 tarihinde Nettuno'da hayatım kaybetmiştir.
IX. Konstantinos Monomakhos: Makedonya Hanedanlığı'nın son imparatoru

Bu çalışmanın amacı, Makedonya Hanedanlığı'nın (867-1056) son imparatoru olan IX. Konstantinos Monomakhos'un (1042-1055) hayatını incelemektir. Tez kapsamında birinci bölümde; Makedonya Hanedanlığı'nın oluşum sürecine ve kronolojik bir şekilde imparatorların hayatlarına, konu ile ilgili bugüne kadar yapılan yayınlar ve araştırmalar doğrultusunda değinilmiştir. İkinci bölümde, tezin ana konusu IX. Konstantinos Monomakhos'un hayatı, imparatorluk faaliyetleri ile birlikte döneminin sanatsal faaliyetleri mimari, resim ve el sanatları başlıkları katalog biçiminde ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Mimari bölümünde; Nea Moni Manastırı Theotokos Kilisesi, Mangana Aziz Georgios Kilisesi, Demre Aziz Nikolaos Kilisesi ve Kudüs Kutsal Mezar Kilisesi, resim bölümünde; Nea Moni Manastırı Theotokos Kilisesi Mozaikleri ve Ayasofya- IX. Konstantinos Monomakhos ve Zoe Mozaiği, el sanatları bölümünde; IX. Konstantinos Monomakhos'un Tacı hakkında bilgi verilmiştir.
Niksar Melikgazi kabristanındaki mezar taşlarının hat sanatı açısından değerlendirilmesi

Tokat'a bağlı Niksar ilçesinde bulunan Melik Ahmed Danişmend Gazi mezarlığındaki XIX. ve XX. yüzyıllara ait mezar taşları konu olarak seçilmiştir. Amaç; Niksar bölgesindeki taşları incelemek, hat sanatı açısından değerlendirmek, fotoğraflaştırmak, katologlaştırmak ve okunmasını gerçekleştirmektir. Niksar, Melik Ahmed Danişmend Gazi mezarlığındaki mezar taşlarından XIX. ve XX. yüzyıllara ait 53 taş incelenmiştir. Bu mezar taşlarında ağırlıklı olarak taş malzeme kullanılmış, bazen de mermere yer verilmiştir. Hat sanatı açısından ağırlıklı olarak ta'lik, sülüs ve rik'a yazısı kullanılmıştır. Sonuç olarak; mezar taşlarının, taş işçiliği açısından, hat sanatı açısından ve o dönemin sosyo-ekonomik yapısını belirtmesi açısından birer tarihi belge niteliği taşıdığı görülmüştür.
Yapım aşamasındaki bir vücut: Orlan'ın sanat eserlerindeki canavarlık ve ötekilik düşüncesi

Bu tez, Fransız sanatçı ORLAN'ın kendi bedenini kullanarak bir tür yeniden üretime dönüştürdüğü sanatsal üretimine odaklanmaktadır. Söz konusu beden yapısının analizi, canavarlık ve ötekilik kavramları üzerinden yapılmıştır. Canavarlarla ilgili olarak, esas olarak Michel Foucault, Georges Canguilhem ve Richard Goldschmidt'in çalışmalarından alınan üç farklı etmene odaklanılmıştır: melez canavar, ahlaki canavar ve umut dolu canavar. Bu etmenler; sırasıyla melezlik, anormallik ve olasılık kavramlarıyla irdelenecektir. Ötekilik kavramıyla ilgili olarak, kadınsı ahlaki canavara dair düşünceyi anlayabilmek için korkulan ya da aşağı varlık olarak anılan Öteki'ye, ancak daha çok Öteki-Canavar olarak kendini inşa etme fikrine özel bir vurgu yapılmıştır. Yapım aşamasında olan beden fikri, dönüştürülen ve iki tür varlığın ortaya çıkmasına yol açan bir bedene atıfta bulunur: sabit varlıklar ve sürekli dönüşüm içindeki varlıklar. Bu bağlamda ORLAN sürekli bir değişim içinde olan, deney ve olasılıklara açık, temsil etmek yerine öneren, içsel varlıktan kopuk ve yeni paradigmalara cevap vermeyen, kapalı, sabit bir bedene karşı, içsel varlığına ve yeni bilimsel ve sosyokültürel paradigmalara hitap eden bir beden fikrini sunar. Vücudun inşasında bu iki muhtemel yolun analizi için, bedenle ilgili fikirlerle doğrudan örtüşür, Öteki'yi ortaya çıkarma, hayat için yeni, daha iyi bir beden ortaya çıkarma gibi alt kültürün bazı ortak dönüşüm uygulamalarına değinilir.
Eugene Flandin'ün gravürlerinde Türkiye

Müslüman Doğu medeniyetinin en büyük temsilcisi olan Osmanlı İmparatorluğu kurulduğu dönemden itibaren batılıların ilgisini çekmiştir. Bu yüzden Batılılar, bilinmeyen ve merak edilen İmparatorluğu tanımak amacıyla, uçsuz bucaksız coğrafyasına çeşitli nedenlerle seyahat düzenlemişlerdir. Erken dönemden itibaren seyahatlerinin ilk rotası Türkiye toprakları olmuştur. 19. yüzyılda Türkiye'ye seyahat eden Batılı sanatçılar arasında yer alan Fransız Oryantalist ressam Eugene Flandin, Türkiye'yi üç farklı tarihte ziyaret etmiştir. Fransız elçiliğinin konuğu olarak başta İstanbul olmak üzere Anadolu'nun büyük bir kısmını gezen sanatçı, seyahat sırasında birçok gravür gerçekleştirmiştir. Gravürler arasında özellikle topoğrafik manzara türü içinde değerlendirilen resimler bulunmaktadır. Bunun dışında gravürlerde, anıtsal yapılar ve günlük yaşam sahnelerinden detaylar görmek mümkündür. Flandin'ün gerçekleştirdiği bu gravürler, Doğu gezisinde yaptığı resimlerle birlikte L'Orient adıyla 1853- 67 yılları arasında Paris'te basılıp yayınlanmıştır. Dört ciltten meydana gelen eserde yer alan resimler, Romantik Doğu anlayışını yansıtan en çarpıcı örnekler arasında yer almaktadır. Sanatçının bazı çalışmalarında adeta fotoğrafik bir doğrulukla karşılaşırken bazı çalışmaları, büyük ölçüde, dönemin Avrupa sanat ortamındaki akımlardan, özellikle Oryantalizm'den etkiler taşımaktadır.
Sanat tarihinde Mahmut Akok

Mahmut Akok'un sanat tarihinde kapsadığı yerin anlam ve önemi; özellikle Selçuklu Dönemine ait ve bazıları hala tek başvuru kaynağı olma özelliğini koruyan restitüsyon, rölöve çalışmaları ve gerçekleştirdiği ilk aksonometrik çizim örnekleri sıralanarak 'Akokvari' çizim deyimini Türk sanatına kazandıran çalışmalar gözler önüne serilmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında restorasyon, çizim, plan nedir bilinmezken, ilim adamlarının yanında desinatör olarak, mimar olarak, arkeolog olarak o çalışırdı. Bu arkadaşları : Tahsin Özgüç, Hamit Zübeyr Koşay, Necdet Pençe, Remzi Oğuz Arık, Raci Temizer idi. 1901- 1993 tarihleri arasında yaşayan ve Anadolu kültürüne kendini adayan Akok sivil ev mimarisiyle de ilgilenmiş Ahmet Gökoğlu ile ve tek olarak bu konuda çalışmalar yapmıştır. Diğer çalışma arkadaşları Nezih Fıratlı, Nekriman Olcay'dır. Sadece bir mimar niteliğiyle çizdiği restitüsyon, ilk rölöve çalışmalarında, değil perspektif resimleri çok güzel olduğu için ilk kez kendi adıyla, tarzıyla anılan, sanat tarihçilerin Akokvari adını taktıkları; bir binayı üç boyutlu gibi 45 derece meyille kesip, sadece binanın dış görünüşünü vermeyip, içini de gösterdiği, içinde ya da dışında daima bir adam silueti olan, binanın cesametini bir anda kıyaslama imkanı veren çizimlerdir bunlar. Akosonometrik çizimi gerçekleştirmesinin yanı sıra mesleki çevresindeki arkadaşları Raci Temizer, Zübeyr Hamit Koşay, Necdet Pençe, Tahsin Özgüç ile ilk sistematik kazı çalışmalarını da gerçekleştirmiştir. Yapmış olduğu diğer çalışmaları; çini ve nakış tasarımları ele alınarak büyük bir bölümü belgelenmektedir. Yaşamı, eğitimi, kişiliği, yakın çevresi, meslek arkadaşları, insani boyutu, bağışladığı eserler, buluntularının sergilendiği müzeler bir bütünün içinde ele alınmış, değerlendirilerek bir sonuca varılmıştır.
Discourses on writing in the early modern Ottoman biographical dictionaries of calligraphers

Bu tez on altıncı yüzyıl sonu ve on sekizinci yüzyılın ilk yarısı arasındaki dönemde yazılmış üç Osmanlı hattat tezkiresini incelemektedir: Mustafa 'Ali'nin Menakıb-ı Hünerveran (d. 1600), Nefeszade İbrahim'in (d. 1650 -51) Gülzar-ı Savab ve Suyolcuzade Mehmed Necib'in (d. 1758) Devhatü'l-Küttab adlı eserleri. Metinlerdeki yazı yazma ve hattat figürü temsillerindeki çeşitlilik dikkate alınarak 'İslami Hat' kavramının getirdiği sorunlar ve kısıtlamalar ortaya konulmuş ve erken modern Osmanlı dünyasında hat pratiği geniş bir bağlamda ele alınmıştır. Metinlerdeki yazı yazma ve hattat figürü temsillerindeki dönüşümler incelenerek hattın toplumsal, kültürel ve politik alanlardaki değişen rolü sorunsallaştırılmıştır. Türün içeriği ve yapısındaki dönüşümlerin billurlaştığı metin olanDevhatü'l-Küttab tarihsel bağlamı içinde analiz edilmiştir. Bu analizde on sekizinci yüzyılın ilk yarısında bürokrasi ve ulema çevrelerinde gerçekleşen dönüşümler, yazılı kültürün yayılması, kitap kültürünün aktörleri ve hat alanındaki değişimler odak noktasını oluşturmaktadır.
Gelenbe ve civarı Osmanlı dönemi mezar taşları

Ölen kişinin ismini ve gömüldüğü yeri belli etmek amacı ile geçmişşten günümüze pek çok bölgede kabir üzerine mezar taşı dikilmiştir. Mezar taşları, aynı zamanda bir milletin yaşadığı toprak parçasının tapusu mesabesinde olup sanat tarihi başta olmak üzere birçok bilim dalına da kaynaklık etmektedir. İzmir-İstanbul karayolu üzerinde bulunan Gelenbe kasabası; Manisa ili, Kırkağaç ilçesine bağlı önemli yerleşim merkezlerinden biridir. Gelenbe kasabası ile Yağmurlu, Sakarlı, Güvendik, Demirtaş ve Gökçukur köylerinde Osmanlı Türkçesi ile yazılmış yüz on iki adet mezar taşı bulunmaktadır. Bunlardan beş tanesi Cumhuriyet Dönemi'ne aittir. Bu çalışmada ele alınan mezar taşları; malzeme, stil, cinsiyet, süsleme vb. birçok özellik dikkate alınarak incelenmiştir. Gelenbe kasabası ile diğer çevre köylerde bulunan erkek mezar taşları, genellikle serpuşlu iken; kadın mezar taşları ise sivri kemerli ya da üçgen tepelikli bir formdadır. Mezar taşlarında süsleme olarak genellikle çiçek ve ağaç motifleri yer almaktadır.
Bursa ve çevresindeki Bizans dini mimarisi

Marmara Bölgesi'nin önemli kentlerinden biri olan Bursa, ilk çağlardan günümüze kadar birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve büyük kültürlerin beşiği olmuştur. Asya ile Avrupa arasındaki bir bölgede olması nedeniyle, hem Asya hem de Avrupa kültüründen etkilenen Bursa'da Hitit, Frig, Lidya, Pers, Roma, Bizans ve Osmanlı kültürleri derin izler bırakmıştır. Bu zengin kültürün bir bölümünü oluşturan Bursa ve çevresindeki Bizans Dini Mimarisi'nin araştırıldığı bu çalışma; yöredeki Bizans kiliselerini saptayabilmek, yapıların gerek plan ve mimari, gerekse süslemeleri bakımından incelenerek belli bir çerçeveye oturtulmasını sağlamak ve günümüzdeki durumlarını tespit edebilmek amacını taşımıştır. Bu amaçlar doğrultusunda yaptığımız çalışma sonucu; Bursa ve çevresinde Bizans Dönemi'ne ait bizim tespit edebildiğimiz 17 kilise incelenmiştir. Bu yapıların biri Büyükorhan, ikisi Gemlik, yedisi İznik, altısı Mudanya ve biri Nilüfer ilçesinde inşa edilmiştir. Bir kısmı temel seviyesinde de olsa günümüze gelebilen 12 yapı çalışmamızın sınırlarını oluşturmuştur. Günümüze gelemeyen beş yapı kaynaklarda ulaşabildiğimiz ve yerinde yaptığımız araştırmalarımız sonucu elde ettiğimiz bilgiler doğrultusunda tanıtılmaya çalışılmıştır. Konumuz kapsamına giren kiliselerin ayrıntılı arazi çalışmaları yapılarak plan çizimleri gerçekleştirilmiştir. Görsel zenginlikle desteklenerek detaylı anlatımlarla tanıtılan kiliselerin son durumları ortaya konulmuştur. Bölgedeki kilise yapılarının plan tipolojisi; nef sayısı, üst örtü ve taşıyıcı sistemlerine göre sınıflandırılmıştır. Tipolojik olarak; bazilikal, kiberium, haçvari kubbeli ve kapalı yunan haçı olmak üzere dört ana plan tipinde inşa edildikleri ortaya çıkartılmıştır. Bölgede plan tipini belirleyebildiğimiz 17 kiliseden; altısı bazilikal, ikisi kiberium, ikisi haçvari kubbeli ve altısı kapalı yunan haçı planlı kiliseler grubuna girmektedir. Araştırmalarımız sonucunda bir yapının plan tipi tespit edilememiştir. Bursa ve çevresi IV. yy.'dan itibaren Hıristiyanlar için önemli yerleşmelerden biri olmuştur. İnancı gereği kurtuluşu ibadette arayan Hıristiyan halk yönetimin de desteği ile birlikte, daha çok yerleşim birimlerinde yapılan kiliselerin yanı sıra en ücra noktalara kadar manastırlar da inşa etmişlerdir. Yüzlerce yıldır kendi kaderi ile baş başa kalan merkez ve kırsaldaki Hıristiyanlara ait mimari eserler, geçen zaman içerisinde doğal afetler ve hazine arayıcılarının tahriplerine rağmen bir kısmı temel seviyesinde de olsa günümüze ulaşmayı başarmışlardır. Bizim için Bizans Sanatı ve onun ürünü olan mimari eserlerinin önemi bizim de üzerinde yaşadığımız topraklarda vücut bulmasıdır. Sanat Tarihi açısından önemi ise İslam Sanatı ile birlikte Ortaçağ'a damgasını vuran bir sanat olmasıdır. Bugün bize emanet edilmiş olan bu kültürel mirasın, son zamanlarda hız kazanarak devam eden lisansüstü tezlere konu olmasının yanı sıra bu eserler üzerinde kazı ve restorasyon çalışmalarının yapılması da Türkiye'de Bizans Sanatı'na hak ettiği değerin verildiğinin bir göstergesidir.