Birleştirilmiş sınıflarda öğretim dersine yönelik öğretim programı geliştirme çalışması

Bu araştırmada Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim dersine yönelik öğretim programının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öğretmen adaylarının Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim dersine yönelik eğitim gereksinimleri, programın geliştirilmesine yönelik paydaş görüşleri incelenmiş; dersin amaçları, içeriği, öğrenme-öğretme ve ölçme-değerlendirme etkinlikleri belirlenen gereksinimler doğrultusunda süreçte geliştirilmiş ve öğretim programının uygulamadaki işleyişi temel alınarak öğretim programı değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırmasına göre desenlenmiştir. Bu kapsamda uygulama süreci 2015- 2016 Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği programının dördüncü sınıfında öğrenim gören ve Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim dersini alan 34 öğretmen adayının katılımı ile 14 haftalık zaman dilimi içerisinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri nicel ve nitel yöntemler aracılığıyla elde edilmiştir. Nitel verilerin elde edilmesinde gözlem, görüşme ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmış; bu kapsamda kişisel bilgi formu, yarı yapılandırılmış görüşme formları, yansıtıcı değerlendirme formu, gözlemci değerlendirme formu ve araştırmacı günlüğü kullanılmıştır. Nicel veriler ise 'Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretmenlik Yapabilme Özyeterlik Ölçeği' aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen ihtiyaç analizi bulgularına göre Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim dersinin kazanımlarının bilişsel anlama ve beceri düzeyinde olması gerektiği; içeriğin uygulamada işlevsel ve yaygın kullanım alanı olan konulardan oluşması gerektiği; öğrenme-öğretme sürecinin bilgiyi anlamlandırmayı sağlayan farklı yöntem ve tekniklerin kullanımına ve otantik öğrenme yaşantılarına fırsat sunan şekilde düzenlenmesi gerektiği belirlenmiştir. Ölçme değerlendirme sürecinde ise sürece dayalı değerlendirmeyi temel alan alternatif ve geleneksel ölçme-değerlendirme yaklaşımının kullanılmasına gereksinim duyulduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra ihtiyaç analizi sonuçları öğrenmeyi olumlu etkileyen ortam özelliklerine ve bu kapsamda güvenli sınıf atmosferine ve uygun sınıf mevcuduna dikkat edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Eylem araştırması sürecinden elde edilen bulgular değerlendirildiğinde süreci açıklayan kategorilerin kazanım, içerik, öğrenme-öğretme ve ölçme-değerlendirme çerçevesinde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Bu bulgularla, gerçekleştirilen uygulama ile anlama ve beceri düzeyinde kazanımlara ulaşıldığı, konuların mesleki yaşama hazırlayıcı nitelikte ve yeterli olduğu anlaşılmıştır. Öğrenme-öğretme sürecine ilişkin bulgular öğretimin etkili, ilgi çekici ve planlı bir şekilde yürütüldüğünü, süreçte öğrenmeyi destekleyici anlayış ve uygulamaların etkin kılındığını göstermektedir. Ölçme-değerlendirme kapsamında ise temel ilkelerin dikkate alındığı, ölçme araçlarında ve yaklaşımlarında çeşitliliğin sağlandığı belirlenmiştir. Süreçte zorlanılan noktalar incelendiğinde, ders süresine uyum sağlama, etkinlik sayısını fazla bulma, grup yerleşim düzeni, birleştirilmiş sınıflarda uygulama sayısının fazla olması ve gürültü konularında zorluk yaşandığı belirlenmiştir. Döngülerin ilerleyişine paralel olarak belirtilen sorunlar ve önerilere ilişkin bazı kararlar alınmış ve sürecin devamında öğretmen adaylarının zorlandıkları noktaların ve önerilerinin zamanla azaldığı, öğretimin mevcut şekilde yürütülmesine ilişkin görüşlerin ise zamanla arttığı belirlenmiştir. Öğretim programının değerlendirilmesine ilişkin bulgularda, programın katılımcılara bireysel ve profesyonel katkılar sağladığı, araştırmacı-uygulayıcının öğrenme sürecinde destekleyici bir rol oynadığı ve öğrenci-öğrenci etkileşiminin arttığı belirlenmiştir. Bununla birlikte derslerin yoğun geçmesi, grup ödevlerinin verilmesi, dersin programdaki yeri ve final sınavının süresi öğretimi ve öğrenmeyi güçleştiren etmenler olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Birleştirilmiş Sınıflarda Öğretim dersine yönelik geliştirilen öğretim programının, mevcut durum bağlamında ortaya çıkan gereksinimleri büyük ölçüde karşıladığına, öğrencilere bireysel ve mesleki anlamda katkı sağladığına ve uygulanabilir olduğuna karar verilmiştir.