Televizyon reklamlarının Türk Kültürüyle ilişkisi

Nesrin AKKURT, TELEVİZYON REKLAMLARININ TÜRK KÜLTÜRÜYLE İLİŞKİSİ, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2005. Reklamlar, başlı başına kapsamlı bir araştırmayı gerektiriyor. Görsel basında, kültürel malzemelerden bilinçli faydalanılarak hazırlanan reklam metinlerinin ve bu metinlerle oluşturulan reklamların kültür bilimiyle ilişkisini, incelemesini ve yorumlarım içeren bu tez, çok sayıda reklam metni araştırmasını içermektedir. Çeşitli kültür alanlarımıza özgü elde edilen örnek reklam metinlerinden yola çıkarak söylenebilir ki, birçok kültürel öğe reklamlarda yer almaktadır. Ayrıca, çalışmada son bir yıllık süreçte (Ocak 2004- Ocak 2005) incelenen reklamların sadece kültürel öğeleri içermekle kalmayıp kültürü değiştirdiği ve kültüre yeni özellikler kazandırdığı da söylenebilir. Çalışmada sadece birkaç alanla sınırlı kalınmayıp kültürün içinde yer alan yazılı ve sözlü kültür içinde yer alan maddi ve manevi öğeler incelenmeye çalışılmıştır. Kültürün sadece bir yönünü teşkil eden görsel medyanın yanında yazılı basını da unutmamak gerekir. Bu nedenle özellikle görsel basından önce yer alan yazılı basma, çalışmada az da olsa yer verilmiştir. Televizyon veya radyolarda, kültürel yayın ve programlara ne derece, ne şekilde önem veriliyor? Televizyon reklamları kültürel özelliklerimize ışık tutuyor mu; yoksa tamamen kültürümüzden yoksun bir görüntü mü sergiliyor? İnsanlarımız giderek kendi kültüründen kopup farklı bir yaşam felsefesi mi kazanmaya başlıyor, yoksa çareyi tam tersi, gelenek ve göreneklerine sahip çıkmakta mı buluyor? Bu soruların hepsine yanıt bulmaya çalışılan bu çalışmada televizyonun reklamlar aracılığıyla kültürümüzü ne şekilde ve ne kadar etkilediği görülmektedir. Aslında birçoğumuz tarafından görülen; ama herkes tarafından dile getirilmeyen önemli fikirler belirtilmeye çalışılmıştır. Yukarıda belirttiğimiz sorular üzerinde düşünmek, problemlerin nedenleri üzerinde durmak ve tartışmak, kültür alanımıza ilişkin araştırmalarımızı daha dikkatli yürütmek, kültürel değerlerimizin öneminin ortaya konulması açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmayla unutmaya başladığımız birçok değerin aslında reklamlarla bile olsa hayatımızda yer aldığım da görülmüş ve bu kültürel öğelerin önemi bir kez daha anlaşılmıştır. Bazı kültürel öğeler de reklamlarla birlikte tanıtılan ürüne uygun olarak biçim değiştiriyor, reklamlarla kültüre de farklı işlevler yükleniyor. Çalışmada üzerinde durulan sorularla bu işlevlere de örnekler verilmeye çalışıldı. Her canlı belirli bir çevrede doğar, yaşar, yaşadığı toplumu öğrenir, o topluma uygun hareket eder, o toplumun kültürüne uyar, o kültüre katkılar sağlar ve ölür. İnsanlar yaşadıkları süre boyunca da o topluma uyum sağlamak için çeşitli davranışlar yaparlar. Bu davranış özellikleri, toplumdaki çeşitli maddi ve manevi unsurlar da olduğu gibi çeşitli iletişim araçlarında da kendim gösterir. Son dönemlerde en önemli iletişim araçlarından biri televizyondur. Televizyon, ülkemizde hemen hemen her evde vardır ve hatta birçok evde birden fazla televizyon olduğu da bilinen bir gerçektir. İşte özellikle evde rahat izleme olanağı sağlaması ve daha çok kitleye hitap etmesi nedeniyle reklam sektörü de son yıllarda televizyona daha çok yatırım yapmıştır. Reklam sektöründe çalışanlarda, özellikle toplumun her kesiminin farklı şekillerde ilgi göstereceği kültürel unsurları reklamlarda işlemeye başladı. Bu çalışmada; kültürle bazı reklamlardaki ilişkiyi incelenmeye ve reklamlar her yönüyle ele alınmaya çalışıldı; ama özellikle dikkati çeken noktalar üzerinde daha çok duruldu.