turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Uluslararası spor uyuşmazlıklarının tahkim yolu ile çözümü

Çalışmamızın temelini, uluslararası spor uyuşmazlıklarının çözümünde her geçen gün daha etkin rol oynayan, Spor Tahkim Mahkemesi- CAS oluşturmaktadır. Çalışmamızın ilk bölümünde spor uyuşmazlıklarının türleri farklı görüşlere göre açıklanmaya çalışılmıştır. Spor uyuşmazlıklarının hukukun birçok disiplini ile olan yakın ilişkisi ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmamızda spor uyuşmazlıklarının çözüm yolları kapsamlı olarak incelenmiş, tahkim ve alternatif çözüm yollarının faydaları ve sakıncaları hakkında da genel bir bilgi verilmiştir. Buna ek olarak, tahkim ve alternatif çözüm yollarının uygulandığı alanlar da kısaca çalışmamızda yer almıştır. Çalışmamızın temelini oluşturan Spor Tahkim Mahkemesi ? CAS ikinci bölümde değerlendirmeye alınmıştır. CAS mahkemesinin kuruluşu, gelişimi, yapısı, fonksiyonları, yargılama usulü, verilen kararların yapısı, özellikleri ve mahkemenin bağımsızlığı incelenerek, uluslararası spor uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümü hakkında bir çerçeve çizilmiştir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise, spor hukukunun Türk hukukundaki yansımaları üzerinde durulmuştur. Bu bölümde özellikle, Türkiye'de sportif alanda karşılaşılan uyuşmazlıklarda söz sahibi olan iki kurum, TFF ve GSGM kurumları ve bu kurumların tahkim kurullarının oluşumu, görevleri, kararları ve bu kararların nitelikleri incelenmiştir. Tüm bu bilgilerin yanı sıra, CAS kararlarının Türkiye'de uygulanmasına ve tanıma - tenfiz kurumlarının özelliklerine değinilmiştir.
Osmanlı Hukukunda nişanlanma

Çalışmada nişanlanma müessesesi Osmanlı hukuku çerçevesinde ele alınmıştır. 'Namzed' kavramı ile ifade edilen nişanlanmanın, Osmanlı'da önemsenen bir olgu olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte konuya ilişkin çalışmaların azınlıkta olduğu gözlemlenmektedir. Çalışmada İslam hukuku çerçevesinde fıkıh kitapları, fetva mecmuaları taranmış, ayrıca konunun örfi boyutu nedeniyle Osmanlı'daki hukuki düzenlemeler incelenmiştir. Çalışmada müessese odaklı bir yöntem izlendiğinden Osmanlı dönemi bütüncül bir perspektifle ele alınmıştır. Bu kapsamda Osmanlı'da nişanlanmanın Tanzimat öncesi ve sonrası dönemde hukuk kaynaklarında yer aldığı görülmektedir. Bu durum, devletin nişanlanmaya verdiği önemi ortaya koymaktadır. Bununla birlikte hükümlerdeki farklılık, dönemsel bir bakış açısı farklılığını göstermektedir. Osmanlı hukukunda nişanlanma çerçevesinde dikkat çeken bir diğer husus, nişanlanmaya ilişkin anlaşmazlıklarda kızların şikayet ve taleplerinin dikkate alınmasıdır. Bu çerçevede genellikle kızların istedikleri kişilerle evlenmelerine izin verilmiştir. Sicillere yansıyan uyuşmazlıkların genellikle nişanın bozulmasına ilişkin olduğu gözlemlenen bir diğer husustur. Bu durum, hukuk sistemlerinin toplumlardaki uyuşmazlık ve aksaklıklarla ilgilendiklerini göstermektedir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde inanç özgürlüğü ve Türkiye

Bu çalışmada, ulusal ve uluslararası alanda güncelliğini koruyan bir konu olan inanç özgürlüğü incelenmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Birleşmiş Milletler Örgütü'nün hazırladığı uluslararası belgeler inanç özgürlüğü açısından ele alınmıştır. İkinci ve üçüncü bölümde, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin inanç özgürlüğüne ilişkin maddeleri ve bu maddeleri içtihatlarıyla somutlaştıran Strasbourg organlarının kararları açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise, ilk üç bölümde ortaya konan veriler ışığında, Türkiye'de inanç özgürlüğüne ilişkin yaşanan güncel hukuk sorunları değerlendirilmiştir. Başörtüsü kullanımı, zorunlu din dersleri ve Diyanet İşleri Başkanlığı'na ilişkin Türkiye'deki hukuksal düzenlemeler ve uygulama, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile çelişen öğeler içermektedir. Bu üç konuya ilişkin sorunların, ayrı ayrı değil de bir bütün olarak ele alınması, toplumsal uzlaşmaya dayalı bir çözüme ulaşılması açısından gereklidir.
Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat

Bu çalışmanın konusu, evliliğin boşanma ile sona ermesinin mali sonuçlarından olan maddi ve manevi tazminattır. Boşanmadan kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinin hukuki dayanağı, Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesidir. Çalışmada, maddi ve manevi tazminat kavramı, bu tazminatların koşulları, tazminat miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak kriterler ve bu davalarda uygulanacak usul kuralları ele alınmıştır. Konular açıklanırken, öğreti ve Yargıtay uygulamasına sıklıkla yer verilmiştir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, boşanmanın genel çerçevesi, ikinci bölümde maddi tazminat, üçüncü bölümde manevi tazminat ve son olarak dördüncü bölümde bu davalardaki usul kuralları incelenmiştir.
İslam Hukukunda akitlerde kabz kavramı ve hukuki sonuçları

Bu tezde bir bedel karşılığında mülkiyetin veya menfaatin karşı tarafa transferi ele alınmıştır. Tezimiz giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kabz ve kabzla ilgili akit, bedel, mülkiyet, tasarruf ve teslim kavramları incelenmiştir. Tezimizin ikinci bölümünde kabz ve hukuki mahiyeti ele alınmıştır. Teslim almada öncelik hakkı araştırılmış ve yorumlanmıştır. Tezimizin üçüncü bölümünde ise, kabzın hukuki sonuçları üzerinde durulmuştur. Mülkiyet intikalinde en çok satım akdi, menfaat akdinde ise icare akdi araştırılmıştır. Teslimden önce mal ve bedelde tasarrufun hükümleri ortaya konmuştur. Günümüz meselelerine yansımaları irdelenmeye çalışılmıştır.
Uluslararası Hukuk açısından Bağımsız Devletler Topluluğu'nun statüsü

Bağımsız Devletler Topluluğu SSCB'nin çöküşünün jeopolitik bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Tarihsel, sosyo-ekonomik ve politik konuların yanında, bu olay, halefiyet, Topluluğun hukuki niteliği, yapısı ve çalışma mekanizmaları hakkında sorunları da gündeme getirmiştir. Bu çalışmada BDT'nin uluslararasi hukuk açısından statüsü incelenmiştir. Formel açıdan BDT'nin çağdaş modelinin hükümetlerarası bölgesel örgüt modellerine ait genel özellikleri taşıdığı sonucuna varılabilir. Farklı görüşlerin karşılaştırmalı analizi de bu sonucu desteklemektedir. Öncelikle, BDT'nin federasyon olmadığı ve dolayısıyla eski SSCB'nin halefi olamayacağı kolayca savunulabilir. Zira, kuruluş belgeleri Topluluğun ne devlet, ne de ulus-üstü oluşum olduğunu açıkça düzenlemiştir. İkinci olarak, BDT bazı açılardan Britanya Uluslar Topluluğu'nu anımsatmaktadır. Hem BDT, hem de British Commonwealth eski çok uluslu devletlerin dağılması sonucu ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan, her iki Topluluğun hukuki niteliği tartışmalıdır. Bununla birlikte, söz konusu Topluluklar arasında ciddi farkların olduğunu da kabul etmek gerekir. Britanya Topluluğunun statüsü kraliyet kararnamesiyle düzenlendiği halde, BDT uluslararası antlaşma temelinde kurulmuş ve geliştirilmiştir. Britanya Topluluğunun üyeleri arasında farklı statüler bulunmasına rağmen, BDT üyeleri arasında eşitlik temel ilke olarak kabul edilmiştir. Üçüncü olarak, Topluluğun kurucuları, eski SSCB döneminde yaşanmış 'aşın merkezileşmiş' deneyimden dolayı, baştan beri konfederasyon teriminden kaçınmıştır. BDT Şartı dikkate alındığında, Topluluk klasik konfederasyon örneklerinden daha geniş amaçları hedeflemiş, fakat 1982 tarihinde oluşturulan Senegambia Konfederasyonumdan bile daha az merkezileşmiştir. Bununla birlikte, konfederasyon modellerinde öngörülen ortak dış politika konusu BDT içinde sağlanamamıştır. Topluluğun hukuki statüsünü belirleyen belgelerin, tarihsel özelliklerinin, perspektiflerinin ayrıntılı değerlendirilmesi ve uluslararası hukuk çerçevesinde karşılaştırmalı analizinin yapılması sonucunda, BDT'nin bölgesel uluslararası örgüt olduğunu söylemek mümkündür. 203
Tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden korunabileceği haller

Tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden korunabileceği haller, Sınai Mülkiyet Kanunu'nda hem marka tescilinde nispi ret nedenleri içerisinde hem de marka tescilinden doğan haklar kapsamında düzenlenmiştir. Anılan düzenleme bazı özellikleriyle gerek mülga 556 sayılı KHK'dan gerek de mehaz AB Direktifi'nden ayrılmıştır. Bu çalışmada tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden korunabileceği haller bilimsel öğretideki görüşler ve yargı kararları ışığında incelenmiş ve konuya ilişkin Türk hukukundaki sorunlar tartışılmıştır. Çalışmada özellikle tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden korunabileceği hallerin ABD, AB ve Türk hukuk sistemlerindeki düzenleniş biçimleri ele alınmış ve ABM, EUPIO ve ulusal yargı kararlarından yararlanılmıştır. Çalışmanın ilk paragrafında, tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden ayrıca korunmasına duyulan ihtiyaç ve sulandırma teorisinin ortaya çıkış sürecine değinilmiştir. Sonraki paragraflarda ise, sırasıyla tanınmış markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi, tanınmış markanın itibarına zarar verilmesi ve tanınmış markadan haksız yarar sağlanması halleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Nihayet beşinci paragrafta Türk hukukunda tanınmış markanın farklı mal ve hizmetler yönünden korunduğu hallerin ihlali için ilk kez öngörülen haklı sebep savunması irdelenmiştir.
5237 sayılı TCK'da ?hırsızlık suçunun, elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle işlenmesi'

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, gerek suçların nitelemesi gerekse cezalandırılması açısından 765 sayılı Türk Ceza Kanununa göre birçok yenilikler içermektedir. Bu yeniliklerden birisi de hırsızlık suçunun bir işleniş şekli olan ve halk arasında 'kapkaç' olarak adlandırılan, elde veya üstte taşınan eşyanın çekilerek alınmasıdır. Kapkaç, yankesicilikle beraber aynı fıkrada düzenlenmiş ve aynı cezaya tabi tutulmuştur. Tezimizin esas ana noktasını ise, kapkaç diye adlandırdığımız fiil oluşturmaktadır. Çalışmamızda, hırsızlık ile yağma arasında bulunan kapkaç'ın belirlenmesinde kullanılabilecek kriter oluşturmaya çalışılmıştır.
Ceza yargılamasında isnadın ispatında delillerin önemi

Hukuki anlamda suç, bir toplumdaki hukuki kurumlar tarafından ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımına bağlanmış fiildir. Suçu gerçekleştiren kişiye suçlu denir. Suçun tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Tarih boyunca devletler, toplum dinamiklerinin gerektirdiği şekilde failleri yargılamışlar. Suç sayılan eylemin, yargılanan fail tarafından işlendiği sonucuna varıldığı takdirde suçlu çeşitli şekillerde yaptırıma tabi tutulmuştur. Suç işlemediği sonucuna varıldı ise beraat etmiştir. Suçun zanlı tarafından işlenip işlenmediği noktasında ise ispat sorunu devreye girer. Yani zanlı masum olduğunu kendisi mi kanıtlayacak ya da suç işlediğini iddia eden taraf mı ispata zorlanacaktır? Roma Hukuku'nda, bizim hukuk sisteminde olduğu gibi iddiacı taraf iddiasını ispatlamak zorundadır. Ortaçağ Avrupa'sında ise zanlı masum olduğunu kanıtlamak zorundaydı. Ceza yargılaması hukukunun fonksiyonu, ceza normları tarafından suç sayılan ve karşılığında failine ceza tatbikini gösteren fiillerin icra edilip edilmediğini, eğer icra edilmişse kimin tarafından işlendiğini tespit etmektir. Esasen maddi gerçeği araştırmak hedeftir. Bu hedefe ulaşabilmek için, suç olarak gösterilen fiillerin kim tarafından işlendiğinin kanıtlanması gerekir. Cezalandırma için takip yetkisine sahip olan otorite, kim tarafından suçun işlendiğine keyfi şekilde karar verme yetkisine sahip olmayıp, bunun ispatını hukuka uygun şekilde yapmak zorundadır. Maddi gerçeklik ise nispidir. Taraflar doğal olarak mahkemeyi etkileme yoluna gidecek, yargı makamı ise delilleri inceleyerek gerçeği bulma yoluna gidecektir. Türk Ceza Yargılamasında Ceza Muhakemesi Kanunu'nda hakimin takdir yetkisini düzenleyen 217 /2'nci maddesi 'Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir' şeklinde düzenlenmiştir. Ceza muhakemesi sırasında ispat edilecek olayın muhakemeden önce gerçekleşmiş olması, olayların ortaya çıkış zamanı ve şartlarının önceden bilinmemesi gibi nedenlerle ceza muhakemesinde 'delil serbestisi' ilkesinin benimsendiğini belirtmektedir. Maddi gerçeğe ulaşmada her türlü unsur yargılamada kullanılamayacak, insanın insan olması sebebiyle sahip olduğu değerler de göz önünde bulundurulacaktır. Ancak bu şekilde yapılan bir yargılama ile sanığa atılı suç ispatlanmış olabilecektir. Yapılan bu çalışmada; Ceza Muhakemesi'nin amacı, tarihsel gelişimi, deliller, delillerin elde edilmesi ve değerlendirilmesi hususları irdelenmiş bulunmaktadır.
Anonim ortaklıklarda imtiyazlı payların korunması

Anonim ortaklıktaki payların eşitliği ilkesinin istisnası olan imtiyaz konusu TTK m. 300, 391, 401, 447, 455/ 2 maddeleri hükümlerinde yer almaktadır. Ancak bu hükümler uygulamada imtiyaz konusundaki birçok soruna maalesef cevap verememektedir. TTK m. 401 ile tanınan imtiyaz hakları m. 389 ve 391'deki hükümler ile çoğunluk pay sahiplerine karşı koruma altına alınmıştır. TTK m. 389'a göre esas sözleşme değişikliğine dair olan genel kurul kararı eğer imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal ediyor ise imtiyazlı pay sahiplerinin toplanıp bu genel kurul kararını onaylaması gerekmektedir. TTK m. 391'e göre ise esas sermaye artırımında eğer anonim ortaklıkta imtiyazlı pay sahipleri varsa genel kurul kararının yanı sıra imtiyazlı pay sahiplerinin toplanıp karar alması gerekmektedir. Bu iki maddede düzenlenen durumlarda imtiyazlı pay sahipleri genel kurulunun kararı olmadan ilgili kararlar infaz edilemez. Yani imtiyazlı pay sahipleri genel kurulu kararı, genel kurul kararının infaz şartıdır. Çalışmamızın birinci bölümünde imtiyaz, imtiyazın hukuki niteliği, benzer kavramlarla ilişkisi ve belli başlı imtiyaz türleri anlatılmış, ikinci bölümde imtiyazlı pay sahipleri genel kurul toplantılarının hangi şartlar altında nasıl toplanıp karar alacağı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde imtiyazlı pay sahiplerince alınan imtiyazlı pay sahipleri genel kurul kararlarının hukuki niteliği açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, bu kararların yokluk, butlan ve iptal edilebilmesi halleri incelenmiştir. İmtiyazlı Pay Sahipleri Genel Kurul Kararlarının yokluğu, butlanı ve iptal edilebilirliği, TTK'da düzenlenmemesinden ötürü doktrinde çeşitli fikir ayrılıklarına yol açmış bir konudur. Son bölümde, çoğunluk pay sahipleri ile imtiyazlı pay sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarına yer verilmiştir. . Çalışmamızın genelinde belirttiğimiz ve incelediğimiz üzere halen TBMM'de görüşülmekte olan TTK tasarısı ise mevcut TTK'daki birçok eksikliği açığa kavuşturmuş olmasına rağmen gene de tam olarak tüm sorunlara cevap vermemesinden ötürü eleştiriye açık bir tasarıdır.
Kamu özel işbirliği

1980'lerden bu yana yaygınlaşan özelleştirme uygulamaları ve bunun yansıması olarak kamu hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesini hedefleyen politikalar kamu hizmetlerinin örgütlenme ve finansmanında esneklik arayışlarının bir ürünü olan Kamu Özel İşbirliği kavramını ortaya çıkarmıştır. Kamu yönetimi reformunun önemli bir unsuru olarak düşünülen Kamu Özel İşbirliği 1990'lı yıllarla birlikte dünya genelinde gerek hükümetlerin gerekse uluslararası sermayenin önemli gündem maddelerinden biri haline gelmiştir. Kamu Özel İşbirliği, kamu harcamalarının azaltılması, kamusal faaliyetlerin politik alandan çekilmesi ve idari işleyişin piyasa mantığına uydurulmasına yönelik yaklaşımları da açılarını içermektedir. Bugün dünya ekonomik sisteminin 1930'lardan bu yana karşı karşıya geldiği en yaygın kriz derinleşirken, değişim taleplerinin artmakta olduğu izlenmektedir. Ancak bu değişim talepleri dünyada olduğu gibi Türkiye'de de değişim taleplerinde ifadesini bulan bazı kavramların içeriği boşaltılarak olmamalıdır. Belirtilen hassasiyetle bu çalışmada, geçmişşi eski olmakla birlikte kamu hizmetlerinin örgütlenmesinde önemli bir yer tutan Kamu Özel İşbirliğinin öncelikle kuramlaştırılması ve açıklanması üzerinde durulmuştur. Burada amaç, kavrama ilişkin muğlaklığın giderilerek Kamu Özel İşbirliğini belli bir politikaya hizmet eder şekilde meşrulaştırmak olmamıştır. Kamu Özel İşbirliği ile diğer kavramlar arasında ilişki kurularak, Kamu Özel İşbirliğinin siyasal temelleri, gelişimi, kamu hukukunun genel prensipleri bağlamında değerlendirilmesi ve Türkiye'deki durumu, hukuki yansımalarıyla birlikte ve belli bir nedensellik içinde incelenmiştir.
Suçlulukla mücadele yöntemi olarak gizli görevli kullanılması

Örgütlü suç yıllar boyu ülkelerin başındaki en büyük sorun olmuştur. Bu suçluluk türü ile mücadele etmek amacıyla birçok uluslararası anlaşma imzalanmıştır. Devletler de kendi iç mevzuatlarında yeni ve gizli koruma tedbirlerini kabul etmiştir. Bu koruma tedbirlerinin kabul edilmesinin nedeni:tutuklama, arama gibi klasik koruma tedbirlerinin bu suç türü ile mücadelede yetersiz kalmasıdır. Bu tedbirlerden bir tanesi de gizli soruşturmacı kullanılmasıdır. Gizli soruşturmacı temel hak ve hürriyetlere müdahale oluşturan bir koruma tedbiridir. Temel hak ve hürriyetlere müdahale oluşturan her tedbirin yasal bir dayanağının olması gerekir. Gizli soruşturmacı ancak diğer tedbirlerle delil elde edilememesi halinde kullanılabilir. Her suça karşı gizli soruşturmacıtedbirine başvurmak hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmaz. Bu yüzden Ceza Muhakemesi Kanunu gizli soruşturmacının kullanılabileceği suçları katalog halinde saymıştır. Gizli soruşturmacının örgüt tarafından deşifre edilmesi onun çoğu zaman hayatına mal olacağı için gizli soruşturmacı olarak çalışmak isteyen kamu görevlisi bulmak oldukça zordur. Devletin gizli soruşturmacı olarak çalışacak kimselerin can güvenliğini sağlayıcı düzenlemeler yapması gerekir. Gerek Ceza Muhakemesi Kanununda gerekse de Tanık Koruma Kanunu Tasarısında güvenlikle ilgili çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Tanıklarhakkında kabul edilen bu düzenlemelerden gizli soruşturmacının da faydalanması gerekir. Gizli soruşturmacı hukuk devleti çerçevesinde kullanılan bir koruma tedbiridir. Bu yüzden onun hukuka aykırı şekilde elde ettiği deliller suçunispatında kullanılamaz. Örneğin gizli soruşturmacı kışkırtıcı ajan gibi hareket edemez. Kışkırtıcı ajan kullanılması hukuk devletinde kabul edilemez. Çünküsuçlarla mücadele ederken kendi görevlisine suç işleten devlete hukuk devleti denemez.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda uzlaşma kurumu

Bu çalışmanın konusu 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu ile usul hukukumuza giren uzlaşma kurumunun hukukumuzdaki uygulaması, etkinliği ve işlerliğini irdeleyip anlatmaktadır. Araştırma, uzlaşma kurumunun yürürlüğe girdiği günden bu yana uy-gulanabilirliğini, ne kadar uygulandığını, uygulanamama sebeplerini, uzlaşma kurumunu ayrıntılı bir şekilde irdeleyerek anlatmayı amaçlamıştır. Uzlaşma kurumunun usul hukukumuza uygulayıcılar tarafından yerleştirilerek kullanılır hale gelmesi için neler yapılması gerektiği, neden uygulanamadığı, uzlaşmanın ülkemiz toplumsal yapısına uygunluğu değerlendirilmiştir.
Tasarım ve mülklerin bölünebilirliği: Miras ve önalım

Yapılı çevre ve insan ihtiyaçları sürekli bir değişim içerisindedir. Bu değişim günümüzün teknolojik gelişmeleri ile daha da hızlanmış ve giderek hızlanmaktadır. Kullanıcılar, değişen ve dönüşen ihtiyaçlarını, yaşadıkları çevreye yansıtmaya çalışmakta ve yapılı çevrenin değişen ihtiyaçlarını karşılamasını beklemektedir. Değişen kullanıcı ihtiyaçlarının karşılanması, yapılı çevrenin değişebilirliği ile ilişkilidir. Mimari çevre, değişebilirlik bağlamında incelendiğinde geleneksel çevrelerin değişime açık ve esnek bir yapıda olduğu gözlenmektedir. Geleneksel çevrenin fiziksel olarak kolaylıkla değiştirilmeye elverişli olduğu, kullanıcıların ihtiyaçlarına yönelik olarak yapılarda gerçekleştirdikleri değişimlerde görülmektedir. Bununla birlikte, günümüz modern çevresinde mimari yapılar tamamlanmış bir ürün olarak kabul edilmekte ve çoğunlukla değişime uyum sağlamakta yetersiz kalmaktadır. İhtiyaçlar değişirken yapıların sabit kalması, işlevsel ve fiziksel eskimeyi beraberinde getirerek mimaride, esneklik ve değişebilirlik gibi kavramların tartışılmasına yol açmıştır. Bu anlamda günümüz mimarisi, değişen ihtiyaçlara cevap verebilecek bir yöntem arayışındadır. Yapılı çevrede kullanıcı tarafından değişikliklerin gerçekleştirilebilmesi yapıların fiziksel elverişliliğinin yanında, çevrenin hukukuyla doğrudan ilişkilidir. Hukuk, çevrelerin oluşumunda, gelişiminde ve değişiminde etkili olan en önemli faktörlerden biridir. Mimari çevrenin esnekliği ve değişebilirliği hukukun çizdiği sınırların esnekliği çerçevesinde mümkündür. Çalışma kapsamında, kullanıcının mimari çevreden beklediği değişim ihtiyaçlarından biri olarak mülklerin bölünebilmesi ve birleştirilebilmesi konusunda, geleneksel ve modern yapılı çevrelerin hukuku karşılaştırılmıştır. Geleneksel yapılı çevrenin hukuku olarak, Türkiye'nin geçmişşinde etkili olan İslam hukuku, modern çevrenin hukuku olarak günümüz Türkiye'sinde geçerli olan Türk hukuku karşılaştırılmıştır. Çalışmanın hukuki kapsamı, miras hukuku ve önalım hakkı çerçevesinde daraltılmıştır. Miras hukuku mülkleri bölmeye neden olan hukuki bir işlem olarak, önalım hakkı mülkleri birleştiren bir hak olarak incelenmiştir. İslam hukuku ve Türk hukuku kuralları miras ve önalım hükümleri kapsamında karşılaştırılarak mimaride bölünebilirliği nasıl etkilediği tartışmaya açılmıştır.
Algoritmalar ve açıklama hakkı

Otomasyon teknolojilerinin günümüzde neredeyse hayatın her alanında giderek daha fazla kullanılması ile birçok teknolojik fenomen birçok farklı sosyal bilim kapsamında yapılan araştırmalara konu olmakta ve teknolojinin toplumdaki etkileri üzerindeki çalışmalar yoğunlaşmaktadır. Her çeşit bilişim sisteminin temelinde bulunan algoritmalar da bir yandan giderek karmaşıklaşmakta öte yandan da artan bir sıklıkla karar verme mekanizmalarında kritik roller almaktadır. Bu sosyo-teknik manzarada, kişisel verilerinin korunması hukuku kapsamında devletler, kişisel verilerin işlenmesine sıklıkla vesile olan algoritmik karar alma mekanizmalarının hukuka uygun bir şekilde kullanıldıklarından emin olmak için çeşitli önlemler almaktadır. Dünyada bu alanda en yüksek standardı belirlediği öne sürülen Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü, bu anlamda şeffaflığı en önemli prensiplerden biri olarak öne çıkarmaktayken özellikle son dönemde geliştirilen ve anlaşılabilirliği oldukça düşük algoritmalar ile görünürde bir tezat oluşturmaktadır. Öte yandan, hukuk dışındaki disiplinlerce de öne çıkarılan bu şeffaflık ihtiyacı karşısında araştırmacılar karmaşık algoritmaları açıklayabilmek amacıyla çeşitli teknikler geliştirmektedirler. Bu çalışmada ise söz konusu çatışmanın somutlaştığı ve öğretide açıklama hakkı olarak anılan hükümlerde veri sorumluları bakımından getirilen yükümlülüklere, söz konusu algoritmaların anlaşılabilirliğini artırmak için geliştirilen tekniklerin ne derecede karşılık verebileceğini incelemektedir. Bu kapsamda ulaşılan sonuçlara göre ise bu teknikler veri sorumlularının söz konusu hükümlere uyumu için tek başlarına yeterli gözükmemekle birlikte, şeffaflık ihtiyacının karşılanmasına yönelik önemli birer adımdır ve söz konusu hükümlere uyum çalışmaları kapsamında faydalanabilecek araçlar olarak değerlendirilebilirler.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda idari davalara bakan yönüyle kabul edilebilirlik kriterleri

Son yıllarda birçok devlet, temel hak ve özgürlüklerinin kamu işlemlerine karşı korunması amacıyla bireylere, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkını tanımıştır. Türkiye'de, 'bireysel başvuru hakkı' olarak tanımlanan bu dava türünü, Anayasa'nın 148. maddesinde yaptığı değişiklik sonucunda kabul etmiştir. Buna göre; Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. İdari davalara ilişkin bireysel başvuruların esastan görüşülebilmesi için öncelikle kabul edilebilirlik koşullarına sahip olması gerekmektedir. Bu nedenle, idari yargı mercileri önünde hukuki bir uyuşmazlığın tarafı olan kişilerin bireysel başvuruda bulunması halinde, kabul edilebilirlik kriterlerine uygunluk büyük bir öneme sahip olacaktır. Tez iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel hatlarıyla bireysel başvurudan bahsedilmiş, ikinci bölümde ise idari davalara bakan yönüyle kabul edilebilirlik kriterleri açıklanmaya çalışılmıştır.