Tıp fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve ilişkili faktörler

Üniversite süreci adölesan dönemden yetişkinliğe geçiş dönemi olup mesleki eğitim ve becerilerin kazanıldığı bir süreçtir. Aynı zamanda bireylerin kişilik gelişiminin temellerinin de oluştuğu, yeni davranışların kazanıldığı bir dönemdir. Bu araştırma Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam davranışları düzeylerini ve bunlarla ilişkili olabilecek faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan tüm çalışmanın evrenini Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2017- 2018 eğitim yılında öğrenim gören tüm öğrenciler (989 kişi) oluşturmuştur. Evrenin tümü araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerden 711 kişiye ulaşılmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm sosyo-demografik özellikler, ikinci bölüm ise Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçek sorularından oluşmuştur. Verilerin analizi t testi ve varyans analizleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerin %50.6'sı (n=360) kadın, %49.4'ü (n=351) erkek öğrenci olup, yaş ortalamaları 21.74 2. 34 (min: 18, maks: 40 )'dir. Öğrencilerin SYBD ölçeği genel ortalaması 124.79 17. 94 puan (min: 66, maks: 188) olarak saptanmıştır. Sağlığın geliştirilmesine katkıda bulunan davranışlar içerisinde en yüksek puan ortalaması kişilerarası ilişki alt boyutuna, en düşük puan ortalaması ise fiziksel aktivite alt boyutuna aittir. SYBD ölçeği ortalama puanının; kendi sağlık durumlarını orta ve iyi olarak değerlendirenlerde, sosyoekonomik düzeylerini orta ve yüksek olarak algılayanlarda, 21 yaş ve altı olanlarda, düzenli egzersiz yaptığını ve hobisi olduğunu ifade edenlerde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Kendi sosyoekonomik düzeyini olumlu yönde algılama derecesi yükseldikçe sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim puanlarının arttığı saptanmıştır (p<0.05). Erkek öğrencilerin fiziksel aktivite alt ölçeğinden kadın öğrencilere göre daha yüksek puan aldıkları görülmüştür (p<0.05). Kadın öğrencilerin kişilerarası ilişki alt ölçeğinden erkek öğrencilere göre daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur (p<0.05). Kendi sağlık durumlarını değerlendirme dereceleri iyi yönünde yükseldikçe; sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puan ortalamalarının arttığı görülmüştür (p<0.05). Fazla kilolu öğrencilerde fiziksel aktivite puanlarının daha yüksek olduğu, sigara kullanan öğrencilerde beslenme alt ölçek puanlarının daha düşük olduğu, 21 yaş ve altı olan öğrencilerin sağlık sorumluluğu, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Egzersiz yaptığını ifade edenlerde fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişiler arası ilişki, stres yönetimi ve sağlık sorumluluğu puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hobisi olduğunu ifade edenlerin fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puanı ortalamalarının daha yüksek olduğu ve parçalanmış ailede yaşayan öğrencilerin sağlık sorumluluğu puan ortalamalarının daha düşük olduğu görülmüştür (p<0.05). Sonuç olarak; Tıp Fakültesi Öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları orta düzeyde bulunmuştur. Geleceğin sağlık çalışanları adayları ve toplumun rol-modelleri olan tıp öğrencileri, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının önemini kavramaları ve bu davranışları günlük hayata geçirmeleri bakımından desteklenmelidir.