Yeşil bina projelerinde tasarım süreci için bir yaklaşım: LEED V4 sertifikalandırma süreci modeli

Küresel ısınma, çevre kirliliği ve doğal kaynakların hızla tüketilmesi, sürdürülebilirlik kavramı ile birlikte yapı sektöründe binaların çevre dostu, yeşil tasarlanmasını ve yapılmasını gündeme getirmiştir. Sürdürülebilir bina tasarımı aslında yeni bir yaklaşım değildir. Doğal enerji kaynaklarından maksimum yararlanmak amacıyla kurgulanmış tasarım yaklaşımları geleneksel uygulamalarda da sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Yeşil bina kavramının yaygınlaşması ile birlikte, gelişmiş ülkeler tarafından sürdürülebilir binalar ile ilgili belli standartlar getirilerek binaların çevresel etkilerini ölçmek ve sınıflandırmak amacı ile sertifika sistemleri geliştirmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, öncelikle sürdürülebilirlik ve yeşil bina kavramları üzerinde durulmuş, uluslararası yeşil bina sertifika sistemleri incelenmiş ve ülkemizde kullanılan yeşil bina sertifika sistemleri araştırılmıştır. Yeşil bina sertifika sistemlerinden İngiliz kökenli BREEAM ve Amerika kökenli LEED sertifika sistemleri uluslararası düzeyde yaygınlaşmıştır. Tez çalışmasında yapılan araştırma sonucunda, ülkemizde en fazla kullanılan sertifika sisteminin LEED olduğu ve LEED sertifika sistemine olan talebin günümüzde hızla arttığı tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasında, yeşil bina tasarım süreci için yol gösterici bir kaynak oluşturmak amaçlanmış, etkin bir tasarım süreci modeli ortaya koymak için LEED sertifikasyon sistemi bir araç olarak kullanılmıştır. Tez çalışmasının üçüncü bölümünde, sürekli geliştirilerek yenilenen LEED sertifika sisteminin 2009- 2012 ylları arasında güncellenen son versiyonu LEED V4 sertifika sistemi incelenmiştir. Bu bölümde LEED V4 sertifika sistemi çeşitleri hakkında bilgi verilmiş, LEED V4 BD+C sisteminde yeni binalar için değerlendirme kategorileri üzerinde durulmuş ve tasarım aşamasında dikkate alınması gereken krediler ve puan ağırlıkları belirlenmiştir. Dördüncü bölümde ise, yeşil bina tasarım gereksinimleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde öncelikle, yeşil bina tasarımında dikkate alınması gereken pasif iklimlendirme ve doğal aydınlatma stratejileri açıklanmış, sonrasında ise yeni binalar için LEED v4 BD&C tasarım kredileri gereksinimleri özetlenerek, LEED sertifika sistemi kapsamında tasarım sürecinde izlenmesi gereken stratejiler tanımlanmıştır. Bir sonraki bölümde, ülkemizdeki LEED uygulamalarının tasarım sürecini değerlendirmek amacı ile yeni binalar kategorisinde LEED Gold sertifikası almış 2 ve çekirdek &kabuk kategorisinde LEED gold sertifika adayı 1 projenin tasarım süreci incelenmiş, süreçle ilgili tasarımcılarının görüşleri alınmıştır. İncelenen örnekler sonucunda, LEED sertifika kararının proje tasarım sürecinin başında verilmesi ve LEED sertifika gereksinimlerinin sağlanabilmesi için doğal iklimlendirme ve aydınlatma sistemlerinin dikkate alınmış olmasının önemli olduğu vurgulanmış, çok disiplinli bir süreç olması sebebi ile bu süreçte tasarımcıların üzerindeki iş yükünün arttığı ve sürecin iyi planlanmadığı projelerde tasarım sürecinin uzadığı tespit edilmiştir. Entegre tasarım yaklaşımı kapsamında yeşil bina tasarım süreci LEED sertifikasyon süreci ile birlikte yoğun ve sistematik bir çalışma gerektirmektedir. Bu süreç, disiplinler arası iyi yönetilmesi gereken bir süreçtir. Dolayısıyla tez çalışmasının son bölümünde, LEED sertifikalandırma süreci tanımlanarak, proje aşamalarına göre yeşil bina tasarım süreci modeli oluşturulmuştur. Bir projede LEED sertifikası alınması hedefleniyorsa etkin bir sonuç elde etmek için bu karar proje başlamadan önce alınmalı ve sürdürülebilir tasarım gereksinimleri dikkate alınarak proje geliştirilmelidir. Etkin bir LEED sürecinde projenin ilk tasarım aşamasında sisteme kayıt edilmesi önemlidir. Tasarım sürecinin başında doğal veriler analiz edilerek ısıtma, soğutma ve aydınlatma sistemleri için doğal kaynaklardan maksimum yarar sağlanması hedeflenmeli ve hedeflenen LEED sertifika kredi gereksinimlerinin sağlanması için mekanik sistemlerle desteklenmelidir. LEED sertifika sürecinde en önemli konulardan biri de bütünleşik süreç yönetimidir. Bu kapsamda, proje başlangıcında ve proje sürecinde belli aralıklarla tüm disiplinlerin katıldığı LEED müzakereleri yapılmalı ve tüm proje ekibinin sürece hakim olması ve koordinasyonu sağlanmalıdır. Bu şekilde hem proje süreci zaman ve maliyet açısından tüm proje ekibi için daha verimli geçirilecek, hem de daha başarılı bir sürdürülebilir proje üretilmiş olacaktır.