turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Erzurum'lu İbrahim Hakkı'nın İnsaniyye isimli Güldestesi'nin muhtevası ve Türkçe kısmının transkripsiyonlu metni

YÜKSEK LİSANS TEZİ ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI'NIN İNSANİYYE İSİMLİ GÜLDESTESİNİN MUHTEVASI VE TÜRKÇE KISMININ TRANSKRİPSİYONLU METNİ KOKSAL SELÇUK Költür tarihimizin çok yönlü simalarından olan Erzurumlu ibrahim Hakkı'nın insaniyye isimli Güldestesi tasavvufi, didaktik ve edebi manzumelerin derlendiği önemli bir eserdir. Arapça, Farsça ve Türkçe manzumelerden seçilen beyitlerden meydana gelen eserin önemi İbrahim Hakkı gibi alim, mutasavvıf ve şair bir zatın edebi zevkini, dolayısıyla bir dönemin edebi zevkini tayinde anahtar vazifesi görmesindendir. Ayrıca Güldeste, İbrahim Hakkı'nın faydalandığı kaynakları belirtmesi bakımından da dikkate değer bir eserdir. Biz bu çalışmamızda insaniyye'nin en güvenilir nüshası olan Feyyaz İbrahimhakkıoğlu nüshasının transkripsiyonlu metnini vermenin yanı sıra onu muhteva bakımından da ele aldık. Manzumelerin seçildiği şahıslar ve eserleri hakkında ansiklopedik bilgiler vermeyi faydalı bulduk. Çalışmamızın başına Antoloji /Güldeste türü hakkında kısa bilgiler ihtiva eden bir bölüm ekledik, inceleme kısmında insaniyye'nin Türkçe kısmını meydana getiren beyitlerin hangi esaslar dahilinde seçildiğini göstermeye çalıştık. Manzumeleri şekil hususiyetleri bakımından kısaca incelemeye gayret ettik. Çalışmanın İbrahim Hakkı'nın ve bir devrin kültür kaynaklarını tespitte büyük faydalar sağlayacağı kanaatindeyiz.
Gül ile Sitemkar hikayesinin varyantları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma

Bugüne kadar üzerinde ayrıntılı ve doyurucu bir çalışma yapılmamış olan Gül ile Sitemkar hikayesi halk hikayeleri içinde önemli bir yere sahiptir. Halk hikayelerinin formuna uygun olarak tasnif edilmiş olan Gül ile Sitemkar hikayesi üzerinde yapmış olduğumuz bu araştırmamız, Önsöz ve Girişin dışında iki Bölüm, Sonuç, Bibliyografya ve Ekler kısmından ibarettir. Giriş kısmında halk hikayesi kavramı ve Türk halk hikayelerinin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durduktan sonra araştırma konumuz olan Gül ile Sitemkar hikayesi üzerinde yapılan çalışmalara değinildi. Yaptığımız araştırmalar sonucunda Gül ile Sitemkar hikayesi hakkında herhangi bir icneleme yapılmadığı görüldü. Ancak hikaye birçok defa neşredilmiş ve bazı araştırmacılar da eserlerinde hikayeden kısaca bahsetmişlerdir. Bu bölümde bu neşirleri ve eserlerin adlarını kronolojik olarak verdik. Birinci bölümde üzerinde durduğumuz hikayeyi bilimsel yöntemlerle incelemeye çalıştık. Bu inceleme ile Gül ile Sitemkar hikayesinin dört varyantında da motif ve epizot bakımından büyük benzerlikler olduğu görüldü. Hikayedeki motifler Stith Thompson'un 'Motif index of Folk-Literature' adlı eserinden hareketle tespit edildi. Hikayenin şahıs kadrosuna baktığımızda Türk halk hikayelerinin genel formuna uygun olduğu görülüyor. Kahramanlar yüksek tabakadan insanlar, etraflanndakiler ise onlara yardım eden veya işlerini zorlaştıran tali kişilerdir. Hikayede geçen terimlerden hareketle zamanın geçmişş zaman, mekanın ise Horasan şehri olduğunu söylendikten sonra hikayenin yapısı, dil ve üslup özellikleri üzerinde duruldu. En az şiir içeren ve masal formuna en yakın olan S varyantı dahil bütün varyantlarda nazımnesir bir arada kullanıldığı görüldü. IV Aynı zamanda hikaye görülen geçmişş zaman kipiyle anlatılarak daha canlı bir şekle sokulmuştur. Hikayede şiirlerin geniş bir yer tuttuğu ve büyük çoğunluğunun da birinci derecede kahramanlar tarafindan söylendiği görülmektedir. Bu bölümde hikayedeki şiir sayısı ve beyit sayısı ayrı iki tablo halinde verildi. İncelememiz sonucunda hikayedeki şiirlerin halk şairlerinin elinden çıkmadığı yargısına varıldı. Çalışmanın Sonuç kısmında ise incelemede elde ettiğimiz neticeler sıralandı. İkinci Bölümde ise Metinlerle İlgili Açıklamalarla birlikte metinler verildi. Bibliyografya, yazarların soyadlanna göre alfabetik olarak düzenlenmiştir: Ekler kısmında ise elimizdeki eski harfli iki ayrı metin verildi.
1980 sonrası popüler müziğimizde Türkçe kullanımı

Anahtar kelimden Dil, Dil ve Kültür, Dil ve Müzik, Popüler Kültür, Popüler Müzik i Dil milleti millet yapan en önemli unsurdur. Dil, milletin düşünce tarzını, kültürünü ortaya koyar. Bir toplumun özgürlüğünün en önemli göstergesi dildir. Tarih boyunca dillerine sahip olamayan milletlerin yıkıldığı bilinmektedir. Bu sebeple dile sahip olmak, millet olarak varlığına da hakim olmaktır. Dilin korunması kültürel çalışmalarda dikkatli olmayı gerektirir. Çünkü kültürel faaliyetler halkı etkileyen önemli kaynaklardır. Özellikle kitle iletişim araçlarının kullanıldığı etkinliklerde dil kullanımın daha çok dikkat etmek gerekir. Evlerin davetsiz misafirleri olan bu araçlar benimsemiş oldukları kavram ve yapılan bize fark ettirmeden bilinçaltımıza yerleştimektedirler. Bu önemli konunun üzerine dikkat çekmeyi amaçlayan bu çalışma, şarkı sözleri kaynaklı bir söz varlığı ve Türkçe'nin kitle iletişim araçları vasıtasıyla değiştirilmiş kullanımım göz önüne çıkarmaktadır.
İdeal bir genç modeli olarak Safahat'ta Asım

İdeal Bir Genç Olarak Safahat'ta 'Asım' başlığını taşıyan bu çalışma 'Giriş' ve 'Sonuç' bölümleri dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş Bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve sınırlılıklarla ilgili bilgiler verilmiştir. Birinci Bölümde, Mehmet Akif Ersoy'un Yaşadığı Dönemin Tahlili; Osmanlı Modernleşmesi bağlamında, Siyasi, Sosyo-Ekonomik ve Fikri planda ortaya koyulmuş ve Akif'in Biyografisi incelenmiştir. İkinci Bölümde, İdeal Genç Modeli Olarak Asım fiziksel ve ahlaki özellikleri çerçevesinde incelenmiş ve Asım'dan beklenenler ortaya koyulmuştur. Sonuç bölümünde, Mehmet Akif'in ideal bir genç olarak sunduğu Asım'ın şahsında, yetiştirilmek istenen insan prototipi ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Buruklu Aşık Kul Mustafa hayatı-şiirleri-atışmaları-halk hikayeciliği derleme-inceleme

Bu çalışmamda Adana aşıklık geleneğinin yaşayan güçlü temsilcilerindenBuruklu Aşık Kul Mustafa'nın hayatı, şiirleri, atışmaları, halk hikayeciliği derlenipincelenerek Aşık Kul Mustafa'nın gelenekteki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Adana aşıklık geleneği ve geleneğin gelişim süreci verilmiş, ikinci bölümde Aşık Kul Mustafa'nın kimliği, ailesi, öğrenim durumu, geçim kaynakları ile ilgili bilgiler verildikten sonra üçüncü bölümde Kul Mustafa'nın aşıklığıincelenmiştir. Aşıklığa başlayışı, sazlı-sözlü ortam, usta-çırak ilişkisi, rüya-bade-mahlas, üstatlığı, yetiştiriciliği, diğer aşıklarca bilinip tanınması ile aldığı ödüller hakkında yazılan yazılar, şiirlerinin yayımlandığı gazete, dergi, kitap v. s verilmiştir. Aşığın şiirleri dördüncü bölümde üslup özellikleri yönünden, kullandığı kelime kadrosu, anlatım başlıkları altında toplanıp detaylı olarak incelenmiştir. Altıncı bölümde aşığın şiirleri içerik yönünden maddi aşk ve sosyal konulu şiirler ile dini-tasavvufi şiirler olmak üzere iki ana grupta toplanarak incelenmiştir. Sonuç bölümünden sonra Buruklu Aşık Kul Mustafa'nın şiir metinleri, şiirlerin genel dizini, atışmalarından örnekler ve halk hikayesi örneği verildikten sonra şiirlerdeki bazı kelime ve kavramlar incelemenin sonunda oluşturulan sözlükteverilmiştir. Çalışma kaynakça bölümü verilerek tamamlanmıştır. Buruklu Aşık Kul Mustafa'nın geleneğe bakışı, geleneği ne ölçüde yansıttığıdetaylarıyla incelenerek Buruklu Aşık Kul Mustafa'nın gelenekteki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.
Ömer Seyfettin'in on iki hikayesinde Türk dilinin eğitimi ve öğretimi açısından kelime gruplarının değerlendirilmesi

Bu çalışma, Ömer Seyfettin'in ' Ömer Seyfettin, Hayatı, Sanatı, Eseri'indeki Mermer Tezgah, Falaka, Yüksek Ökçeler, Perili Köşk, Topuz, Gizli Mabet, Keramet, Diyet, Beynamaz, Forsa, Kurbağa Duası, Külah, Ferman hikayelerindeki kelime gruplarının tahlilini içerir. İsim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsiler, ikilemeler, unvan grupları ve edat grupları bu çalışmada incelenen kelime gruplarıdır. İsim tamlamaları; belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlamaları şeklinde tahlil edilmiştir. Belirtili ve zincirleme isim tamlamaları incelenirken 'tamlayan ve tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler', 'tamlayanı ayrılma hal eki alanlar'', 'tamlayan eki düşmüş olanlar' alt başlıkları yer verilmiştir. Sıfat tamlamaları; niteleme sıfatlan, işaret, sayı, soru, belirsizlik ve fiilimsilerle kurulanlar şeklinde incelenmiştir. Sayı sıfatlan da asıl, sıra, kesir, üleştirme; işaret sıfatlarında da 'ki' ekinin yerine ayrılma hal eki alanlar şeklinde alt başlıkları altında yer verilmiştir. Fiilimsiler; isim-fiil grupları, sıfat-fiil gruplan ve zarf-fiil grupları şeklinde ele alınmıştır. İkilemeler; aynı kelimenin tekrarı ile yapılanlar, zıt anlamlı kelimelerin tekrar ile yapılanlar, yakın veya eş anlamlı kelimelerin tekrarı ile yapılanlar ve yansımalarla yapılanlar ikilemeler şeklinde yer alır. Edat gruplar ve unvan gruplarının incelenmesine tezin son bölümünde yer verilmiştir. İnceleme yapılırken her alt başlıktaki kelime gruplan eserdeki hikayelerin sırasına ve sayfa numarasına göre numaralandırılmıştır. Her kelime grubu geçtiği cümlede koyu şekilde gösterilmiştir. Kelime gruplarının yer aldığı cümlelerin sonunda kelime gruplarının hangi hikayede, kaçıncı sayfa ve satırda geçtiği belirtilmiştir. Tez, Türk Klasikleri serisinden Ömer Seyfettin, Hayatı, Sanatı, Eseri'nin ikinci baskısı esas alınarak hazırlanmıştır. İncelemesi yapılan hikayelerin metni sonuç bölümünden sonra yer almaktadır.
Ayşe Kulin'in romanlarının tematik açıdan incelenmesi

Bu çalısmamızda günümüz Türk edebiyatının önemli kadın yazarlarından Ayse Kulin'in romanlarını tematik açıdan inceledik. Çalısmamız giris ve iki bölümden olusur. Giris bölümünde yazarın hayatı ve edebi kisiliğine yer verilmistir. Birinci bölümde yazarın romanları hakkında bilgi verilmistir. İkinci bölümde ise yazarın romanları tematik açıdan incelenmistir. Çalısmamızda romanlarda en sık islenen temalar tespit edilmistir. Romanlarda aile, evlilik, bosanma, annelik duygusu, çocuklar, savas, Kürt sorunu, yardımseverlik, çağdaslık, umut ve umutsuzluk, göç, iletisim / iletisimsizlik, sanat, kusak çatısması, öğrenci olayları, askeri darbeler, din olgusu, cinsellik, aldatma vb. temalar tespit edilmistir. Temalar tespit edilirken romanların yanı sıra yazarın çesitli gazete ve dergilerde çıkan röportajları da kaynak olarak göz önünde bulundurulmustur. Yaptığımız çalısmada Ayse Kulin'in, bireysel konuların yanı sıra Türkiye'nin önemli sorunlarını ve yakın tarihi de tema olarak seçtiğini gördük. Yazar bir yandan okuyucuları yakın tarih hakkında meraklandırırken diğer taraftan demokrasinin gelismesi, kızların okutulması, çağdas düsüncenin yerlesmesiyle Türkiye'nin önemli sorunlarının çözülebileceği mesajını verir.
Azerbaycan edebiyatında ilk mizah dergisi Molla Nasreddin üzerine bir inceleme

Molla Nasreddin dergisi Azerbaycan edebiyatının ilk resimli mizah dergisidir. 1906- 1931 yılları arasında neşredilmiştir. 1906- 1917 yılları arasında Tiflis'te, 1921'de Tebriz ve 1922- 1931 yılları arasında da Bakü'de yayımlanmıştır. Azerbaycan Türkçesiyle neşredilen dergi toplam yedi yüz kırk sekiz sayıdır. Yayınladığı satirik yazılar, karikatürler ve yazar kadrosuyla dikkat çeken Molla Nasreddin, zaman zaman Çar yönetimi tarafından kapatılmış olmasına rağmen yirmi beş yıl yayın hayatında kalmayı başarmıştır. Molla Nasreddin dergisi Azerbaycan edebiyatı ve basınında bir döneme damga vurmuştur. Başyazarı Celil Memmedguluzade ve Mirza Elekber Sabir, Ömer Faig Nemanzade, Mirza Said Ordubadi gibi yazar, şairler ile Ezim Ezimzade gibi karikatüristler Molla Nasreddin dergisinin etrafında toplanarak 'Molla Nasreddincilik' denilen yeni bir edebi akım meydana getirmişlerdir. Molla Nasreddinciler olarak adlandırılan bu aydınların, Azerbaycan Türklerinin bilinçlenmesi adına siyaset, kültür, ekonomi, sanat gibi birçok alanda yazıları yayımlanmıştır. Bu yazıların birçoğu satirik olduğu için Molla Nasreddin dergisinin üslubu çağdaşlarından ayrılmıştır. Bu durum ise derginin en belirgin özelliklerinden biridir. Dergide yayımlanan tüm türlerde mizahi bir tavır yakalamak zor değildir. Çünkü derginin amacı kara mizah ile topluma doğru olanı gösterebilmektir. Bu açıdan Molla Nasreddin dergisi çoğunlukla dil, din, kadının toplumdaki yeri ve eğitimdeki aksaklıklara değinmiştir. Ayrıca toplumu gericiliğe iten gelenekler, din adamlarının çıkarları uğruna dini sömürmeleri, idarecilerin Azerbaycan Türkleri üzerinde hakimiyet kurma çabaları da Molla Nasreddincilerin mizah çemberinden geçmişştir. İlk sayısından itibaren Azerbaycan Türklerinin problemlerine değinmeyi amaçlayan dergi yazarları, aynı zamanda doğu ülkeleriyle de ilgilenmiştir. Bu durum derginin daha geniş kitleler tarafından okunmasını sağlamıştır. Sesini duyurabildiği tüm toplumlar tarafından oldukça beğenilen Molla Nasreddin dergisi işlediği konular ve yayınladığı türler bakımından hem toplumsal hem de edebi yönü kuvvetli bir dergi olma özelliğine sahiptir.
Mehemmed Divanı: İnceleme-metin

Çalışmamız 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın ortalarında yaşadığını kabul ettiğimiz Mehemmed'in şiirlerinin bir araya gelmesiyle oluşan divanı ile ilgilidir. Çalışmamız başta Giriş bölümünden sonra dört ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Mehemmed'in hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde divan, şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. Üçüncü bölümde divan, din ve tasavvuf bakımından ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise Mehemmed Divanı'nın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Çalışmamız, Kaynakça bölümüyle sona ermektedir.
Evliya Çelebi Seyahatnamesi'ndeki büyü, sihir ve falın halkbilimi açısından değerlendirilmesi

Büyü ve fal, Türk halk biliminin inanışlar bölümünde yer alan önemli kavramlardır. Sihir ve tılsım ise tam olarak büyü olmasa da büyü ile yakından ilgili uygulamalardır. İnsanlık tarihi kadar eski olan bütün bu uygulamalar, Türk kültür hayatında tespit edilemeyen bir zamandan beri canlı olarak yaşamaktadırlar. Birtakım olayları kendi lehine çevirmek için büyüye başvuran insanoğlu, çeşitli hastalıklardan korunmak, şehir veya kasabaları zehirlihayvanlardan, doğal afetlerden korumak için de tılsıma başvurmuştur. Her ne kadar büyü ilekarıştırılsa da günümüzde büyüden farklı uygulamalar için kullanılan bir kelime olan sihir ise, el çabukluğu ve göz yanılsamalarına dayanan, daha çok eğlenme amaçlı gösteridir. Bu üç kavramdan farklı olan fal ise insanların geleceklerini öğrenmek için başvurdukları işlemlerdir. Türk halk bilimine baktığımız zaman büyü, sihir, tılsım ve fal ile ilgili araştırmalarınfazla olmadığını görmekteyiz. Ancak, üzerinde araştırma yapıldığı takdirde görülecektir ki, Anadolu insanının zengin hayal gücü sonucunda çok çeşitli şekiller arz eden bütün bu uygulamalar Anadolu'nun pek çok yerinde canlı olarak yaşamaktadır. Bunun sonucu olarak da bu alan Türk araştırıcıların çalışmalarını beklemektedir. Bu çalışma, Türk kültür tarihi, edebiyatı ve halk bilimi açısından önemli kaynak eserlerden biri olan Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde yer alan büyü, sihir ve fal ile ilgili metinlerin Türk halk bilimi açısından değerlendirilmesine dayanmaktadır. Bu esere dayalı olarak çalışma yapmamızın amacı, büyü, sihir ve falın 17. yüzyıldan günümüze nasıl geldiği ve nasıl devam ettiğini göstermek ve bundan sonra konu ile ilgili olarak yapacağımız çalışmalara zemin hazırlamaktır. I
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığında Bel_yz_K1589 numarada kayıtlı Şiir Mecmuası

Klasik Türk edebiyatı, Türk edebiyatının önemli bir dönemini oluşturmaktadır. Edebi eserler meydana getirildiği dönemin siyasi, kültürel, sosyal, dini izlerini taşır. Antoloji özelliğine sahip olan mecmualar dönemin edebi özelliği hakkında da bilgiler verir. Çalışmamızın konusunu oluşturan eser İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığında Bel_Yz_K 1589 numarada kayıtlı şiir mecmuasıdır. Mecmua 71 varaktan oluşmaktadır. Tezin giriş bölümümde mecmua ve mecmuaların sınıflandırılması ile ilgili bilgi verildi. İkinci bölümde mecmuanın özellikleri belirlenerek incelemesi yapıldı. Mecmua XVIII. yüzyılda yaşamış şairlerin şiirlerini içermektedir. Metin içinde yer alan şairlerin biyografileri kısa bir şekilde sunulmuştur. Mecmuada beyitlerle yazılan nazım şekillerinden gazel ve kaside ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Metinde gazel ve kasidelerin yanı sıra muhammes, tahmis, müseddes, muaşşer, terkib-i bent gibi nazım şekilleriyle yazılmış şiirler de bulunmaktadır. Nazım şekilleri, aruz kalıpları ve MESTAP tablosuna yer verilmiştir. Üçüncü bölümde şiir mecmuasının transkrpsiyonlu metni yer almaktadır. Mecmuada bulunan şairlerin şiirleri Divanlardaki şiirlerle karşılaştırılarak metin tenkidi yapılmıştır. Şiirlerde Divanlardan farklı olarak beyit sayısı farklılığı, diziliş farklılığı ve kelime farklılığı gibi durumlar söz konusudur. Bu farklılıklar dipnotlarda gösterilmiştir.
Murathan Mungan'ın Kırk Oda adlı eserinde postmodern unsurlar

Bu çalışmada Murathan Mungan'ın Kırk Oda adlı eseri postmodern unsurlar bakımından incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, modernizm ve postmodernizm terimleriaçıklanmış, postmodern eserlerin özellikleri sıralanmıştır. Ayrıca yirminci yüzyılda roman sanatına getirilen bazı önemli kavramlar da incelenmiştir. İkinci bölümde, Kırk Oda'daki öykülerin postmodern özellikleri gösterilmiştir. Öykükahramanlarının mutsuzluklarının temel sebepleri açıklanmıştır.
Türkçe-Rusça-Ukrayna dili öykü çevirileri ve karşılaşılan sorunlar

Çeviri; farklı halklar, ırklar ve ülkeler arasında anlaşmayı sağlayan ortak bir çözüm yoludur. Ülkelerin kültürü, tarihi, ulusal serveti ancak bu yolla dilden diletaşınmaktadır. Bu nedenle de çeviri her zaman için çok önemli bir bilim dalı olmuştur ve. her ülkede bu konuya büyük bir önem verilmektedir. Edebi çeviri ise, oldukça zor bir alandır. Kültürel ve tarihsel ögelerle bunlarınuyandırdığı çağrışımların aktarılması, dilsel karşılıklarının tam olarak bulunması ve metinler arası ilişkilerin aktarılması edebi çevirinin en zor noktalarından bir kısmıdır. Bu çalışmada; Türkçe Rusça - Ukrayna Dilinde yapılan çeviriler ele alınmıştır. Günümüze kadar yapılan çalışmalar incelendiğinde üç ülke edebiyatlarının çevirisindedaha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Çeviribilimin, nispeten yeni bir bilim dalı olması nedeniyle, özellikle Türkçe-Rusça ve Ukrayna Dilinde yapılmış olançevirilerde, daha çok çözüm yolu geliştirilmrsine gerek duyulduğu görülmektedir. Bu çalışmada, edebi çevirilerde yaygın olarak kullanılan Yorumlayıcı ÇeviriKuramından yararlanılmıştır. Öncelikle, ilk kez, Rus edebiyatından AkeksandrKuprin'in 'Narlı Bilezik' ve Ukrayna edebiyatından Marko Vovçok'un 'Kız Öğrenci'adlı öyküsü Türkçeye; Selim İleri'nin 'Deniz Kızının Öyküsü' adlı çalışması Rusçaya ve Ukrayna Diline çevrilmiştir. Daha sonra karşılaşılan çeviri sorunları; maddelerhalinde, örnekleri ve çevirmenlerden alınan çözüm önerileri de değerlendirilerek incelenmiştir.
Karikatür dergisi: Mizah anlayışı ve bibliyografyası

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmayla, daha önce üzerinde bilimsel bir çalışma yapılmamış olan Karikatür Dergisi'ni bilim dünyasına tanıtmayı amaçladık. Bu çerçevede mizahın gelişimini, özelliklerini ve teorilerini kısaca inceleyip, derginin mizah anlayışını ortaya koyarak, ayrıntılı konu bibliyografyasını hazırladık. Karikatür Dergisi, 1936 - 1948 yılları arasında Sedat Simavi tarafından çıkarılan bir mizah dergisidir. 13 yıl boyunca 640 sayı olarak yayınlanmış olan dergi, yayınlandığı yılların toplumsal hayatına değişik yönlerden ışık tutmaya çalışmıştır. Başlangıçta siyasi ve edebi bir dergi olarak çıkmış, daha sonra ise yalnızca siyasi bir dergi olarak yayın hayatına devam etmiştir. Dergideki değişik konulara ait yazılar, karikatürlerle de görsel olarak desteklenmiştir. Hazırladığımız konu bibliyografyası incelendiğinde derginin, kadın-erkek ve karı-koca ilişkileri, evlilik hayatı, sanatkarların durumu, belediyelerin çalışmalarındaki aksaklıklar, edebiyat, eğitim, spor, ekonomi, karaborsa ve İkinci Dünya Savaşı gibi birçok konuyu ele aldığı görülmektedir. Üç bölümden oluşan tezin ilk bölümünde, mizah, mizah teorileri, mizahın tarihsel gelişimi, önemli mizah dergileri; ikinci bölümünde Karikatür Dergisi'nin tanıtımı, mizah anlayışı ve dergide bulunan halk bilimi unsurları; üçüncü bölümde ise Karikatür Dergisi'nin konu bibliyografyası yer almaktadır. Ayrıca yararlanılan kaynaklarla ilgili bibliyografya da çalışmamızın sonunda verilmiştir.
Hakas destan kahramanları ve tip özellikleri

Bilindiği üzere sözlü edebiyatın en önemli türlerinden biri olan destanlar, büyük oranda tiplerden oluşan bir şahıs kadrosuna sahiptir. Bu çalışmada bir Sibirya Türk grubu olan Hakasların sözlü edebiyatındaki en hacimli tür olan kahramanlık destanları ele alınarak bu anlatılardaki destan kahramanları ve bunları birer 'tip' yapan özellikler tespit edilmiş ve Hakas destan tipleri, tespit edilen özellikler ışığında Türk destancılık geleneği çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Hakas destanlarında tipler 'merkezi kahraman tipi' ve 'alt tipler' olmak üzere iki kısımda ele alınmıştır. İncelenen destanlarda olayların odağında yer alan merkezi kahramanın biyografisinden yola çıkılarak bir merkezi kahraman kalıbı oluşturulmuş ve değerlendirmeler bu kalıp etrafında yapılmıştır. Çalışmanın alt tipler başlığı altında ise 'karşı kahraman ' 'kadın' ve 'at' tipi ile 'yardımcı tipler'in anlatıdaki rolleri ve işlevleri belirlenerek bu tipler merkezi kahramanla ilgileri noktasında ele alınıp incelenmiştir. Çalışma 'Giriş', 'Kaynakça' ve 'Sonuç' bölümlerinin dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Hakas Türklerinin coğrafi konumu, tarihi ve folkloru ile ilgili tanıtıcı bilgiler verildikten sonra Türkiye'de Hakas Türkleri ve Hakas destanlarını konu alan akademik çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Hakas destanlarının biçim ve içerik özellikleri ile Hakas destanlarında icra geleneği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci ve son bölümünde ise genel olarak edebi eserde ve özel bir tür olarak destanlarda 'kahraman' ve 'tip' kavramları ile açıklamalar yapıldıktan sonra Hakas destan kahramanları ve bunların tip özellikleri ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Hakas destan tiplerinin özelliklerini açıklarken Hakasça'dan Türkiye Türkçesi'ne aktarılan dokuz Hakas destan metni esas alınmış ve bu metinlerden örnekler verilmiştir. Bunlar; Altın Çüs, Ak Çibek Arığ, Ay Huucın, Han Mirgen, Kara Kuzgun, Han Orba, Huban Arığ, Altın Arığ ve Altın Taycı destanlarıdır. Çalışma boyunca yapılan tespit ve değerlendirmelerden sonra Hakas kahramanlık destanlarının esas hareket alanını oluştruan savaşlar ve mücadelelerin Türk destancılık geleneğindeki genel yapıya uygun olarak merkezi kahraman tipi etrafında kurgulandığı görülmektedir. Destanlardaki alt tipler de yine merkezi kahramanla ilgileri ölçüsünde ve onun anlatıdaki rolünü tamamlamak üzere destanda yer alırlar. Bununla birlikte bütün tiplerin işlevleri birbirine bağlıdır ve her tip bir diğerinin maceraya devam edebilmesi için gereklidir. Bu nedenle Hakas destanlarında bütün kurgunun bu tipler üzerine inşa edildiği söylenebilir. Türk destanlarında tipler ile ilgili yapılacak ayrıntılı çalışmalar, her bir Türk topluluğunun destan metinlerini daha doğru değerlendirme noktasında önemli katkılar sunmakla birlikte Türk destancılık geleneğindeki bütüncül yapıyı daha geniş bir perspektifle ortaya koyma olanağı sağlayacaktır.