Aşık Gamgüder: Hayatı, sanatı, eserleri

Farklı kültür coğrafyalarında büyük devletler kurmakla kalmayıp bulunduğu coğrafyanın medeniyet temsilcisi de olmuş Türk milleti büyük yürüyüşleri sırasında daima farklı kültürlerle iletişim halinde olmuş; bu da, kültürel anlamda, karşılıklı etkileşimlerin doğmasını sağlamıştır. Bu etkileşimler sonucunda bir yandan farklı ürünleri ortaya koyan milletimiz diğer yandan kendi harsından doğan kültür ve sanat hayatını terk etmemiş, bir kısım değişikliklerle birlikte milli kültürünü ve onun bir sonucu olan milli sanatını da yaşatmayı bilmiştir. İkitelli sazının eşliğinde destanlar, kır türküleri, sevda şiirleri söyleyen şaman zaman içerisinde evrilerek diğer bütün vazifelerinden soyunup, salt sanatçı kimliği ile şiirler söyleyen aşık olmuştur. Türklerin İslamiyeti kabulünden sonraki süreçte, her ne kadar Aşıklık geleneğine dair bir ipucuna sahip değilsek, kendisinden öncekilere dair tarih bir kayıt düşmemişse de, XVI. yüzyılda karşımıza çıkan Köroğlu, , şiirlerindeki yapı ve söyleyiş sağlamlığı ile aslında kendisinin bir sanat kolunun başlatıcından çok tekamüle erdireni olduğunu ilan eder. XVII. yüzyıl bir Karacaoğlan şiirleri resmi geçidine tanıklık ederken bu şiirin yalnız göçer işi değil kalem erbabı yerleşiklerin de şiiri olduğunu ispat eden Aşık Ömer ve Gevheri gibi ustaları da kayıt altına alır. XVIII. yüzyılda bir duraklama dönemi yaşayan bu şiir kolu mutasavvıf şair İbrahim Hakkı ile Divan şiirinin son iki zirvesi olan Nedim ile Şeyh Galib'in aralarından sıyrılıp sivrilebilecek bir şair çıkaramamıştır ne yazık ki. XIX. yüzyılda yeni bir hamle ile, yıldızı sönmeye yüz tutan Divan şiirine inat Ruhsati, Şenlik, Dadaloğlu, Sümmani gibi parlak yıldızlar çıkaran Aşık edebiyatı ne yazık ki 20. Yüzyılda teknoloji ile birleşen moderniteye yenik düşmekten kurtulamaz. Geleneğin güçlülüğü, birkaç rötuşla da olsa sanatın devamını sağlamış ve -başta Doğu Anadolu, Güney Anadolu ve İç Anadolu olmak üzere- varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Ağrı, Aşıklık geleneğinin güçlü olarak yaşadığı bir yer olmakla birlikte tarihi ve kültürel dokusu kendisinden daha eski ve dominant karakterler gösteren komşu illerin hegemonyasını kıramamış, bu alandaki değerlerimiz il sınırlarının dışına çıkamamışlardır çoğunlukla. Aşık Çağlayan ve Aşık Gamgüder'le bu makus talih nispeten yenilmişse de onların da edebiyat tarihimizde bihakkın yerlerini aldıkları söylenemez. Özellikle farklı ve özgün söyleyişine, kültürel derinliğine, Türk dilinin inceliklerine vakıf oluşuna ve bu şiir dalının gerektirdiği bilgi ve yeteneği şahsında birleştirmesine rağmen değeri yeterince anlaşılamamış ya da hakkındaki kıymet hükmü eksik verilmişlerin başında gelen Aşık Gamgüder'in aşk, gurbet, hasret, ayrılık acısı gibi bireysel konulu şiirlerinin yanı sıra dini ve milli muhtevalı 200 şiirini beğeninize sunarken tahlillerimizi de bu şiirlerden hareketle yaptık. Tecnis, Cığalı Tecnis, Satranç, Koşma, Semai gibi saz şiirinin nazım şekillerinin yanı sıra Tasavvuf şiirinin, Divan şiirinin ve Modern şiirin de güzel örneklerini veren Gamgüder her kesimden herkesin zevkle okuduğu bir şair olarak edebiyat tarihimizde layık olduğu yeri alacaktır inancını taşıyarak başladığımız bu çalışma ile bir yandan memleketimde var edilmiş bu milli kültürün kayda geçmesi amacını güderken öte yandan, yazılar ve tanıklar eşliğinde, Aşık Gamgüder'in hayatını, fikirlerini, ilke ve ülkülerini, sanat anlayışını ve sanatının özelliklerini tanıtmaya; genelde Türk edebiyatında özelde ise Saz şiirindeki yerini tespite çalıştık.