turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Veysel Karanİ ile ilgili menkıbeler ve romanlar üzerine metinlerarası bir inceleme

Metinlerarasılık bir eserin başka eserlerden bağımsız olamayacağı düşüncesine dayanır. Buna göre bir eser bütünüyle özgün olamaz. Her eser başka bir eser ile yakın ilişki içindedir ve bu etkileşim sonsuza kadar devam eder. Eserler arasındaki sınır kalkar ve anlam bulanıklaşır. Metinlerin birbirleriyle harmanlanması ve çatışması sonucunda başka bir metin doğar. Bir metnin sadece bir kaynağı yoktur, aksine farklı ve sayısız alıntılar ve kültürler o metnin kaynağını oluşturur. Veysel Karani, Hz. Peygamber devrinde yaşamış fakat onu görememiş, annesine olan sevgi ve bağlılığıyla sadece Türk edebiyatında değil tüm İslam milletleri edebiyatlarında da yer almıştır. Onun adı hala Türkler arasında sevilerek anılmaktadır. Çalışmamızda Veysel Karani ile ilgili on bir metin metinlerarası ilişkilere göre incelenmiştir. Sonuçta ayrı ayrı incelemeye tabi tutulan dört farklı metnin alt metinlerle metinlerarasılık bağlamında sıkı ilişki içinde olduğu görülmüştür. Modern anlatı yazarları, önceki metinlerin içeriğini yeniden işleyerek anlatmışlardır. Eski imgeler, yeni metinlerde yeni görünümler almıştır. İçeriksel olduğu kadar biçimsel dönüşümlerle de yeniden yazılan metinler, güncel anlamlarla yinelenmiştir. Ana metinlerin metinlerarası ilişkiler bağlamında Veysel Karani menkıbelerinin bir öykünmesi olduğu görülmüştür.
N. N. Baboglu'nun 'Legandanın İzi' adlı eserinin cümle bilgisi yönünden incelenmesi

Gagavuzcamn ilgi çekici bir cümle yapısı vardır. Diğer Türk Lehçeleriyle karşılaştırdığımızda Gagavuzcamn cümle dizilişinin devrik olduğunu görürüz. N. N. Baboglu'nun 'Legendanın İzi' adlı eserinden yola çıkarak Gagavuz yazı dilinin cümle yapısı özelliklerini incelemeye çalıştık. Eserin asıl metnim Kiril alfabesinden Latin alfabesine çevirdik. Ardından cümleleri fişleyerek cümleleri yapı, anlam, yüklem türü ve öğelerin dizilişi bakımından tasnif ettik. Bu cümle türlerini bütün özellikleriyle ayrıntılı olarak inceledik. Ancak eserimizi Türkiye Türkçesi'ne çevirmedik. Ancak Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ya da ses değişikliğine uğramış, farklı anlamlan olan kelimelerden oluşan bir sözlük çalışmanın sonuna eklenmiştir. Cümleleri yapılarına göre basit ve birleşik cümleler olmak üzere iki grupta inceledik. Birleşik cümleleri sırasıyla şartlı birleşik, iç içe birleşik, sıralı birleşik, bağlı birleşik, ani'li/ki'li birleşik ve karmaşık birleşik cümle olarak altı grupta değerlendirdik. Anlam açısından olumlu, olumsuz ve soru cümleleri olarak üç grupta ele aldık. Ill Gagavuz Türkçesi öğelerin dizilişi bakımından diğer Türk Lehçelerine ve Türkiye Türkçesi'ne göre daha fazla devrik cümle içermektedir. Bu özellik de Gagavuzlann çeşitli kültürlerin etkisi altında kalmalarından kaynaklanır. Eserimizde de devrik cümlelerin çok olduğunu görmekteyiz. Devrildiği sadece cümle yapısında değil birleşik fiillerden oluşan yüklemler açısından da inceledik Bu çalışmamızda Gagavuz Türkçesi'ndeki cümle yapışım tüm özellikleriyle ortaya koymaya çalıştık.
Türk romanında dijitalleşme: E-kitap

Gelişen teknolojik olanaklar yeni bir medya ortamı ile birlikte yeni medya araçlarını da beraberinde getiriyor. Bu yeni medya araçları iletişim konusunda sağladığı kolaylıkla beraber hayatın içine nüfuz ederek yaşamdaki birçok öğenin değişimine, gelişimine ve dönüşümüne ortam sağlıyor. Bu bağlamda bir edebiyat ürünü olan roman türü de teknolojik gelişmeler çerçevesinde yeniliklere doğru gidiyor. Dijitalleşme ile birlikte ortaya elektronik kitap kavramı da çıktı. Bu çalışmada; multimedya öğelerini de içinde harmanlayabilen elektronik kitapların geleneksel roman türüne göre olan farkları incelenmiş ve post-roman olarak adlandırabileceğimiz yeni bir roman türünün yakın gelecekte ortaya çıkabileceğine dair öngörüde bulunulmuştur. İncelemeler için iletişim kuramcıları Marshall McLuhan, Harold A. Innis ve Manuel Castells'in kuramlarından yararlanılmıştır.
İzmir'deki kutsal ziyaret yerleri etrafında oluşan inanç ve uygulamalar

İnsanlığın başlangıcından beri kutsal olan her şey insanoğlunun ilgisini çekmiştir. İlkel dönemlerde bile içinde kutsal güç bulundurduğu düşünülen varlık ve nesneler korku ve saygıyla karşılanmış, bu varlık ve nesneleri memnun etmek için çeşitli ritüeller uygulanmıştır. Türkler arasında da eski inançlarını kapsayan kültler kutsallığın sembolü olarak görülmüştür. İslamiyet'in Türkler arasında kabulünden sonra da çeşitli kültlere bağlı uygulamalar şekil değiştirerek halk arasında mevcudiyetini korumuştur. Buna verilebilecek en güzel örnek, ata mezarlarını ziyaret geleneğinin İslamiyet'le beraber kutsal ziyaret yerleri olarak kabul edilen türbe ve yatır ziyaretlerine dönüşümüdür. İzmir, kutsal ziyaret yerleri bakımından oldukça zengin bir şehirdir. Buna rağmen İzmir'deki kutsal ziyaret yerleri, bir bütün olarak ele alınıp incelenmemiştir. İzmir'deki kutsal ziyaret yerleri ve ziyaret sırasında gerçekleştirilen uygulamaların tespiti, ziyaret amaçları ve anlatılan menkıbelerin derlenmesi bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Bu çalışmada, alan araştırmaları sırasında gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılarak elde edilen veriler; İzmir'deki kutsal ziyaret yerlerinin adlandırılması, mimari yapısı, tarihi-menkıbevi kimlikleri, ritüeller, anlatılar ve motifler, ziyaret adabı ve kutsal ziyaret yerlerinin işlevleri açısından değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Çalışmada, İzmir'in 26 ilçesinden tespit edilen 156 kutsal ziyaret yeri etrafında oluşan inanç ve uygulamaların İslam diniyle, eski Türk inanç sistemleriyle ve büyüsel pratiklerle olan bağlantısı ortaya konulmuştur. Atalar kültünden veli kültüne dönüşümün odak noktası olan kutsal ziyaret yerleri, yapılan uygulamalar ve ziyaretçi profili bakımından bağlam merkezli kuramlara bağlı olarak değerlendirilmelidir. Bu çalışmada, kutsal ziyaret yerlerinin işlevleri ziyaret sebeplerine bağlı olarak incelenmiş; uygulamalar ise ziyaret öncesi, sırası ve sonrası olmak üzere ziyaret adabı ve ziyaretçi davranışları açısından tahlil edilmiştir.
Türk gazeteciliğinin yeni edebiyatın doğuşuna etkisi (1860-1876)

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından sonra gelişmeye başlayan Türk gazeteciliğinde, edebiyat ve gazetenin arasında güçlü bir bağın varlığı söz konusudur. Gazetelerin edebiyata etkisi olumlu yönde olmuş ve yeni edebiyatın gelişimini doğrudan etkilemiştir. 'Türk Gazeteciliğinin Yeni Edebiyatın Doğuşuna Etkisi (1860-1876)' adlı bu tezde hedeflenen, Tanzimat dönemi olarak da adlandırılan 1860- 1876 yılları arasında yayımlanmaya başlayan Tercüman-ı Ahval, Tasvir-i Efkar, İbret, Hadika ve Basiret gazetelerinin modern Türk edebiyatının doğuşu aşamasında oynadıkları rolün derecesini belirlemek ve dolayısıyla bu gazetelerdeki edebi hareketliliği göstermektir. Zaman zaman, tek tek ele alınmak suretiyle incelenen bu devre ait gazetelere, geniş bir perspektiften bakmanın yeni bir edebiyatın temellerinin atıldığı dönemin daha iyi değerlendirilmesine katkı sağlayacağı fikri çalışmanın başlangıç noktasını oluşturmaktadır. Tez, matbaanın gelişimi ve gazeteciliğin doğuşunun yanı sıra süreli yayın olarak gazetenin işlevleri hakkındaki bilgileri içeren Giriş'in dışında iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle, Türk gazeteciliğinin doğuşuna ve gelişimine zemin hazırlayan Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşma çabalarının sosyal ve kültürel ortamdaki yansımaları genel bir çerçeve çizilerek anlatılmıştır. Ardından Batılılaşma çabalarının içinde önemli bir yer tutan imparatorluktaki matbuat hareketleri ve özellikle ilk Türk gazetesinden başlayarak 1876'ya kadar yayımlanmış olan Türkçe gazeteler genel bağlamda değerlendirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise 1860- 1876 olarak belirlenen yıl aralığında faaliyet göstermiş Tercüman-ı Ahval, Tasvir-i Efkar, İbret, Hadika ve Basiret gazeteleri içerikleri doğrultusunda tespit edilen bazı başlıklardan hareketle değerlendirilmiştir. Yeni edebiyatın doğuşunda gazetelerin oynadığı rol, -bir edebi tür olarak gazetelerde büyük bir yere sahip olan- tiyatroya dair verilerden, kitap ilanlarından, tefrikalardan, matbuata, dile ve eğitime dair kaleme alınan yazılardan oluşan örnekler aracılığıyla kanıtlanmaya çalışılmıştır.
Muslihu'd-din Mustafa İbn Vefa hayatı, eserleri, tesirleri ve manzum eserlerinin tenkidli metni

Bir giriş, ve beş bölümden oluşan tezin konusu XV. yüzyılın mutasavvıf şairlerinden Muslihu'd-din Mustafa ibn Vefa'dır. Kendisi Vefa veya ibn Vefa şöhretiyle de tanınır. Tezde Vefa'nın hayatı, şahsiyeti, eserleri, tesirleri hakkında detaylı bilgi verildikten sonra, manzum eserlerinin tenkidli metni verilmiştir. Girişte, XV. yüzyıl İstanbul'unun genel bir değerlendirilmesi yapılmış, bu yüzyılda İstanbul'un gündelik hayatına giren tarikatlar kısaca tanıtılmıştır. Birinci bölüm, Vefa'nın hayatı ve şahsiyetine ayrılmıştır, önce Vefa'nın hayatı, ismi, şöhreti, babası annesi, dedesi, mahlası, doğum yeri ve tarihi, eğitimi, şeyhliği, İstanbul'a gelişi, vefatı. vefatına düşürülen tarihler, aile durumu, çocukları, tarikatı, tarikat silsilesi hakkında bilgi verilmiş; menkabe ve kerametlerinden örnekler sunulmuştur. Bu bölümün ikinci kısmında Vefa'nın ilmi, edebi ve tasavvuf şahsiyetinin belirgin özelliklerinden olan mutasavvıflığı, şairliği, nasirliği, musikişinaslığı, astronomi bilgisi, hikmetli ve nükteli konuşma yeteneği ve vefk bilgisine olan yukufıyeti incelenmiştir. İkinci bölümde Vefa'nın Saz-ı c İrfan, Makam-ı Sülük, Türkçe Şiirleri, Evrad-ı Vefa ve Ruzname isimli eserleri hakkında oldukça geniş bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Vefa'nın tesirleri ele alınmış, halife, mürid ve dostları tanıtıldıktan sonra, bunların Vefa hakkında yazdıkları şiirler bir araya getirilmiştir. Dördüncü bölümde, Vefa Külliyesi ve bu külliyede yer alan binalar tanılmıştır. Bu bölüme, Vefa naziresine defnedilen meşhurlar hakkındaki bilgiler de eklenmiştir. Beşinci bölüm Vefa'nın Manzum eserlerinin tenkidli metninin verildiği bölümdür. Bölümün başmda metin tesbitinde gözetilen hususlar açıklanmış ve sırasıyla, 'Makam-ı Sülük, Saz-ı c İrfan, ve Türkçe ŞiirlerTnin tenkidli metni verilmiştir. Tezin sonunda, çalışma esnasında faydalanılan kaynaklardan oluşan kaynakça ve tezde geçen şahıs, yer ve eser adlarının belirtildiği indeks yer almaktadır.
1923-1940 yılları arası Türk romanlarında kadın imgesi

Erken Cumhuriyet dönemi, kadınların cinsiyet rollerinde ve toplumsal konumlarında önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Kadınlar özellikle İkinci Meşrutiyet döneminde güçlenen kadın hareketinin ve Batılılaşmanın son adımı olarak görülen yeni rejimin kadın konusundaki perspektifinin bir sonucu olarak kamuda görünürlük kazanmış ve geleneksel rollerinin dışındaki rol ve yükümlülükler üstlenmişlerdir. Hal böyleyken kolektif bilinçaltını yansıttığını söyleyebileceğimiz edebiyatta oldukça farklı bir manzara hakimdir. Kadınların toplumda değişen rollerine ilişkin kuvvetli bir direnç, tehdit ve hizalama ve nihayet gülünçleştirme ve alay şeklinde görünürlük kazanır. Bu incelemenin amacı dönem romanlarında kadınların rol ve temsil biçimlerine mercek tutarak kadınların yeni rejimle birlikte ne ölçüde değişim ve dönüşüm yaşadığı saptayabilmektir. İncelemede cinsiyete bağlı toplumsal konumlandırmaların tespitinin yanı sıra cinsiyetçi dil kullanımları da ortaya konmuştur. İnceleme, kültürde ve onun içinde bir yapı olarak dilde cinsiyetçiliğin cinsiyetinden ya da ideolojisinden bağımsız olarak hemen bütün yazarları az ya da çok etkilediğini ancak bu değişkenlere bağlı olarak farkı şekillerde dışavurulduğunu göstermektedir. Kadınların, dönem kültürü içerisindeki toplumsal rollerine ve kadınlara yönelik cinsiyetçi dil kullanımına bağlı olarak gelişen, bir kontrol mekanizması olarak kullanılan toplumsal cinsiyete dayalı şiddet varlığı da incelemenin konuları arasında bulunmaktadır.
Yenişehir'de bir öğle vakti, kırk yedi'liler ve bir düğün gecesi'nde kemalist anneler, solcu kızlar

Bu tez, Yenişehir'de Bir Öğle Vakti, Kırk Yedi'liler ve Bir Düğün Gecesi romanlarında Cumhuriyet'İn birinci ve İkinci kuşak kadınlarının kimliklerini Kemalist ve sol İdeolojiler bağlamında inceler. Bu romanlarda, birinci ve İkinci kuşak kadınlar, sırayla anne ve kız figürleri olarak ortaya çıkarlar. Annelerin kimlikleri Kemalizm'le kurulurken, kızların kimlikleri sol ideolojiyle kurulur. Dolayısıyla, bu tez, öncelikle kadınların kimlikleri üzerindeki Kemalizm ve solun etkilerini açığa çıkarmaya çalışır. Bu etkileri teorik ve tarihsel bir çerçevede kavramlaştırdıktan sonra, anneler ve kızların bu ideolojiler içindeki konumlarında şekillenen ilişkisine odaklanır. Kemalist ve sol ideolojiler kadınların kimlikleri üzerinde sınırlayıcı etkilere sahip olmakla beraber, bu kadınlar Kemalist ve sol kimlikleri üstlenerek anne-kız İlişkisinde öznelliklerini kurarlar. Bu tez, anneler ve kızları arasındaki İlişkiyi, kadınların Kemalist ve sol ideolojilerin mümkün kıldığı öznelliklerine dayanarak inceler.
17. yüzyıl Türk edebiyatında gazel

Bu tezde, XVII. yüzyılda yaşamış olan klasik edebiyat şairlerinden tespit ettiğimiz 12 şaire ait 3779 gazel şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında gazelin tanımı, özellikleri ve Arap, Fars, Türk edebiyatındaki tarihi gelişimi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, gazel şekil özellikleri kapsamında vezin, kafiye, redif, terkipler, mahlas, beyit sayısı, teknik gibi çeşitli yönlerden incelenmiş olup elde edilen bilgiler tablo ve grafiklerle desteklenmiştir. İkinci bölümde ise gazellerin muhtevası ayrıntılı olarak incelenmiştir. İncelenen gazeller konularına göre aşk, sevgili, tasavvuf, hikmet, tabiat, kozmik unsurlar, rintlik, kişi tavsifi, mekan tavsifi ve diğer konular olmak üzere on başlık altında toplanmıştır. Bu bağlamda gazellerin konularına ait sayısal ve sözel veriler tablo ve grafiklerle desteklenmiştir.
Seyyid Şerİfİ Mehmed Efendi; hayatı, divanı ve hilyesi

Klasik Türk Edebiyatının zirvede olduğu on altıncı asırda yasamıs olan SerifiMehmed hakkında, kaynaklarda az da olsa bilgi bulmak mümkündür. Hz. Muhammed'in soyundan gelen Serifi, dönemin önemli tarikatlarından biri olanZeyniyye tarikatının seyhi Burhanedddin Efendi'nin ogludur. Ispartalı olupAnadolu'nun farklı yerlerinde kadılık ve müderrislik yapmıstır. Serif Mehmedismindeki oglu da Osmanlı Devletinde önemli görevlerde bulunmuştur. Böyle köklü bir aileye mensup olan Serifi Mehmed'in vefat tarihi tam olarak bilinmemektedir;ancak III. Murad döneminin sonlarında vefat etmis olması gerekir. Serifi Mehmed ve eserleri etrafında gelisen çalısmamız üç ana bölümden olusmustur. Birinci bölümde biyografik kaynaklardan ve eserlerinden hareketle Serifi Mehmed'in hayatı ve edebi sahsiyeti söz konusu edildikten sonra iki eseri tanıtılmıstır. kinci bölümde Serifi Mehmed'in divanı, sekil bakımındanincelenmis ve divanının muhtevası üzerinde kısmi bir tahlil yapılmıstır. Üçüncü bölümde ise Serifi Mehmed'in divanı ve hilyesi, transkripsiyon alfabesi ile Latin harflerine çevrilmistir. Çalısmamızın sonuna, çevirisi yapılan eserlerin orijinalmetinlerinden örnekler alınmıstır.
Yunus Edip - Şerh-i Divan-ı Şevket

Çalışmamızın konusu XVIII. yüzyıl şarihlerinden Yunus Edib'in Şerh-i Divan-ıŞevket isimli eseridir. Tek nüsha ve 373 varak olan eser talik yazı biçimi ile kaleme alınmıştır. Müellif hattı olduğunu düşündüğümüz nüsha Şevket-i Buhari gazellerininşerhinden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde 'şerh' mefhumunun tanımı vetarifi, şerh metinlerinin amacı ve yazım sebebi, Türk edebiyatında şerh ve şerh metinlerinin neşri gibi konular ele alındı. Birinci bölümde Şevket-i Buhari'nin hayatı, edebi şahsiyeti, üslubu anlatılmaya çalışıldı ve klasik Türk edebiyatında sebk-i Hinditesiri üzerinde duruldu. İkinci bölümde kaynaklarda hakkında hiçbir bilgiye tesadüfedemediğimiz şarih Yunus Edib'in hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri, Şerh-i Divan-ıŞevket'ten istihraç edilerek yazılmaya çalışıldı. Şerh-i Divan-ı Şevket'in incelemesineayırdığımız üçuncü bölümde eser ayrıntılı bir şekilde tahlile tabi tutuldu. Şerhin sebeb-iteşrihi, metodu yaklaşımı izah edildi, şerhte geçen ayet ve hadis iktibasları, atasözü ve deyimler, tazminler ve şerhin bir takım imla hususiyetleri metinden örneklerle ele alınıp değerlendirildi. Dördüncü bölümde ise metnin transkripsiyonu yapıldı.
Türk edebiyatında tarihİ romanlar (Türk tarihi ile ilgili 1971-1980)

Çalışmamızda 1971 ? 1980 yılları arasında yayınlanın tarihi romanları inceleyerek. Bu on yıllık dönemde yayınlanan kırk üç tarihi romanı zaman, mekan, şahıslar ve bakış açısı kriterlerini göz önünde bulundurarak tahlil ettik. Zaman bölümünde; kozmik zaman, kronolojik zaman, sosyal zaman öğelerini ortaya koyduk. Mekan bölümünde, mekanları özelliklerine göre sınıflandırdık. Şahıslar bölümünde, romanlardaki kahramanları, durumlarına göre, cinsiyetlerine göre, eğitim durumlarına göre, mesleklerine göre, sosyal durumlarına göre ve milliyetlerine göre sınıflandırdık. Bakış açısı bölümünde de romanlarda kullanılan anlatım yöntemleri ile yazarların görüşlerini anlattık
Ali Senayi Divanı

depreminin kütüphaneye verdiği zarar nedeniyle faydalanamadık. Çalışmamızda Atatürk Kitaplığı 1 56 numarada kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır. Divanda yer alan şiirler divan tertibine uygun bir şekilde tanzim edilmiştir. Ayrıca şiirlerden ve kaynaklardan hareketle şairin hayatı, tahsili, tarikatı, şeyhi, eseri, sanatı ve şiiri hakkında da bilgi verilmiştir. Bu tezdeki amacımız hem Ali Senayi Efendi ve eserini ölümsüzleştirerek edebiyat meraklılarına takdim etmek hem de divan edebiyatını yakından tanımaktır.
Oktay Rifat şiirinde Güneş'in üç hali

Oktay Rifat'ın (1914-1988) Perçemli Sokak (1956) adlı yapıtından itibaren geçirdiği şiirsel dönüşüm 'dil'den 'algı'ya doğru izlenebilecek bir sürece karşılık gelir. Bu kitabından itibaren Rifat şiirlerinde 'güneş'in, önce bir analoji nesnesi olarak 'benzerliklere' indirgenerek, Çobanıl Şiirler (1976) adlı yapıtından itibaren ise, bir doğa olgusu olarak 'algı'ya indirgenerek kullanılmış olduğu görülmektedir. Rifat'ın doğayı benzerliklere indirgeyerek kullanımı hem arkaik toplumların anlamlandırma biçimlerine hem de despotik toplumların anlamlandırma biçimlerine karşılık gelecek tarzda bir üsluba dönüşmüştür. Perçemli Sokak'tan itibaren benzerlik ilişkileri 'özdeşlik ilkesi' ve 'eğretileme' kavramları doğrultusunda izlenebilir. Rifat'ın 'kendisine benzetilen'le 'benzeyen'i bir arada konumlandırdığı şiirlerinde benzerliklere indirgenmiş bir 'çoğulluk' ürettiği tespit edilmiştir. Çünkü Rifat'ın bu şiirlerinde güneş, kendisine niteliklerinden herhangi biri aracılığıyla benzeyen şeylerle 'özdeş' tutularak ele alınmıştır. Rifat şiirlerinde yer alış biçimlerine göre, 'güneş-çoban', 'güneş-baba', 'meme-güneş', 'güneş-dan', 'güneş-kılıç' ve 'güneş-anı' özdeşlikleri bu anlamda tipiktir. Güneşin benzerliklere indirgenerek kullanımı istisnai olarak şairin Çobanıl Şiirler sonrası yapıtlarında da görülebilir: Bu istisna şiirler, Elifti (1980) içinde yer alan 'Denklem' ve 'Kaval' başlıklı şiirler ile Denize Doğru Konuşma (1982) içinde yer alan 'Gün Doğuyor' başlıklı şiirdir. Rifat'ın 1973 yılında yayımlanan Yeni Şiirler'i içindeki 'sultan şiirleri'nde öne çıkan ise eğretilemeli kullanımdır. Bu şiirlerde güneş, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Osmanlı şiirinin genel yapısını verebilecek bir kavram olarak öne sürdüğü 'saray istiaresi' ile ilişki içindedir. 'Saray istiaresi' kavramının 'güneş'in nitelikleriyle 'sultan'ın nitelikleri arasında kurulan benzerlik ilişkilerine dayalı olması, Rifat'ın 'sultan şiirleri'yle öne çıkardığı sultanın şiirsel kullanımıyla yakınlık kurulabilmesine olanak tanımıştır. 'Güneşin yakıcılığı' ile 'sultanın öldürücülüğü' arasında kurulan ve 'saray istiaresi'nin içeriğiyle uyumlu koşutluk, Rifat şiirinde sultanı niteleyen 'cellat', yavuz', 'sırtlan' ve 'aslan' sözcükleriyle oluşturulan eğretilemelerle 'tekil' bir söylem üretecek biçimde yeniden üretilmiştir. Bu 'tekil söylem'e '1509 Depremi' başlıklı şiirde geçen 'turuncu kuş' ifadesi, Ahmet Paşa'nın (ö. 1496-7) 'Güneş Kasidesi'nde görülen 'sultan imajıyla' uygunluk göstermesi bakımından eklemlenebilir. Oktay Rifat'ın Çobanıl Şiirler'inden itibaren ise, 'özdeşlik ilkesi' ve 'eğretileme' kullanımından 'düzdeğişmece' kullanımının başat olduğu bir şiire yöneldiği öne sürülebilir. Düzdeğişmeceli uygulamalarda güneşin, kendisine benzeyen şeylerle değil, doğada aldığı farklı görünümlerine karşılık gelen doğal niteliklerinden herhangi biriyle temsil edildiği görülmektedir. Güneşin doğada aldığı farklı görünümlere indirgenerek düzdeğişmeceli kullanımı ise, 'çoğul' bir söylemin üretilebilmesine olanak tanımıştır.
Türk romanında Mete Han, Attila ve Cengiz Han

Türk tarihini yakından ilgilendiren Mete Han, Attila ve Cengiz Han ile ilgili 2000'li yıllara kadar çok az sayıda roman yayımlanmıştır. İslamiyet öncesi dönem hakkındaki romanların ilk örneklerinden birisi Peyami Safa'nın Attila'sı olmuştur. Bu romandan sonra İslamiyet öncesi Türk tarihini ele alan romanların sayısında giderek bir artış meydana gelmiştir. Özellikle 2000'li yıllardan sonra Türk romancıları tarafından Mete Han, Attila ve Cengiz Han gibi Türk tarihini yakından ilgilendiren hükümdarlar hakkında yazılan romanların sayısında bir artış meydana gelmiştir. Bu çalışma kapsamında özellikle Türklüğü konusunda tartışmalar bulunan Mete Han, Attila ve Cengiz Han hakkındaki romanlar ele alınmıştır. Bu isimlerin bir arada ele alınmasının temel sebebi olarak Türklük meselesi göz önünde bulunduruluştur. Çalışmanın malzemesi toplandıktan sonra bu üç isim arasında dini inanç, yaşam biçimi, askeri ve siyasi karakter bakımından da benzerlikler olduğu ve Türk romancılarının bu üç ismi benzer bir yaklaşım ile ele aldıkları görülmüştür. Bu çalışmada öncelikle Mete Han, Attila ve Cengiz Han'ın yaşam öyküleri ve yaşadıkları dönem hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Türk romanında Mete Han Attila ve Cengiz Han'ı ele alan eserlerin serüvenine değinilmiştir. Ayrıca çalışmada Mete Han, Attila ve Cengiz Han'ı başarılı kılan liderlik vasıflarının sırları üzerinde durulmuş ve onların aralarındaki ortaklıkların Türk romancıları tarafından nasıl ele alındığına yönelik bir tematik inceleme yapılmıştır ve incelemelerden elde edilen veriler yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda belirlenen temalar ile yapılan incelemeler sonucunda Türk romancılarının Mete Han, Attila ve Cengiz Han karakterlerini genel anlamda Türklüğe hizmet eden, Gök Tanrı inancına bağlı ve göçebe kültürün etkisinde yetişmiş, kadına karşı saygılı, törelerine ve geleneklerine bağlı yüksek askeri ve siyasi karaktere sahip liderler olarak ele aldıkları görülmüştür.
18. yüzyıla ait bir tıp metni: Fazlızade Mehmed Çelebi'nin Müfredat-ı Tıbbiyyesi

Müfredat-ı Tıbbiyye, Fazlızade Mehmed Çelebi tarafından 18. yüzyılda kaleme alınmış Osmanlı Türkçesi dönemine ait bir tıp müfredatıdır. Alfabetik olarak kaleme alınan eserde, bitkisel, hayvansal, madensel devalar hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Müfredat-ı Tıbbiyye'nin bilinen üç nüshası bulunmaktadır. Bu çalışma; giriş, metin, dizin, tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde, genel tıp tarihi ve Türk tıbbının tarihi seyri hakkında bilgiler verilmiş, çalışmamızın konusunu oluşturan müfredat türü; tanımı, kapsamı, tarihi, Türk tıbbındaki yeri ve örnekleri bağlamında ele alınmıştır. Daha sonra çalışmamızın asıl konusunu oluşturan Müfredat-ı Tıbbiyye üzerinde ayrıntılı olarak durulmuş, çalışmanın yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Metin bölümünde, Arap harfli metnin transkripsiyonu yapılmıştır. Metnin 3 nüshası temel alınarak hazırlanan bu bölümde ayrıca bu türde yazılmış farklı yazma metinlerden de yararlanılmıştır. Dizin bölümünde, eserde bulunan tüm kelimelerin metinde geçtiği yerler belirtilerek kelimeler ayrıntılı olarak anlamlandırılmıştır. Tıpkıbasım bölümünde ise çalışmamızın ana malzemesini oluşturan Hamideye nüshasına yer verilmiştir.