Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının ilköğretim öğrencilerinin fen ve teknoloji dersine yönelik motivasyonlarına ve bilimin doğasını anlama düzeylerine etkisi

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim 7. sınıf fen ve teknoloji dersinde proje tabanlı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin derse yönelik motivasyonları ve bilimin doğasını anlama düzeyleri üzerine etkisini belirlemektir. Araştırma 2008- 2009 öğretim yılı ikinci döneminde Ankara ili, Beytepe İlköğretim Okulu'nda toplam 75 yedinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Bu öğrencilerden 39'u deney grubunu, 36'sı ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda proje tabanlı öğrenme yaklaşımı, kontrol grubunda ise geleneksel öğrenme yaklaşımı uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla üç farklı ölçme aracı kullanılmıştır. İlk olarak, fen ve teknoloji dersine yönelik motivasyon düzeyini belirleyebilmek için, Pintrich ve De Groot (1990) tarafından geliştirilmiş, Üredi (2005) tarafından Türkçeye adapte edilmiş Öğrenmeye İlişkin Motivasyonel Stratejiler Ölçeği kullanılmıştır. İkinci ölçme aracı olarak bilimin doğasını anlama düzeyini belirlemek için, Aikenhead, Fleming ve Ryan (1989) tarafından geliştirilen Bilim, Teknoloji ve Toplum Hakkındaki Görüşler ve Lederman, Abd-El-Khalick, Bell ve Schwartz (2002) tarafından geliştirilen Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler ölçme araçlarının adapte edilmesiyle Çelikdemir (2005) tarafından oluşturulan İlköğretim Düzeyi İçin Bilimin Doğası Ölçeği kullanılmıştır. Üçüncü ölçme aracında ise öğrencilerin bilimin doğası ile ilgili görüşlerini daha ayrıntılı olarak incelemek için deney ve kontrol grubundan seçilen 9'ar öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, kay-kare testi, bağımsız gruplar için t-testi ve bağımlı gruplar için t-testi ile test edilmiştir. Araştırmanın sonuçları şöyle özetlenebilir: proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubundaki öğrenciler ile geleneksel öğrenme yaklaşımının uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin fen ve teknoloji dersine yönelik motivasyon düzeyleri arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir. Deney grubu öğrencileri ile kontrol grubu öğrencilerinin bilimin doğasını anlama düzeylerinde; bilimsel bilginin değişebilirliği, sübjektifliği, yaratıcı doğası, tahmin ve belirsizliği, bilimsel yöntem, sosyal ve kültürel yapı gibi boyutlar bakımından deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir. Ancak bilimin tanımı, bilimi diğer alanlardan ayıran özellikler, bilimsel bilgideki gözlem ve çıkarımlar, bilimsel teoriler ve kanunların farkları bakımından deney ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının uygulandığı deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesi ve uygulama sonrası, fen ve teknoloji dersine yönelik motivasyon düzeyleri açısından uygulama sonrası lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir. Deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesi ve sonrası bilimin doğasını anlama düzeylerinde; bilimsel bilginin yaratıcı doğası, bilimsel yöntem, bilimsel bilgideki tahmin ve belirsizlik gibi boyutlar bakımından uygulama sonrası lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir. Ancak uygulama öncesi ve sonrası deney grubu öğrencilerinin, bilimin tanımı, bilimi diğer alanlardan ayıran özellikler, bilimsel bilgideki değişebilirlik, sübjektiflik, gözlem ve çıkarımlar, sosyal ve kültürel yapı, bilimsel teori ve kanun gibi boyutlar bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Deney grubu öğrencileri ile kontrol grubu öğrencileri arasında uygulama sonrası motivasyonun öz-düzenleme, bilişsel strateji kullanımı, öz-yeterlik, içsel değer alt boyutları açısından doğrusal, sınav kaygısı alt boyutu açısından ters yönde deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmiştir.