Çocuklarda inflamatuvar bağırsak hastalığı aktivitesi ile fonksiyonel trombosit göstergeleri arasındaki ilişkinin karşılaştırılması

Giriş ve amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalığı gastrointestinal sistemde kronik tekrarlayan inflamasyonla karakterize kompleks multifaktöriyel bir hastalıktır. İBH Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı olmak üzere iki ana formdan oluşur. Hastalığın aktif döneminde erken teşhisi ciddi hastalıklarda uygun tedaviyle birlikte mortalite oranını düşürmektedir. İBH'da hastalığın aktif dönemini saptamak için birçok invaziv olmayan testler üzerinde çalışılmıştır. Trombositler inflamasyonda önemli bir rol oynar ve bir takım çalışmalar trombositlerin İBH patogenezinde rol oynadığını öne sürmektedir. Çalışmanın amacı, trombosit göstergelerinin; ortalama trombosit hacmi, trombosit dağılım genişliği, plateletkrit, diğer hastalık aktivite indeksleri ve serolojik belirteçler ile karşılaştırma yaparak, pediatrik İBH hastalarının tanı anında sağlıklı bireylerden ayrılmasını sağlayan, hastaların takiplerinde ve hastalığın ciddiyetini belirlemede kullanılan kullanışlı, ucuz, invaziv olmayan bir belirteç olabileceğini göstermektir. Yöntem: Çalışmaya Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji poliklinik ve servisinde 2000- 2015 yılları arasında inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı almış ve takip edilmekte olan hastalar dahil edildi. Çalışmanın kontrol grubu aynı poliklinikte takip ve tedavi edilen kronik fonksiyonel kabızlığı olan hastalardan oluşturuldu. ÜK ve CH'larının aktif ve remisyon fazı, klinik, radyolojik, endoskopik ve histopatolojik bulgular doğrultusunda belirlenmiş kriterlere dayanarak tanı konuldu. Hastaların tıbbı bilgileri tanı anındaki ve ilk remisyona girdikleri zamandaki yaşları, cinsiyetleri, İBH tipi, pediatrik ÜK aktivite indeksi/CH aktivite indeksi, hastalığın tutulumu, davranışı, histopatolojik bulguları araştırıldı. Tormbosit sayısı ve fonksiyonel trombosit göstergeleri olan ortalama trombosit hacmi, trombosit dağılım genişliği ve plateletkrit dahil olmak üzere tam kan sayımı, C-reaktif protein, eritrosit sedimentasyon hızı, ambumin ve fekal kalprotektin değerleri incelendi. Hasta ve kontrol grupları, bahsedilen hematolojik ve akut faz belirteçleri ile karşılaştırıldı. Ayrıca, İBH'nın aktif ve remisyon fazını ayırt etmek için her bir trombosit göstergesi, tek tek ve kombine edilerek duyarlılıkları, özgüllükleri, pozitif ve negatif belirleyicilik değerleri hesaplandı. Bulgular: IBH tanılı 86 hasta (37 CH, 49 ÜK) ve 69 kontrol hastası çalışmaya alındı. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet dağılımı açısından istatiksel olarak fark yoktu. Aktif ÜK ve CH hastalarında PDW dışında bütün laboratuvar parametreleri kontrol grubuna göre önemli ölçüde farklı çıktı (p<0.05). ÜK ve CH'ların aktif ve remisyon dönemi karşılaştırıldığında PDW dışındaki tüm parametreler önemli ölçüde farklı çıktı (p<0.05). Ayrıca remisyondaki ÜK ve CH'ların kontrol grubuyla karşılaştırılmasında MPV, ESH ve CRP dışında fark saptanmadı (p>0.05). Her iki grupta da MPV kontrol grubuna göre düşük gözlendi (p<0.05). Her iki grubun remisyon döneminde ESH düşüş gösterse de kontrol grubuna göre yüksek saptandı (p<0.05). Hastalık aktivite indeksleri karşılaştırıldığında orta-ciddi olgularda CRP önemli ölçüde yüksek, albumin ise düşük bulundu (p<0.05). Ayrıca ÜK'larda CRP, hastalık yaygınlığı ile korele bulundu (p<0.05). Parametrelerin optimal kesim değerini saptamak için ROC eğrisi kullanılarak duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif belirleyicilik değerleri hesaplandı. MPV ve ESH için en yüksek duyarlılık oranı, CRP ve albumin için ise en yüksek özgüllük oranı hesaplandı. Trombosit sayısı, ESH ve albumin kombine edildiğinde ise en yüksek duyarlılık oranı elde edildi. Sonuç: İBH hastalarında kronik inflamasyon sürecinde trombosit sayısında artış, şekil ve aktivasyon göstergelerinde değişiklikler meydana gelir. Çalışmada, İBH'daki trombosit göstergelerindeki değişiklikler gösterilmiştir. Düşük MPV ve yüksek PCT ve trombosit sayısı, rutin kullanılan inflamatuvar belirteçleri ile kıyaslandığında yüksek duyarlılık ve özgüllükle hastalığın aktif dönemiyle ilişkili bulunmuştur. Hastaları sağlıklı bireylerden ayırt etmek ve aktif dönemden remisyona geçişlerini izlemek için diğer inflamatuvar belirteçleri ile birlikte kullanılabilirler ve böylece hastalığı belirlemedeki duyarlılık oranını da arttırabilirler.