İstanbul'daki yaya yolu düzenlemelerinin bitkisel tasarım açısından değerlendirmesi

Günümüz kentlerinde yaşayan insanlar, kentin getirdiği ruhsal ve fiziksel problemlerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu problemleri gidermek için, insanların rekreasyonel aktivitelerde bulunmaya yönelik yeşil alan varlığı, kent insanı için ihtiyacın da ötesinde bir zorunluluktur. Ancak, kentleşme ve hızlı nüfus artışının bir sonucu olarak, büyük kentlerde görülen aşırı betonlaşma, kent insanının günlük sıkıntılarından kurtulup nefes alabileceği açık ve yeşil alanları neredeyse yok olma noktasına getirmektedir. Bu nedenle, insanların açık ve yeşil alanlara olan ihtiyacını karşılayan alanlardan biri olan yayalaştırılmış caddeler, günümüz koşullarında insanlara kısa süreli de olsa nefes aldırabilecek alanlardır. Yani, bu caddeler, sınırlı sayıdaki açık ve yeşil alanlarla birlikte, kent içinde solunum boşluklarıdır. Bu araştırmada, bahsedilen sorunlar ve ihtiyaçlardan yola çıkılarak, İstanbul metropolünün üç önemli yayalaştırılmış caddesi olan Bahariye, İstiklal ve Nuruosmaniye Caddeleri örnek alanlar olarak seçilmiştir. Bu tezin amacı; örnek olarak seçilen caddelerin, kente ne derece katkı sağladığını ve kent insanının ihtiyaçlarını ne ölçüde karşılayabildiğim ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, öncelikle kentsel mekanın tanımı yapılmış ve yaya yollarının kentsel ulaşım smıflamasmdaki yeri açıklanmıştır. Ardından, kentlerimizde yayalaştırılmış caddelere gereksinim nedenleri ve yayalaştırmanm yararlan anlatılmıştır. Bu tanım ve açıklamalardan sonra, yaya yollarının tasarım ilkeleri anlatılmış ve yaya yollarında kullanılan yapay ve doğal tasarım elemanları tanıtılmıştır. Doğal tasarım elemanlarından bitkilerin özellikleri üzerinde durulmuştur. xDördüncü bölümde, araştırmanın asıl odak noktasını oluşturan bitkisel tasarım ilkeleri kapsamında, öncelikle bitkilerin görsel ve işlevsel kullanımları anlatılmış, bunu takiben bitkilerin kent ekosisteminde maruz kaldıkları koşullardan bahsedilmiştir. Daha sonra ise, kentlerde yaya yolu bitkilendirmesinin temel ilkeleri kapsamında, bitki türü seçimi, dikim ve bakım tedbirlerine yer verilmiştir. Araştırmanın beşinci bölümünde, dünyadaki üç önemli yaya yolu düzenlemesi olan Şanzelize Bulvarı, Rambla Bulvarı ve Üçüncü Cadde Yaya Gezinti Yolu tanıtılmış ve yaya yolu bitkisel tasarım kriterlerine göre incelenmiştir. Sonuçta, her üç caddenin de son derece başarılı bitkisel tasarıma sahip olduğu anlaşılmıştır. Bundan sonra, İstanbul'daki örnek caddelerin, yani Bahariye, İstiklal ve Nuruosmaniye Caddeleri'nin konumu ve genel özellikleri hakkında bilgi verilmiş ve caddeler bitkisel tasarım kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Yedinci bölümde, bu üç caddede yapılan anket çalışması ile elde edilen bulgular açıklanmıştır. Bu kapsamda, kullanıcıların sosyoekonomik yapısı, yaya yollarım kullanımları hakkındaki bilgiler ve örnek caddelerin bitkisel tasarımları hakkındaki değerlendirmeleri, istatiksel olarak tablo ve grafikler yardımıyla ortaya konmuştur. Kullanıcıların İstanbul'un yayalaştırılmış en önemli üç caddesindeki bitkisel tasarımlardan memnuniyetlerini ve bu tasarımların başarı durumunu belirlemek amacıyla yapılan bu araştırmanın sonucunda; Nuruosmaniye Caddesi'ndeki bitkisel tasarımın, Bahariye ve İstiklal Caddeleri'nin bitkisel tasarımlara göre daha başarılı olduğu ortaya çıkmıştır. XX