turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk ve Alman masallarının kadın-erkek ilişkileri yönünden karşılaştırılması

Toplumların aynası olan masallar, toplumsal cinsiyet rollerini yansıtmada oldukça başarılı halk ürünleridir. Toplumun, kadın ve erkeğe biçtiği bu rollerde, kültürden kültüre farklılıklar ve benzerlikler gösterebilmekte ve bu roller aracılığıyla kadın-erkek ilişkileri şekillenmektedir. Masal dendiğindeyse, hemen hemen herkesin aklına ilk olarak Grimm kardeşlerin derlediği Alman masalları olan Grimm Masalları gelmektedir. Dolayısıyla biz de çalışmamızda; farklı coğrafyalarda yaşamlarını sürdürmüş, farklı kültürel değerlere, dinlere, gelenek ve göreneklere sahip iki kültür olan Türk ve Alman kültürlerine ait, evrensel halk ürünleri olup içerisinden çıktıkları toplumların kültürlerini yansıtan masallar aracılığıyla, bu iki kültürün kadın-erkek ilişkilerine bakış açılarını belirlemeye ve bu bakış açılarındaki benzerlikleri ve farklılıkları tespit etmeye çalıştık. Öncelikle bu amaç doğrultusunda, belirlediğimiz Türk ve Alman masallarındaki motifleri ve değerleri kadın-erkek ilişkileriyle sınırlandırarak yorumlamaya ve ardından bu masalları flört, evlilik, karı-koca ilişkileri, baba-kız ve ana-oğul ilişkileri, kız kardeş-erkek kardeş ilişkileri ve diğer kadın-erkek ilişkileri bağlamlarında inceleyerek iki kültürün kadın-erkek ilişkilerine bakış açılarını ve bu bakış açılarındaki benzerlik ve farklılıkları yorumlamaya çalıştık. Masallar Türk ya da Alman fark etmeksizin, içerisinde pek çok kadın-erkek ilişkisi türünü barındırsa da hemen hemen hepsinin mutlu sonunu evlilik oluşturduğu için özellikle evlilik öncesi ve evlilik sonrası olmak üzere duygusal bağlamda gerçekleşen kadın-erkek ilişkileri hakkında veri sunmaktadır. Bu anlamda, evlerinden kopan genç kızlar ya da erkekler -çoğunlukla genç kızlar- bir erginleme dönemi geçirerek evliliğe hazırlanmaktadır. Bunun dışında erkek kardeşlerini kurtarmaya çalışan ya da erkek kardeşini anaç bir tavırla koruyup kollamaya çalışan kız kardeşlere ve bu kardeşler arasındaki güçlü kardeşlik bağlarına da masallarda çokça yer verilmektedir. Masalların, iki kültürde de kadın ve erkekten sahip olmalarını beklediği karakter özellikleri hemen hemen ortak özellikler göstermektedir. Masallar, iki kültüre ait daha pek çok gerçeği ortaya koymakta ve bu toplumların geçmişşlerine ışık tutmaktadır.
Recep Bilginer ve tiyatro oyunları üzerine bir inceleme

Recep Bilginer, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının tiyatro yazarlarındandır. Ancak yazarın oyunları pek bilinmemektedir. Çalısmamızın amacı, Recep Bilginer'in tiyatro oyunlarını tanıtmak ve konuları bakımındandeğerlendirmektir. Recep Bilginer'in tiyatro oyunlarını esas aldığımız çalısmamızda metne dönük bir inceleme yapılmıstır. Yazarın tiyatro oyunları konularına göre sınıflandırıldıktan sonra oyunların özeti, dramatik yapısı, kahramanları, mekanı, zamanı verilmis ve oyunların biçimi, dil ve üslup özellikleri topluca ele alınmıstır. Tezin sonuç kısmında ise yazarın tiyatro oyunları toplu bir sekildedeğerlendirilmistir. Yazdığı oyunlarıyla Türk edebiyatında yer edinen Bilginer'in, toplumda gördüğü her türlü eksikliği tiyatro oyunlarında isleyerek yasadığı toplumun nabzınıtuttuğu görülmüstür.
Türkiye Türkçesi ve Halha Moğalcasında fiil zaman şekilleri

Uuganbayar, Myagmarsüren, Türkiye Türkçesi Ve Halha Moğolcasmda Fiil Zaman Şekilleri, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. F. Sema Barutçu Özönder, +263 s. 'Türkiye Türkçesi ve Halha Moğolcasmda fiil zaman şekilleri' adındaki tezimiz beş bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde, işlev anlam alam ve görünüşlülük kavramlarıyla ilgili olarak ele alman Türkiye Türkçesi ve Halha Moğolcasındaki fiil zaman şekillerinin işlev ve anlam parallelikleri üzerine durulmaktadır. Görünüşlülük işlev anlam alanının önemli unsurlarından biri olan görünüş kategorisi, olaylara olan öznesel bakış açısı olarak kullanılmaktadır. İkinci Bölümde, fiil zaman şekilleriyle ifade edilen birleşik görünüş-zaman anlamlan olan somut geçmişş, biten geçmişş, somut gelecek, alışılmış gelecek, yeterlik gelecek anlamlarının sistematik açıklaması dile getirilmektedir. Burada yeterlik gelecek anlamının olasılık, gereklilik, faraziye, isteklilik ve emir diye beş belirtisi de vardır. Üçüncü Bölümde, genel zaman şekillerinin görünüşlü sınıflarla olan ilişkisi üzerine durulmaktadır. Hem eylemin iç sınırına işaret eden sınırlı fiiller hem de eylemin amaçsız oluşuna vurgu yapan sınırsız fiiller görünüşlü sınıfının oluşturucularıdırlar. Dördüncü Bölümde genel zaman şekillerinin uzamış zaman şekilleriyle olan rekabetinden bahsedilmektedir. Genel görünüşün anlamlan olan genel olgululuk, açık örneklilik ve genel uzamışük anlamı, somut olgululuk, sonsuz tekrarlılık ve belirtilmiş uzamışlık gibi uzamış görünüş anlamlanyla rekabet edebilmektedir. Sonuncu veya Beşinci Bölümde, genel görünüşün bağlam türleri gösterilmektedir. Türkiye Türkçesi ve Halha Moğolcasındaki genel görünüş şekilleri zincir, öncül ve ardıl, ardıl ve öncül ve son olarak olgular yığını bağlam türlerinde kullamlabilmektedirler.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk romanında insan psikolojisi

'Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk Romanında İnsan Psikolojisi' başlıklı bu çalışmada, 1872- 1923 yılları arasında yayımlanmış on dokuz yazara ait yirmi dört roman, psikolojinin sunduğu veriler ışığında ve kronolojik bir sıra dahilinde muhteva, yapı, dil ve üslup açılarından psikotematik olarak çözümlenip değerlendirmiştir. Çalışmada, Türk romanının insan psikolojisi bağlamındaki yaklaşık yarım asırlık gelişim seyri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma boyunca roman teorileri, yazarların görüşleri ve Türk romanını insan psikoloji açısından değerlendiren eserler kaynak olarak kullanılmış; yer yer bu kaynaklara atıflar yapılmıştır. Çalışmanın 'Giriş' kısmında psikoloji, birey, edebiyat, edebi eser, edebi eserle insan arasındaki ilişkiler, Batı ve Türk toplum hayatında bireyin oluşum süreci üzerinde durulmuştur. Tezin asıl özünü oluşturan ana bölümlerden ilkinde, belirlenen temalarla roman kahramanlarının psikolojileri; ikincisinde olay örgüsü, zaman, mekan, nesne, eşya, anlatıcı ve bakış açısı ile kahramanların psikolojileri arasındaki ilişkiler üzerinde durulmuştur. Üçüncü ana bölümde ise romanlardaki dil, anlatım tarzları ve üslubun insan psikolojisini ifadede ne tür bir mahiyet arz ettiği çözümlenmeye çalışılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, 'Sonuç' bölümünde özetlenmiştir.
Münyetü'l-Ebrar ve Gunyetü'l-Ahyar metin-sözlük (62b-92b)

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma XV. yüzyıl müelliflerinden mutasavvıf, şair Abdürrahim Karahisari'nin Münyetü'l- Ebrar ve Gunyetü'l- Ahyar adlı eseri üzerine yapılan bir dil çalışmasıdır. Karahisari bu eseri Muvaffak İbn-i Mecd-i Hasi'nin Sel ve adlı tasavvufı eserini tercüme ve buna bazı ilaveler yapmak suretiyle kaleme almıştır. Yazar eserinde her yönüyle tasavvuf hayatın ilkelerini anlatır. Mürşit- mürit ilişkisini, tasavvufta ilerlemenin yollarını, nefis terbiyesini geniş açıklamalarla, ayet ve hadislerle anlatır. Eserin birçok nüshasının bulunması onun döneminde çok okunduğuna işarettir. Eser Türk dili tarihi içerisinde Eski Anadolu Türkçesinden Klasik Osmanlı Türkçesine geçiş dönemine aittir. Eserin tamamı 120 varaktır. Burada üzerinde çalışılan bölüm ise 62 b-92b varaklan arasıdır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde metnin transkripsiyonu yapılmıştır. Metindeki Arapça ve Farsça cümleler, ayetler, hadisler Arap alfabesiyle olduğu gibi yazılıp dipnotlarda Türkçe açıklaması yapıldı. Yazımla ilgili problemli durumlar ve diğer açıklamalar da dipnotlarda verildi İkinci bölümde ise sözlük ve indeks oluşturuldu. Sözlük oluşturulurken kelimelerin köken olarak hangi dile ait olduğu ve kelime türü belirtildi. Kelimeler farklı manalarda kullanılmışsa numaralandırılarak her farklı mana için metinden birer örnek cümle verildi. Kelimelerin geçtiği sayfa ve satır numaralan verilmek suretiyle indeksi oluşturuldu. Üzerinde çalışılan eserin dilinin sade olduğunu söyleyebiliriz. Ancak muhtevadan kaynaklanan sebeplerle Arapça kelimeler oran olarak bir hayli ağırlıktadır. Türkçe kökenli kelimelerin ve eklerin yazımında tam bir istikrar yoktur. Özellikle ünlülerin gösterilmesi hususunda hareke ile elif, vav, ye, he harflerinin tercihi yönünden bir kararsızlık mevcuttur. Metin baştan sona harekeli yazılmıştır. Eser tasavvuf terimleri açısından zengindir. Türkçe kelimelerin büyük çoğunluğu bugün kullanılmakla beraber bugün kullanılmayan Türkçe kelimelere de rastlamaktayız.
Arıcak ve yöresi ağızları

Yüksek Lisans Tezi Ancak ve Yöresi Ağızlan Zafer ŞAŞTIM Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Elazığ - 2003, Sayfa: XII -171 Bu çalışma Elazığ ilinin Ancak ilçesi ağzından derlenmiş metinleri ve incelemelerinin içine almaktadır. İnceleme metinler ve sözlük olmak üzere üç bölümdür. Birinci bölümde ilçe ağzının genel özellikleri fonetik ve morfolojik açıdan incelenmiş, yazı dili ile genel mukayesesi yapılıp değerlendirilmiştir. İkinci bölümde derlenen metinler transkripsiyon alfabesi kullanılarak yazıya geçirilmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ve yazı diline göre bir takını farklılıklar arz eden kelimelerden oluşan sözlük bulunmaktadır. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, Ancak ve yöresi ağızlarında hakim olan dil özelliklerinin Oğuz Türkmen dil özellikleri olduğu tespit edilmiştir..
Kazak Türkçesinde isim cümleleri

Türkiye Türkçesi gramer anlayışında cümleler yüklemin türü itibarıyla isim ve fiil cümlesi olarak iki gruba ayrılırken günümüz Kıpçak grubu Türk lehçelerinden biri olan Kazak Türkçesi gramer anlayışında ise cümleler farklı görüşler de olmakla beraber ekseriyetle yüklemin türüne göre gruplandırılmaz. Kazak Türkçesinde 'bayandavış' yani yüklem unsuru, isim ve fiilolmasına göre esim bayandavış ve etistik bayandavış şeklinde iki kategoriye ayrılır. Kazak Türkçesinde isim yüklem unsurlarının incelendiği bu çalışmada isimyüklemlerin yapılarının ve kullanılma biçimlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Kazakistan'ın değerli yazar ve düşünürü Abiş Kekilbayev'in Dala Balladaları adlı eserinde yer alan Baseke, Hanşa Dariya Hikayası, Şınırav ve Baygetorıadlı uzun hikayeler taranmış, hikayelerde geçen isim yüklem unsurları belirlenerek zamansal ve yapısall açıdan bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Çalışmada ayrıca ek fiil, Kazak Türkçesinde isim yüklem unsuru ve Türkiye Türkçesinde isim cümlesi üzerine yapılan çalışmalara dair literatür taraması yapılarak bahsi geçen konularda dil bilimcilerin görüşlerine de yer verilmiştir. Eserde yer alan hikayeler önce Kiril esaslı Kazak alfabesinden Latin alfabesine transkribe edilip ardından Türkiye Türkçesine aktarılmış, çalışmanın inceleme bölümünde ise yöntem olarak önce Kazak Türkçesindeki cümlelerin Latin harflitranskripsiyonu ile cümlelerin alıntılandığı eserin adı ve sayfa numarası verilmiş, ardından bu cümlelerin Türkiye Türkçesine aktarımı tırnak içerisinde gösterilmiştir. Çalışma 'BirinciBölüm ', 'İkinci Bölüm ' ve 'Sonuç' olmak üzere toplam üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın sonunda 'Kaynakça' bölümüne yer verilmiştir.
Hamzanȃme (60. cilt/54a-105b) Çeviri yazı, dizin

Hamzanameler peygamberimizin amcası ve İslam'ın ilk şehitlerinden olan Hz. Hamza'nın dillere destan kahramanlıklarının anlatıldığı eserlerdir. 14. yüzyılda yazıya geçirildiği düşünülen ve geniş bir külliyata sahip olan Hamzanameler, 72 ciltten oluşmakta ve her bir cildin nüshaları bulunmaktadır. Bu nüshalar ülkemizin çeşitli kütüphanelerinde muhafaza edilmektedir. Bu çalışmada, Hamzaname'nin Erzurum Atatürk Üniversitesi Merkez Kütüphanesi'nde bulunan 60. cildinin 54 a-105b varakları ele alınmıştır. Hazırlanan bu çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm'de, Hamzaname'nin baş kahramanı olan Hz. Hamza'nın hayatından ve İslam dinine hizmetlerinden söz edilmiştir. 2. Bölüm'de, Hamzanameler hakkında genel bilgilere, tespit edilen Hamzanamelere ve bu eserler üzerinde yapılmış akademik çalışmalara yer verilmiştir. 3. Bölüm'de, 60. cilt tanıtılarak metnin genel özelliklerine ve metnin söz varlığına yer verilmiştir. 4. Bölüm'de çeviri yazılı metne yer verilmiştir. 5. Bölüm'de metnin dizinine yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda tespit edilen bulgulara dayanılarak ulaşılan sonuçlara, çalışmada yararlanılan kaynakların bulunduğu kaynakçaya ve incelenen metnin tıpkıbasımına yer verilerek çalışma tamamlanmıştır.
Mecmu'a-i Eş'ar, Süleymaniye Kütüphanesi Tahir Ağa 285, inceleme-tenkitli metin

Bu çalışma, Süleymaniye Kütüphanesi Tahir Ağa 285'te kayıtlı bulunan Mecma'a-i Eş'ar'ın incelenmesi ve tenkitli metnini içermektedir. 111 varak olan mecmuada toplam 54 şair ve bu şairlere ait 498 gazel, 1 kaside, 3 murabba, 1 muhammes, 1 müsebba, 2 müsemmen, 1 taştir, 3 terci'-bent, 1 terkib-bent yer almaktadır. Derleyeni ve istinsah tarihi hakkında kesin bir bilginin yer almadığı mecmuada ağırlıklı olarak 16. yüzyıla ait şairlerin şiirleri yer almaktadır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Giriş kısmında mecmuların Türk Edebiyatı'ndaki yeri ve önemi üzerinde durulduktan sonra birinci bölümde, Mecma'a-i Eş'ar'ın şekil ve muhteva özellikleri ele alınmış, ikinci bölümde ise mecmuanın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir.
XIV. Yüzyılda yazılmış bie sure tefsiri üzerine dil incelemesi

Orta Asya Türklüğü XI. Yüzyıl ve sonrasında bir göç devresine girmiştir. Batıya doğru gelişen bu göçlerin neticesinde Anadolu'da kısa bir süre içinde çoğunluğunu Oğuz Türklerinin oluşturduğu Anadolu Türklüğü ortaya çıkmıştır. Oğuz Türkleri bu coğrafyada kendi şivelerini esas alan yeni bir yazı dili meydana getirmiştir. Türkiye Türkçe'sinin ilk dönemi sayılabilecek bu devir eserleri genellikle dini konuları işlemiştir. Üzerinde çalışma yapılan metin de bu devir eserlerinden biridir. Çalışmada metnin yazıldığı dönem ile bu tür metinler hakkında kısaca bilgi verilmiş, Arap harfli metin Latin harflerine aktarılmış ve metinde geçen kelimelerin sözlüğü ile ek dizini yapılmıştır. Ayrıca metnin dil özellikleri tespit edilerek devrin bütününün imla ve gramer yapısının incelenmesine katkı sağlanmıştır.
Priştineli Nuri ve Divanı

Bu çalışmada, Divan şiirinin 18. yüzyıl şairleri arasında yer alan Priştineli Nuri'nin, Türkçe Divanı'nın transkripsiyonu ve tahlili yapılmıştır. Öncelikle, Priştineli Nuri'nin yaşadığı ve yetiştiği ortam, hayatı ve edebi kişiliği Divan'dan elde edilen bilgiler ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada Priştineli Nuri'nin Süleymaniye Kütüphanesi Ali Emiri Manzum No: 470'te bulunan Türkçe Divanı esas alınmıştır. Metnin tahlili yapılırken; biçim, dil, üslup ve içerik özellikleri değerlendirilmiştir. Yapılan biçimsel inceleme sonucunda Priştineli Nuri Divanı'nın, Divan şiirinin karakteristik özelliklerini taşıdığı görülmüştür. Sonuç Bölümü'nde tahlil çalışmasının genel değerlendirmesi yapılmış ve Priştineli Nuri'nin, Divanı'na yansıyan sanatı hakkında bir sonuca varılmıştır. Divan'ın tam metninin transkripsiyonu yapıldıktan sonra genel dizin verilmiştir.
Anadolu sahası hayvan masallarında mitolojik unsurlar üzerine bir araştırma

İnsanlığın başlangıcından itibaren var olan mitler, inanç özelliğini yitirerek günümüze kadar gelmiştir. Mitlerin bugüne kadar gelmesini ve bugünden de geleceğe aktarımını sağlayan şüphesiz ki halk anlatılarıdır. İçerisinde motif ve simgeler bulunduran bu halk anlatıları kimi zaman mitik unsurlar da barındırmaktadır. Mitleri bugüne kadar taşıyan halk anlatılarından birisi de hiç kuşkusuz masallardır. Masallar doğası gereği olağanüstü özellikler gösteren halk anlatılarıdır. Bu olağanüstülükler de çoğu zaman mitoloji ile açıklanmaktadır. Bu çalışmada Anadolu sahası hayvan masallarında yer alan mitolojik unsurlar incelenmiştir. İlk olarak mitoloji üzerine yapılan çalışmalar araştırılmış daha sonra ise masallar bu araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir. Masallarda yer alan mitolojik unsurların Türk mitolojisinde yeri ve önemine değinilerek incelenen masallardan hareketle desteklenmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde mitoloji ve masal ile ilgili bilgilere ve bu alanlarda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde masallarda geçen kahramanlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise masallarda yer alan olağanüstü unsurlar ve tabiat unsurlarına yer verilmiştir. Olağanüstü unsurlar; ruhlar, cadı, dev, ejderha, don değiştirme, rüya, ölüp-dirilme, peri, beddua, büyü, sihir, sır, hainlik ve ihanettir. Tabiat unsurları ise; orman-ağaç, dağ, mağara, taş, su, ateş, toprak, ay ve güneştir. Son olarak dördüncü bölümde ise masallarda geçen renkler, sayılar ve diğer motiflerin incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda Anadolu sahası hayvan masallarında mitolojik unsurların korunduğu aynı zamanda incelenen metinlerden hareketle masallar vasıtasıyla Türk inanış ve değerlerinin aktarımı yapıldığı tespit edilmiştir.
Ömer Fuadi hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve Bülbüliyye'sinin metni

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada amacımız, Ömer Fuadi'nin edebiyat dünyasındaki yerini ilmi çerçeve içinde belirlemek ve metin neşri yöntemlerini öğrenmektir. Ömer Fuadi 1560- 1636 yılları arasında yaşamış Kastamonulu şair ve yazarlardandır. 76 yıllık hayatında kaleme aldığı otuza yakın eserde, sanatını topluma faydalı olabilmek için kullanmış mutasavvıf bir şairdir. Edebi değeri bulunan eserleri arasında, tenkidli metnini hazırladığımız 'Bülbüliyye' başta gelmektedir. Aşk ve vahdet temasının konu olarak işlendiği eserde, Bülbülün aşkından rahatsız olan kuşların, çeşitli iftiralarla, Bülbülü Hazreti Süleyman'a şikayet etmeleri anlatılmaktadır. Edebiyatımızda bu türde yazılmış az sayıdaki eserden biri olan 'Bülbüliyye' divan edebiyatını, tekke edebiyatı aracılığı ile halka yaklaştırması açısından da önemli bir yere sahiptir. Beş bölümden oluşan tezin ilk bölümünde, Ömer Fuadi'nin hayatı ve eserleri, ikinci bölümünde edebi-tasavvufi kişiliği, üçüncü bölümünde Bülbüliyye ile ilgili genel bilgiler, tespit edilen yazma nüshaların tavsifi ve değerlendirilmesi, dördüncü bölümünde tenkidli metin, son bölümünde ise bibliyografya verilmiştir.
Cumhuriyetten günümüze darbe romanları ve örnek romanların tahlili

Bu çalışmada Cumhuriyetten günümüze yapılan darbeler ele alınmış olup bu darbelerin edebiyatımızdaki romanları nasıl yansıdıkları ele alınmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, darbenin sözlük anlamına, yapılan darbelerin toplumları nasıl şekillendirdiğine değinilmiştir. Birinci bölümde; Cumhuriyetten günümüze yapılan darbeler ana hatlarıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda, darbelere zemin hazırlayan sebepler, olayların nasıl cereyan ettiği ve ne gibi siyasi sonuçlar doğurduğukları anlatılmıştır. İkinci bölümde; Cumhuriyetten günümüze kadar yazılan darbe romanları ile ilgili bilgiler verilmiş olup eserlerin konuları hakkında da kısa kısa özetlere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; Cumhuriyetten günümüze kadar yapılan darbelerin incelenen romanlardaki yansımaları genel olarak ele alınmış olup ayrıca askeri darbeleri anlatan bu romanların tahlilleri yapılmıştır.'Cumhuriyetten Günümüze Darbe Romanları Ve Örnek Romanların Tahlili' adlı yüksek lisans çalışmamız söz konusu darbeler ışığında yazılan eserlerin tahlilini ele alarak döneme ışık tutmayı hedeflemektedir.
Menakıb-ı ad u Gam

Bu çalışma, klasik Türk edebiyatı nesir örneklerinden Menakıb-ı Şad u Gam adlı eserin incelemesinden ve çeviri yazısından oluşmaktadır. Çalışmamıza önce klasik Türk edebiyatının menakıbname türü hakkında bilgi vererek başladık. İkinci bölümde metnini ortaya koyduğumuz Menakıb-ı Şad u Gam'ı belli bir plan dahilinde şekil, muhteva, dil ve üslup açılarından inceledik. Çalışmamızın sonuna Menakıb-ı Şad u Gam'ın transkripsiyonlu metnini ekledik. Tezimizin daha faydalı olabilmesi için eseri günümüz Türkçesine çevirmeye çalıştık. İnceleme sonucu elde ettiğimiz bilgileri sonuç bölümünde kısaca belirttik. Çalışmamızın klasik Türk edebiyatında küçük de olsa bir boşluğu doldurmasını ümit ediyoruz.
Çukurova bilmece sorma geleneği ve Çukurova bilmeceleri

Bilmeceler sözlü ürünler arasında her toplulukta çağlar öncesinden beri bilinen, sözlü ve anonim oldukları için de ne zaman nerede doğdukları bilinmeyen Anonim Türk halk edebiyatının zengin ürünleri arasındadır. Bilmecelerin aynı zamanda kendine özgü kurallar içinde sorulduğu bir geleneği vardır. 'Bilmece sorma geleneği' olarak adlandırılan bu gelenek geçmişşteki canlılığını korumasa da Çukurova'da da varlığını sürdürmektedir. Bazı bilmeceler zamanla unutulmuş, bazıları ise bu geleneği yaşayanların hala hafızalarında saklıdır. Bu çalışmada, Çukurova'da sorulan bilmeceler bağlı bulundukları Çukurova bilmece sorma geleneğiyle birlikte konu edilmiştir. Çalışmamız dokuz bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölüm olarak da adlandırılan giriş bölümünde araştırma alanıyla ilgili konu, amaç, kapsam, sınırlar, yöntem ve teknikler hakkında bilgi verildikten sonra, araştırma alanının tarihi, coğrafi, nüfus, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı ortaya konulmuştur. Verilen bilgilerin devamında bilmeceler ile ilgili yapılan çalışmalar yer almıştır. İkinci bölümde bilmece türü ile ilgili genel bilgiler ve Türk dünyası ile Anadolu bilmece sorma geleneğine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Çukurova bilmece sorma geleneği ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde Çukurova bilmecelerinde biçim konu edilmiş, bilmeceler; mensur ve manzum yapıda oluşlarına, kuruluşlarına göre, ölçülü, ölçüsüz oluşlarına, hece sayılarına, durak yapısına, kafiye ve rediflerine, kafiye düzenlerine göre çeşitli açılardan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde, Çukurova bilmecelerinde içerik adlandırmasıyla Çukurova bilmecelerinin konularına göre dağılımı ve değerlendirmesi yapılmıştır. Altıncı bölümde, Çukurova bilmeceleri dil ve üslup yönünden değerlendirilmiştir. Yedinci bölümde bilmecelerin İslamiyet öncesi eski Türk inanışları çerçevesinde, mitoloji, kült, renk, sayı ilişkisi ortaya konulmuştur. Sekizinci bölümde çalışmamızın diğer bölümlerinde değerlendirmek üzere sözlü ve yazılı kaynaklardan tespit ettiğimiz Çukurova bilmece metinleri yer almıştır. Son bölüm olan dokuzuncu bölüm ise sonuç, sözlü bilgi kaynakları, kaynakça, genel ağ kaynakları, yerel kelimeler sözlüğü, fotoğraflar, öz geçmişş, cevaplarına göre bilmece dizini, konularına göre bilmece dizini ile sona ermektedir. Bu çalışmada, geçmişşte Çukurova halk kültüründe çok önemli bir yeri olan Çukurova bilmece sorma geleneğini geçmişşten günümüze yaşanan tarihi süreç içinde ortaya koymak ve Çukurova bilmecelerini tespit etmek, böylece derlenen bilmece metinlerini kayıt altına almak, bu metinlerin çeşitli yönlerden değerlendirilmesine çalışmak, bundan sonra bu konuda yapılacak benzer çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Zati'nin gazeliyatına göre 16. yüzyılda sosyal hayat

ÖZ Bu çalışmanın amacı, klasik Osmanlı şiirinin XVI. yüzyıldaki temsilcilerinden Zati Çelebi'nin (öl. 1546) gazellerinde Osmanlı toplum hayatına dair izleri tespit etmektir. Divan şiiri yakın bir zamana kadar yaygın olarak kabul gören iddiaların aksine, mensubu bulunduğu toplumun derin izlerini taşımakta ve bize o günün dünyasından zengin ipuçları vermektedir. Sosyal hayatın bir parçası olan şiir, aynı zamanda gündelik hayatın ilginç görüntülerini de karşımıza çıkarır. Üretildiği toplum da hangi amaçla yazılmış olursa olsun şiir, bugün bu yönüyle bizim için aynı zaman da bir sosyal tarih belgesi konumundadır. Bu sebeple bazen açıklanmasında devrinin kaynaklarına ihtiyaç duyulan şiir metinlerinin, çoğu zaman da kaynaklarda izahı ihmal edilen adet, gelenek ve göreneklere ışık tuttuğu görülmektedir. Edebi metinlere farklı bir açıdan yaklaşarak bu alandaki çalışmalara yeni bir boyut kazandıracağını ümit ettiğimiz bu çalışma, klasik Türk şiirinin birçok disipline kaynaklık edecek derecede önem taşıdığını da göstermektedir.
Üftade Divanı

On altıncı yüzyılda yazılmış olan Üftade Divanı, dönemin özelliklerini yansıtan 59 şiirden oluşmaktadır. Bu tezde amacımız metni en iyi şekilde Latin harflerine aktararak yazıldığı dönemin dil özelliklerini vermekti. Çalışmamızda üç ana bölüm bulunmaktadır. Birinci bölümde, incelenen metnin imla ve dil özelliklerinden bahsedilmiş ve metinden örnekler verilmiştir. İkinci bölümde, 32 varak olan metin transkripsiyonlu olarak Latin Alfabesine aktarılmıştır. Üçüncü bölümde, metnin kelime dizini çıkarılmıştır. Böylece on altıncı yüzyılda yazılmış dini ? tasavvufi özelliklere sahip metnimizi inceleme gayretinde bulunduk. Bu çalışmadaki asıl amacımız olan dil özelliklerini ortaya çıkarmaya çalıştık.