Kaynaştırma sınıfı öğretmenlerine fen ve teknoloji derslerinde sunulan davranışsal danışmanlığın öğretmenlerin öğretim davranışları üzerindeki etkisi

Bu araştırma iki farklı genel amaç doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci genel amacı, görme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği kaynaştırma sınıfı öğretmenlerinin fen ve teknoloji derslerindeki öğretim davranışlarını; a) öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları, b) öğrencilere öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunup sunmadıkları bakımından ve c) görme yetersizliği olan öğrencileri bu derslerde gerçekleştirilen öğretim sürecine katmaları bakımından betimlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma modeli olarak tarama modellerinden Tekil Tarama Modeli kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasının katılımcıları, Ankara İli'ne bağlı merkez ilçelerdeki ilkokullarda görev yapan 11 sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında eğitimine devam eden 11 görme yetersizliği olan öğrencidir. Bu aşamada araştırma verilerinin toplanması için veri toplama aracı olarak, sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji derslerinde gerçekleştirilen video kayıtları ve toplanan video kayıtlarının değerlendirilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen 'Öğretim davranışları değerlendirme aracı' kullanılmıştır. Araştırma verileri tablo analizi şeklinde sunulmuştur. Araştırmanı birinci aşamasının verileri, araştırmaya katılan öğretmenlerin öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları bakımından incelendiğinde, fen ve teknoloji derslerinde ders süresini verimli bir şekilde kullanmadıklarını, ders süresini akademik becerilerin öğretimi için yeterince ayırmadıklarını göstermektedir. Araştırmanın birinci aşamasındaki veriler öğretmenlerin öğrencilere öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunup sunmadıkları bakımından incelendiğinde, öğretmenlerin hemen hiçbirinin dersin amacını ve içeriğini öğrencilere sunmadıklarını, öğrencilerin önceki öğrenmelerini harekete geçirici kısa gözden geçirme uygulamalarına yer vermediklerini, gözden geçirme uygulamalarında öğrencinin tepkilerine doğrulayıcı ve/veya açıklayıcı geribildirim vermediklerini, fen ve teknoloji derslerinde ya herhangi bir materyal kullanmadıklarını ya da kullandıkları materyali öğrencilerin incelemesi için yeterince zaman vermediklerini, öğretim sırasında ya dersin birkaç alt amacına yönelik tepki almaya çalıştıklarını ya da öğrencilerin birkaçından tepki almaya çalıştıklarını, öğrencilerin öğretim sırasındaki tepkilerine ya geribildirim vermediklerini ya da geri bildirimleri öğrencilerin tepkilerine göre daha geç bir zaman diliminde verdiklerini ve öğretim sonunda değerlendirmelere yer vermediklerini göstermektedir. Araştırma verileri görme yetersizliği olan öğrencileri bu derslerde gerçekleştirilen öğretim sürecine katmaları bakımından incelendiğinde, öğretmenlerin hemen hepsinin sınıftaki öğrencilerden öğretime ilişkin tepkiler alırken ve öğrencilerin bu tepkilerine geribildirim sunarken görme yetersizliği olan öğrencileri genellikle bu sürecin dışında tuttuklarını, görme yetersizliği olan öğrencilerden öğretime ilişkin tepkiler almaya çabalamadıklarını, görme yetersizliği olan öğrenciler öğretime ilişkin tepkiler gösterse bile bu tepkilere doğrulayıcı ve/veya açıklayıcı geri bildirimler vermediklerini ve öğretim sonunda değerlendirmelere yer verseler bile görme yetersizliği olan öğrencileri bu değerlendirme sürecine dahil etmediklerini göstermektedir. Araştırmanın ikinci genel amacı ise, görme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği kaynaştırma sınıfı öğretmenlerine yapılan davranışsal danışmanlığın, öğretmenlerin fen ve teknoloji derslerindeki öğretim davranışları üzerinde; a) öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları, b) öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunmaları, c) görme yetersizliği olan öğrencileri öğretim sürecine katmaları ve d) tüm bu davranışlarının sürekliliği bakımından etkililiğini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada 'Denekler Arası Eş Zamanlı Olmayan Çoklu Başlama Düzeyi Deseni' kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasının katılımcılarını, araştırmanın birinci aşamasına da katılan ve ikinci aşamaya katılmaya gönüllü olan 3 sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden 3 görme yetersizliği olan öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın ikinci aşamasında veri toplama aracı olarak öğretim davranışları değerlendirme aracı, video kayıtları ve ses kayıtları kullanılmıştır. Elde edilen veriler, grafik analizi ve tablo analizi şeklinde sunulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında elde edilen veriler, 8 oturum şeklinde yapılan davranışsal danışmanlığın, görme yetersizliği olan öğrencilere kaynaştırma yoluyla eğitim verilen sınıflardaki sınıf öğretmenlerinin, öğretim davranışları üzerinde olumlu anlamda etkili olduğu ancak bu davranışların sürekliliği üzerinde etkili olmadığı yönündedir.