Pierre Desire Guillement ve akademisi

Pierre Desire Guillemet, Osmanlı İmparatorluğu'nda 18. yüzyılın başlarından itibaren belirginleşen batılılaşma sürecinin hız kazandığı Tanzimat Dönemi'nin ikinci padişahı olan Abdülaziz'in saltanatı sırasında İstanbul'a gelerek, yaşamının sonuna kadar burada kalmış bir Fransız ressamıdır. Sanatçı, 1827 yılında Lyon'da dünyaya gelmiştir. Lyon'daki Güzel Sanatlar Okulu'nda ilk sanat eğitimini aldıktan sonra, Paris'e gitmiş ve neoklasik üslubuyla dini konulu resimler ile portrelerde uzmanlaşmış görünen Hippolyte Flandrin'in öğrencisi olmuştur. Archives Nationales'de yer alan bir grup sipariş ve atıf belgesinden anladığımıza göre, Guillemet 1850'lerin ortalarından, 1860'ların sonlarına kadar zamanın Fransız hükümetinden aldığı çeşitli siparişler üzerine bazı kopya eserler üretmiştir. Bu siparişler içinde, F. Xaver Winterhalter'in III. Napoleon'u ve İmparatoriçe Eugenie'yi ayakta betimlediği resmi portrelerinin yanı sıra, Eugene Ronjat ile birlikte gerçekleştirdiği T. Gericault'un 'Medusa Salı' olarak tanınan resminin bir kopyası da bulunur. Sanatçı, ayrıca yaşamının Fransa'da geçirdiği bu ilk döneminde, bir kısmı resmi ve özel siparişler sonucunda olmak üzere, portre ve tarihsel-dini konulu özgün eserler de üretmiştir. Guillemet, 1857 yılından itibaren, Paris Salon sergilerine katılmış ve Fransız sanat ortamında görece tanınan bir isim kazanarak siparişlerinin sayısını arttırmıştır. Sanatçının bu döneme ait bildiğimiz eserleri, kronolojik olarak 'Küpid'in Zaferi', 'Magenta zaferinin Naiplik Konseyi'ne duyurulması', 'Claude Bernard' portresi ve 'Azize Blandine'in şehit edilmesi'dir. Pierre Desire Guillemet, 1863 yılında resmi bir görevle Türkiye'ye gönderildikten sonra, Sultan Abdülaziz'in, biri ayakta biri at üzerinde olmak üzere portrelerini yapmıştır. 1870'li yıllarda, sanatçı, Abdülaziz'in ayakta portresinin başka bir kopyasının yanı sıra, Osmanlı Sarayı'nın hareminden kadınları gösteren eserler de üretmiştir. Sanatçının bildiğimiz son eseri ise, II. Abdülhamid'i olasılıkla saltanatının ilk yıllarında betimleyen portresidir. 11 Guillemet'nin temelde tarihsel ve portre konularındaki eserlerinden yola çıkarak üslubunu değerlendirdiğimizde, romantizmden izler taşıyan, temelde neoklasik ve akademik bir yaklaşımı yansıttığını söylemek mümkün olmaktadır. Pierre Desire Guillemet, eşiyle birlikte, İstanbul'da yeni gelişen sergileme etkinliklerinde yer almış ve 1873'te Şeker Ahmet Paşa tarafından düzenlenen topluma açık ilk sergiye katılmıştır. Dönemin Osmanlı sanat ortamında bu ilk sergilerin de katkısıyla oluşan yeni talebi değerlendiren Guillemet, Türkiye'ye geldiğinden beri tasarladığı güzel sanatlar okulu kurma projesini hayata geçirmiştir. Böylelikle sanatçı, 1874 yılında, padişahın da desteğiyle Pera'da Desen ve Resim Akademisi adında bir güzel sanatlar okulu kurmuştur. Eşi Mme. H. Guillemet'yle birlikte yönettikleri okulun eğitim programında, ipek endüstrisine tasarımcılar yetiştirmeyi amaçlayan ve Lyon'daki Ecole Nationale des Beaux-Arts'dan etkiler bulmak mümkün olmaktadır. Üç ya da dört sene faaliyet gösteren Desen ve Resim Akademisi öğrencilerinin eserleri, bu dönemde düzenlenen bazı sergilerle toplumun değerlendirilmesine sunulmuştur. Osmanlı Devleti'nin eğitim alanındaki batılılaşma çabalarıyla birlikte yaşanan tüm gelişmelerin yanında; mesleki okulların kurulması, sanayileşme ve sanat eserine yönelik ilgi ve talebin artmasına paralel olarak, batılı anlamda kurumsallaşmış sanat eğitiminin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, Abdülaziz döneminde tasarı olarak başlayarak II. Abdülhamid döneminde gerçekleştirilmeye çalışılan bir girişim, müdürlüğünde ve resim bölümünün başında Guillemet'nin bulunduğu bir 'Sanayi-i Nefise Mektebi' kurmaya yönelik olmuştur. Pierre Desire Guillemet'nin, Avrupa ve Osmanlı olmak üzere iki ayrı kültürle, gelenekselin moderne dönüşüm evresindeki ilişkileri bağlamında ortaya koyduğu tüm bu sanatsal etkinlikleri, çağdaş Türk sanatı tarihinde kalıcı etkileri olan katkılar yapmıştır.