turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ragıp Şevki Yeşim'in tarihİ romanları üzerine bir araştırma

İRagıp Şevki Yeşim'in Tarihi Romanları Üzerine Bir Araştırma? isimli yüksek lisans tezinde Ragıp Şevki Yeşim'in altı romanı, yapı ve anlatım teknikleri bakımından incelenerek romanlarının dayandığı temeller belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için roman unsurları ayrı ayrı ele alınıp incelenmiştir. Tez, giriş ve sonuç dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş kısmında tarihi roman ile ilgili bilgi verilmiş ve Ragıp Şevki Yeşim'in tarihi romancılık içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, yazarın hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Ragıp Şevki Yeşim'in hayatı hakkında geniş bir bilgi yoktur. Bu sebeple oğlu Şevker Yeşim ve kızı Filiz Pektaş'la röportaj yapılmıştır. İkinci bölümde, yazarın altı romanı; konu, vak'a, ele aldığı olayların tarihi belgelerle karşılaştırılması, dil ve üslup, zaman, mekan, anlatıcı ve bakış açısı ve anlatım teknikleri yönleriyle incelenmiştir. Tezin sonuç bölümünde ise incelenen altı romanın benzer ve farklı yanları tespit edilerek açıklanmıştır.
Türkmen şairi Mollanepes'in bütün şiirleri

1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlıklarına kavuşan Türk Cumhuriyetleri'nin tarihi, kültürü, dil ve edebiyatları üzerine çalışmalar büyük bir hız kazanmıştır. Türkiye'de de Türkmen edebiyatı üzerine çalışmalar 1991 yılından sonra çok önemli bir noktaya gelmiş ve bir hayli eksil olan bir alan aydınlatılmaya çalışılmıştır. Tezimizin amacı Türkmenler arasında çok sevilen bir şair olan Mollanepes'in şiirlerini incelemek ve onun Türkmen edebiyatı tarihindeki yerini tespit etmektir. Bu çalışmada önce Türkmenler ve Türkmenistan' m tarihi ve coğrafi yapısı ile XTX. yüzyıla kadarki Türkmen edebiyatı hakkında bilgi verilmiştir. Şairin hayatı ve eserleri, hakkında yapılan çalışmalar, şiirlerinde kullandığı nazım şekilleri ve şiirlerinde işlediği konular örnekleriyle birlikte verilmiştir. Mollanepes'in 74 şiiri Türkmen Türkçesi ve Türkiye Türkçesi olarak metinler kısmında yer almaktadır. Son olarak da çalışmamızla ilgili olarak bibliyografya verilmiştir
İhya Efendİ Hafİdİ Reşad numune-i şi'r ve inşa

Bu çalışmanın konusu, 'İhya Efendi Hafidi Reşad' imzasını da kullanan Faik Reşad'ın Numune-i Şi'r ve İnşa adlı eseridir. Çalışmamızda eserin Arap harfli metnini günümüz Türk alfabesine aktardık. Ayrıca ortaya çıkan metni edebi açıdan anlamaya ve değerlendirmeye çalıştık. Eser, yayımlandığı devirde Askeri Liselerde bir ders kitabı olarak okutulmaktadır. Eserde yer alan metinlerin durumuna göre dil bazen sade bazen de Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla ağır bir özellik göstermektedir. Eldengeldiğince metni anlamaya çalışarak eserin, dil, kültür ve edebiyatımız açısından değerlendirilmesine çalıştık. Metnin ortaya konulması ve değerlendirilmesi sonucunda, Türk Dili ve edebiayatı nazım ve nesir türlerinin çok değerli metin örnekleri ortaya çıkmıştır. Bu da bilhassa Türk edebiyatı eğitimi açısından büyük önem taşımaktadır. Edebiyat tarihimizde verdiği eserlerle büyük katkılar sağlayan Faik Reşad'ın incelemeye çalıştığımız Numune-i Şi'r ve İnşa adlı eserini tanımak ve tanıtmak kuşkusuz edebiyatımıza önemli katkılar sağlayacaktır. Eser İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Talat BayrakçıoğluKoleksiyonu'na K/564'de kayıtlıdır.
Manzum Hz. Ali cenklerinden Yemame Cengi üzerine bir inceleme

Hz. Ali Cenkleri 13 .-14. yüzyıldan itibaren tercüme veya telif yoluyla Türk edebiyatına kazandırılmış ve Türk milleti tarafından sevilip kabul görmüş önemli eserlerdir. Türk Edebiyatı bünyesinde destansı niteliği daha ağır basan bu cenknameler, İslam dünyasında örnek şahsiyet olarak bilinen Hz. Ali'nin çevresinde gelişen olayları konu almıştır. Bu cenknamelerde Hz. Ali'nin her davranışı topluma örnek kişi olarak sunulmuştur. Tez çalışmamızda iki nüshadan faydalanılmıştır. Ana metnimizi Kastamonu nüshası Yemame Cengi, karşılaştırdığımız nüsha İstanbul nüshası oluşturmuştur. Yapmış olduğumuz bu çalışmamızla, Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan Yemame Cengi'nin iki ayrı nüshası günümüz Türkçesine aktarılmış ve Kastamonu - İstanbul nüshaları arasında edisyon kritik yapılarak iki nüsha arasındaki farklılıklar dipnotlarla verilmiştir. Latin alfabesine aktarılmış olan bu nüshaların Türk edebiyatı sahasında ve halk bilimi dalında; bu konuyla ilgili araştırma yapan ve yapacak olanlara yardımcı olacağına inanıyoruz. Yemame Cengi içinde geçen belli başlı motifleri ''Stith THOMPSON''ın Motif Index of Folk Literature'' isimli eserindeki karşılıkları tespit edilmiş ve Yemame Cenknamesi nde geçen zaman, mekan ve şahsiyet unsurları da ele alınmıştır. Hz. Ali'nin ''Yemame Cengi'' nüshalarında dil, genel olarak her tabakadan insanın kolaylıkla anlayabileceği bir sadeliğe sahiptir. Metinler Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmıştır. Yazıldığı dönemin günlük konuşma dili ile kaleme alınan bu cenknamede ara ara Arapça ve Farsça tamlama ve kelimelere de yer verilmiştir.
Servet-i Fünun romancılarının romanlarında mekan eşya kıyafet

Servet-i Fünun Romancılarının Romanlarında Mekan Eşya Kıyafet adlı çalışmamızda ilk önce Lale Devri'nden beri Osmanlı Devleti'nde yapılan yenilikler anlatıldı. Tanzimat Fermanı toplumu nasıl etkiledi? Siyasi ve sosyal alanda neler yaşandı? Eğitim sisteminde ne gibi değişiklikler görüldü? Hangi tercümeler yapıldı, batıdan ülkeye hangi edebi türler girdi? gibi sorularla ülkede görülen değişim süreci çeşitli araştırmacıların çalışmaları, bilgi ve yorumları kullanılarak anlatıldı. Roman türünde yapılan örnekler, Tanzimat romanı, Servet-i Fünun romanı üzerinde duruldu. Batılılaşma ve yenileşme meselesinin ortaya çıkardığı değişim, Servet-i Fünun romancılarının romanlarından yola çıkarak tespit edilmeye çalışıldı. Sosyal hayattaki değişimin önemli göstergelerinden olan mekan eşya kıyafet unsurlarının romanlarda karşımıza nasıl çıktığı, örneklerle ve tüm ayrıntılarıyla gösterildi. Çalışmanın Servet-i Fünun Romancılarının Romanlarında Mekan bölümünde mekan unsurunun işlevi üzerinde duruldu. Ev, yalı, köşk, konak ve apartman vb. mekanların önemli özellikleri, İstanbul'un alafranga hayatının yaşandığı birçok eğlence, gezinti ve alışveriş yerleri tespit edildi ve örneklerle incelendi. Servet-i Fünun Romancılarının Romanlarında Eşya bölümünde mobilya alanlarındaki değişiklik, tuvalet ve süs unsurları, modernleşme çabaları üzerinde duruldu. Yalı ve konakların vazgeçilmez unsuru olan piyanoya, zengin evlerinde ayrı bir odada yer alan kütüphane ve kitaba yer verildi. Servet-i Fünun Romancılarının Romanlarında Kıyafet bölümünde moda, kadın ve erkek kıyafetlerinde ortaya çıkan yenilikler, Osmanlı kadınlarının ve erkeklerinin Avrupa modellerini tercih etmesi, birçok kıyafet çeşidinin bu değişiklikten etkilenmesi, Avrupa tarzında ayakkabıların giyilmeye başlanması anlatıldı. Yaptığımız bu çalışmanın sonucunda, Servet-i Fünun romancılarının toplumdaki yenilikleri romanlarına aktardıkları, romanlarında yer alan mekan eşya kıyafet unsurlarının değişen toplumun bir parçası olduğu ve sosyal hayattaki değişikliklerin bu unsurlar vasıtasıyla nasıl etkin bir şekilde meydana çıktığı ve yayıldığı ortaya konuldu.
Hıslet'in Armuğan-ı Hıslet adlı eseri (1-121 sayfaları arası)

Bu çalışmada, Tarihi Türk Lehçeleri içinde önemli bir yere sahip olan Çağatay Türkçesinin klasik dönem sonrası şair ve mütefekkirlerinden Hıslet'in beyaz tarzı eserlerden biri olan, dönemin şairlerinin şiirlerinden ve kendi şiirlerinden derlediği 'Armuğan-ı Hıslet' isimli eseri incelenmiştir. 19. yüzyıl sonrasında yazılmış olmasına rağmen, klasik dönem Nevayi tarzı şiir özellikleri taşıyan Armuğan-ı Hıslet, Çağatay edebiyatının son döneminde yetişmiş şairler hakkında Türkiye'de yeterince bilgi bulunmamasından dolayı önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda; 239 sayfadan oluşan, Arap harfli, el yazması bir eser olan Armuğan-ı Hıslet'in 121. sayfasına kadar olan kısmı incelenmiştir. Tezimiz; giriş, gramer incelemesi, metin, sözlük ve tıpkıbasım olmak üzere beş bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, Çağatay Türkçesi ve şairin yaşadığı dönemle birlikte şairin hayatı ve eserlerine yer verilmiş, Armuğan-ı Hıslet'in konusu ve dili anlatılmıştır. İkinci bölümde eserle ilgili gramer incelemesi yapılmış; eser, ses ve şekil özellikleri bakımından incelenmiş, üçüncü bölümde Arap harfli olan metin, transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarılmıştır. Dördüncü bölümde sözlük çalışması yapılmış, son bölümde ise sonuç ve metnin tıpkıbasımı yer almıştır. Eserin Latin harflerine aktarılması, çeşitli yönleriyle incelenerek dilimize kazandırılması ve Çağatay Türkçesinin gramerini ortaya koyabilmek bu çalışmanın başlıca amacıdır.
Neylİ dİvanı'nın tahlİli

Bilindiği gibi, Türk Edebiyatı birçok döneme ayrılır. Bu dönemlerin içinde en geniş ve en kapsamlı yere sahip olan dönem, divan edebiyatıdır demek mümkün. Divan edebiyatı da kendi içerisinde farklı zamanlara ayrılarak belli dönemlere bölünmüştür. Bu dönemler içerisinde XVIII. yy. divan edebiyatı'nın son merhalesini oluşturmaktadır diyebiliriz. XVIII. yüzyılda birçok şair yetişmiştir. Bunlardan biri de Mirza-zade Ahmed Neyli 'dir. Çalışmamızda; Mirza-zade Ahmed Neyli'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgiler sunulmuştur. Ayrıca Neyli'nin dili, edebi yönü, şiirlerine yansıyan duygu ve düşüncelerini belirten nazımlardan örnekler sunulmuştur. Bunun yanı sıra Neyli'nin Divanı; Din-Tasavvuf, Cemiyet, İnsan ve Tabiat şeklinde incelenmiş ve tahlil edilmiştir. Her bölüm de kendi içerisinde farklı bazı bölümlere ayrılmış, divan şiirine uygun gereken bilgi ve yorumlar verilmiştir.
Afganistan'daki Özbek kadın şairler

Asyanın kalbi sayılan Afganistan, milattan önceki dönemlerden 19. Yüzyıla kadar çeşitli Türk devletlerin egemenliği altına kalmış olan kadim bir Türk coğrafyasıdır. Türklerden sonra hakimiyet Peştunlara geçmişş ve bölgenin adı Afganistan olmuştur. Bugünkü Afganistan'da Peştunlar, Tacikler ve Türkler yaşamaktadırlar. Ülkenin ikinci kalabalık etnik grubu olan Türkler genelde ülkenin kuzeyinde yaşamakta ve bu bölge 'Güney Türkistan' ya da 'Güney Türk Eli' olarak adlandırılmaktadır. Nüfusları 8-10 milyon üzerinde olan Afganistan Türkleri içinde en kalabalık Türk grubu Özbeklerdir. Afganistan Türklerinin dil ve edebiyat sahasındaki en parlak zamanları, 'Çağatay Dönemi' olarak adlandırılan 14 -19. yüzyıllarıdır. Bu dönemin en dikkat çeken isimler ise Ali Şir Nevai, Babür Şah ve Lütfi vb. Daha sonraki dönemlerdeki yazarlar ve şairler, Çağatayca klasik dil ve edebiyatından etkilenerek kendi edebi faaliyetlerini devam ettirmişlerdir. Ve zamanla Çağatay Dönemi edebiyatı yerine Çağdaş Özbek Edebiyatına bırakmıştır. Afganistan'da ağırlıkla olarak üç dil kullanılmaktadır: Farsça, Peştunca ve Türkçe. Peştunca ve Farsça devlet dili olarak anayasada yerini alırken, Türkçe en çok konuşulan bölgelerde 2003 yılından beri üçüncü dil olarak resmi bir statü kanmış, ancak bu resmiyette kalmıştır. Afganistan'da uygulanan dil politikalarına rağmen, Türk yazarları ve şairler, kendi ana dilleriyle varlıklarını devam ettirerek edebi faaliyetlerde bulunmaktadırlar. Dilin ve edebiyatının gelişmesi ve yaygınlaşması için sadece erkek yazarlar değil, kadınlar de katkı sağlamaktadır. Afganistan'da yaşayan Özbek kadın şairlerinin inceleneceği bu tez çalışmasının, giriş kısmında Afganistan hakkında genel bir bilgi verildikten sonra, Afganistan'da yaşayan Türk boyları ve onların sosyal ve kültürel yaşamları hakkında da bilgiler verilmiştir. Daha sonra kadınların sosyal ve kültürel yaşamdaki yeri ele alınmıştır. Birinci bölümünde, Afganistan Özbek edebiyatı hakkında genel bilgi verilmiştir ve Özbek şairler genel olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümünde kadın şairlerin hayat hikayeleri, edebi faaliyetleri ve şiirlerinden örnek verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise şairlerin şiirlerini içerik ve biçim konusu ile birlikte çalışmanın sonucu yer verilmektedir.
Yahya Kemal'in şiiri

Yahya Kemal, Türk edebiyatının yakın geçmişşte yetiştirdiği en büyük kıymetlerden biridir. Kültür, sanat, siyaset adamlığı gibi taşıdığı farklı kimliklere rağmen onun öne çıkan tarafı şairliğidir. Şiirleri daha edebi bir ortamda yayımlanmamış ve kitap olarak okuyucuya sunulmamışken dilden dile dolaşmaya başlamış, şairliği üzerinde yaşadığı dönemden bugüne çok söz söylenmiştir. Yahya Kemal, yerli ve Batılı şiir akımlarına tanıklık etmiş ancak şiirini hiçbir akımın dar kalıpları içerisine hapsetmemiştir. O, geleneğin ve Batılı şiir anlayışlarının kılavuzluğunda kendi şiirini meydana getirmenin mücadelesini vermiştir. Şiire Türkçenin sesini hakim kılmaya çalışmış, şiirini ses, ahenk ve musiki unsurları üzerinde örgülemiş, hep dil ve söyleyiş mükemmelliğinin peşinde olmuştur. Bu çalışmada Yahya Kemal'in şiirleri içerik ve biçim merkezli olarak ele alınmıştır. Giriş bölümünde II. Meşrutiyet döneminin genel bir fotoğrafı çekilmiş; bu dönemdeki siyasi ve toplumsal ortam, fikir hareketleri ve Türk şiirinin genel durumu ele alınmıştır. I. Bölümde Yahya Kemal'in hayatı, kişiliği, sanat hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. II. Bölümde ise şairin sanat, edebiyat ve dille ilgili görüşleri ortaya konmuştur. III. Bölüm, çalışmanın esasını teşkil etmektedir. Bu bölümde şairin şiirleri dört ana başlık altında incelenmiştir: içerik, şekil, dil ve üslup, ahenk. Sonuç bölümünde ise yapılan çalışmada elde edilen neticelere yer verilmiştir.
Feminizm ve Murathan Mungan şiiri

Çalışmamız; Türk edebiyatına sayısız eser kazandıran Murathan Mungan'ın, 21 şiir kitabının taranması neticesinde çalışmaya veri sağlayan 17 şiir kitabının içerisindeki feminist söylemi barındıran şiirlerinden oluşmaktadır. Feminizmin kuramsal olarak açıklandığı bölümlerde ise önemli feminist tartışmacıların da düşüncelerine yer verilmiştir. Ayrıca çalışmada Murathan Mungan'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinin yanı sıra şiir poetikasını açıklamak için 12 denemesinden yararlanılmıştır.
Mavisel Yener'in 'Dolunay Dedektifleri' roman dizisinde çocuk gerçekliği

Asıl mesleği diş hekimliği olan Mavisel Yener, çocuk edebiyatı alanında pek çok türde eser yazmıştır. Roman, hikaye, masal, şiir, tiyatro türlerinde birçok eseri bulunmaktadır. Bu eserlerin içinde romanları önem taşımaktadır. Yazarın çocuk gerçekliğini dikkate alarak eser meydana getirdiği görülmektedir. Sanatçının çocuk gerçekliğini ele alışı ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada Mavisel Yener'in Dolunay Dedektifleri dizisindeki İz Peşinde, Dehşet Mektuplar, Mumya Dükkanı, Korkunç Satranç, Ölüler Ormanı, Yarasa Yarışları adlı romanları incelenmiştir. Bu romanların çocuk gerçekliğine uygunluğu ortaya konmuştur. Çalışmanın kapsamını Dolunay Dedektifleri dizisindeki bu altı roman oluşturmaktadır. 'Mavisel Yener'in 'Dolunay Dedektifleri' Roman Dizisindeki Çocuk Gerçekliği' adlı bu tezde roman dizisindeki çocuk gerçekliğine uygunluğuna dair inceleme nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizi yöntemi esas alınarak yapılmıştır. Çalışmanın problemi, amacı, önemi, sınırlılıkları ve yöntemi giriş bölümünde ele alınmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmanın ikinci bölümü çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturmaktadır. Bu bölümde Mavisel Yener'in biyografisine yer verilmiş; ayrıca çocuk edebiyatı, çocuk edebiyatının temel değişkenleri ve çocuk gerçekliğinin ne olduğuna dair bilgiler verilmiştir. Diğer bölümde Dolunay Dedektifleri dizisindeki romanlar; konu, izlek, dil ve anlatım, kahraman, ileti açısından incelenmiş ve çocuk gerçekliği açısından değerlendirilmiştir. Bu bölümde çocuk gerçekliği; çocuğun doğası, prososyal davranışları, ihtiyaçları, ilgisi, ahlak anlayışı, dil ve anlam evreni, bakış açısı başlıkları altında ele alınmış ve tüm romanlar bu değişkenlere göre incelenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda Mavisel Yener'in Dolunay Dedektifleri roman dizisindeki altı romanın da çocuk gerçekliğine uygun olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.
Muhyİ-ı Guşenİ'nın Hüsn ü dil'i ve incelenmesi

16. y. y. şair ve mutasavvıflarından Muhyi-i Gülşeni'nin Hüsn ü Dil adlı eserini latinize ettik, muhtevasını inceledik, diğer Hüsn ü Diller'le karşılaştırdık. Eser, tasavvuf süluku ve Allah aşkını anlatan mensur ve muhtasar bir telif- tercümedir. Ayrıca eserin sonuna Kahire Kütüphanesi'ndeki nüshanın bir örneğini koyduk.
Derleme Sözlüğü'nde Divanü Lügati't-Türk'ten fiiller

Derleme Sozlüğü'nde Divanü Lugati't-Türk'ten Fiiller Gülendam KARACA Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Doç. Dr. A. Deniz ABİK Eylül 2002, XI+472 Bu çalışmada Divanü Lügati't-Türk'te yer alan fiillerle Derleme Sözlüğü'ndeki fiiller karşılaştırılmıştır. İnceleme sonunda, Divanü Lügati 't-Türk'te bulunan 3652 fiilin 562'sinin Derleme Sözlüğü ile ortak olduğu saptanmıştır. Bu çalışmayla XI. Yüzyıl ürünü olan Divanü Lügati't-Türk ile XX. Yüzyıl halk dilini yansıtan Derleme Sözlüğü arasında -fiiller aracılığıyla- dil bağı kurulmaya çalışılmıştır. Günümüzde yazı dilinde kullanılmayıp halk ağzında yaşayan fiillerin Divanü Lügati't-Türk'teki fiiller ile bağlantısı ses, anlam ve yapı yönüyle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tezimizin Giriş bölümünde, fiiller, fiillerin söz varlığımız içindeki yeri, çalışmaya Divanü Lügati't-Türk ve Derleme Sözlüğü'nün esas alınmasının amacı, bu eserlerin dil malzemesi açısından önemi, çalışma aşamaları yer almaktadır. Çalışmanın İnceleme bölümü, dokuz ana başlığı içermektedir. Birinci bölümde, Divanü Lügati't-Türk ile Derleme Sözlüğü'nün karşılaştırılması sonucu elde edilen 562 ortak fiil yer almaktadır. İkinci bölümde, Derleme Sozlüğü'nde yer alıp da Karaçay Türklerinden ve Kerkük'ten derlenen ortak fiiller yer almaktadır. Üçüncü bölümde, belirlenen ortak fiiller ses bilgisi açısından Ses Olayı Yaşamamış Filler ve Ses Olayı Yaşamış Fiiller adlan altında tasnif edilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Anlam ve/veya Kök Bağlantısı Olan Fiiller yer almaktadır. Beşinci bölüm anlam bilgisine ayrılmıştır. Bu bölümde fiiller, Anlam Değişikliği Yaşamış Fiiller, Mecaz Anlama Geçen Fiiller ve Anlam Değişikliği Yaşamamış Filler olmak üzere üç başlık altında değerlendirilmiştir. Altıncı bölüm, ortak fiillerin Divanü Lügati't-Türk'teki biçimlerinin yapı açısından incelenmesini içermektedir. Bu başlık altında, Basit Fiiller ve Türemiş Fiiller yer almaktadır. Yedinci bölümde, Divanü Lügati't-Türk'te yer alan fiillerinm Derleme Sözlüğü'ndeki isim karşılıkları sıralanmıştır. Sekizinci bölümde, 562 ortak fiilin, ses yapı ve anlam açısından dikkat çekici birkaçının Anadolu coğrafyasındaki dağılımı harita üzerinde gösterilmiştir. Dokuzuncu bölümde, Divanü Lugati't-Türk'teki fiillerin Türkçe Sözlük'teki karşılıkları yer almaktadır. Çalışmanın ikinci bölümü, Değerlendirme ve Sonuç adını taşımaktadır. Bu bölümde, inceleme sonucu elde edilen veriler yardımıyla bir sonuca gidilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, fiillerin Divanü Lugati't-Türk'teki ve Derleme Sözlüğü'ndeki kullanımlarına göre alfabetik dizini verimiştir.
1950 sonrası türk hikayesinde ekoeleştiri ve çevre bilinci

Özellikle çeyrek asırdır çeşitli platformlarda tartışılmakta olan çevre meselesinin elbetteTürk hikayesinde de belirli yansımaları bulunmaktadır. Edebiyat-çevre etkileşimini hikaye türü ekseninde ele alan ve 1950 sonrası Türk hikayesindeki çevre hassasiyetini inceleme amacı taşıyan bu tez çalışması, üç ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde, metin içindeki anahtar kavram ve terimlerden olan çevre, ekoloji ve ekoeleştirinin çağrışım alanı irdelenmektedir. Çalışmaya yön veren ekoeleştiri kuramının geçmişş, güncel ve yakın gelecekteki olası yorumlarıyla birlikte sanat ve edebiyatın işlevselliği üzerinde durulmuş, eleştiri geleneğinin bilinç sağlayıcı yönü vurgulanmıştır. İkinci bölüm, dünyanın muhtelif bölgelerinde bulunan toplumların ekolojik davranışını belirleyen inanç ve kültür değerlerineayrılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise yarım asrı aşkın bir süre zarfında Türk hikayesinedoğrudan ya da dolaylı olarak aktarılan çevre eleştirisi yer almaktadır. Eserler arasında tekrar eden tematik başlıklar, her dönem etkisini hissettiren, ortak sorunların bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte sadece belirli dönemlerde gündeme getirilmiş, bölgesel ve devamlılık arz etmeyen çevre krizlerinden de bahsedilmektedir. İlgili bölümün son üç tematik başlığında ise doğanın haz uyandırıcı işlevi, ekosistemdeki işleyişin edebi metneaktarımı ve incelenen anlatılardan hareketle vücut bulan çevreci tiplemenin temel nitelikleri tartışılmıştır. Güncel gelişmeleri oldukça yakından takip eden ekoeleştiri kuramı, disiplinler arasıyaklaşımıyla yerkürenin tarafında olmayı ilke edinmektedir. Kuram içindeki yaklaşımlarhalen farklılaşma ve genişleme eğiliminde olsa da son kertede temel savunu doğal çevreyi korumaktır. Çevre kuramı, sınırsız eylemlere imza atmak suretiyle doğal yaşamın istikrarlıişleyişine engel olan insanlığa, sanat aracılığıyla çağrıda bulunmaktadır. Özetle ortak yaşama bilincini yeniden hatırlatma niyetindeki bu çalışma, edebiyat-çevre incelemelerine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
XX. yüzyıl Türk romanında engelli karakterlerin 'Küçük Ağa' ve 'Köyün Kamburu' romanları çerçevesinde değerlendirilmesi

Engellilik tüm toplumlarda mevcut olan ancak farklı şekillerde adlandırılan, algılanan ve tanımlanan bir olgudur. Toplum içerisinde yüksek oranda yer alan engellilerin yirminci yüzyıl edebiyatının başat türü olan romanlarda aynı düzeyde temsil edilmediklerini söylemek mümkündür. Türk romanı açısından konu ele alındığında, modernleşmenin halkla bağlantısını sağlayan ve etkili araçlarından biri olan romanlarda engelliler daha çok varlık bulamayan özneler olarak 'sahnenin dışında' kalanlar arasında yer alırlar. Yüzyılın başlarında savaşlardan yeni çıkmış, gazi ve hasta olan bireylerin yoğun olduğu bir dönemde yazarlar, gerçek yaşamdaki bu bireyleri ve hayatlarını anlatmayı tercih etmeyip daha çok 'normal' karakterlerin yer aldığı kurgusal romanlar yazmayı tercih ederler. Yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde ise toplumsal gerçekliği savunan yazarlar tarafından engelli karakterlerin kahraman olarak seçilmeye başlandığı görülür. Bahsedilen süreçle ilgili olarak öncelikle tezin birinci bölümünde tanımlama sorunu, tarihsel arka plan ve norm kavramına değinilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde konuyla ilgili temsil etme imkanına sahip olan, Tarık Buğra'nın Küçük Ağa romanında yer alan 'Çolak Salih' ve Kemal Tahir'in Köyün Kamburu romanında yer alan 'Çalık Kerim' karakteri 'engellilik' bakış açısıyla okunarak dördüncü bölümde adı geçen karakterler benzeyen ve ayrılan özellikleri açısından mukayese edilmiştir. Son olarak tezde incelenen her iki karakterin, engellilerin romanlarda yer alma şekillerine göre belirlenmiş olan kalıplara uyan yönlerine ve 'Çolak Salih' karakterinin bu kalıpları aşan yönüne dikkat çekilmeye çalışılmıştır.