Trombositopeni ön tanısı ile tetkik edilen çocukların klinik ve laboratuvar bulgularının retrospektif incelenmesi

Çalışmamız Ocak 2010 -Aralık 2015 tarih aralığında Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma MerkeziHastanesi'ne başvuran ve trombositopeni saptanan çocuklarda; nedenleri araştırmak, tedavi ve takip stratejilerini değerlendirmek, tanıdaki ve tedavideki gecikmeleri azaltmak amacıyla yapıldı. Çalışmada 2005- 2015 yılları arasında trombositopeni ile ilişkili İCDkodu olan 1500 hastanın klinik ve laboratuvar bulguları elektronik dosyasisteminden geriye dönük olarak incelendi. Altı yüz yetmiş dört hastanınhemogramında trombositopeni saptanmadığı için, 73 hastanın dosyasına ulaşılamadığı için, 232 hasta aktif kemoterapi tedavisine devam ettiği için ve 81 hasta bilinen malign olmayan hematolojik hastalık ile takipli olduğundan çalışmadan çıkarıldı. Toplam 440 hasta iletrombositopeni formu dolduruldu. Hastaların %59'u (n:259) erkek, %41'i (n:181) kız cinsiyete sahipti ve ortalama yaşı 6,6 2, 1 yıl (1 gün- 18 yaş) olarak hesaplandı. En sıktrombositopeni nedeni %62 ile immun trombositopeni olarak bulundu. İTP hastalarının % 49 ,2'sinde geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü mevcuttu. İTP hastalarının %7'sinde viral seroloji pozitifliği saptandı. Otoimmun tetkikler %18 hastada pozitif olarak bulundu. Aşı öyküsüsorgulandığında; 40 hastada son 6 hafta içinde aşı yaptırma öyküsü mevcuttu. İmmun trombositopeni olarak değerlendirilen 258 hastanın27'sinde (%10,5) ilaç kullanımına bağlı trombositopeni saptandı. Tüm hastaların %6,1'inin (n:27) yenidoğan döneminde olduğu görüldü. İTP hastalarının 137'sine (%53,1) tedavi verildi. Tüm İTP hastalarının 208'inde(%80,6) trombosit normale dönme süresi 0-3 ay arasındaydı. Kronikleşmegörülen 36 hastanın 25'inin (%28,1) birincil İTP ve sadece 11'inin (%6,5)ikincil İTP olduğu görüldü. ITP ile izlenen 23 hastada kanama atağı saptandı. Bu kanama atakları yaşamı tehdit edecek ciddiyette değildi ve yalnızca tedavi planında belirleyici oldu. Çeşitli çalışmalarda kızlarda İTP sıklığının daha fazla olduğu belirtilmekte olup; otoimmunitenin daha sık görülmesi kız çocuklarda İTP'nindaha sık görülmesini açıklayıcı olabilir. Çalışmamızda yılda başvurantrombositopeni insidansı 100. 000 hastada 8,4 ve İTP insidansı 5,1 olarak bulunmuştur bu sonuçlar literatür ile uyumludur. Birçok çalışmada İTP'nin en sık görülme yaş aralığı 6-10 yaş civarı olarak belirtilmiştir. Çalışmamızda da benzer şekildedir. Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak mevsimsel farklılık saptanmamış olup geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu predispozanolarak bulunmuştur. Otoantikor pozitifliği saptanan hastalardeğerlendirildiğinde kronikleşme açısından ilişki bulunamadı. Aşı sonrası gelişen İTP hastalarında aşıların tekrar dozunda tekrar İTP gelişimiizlenmedi. Özellikle antiepileptik olarak kullanılan ilaçların yan etkisi olaraktrombositopeni gelişebileceği gözlendi. Yenidoğan döneminde trombositopeni saptanan hastaların altta yatan sebebe yönelik tedavisi sonucu trombositsayılarının normale geldiği görüldü. İntravenöz immunglobulin tedavisine yanıt süresi 36,8 1, 2 saat ve steroid tedavisine yanıt süresi 63,2 1, 2 saat olarak bulundu. Birincil ITP olan olgularda kronikleşme oranı İkincil ITPolgularına göre anlamlı oranda daha fazla olduğu görüldü (p<0,001). Tedavisiz izlenen 121 (%46,9) hastanın trombosit düzeyinin komplikasyongeliştirmeden ilk 3 ayda kendiliğinden normale dönmesi ve verilenfarmakolojik tedavilerin de yan etkilerinin olabilmesi nedeniyle 'izle ve bekle'stratejisi tarafımızca öncelikle uygulanmaktadır.