Kuş varlığı ve yeşil alan ilişkisinin peyzaj değerleri açısından irdelenmesi: İstanbul Validebağ Korusu

Türkiye'nin, bulunduğu enlem ve boylam ve farklı iklim kuşaklarının etkisi, coğrafi yüzey çeşitliliği etkisi ile zengin bir bitki örtüsü barındırdığı bilinmektedir. Bitki örtüsü zenginliğinin yaşayan diğer canlılar açısından tür çeşitliliği getirdiği de bilinen bir diğer gerçektir. Türkiye için bu bilgiler ışığında flora ve fauna zengini bir ülke denilebilmektedir. Türkiye bu tezin temel çıkış noktası olan göçmen kuşlar için de Afrika'dan Avrupa'ya olan karasal bağlantıdır. Karalar deniz geçişlerinde darboğazlar içerdiği için geniş kanatlı büyük göç kuşları için ve ötücü kuşlar için bir köprüdür denilebilmektedir. İstanbul'un sürekli yayılan metropol yapısı ile bu büyük göçe ev sahipliği yaptığı ve zengin bir kuş türüne sahip olduğu yapılan gözlemler sonucu kanıtlanmıştır. Gözlemler kanıtlamıştır ki Boğaz'ın dar geçiş noktalarının bulunması ve oluşan sıcak hava termalleri göçü kolaylaştırmaktadır. En yoğun geçişin de en dar noktalar olan Sarıyer'den Karadeniz'e açılan boğaz kısmında ve Büyükdere'den olduğu buralardan, Büyük ve Küçük Çamlıca'dan, Toygar Tepe'den yapılan gözlemlerle kanıtlanmıştır. Büyük kanatlı kuşlar ve ötücü kuşlar İstanbul'un her yerini değişen rüzgar ve hava koşulları etkisi ile kullanmaktadır diyebiliriz. Kuzey ormanları olarak kabul edilen bölgenin İstanbul şehrinin hakim rüzgar yönünde olması ve bu etki ile şehrin kliması sayılması, su kaynaklarını içermesi, yaban hayatını barındırması ve göç kuşlarının göç esnasında dinlenmek, beslenmek bazı göç eden türler açısından da üremek için kullandığı ormanlar ve yeşil alanlar olduğu, özel türler barındırdığı, endemik türler barındırdığı, gen ormanı özelliği taşıyan bölgelere sahip olduğu yapılan çalışmalar sonucu tespit edilmiştir. İstanbul için, araştırmalar ve çalışmalar sonucu tanımlanmış önemli, kuş ve bitki alanları dışında şehir içi de ciddi göç kuşu geçişi, konaklama ve üreme alanıdır diyebiliriz. Geleceğe dönük planlama insan odaklı mı olmalı veya tüm canlı varlığı da dikkate alacak bir ölçüyü mü rehber edinmelidir? Bu sorular çerçevesinde kentleşme ve kentsel dönüşüm sürecinde kentin ve çevrenin diğer kullanıcıları olan ve bu tezin konusu olan göçmen kuşlar ve buna dahil diğer fauna, flora ile Validebağ Korusu'nun tarihsel sürecine, kültürel birikimine, günümüz içindeki gelişimine bakılmıştır. Korunun içerdiği değerler üzerinden bulunduğu çevre açısından önemi belirtilerek ve doğal yapısının devamı ve güçlendirilmesi için farklı bir bakış geliştirilmeye çalışılmıştır. Validebağ Korusu hem geçmişş yıllardaki kullanımı ve oluşma kriterleri ile şehir içi yeşil alanlara en iyi örneklerden biridir diyebiliriz. Koru sürekli yaşayan ve göç eden kuşlara ve kelebeklere kısacası doğal yaşama destek veren bir atlama taşı özelliği taşımaktadır. Gözlemler ile kanıtlanmıştır ki Koru geniş kanatlı ve ötücü kuş türlerini kalıcı ve geçici misafir etmektedir ve aynı zamanda kelebekleri. Ayrıca İstanbul'da yaşayan ve Koru çevresinde yaşayan herkes için bir dinlenme, vakit geçirme, tarihle buluşma, doğal alanları görme ve doğallığı deneyimleme yeridir diyebiliriz. Bu çerçevede şehir, içindeki ve çevresindeki yeşil alanlar insanlar, diğer yaşayan canlılar için önemlidir diyebiliriz. Şehir ayrıca belirtmek gerekirse, mevcut binaların kendi yaşamlarına uygun kısmını yuva ve üreme alanı edinmiş göçmen kuşlar açısından da önem oluşturmaktadır diyebilmekteyiz. İstanbul'da ülkemizde gözden kaçan ve ölçü kabul edilmeyen türler açısından ve şehir yaşamında yeşil alanların, hem insanlar hem diğer canlı yaşam üzerinden önemi belirtilerek konu irdelenmeye çalışılmıştır. Geçici görünen ama etkisi zamana yayılan, yaşamın sürekliliğinin önemli ayaklarından biri olan son yılları dikkate almaz isek çok da fark edilmeyen bu göç durumu ile ilgili bir değerlendirme oluşturulmaya çalışılmıştır. Validebağ Korusu'nun bu çerçevede irdelenmesi üzerinden Koru'nun sahip olduğu tüm değerler ile geleceğe taşınabilmesinin bir önerisi yapılmaya çalışılmıştır.