turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
II. Meşrutiyet Dönemi Türk romanında dinler ve inançlar (1908-1923)

II. Meşrutiyetten Cumhuriyete uzanan zaman dilimi (1908-1923) Osmanlı-Türk toplumunda derin etkileri olan bir dönemdir. Bu süre zarfında sosyal hayattaki değişim ve dönüşümler edebiyat eserlerinin konusunu oluşturmuş; dönemin zihniyeti, düşünce yapısı, din ve inanç algısı haliyle romanlara da yansımıştır. Bu çalışmada, 1908- 1923 yılları arasında yayımlanan romanlar din ve inanç teması etrafında incelenmiştir. İnceleme, bu dönem aralığında eser veren 29 farklı yazarın 50 romanı üzerinden yapılmıştır. Seçilen romanlar, kronolojik bir sıra dahilinde muhteva bakımından çözümlenip değerlendirilmiştir. Böylelikle II. Meşrutiyet dönemi romanlarındaki din duygusu, inançların sosyal hayata yansımaları ve dini unsurların insan psikolojisi üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. 'Giriş' dışında altı bölüm halinde düzenlenen çalışmanın 'Kavramsal ve Tarihsel Çerçeve' adını taşıyan birinci bölümünde, 'Kavramsal Çerçeve' alt başlığı içinde öncelikle tema, din ve inanç kavramları açıklanmış, ardından din-sanat, din-edebiyat, din-roman ilişkisi üzerinde durulmuştur. 'Tarihsel Çerçeve' alt başlığı içinde ise Tanzimattan Cumhuriyete uzanan tarihsel süreçte Türk romanındaki din ve inanç algısı Modern Türk Edebiyatının dönemleri dikkate alınarak anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde 'II. Meşrutiyet Dönemi Türk Romanında Semavi Dinler' başlığı altında dönem romanlarındaki İslamiyet, Hristiyanlık ve Yahudilik inancıyla ilgili göstergeler değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde 'Semavi Olmayan Dinler ve İnançlar' başlığı altında romanlarda değinilen diğer din ve inançlar incelenmiştir. Dördüncü bölümde dönem romanlarında üzerinde yoğun bir şekilde durulan 'Batıl İnançlar' konusu ele alınmıştır. Beşinci bölümde romanlardaki 'Mitoloji' algısına, altıncı bölümde ise 'Dinlerin Karşılaştırılması' meselesine yer verilmiştir. Çalışmanın 'Sonuç ve Değerlendirme' kısmı, tezin içeriğinden hareketle belirlenen ortaklıklarla elde edilen bulguların kısa ve öz bir şekilde yorumunu içermektedir. Çalışmanın sonuna ise tezde yararlanılan yayınları ihtiva eden 'Kaynakça' eklenmiştir. Çalışmaya konu olan romanlar, tema odaklı olarak edebiyat kuramları, roman teorileri, yapı unsurları ve anlatım tekniklerinin ışığında çözümlenmiştir. İncelenen romanlarda din ve inanç temasına bir iki roman dışında doğrudan değinilmemiştir. Roman yazarları genellikle sosyal meseleler, kişisel problemler, psikolojik buhranlar, kadın-erkek ilişkileri, Doğu-Batı çatışması etrafında gündelik hayatla örtüşmesi bakımından dini unsurlara temas etmişlerdir. Dönem romanlarında, hem geleneksel din anlayışından hem dönemin zihniyet değişiminden kaynaklı olarak din duygusunun zayıfladığı, dinsel yozlaşmanın arttığı ve toplumun batıl inançlara eğilim gösterdiği söylenebilir.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Sodom ve Gomore romanındaki kelime gruplarının incelenmesi

Bu çalışma, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'Sodom ve Gomore' adlı eserinde yer alan kelime gruplarının incelenmesinden oluşmaktadır. Türkiye Türkçesinde 'kelime grupları' nın daha net anlaşılması amacıyla bu roman üzerinde çalışma yapılmıştır. Konuya bir kaynak daha sunulmak amaçlanmıştır. Çalışmaya başlarken, 'kelime grupları' konusunda yazılmış olan eserler incelenmiş, dilbilimcilerin bu konudaki görüşleri belirlenmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun hayatı, edebi kişiliği, eserleri ve üzerinde çalışma yaptığımız 'Sodom ve Gomore' adlı eseri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde kelime gruplarının tanımı, özellikleri ve çeşitli kaynaklardaki ele alınış şekilleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde 'Sodom ve Gomore' adlı eserdeki kelime grupları tasnif edilerek verilmiştir. Bu bölümde, kelime grubunu oluşturan kelimeler koyu yazılmış, sayfa ve satır numaraları yay ayraç içinde gösterilmiştir. Numaralandırma yapılırken ekte verilen metin esas alınmıştır. Yazarın hangi kelime gruplarını ne kadar kullandığı ve bu kullanılışın üslubunu nasıl etkilediği konusu ise sonuç bölümünde belirtilmiştir.
Al-Okyanusu'l-BasÌt fİ Tarcamati'l-Kamusu'l-Muhİt, 'Ğayn' maddesi : Giriş-metin-sözlük-dizin

Bu çalışma, Al-Okyanusu'l-Basit fi Tarcamati 'l-Kamusu 'l-Muhit adlı eserin 34 cm boyunda ve üç cilt olarak yapılan 1887 baskısının I. cilt 215- 417 sayfalarında yer alan Ğayn maddesinin 'al-Ğibbu' maddesinden 'al- Ğavcu' maddesine kadarki kelimeleri kapsamaktadır. Çalışmada bu maddelerin yazı çevirimi verilmiş, Türkçe ve Arapça bütün kelimelerin dizini hazırlanmıştır. Arapça madde başı kelimeler sözlükteki aslına göre ayrıca dizilmiş ve Asım'ın çevirisi günümüz Türkçesine aktarılarak ayrı bir dizin halinde çalışmaya eklenmiştir. Bu çalışmada amaç Türkçe için önemli bir söz varlığı kaynağı olan 'Al- Okyanusu'l-Basit fi Tarcamati 'l-Kamusu'l-Muhit' adlı eserin yarım kalmış yayımına kaldığı yerden devam etmektir. Sözlük daha önce Hüseyin Atay - İbrahim Atay ve Mustafa Atay tarafından Arapça Türkçe Büyük Lugat (C. I. Ankara 1964; C. II. Ankara 1968; C. III. Ankara 1981) adıyla başka sözlüklerden katkılarla çevirilerek yayımlanmaya başlanmış; ancak ğayın maddesinde kalmıştır. Al-Kamusü'l-Muhit aslen Arapçadan Arapçaya bir sözlüktür ve Muhammed Mecdü'd-din Yakup Firuzabadi tarafından hazırlanmıştır. Mütercim Asım, Kamusü'l-Muhif'i Türkçeye Al-Okyanusu'l-Basit fi Tarcamati'l-Kamusu'l-Muhit adıyla çevirmiştir; eser Kamus Tercümesi olarak tanınır. Al-Okyanusu'l-Basit fi Tarcamati 'l-Kamusu 'l-Muhit Arapça sözlüklerde görülen bab-fasıl tekniği ile dizilmiştir. Bu sebeple Sözlükte tarama yöntemi kullanılmıştır. Tezin kapsamı içine alınan sayfalar taranarak ğayn harfi ile başlayan Arapça kelimeler tespit edilmiştir.
Erciyes yöresi masallarında tipler

Teknolojinin hızla ilerlediği, Doğu-Batı kültür alışverişinde toplum değerlerinin hızla değiştiği çağımızda milli ve manevi değerlerin yaşatılması, gelecek nesillere aktarılması, kaçınılmaması gereken bir görevdir. Halk edebiyatı mahsulleri, zaman içerisinde aşınmaya uğrar, kaybolur. Bu nedenle halk edebiyatı ürünlerinin yeniden meydana getirilmesi, tekrar yerine konması imkansız bir olaydır. Türk halk kültürünün en değerli hazinelerinden birisi de masallardır. Bu hazinenin farkına varan Türk aydını, bilimsel olarak masal derlemelerine ve incelemelerine girişmiştir. Yapılan birçok çalışma, masallarımızın değerini ve önemini ortaya koyan çalışmadır. Biz de bu çalışmamızda genel olarak masal türü hakkında yapılan çalışmalardan, değerlendirmelerden hareketle I. bölümde, masalın ne olduğu, kaynağı hakkında ileri sürülen görüşleri, yapılan masal tasnif çalışmalarını ve masalın yapısını incelemeye çalıştık. II. bölümdeyse Erciyes Yöresi masallarındaki 'tipler' üzerinde duriyfe. Kendi derlemelerimiz yanında, çeşitli yerlerden derlenmiş, kimileri çeşitli dergilerde yayımlanmış, kimiler i öğrenci tezlerinde dil malzemesi olarak kullanılmış, yayımlanmamış iki yüzü aşkın masaldaki tipleri tespit etmeye çalıştık. Her masalda çeşitli kahramanlar vardır. Olayı veya durumu birinci derecede etkileyen kahramanlar olduğu gibi, olay ve durumun gelişiminde ikinci derecede rol alan kahramanlar da vardır. Biz, değişik masallarda değişik olay ve durumun içinde rol alan kahramanların ortak karakter özelliklerini tespit ederek bunları tip olarak tespit ettik. Mesela, masallarımızda adı ne olursa olsun, zekiliği, partikliği ile ön plana çıkan kahraman, bir tip olarak isimlendirildiğinde 'Keloğlan tipi' olarak isimlendirilmiştir. Bunun gibi, olay ve durura karşısında aynı davranışı gösteren, aynı karakterdeki kahramanların meydana getirdikleri tipleri tespit etmeyeİİ çalıştık. Son bölümdeyse, topladığımız masalların epizotlarını verdik. Erciyes Yöresi kültür değerlerinin bir kısmı da olsa, Erciyes Yöresi masallarını inceleme imkanı bulduk. Tipleri incelediğimizde gördük ki, iyi-kötü mücadelesinde iyi olan her zaman üstün gelmekte. Bu da insanımızın iyiye, güzele, doğruya verdiği değeri göstermekte; masallar yoluyla insanımıza 'ideal insan' tipini çizmektedir. Halk edebiyatı mahsullerinin incelenmesi, onların çağa uygun biçimde yeni nesillere sunulması, insanımıza yapılacak en iyi yatırımdır.
Hamİdİ-i Belhİ'nin Yusuf u Züleyha adlı tercümesi ve tahlili

Çalışmamızda Çağatay edebiyatının önemli şairlerinden birisi olan Hamidi-i Belhi ve onun tek eseri olan Yusuf u Züleyha adlı Mesnevi tercümesi incelenmiştir. XV. yüzyıl klasik Çağatayca'nın en önemli şairlerinden olan Hamidi-i Belhi Belh şehrindeyken eline geçen Farsça bir Yusuf u Züleyha'yı esas alarak Çağatayca manzum bir Yusuf u Züleyha yazmıştır. Hamidi-i Belhi bu eseri kaleme aldıktan sonra eser, yaklaşık dört yüzyıl boyunca Orta Asya'da çok ciddi bir değer görmüş ve yaklaşık on farklı nüshası bulunmuştur. Eserin Taşkent/Özbekistan'dan getirttiğimiz iki nüshasını aldık ve tenkitli metnini hazırladık. Hazırladığımız tezin Giriş Bölümü'nde yazarın hayatı, eserleri ve üslubu hakkında bilgiler verdik. I. Bölümde üzerinde çalışma yapılan iki nüshayı tanıttık ve inceleme sırasında nasıl bir metot izlediğimizi açıkladık. II. Bölümde eserin muhtevası ve şekil özellikleri hakkında ayrıntılı bilgi verdik ve bölümlerden örnekler sunduk. III. Bölümde ise Yusuf u Züleyha adlı eserin Latin harflerine çevirisini tenkitli metin olarak verdik. Ayrıca çalışmamız boyunca istifade ettiğimiz kaynaklar yine bu bölümde gösterildi.
Eski Uygur Türkçesi söz varlığı

Uygurlar farklı din ve inanışların etkisiyle farklı kültürel yapıları bir arada yaşamış, geçmişşten alışageldikleri düzeni Manihaizm'in etkisiyle terk ederek yeni bir kültürel yapı ile gelenek görenek anlayışına bürünmüşlerdir. Bu inanç değişikliği yaşam tarzlarında keskin değişimlere sebep olmuş ve geleneksel yapılarının farklı bir boyutta ilerlemesini sağlamıştır. Geçmişte göçebe bozkır kültürünü yaşamış olan Uygurlar sonraları yerleşik hayatla tanışmış ve böylelikle bu iki zıt yaşam tarzının getirilerini kimliklerinde barındırmışlardır. Bu çalışmada böylesine köklü bir kültürün ve tarihin yansımaları, dönemin söz varlığı vasıtasıyla dilden hareketle ortaya konulmuştur.
Salahaddİn-i Uşşakİ'nin Türkçe divanı ve incelemesi

XVIII. yüzyılın tanınmış şarihlerinden ve sufilerinden biri olan Salahaddin-i Uşşaki aynı zamanda iki divan sahibi bir şairdir. Sufi kimliğinin tesiriyle, Salahaddin-i Uşşaki'nin şiirinde tasavvuf ön plandadır Velut bir nasir ve güçlü bir şair olan Salahaddin-i Uşşaki'nin şiirlerinin en belirgin özelliği Hz. Muhammed'e duyduğu derin ve samimi sevgi neticesinde şiirlerinin pek çoğunun naat olmasıdır. Bununla beraber İbnü'l-Arabi'ye ve onun düşüncesine olan bağlılığı da şiirlerinin göze çarpan bir başka özelliğidir. Bu çalışmada onun hayatı ve edebi şahsiyeti hakkında bilgi verilmiş, divanı önce şekil bakımından ardından da dini ve tasavvufi muhteva bakımından incelenmiş ve divanın tenkitli ve transkripsiyonlu metni ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada, Salahaddin-i Uşşaki'nin Türkçe divanının edebiyat tarihimizdeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Mihail Bahtin'in romana dair görüşleri düzleminde bir okuma: Sessiz ev

Bu çalışmada Bahtin'in roman teorisine dair fikirleri çerçevesinde Orhan Pamuk'un deneysel, modernist ve bununla birlikte toplumsal izler de taşıyan ikinci romanı Sessiz Ev incelenmiştir. Çalışmada bir yandan Bahtin'in roman türü hakkındaki görüşleri üzerinde durulmuş öte yandan Orhan Pamuk'un roman anlayışına ve Sessiz Ev'in Türk romanındaki konumuna değinilmiştir. Çalışmanın temelini oluşturan üç kavramın yanında çalışmayı anlaşılır kılmak adına 'kronotop' ve 'diyaloji' kavramlarına da açıklık kazandırılmaya çalışılmıştır. Çalışma temel olarak iki kısımdan oluşmuştur. Kuramsal çerçevenin çizildiği ilk bölümde; 'polifoni', 'heteroglossia', 'karnaval' gibi Bahtin teorisini anlamak için kullanılabilecek kimi anahtar kavramlar tartışılmış ve bu kavramlara açıklık kazandırılmaya çalışılmıştır. İkinci kısımda ise bu kavramlar üzerinden Sessiz Ev romanı incelenmiş ve kavramların roman üzerinden izleri sürülmüştür. Sonuç olarak 'polifoni', 'heteroglossia' ve 'karnaval' kavramlarının Pamuk'un bu romanında pek çok açıdan karşılığını bulduğu saptanmış, bu durum metinden alınan örneklerle ortaya konulmuştur.
Türk polisiye edebiyatı temsilcisi Ümit Deniz'in polisiye romanlarında kurgu

Bu çalışmada yirmi yılı aşkın bir süre polisiye edebiyatın içinde bulunan, Türk polisiye edebiyatına Murat Davman karakterini kazandıran Ümit Deniz'in polisiye romanları incelenmiştir. Yazarın inceleme kapsamındaki romanlarının kurgu özellikleri belirlenmeye çalışılmış ve Türk polisiye edebiyatındaki yeri değerlendirilmiştir.'Türk Polisiye Edebiyatı Temsilcisi Ümit Deniz'in Polisiye Romanlarında Kurgu'' başlıklı çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. 'Giriş'te, çalışmanın amacı, kapsam ve çalışmada izlenen yöntem belirtilmiştir. Birinci bölümde polisiye roman türünün tanımı ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır.''Polisiye Roman Yazarı Ümit Deniz'in Yaşamı ve Romancılığı'' başlıklı bölümde yazarın yaşam öyküsü, eserlerinin tanıtımı, Türk polisiye edebiyatına kazandırmış olduğu Murat Davman karakteri ve yazarın polisiye romancılığı üzerinde durulmuştur.''Ümit Deniz'in Romanlarında Polisiye Kurgu'' başlıklı bölüm, çalışmanın üçüncü ve son bölümüdür. Bu bölümde kurgu ölçütleri doğrultusunda yapılan incelemeyle belirlenen bulgular sunulmuştur. Yazarın polisiye eserlerinin karakteristik özellikleri yansıtılmaya gayret edilmiş, bunun yanı sıra polisiye yazarı Ümit Deniz'in Türk polisiye romancılığındaki yeri değerlendirilmiştir.
Barış Manço şarkılarında metinlerarasılık

Metinlerarasılık, yeniden yazma işlemidir. Kuramcılar, metinlerarasılığı bir metnin önceki metinlerle ilişkisi, alışverişi şeklinde tanımlar. Araştırıcılara göre yazılacak her şey tükenmiştir. Yazarlar, eski dönem eserlerinden etkilenerek yeni eserler ortaya çıkarırlar. İnsanlar var oldukları andan itibaren iletişim ihtiyacını farklı şekillerde gidermeye çalışıp farklı yollar aramışlardır. Önemli iletişim yollarından biri de müziktir. Müzik parçaları da metinlerden oluştuğuna göre, şarkılarda metinlerarasılıktan da bahsetmemiz mümkündür. Bu bağlamda Türk müziğinin önemli isimlerinden Barış Manço'nun şarkıları incelenmeye elverişlidir. Barış Manço Türk kültürüne oldukça değer veren bir sanatçı olarak, eserlerinde bu unsurlardan oldukça yararlanmıştır. Çağdaş ozan olarak nitelendirilen Barış Manço, geleneği geleceğe taşımıştır. Bu tezin amacı da Barış Manço şarkılarındaki divan ve halk edebiyatı unsurlarını metinlerarası yöntem ile tespit etmektir. Bu amaçla iki yüze yakın kaynak incelenmiş ve en ilgilileri referans olarak kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda Barış Manço'nun eserlerinde Türk halk edebiyatı ve divan edebiyatından pek çok motif tespit edilmiştir.
Türk ve Kore halklarının ölümle ilgili inanış ve uygulamaları: Karşılaştırmalı bir çalışma

Yazılı kaynaklar esas alınarak yapılmış olan bu araştırma, Kore ve Türk halklarının ölümle ilgili inanış ve uygulamalarının incelenmesi ve karşılaştırılmasından oluştu. Türk halkbilimi alanında araştırmacı olmak istediğim için, Kore ve Türk halklarının temel inanışlarını anlatmak hususunda sorumluluk hissettiğimden bu çalışmaya başladım. Araştırmanın amacı geleneksel Kore ve Türk halk inançlarında ölümle ilgili inanış ve uygulamaların karşılaştırılmasıdır. Bu çalışmada Kore tarihi ve kültürünün temelini oluşturan Kore halkının ölümle ilgili inanışlarına bakılarak, Güney Kore'de halen devam eden unsur ve uygulamalar incelendi. Daha sonra da Türklerin ölümle ilgili geleneksel inanış ve uygulamaları ele alındı. Kore ve Türk kültürlerinde ölüm inancını ve uygulamasını tespit ederken bugüne kadar yapılan bilimsel çalışma ve kaynaklardan yararlanıldı. Bu çalışmalarda Güney Kore'deki geleneksel unsurlar ve İslamiyet öncesindeki Türk halk inanışlarına büyük oranda yer verildi. Ölümle ilgili inanışları inceleyip anlamak için insan ve ruhla ilgili inanış ve uygulamaları üzerinde duruldu. Çünkü bu iki önemli unsur yani insan ve ruh, ölüm ve ölüm sonrası inanışların ve uygulamaların doğrudan öznesini oluşturmaktadır. İlk olarak destan, efsane ve hikayelerde insanın nasıl, nereden, neden geldiğinden başlayarak insanın ömür ve kaderiyle ilgili halkın inanışı ve bununla ilgili uygulamaları incelendi. Sonra ruhla ilgili inanış ve uygulamaları incelemek için ruh kavramını, çeşidini, görünüşünü, biçimlerini araştırıldı. Ölüm inanışlarıyla ilgili ölümün kavramları gözden geçirildikten sonra, ölüm öncesi, sırası, sonrası safhaları sırayla incelendi. Bunların içerisinde ölümü düşündüren ön belirtiler, ölümden sakınma ve tabular, defin yöntemleri, mezar çeşitleri, öbür dünyaya bakışı vs. ele alınmaktadır. Birinci bölümde Kore halk inançlarında insan, ruh ve ölümle ilgili inanış ve uygulamaları, ikinci bölümde Türk halk inançlarında insan, ruh ve ölümle ilgili inanış ve uygulamaları ele alınırken, üçüncü bölümde iki kültür arasında tespit edilen unsurların karşılaştırılması yapılarak söz konusu halk inanış ve uygulamalarının benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmaya çalışıldı.
Anadolu dağ efsaneleri

Efsaneler anonim halk edebiyatının en önemli ve en sevilen türlerinden birisidir, Türk kültür geleneğinde de önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada efsaneler, coğrafya olarak Anadolu ile motif olarak da dağ ile sınırlandırılmıştır. Bunun tabii neticesi olarak da Anadolu Dağ Efsaneleri adlı bu çalışma ortaya çıkmıştır. Çalışmada dağın Türk edebiyatı, Türk düşünce sistemi, Türk mitolojisi, din ve inanışlardaki yeri; efsanenin teşekkülü, işlevi, özellikleri, tasnifi ve diğer türlerle ilişkisine değinilerek efsane metinlerinde tespit edilen motifler incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma ile Anadolu coğrafyasında anlatılan efsanelerde dağ kültünün yeri ve Anadolu'daki etkisinin ortaya çıkarılması, Anadolu'da anlatılan dağ ile ilgili efsanelerin bir bütün olarak ele alınıp incelenmesi, efsanelerin taranarak bir motif üzerinde durulması ve motif çalışmalarının özendirilmesi amaçlanmıştır. Yazılı kaynaklar taranmış, dağ ile ilgili efsaneler tespit edilerek kendi arasında tasnif edilmiş bu çalışmada, halk bilimi araştırmaları içinde yer alan karşılaştırma, metin merkezli ve bağlam merkezli metotlar kullanılmıştır. Sonuç olarak çalışmada yazılı kaynaklardan 144 tane efsane metni tespit edilerek bir araya getirilmiştir. Tespit edilen bu efsaneler, Stith Thompson'un Motif-Index of Folk Literature adlı eserindeki yapmış olduğu sınıflandırma esas alınarak değerlendirilmiş ve motifleri çıkarılmıştır. Ayrıca efsaneler tek tek ele alınarak motif sıraları verilmiş, dokuz motif de özellikle ele alınarak çeşitli yönlerden değerlendirilmiştir.
Ömer Osman Erendoruk hayatı, edebİ kişiliği ve romanları

Bulgaristan Türkleri edebiyatı, Balkanlar'daki Türk edebiyatının önemli bir kolunu oluşturmaktadır. Yüz otuz yılı aşkın tarihinde Bulgaristan Türkleri edebiyatı birçok şair, yazar ve aydın yetiştirmiştir. Hem, uygulanan baskılarla mücadele etmeyi hem de eserler ortaya koymayı başarmış bu kişilerin Balkanlarda Türkçenin varlığını sürdürmesinde önemli bir rolü vardır. Bu çalışmada; bu değerli kişilerden biri olan şair, yazar ve düşünür Ömer Osman Erendoruk, her yönüyle tanıtılmaya çalışılmıştır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın 'Giriş' bölümünde Bulgaristan Türklerini ilgilendiren siyasi ve sosyal gelişmelerin sıralanmasının ardından Bulgaristan Türkleri edebiyatına dair ayrıntılı bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Ömer Osman Erendoruk; hayatı, edebi kişiliği ve mizacı yönleriyle tanıtılmaya çalışılmış; çalışmanın ikinci bölümünde eserleri ayrıntılı olarak ele alınmış; üçüncü bölümde ise sanatçının eserlerinden seçmelere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde; sanatçıyı tanımanın ve tanıtmanın, Bulgaristan Türkleri tarihine ve edebiyatına ışık tutmak açısından önemine değinilmiştir.
Kemal Tahir'in öykülerinde mizah

Daha çok romancılığıyla bilinen Kemal Tahir (1910-1973), pek çok edebi türde eser vermiş ve bu anlamda cumhuriyet devri Türk edebiyatında çok değerli bir isimdir. Kemal Tahir'in üretkenliği hemen her alanda olduğu gibi öykü türünde de geçerlidir. Yazmış olduğu öyküler, roman türüne bir basmak olarak kaleme alınmış; ancak içerdiği konular ve değindiği eleştiriler ile kıymetli metinler olmuştur. Kemal Tahir'in öyküleri, tarihsel, siyasal, sosyolojik tespitleri ile tartışma konusu olmuştur. Öykülerinde genellikle gündelik hayatta hakim olan unsurlar üzerine bir mizah anlayışı görülmektedir. Dolayısıyla Kemal Tahir'in öykülerinde gerçekçi bir bakış açısıyla verdiği mizah unsurları, yerli ve milli hayatın birer tezahürleridir. Toplumsal ve siyasal eleştirilerin bolca yer aldığı öykülerde mizah, Kemal Tahir'in mizacından da kaynaklanmaktadır. Mizah anlayışı, ciddi meselelerin yumuşatılarak gözler önüne serilmesini ve böylece toplumun kanayan yaralarını topluma ve toplum yöneticilerine göstermek amacını taşır. Kemal Tahir'in edebiyatımızın kendi gerçeklerimizden yola çıkılarak oluşturulmasını öyküler üzerinden önerdiği anlaşılmaktadır. Öykülerinde egemen yapılara muhalefet etmiş, iktidara karşı gelmiş, halkı sömüren işadamlarını odak noktası yapmıştır. Türkiye'de yaşayan her unsuru öykülerinde işlemiştir. Bunları Anadolu ağzıyla eserlerinde dile getirmiştir. Bu topluluklarla ilgili halk ağzında dolaşan yargıları sakınmadan kullanmıştır. Kemal Tahir'in gündeme getirdiği sorunlar hala güncelliğini korumaktadır. Kemal Tahir'in öykü kitaplarında mizahi unsurları inceleyen bu çalışmada, Göl İnsanları (1955, 1969, 2006), Dutlar Yetişmedi (2006), Zehra'nın Defteri (2005) ve Üstadın Ölümü (2006) adlı öykü kitaplarında geçen; din, siyaset, kadın-erkek ilişkileri ve etnik köken gibi başlıklar altında tasnif edilen mizahi muhteva incelenmiştir.
Sezai Karakoç'un şiir ve hikayelerinde kadın imgeleri

Sezai Karakoç, 1950 Sonrası İkinci Yeni akımının içinde değerlendirilse de İslamcı-muhafazakar kimliğiyle bu akımın diğer şairlerinden ayrılır. Karakoç, kendi şiiriyle ilgili 'Benim İkinci Yeniyle ilgim aynı dönemde şiir yazmam ve belki biçim bakımından bazı ortak yanlarının bulunmasından ibaretti' (aktaran Karataş, 2019: 228) diyerek şiirinin İkinci Yeni'den farklı olduğunu dile getirir. Bu farklardan biri de şiirlerinde kullandığı kadın imgelerinde görülür. Onun şiirlerinde kadın İkinci Yeni'nin aksine 'cinsel bir obje' olarak karşımıza çıkmaz. Karakoç'un şiirlerinde kadın genellikle 'anne, ideal kadın, mecazi aşktan ilahi aşka yönelmeyi sağlayan sevgili, zorluklarla baş eden, ailede kocasına destek olan vefakar, güçlü Anadolu kadını' olarak görülür. Diriliş düşüncesinde kadın ailede ve özellikle çocuğun yetiştirilmesinde en önemli etkendir. Bunun dışında anne kimliğini kaybetmiş, erkeğe özenen modern kadın ise olumsuz olarak görülür. Bu çalışmada Sezai Karakoç'un şiirleri ve hikayelerinde yer alan 'kadın imgeleri' nin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışma üç bölüme ayrılır. Birinci bölümde yazarı daha iyi anlayabilmek için hayatı ve sanatı hakkında kısaca bilgi verilecektir. İkinci bölümde şairin bütün şiirlerinin toplandığı 'Gün Doğmadan' adlı eserinden hareketle şiirlerindeki 'kadın imgeleri' tespit edilecektir. Üçüncü bölümde ise 'Meydan Ortaya Çıktığında-Hikayeler I' ve 'Portreler- Hikayeler II' adlı iki hikaye kitabında yer alan 'kadın imgeleri' tespit edilecektir.