Tarama sözlüğü ile oğuz grubu Türk dillerinde bitki ve hayvan adlarının karşılaştırılması

Bir dilin söz varlığı o dilin zenginliğinin önemli bir göstergesidir. Söz varlığı içerisinde o dilin konuşurlarının hayat tarzları, inançları, geçim kaynakları vb. unsurları yansıtan kelimeler bulunur. Diğer bir deyişle dil, konuşurlarının hayat tarzını yansıtan kelimeler aracılığıyla kültürü gelecek nesillere aktarır ve o dili konuşan halkın söz varlığını ortaya koyar. Tezimizde iki ana başlık altında incelediğimiz bitki ve hayvanlar da yaşamımızın her alanında daima iç içe olduğumuz varlıklardır, bu bakımdan söz varlığımızda önemli bir yer tutarlar. Bu çalışmada Tarama Sözlüğü'ndeki bitki ve hayvan adları tespit edilmiş ve Oğuz grubu Türk yazı dillerinin sözlüklerinde yer alan bitki ve hayvan adları ile karşılaştırılmıştır. Türk dilinin söz varlığını ortaya koymaya yönelik pek çok değerli çalışma yapılmıştır. Bunlardan biri de Tarama Sözlüğü'dür. Bu çalışmanın ilk aşamasında Anadolu sahasında yazılmış eserlerin söz varlığını yansıtması bakımından büyük önem taşıyan Tarama Sözlüğü'nde bulunan bitki ve hayvan adları fişlenmiştir. Bir sonraki aşamada Oğuz grubu Türk yazı dillerinin sözlüklerinde yer alan bitki ve hayvan adları taranmış, elde edilen veriler alfabetik olarak düzenlenmiştir. En son aşamada ise Tarama Sözlüğü'ndeki bitki ve hayvan adları Oğuz grubu Türk yazı dillerinin sözlüklerindeki bitki ve hayvan adları ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada Oğuz grubu Türk dillerinde bulunan ancak Tarama Sözlüğü'nde bulunmayan bitki ve hayvan adlarına da yer verilmiştir. Oğuz grubu Türk dillerindeki bitki ve hayvan adlarını karşılaştırmalı olarak ortaya koyan çalışmamız bu alanda çalışan araştırmacılara kolaylık sağlayacak ve kaynak vazifesi görecek bir çalışmadır. Giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, yöntemi anlatılmış, çalışmada yararlanılan sözlükler tanıtılmış, Eski Oğuz Türkçesi ile Batı Türkçesinin bugünkü kollarını oluşturan Azerbaycan Türkçesi, Gagauz Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Türkmen Türkçesi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci ve dördüncü bölümleri; Tarama Sözlüğü'nde tespit ettiğimiz bitki ve hayvan adlarının; Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Gagauz Türkçesi ve Türkiye Türkçesi yazı dili sözlükleriyle karşılaştırılmasını kapsar. İkinci ve dördüncü bölümler, Eski Oğuz Türkçesinde tespit ettiğimiz hayvan ve bitki adlarının Oğuz grubu Türk dillerine nasıl yansıdığını gösterir. Tarama Sözlüğü'nde tespit edilmiş olan hayvan ve bitki adlarının Sir G. Clauson'un An Etymological of Pre-Thirteenth-Century Turkish adlı etimolojik sözlüğünde aranmasından elde edilen bulgular da bu bölümde yer almıştır. Clauson'un yararlandığı kaynaklardan biri Tarama Sözlüğü olduğu için, çalışmadan elde edilen verilerin Clauson'un etimolojik sözlüğü ile karşılaştırılmasının faydalı olacağı düşünülmüştür. Çalışmanın üçüncü ve beşinci bölümlerinde Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Gagauz Türkçesi ve Türkiye Türkçesi yazı dili sözlüklerinde yer alıp Tarama Sözlüğü'nde olmayan hayvan ve bitki adlarına yer verilmiştir. Sonuç bölümünde, Eski Oğuz Türkçesinin söz varlığını yansıtan Tarama Sözlüğü'nden elde edilen verilerin Oğuz grubu Türk dillerinde ne ölçüde korunduğu, ne şekilde görüldüğü ve bu alandaki sayısal veriler değerlendirilmiştir. Ayrıca bitki ve hayvan adlarının Oğuz grubu Türk dilleri arasında ne ölçüde ortaklık gösterdiği üzerinde de durulmuştur.