turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Role of Ayurveda and Buddhism in the popular health culture of Sri Lanka

Bu tez, Sri Lanka'daki popüler sağlık kültüründe Budizm'in ve Ayurveda' nın rolünü araştırmayı amaçlamıştır. Sri Lanka'da alopatik tıbbm yam sıra yerel şifacılık yöntemleri de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin Sri Lanka'daki bilinen tarihi 2.000 yıl öncesine dayanır. Sri Lanka'da ilk hastanenin kuruluş tarihi de 1.600 sene öncesine uzanmaktadır. Sri Lanka, aynı zamanda dünyada ilk defa (1980) Yerel Tıp Bakanlığı'nı kurmuş ülkedir. Alan araştırması, Sri Lanka'da Şubat-Temmuz 2003 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma 3 bölgede 5 şifacıyla katılımcı gözlem ve derinlemesine mülakat teknikleri kullanılarak yürütülmüştür. Şifacılar, aileden usta-çırak ilişkisiyle şifacılığı öğrenmiş geleneksel şifacılar, şifacı Budist keşişler ve üniversitede Ayurveda Tıbbı üzerine lisans yapmış doktorlardan seçilmişlerdir. Araştırmada bu şifacılann şifacılık yöntemleri ve görüşleri incelenerek, aralarındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca, en az iki bin senelik tarihi olan ve kökeni Hindistan'a dayanan Ayurveda tıbbının ve ülkedeki en yaygm din olan Budizmin Sri Lanka'daki popüler halk kültüründeki etkileri bu şifacılar üzerinden araştırılmıştır. 'Budizm' ile anlatılmak istenen sadece dinin öğreticisi Bu da (M. Ö. 6 .-5. yy)'nın Pali Canon olarak da bilinen kitapta toplanmış öğretileri, disiplin kuralları ve felsefesi değildir; ayrıca, Sri Lanka'daki Budist kişilerin inandıkları ve uyguladıkları her şey -tanrılara inançlar, onlar aracılığıyla yapılan ritüeller, büyüsel tedavi yöntemleri- de içermektedir. Ayurveda ise tanım olarak Charaka ve Susruta Samhita gibi klasik Ayurveda metinlerine dayanan tıp sistemini ifade etmektedir. Devlet tarafından ulusal kimliği oluşturmak için desteklenen ve yeniden canlandırma hareketleri ile yayılma gösteren Ayurveda ve Budizmin etkileri şifacılann çeşitli konulara ilişkin görüşlerindeki ve bitkisel tedavi yöntemlerindeki benzerliklerle ortaya çıkmaktadır. Şifacılann büyüsel-ritüalistik tedavi yöntemlerini kullanılan bu yöntemlerin Budizmin ana ilkelerine ve Ayurvedaya yakınlıklarına bağlı olan hiyerarşideki yerleriyle açıklanmaktadır. Araştırmada, inanç ve tedavi yöntemlerinin hiyerarşideki yerlerinin ulusal hareketler ve kötüleşen ekonomik koşullar gibi sosyal nedenlerle meydana gelen kültür değişikliklerine bağlı olarak değiştikleri de ortaya konmaktadır. ii
Aksaray Ortaköy İlçesi monografisi

Bu çalışmada Aksaray'ın Ortaköy ilçesinde yer alan hayatın geçiş dönemleri içersinde sayılan doğum, evlenme, ölüm adetleri ve inanışlar, bayramlar, kutlamalar, halk inanışları, halk mutfağı, halk hekimliği ve anonim halk edebiyatı ürünleri sahadan tespit edilmiş ve üzerinde durulmuştur. Halk kültürü ile ilgili bölümlerde yazılı kaynakların yanı sıra sözlü kaynaklardan elde edilen bilgiler ışığında inanışlar ele alınmıştır. Anonim halk edebiyatı adını taşıyan bölümde ise nazım, nesir ürünlerin yanı sıra nesir-nazım karışımı ürünlere de yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda metinler içinde geçen yerel kelimelere, halkın günlük kullandığı kelimelerin yer aldığı bir sözlük hazırlanmıştır. Bu çalışmanın sonucunda Ortaköy'ün halk kültüründe eski Türk inançlarının izleri bulunduğu görülmüştür. Bu izler İslamiyet'le gelişip değişerek bugünkü şeklini alıp, Ortaköy halk bilgisini oluşturmuştur.
Kültürel değerleri açısından edirne el sanatları ve folklorik giyim tarzlarındaki çeşitliliğe bakış

Edirne ili, Marmara Bölgesi'nin Trakya Bölümünde yer alan, 40-42 derece kuzey enlemleri ile 26-27 derece doğu meridyenleri arasında kalan, yaklaşık 6.300 km2'ye yakın bir alanı kaplamaktadır. Şehrin topraklarını kuzeyde Bulgaristan sınırı, doğuda Kırklareli ve Tekirdağ illeri, güneyde Ege Denizi, batıda Yunanistan sınırları çevrelemektedirler. Kuzey kısımları, Istranca Dağlarının batı kısımlarını da içine alır. Edirne şehri oldukça eski bir yapıya sahip olmasına rağmen, şehrin ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Birçok kaynak Edirne'nin, Trakların en büyük boyu olan Odrisler tarafından kurulmuş olabileceğini ortaya koymaktadır. Edirne, tarihsel süreç içinde coğrafi ve stratejik konumu nedeniyle birçok kültür ve medeniyetin kaynaşma noktası olmuştur. Osmanlı Devleti'ne 92 yıl boyunca başkentlik yapmış şehirde, birçok kültürün izleri görülmektedir. Bu araştırma ile Edirne'nin sahip olduğu kültürel değerlerin ortaya konulması adına bu değerleri tarihsel süreç içerisinde incelemeye çalıştım. Edirne'de görülen el sanatları zenginliğini örnekler göstererek sunmak istedim. Çeşitli illerle karşılaştırmalar yaparak, farklılıkların ortaya çıkmasını hedefledim. Geçmişten günümüze yansıyan bu sanatların tarihsel süreç içinde yaşadığı sorunları ele alarak, çözüm önerileri getirmek istedim. Edirne'ye özgü folklorik giyim ve kuşam çeşitliliğini analiz ederken, şehrin kendi potansiyeli içinde gelişen farklı giyim-kuşam şekillerinin olduğunu gördüm. Bu farklılıklar ışığında Edirne'deki giyim kültürünün beşeri ve ticari yönünü araştırmaya çalıştım.
Hacıbektaş folkloru

Hacıbektaş halk kültürünün ele alındığı bu çalışmada Hacıbektaş'a ait sözlü edebiyat ürünleri, yemek kültürü, bu kültüre kaynaklık ettiği düşünülen inanç özellikleri, halk meteorolojisi, tıbbı, veterinerliği gibi günlük hayata dair bir takım pratikler - şu an sönmeye yüz tutmuş olsalar bile - ve muhtelif konulardaki kültürel miras yöreye özgü nitelikler ön plana çıkarılarak tespit edilmeye ve Türk halk bilimine kazandırılmaya çalışıldı. Bu çalışma hazırlanırken önce konu ile ilgili daha önceden yapılan çalışmalar 'kaynak taraması' ile tespit edildi. Kuşkusuz temsil ettiği kültür ve inanç özellikleri açısından Türkiye'nin en önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Hacıbektaş ilçesinin ve Hacı Bektaşi Veli'nin özellikle inanç özellikleriyle ilgili birçok çalışmaya ulaşıldı. Ancak kaynak taramalarında çalışmanın asıl konusunu teşkil eden kapsamlı bir folklorik kaynağa rastlanmadı. Yalnız Nevşehir'de görev yapan HAGEM folklor araştırmacısı Hüseyin Sevindik' in daha sonra bizim de saha çalışması yapmış olduğumuz Yakup Gürses'le yapmış olduğu derleme çalışması tespit edildi. Tezin asıl amacına yönelik yazılı kaynakların mahdut olması nedeniyle, belirlenen kaynak kişilerle yapılacak saha çalışmaları ses kayıt cihazlarına alınarak yazıya döküldü. Daha önceden sınıflanmış olan folklor unsurlarının her biri için en az iki kaynak kişiye yine daha önce tespit edilmiş sorular sorulmak suretiyle yöreye ait kültürel özellikler derlenmeye çalışıldı. İnanç, müzik kültürü gibi bazı özelliklere ait derleme sonuçlan kullanılmadan önce konuyla ilgili genel çalışmalar kaynak taraması ile belirlenerek derlemelerin kullanımına zemin oluşturacak şekilde bir araya getirildi. Tezde kullanılan yöntemlerden özellikle 'saha çalışmaları' 26 ayrı kaynak kişi ile görüşülmek suretiyle uzun bir zaman diliminde ve azami verim hedeflenerek gerçekleştirildi. Yapılan arşiv taraması ile yöreye ait tarihi kayıtlar incelenmiş olsa da çalışmanın ana hedefine uygun materyaller bulunamadığından bunlardan tez içinde yararlanılma yoluna gidilmedi. Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen verilerin, bir kültürel merkez olma özelliği gösteren ve bu açıdan önemli olduğunu düşündüğümüz Hacıbektaş'ın bu zamana kadar ele alınmamış birçok veçhesini açığa çıkardığı düşünülmektedir.
Niğde ili çiftlik ilçesi'nin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı

Bu çalısmamızda Nigde li Çiftlik lçesi'nin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı ele alınmıstır. Çalısmada ilçenin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısınadeginmeden önce bir giris yapılmıstır. Giriste arastırma ile ilgili metedolijik bilgiler verilmistir. Daha sonra ilçenin tarihçesi ve cografi yapısı açıklanmıs ve esas konuya giris özelliginde olmustur. Çalısmamız iki bölümden olusmustur. Birinci bölümde ilçenin sosyal ve ekonomik yapısı açıklanmıstır. Ayrıca bölüm içerisinde ilçenin idari yapısı ile egitim ve saglık durumuna da deginilmistir. kinci bölümde ise ilçenin kültürel yapısı açıklanmaya çalısılmıstır. Bu konuda çesitli kaynaklardan yararlanma, gözlem görüsme yöntemlerine basvurularakarastırma yapılmıstır. Bu baglamda ilçede insan yasamında dogumdan ölüme kadar görülen adetler, yöresel agız, yöresel yemekler, yöredeki halk edebiyatı ürünleri, halkyasamındaki çesitli inançlar ile ilçenin tarihi ve kültürel alanları açıklanmaya çalısılmıstır. Sonuç bölümde ise eserin genel bir değerlendirmesi yapılmıs arastırmaesnasında dikkat çeken olumsuzluklar tespit edilerek çözüm önerileri teklif edilmistir.
Seyyid Süleyman el-Hüseynİ'nin Kenzü'l-Havas kitabındaki dua ve büyü motifleri

Eski dönem insanının dua ihtiyacının gerekliliği onları yüce bir varlığa yönelmeye sevketmiş, olaylar karşısındaki çaresizliği ise dua ile birlikte ilahi güçleri yönlendirmeyi veya zorlamayı amaçlayan büyüyü kullanmalarına yol açmıştır. Bazen dua ile büyünün arasındaki sınırların kaybolarak birbirlerine karıştıkları görülmektedir. Günümüzde halen politeist inanç kalıntıları olan gezegen tanrılarına tazim, tütsü yakma, harfler ve sayıların gizeminden faydalanma, cin ve tanrıları yardım için yönlendirme veya yardıma zorlama gibi antik dönem inançlarının yer aldığı, duanın ve büyünün içiçe olduğu ve insanların ihtiyaçlarını gidermeye yönelik olarak hazırlanmş havas veya gizli ilimler adı altında yazılan ve genellikle dua kitapları olarak görülen kitaplar dikkatleri çekmektedir. Bu problem eski dönem putperest kalıntıların serpiştirildiği içinde büyüsel örneklerin bulunduğu havas kitaplarının incelenmesini gerekli kılmıştır. Bunun için de araştırmamızda insanların yaygın olarak başvurduğu havas kitaplarından olan Seyyid Süleyman el-Hüseyninin Kenzül-Havas ve Keyfiyet-i Celb ve Teshir kitabı ele alınmış, dua ve büyüsel unsurların birbirinden ayrılmasına çalışılmıştır. Kitapta bulunan büyüsel örnekler ve normal dua örnekleri Kuranda, hadislerde geçen dualar, Peygamberlerin duaları, din büyüklerinin yaptığı dualardan seçilen örneklerle karşılaştırılmış ve dualar arasına yerleştirilmiş anlamı bilinmeyen bazı kelime ve de cümleler, cin isimleri, politeist ve Yahudi tanrı isimleri tespit edilerek tahlil edilmiştir. Büyüsel örnekleri oluşturmada kullanılan büyüsel araçlar, malzemeler ve büyüsel unsurlar da örneklerin incelenebilmesi için ele alınan konular arasında yer almıştır. Sonuçta insanları antik dönem göksel inançların içine çekerek ilahi güçlerden yardım dilemeye zorladığı anlaşılan bu tür kitapların analizlerinin gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Kamusal kültür politikaları ve yönetiminin Türk gölge tiyatrosu Karagöz'e etkilerinin incelenmesi

Birçok fazla uzamı ve yerlemi işaret eden, hem göğe olabildiğince yükselen hem de yeryüzüne alabildiğince yayılan kültürün pek çok tümleyeni vardır. Bu yüzden kültür konusunda kesin yanıtlara ulaşmak ya da kesin tanılar koymak oldukça zordur. Kültür; yaş, ırk, cinsiyet, kırsal ve kentsel... özellikleri değişebilen insan topluluklarının kendisi için bir hayat tarzı belirlemesi ve bunu sağlayacak unsurları geliştirmesi şeklinde açığa çıkar ve bu tercihlerde zamanın değişen parametreleri devreye girer. Ekonomi, bilim ve teknoloji, ideolojik faktörler, liderlik faktörü, politik faktör, demografik etki, çeşitli nüfus kategorilerindeki değer değişiklikleri, eğitim, iletişim, sosyal hareketler ve dış dünya hareketleri... gibi sayısız parametreler kültür üzerinde olumlu-olumsuz pek çok etki oluşturur. Zamana bağlı olarak kimi parametrelerin kültür üzerindeki etkisi, daha baskın kimisinin ise daha cılız bir hal alır. Bu parametrelerde baskın öge hangisi ise insan, insan yaşayışı ve insanın oluşturduğu maddi ve manevi değerler onun penceresinden tanımlanır. Zaman ilerledikçe kahramanlar önemini yitirir, kahramanı kimin anlattığı önem kazanır. Tarih yazıcılığı derslerinden biri, kimin sesinin baskın olduğuna göre, tarihi olayların farklı çeşitlenmelerinin olmasıdır ve bu farklı hikayelerin anlatılması, farklı gelecek ihtimallerini doğurur. Bu çalışmanın temel belirlenim alanı gelenek kültürünün sürdürülebilirliği, merkezi yönetimlerce uygulanan kültür politikalarının gelenek kültürünü nasıl şekillendirdiği ve dolayısıyla nasıl etkilediği incelenecektir. Bu çalışmanın somutlaşması için ise gelenek kültürünün önemli temsilcilerinden biri olan 'Karagöz' aracılığıyla değişen olgu ve olaylar aktarılacaktır. Farklı kamu kurumlarının Karagöz'ün geçmişşten bugüne taşınmasındaki etkileri ve işlevleri değerlendirilecektir. Dolayısıyla Karagöz'ün yaşatılması ve korunması amacıyla devletin kültürel politikaları ve yönetimi alanındaki süreklilikler, değişmeler ve bunların nedenleriyle gelenek üzerindeki etkileri belirlenecek ve yorumlanacaktır.
Yozgat yöresindeki dini ziyaret yerleri ile ilgili bir inceleme

Bu çalışmada Yozgat ili sınırları içinde bulunan ziyaret ve adak yerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Giriş kısmında daha iyi anlaşılabilmesi için Yozgat'ın tarihi gelişimi hakkında bir takım bilgiler verilmiştir. Araştırma iki bölüm halinde ele alınmıştır. Birinci bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise Yozgat'a bağlı ilçeler ve bu ilçelere bölümde Yozgat merkez, merkeze bağlı bucak ve köylerdeki ziyaret yerleri ile ilgili bağlı olan bucak ve köylerdeki ziyaret yerleri ele alınmıştır. Araştırma sonunda Yozgat yöresinde bulunan köylerden alevi ve sünni olanlar tablo halinde belirtilmiştir.
Tokatlı Nuri'de gelenek ve halk eğitimi unsurları

XIX. yüzyılın önemli halk şairlerinden olan Tokatlı Nuri üzerine şu ana kadar bilimsel nitelikte sayılabilecek bir çalışma yapılmamıştır. Onunla ilgili yapılan çalışmalar derlemelerle kalmıştır. Bu nedenle yapmış olduğumuz bu çalışmada, yapılan derlemeleri bir araya getirerek tam bir şiir metninin oluşturulması hedeflenmiştir. Yapılan derlemelerin eksik, hatalı ya da tartışılabilir nitelikteki sözcükleri üzerinde yer yer düzeltme yoluna gidilmiştir. Tez metni üç temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 'Halk Edebiyatında Gelenek'le ilgili bilgiler verilerek, Tokatlı Nuri'nin bu gelenek içindeki konumu belirlenmiştir. İkinci bölümde 'Tokatlı Nuri'nin Şiirlerinde Eğitim Unsurları ve Dil Kullanımları' başlığı altında özellikle anlambilim yöntemlerinden yararlanılarak, Nuri'nin şiirleri tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde şiirlerin metni bulunmaktadır. Şiirlerde benzer metinler bir araya getirilerek metin karşılaştırması yapılmıştır. Böylece hem şairin kullandığı sözcükler hem de bu sözcüklerin kullanım biçimleri saptanmıştır. Ayrıca Tokatlı Nuri ile Erzurumlu Emrah'ın karışan şiirleri ayrı bir bölümde verilerek, bu şiirler arasındaki farklılıklar dipnot olarak düşülmüştür. Çalışmamızın sonucunda, Tokatlı Nuri'nin 'Halk Şiir Geleneği'ni sürdürdüğü ve ortaya koyduğu şiirlerde dil, kültür, eğitim gibi temel işlevleri yerine getirdiği yargısına varılmıştır.
Yüksel Aksu sinemasında dinin gündelik yaşama yansımaları

Tarih sahnesine çıktığından bugüne kadar insanların ve toplumların yaşamında önemli bir yer tutan sinema, kültürün aktarılması ve gündelik yaşamın yansıtılmasında bir araç olarak kullanılmaktadır. Halkbilime farklı katkılar sunan, sosyal ve kültürel değişimleri yansıtan filmler, ilgi alanı olmaya devam ederken, folklorun filmlerde ortaya çıkması ve sinematik sunumu, bu konuda yapılan çalışmaları artırmıştır. Sinemaya yansıtılan metinler, hikayelerle toplumsal yapı üzerinden kültürel yansımalar, ilişkiler, inançlar resmedilmiştir. Bu çalışmamda halkbilimin bir konusu olarak dinin, inanışların, toplumda nasıl şekillendiğini, kesinlik ve katılığı olup olmadığını, emredilen dinle, yaşanan dinin çalışma özelinde halk İslamı'nın farklılıklarını ele aldım. Dini kavramların algılanmasındaki değişiklikleri, dini ve psikanalitik folklor çerçevesinde değerlendirdim. Bu değerlendirmeyi, sinema aracılığıyla, Dondurmam Gaymak, Entelköy Efeköy'e Karşı ve İftarlık Gazoz filmleri üzerinden, yönetmen ve senarist Yüksel Aksu'yla görüşmeye dayanarak yaptım. Ele aldığım üç filmde de yönetmen, dinin etkisini, aktarmak istediği dinsel folklor unsurlarını bir taraftan gündelik yaşam üzerinden yansıtırken, diğer taraftan hem kendisi hem de sinema için vazgeçilmez olarak tanımladığı rüyaları kullanarak aktarmış, dinin rüyalarda da temsilini ele almıştır. 'Sinema neredeyse rüyanın kendisi' diyerek, sinema ve rüya arasındaki güçlü ilişkiden de yararlanarak, dini ve dinsel uygulamaları perdeye yansıtmıştır. Filmlere aktarılan sahnelerden de görebildiğimiz halkın dini, kategorize edilen içeriği ve yazılı kaynaklarda gösterilen şekilde değil, yaşam biçimi ve kültürel etkiyle belirlenen şeklinde yaşadığıdır. İstesek de istemesek de halk dini, kendi yaşamına uyumlayarak, kültürel aktarımların etkisiyle, kendince yaşamaktadır.
Günümüze kadar gelmiş köy seyirlik oyunlarından örnekler

Köy seyirlik oyunları köy halkının önemsediği gün ya da özel durumlarda genellikle 'oyun yapma', 'oyun çıkarma' adı altında bereket, bolluk, sağlık ve yeni yılı karşılamak amacıyla oynadığı törensel içerikli oyunlardır. Geleneksel Türk Tiyatrosu içinde anonim bir yapıya sahip olan köy seyirlik oyunları çağlar boyu süregelen bir gelenektir. Oynandığı topluluğun sosyal ve kültürel düzeyinden etkilenmiştir. Köy seyirlik oyunların halk kültüründe; halk tiyatrosunun alt kadrosunda yer almaktadır. Köy seyirlik oyunlarının oluşmasına pek çok kültürel birikim sebep olmuştur. Bunları kuttörenler, Şamanizm, İslamiyet'in etkisi, mevsimler, tarım ve hayvancılık gibi başlıklar allında toplamak mümkündür. Köy seyirlik oyunlarının en önemli özelliği taklittir. Bunların dışında vazgeçilemeyen diğer unsur ise oyuncu ve seyircidir. Temel özellikleri ise dans, müzik, şaklabanlık, kostüm ve makyajdır. Kostüm ve makyajı oyuncular genellikle kendi olanakları ile hazırlamaktadırlar. Bu hazırlık aşaması bazen günler sürerken bazen de çok basit imkanlarla gerçeldeştirilir. Bu hazırlıklar sırasında amaç tamamen değişmek ya da benzemek değil çağrıştırmak ve andırmaktır. Köy seyirlik oyunlarının öncelikle görev dağılımına göre en önemli kişi yöneticidir. Yönetici günümüzdeki yönetmenin tüm görevlerini gerçeMeştirir. Bunun dışında oyuncular köy halkından olup yetenekli ve oyunda görev almayı isteyen kişilerden oluşur. Seyirci, neredeyse köy halkının tamamıdır. Seyirciler bazı oyunlarda oyunun tamamına katılırken benzen de izleyici konumundadırlar. Oyun yeri, yazın genellikle meydanlar, kışın ise odalardır. Seyirlik oyunlarla ilgili çeşitli tasnif çalışmaları yapılmıştır. Bu tasnif çalışmalarının tamamında ritüel ve profan olmak üzere iki ana başlıkta incelenmiştir. Ritüel oyunlar; yılın değişimi, ölüp dirilme, hayvan ve bitki kültü ve mezhep merasimleri olmak üzere beş ana başlık altında incelenmiştir. Profan yani din dışı ve günlük hayatla ilgili oyunlar ise masallara, destan veya ozanlar, tarihi olaylar, hayvan taklitleri, lal oyunları ve kukla olmak üzere yedi ana başlık aranda incelenmiştir. vuKöy seyirlik oyunlarını incelerken iki ayrı yol takip edilmiştir, öncelikli olarak geçmişşten günümüze değin yazılmış olan araştırma ve eserler incelenmiş ve bu kaynaklardan faydalanılarak örnekler verilmiştir. İkinci bir yöntem olarak da İstanbul'da yaşayan yöresel, kaynak kişilere ulaşılmış ve yaşayan köy seyirlik oyunlar hakkında örnekler verilmeye çalışılmıştır. Geçmişten günümüze kadar gelen bu oyunlar birlik ve beraberliği, yardımlaşmayı, paylaşmayı ve dostluğu peMştirmiş ve köy halkının birbirleri için sosyal bir alan yaratmıştır. Töresel ve büyüsel bu oyunlar kendi içlerinde eğitici, öğretici ve eleştirel öğeler taşıyarak halkın, muhakeme ederken olaylara komik biçimde bakabilmelerini sağlamıştır.
Çek ve Türk mizah anlayışı ve mizahİ tipler

Gülme, öğrenilmemiş, fakat psişik uyarılma olduğunda şartlandırmaya oldukça elverişli davranışların birleşmesidir. Gülmeyi ve mizahı açıklamaya çalışan üç büyük teoriden bahsedilebilir. Üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama teorileri olarak bilinen bu ana teoriler gülmenin ortaya çıkışını, nedenlerini ve işlevlerini araştırır ve farklı açıklamalar sunar. Gülmeyi uyandıran mizahi türlerden en çok bilineni fıkradır. Tezimizde Çek ve Türk fıkraları konu bakımından tasnif edilip karşılaştırılmıştır. Farklılıkların büyük bir kısmı iki kültürün birbirinden farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Ancak iki kültürün ortaklaştığı noktalarda fıkralar da benzeşmektedir. Bunun dışında, iki kültüre ait fıkraların şekil, içerik ve işlev bakımından büyük ölçüde ortak olduğunu söylemek mümkündür.
Türk halk oyunlarından Gabalar Gaziantep ve Kilis yöreleri örneği

Gaziantep ve Kilis yöreleri halk oyunları geleneği açısından oldukça zengindir. Sadece bu yöreler ve komşu yörelerde görülen Gabalar bu zenginliğin önemli bir parçasıdır. Gabalar, bu yörelerin en görkemli halk oyunlarıdır. Gabalar yörede, Ağır Gabalar, Yarım Gabalar ve Haleyler şeklinde tasnif edilebilir. Ağır Gabalar sadece Gaziantep ve Kilis arasında kalan dar bir bölgede, Yarım Gabalar ve Haleyler anılan yörelerin genelinde görülür. Bu oyunların icra ediliş mecrağı, halk oyunları icralarında az rastlanan bir atmosfer sunar. Bağlamın oluşma sürecinden bitimine kadar bir takım ritüelistik unsurlar içerir ve bu durum her icrada tekrarlanır. Bu çalışma kapsamında Gabaların icraları ve icra bağlamları incelenmiştir. Gabaların diğer oyunlarda eşine rastlanmayan yapısall özellikleri; oyunları icra eden Gabacılar, halaydaki diğer katılımcılar ve davul-zurna icracıları, oyun icrası süresince doğal ortamında gözlemlenerek İcra-Gösterim Yöntemi perspektifiyle incelenmiştir. Ayrıca kaynakçada sunulan kaynak kişilerle yapılan mülakatlarla; Şaman ayinlerini anımsatan icra, bedensel devinimlerde gözlemlenen taklit unsurları, eski Türk kültürüne ait unsurları çağırıştıran uygulamalar ve davul-zurna icracılarının Gabacıya gösterdikleri olağanüstü saygı; diğer icralarda rastlanmayan sıra dışı sunumlar çerçevesinde saptanmıştır.
Anadolu'da geleneksel boncuk süslemeli kadın baş aksesuarları

İAnadolu' da Geleneksel Boncuk Süslemeli Kadın Baş Aksesuarları? konulu bu araştırmada; süslemesinde kum boncuk kullanılan geleneksel kadın başlıkları incelenmeye çalışılmıştır. Bu araştırma ile 11 ilin başlıklarından örnekler ve 6 ilin boncuk oyaları incelenmiştir. Araştırma 23 adet başlığı ve 186 adet boncuk oyasını içermektedir. Araştırılan ürünler iki ayrı formatta hazırlanan gözlem fişine göre, tür, teknik, malzeme, renk, motif ve kompozisyon özellikleri açısından ele alınmaya çalışılmıştır. Giriş bölümünde konunun tanımı, önemi, amaçları, yöntemi, boncuk ve başlık hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümü oluşturan katalog kısmında 209 adet ürün incelenmiştir. Bu bölümde incelenen her örnek için; bulunduğu yer, yapan kişi, yapılış tarihi, yapım ve süsleme malzemeleri, teknikleri, boyutu, rengi, motif özellikleri ve kompozisyonu içeren ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, incelenen başlıkların ve oyaların literatürde yer alan kaynaklara dayanarak tür, teknik, malzeme, renk, motif ve kompozisyon özellikleri şekillerle desteklenerek analiz edilmiştir. Dördüncü bölümde, incelenen ürünlerden elde edilen bilgilerle değerlendirme bölümü oluşturulmuştur. Ürünlerin; tür, teknik, malzeme, renk, motif ve kompozisyon özellikleri detaylı olarak aktarılmış, ayrıca her il için ayrı tablolar halinde açıklanmıştır. Sonuç ve öneriler bölümünde, araştırma ile varılan sonuçlar başlıklar halinde ele alınmıştır. Anadolu'da her şeye rağmen bazı illerde geleneksel başlık kullanımının günümüzde de sürdüğü gözlenmiştir.