Yurt dışı işgücü döviz transferlerinin Türkiye'nin büyümesine ve çeşitli ekonomik değişkenlerine etkilerinin analizi

Türkiye'den gerçekleşen yurt dışı işgücü göçünün Türkiye ekonomik büyümesine ve çeşitli ekonomik değişkenlerine döviz transferleri yoluyla etkisinin araştırılması bu çalışmanın ana konusudur. Yurt dışı göçten kaynaklanan döviz transferlerinin göç veren ülkelerin ekonomilerine etkileri üzerine literatür taraması mercek altına alınmıştır. Bu doğrultuda yurt dışı işgücü göçünün Türkiye'nin ekonomik büyümesini etkilediği kabul edilen bazı ekonomik değişkenlere etkisi, regresyon yöntemi ile analiz edilmiştir. Ampirik bulgulara dayalı ekonometrik analiz sonucu göçmen işgücü döviz girdisinin Türkiye'nin ekonomik büyümesi etkisinin istatistiksel olarak anlamsız ve önemsiz olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Buna göre bu tez yaygın olan algılamanın aksine Türkiye'den gerçekleşen göçün Türkiye'nin ekonomisi üzerinde önemli etkileri olmadığını ortaya koyarak halihazırdaki literatürü genişletmektedir. Yurt dışı işgücü göçünü döviz transferlerinin etkilediği çok sayıda ekonomik faktörler arasından GSYİH, Cari İşlemler Açığı, Enflasyon, İşsizlik ve Gini Katsayısı tanımlayıcı ve ekonometrik olarak incelenmiştir. Regresyon analizlerimizin güvenirliğini test etmek için değişkenler Augmented Dickey-Fuller birim kök testi ile sınanmıştır. Bu bağlamda bulduğumuz değerler çerçevesinde regresyon testlerimizin güvenilir olduğunu söyleyebiliriz. Tez çalışması bu hedef doğrultusunda özetle aşağıdaki dört bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde; öncelikle ekonomik büyümede yurt dışı işgücü göçü ile döviz transferleri faktörüne ve literatürüne genel bir bakıştan sonra, yurt dışı işgücü göçünün tanımı ve sınıflandırılması yapılmıştır. Ayrıca, yurt dışı işgücü göçü yaklaşımları, yurt dışı göç süreci ve tercih modelleri araştırılmıştır. Daha sonra, modelde kullanacağımız değişkenlerden eğitim ve gelir etkisi değişkeni incelenmiş; yurt dışı işgücü göçünün makro ve mikro belirleyicilerine yer verilmiştir. iiÇalışmanın ikinci bölümünde; yurt dışı işgücü göçü, işçi döviz transferleri ve ekonomik etkilerine, yurt dışı işgücü göçünün ekonomik büyümedeki rolüne, Türkiye'de yükseköğretim öğrenci sayısı ve yurt dışı işgücü göçü arasında benzerlik gösteren ilişki ve işgücü göçünün döviz geri dönüşü fonksiyonu ile olduğu öngörülen negatif korelasyon incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde; yurt dışı işgücü göçünün ekonomik ve ekonometrik analizi yapılmıştır. Bu çerçevede öncelikle işgücü arz ve talep dengesizliği, yurt dışı göç ve ticaret hacmi ilişkisi ve literatürdeki çalışmalar, yurt dışı işgücü döviz transferlerine yönelik yaklaşımların üzerinde durulmuştur. Daha sonra döviz havalelerini etkileyen faktörler olan; sosyo-ekonomik ve mali faktörler ve ayrıca bu ekonomik faktörlerin döviz transferleri ile olan ilişkisi ekonometrik olarak incelenmiştir. Bölümde son olarak; yurt dışı işgücü göçünü açıklayan kuramlara yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde; yurt dışı işçi döviz transferlerinin Türkiye'nin çeşitli ekonomik değerlerine etkileri kurulan model ile regresyon yönteminden faydalanılarak analiz edilmiş, hipotezler test edilmiş, çıktılar değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Çalışmanın ek kısmında, yüz yüze görüşme yöntemi ile üniversite öğrencileriyle yapılan yurt dışı işgücü göçü anketi değerlendirilmiş, çeşitli hipotezler sınanmış ve sonuçlar yorumlanmıştır. Bu çalışma Türkiye'den yurt dışına göçün, ülke ekonomisinin büyümesine doğrudan değil dolaylı olarak etkide bulunduğunu regresyon analizi yapan modelleri aracılığıyla ortaya koyarak literatüre güncel ve uygulamalı katkıda bulunmaktadır.