Developing a framework for coping with uncontrolled urban sprawl of war: A case study for environmentally resilient Benghazi city

Bingazi'nin çeşitli bölgelerine sınırlı bir biçimde yayılan yeşil alanlar ve tarlalar ile çevresel bileşenleri, şehir için en önemli kaynaklardan biridir. Bu ekosistemler, 2011 yılındaki Libya ayaklanmasından sonra patlak veren savaştan etkilenmiştir. Bu etki, çatışmalardan ve yıkıma uğrayan alanlardan şehrin çevresine kaçan nüfusun yer değiştirmesi sonucu olarak kentsel yayılma problem ile ortaya çıkmıştır. Mevcut literatür, çarpık kentleşme sorununu çeşitli boyutlarda ele almıştır, ancak savaşların ve sivil çatışmaların bir sonucu olarak kentsel yayılma sorununun şiddetlenişine ve bu durumun çevrede yarattığı sonuçlara değinmemiştir. Bu araştırma, şehrin, kontrolsüz kentsel olarak yayılması sonucunda büyük ölçüde etkilenmiş olan çevresel kaynaklarını tehdit eden risklere odaklanmıştır. Araştırmanın temel amacı, Bingazi kentini inceleyerek savaş sonucunda ortaya çıkan kontrolsüz kentsel yayılma ile başa çıkmak için çevresel bakımdan dayanıklı bir çerçeve geliştirmektir. Bu araştırma, kentsel yayılma sorununun nedenlerini ve şehirdeki iç savaşın bu problem ile ilişkisini araştırmaktadır. Araştırma aynı zamanda, şehrin çevresel boyuttaki yıkıma odaklanarak, savaştan ve kentsel yayılmadan kaynaklanan hasarı değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın amaçlarından biri de çevresel kırılganlıkları araştırmaktır. Çalışma, şehir vizyonunu ve hedeflerini tanımlamayı ve kentsel yayılmaya ve kentin çevresel yapısına duyarlı ve dayanıklı eylem planları önermeyi amaçlamaktadır. Şehrin çevresel kırılganlıkları ile başa çıkma kapasitesini artıran eylemler. Bu çevresel dayanıklılık strateji planı, eylem planının ve proje önceliklerinin hazırlanmasında toplumun ve karar vericilerin etkili katılımı sayesindesavaşınkent üzerindeki çevresel etkilerinin üstesinden gelmek ve çevresel kırılganlıkları azaltmak için bir başlangıç olacaktır. Çalışma, karma bir araştırma yaklaşımına sahiptir. Nicel ve nitel teknikler, tamamlayıcı bir yaklaşımla kullanılmıştır. Nicel veriler, şehir ve çevresine ilişkin ikincil verilerden toplanmış ve sekiz bölgede uzaktan algılama uydu görüntüleme, Pearson Ki-kare ve Kentsel Genişleme Yoğunluk İndeksi yöntemlerinin sonuçları kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler, tartışma grupları ve görüşmeler yoluyla birincil verilerden elde edilmiş ve SWOT analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, kent üzerinde savaşın etkilerini anlamak, kentsel yayılma sorununu tanımlamak ve bunun nedenlerini ve etkilerini bilmek için nicel veriler kullanmıştır. Ayrıca, bu verilerin analiziyle kontrolsüz kentsel yayılmadan kaynaklanan çevresel kırılganlıklar çerçevesinde, çevresel boyuttaki yıkımı ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Nitel veriler üzerinde uygulananSWOT analizi, çevresel dayanıklılığa duyarlı şehir vizyonunu formüle etmek ve bu vizyonun sunduğu hedefler doğrultusunda başlangıç düzeyinde çevresel dayanıklılık eylem planını hazırlamak için kullanılmıştır. Çalışma, şehrin mevcut durumunu anlamak için birincil ve ikincil verilerin analiz sonuçlarını sentezleyerek; ikinci nesil planların kapsamlı bir değerlendirmesine ulaşmış, bu kapsamda planın uygulanmayan aşamalarını, plan sınırı dahilindeki boş alanları, plandaki merkezsizleşme olasılıklarını, gecekondu bölgelerindeki yenileme olanaklarını ve muhtemel gelişim alanlarını eşik analizine göre değerlendirmiştir Sentez sonucunda bir eylem planı önerilmiş, kentin çevresel kırılganlıklarını azaltacak ve gelecekteki gelişmeleri çözebilmedeki kapasitesini arttıracak, bu kapsamda önecelikli projeler önermek için çevresel dayanıklılık stratejileri sunacak, 'şehrin gelecekte nasıl olması gerektiği'ne cevap veren çevresel dayanıklılık vizyonu formüle edilmiştir. Çalışmanın bulguları, Bingazi'deki kentsel yayılmanın kentleşme ve savaştan kaynaklandığı; çevresel risklerin savaştan ve kentsel yayılmadan kaynaklandığını göstermektedir. Çalışma, artan çevresel bozulmayı ve kentsel yayılma sorununun artışını etkileyen temel konulara dair derin bir kavrayış sunmuş, şehirdeki savaş ile kentsel yayılma arasındaki ilişkiyi ortaya koymuştur. Çalışma, Bingazi vakası özelinde geleneksel planlama yöntemlerinin yetersiz kalabileceği ve planlamada çevresel dayanıklılık stratejilerinin kullanımının, şehrin gelecekteki gelişmelere uyum sağlama becerisini artırmak suretiyle, çevresel kırılganlıklar ile başa çıkmak için faydalı olabileceği sonuçlarına ulaşmıştır. Çalışma; kentin güçlü ve zayıf yanları, fırsatları ve tehditleri çerçevesinde geliştirdiği eylemler ile Bengazi kenti için bir model önerisinde bulunmuştur. Sonuç olarak, dayanıklılık stratejilerine dayalı bir kentsel eylem planının uygulanmasında ve politika geliştirilmesinde çalışmanın ulaştığı bilgilerin, bugün ve gelecekte, Libya'nın diğer şehirlerinde var olan kentsel ve çevresel sorunları azaltmakta kullanılabileceği düşünülmektedir. Sonuçlar Bingazi kentiyle ilgili olması ve geliştirilen dayanıklılık planı bu kentin koşullara göre inşa edilmiş olmasına karşın, benzer koşulların yaşandığı ve yaşanabileceği diğer kentlerdeki plancılar ve politika koyucular için fayda sağlayabilecektir.