turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hisar şiirinde çocuk

Modern anlamdaki çocuk edebiyatı Tanzimat dönemi ile baslar ve edebi deger, estetik ve biçim yönünden geliserek devam eder. Bu süreç içerisinde çocuk siiri ayrı bir yer tutar. Çocuk siirine egilim Tanzimat'tan bugüne artarak devam eder. Bu sebeple çocuk siirine yönelen sairler, arastırmacılar tarafından incelenmis ve değerlendirmeye tabi tutulmustur. Ancak sairleri her zaman tek baslarına ele alıp değerlendirmek yeterli olmayabilir. Özellikle II. Mesrutiyet'ten sonra dergiler etrafında olusan topluluklarıortak sanat anlayısları çerçevesinde bir bütün olarak düsünüp incelemek de gerekir. Bu çalısma, söz konusu anlayıstan yola çıkarak Türk edebiyatının yaklasık çeyrek asra damgasını vuran ve bir siir toplulugu olan Hisar'ın çocuk siiri kapsamına girecekeserlerini incelemeye yöneliktir. Çalısmanın maksadı, Hisar dergisinin sayfalarında ya da sairlerin kitaplarında dagınık halde bulunan çocuk siiri örneklerini bir araya getiriptematik bakımdan değerlendirmek suretiyle Hisar siirinin çocuk edebiyatına katkılarını tespit etmektir.
Yusuf ile Züleyha kıssası'nın divan şiirine yansımaları

Klasik Türk şiiri mazmun, motif, imaj ve sembollerin kullanıldığı çok zengin kaynaklardan beslenen bir şiirdir. Divan şiirinin tam olarak değerlendirilebilmesi için bu şiirin beslendiği kaynaklar ve yer alandığı malzemeler tespit edilerek incelenmelidir. Klasik Türk şiirinin kaynakları ve kullandığı malzemeler arasında peygamber kıssaları önemli bir yer tutmaktadır. Bu kıssalar içinde en tanınmış olanı Yusuf ile Züleyha kıssasıdır. Bu çalışma Yusuf ile Züleyha kıssasında yer alan şahısların ve olayların incelenen divanlardaki kullanım özelliklerini, bunların şaire sağladığı ifade imkanlarını ve şiire kattığı zenginlikleri belirlemeye yöneliktir. Yapılan çalışmada çeşitli kaynaklarda verilen bilgilerden yola çıkarak Yusuf ile Züleyha kıssası hakkında bilgi verdikten sonra dönemini en iyi temsil eden on beş divandaki beyitler tespit edilmiş ve seçilen örnek beyitler aracılığıyla divan şiirinde Yusuf ile Züleyha kıssası etrafında teşekkül eden mazmunların hangi yönleriyle, nasıl kullanıldıkları tespit edilmeye çalışılmıştır.
İsmail Malati'nin Destan-ı İsmail adlı eseri - Transkripsiyonlu Metin- Dil bilgisi

Çalışmamıza temel olan 'Destan- ı İsmail' adlı eser İsmail Malati'ye ait Türkçe yazma bir eserdir. Koyunoğlu Müzesinde 10022 numarada kayıtlı olan eserin yazılış yılı H.978 (M. 1570 )'dir. Yaptığımız araştırmalar sonucu bu eserin başka bir nüshası bulunanamamıştır. Ayrıca eserin müellifi hakkında da hiçbir yerde herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Eserin Eski Anadolu Türkçesi özellikleri taşıması, yazarının bilinmeyen birisi olması gibi nedenler bu eseri tez konusu olarak seçmemize neden olmuştur. Mesnevi nazım biçimiyle yazılan yazılan eserin vezni 'Mefalün Mefalün Faulün'dür. Tez, İki bölümden oluşmaktadır: gramer incelemesi ve metin. Giriş kısmında eserin müellifi ve eser hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde eser, ses ve şekil bilgisi açısından ele alınmıştır. Gramer çalışması yapılırken metin içerisinden örnekler verilmiştir. İkinci bölümde ise, eser transkripsiyonlu olarak yeni Türk harfleriyle neşredilmiştir.
Başlangıçtan XVII. yy.'a kadar Çağatay Türkçesi'nde nesir dilinin gelişimi

Bu tezde XIV.-XVII. yy. dönemi Çağatay sahasında yazılmış mensur eserlerden örnekler incelenmiştir. Çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Türkçe'nin bir kolunu oluşturan Çağatay Türkçesi'nin edebi bir yazı dili olma süreci konusunda bilgi verilmiştir. Ayrıca genel olarak edebi dil kavramı üzerinde durulmuş ve Çağatay sahasında başlangıçtan XVII. yy.'a kadarki dönemde nesrin durumu ile ilgili genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Çağatay kelimesinin ortaya çıkışı, Çağatayca'nın gelişme tarihi boyunca geçirdiği devirler ve edebi dile dönüşümü sürecindeki Nevai'nin rolü ile ilgili değerlendirmeler yer almaktadır. ikinci bölümde seçilen mensur örnekler yüzyıllara göre sıralanmıştır. Örneklere geçmeden önce her yüzyılın siyasi, sosyal ve kültürel durumundan söz edilmiştir. Seçilen mensur parçalardaki Türkçe, Arapça ve Farsça unsurların oranı tespit edilmiş ve elde edilen bilgiler tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Bu eserlerdeki edebi nesir dilinin önemli unsurlarından olan mecazlı, seçili söyleyişler, atasözleri ve deyimlere örnek verilmiştir. Özellikle Çağatay sahası nesrinin gelişiminde önemli rol oynamış ve kilometre taşı sayılan eserler daha geniş bir şekilde anlatılmıştır.
Karahanlı Dönemi edebİ eserlerinde İslamİ unsurlar

Karahanlılar X. yüzyılda Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Karahanlı Devleti, kadim Türkistan coğrafyasında Hun, Gök Türk, Uygur ve diğer Türk kavimlerinin mirası üzerine kurulmuştur. Zamanla bu devlet İslamiyet'ibenimseyerek devletin hemen hemen her alanında İslam ile Türk kültürünü harmanlayarak kendi Türk-İslam medeniyetlerini meydana getirmişlerdir. Karahanlıların meydana getirmiş olduğu Türk-İslam medeniyeti, XI. yüzyıldan itibaren edebiyat alanında en önemli abidevi eserlerini vermeye başlamıştır. Türk İslamklasikleri olarak adlandırılan Kutadgu Bilig, Divanu Lugati't-Türk, Divan-ıHikmet ve Atabetü'l-Hakayık okuyuculara hem Türk kültürünü hem de İslami unsurların Türkler tarafından ne denli benimsendiğini göstermektedir. Eserlerde yer alan ayet, hadis ve İslami literatür vasıtasıyla Karahanlıların İslam tasavvuru da anlaşılmaktadır. Klasiklerin ortaya çıkması ve daha birçok kültürel unsurunda oluşmasısayesinde Türk-İslam medeniyetinin ilk ve geçiş dönemi Karahanlıların devrinetekabül etmektedir. Böylece Karahanlılar, Selçuklular ve diğer Müslüman Türk devletleri için medeniyet dairesinde bir öncü, bir basamak olmuştur.
Şeyhülislam Yahya Divanı'nın tahlili

5 10 Jüri : Prof. Dr. Coşkun AK Doç. Dr. Metin AKKUŞ Doç. Dr. Kazım KÖKTEKİN Doç. Dr. Nimet YILDIRIM Edebi eserler ait oldukları kültür ve medeniyetin sahip olduğu maddi ve manevi birikimlerin bir özeti olmakla birlikte insan hayatına çeşitli sahalarda az veya çok, bir takım yenilikler de kazandırarak yeni nesillerin karakterinin oluşmasında önemli rol oynar. Bu eserlerin tahlili ise bilim, sanat, kültür ve medeniyet sahasındaki gelişmelere katkıda bulunur. Divan Edebiyatı, bünyesine aldığı zenginlik ve güzelliklerle Türk Kültürü'nün kıymetli bir parçası olmakla onun ürünleri üzerinde bu tip çalışmalar yapılması bu yolda çok faydalı olacaktır. Şeyhülislam Yahya Divanı'nın Tahlili adlı bu çalışma Divan Şiiri sahasında kendinden önce yapılmış benzer çalışmaların devamı niteliğindedir. Bu tez, İbnülemin Mahmud Kemal İnal başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanıp H.1334'te basılan Divan-ı Yahya esas alınarak sistematik tahlil yöntemiyle hazırlanmış olup Din-Tasawuf, Cemiyet, İnsan, Tabiat olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Şairin, şiirlerinden hareketle kişiliği, sanatçı yönü ve şiir telakkisiyle alakalı olarak da iki ayrı bölüm oluşturulmuştur. Daha önce yapılan çalışmaların tekrarı mahiyetinde olacağı görüldüğünden ve konumuzla direkt alakalı olmadığından şairin hayat macerasını anlatan bir bölüme gerek görülmemiştir. Bu tezle şiirlerinden hareketle Şeyhülislam Yahya'nın; dolayısıyla Divan Edebiyatının sanat, duygu, düşünce ve hayal dünyası ile 16.- 17. yüzyıl Osmanlı yaşayışının ve medeniyetinin önemli bir kesiti ortaya konulmuştur.
Türk masallarında yardımcı ihtiyar motifi

Masal, Türk Halk Edebiyatının sevilen halk anlatmalarından biridir. Masal kahramanları hayvanlar, insanlar, tabiatüstü varlıklardan oluşan, olayları masal ülkesinde geçen, halkın ortak şuurundan doğmuş, ağızdan ağza, kuşaktan kuşağa sürüp gelen, hayal mahsulü bir takım olayların anlatıldığı sözlü halk edebi ürünlerinden biridir. Masallarda masal kahramanlarından biri de yardımcı ihtiyardır. Yardımcı ihtiyarların masallarda yaptıkları işler, kahramanların amaçlarını gerçekleştirmede temel etken olmuştur. Kahraman en sıkışık anında, en zor koşullarda yardımcı ihtiyarları karşısında bulmuştur. Bu tüm halk anlatımları için geçerlidir. Yardımcı ihtiyarların özellikleri, masallarda üstlendikleri fonksiyonlar incelenen masallardan örnekler verilerek belirtilmiştir.
Runik metinlerde belirteç işlevli bağımlı cümleler

Bu tez çalışmasında, Eski Türkçe runik metinlerde tespit edilen belirteç işlevli bağımlı cümleler dilbilimsel ve dilbilgisel yöntemlerle incelenmiştir. İlk olarak runik metinlerdeki belirteç işlevli bağımlı cümle yapılarının üst - temel cümleye bağlanma yolları ele alınmıştır. Biçimbilgisel bağlanma yollarıyla sağlanan belirteç cümleleri, basit ve karmaşık yapılı eklerden oluşmaktadır. Biçim-sözdizimsel bağlanmada, üç temel yolla üst cümleye bağlanma tespit edilmiştir. Ortaç temelli, isim + ilgeç temelli ve bitimli altasıralama metotları biçim-sözdizimsel bağlanmayı işaretleyen dilbilgisel ve anlamsal kodlardır. Belirteç işlevli bağımlı cümlelerin kendi içerisinde kiplik, görünüş ve zaman bildirmesi, temel cümle gibi değerlendirilmesini sağlamıştır. İkinci bölüm, belirteç cümlelerinin söz dizimi ile ilgilidir. Sözdizimsel inceleme, hem belirteç cümlelerinin ögelerini hem de üst - temel cümleye göre konumlanmayı ele alır. Belirteç cümlelerinin söz dizimi; özne, tümleç ve yüklem ögelerinin nasıl sıralandığını; üst ya da temel cümlenin önünde, içinde ve sonunda nasıl konumlandığını açıklar. İncelemenin son kısmında, anlambilimsel kodlar içeren kiplik anlatımların, belirteç cümlelerinde var olup olmadığı irdelenmiştir. Runik metinlerde, üst - temel cümlenin belirteç işlevini üstlenen yapıların, taşa veya kağıda yazılı metinlerdeki görülme sıklığı, farklı coğrafi bölge, yüzyıl ve etnik kimlikteki durumları açıklanmıştır. Her bölümün sonunda edinilen sonuçlar, bölge yazıtları ekseninde tablolar ve grafiklerle gösterilmiş, böylece bilgilerin daha net yansıtılması hedeflenmiştir.
Yıldız dergisi tasnif ve edebi metinlerin incelenmesi

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından on bir ay sonra yayımlanmaya başlayan Yıldız dergisi 1 Eylül 1340 / 1924- 1 Kanun-ı sani 1342/ 1926 tarihleri arasında toplam 17 sayı çıkmıştır.'Her şeyden bahseden aylık, resimli salon ve aile dergisidir.''ilanı ile yayımlanan Yıldız dergisinde bol miktarda edebi metin ve resim yer almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı Cumhuriyet dönemi dergilerinden biri olan Yıldız dergisinin toplumun modernleşmesine ve edebiyata katkılarını tespit etmek, edebi metinleri ele aldıkları konular bağlamında incelemektir. Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır: Türk Basın Tarihine Genel Bakış, Yıldız Dergisinin Biçim Açısından İncelenmesi, Yıldız Dergisindeki Yazıların Tasnifi, Yıldız Dergisinin İçerik Açısından İncelenmesi. İlk bölümde Türk basın tarihi ve Sedat Simavi'nin basın hayatına katkıları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Yıldız dergisinin tanıtımı yapılmıştır. Derginin şekil özellikleri, yayın amacı ve yazar kadrosu, dergideki yazıların türlere ve yazar adına göre listeleri yer almaktadır. Üçüncü bölüm, dergide yer alan edebi metinlerin içerik açısından incelendiği ana bölümdür. Hikaye ve şiir türünde kaleme alınmış edebi metinler belirlenen temalara göre değerlendirilmiştir. Sonuçta yapılan değerlendirmeler neticesinde varılan yargılara yer verilmiştir
Çocuk ve Yuva Dergisinin çocuk edebiyatı ve çocuk eğitimindeki rolü

Çocuk edebiyatının en önemli verimlerinden olan çocuk dergilerinin; çocukların eğitiminde, dil bilinçlerinin ve dil zevklerinin gelişmesinde, edebiyat zevk ve anlayışlarının oluşmasında çok önemli bir yeri vardır. Biz de bu gerçekten hareketle çalışmamızı, 1953- 1983 yılları arasında 329 sayı yayımlanmış olan Çocuk ve Yuva dergisi üzerinde yoğunlaştırdık. Derginin, çocuk edebiyatına ve çocuk eğitimine katkılarını irdelemeye çalıştık. Giriş bölümünde; çocuk, edebiyat, eğitim gibi kavramlar tanımlanmış, Türkiye'de çocuk edebiyatının gelişimi ve çocuk edebiyatı metinlerinin nitelikleri, Çocuk Esirgeme Kurumu ve Kurumun çıkardığı dergiler hakkında kısa bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, tezle ilgili yayın ve araştırmalardan; üçüncü bölümde, araştırma modeli, evren ve örneklem, veri toplama araçları, veri çözümleme teknikleri gibi hususlardan bahsedilmiştir. Bulgular ve yorumlar bölümü ise iki alt başlıktan oluşmuştur: 'Çocuk ve Yuva'da Edebi Türler', 'Çocuk ve Yuva'da Çocuk Gelişimi ve Çocuk Eğitimiyle İlgili Yazılar'. İlk bölümde, edebi türler vasıtasıyla çocuklara kazandırılmak istenen milli, ahlaki ve evrensel değerlerden söz edilmiştir. İkinci bölümde ise, dergilerde yer alan deneme ve sohbet yazılarından hareketle, derginin çocuk gelişimi, çocuk bakımı ve çocuk eğitimiyle ilgili görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, Çocuk ve Yuva dergisinin, çocuk edebiyatı ve çocuk eğitimi açısından yeri vurgulanmaya çalışılmıştır. Şiir, masal, fabl gibi çocuk edebiyatı türleri, çocuk eğitimi için çok geniş imkanları içinde barındırmaktadır. Bu yönüyle Çocuk ve Yuva dergisi, yayımlandığı dönemde çocukların ilgiyle takip ettikleri bir dergi olarak onların okuma alışkanlığı kazanmalarında ve topluma ait değerleri benimsemelerinde çok önemli bir vazifeyi yerine getirmiştir. Elde edilen verilerin alana ve yeni çalışmalara katkı sağlaması ümit edilmektedir.
Hasan Basri Çantay'ın hayatı ve eserleri üzerinde bir inceleme

Hasan Basri Çantay'ın Hayatı ve Eserleri Üzerinde Bir İnceleme adlı bu çalışmamızda öncelikle Hasan Basri Çantay'ın hayatını farklı açılardan detaylı bir şekilde incelemeyi ve eserlerini kapsamlı bir değerlendirme ile ortaya koymayı hedefledik. Çalışmamızda yerel ve ulusal kaynaklar taranarak elde edilen bulgular değerlendirilmiş, yazarın hayatı ve eserleri bu veriler ışığında ortaya konulmuştur. Çalışmamız Giriş, dört bölüm ve Sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmamızın Giriş bölümünde incelememize dair problem, amaç, sınırlılıklar, ilgili alanyazın, yöntem, bulgu ve yorumlar, sonuç ve öneriler yer almaktadır. Birinci bölümde 20. Yüzyıl'ın Başlarından Balıkesir'in Sosyal ve Kültürel Hayatına Genel Bir Bakış başlıklı yazımız mevcuttur. Bu yazı ile Balıkesir'in 20. Yüzyıl başlarındaki sosyal ve kültürel durumu; şehrin tarihi, kurumsal ve diğer değerleri çerçevesinde ele alınmış, Hasan Basri Çantay'ın yetiştiği ve yazı hayatına başladığı bu dönem genel anlamda anlatılmaya çalışılmıştır. Doktora tezimizin Hasan Basri Çantay'ın Hayatı ve Yazı Faaliyeti adlı ikinci bölümünde yazarın hayatı ve yazı faaliyeti, çeşitli dönemlere ayrılarak taramalarımız sonucunda elde ettiğimiz orijinal ve birincil kaynaklardan yararlanarak anlatılmıştır. Hasan Basri Çantay'ın Edebi Eserleri adlı üçüncü bölümde ise Çantay'ın edebi eserleri detaylı bir şekilde incelenmiş, şiirleri tahlil edilerek eserlerinin dil ve üslup özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın dördüncü bölümü olan Hasan Basri Çantay'ın Diğer Eserleri başlıklı bölümde de yazarın edebiyat teorisi, edebiyat eleştirisi, edebiyat tarihi, İslami ilimler, dil, tarih, eğitim, sosyal konular, tiyatro, halk bilimi ve folklora dair eserleri, tenkit ve polemiklerine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise Hasan Basri Çantay'ın hayatı ve eserleri üzerindeki araştırmalarımız neticesinde elde ettiğimiz bilgi ve kanaatlerimiz genel ve özlü bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu bölümde Çantay'ın oldukça yoğun geçen ilmi, siyasi, gazetecilik ve diğer faaliyetleri ile 20. yüzyıl Türk ilim ve kültür hayatına önemli hizmetlerde bulunmuş ve yaşadığı döneme iz bırakmış değerli şahsiyet olduğu sonucu açık bir şekilde ifade edilmiştir. Ayrıca çalışmamızın sonuç bölümünden sonra Çantay'ın basılmış ve basılmamış eserlerinin, makale ve şiirlerinin kronolojik listesi verilmiştir.
'Çocuk dünyası' dergisinin halk edebiyatı ve folklor ürünleri açısından incelenmesi

Çocuk Dünyası dergisi II. Meşrutiyet'in ilanından sonra yayın hayatına başlayan ve Cumhuriyet'in ilanından sonra da yayınını devam ettiren uzun soluklu bir çocuk edebiyatı dergisidir. Bu çalışmada Çocuk Dünyası adlı derginin harf inkılabına kadar yayımlanmış olan eski harfli 124 sayısının halk edebiyatı ve folklor ürünleri açısından incelenmesi ve dizininin hazırlanması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda çalışmamız 'Giriş' ve 'Sonuç' bölümleri ile birlikte altı bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde II. Meşrutiyet sonrası basın hayatı ve çocuk dergilerine kısaca değinildikten sonra çalışmanın amacı, yöntemi ve kapsamı hakkında bilgiler verilmiştir. 'Çocuk Dünyası Dergisi' başlığını taşıyan ikinci bölümün amacı Çocuk Dünyası dergisini tanıtmaktır. Üçüncü ve dördüncü bölüm ise çalışmanın asıl kısmını oluşturmaktadır. 'Çocuk Dünyası Dergisindeki Halk Edebiyatı ve Folklor Ürünlerinin Türlerine Göre İncelenmesi' başlığını taşıyan üçüncü bölümde dergide yer alan halk edebiyatı ve folklor ürünleri bu konuda yapılan çalışmalardan faydalanılarak nitelik ve nicelik açısından değerlendirilmiştir. 'Dizin' başlığını taşıyan dördüncü bölümde derginin sistematik dizini ile halk edebiyatı ve folklor ürünlerine göre dizini hazırlanmıştır. Derginin sistematik dizini yapılırken dergide yer alan metinler sırasıyla başlık, yazar, tür ve bulunduğu sayfalar belirtilerek tablolar hazırlanmıştır. Beşinci bölümde ise incelemede kullanılan metinlerin günümüz harflerine aktarılmış şekilleri yer almaktadır.
Anadolu ve Rumeli ağızlarında anlamca kaynaşmış birleşik fiiller

Bu çalışma Anadolu ve Rumeli ağızlarında bulunan kalıplaşmış birleşik fiillerin incelenmesini içermektedir. Bu çalışmayı yapmaktaki amacımız Anadolu ve Rumeli ağızlarında anlamca kaynaşmış birleşik fiilleri bularak Türkçe'nin ne kadar zengin ifade imkanlarına sahip olduğunu göstermektir. İstanbul ağzının basın yayın yoluyla diğer ağızlar üzerindeki etkisi her geçen gün artmakta ve ağızlar bu özelliklerini kaybetmektedir. Bu da bu tür çalışmaların önemini arttırmaktadır. Giriş bölümünde araştırıcıların birleşik fiil ve anlamca kaynaşmış birleşik fiil hakkındaki görüşleri, birleşik fiil sınıflandırmalarında anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin yeri, tanımı ve yapısında söz ederek bir değerlendirme yaptık. 'Anadolu ve Rumeli Ağızlarında Bulunan Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller Üzerine İnceleme' bölümünde, değişik yörelerden derlediğimiz bu yapıdaki fiillerin şekil ve anlam bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır. Sözlük bölümünde bulduğumuz anlamca kaynaşmış fiilleri alfabetik sırayla verdik. Her fiilin karşısına anlamı ve daha sonra örnek olarak alındığı cümleyi verdik. Örnek cümlelerin hepsinin sonuna parantez içerisinde cümlenin alındığı kitap ismi, sayfa ve satir numarası sırasıyla verilmiştir. Örnek cümlelerin imlasında alındığı kitaba sadık kalınmıştır. Kullanılan çevriyazı işaretleri ise eserin başında verilmiştir. Sonuç bölümünde araştırmada vardığımız sonuçlar verilmiştir. Dizin bölümünde deyimler fiil unsuru esas alınarak alfabetik olarak sıralanmıştır. Kaynaklar bölümünde araştırmada yararlandığımız eserlerin künyesi verilmiştir. Anadolu ve Rumeli ağızlarında Türkçe'nin ifade gücünün ve zenginliğini gösteren birçok anlamca kaynaşmış birleşik fiil bulunmaktadır. Bunların birçoğu da o yöre insanları dışında bilinmektedir. Bu tür çalışmalarla bu fiiller kaybolmadan tespit edilmelidir. IV
Servet-i Fünun dergisi (256-305. sayılar) İnceleme ve seçilmiş metinler

Dergiler, kültür hayatımızın önemli unsurlarındandır. Çünkü onlar, yaşadıkları çağın canlı tanıklarıdır. Onlardan birçoğu, geçmişşten günümüze kültür taşıyıcılığı yaparak, kültürel mirasın nesilden nesile aktarılmasında önemli rol üstlenmişlerdir. Bu açıdan düşünüldüğünde, Türk kültür hayatında önemli rol oynamış Servet-i Fünün dergisi üzerine çalışmanın gerekliliği ortaya çıkar. Servet-i Fünun, 54 yıl gibi, uzun sayılabilecek bir dönem yayımlanmayı başarabilmiş bir dergidir. Bu inceleme ise, derginin 256- 305. sayılarını kapsamaktadır. Bir tür fihrist olan bu çalışma, dergi üzerinde çalışma yapmak isteyeceklere dergiyi kolayca tanıyabilmesi ve ondan faydalanabilmesi amacıyla hazırlandı. İnceleme kısmı, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Girişte, dönemin sosyal ve siyasi yapısı ile basını analiz edilmeye çalışıldı. Birinci bölümde dergiden edinilen izlenimler ve derginin tahlili fihristi yer almaktadır. Tahlili fihristte önce yazar adına göre, sonra da konularına göre sıralama yapıldı. Sıralamada, alfabetik sıralama esas alındı. Ayrıca, dergide yer alan ilan ve reklamlar ile fotoğraf, resim ve karikatürler kendi aralarında sınıflandırıldı. İkinci bölümde ise, dergide yer alan edebiyatla ilgili makalelerden seçmeler yer almaktadır. Ayrıca, bu incelemeden faydalanacaklara bir kolaylık olması düşüncesiyle, incelemenin sonuna özel isimleri ve kavramları gösteren bir indeks de konulmuştur.
Nesirlerine göre Attila İlhan'ın düşünce dünyası

Çalışmamız Cumhuriyet Dönemi'nin önemli bir düşünce adamı, saygın bir yazarı ve özgün bir şairi olan Attila İlhan'ın düşünce dünyasını ele alır. Çalışmamızın amacı Attila İlhan'ın sanat, kültür, siyaset, edebiyat ve dil başlıkları altında çok yönlü düşüncelerine ışık tutmaktır. Bu amaçlarla Attila İlhan'ın düşünceleri hakkında bilgiler verecek kaynaklar taranmış, metinler tahlil edilmiş, elde edilen bilgiler uygun başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Çalışmamız Giriş, Sonuç, Kaynakça haricinde beş bölümden oluşturulmuştur. Giriş kısmında Attila İlhan hakkında bilgiler içeren kaynaklar tanıtılmıştır. 'Birinci Bölüm'de Attila İlhan'ın Hayatı anlatılmıştır. 'İkinci Bölüm'de Sanat, 'Üçüncü Bölüm'de Kültür, 'Dördüncü Bölüm'de Siyaset, 'Beşinci Bölüm'de ise Dil ve Edebiyat hakkındaki düşünceleri açıklanmıştır. Sonuç kısmında çalışmamız boyunca elde ettiğimiz bulgular ortaya konmuştur. Kaynakça'da da araştırmamız boyunca yararlandığımız kitap, dergi, makale gibi kaynaklar aktarılmıştır.
Yozgatlı Hüznİ ve Fuzulİ gazellerinin karşılaştırılması

Klasik Türk edebiyatı, şiirin ön planda olduğu, anlam ve söyleyişin bir araya gelmesiyle mükemmelin arandığı bir anlayışa sahiptir. Bu anlayış çerçevesinde yetişen ve XVI. yy'a damga vuran Fuzuli ve artık divan edebiyatının son dönemi sayılabilecek XX. yy'ın son şairlerinden olan Yozgatlı Hüzni'nin şiirleri, iki dönemin de şiir anlayışını tespit etmek açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; iki dönemin de şiir anlayışının tespit edilmesine yardımcı olmak, ayrıca bu iki şairin şiirlerinin karşılaştırılmaları ile de şairlerin kendilerine has edebi kişiliklerini ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra aradan geçen üç asıra rağmen iki şairin ortak yanlarını tespit etmektir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde şairlerin hayatları ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde iki şairin Türkçe divanlarının mukayesesi yapılmıştır. Bu bölümde; nazım şekillerinin kıyası, vezin ve kafiye kıyası, özellikle de gazellerin kıyası yapılmıştır. Bunun yanı sıra iki şairin de kullandığı ortak redifler tespit edilmiş ve benzerlikler incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise şairlerin divanlarında bulunan gazellerin muhtevaları detaylıca incelenmiştir.
Türkülerde sevgili tipi

Bu çalışmada TRT Türkü Repertuarı'nın tamamı Türk Halk Müziği Sözler Antolojisi 1. ve 2. Cild'i taranarak ortaya çıkarılmış ve sevgiliye ait özelliklerin yer aldığı türküler tespit edilerek çalışmaya aktarılmıştır. Çalışma giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Girişte, halk edebiyatı, aşık edebiyatı, dini-tasavvufi Türk edebiyatı, divan edebiyatı, Tanzimat edebiyatı ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatıyla ilgili kısaca bilgi verilmiş, adı geçen edebiyatlarda sevgiliyle ilgili yapılmış olan akademik çalışmalardan örnekler sunulmuştur. Çalışmanın devamında halk edebiyatı anonim halk şiiri olan türkünün tanımına ve türkülerde sevgilinin hangi özellikleriyle ele alındığına değinilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde sevgili ile ilgili dini içerikli motiflerin yer aldığı türkülere, ikinci bölümünde sevgili hakkında genel bilgi ve sevgilinin fiziksel özelliklerine ait güzellik unsurlarının yer aldığı türkülere, üçüncü bölümde sevgiliye ait eşyaların yer aldığı türkülere, dördüncü bölümde sevgilinin tavır ve davranışlarıyla ilgili türkülere ve son bölümde de sevgili ile ilgili diğer unsurlar dediğimiz, ilk dört bölümde bulunmayan sevgili özelliklerinin yer aldığı türkülere yer verilmiştir.