İlkokul çocuklarında besin tüketiminin dijital fotoğraflama yöntemiyle saptanması

Besin tüketim durumunun saptanmasında birçok yöntem kullanılmaktadır. Günümüzde yeni teknolojik gelişmelerin etkisiyle diyetle alımın saptanmasında dijital fotoğraflama yönteminin beslenme ve diyetetik alanındaki araştırma ve uygulamalarda kullanılmaya başlanması ümit verici bir yöntemdir. Dijital besin fotoğraflama yöntemi besinlerin tüketim miktarlarının tahmininde bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amaçları, çocuklarda besin tüketim durumunun besin tüketim kaydı ve dijital fotoğraflamaya dayalı kayıt yöntemi ile saptamak, yeni bir yöntem olan dijital fotoğraflamaya dayalı besin kayıt yönteminin geçerliliğini belirlemek ve güvenilirliğini araştırmaktır. Bu çalışma, Ankara'da Mehmet Özcan Torunoğlu İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 40 çocuk (20 erkek ve 20 kız) üzerinde yürütülmüştür. Çocuklara ilişkin genel özelliklerini, besinleri tüketim sıklığını ve fiziksel aktivite durumlarını saptamak için soru kağıdı uygulanmıştır. Her hafta 5 çocuk çalışmaya alınmıştır. Çocuklardan bir günü hafta sonuna denk gelecek şekilde birbirini izleyen 4 gün süre ile 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmıştır. Aynı dönem için, çocuk ve ailelerine dijital fotoğraf makinesi verilmiş, sabah yataktan kalkıp gece yatıncaya kadar tüm ana ve ara öğünlerde tükettikleri tüm besinlerin tüketim öncesi ve sonrası dijital fotoğraflarını çekmeleri istenmiştir. Besinleri ve yemekleri fotograflama tekniği tüm öğrenci ve velilerine anlatılmış ve gösterilmiştir. Çocukların antropometrik ölçümleri alınmış ve beden kütle indeksi, bel çevresi/boy uzunluğu oranları hesaplanmıştır. Erkek ve kız çocuklarının yaş ortalaması sırasıyla 8.05 0. 22 ve 8.1 0. 31 yıldır. Günlük enerji alımı KY ve DY'e göre, sırasıyla erkeklerde 2226. 9 613. 3 ve 1611 209. 79 kkal ve kızlarda 1781.5 341. 83 ve 1404. 7 258. 04 kkal'dir. Tüm çocukların ortalama enerji, protein, karbonhidrat, B1, B2, B6, folik asit, C, A ve E vitaminleri ile sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, fosfor, demir ve çinko alımları, KY yöntemi ile PM yönteminden daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). KY ve DY ile saptanan günlük ortalama tavuk, domates ve diğer sebze ve patates alım miktarları erkeklerde sırasıyla 114.3 68. 01 ve 108 .8 61.26; 69.9 40. 09 ve 61 .8 39.07; 26.8 21. 70 ve 28.0 27. 89 g ve kızlarda sırasıyla 100.7 67. 57 ve 89.3 54. 76 ve 55.9 55. 23 ve 46 .1 53.06; 23.9 13. 77 ve 22.0 12. 21 g bulunmuştur. DY ile besin alım miktarları daha düşük belirlenmiştir (p<0.05). Günlük tüketilen ketçap miktarı, KY ile daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çocuklar ekmeği genellikle sabah kahvaltısında tüketmeyi tercih etmektedir. Günlük ekmek tüketim miktarı ortalamaları erkek ve kızlarda sırasıyla DY'de 32.0 15. 18 ve 32.7 17. 75 g, KY'de ise 31.3 16. 20 ve 29.5 14. 41 g saptanmış ve ortalamalar arasındaki bu fark ise anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Çocukların özellikle akşam ve günlük toplam su tüketimleri DY'de daha yüksek bulunmuştur (p <0.05). Çocuklar ve aileleri besin tüketim kaydı yerine, fazla zaman harcanmaması (%92.5) ve uygulama kolaylığı (%90.0) sağlaması nedeni ile dijital fotoğraflama yöntemini daha fazla tercih edebileceklerini (%85.0) belirtmişlerdir. Sonuç olarak, dijital fotoğraflamaya dayalı besin kayıt yöntemi özellikle çocuklarda yaş, bilişsel durum, pratik olması ve çocuklarda daha doğru miktar belirlemeyi sağlaması gibi nedenlerle tercih edilebilecek bir yöntem olarak belirlenmiştir. Yöntemin daha yaygın kullanımı için tüm yaş gruplarında özellikle, okul öncesi çocuklarda, adolesanlarda, yetişkin ve yaşlı bireylerde ve engellilerde de denenmesi uygundur.