İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlere dayalı olarak hazırlanan sorular üzerine bir inceleme

Lisans Tezilköğretim 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlere Dayalı Olarak Hazırlanan Sorular Üzerine Bir ncelemeMurat ŞENGÜLFırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı 2005; Sayfa: XVI+221Gittikçe daha karmaşık bir hal alan yaşam alanında, öğrencileri, bilgi toplumunun bir üyesi olarak yetiştirmek zorunluluk haline gelmiştir. Öğrencilere, dili etkin bir şekilde kullanma becerisi kazandırmanın yanı sıra, temel kavramları anlama ve yorumlama, bilimsel, yaratıcı ve eleştirel düşünme, problem çözme, araştırma yapma gibi öğrenme yeterlilikleri biçiminde formüle edilen üst düzeydeki bilişsel becerilerin, öğretme-öğrenme süreci içerisinde öğrencilere kazandırılacağı en temel kaynaklar olan Türkçe ders kitaplarının, bu nitelikleri gerçekleştirici bir yapıda olmaları gerekmektedir. Türkçe ders kitaplarındaki metinlere dayalı olarak oluşturulan metne hazırlık ve metin sonu soruları, öğrencileri sorgulamaya, belirli konular üzerinde düşünmeye sevk ettiği için bu sorular, metinlerin anlamlandırılması sürecinde, sorgulamaya dayalı öğretim tekniklerinin çıkış noktası olarak kabul edilebilir. Bu sorular, öğrencilerin farklı bakış açılarına yöneltilmesine, böylelikle, dil ile düşünce arasındaki ilişkiye bağlı olarak zihinsel işleyişin üst düzeyde gerçekleşmesine de olanak sağlar. Bu araştırma, Türkçe Eğitim Programı'nda ortaya konan hedeflere bağlı olarak, ilköğretim okullarında okutulan Türkçe ders kitaplarındaki metinlere dayalı olarak oluşturulan metne hazırlık ve metin sonu sorularının, dil gelişimi-zihinsel gelişim çerçevesinde, öğrencilerin okuduğunu anlama, Türkçeyi etkin bir şekilde kullanmayeterliliklerinin göstergesi olan bilişsel becerileri hangi düzeyde gerçekleştirdiklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada, öncelikle, araştırmanın amacına bağlı olarak, soru sormabecerileriyle ilgili kuramsal bir çerçeve oluşturulmuş, daha sonra Millu Eğitim Bakanlığı tarafından 2003- 2004 eğitim-öğretim yılında ilköğretim okullarının 8. sınıflarındaokutulmak üzere önerilen 13 ders kitabındaki 486 metnin tamamında yer alan 971 metne hazırlık, 4508 metin sonu sorusu olmak üzere toplam 5479 soru, bilişsel alanbasamakları, soruluş amaçları, cevap kaynakları ve hazırlanış şekillerine göre incelenmiştir. nceleme doğrultusunda elde edilen sonuçlar, içinde bulundukları yaş ve sınıf seviyesine bağlı olarak, lköğretim 8. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarındaki metinlere dayalı olarak oluşturulan metne hazırlık ve metin sonu sorularının, öğrencilere; öğrenme, hatırlama, sıralama, sınıflama, birleştirme, yorumlama, sonuçlarıkestirme, öğrenilen bilgileri yeni durumlara uyarlama, araştırma yapma, tartışma, karşılaştırma, varsayımlar oluşturma, varsayımları irdeleme, varsayım ve olgularıayırma, alternatif görüşler üretme, temel düşünceleri ve mantıksal ilişkileri tanıma vekeşfetme, parça-bütün ilişkisi kurma, sebep-sonuç ilişkisi kurma, genellemeler yapma ve bütün bunların sonunda değerlendirmelerde bulunma gibi çok yönlü bakış açılarınıkazandırmaya ve geliştirmeye uygun olarak hazırlanması gerektiği halde, bu soruların, Temel Eğitim Okulları Türkçe Eğitim Programı'nda belirlenen hedefler ve bu hedeflere bağlı olarak öğrencilere kazandırılması düşünülen davranışların gerçekleştirilmesineyeterli düzeyde katkı sağlayamadığını ortaya koymaktadır.