Bir döşeme süslemesi örneği olarak istanbul apartman karoları

Apartman birkaç katlı ve her katında bir veya birkaç daire bulunan yapıdır. Batı'dasanayi devrimi sonrası oluşan koşullarda büyük nüfus yığılması olmuştur. Sanayikentindeki bu büyük nüfusların, sanayi ve ticaretin yoğunlaştığı bölgelereerişebilmeleri için konut ihtiyaçları oluşmuş bu süreçte bir bina tipi olarakapartmanlar ortaya çıkmışlardır. Böylece, apartman modern sanayi toplumlarınınyeni belirmiş orta tabakalarının, işçi ve memurlarının konutu olmuştur. İstanbul'da ise apartmanlar kenti batılı bir görünüme kavuşturma düşüncesiyle ortaya çıkmışlardır. İlk apartmanlar azınlıkların ve Levantenlerin genel nüfusu oluşturduğuBeyoğlu ve Galata semtlerinde batılı tipolojilere olan ilgi neticesinde, bir taklitleyapılmışlardır. Daha sonra apartman, Müslüman halkın yerleştiği Şişli, Cihangir, Nişantaşı, Teşvikiye, Maçka gibi semtlere modern olma isteğiyle yayılmıştır. Batılılaşma süreci içinde, Batı'dan gelen tipolojiye göre inşa edilmiş olan apartmanınsüslemesinin bir unsuru olan apartman karoları da aynı tipolojik çerçeve içinde yerini almıştır. Bu çalışmada İstanbul'un çeşitli semtlerinde yer alan apartmanların karolarınınbelgelenmeye değer özellikler taşıdıkları ortaya çıkmıştır. Bu karoların motif özellikleri, renkleri, apartmana kazandırdıkları zengin, ayrıcalıklı atmosfer ile ayrı bir önem taşıdıkları görülmüştür. İstanbul'daki apartman karolarından ele alınan 81 apartmana ait 91 karo çok çeşitli renk ve motiftedir. Bazı apartmanlarda birkaç renk ve motifte karo kullanıldığı tespit edilmiştir. Bir statüko göstergesi olarak da algılanan apartmanın ayrı katlarda birkaç renk ve motifte karo bulundurmasının bustatükoyu vurguladığı ve arttırdığı düşünülmüş olmalıdır. Karoların bazen panolubazen panosuz olarak değerlendirildikleri görülmüştür. 91 karodan 84'ü panolu, 7'sipanosuzdur. Ele alınan 91 karonun 78'i geometrik, 1'i bitkisel, 12'si bitkiselgeometrikmotiflidir. 45 bordürsüz, 46 bordürlü karo vardır. En çok kullanılan motifler sekizgen motifler, dörtgen motifler, dairesel motifler, yıldız motifleri, küpmotifleri, stilize bitki motifleridir. Karoların renk özellikleri bakımından da büyük bir çeşitliliğe sahip oldukları görülmektedir. En çok kullanılan renkler beyaz, siyah, gri ve tonları, kırmızı ve tonları, sarı ve tonları, yeşil ve tonları, mavi ve tonları, kahverengi ve tonları ve pembedir. Ele alınan İstanbul'daki apartman karolarının motif özelliğinin büyük bir bölümüBatı'daki karoların motif özelliklerine göre biçimlenmiştir. Bu karoların Batı'dakiapartmanlarla motif benzerlikleri vardır. Ayrıca İslam geleneğindeki çini süslemelerinin ve özellikle de Elhamra Sarayı'nın çini süslemelerinin İstanbulapartmanlarının karolarında motif olarak kullanıldıkları görülmüştür. Bu durum, 19. yüzyılda oryantal ilginin yoğun olarak yaşandığı Batı'da Elhamra Sarayı'nın çini motiflerinin çalışılmış olmasından kaynaklanmaktadır. Batı bu motifleri kendisüsleme etkinliğinde değerlendirmiştir. Batılılaşma süreci içinde de bu motiflerİstanbul apartman karolarına ulaşmıştır. Apartman karolarının yoğun iş trafiğinin olduğu binalarda yıprandığı tespit edilmiştir. Bununla beraber metruk olmayan, yüz yıllık apartmanların karoları dahi oldukça yeni görünmektedir. Netice itibarıyla, apartman karolarının üzerinde hem süsleme değerleri hem de apartman için yüklendikleri anlam bakımından dikkatle durulması gerekmektedir.