turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı K. 328 numaralı yazmanın MESTAP kapsamında transkripsiyonlu metni ve incelemesi

'Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı' olarak nitelendirilen 'Mecmua'ların yayın ve çalışmalarının edebiyat tarih ve araştırmaları açısından olan ehemmiyeti inkar edilemez bir gerçektir. Öyle ki müstakil eserlerde yer almamış parçalar bu hazine niteliğindeki nüshalardan çıkabilmekte, ilim ve edebiyat dünyasına kazandırılabilmektedir. Türk dili ve edebiyatı çalışmalarında hatırı sayılır bir paya sahip olan edebiyat tarihi halen büyük bir kısmı görülememiş bir buzdağı, menbaına ulaşılamamış bir hazine gibidir. Bu araştırma ve çalışmalarda ise başlı başına bir kaynak olarak mecmuaların hakkını da teslim etmek yerinde olacaktır. Yani mecmuaların incelenmesinin, çalışılmasının, ilim ve edebiyat alemine kazandırılmasının bu uğurda ne kadar mühim bir iş olacağını idrak ettiğimizden böyle bir çalışma yapmaya gerek duyduk. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı MC_K. 328 nolu mecmua yazmasının Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi kapsamında transkripsiyonlu metninin ortaya konularak incelemesinin yapıldığı bu çalışmanın gelecek çalışmalar için de faydalı olabilmesini umarız.
15. yüzyıl divanlarındaki kasidelerde nesib bölümü

15. yüzyıl sadece edebiyat açısından değil, tarihi gelişmeler bakımından da önemli bir dönemdir. Bu yüzyılda Osmanlı Devleti, yükselme sürecine girmiş ve büyük askeri, siyasi başarılar kazanmıştır.15. yüzyılda Osmanlı padişahlarının fethettikleri yerler, kültür merkezi haline getirilmiştir. Devlet adamları sanatçılara büyük önem vermişlerdir. Padişahlar kendileri de sanatla uğraşarak bu konuda ne kadar samimi olduklarını göstermişlerdir. Osmanlı Devleti'nin sanata ve sanatçıya verdiği değer edebiyat alanında da hızlı bir gelişmeyi beraberinde getirmiştir. 14. yüzyılda ilk başarılı örneklerini gördüğümüz divan şiiri, 15. yüzyılda büyük bir gelişme göstermiştir. Hem sanatçı sayısı artmış, hem de verilen eserlerin sanat değeri yükselmiştir.15. yüzyılda yazılan kasidelerin sayısı bir önceki yüzyıla göre oldukça fazladır. Bu yüzyıldan itibaren kaside yazmak, gelenek haline gelmeye başlamıştır. 16. yüzyılda da bu ivme devam etmiştir. Anadolu sahasında yazılan kasideler, Fars şiiriyle yarışacak düzeye ulaşmıştır. Padişahların ve devlet adamlarının himayesi altına girmek isteyen şairler, özellikle methiyye türünde kasideler yazmayı tercih etmişlerdir. Nesib bölümü, kasidede methiyyeden sonra en çok dikkat çeken bölümdür. Bu bölümde, divan şiirinde kullanılan mazmunların büyük bölümüne rastlamak mümkündür. Beyitleri, bir gazelin beyitlerinden ayırmak hayli zordur. Bu çeşitlilik nedeniyle 15. yüzyıl kasidelerinin nesib bölümü oldukça geniş bir incelemeyi gerektirmektedir. Kasidecilik geleneğinin başlangıcı sayılabilecek şair, Ahmed Paşa'dır. Dönemin en çok kaside yazmış şairlerinden biri olan Ahmed Paşa, kendisinden sonraki birçok sanatçıyı da etkilemiştir. Hem aynı yüzyılda hem de sonraki dönemlerde Ahmed Paşa'nın kasidelerine nazireler yazılmıştır. Kasidenin nazire yazılan bir tür haline gelmesi, bu türün ulaştığı noktayı göstermektedir.
Ahmet Mithat Efendi ve Orhan Pamuk'un romanlarında anlatıcılar tipolojisi: Müşahedat, Felatun Bey ile Rakım Efendi; Yeni Hayat ve Kar

Ahmet Mithat Efendi, Türk edebiyatında Şemseddin Sami'den sonra ilk Türkçe roman örneklerini yazmış; yazmış olduğu romanların sayısının çokluğu ve o dönem okurları üzerindeki etkisi sebebiyle de 'Hace-i Evvel' diye anılmış bir yazardır. Ahmet Mithat Efendi, eserlerini içinde yaşadığı toplumun önceliklerini hesaplayarak kaleme almış; 'Hace-i Evvel' sıfatına uygun olarak romanlarında eğitici ve öğretici bir anlayışla hareket etmiştir. O, sadece romanlarıyla değil diğer edebi faaliyetleriyle de Türk edebiyatına önemli katkılarda bulunmuş bir sanat ve düşünce adamıdır. Orhan Pamuk, 2006'da dünyanın en prestijli ödüllerinden biri olan Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmış yaşayan bir romancımızdır. Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü kazanan ilk Türk yazardır. 1980'li yıllarda ün kazanmaya başlayan Pamuk'un eserlerine yönelik ilgi, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmasıyla ile birlikte daha da artmıştır. Orhan Pamuk'un romanları ve romancılığı, özellikle ilk romanları olan Cevdet Bey ve Oğulları ile Sessiz Ev'den sonra postmodern roman geleneği başlığı altında değerlendirilmektedir. 'Çalışmamızda neden Ahmet Mithat Efendi ve Orhan Pamuk şeçildi? sorusunun ise bizce verilecek iki muhtemel cevabı vardır. Bunlardan birincisi, postmodernist roman anlatıcılarının Tanzimat Dönemi'nde yazılmış roman anlatıcılarına öykünmesidir. İkincisi ve daha özel olanı ise, romanlarındaki teknik farklara rağmen bir postmodern romancı olan Orhan Pamuk'un bazı romanlarının anlatıcıları ile Tanzimat Dönemi yazarlarımızdan biri olan Ahmet Mithat Efendi romanlarındaki anlatıcıların bazı yönlerden dikkat çekici benzerlikler taşıyor olmasıdır. Bu çalışmanın amacı; anlatıbilim disiplini çerçevesinde Felatun Bey ile Rakım Efendi, Müşahedat, Yeni Hayat ve Kar romanlarına, 'anlatıcı' merkezli bir yaklaşımda bulunmak ve elde edilen bilgilerden hareketle söz konusu romanları anlatıcıları açısından karşılaştırarak bir sonuca ulaşmaktır.
Romancı yönüyle Suat Derviş

Suat Derviş 1905 yılında İstanbul'da doğdu. 1918 Alemdar gazetesinin edebi ilavesinde yayınlanan Hezeyan adlı mensur şiiriyle edebiyat dünyasına girdi. İlk romanı Kara Kitap 1920 yılında yayımlandı. Cumhuriyet dönemi yazarlarından Suat Derviş'in yayımlanmış on iki romam ile üç öykü kitabı vardır. Ayrıca pek çok gazete ve dergide tefrika edilmiş, ancak basılmamış roman ve öyküleri bulunmaktadır. Yazarlığının yam sıra gazeteciliğiyle de tanıdığımız Suat Derviş, Avrupa'ya giden ilk Türk kadın muhabirimizdir. 1920- 1932 yıllan arasında Almanya'da, 1932- 1953 arasında da Türkiye'de çeşitli gazete ve dergilerde yazılan yayımlanmıştır. 1953'te Avrupa'ya giden Derviş, 1963 yılma kadar çalışmalanna burada devam etmiştir. 23 Temmuz 1972'de İstanbul'da kaybettiğimiz yazarın diğer çalışmaları arasında üç ciltlik Alman Edebiyatı Antolojosi ile yabancı yazarların romanlarından yaptığı çevirileri yer almaktadır. 'Romancı Yönüyle Suat Derviş' konulu bu araştırma da Cumhuriyet dönemi roman ve hikaye yazarlanndan olan Suat Derviş'in romanlan aynntılı olarak incelenmiştir. Popüler edebiyat yazarlan içinde adı geçen Suat Derviş'in ilk eserleri romantik bir tarzda kaleme alınmışken, 1931'den itibaren yazdığı romanlarda gerçekçilik esastır. Eserlerinde yalın ve samimi bir dil kullanan Derviş'in son romam Aksaray'dan Bir Perihan'da ise toplumcu gerçekçi unsurlara rastlanmaktadır. Romanlannı bütün yönleriyle incelediğimiz Suat Derviş, edebiyata ve gazetecilik mesleğine katkılanyla Cumhuriyet dönemi Türk kadın yazarlan arasında önemli bir yere sahiptir.
Türk masalları ile ilgili kitapların halkbilimi araştırma yöntemleri açısından değerlendirilmesi (1928-2002)

oz Bu araştırmada; Türk masal çalışmaları sahasında ortaya konan derleme, inceleme ve derleme-incelemelerin bir arada olduğu kitaplar, halkbilimi metotları yönünden ele alınarak değerlendirilmiştir. Çalışmamız, girişin yanı sıra beş bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmamızın sınırları ve tertibi anlatılmıştır. Birinci bölüm kendi içinde iki kısımdan meydana gelmiştir. Burada öncelikle incelememizin değerlendirme ve sonuç kısımlarında başvurduğumuz halkbilimi disiplini hakkında genel bir bilgi verilmiş, halkbilimi metotları özetlenerek aktarılmıştır. Ardından gelen kısımda masal ve masalla yakından alakalı diğer türlerden söz açılmıştır. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde tezimize dahil olan kitapların, kronolojik sırayla açıklamalı- tenkitli bibliyografyaları yer almaktadır. Buna göre; ikinci bölümde müstakil derleme çalışmalarından oluşan kitaplar, iki kısımda toplanarak değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, derleme ve incelemelerin bir arada bulunduğu kitaplar, dördüncü ve son bölümde yalnız inceleme kitapları değerlendirmeye labi tutulmuştur. Beşinci bölüm 'değerlendirme' başlığını taşımaktadır. Burada çalışmada yer alan eserlerin özelliklerinden hareketle tablo, grafik v. b. istatistiki cetveller eşliğinde, Türk masal çalışmaları sahasının genel durumu hakkında ulaşılan neticeler sunulmuştur. Ardından sonuç ve kaynakça kısımları gelmektedir.
Ayaşlı ile Kiracıları'nda anlatıcı sorunsalı

Bir imparatorluğun çöküşüne ve bir ulus-devletin kuruluşuna tanıklık eden yazarlardan biri olan Memduh Şevket Esendal'ın (1884-1952) Ay aslı ile Kiracıları adlı romanı, Türk edebiyatının en önemli yapıtlarından biri sayılır. İlk olarak Vakit gazetesinde tefrika edilen roman, 1934 yılında kitap olarak basılmıştır. Ayaşlı ile Kiracıları, 1942 yılında CHP Roman Ödülü yarışmasında beşincilik aldıktan sonra yazar ve eleştirmenlerin dikkatini çeker. Bugüne kadar roman, daha çok dilinin yalınlığı ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşanan toplumsal değişimleri yansıttığı gibi açılardan ele alınmış, ancak romanın yorumlanmasında belirleyici olan anlatıcının konumu irdelenmemiştir. Bu tezde, romanın şekillenmesinde kilit konumda bulunan Anlatıcı karakterinin işlevi, kültürel, sınıfsal ve anlatısal açılardan değerlendirilmiştir. Romanda bir banka memuru, rastlantı sonucunda taşındığı bir apartmanın dokuz odalı katında birlikte yaşadığı kişileri ve tanık olduğu olayları anı biçiminde anlatır. Samimi bir söylemle anılarını yazmaya başlayan Anlatıcı, pansiyon olarak değerlendirilebilecek bu mekanda yaşayan kişileri yakından tanıdıkça, burada bulunuşundan rahatsızlık duymaya başlar. Roman, Anlatıcı'nın bakış açısına giren kişilerle gittikçe genişler; ancak, bu genişleyen yapı içinde ahlaki bakımdan gittikçe çürüyen bir zeminin açığa çıktığı görülür. Eğlenceye, esrara, kumara, paraya düşkünlük, dedikoduculuk, çıkarcılık, bencillik, sorumsuzluk ve sevgisizlik ortamında ahlaki değerlerin romandaki birçok karakter tarafından yok sayılması, roman boyunca Anlatıcı'nın tanık olduğu durumlardır. Eşlerin birbirini aldattığı, çocukların ihmal edildiği bu ortamda, ortalama okurun kabul edebileceği bir yaşantı söz konusu değildir. Anlatıcı ise, çalışkan, dürüst, saygın, eşitlikçi ve samimidir. O, yüksek bir bürokrat ve aydın olarak bu insanlar arasında ayrıksı bir konumdadır. Anlatıcı'nın romanın sonunda yaptığı mutlu ve saygın evlilik, pansiyondaki insanlardan ve onların temsil ettiği değerlerden farklı olduğunu bir kez daha gösterir. Romanda, Anlatıcı, iki farklı anlatım biçimini kullanır. Birincisi, pasif bir gözlemci gibi seyirlik bir dünyayı gözler önüne serer; ikincisi, gözlemlediği bu dünyadaki olumsuzlukları kendi değer sistemi açısından fazla vurgulamadan eleştirir. Anlatıcı, değer yargılarında bulunmuyor izlenimini yaratarak tarafsız olduğuna okuyucuyu inandırmaya çalışır. Böylece, romanın anlatısal yapısının yakından incelenmesi, ahlaki duruş ve kültürel statü bakımından Anlatıcı ile apartman sakinleri arasındaki ayrımı açığa çıkarır.
Anadolu ağızlarında ünsüz düşmeleri

Anadolu ağızları üzerine yapılmış birçok araştırmanın temel amacı Türk dilinin yapısını tam olarak ortaya koymaya çalışmaktır. Bu çalışmanın da temel amacı Türk diline ve Türk dili araştırmalarına katkı sağlayabilmektir. Anadolu ağızlarının ses bilgisi özelliklerinden ünsüz düşmelerinin hangi sebeplere bağlı olarak gerçekleştiğini, Anadolu ağızlarındaki ünsüzlerin hangi durumlarda ve nasıl düştüğünü, bu düşmelerin yaygın olup olmadığının incelenmesi bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada ünsüz düşmeleri erime, büzülme-derilme ve yutulma olayları çerçevesinde incelenmiştir. Buna göre ünsüz düşmeleri karakteristik olanlar ve karakteristik olmayanlar olarak ayrılmıştır. Seslerin hangi ağız bölgelerinde daha çok düştüğü üzerinde durulmuş ve bu düşmeler ünsüzlerin özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelere uygun örnekler verilmeye çalışılmış, örneklerin tamamı Anadolu ağızları üzerine yapılmış ve tarafımızdan incelenen belirli çalışmalardan elde edilmiştir.
Avanzade Mehmet Süleyman - kültür ve edebİ hayatımıza katkıları

1871- 1922 yılları arasında yaşayan Avanzade Mehmet Süleyman, Osmanlının son döneminde yetişmiş eczacı kökenli bir yazardır. O, eczacılıkla beraber farklı türlerde pek çok eser de kaleme almıştır. Bu çalışmada Avanzade Mehmet Süleyman'ın söz konusu eserleri araştırılıp konularına göre tasnif edilerek incelenmiştir. İyi derecede yabancı dil bilen yazar, pek çok eser tercüme ederek Türk kültür ve edebiyat hayatına yüz yirmiden fazla eser kazandırmıştır. Tezimizde Avanzade Mehmet Süleyman tanıtılmış, hayatı hakkında bilgiler verilmiş, eserleri tespit edilerek konularına göre tasnif suretiyle değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Avanzade Mehmet Süleyman mesleği gereği; başta sağlık olmak üzere çeşitli alanlarda eserler yazarak tavsiyelerde bulunmuş ve halkın bilinçlenmesine hizmet etmiştir. O, Sefiller ve Monte Cristo gibi eserleri tercüme ederek benimsediği sade dil anlayışı ile Osmanlıda bu eserlerin sevilerek okunmasını yaygınlaştırmıştır. Avanzade Mehmet Süleyman eserlerinde özellikle kadın, aile ve çocuk kavramları üzerinde yoğunlaşmıştır. Kadınların ve çocukların eğitimi, sağlığı, popüler kültürü gibi konularda eserler yayınlayarak toplumda duyarlılık oluşturmak istemiştir. Halkın genel kültürünü arttırmak amacıyla rüya tabiri, kıyafetname, tılsım-sihir, fizyonomi, beslenme ve yemek gibi değişik konularda da eserler kaleme almıştır. Bu çalışmayla Avanzade Mehmet Süleyman'a dikkat çekilmiş ve onun hakkında yapılacak çalışmalar için temel kaynak oluşturmak amaçlanmıştır.
Servet-i Fünun dergisi, 925 - 978. sayılar: İnceleme ve seçilmiş metinler

Bu tez, Servet-i Fünun dergisinin 925 - 978. Sayılarını içermektedir. Scrvet-i Fiinun dergisi Fecr-i Ali topluluğunun yayın aracıdır. Derginin incelediğimiz sayıları Fccr-i Ati döneminin yaklaşık bir yılını kapsamaktadır. Bu çalışmayla edebiyatımızda Fecr-i Ati diye anılan topluluğunun edebi yönü, faaliyetleri, eserleri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalıştığımız metin, giriş, inceleme, tahlili fihrist ve bugünkü harflere çevrilen seçilmiş metinlerden oluşmaktadır. Giriş kısmında dönemin sosyal, kültürel ve fikri gelişmelerini, olayları hakkında genel bir değerlendirme yapılmış ve dergide yazı yazan yazarların dünya görüşleri, düşünce yapıları hakkında kendi yazdıklarından alıntılar yapılmıştır. inceleme kısmında Serveti dergisindeki yazılardan hareketle Fecr-i Ati yazarlarının faaliyetleri, edebi yönleri, edebi anlayışları ve yazdıkları yazılar hakkında bilgi ve değerlendirmeler yapılmıştır. Tahlili fihrist kısmında dergideki ve ekdeki bütün yazılar, fotoğraflar, ilanlar, haberler konu özetleriyle künyelenerek fihristlenmiştir. Metinler kısmında edebiyatla ilgili yazılar ve başyazılar (yaklaşık 500 sayfa) bugünkü harflere çevrilmiştir. Bu çevirme işiyle o dönemde yazılan birçok edebi belge, ilgilenen araştırmacıların faydasına sunulmuştur. Çalışmamızın sonuna index konmuş, böylece tezden faydalanma kolaylığı sağlanmıştır. Bu çalışmayla, bugüne kadar çok geniş araştırmalar yapılmayan Fecr-i Ati topluluğu hakkında birinci elden ve sağlıklı bilgilerin elde edilebileceği kanaatini taşıyoruz.
Özbek destanlarında kahramanlar ve tip özellikleri

Destanlar bir milletin duygularını, düşüncelerini, hayat felsefelerini yansıtan kültür hazineleridir. Tez çalışmasının amacı Türk dünyasında varlığını sürdüren Özbeklerin belli başlı destanları incelemek ve destanda yer alan tipleri tespit etmektir. Bu sayede Özbek halkının duygu ve düşünceleri, inanış ve hassasiyetleri daha iyi bir şekilde tahlil edilecektir. Tez çalışmamızda Erali ve Şirali Destanı, Melike Ayyar Destanı, Ayçınar Destanı, Huşkeldi ve Belagerdan, Rüstem Han Destanı, Dalli ve Göroğlı Destanı incelenmiştir. Bu destanların Özbek Destanları'nın önemli bir bölümünü teşkil ettiği düşünüldüğünde, çalışmalardan elde edilecek veriler Türk dünyasına önemli katkılar sağlar. Çalışmada asıl kahraman ve yardımcı kahramanların özellikleri tespit edildikten sonra, kahraman incelemesi yapılıp onun ailesi, doğumu, mücadeleleri ve özellikleri tespit edilir. Bu tespit tüm destanlara uygulanır. Böylece Özbek Destanları kahramanlarına genel bir bakış açısıyla yaklaşılması sağlanır. Destanlardaki olay örgüleri tipler etrafında meydana getirilmektedir. Olumlu ve olumsuz özellikler taşıyan tipler o destanı, meydana getiren toplumların dünyaya bakışlarını ve karakterini de ortaya koymaktadır. Bu sebeple Özbek destanlarında tip konusu içerisinde; bilge, alp, alperen, kadın, at, düşman tipleri incelenmeye alınır. Tespit edilen olumlu ve olumsuz tipler, özelde Özbek Türklerinin, genelde ise Türk milletinin karakteristik özelliklerini ortaya koymaya yardım eder. Merkezi Kahraman Tipinin Kahraman Kalıbına Göre İncelenmesi de genelde Türk Dünyası Destanları, özelde ise Özbek Destanları hakkında daha kapsamlı bir bakış açısına sahip olmayı sağlar. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde Özbek Destanları'nın Türk Dünyası kültürünün bir parçası olup; gelenek, görenek, yaşam tarzı, şekil ve muhteva anlamında Türkiye Türkleri'nin Destanları'yla büyük benzerlikler taşıdığı tespit edilmiştir. Bezerliklerin yanında Özbek Destan kültürü, kendi içinde özgünlük taşımaktadır.
İsmail Habib Sevük'ün 'Tuna'dan Batı'ya' ve 'Yurttan Yazılar' adlı eserlerinin söz varlığı

İsmail Habib Sevük 1900'lü yılların edebiyat tarihçisi, eğitimcisi ve yazarıdır. Kaleme aldığı eserler de Türk dili ve tarihi açısından değeri yadsınamaz niteliktedir. Yine gezi yazısında üstün başarı elde eden ve dil zevkini tattığımız İsmail Habib Sevük'ün 'Yurttan Yazılar' ve 'Tuna'dan Batı'ya' adlı eserlerinde dili kullanmadaki becerisi apaçık ön plana çıkmaktadır. Biz de İsmail Habib Sevük'ün dil anlayışı, edebi zevki, fikirleri ve yaşam tarzı hakkında fikir beyan edebilmek, söz varlığını ve söz varlığı kapsamı içerisindeki tamlama kategorisini inceleyebilmek için eserlerinin öneminden dolayı bu iki eserini incelemeyi seçtik. Çalışmamız; Giriş, Tamlamalar Kategorisi, Tematik Söz Varlığı, Sonuç ve Gramatikal Dizin başlıklarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı, yöntemi, önemi, kelime ve tamlamalar hakkında beyan edilen görüşler açıklanmış ve izaha muhtaç olan tamlama mevzusu hakkında bir çerçeve çizilmiştir. Hemen ardından eserler tamlamalar bakımından incelenmiş, detaylı şekilde örneklendirilmiştir. Daha sonra tamlamaların istatistiksel grafikleri hemen eserlerin tamlamalar bölümünden sonra açıklanmıştır. Tematik söz varlığı bölümünde ise yazarın kullandığı kelimelerin anlam alanlarına göre kategorileri yüzdesel ifadelerle izah edilmiştir. Hemen ardından yazarın kelime zenginliği hakkında yorum yapabileceğimiz gramatikal dizin kısmı gelmektedir. Bu bölümde kelime istatistiği, yazarın kullandığı kelime sayısı ve madde başları detaylı bir şekilde sunulmuştur. Yapılan analiz ve incelemeler sonucunda elde edilen veriler, sonuç bölümünde maddeler halinde izah edilerek yararlanılan bilimsel kaynaklar kaynakça bölümünde alfabetik sırayla belirtilmiştir.
Edebi alıntılar ve atıflar bağlamında 1870-1908 arasında yayımlanan Türk romanları üzerinde bir inceleme

'Edebi Alıntılar ve Atıflar Bağlamında 1870- 1908 Arasında Yayımlanan Türk Romanları Üzerinde Bir İnceleme' adlı bu çalışma, Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e kadarki süreçte yayımlanan Türk romanlarında yer alan 'edebi alıntı ve atıfların' ne amaçla yapıldıklarını, romanların anlamlarına etkilerinin ve katkılarının ne olduklarını ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Bu çerçevede tezimizin temel amacını belirlenen romanlardaki edebi alıntıların ve atıfların romanların ve yazarlarının edebi ve kültürel kaynaklarını göstermeye çalışmak olarak belirleyebiliriz. Bu amaca ulaşmak için metinlerarası bir düzlemde çalışmak gerekmektedir. Öte yandan metinlerarasılık yöntemi, belirlenen romanlardaki 'edebi alıntı ve atıflarla' sınırlıdır. Genel bir tespit olarak diyebiliriz ki her metnin kendinden önceki metinlerle, her yazarın da kendinden önceki veya çağdaşı olan yazarlarla bir ilişkisi vardır. Türk edebiyatında romanın ortaya çıkış sürecindeki eserler üzerine yapılan bu çalışmada sözü edilen ilişkilerin varlığının daha belirgin olduğunu söyleyebiliriz.
Derviş Hasan Medhİ ve Terceme-i Şeh-Name adlı eseri (1b-110a varaklar arası)

Terceme-i Şeh-name, XVII. yüzyılın başında Derviş Hasan Medhi tarafından kaleme alınan, Firdevsi'nin meşhur eseri Şeh-name'niniki ciltlik mensur tercümesidir. Medhi'nin Osmanlı sultanı II. Osman'ın talebi üzerine kaleme aldığı Terceme-i Şeh-name'si gerek Medhi'nin meddah, kıssa anlatıcısı, tarih anlatıcısı ve şair olması, gerekse Şeh-name'ye ve Şeh-name karakterlerine olan hakimiyetini eserlerinde de ortaya koymuş olması nedeniyle oldukça önemlidir. Çalışmaya konu olan Terceme-i Şeh-name'nin 1. cildinin yapılan taramalar sonucu Paris Bibliotheque Nationale ve Uppsala University Library'de bulunan nüshaları dijital ortamlardan temin edilmiştir. 'Derviş Hasan Medhi ve Terceme-i Şeh-Name Adlı Eseri (1b-110a Varaklar Arası) ' isimli çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Derviş Hasan Medhi'nin hayatı ve eserleri, ikinci bölümde incelenen metnin kurgu, dil ve üslup incelemesi yapılırken üçüncü bölümde temin edilen iki nüshadan hareketle eserin tenkitli metni ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma Sonuç, Kaynakça ve Özel İsimler Dizini ile sona ermektedir.
1972?1973 yıllarında yayımlanan Türk romanlarında toplumcu gerçekçilik

Bu çalışmada, 1972 ? 1973 yıllarında yayımlanan Türk romanları toplumcu gerçekçilik akımı açısından incelendi. Romanlar, roman inceleme sanatına göre tahlil edilerek teknik, muhteva, dil ve üslup özellikleri açısından aynı başlıklar altında ortak noktalar bulunarak genel değerlendirmeler yapıldı. Çalışmamızda toplumcu gerçekçiliğin ülkemizde ve dünyadaki gelişimine, Türk romanı üzerindeki etkilerine değinildi. Aynı zamanda 1972- 1973 yılları arasında Türk toplumunun siyasi, sosyal ve edebi açıdan yaşadığı gelişmeler verilmeye çalışıldı. Amacımız, 1970'li yıllarda yayımlanan Türk romanlarında toplumcu gerçekçiliğin oluşum biçimini ortaya koymaktır.
Klasik Türk şiirinde cennet ve cehennem

Ölüm sonrası hayat açısından önemli bir yer tutan cennet ve cehennem, başta İslam dini olmak üzere, hemen hemen bütün din ve inanışların ilgi odağı olmuştur. İnanç sahasındaki bir konudan esinlenerek yapılan bu çalışmada, İslam dini ve tasavvufa ait cennet-cehennem anlayışının klasik Türk şiirindeki yansımaları üzerinde durulmuştur. Çeşitli din ve mitolojiler ile İslam ve tasavvufun cennet-cehenneme dair yaklaşımı ele alındıktan sonra, bunlarla ilgili unsurların gerek teşbih ve mukayese gerekse sembol, istiare ve mitoloji bağlamında klasik Türk şiirindeki kullanımı değerlendirilmiştir. Bu sayede İslam dini ve tasavvufun klasik Türk şiirine olan etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bilhassa Osmanlı dönemi ve coğrafyasını içine alacak şekilde kapsamlı bir çerçeveye oturtulan çalışma, bir takım kurallara bağlı kalınarak kırk iki divan ile sınırlandırılmıştır. Söz konusu divanlarda cennet ve cehenneme ilişkin kavramlar taranmış, bunların geçtiği beyit veya bendlerin dikkat çekici olanları incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmada istifade edilen şiirlerin yeni yazıya birebir aktarımından ziyade, ne anlam ifade ettikleri belirtilmiş ve cennet-cehennem ekseninde şerhleri yapılmıştır. Bu vesileyle insan için önem arz eden ahiret hayatının iki ikametgahından cennet ve cehennemin klasik Türk şiirinde nasıl işlendiği ortaya konularak, bu şiiri daha yakından tanıma fırsatı elde edilmiştir. Üstelik İslam dininin inançla alakalı bir konusunun, tasavvuf da dahil edilerek, klasik Türk şiirinde hangi açılardan ele alındığını görme imkanına ulaşılmıştır.
Gülşeni Divanı ve tahlili

Bu çalışma 15. yüzyıl şairlerinden Gülşeni-i Saruhani'nin hayatı, sanatı, divanının transkripsiyonlu metni ve tahlilinden meydana gelmiştir. Gülşeni-iSaruhani de diğer şairler gibi edebiyatımızın geleneklerine bağlı kalmış; duygu, düşüncelerini bilinen kelime, mecaz ve mazmunlarla ifade etmiştir. Gülşeni-i Saruhani Divanı üzerine yaptığımız bu çalışma, şairin kullandığı kelimeler, üslubu ve edebi sanatları kullanışı doğrultusunda, şairi ve şairin yaşadığı dönemi anlamamıza yardımcı olacaktır. Sonuç olarak, bu tezin amacı Eski Türk Edebiyatının önemli şairlerinden biri olan Gülşeni-i Saruhani'nin edebi kişiliği ve eserini edebiyat dünyasına tanıtmaktır.