turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul Dergisi'nin sistematik indeksi ve incelenmesi

Dergi incelemeleri, derginin çıktığı dönemi daha iyi anlayıp yorumlamamızı sağlayan ilk elden kaynaklardır. Dergiler; yayımlandıkları dönemin siyasi, tarihi, sosyokültürel yönlerinin incelenmesinde araştırmacılara büyük kolaylıklar sağlar. Dergiler sayesinde dönemin kültür ve sanat hareketlerinden haberdar olmakla kalmayıp yine dergilerin çıktığı döneme ilişkin yazar ve sanatçıların dikkatlerini de nerelere ve hangi konulara yönelmiş olduğunu da görürüz. İstanbul dergisi, İstanbul Halkevlerinin ortak sanat ve edebiyat yayın organı olarak, 1 Birincikanun 1943'te, çıkmaya başlayıp; 31 Aralık 1946'da 74 ve 75. sayılarını ortak çıkararak kapanır. Dergi on beş günde bir, 34x24 ebatında, kapak ve reklamlar hariç on altı sayfa olarak yayımlanmıştır. Derginin imtiyaz sahibi Hamit Ongunsu, genel yayın müdürüyse Falih Rıfkı Atay'ın kardeşi Neşet Halil Atay'dır. Dergi, İstanbul Halkevlerinin çalışmalarını göstermesi amacıyla İstanbul İl İdare Kurulu eliyle çıkarılmak üzere kurulmuş, birçok münevveri yazı kadrosunda buluşturmuştur. Hazırlanan bu tez; 'derginin incelenmesi', 'alfabetik indeks', 'konularına göre tasnif' ve 'yazar kadrosu'ndan oluşmaktadır.
Sinop ili yerleşim yeri adları üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışmada Sinop ili yerleşim yeri adlarını yapıları ve anlamları açısından sınıflandırma çalışması yapıldı. Çalışma Giriş, I, II, Sonuç, Sözlük ve Kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı ve sınırlılıkları belirtildi, Sinop ili coğrafyası ve tarihi hakkında kısa bilgi verildi. I. Bölümde yer adları sözdizimsel açıda, II. Bölümde yer adları ifade ettikleri anlamlar açısından gruplara ayrıldı.'Sinop İli Yerleşim Yeri Adları Üzerine Bir Dil İncelemesi' adlı bu çalışmamızda amacımız Türkiye'de gelişmekte olan yer adları alanına katkıda bulunmak, Sinop ilinin köy, mahalle, cadde ve sokak adlarının yapı ve anlam bakımından genel çerçevesini belirlemektir.
Osmanlı Türkçesinin arapça alıntılarındaki ses ve anlam değişmelerinin klasik Arapçayla karşılaştırmalı incelemesi

Bu tez çalışmasında Ferit Devellioğlu'nun 2015'te yeniden yayımlanan Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat adlı eserinde tespit edilen ve Osmanlı döneminde Arapça köklerden ve Arapça kurallarına göre türetilmiş yeni sözler, yeni anlamlar kazanmış ya da orijinal şekillerine göre ses farklılarıyla Osmanlı Türkçesinde kullanılmış olan Arapça sözler karşılaştırmalı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Bu tez çalışması, Giriş ve Sonuç bölümleri hariç iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; Arapça ile Türkçenin köklü dil ilişkileri ve Osmanlı Türkçesi dönemindeki Arapça etkisinin yanı sıra Arap dilinin ait olduğu dil ailesi, ilk yazılı belgeleri, standart konuşma dilleri ve standart yazı dili, Klasik Arapçanın ses özellikleri ve Arap alfabesi hakkında bilgiler verilmiştir. Bunun yanında Türk dilinin ait olduğu dil ailesi, ilk yazılı belgeleri, tarihi ve çağdaş Türk yazı dilleri, Osmanlı alfabesi ve ses özellikleri hakkında da bilgiler verilmiştir. Diğer iki bölümde ise; Arapça alıntılarda gelişen yeni anlamlar ile ses değişiklikleri ve Osmanlı Türkçesinde Arapça köklerden ve Arapça kurallara göre türetilmiş, ancak Arapçada bulunmayan örnekseme yoluyla türetilen sözler Klasik Arapçayla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise; bu inceleme sonucunda elde edilen bilgiler tahlil edilmeye ve açıklanmaya çalışılmıştır.
Çocuk edebiyatı yazarı olarak Mavisel Yener'in eserleri üzerine bir araştırma

Çocuk kitapları yazarı olarak tanınan, çocuklara okumayı sevdirmek amacında olan bir yazar olarak karşımıza çıkan Mavisel Yener'in mizaha yatkınlığı ve konuyu çocuk gözüyle aktarımı hemen her kitabında göze çarpmaktadır. Mavisel Yener'in çocuk diliyle yazdığı öyküler, çocukların dünyaya gülümseyerek ve hoşgörü ile bakmalarına yardımcı olabilecek, onlara okumayı ve kitabı sevdirebilecek türdendir. Çocukları eğlendirmenin yanı sıra, olayları ince alaylarla süsleyerek onlara satır aralarında çok şeyler fısıldayan öyküleri; felsefe, tarih, coğrafya gibi didaktik öğeleri kuru bir bilgi olmaktan çıkarıp olaylar ve kahramanlar vasıtasıyla okuyucuya vermiştir. Eserlerinde kullandığı güçlü gözlemler sayesinde okuyucu okuduklarını göz önünde canlandırmakta, sözcüklerle resim yapmakta zorlanmamaktadır. Öyküler fantastik veya sürrealist değil, realisttir. Tüm gözlem gücünü kullanıp yeni karakterler oluşturmuş veya zaten var olan karakterlerle öykülerini kurgulamıştır. Öykülerin çizimleri gülmece türüne uygun olması açısından karikatür tiplemelerine benzetilmiştir. Çocuk kitaplarının başarısı, sadece çocuklar değil, yetişkinler tarafından da beğenilerek okunmasıyla kendini gösterir. Mavisel Yener'in kitapları hem çocukların hem de yetişkinlerin severek okuyacakları türdendir. Dili ve kurguyu iyi kullanmaya büyük önem veren Mavisel Yener, roman ve hikayelerinde, gençlere merak ve heyecanla okuyacakları maceralar sunmuştur. Okuyucunun merak etmesi ve araştırma yapması amaçlanmıştır. Okuru peşinden sürükleyerek gizemli bir yolculuğa çıkaran Yener, çocuk gözüyle yaşama dokunmayı, yaşamı sorgulamayı başarmıştır. Çocuk yazınında son derece önemsenen çocuklarda, metinler aracılığıyla insana, doğaya ve hayvanlara karşı duyarlılık ve sevgi oluşturmak gibi öğeler eserlerinde önemle üzerinde durduğu temalar olmuştur.
Ayder Osman'ın 'Bizim Gemimiz', 'Yıllar ve Dostlar', 'Biz Bir Dünyada Yaşaymız' ve 'Demircinin Teklifi' isimli hikayelerinin incelenmesi

AKIN, Serkan; Ayder Osman'ın 'Bizim Gemimiz', 'Yıllar ve Dostlar', 'Biz Bir Dünyada Yaşaymız' ve 'Demircinin Teklifi' İsimli Hikayelerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2014. Ayder Osman, 20. yüzyılın son yarısından itibaren faaliyet göstermeye başladığı gazetecilik, son 30 yılında ise gazetecilik ve yazarlık çalışmalarıyla Kırım Tatar sanat ve edebiyat hayatına büyük katkılar yapmış önemli bir edebiyatçıdır. Varlığını Özbekistan'da sürdürmek zorunda kalan Kırım Türklerinin milli kimliklerini korumaları için gerekli olan edebiyat ve gazetecilik çalışmalarıyla Kırım Türklüğünün kültürünü ayakta tutmuş, yeni yazarların ve şairlerin yetişmesini teşvik etmiş önemli bir tenkitçidir. Bu çalışma, Ayder Osman'ın 'Yıllar ve Dostlar' isimli hikaye kitabının içerisinde yer alan 'Bizim Gemimiz', 'Yıllar ve Dostlar', 'Biz Bir Dünyada Yaşıyoruz' ve 'Demircinin Teklifi' isimli hikayelerin Kırım Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılması ve muhteva bakımından incelenmelerinden ibarettir. Ayder Osman'ın incelenen 4 hikayesinde, iyilik teması esas alınsa da Kırım Türklerinin 20. yüzyıl boyunca yaşadıkları sıkıntılara, toplum yapısına ışık tutulmuş, Kırım Türklerine hikayeler aracılığıyla yol gösterilmesi amaçlanmıştır.
Cumhuriyet Dönemi Türk romanında bir sosyal değişme olgusu olarak moda (1923-1940)

Kılık kıyafetten politik doktrinlere, sanat akımlarından eğlence biçimlerine kadar hayatın yeniliğe ve değişikliğe açık tüm cephelerinde görülen moda, hızlı bir değişim sürecindeki demokratik ve endüstrileşmiş toplumlara özgü bir olgudur. Bu çalışmada, 1923- 1940 yılları arasında neşredilen romanlar okunarak modaya dair malzemeler tespit edilmiş; bu malzemeler ise üç bölüm olarak sınıflandırılmıştır. Çalışmanın teması olan moda olgusunun ve bu olgunun romanlardaki yerinin irdelendiği Giriş kısmının ardından gelen söz konusu üç bölümün ilkinde kılık kıyafet, ikincisinde mekan, üçüncüsünde ise eğlence modaları ele alınarak değerlendirilmiştir. Okunan romanlardan çıkarılan malzemeler değerlendirilirken farklı disiplinlerde yapılan araştırmalardan da faydalanılarak bahsi geçen modalar, daha açık bir şekilde ifade edilmeye; böylelikle bunların daha kolay anlaşılması sağlanmaya çalışılmıştır. Son kısım olan Sonuç bahsinde ise siyasal, toplumsal ve ekonomik hadiselerle güçlü bir etkileşim içinde bulunan modanın, romanlardaki seyrine dair genel bir tablo sunulmuştur.
Lobnor ağzı üzerinde bir inceleme

Müslüman bir Türk topluluğu olan Lobnorlar günümüzde Doğu Türkistan'da yaşamaktadırlar. Yüzyıllardır Çinlilerin idaresi altında yaşayan Lobnorlar kendi dillerini ve kültürlerini korumuşlardır. Dolayısıyla sözlü halk edebiyatı ürünlerini de günümüze kadar getirmişlerdir. Lobnorlar, diğer Türk toplulukları gibi, oldukça zengin sözlü halk edebiyatına sahiptirler. Sözlü halk edebiyatı olarak nitelendirdiğimiz hikayeler, atasözleri, deyimler, masallar, destanlar ve efsaneler bir ulusun dilini, inançlarını, gelenek göreneklerini, duygularını geçmişşten günümüze aktarır. Çalışmamız 'Lobnor Ağzı Üzerinde Bir Araştırma' adını taşımaktadır. Çalışmamızın 'Giriş' bölümünde 'Genel Bilgiler' başlığı altında 'Coğrafya', 'Tarih ve Halk' ve Kültürel Yapı' hakkında genel bilgiler verilmiş ve Lobnor Ağzı Üzerinde Yapılmış İlk Çalışmalar' tanıtılmıştır. Birinci Bölüm'de 'Dil İncelemesi' yer almaktadır. Bu bölüm şu alt başlıkları içermektedir. 'Ses Bilgisi', 'Şekil Bilgisi' ve 'Cümle Bilgisi'. İkinci Bölüm'de S. E. Malov'un Lobnorskiy Yazık adlı eserinden alınan metinler Kiril alfabesinden Latin alfabesine aktarılarak verilmiştir. Kullandığımız ikinci kaynak ise Mirsultan Osmanov'un Lop Nur Dialect of the Modern Uigur Language' dir. Çince yazılan bu çalışmadaki örnek metinler uluslararası transkripsiyon sistemine uygun olarak verilmiştir. Mirsultan Osmanov'un derlediği bu metinler de ülkemizde uygulanan transkripsiyon sistemi esas alınarak tezimizde verilmiştir. Üçüncü Bölüm 'Dizin' ve Ek-Sözlük'ten oluşmaktadır. 'Sonuç' bölümünde yaptığımız dil inceleme çalışmasından hareketle günümüz Lobnor ağzının daha çok Uygur Türkçesi özelliklerine sahip olduğu gösterilmiştir.
Belagat açısından şeyhülislam Yahya divanı

XIX. yüzyıl itibariyle canlılığını yitiren klasik Türk şiir geleneği son iki yüzyılda Türkiye'nin dil, düşünce ve sosyal yapısında gerçekleşen değişimler neticesinde dil, üslup ve anlam dünyası bakımından günümüz edebiyat okur ve araştırmacısının yabancısı durumunda kalmıştır. Bu tez çalışmasında klasik şiirin üslup özellikleri bakımından anlaşılmasına katkıda bulunmak amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda XV. yüzyıl itibariyle Türkçe literatürde varlık gösteren belagat teorileri yöntem olarak belirlenmiştir. Arap belagat literatürünün zenginliğinden istifade edebilmek için yönteme esas olarak Hatib Kazvini'nin Telhi ü l-Mifta adlı eseri tutulmuştur. Çalışmaya konu olarak ise eski Türk edebiyatında klasik üslubu temsil yeterliği olduğuna hükmedilen XVII. yüzyıl şairlerinden Şeyhülislam Yahya Efendi seçilmiştir. Böylelikle Yahya Efendi Divanı'nda cümle yapısı ve bu yapının taşıdığı anlamlar, mecaz özellikleri, anlam sunum biçimleri ve ahenk unsurları araştırılmıştır. İnceleme çalışması belagat disiplinlerinin tasnifine uygun bir biçimde 'Fesahat ve Belagat', 'Meani', 'Beyan' ve 'Bedi' olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. İncelemede elde edilen bulgular 'Sonuç' kısmında, klasik şiirin temel nazım birimi olan 'beyt'in inşasını betimler bir tarzda ifade edilmiştir. Çalışmada Yahya Efendi'nin şiiri herhangi başka bir şairle karşılaştırılmadığından elde edilen bulgular şairin şahsi üslubunu keskin çizgilerle ortaya koymaktan ziyade, şairin Divanı örnekleminde klasik Türk şiirinin yapısının tahliline katkı sağlamaya yöneliktir. Tez çalışmasına başvuruyu kolaylaştırmak için beyitler, ekler - edatlar ve gramatik anlamlı kelimeler, belagat terimleri, dil bilgisi terimleri, edebiyat terimleri, dil bilimi terimleri için dizinler oluşturulmuştur.
Postmodern açıdan Mustafa Kutlu öykülerinde biçim ve biçem

Mustafa Kutlu 1980 sonrasında öykü kaleme alan bir yazardır. Çalışmanın amacı Kutlu'nun öykülerini postmodern açıdan biçim ve biçem bakımından inceleyip, öykülerinin postmodern olduğunu ortaya koymaktır. Çalışma eklektik yöntemle inşa edildi. Öykülerdeki yapı, tema ve anlatım özellikleri postmodern açıdan incelendi. Postmodernizmin ne olduğu ve bunun edebiyattaki yansıması anlatıldı. Ardından yapıya ait unsurların geleneksel, modern ve postmodern anlatılarda ne şekilde kurgulandığı ve bunun öykülerdeki kurgusu incelendi. Bu yüzden eseri merkeze alan Yapısalcı yöntemin yanında eserin vücuda geldiği dönemin önemine dikkat eden Tarihsel Eleştiri'den de yararlanıldı. Kutlu öyküleri bireyin kendi oluş sürecini ele alır. Yazar modern bireyin yabancılaşma ve kıstırılmışlığına postmodernizmin geleneğe dönüş tavrı ile çıkış yolu gösterir. Bunu yaparken üstkurmaca, metinlerarasılık ve göstergelerarasılıktan yararlanır. Sanatçının çağın insanına unutulmuş olan değerleri ve kimliğini hatırlattığı öyküler postmodern anlatılar arasında yer alır.
Diyarbakırlı Ali Emiri divanı, metin-inceleme

Osmanlı'nın son döneminde yasamıs olan Ali Emiri, sairliginden ziyadearastırmacı kisiligiyle ve kitaplara olan tutkusuyla tanınmıstır. Özellikle DivanuLügati't-Türk gibi birçok önemli eserin orijinal nüshalarını bulup ortaya çıkarmıs;elindeki bu yazma eserlerle de Fatih Millet kütüphanesinin temelini atmıstır. Bu çalısmada kendi kütüphanesinde bulunan üç divanından olgunluk dönemine ait olan divanı okunarak divanının Latin harfleriyle transkripsiyonu yapıldı; hayatı, edebi sahsiyeti ve divanı hakkında bilgi verildi. Ali Emiri'nin edebi sahsiyeti divanınadayanılarak açıklandı. Divan, ? kasideler, tevarih, gazaliyat ve tahmisat? tanolusmaktadır. Bu divan traskribe edilerek Ali Emiri'nin edebi zevki yeni nesillereaktarılmaya çalısılmıstır.
Sabahattin Ali'nin roman ve hikayelerinde mekan ve mekanın anlatımı

Bu çalışmada Sabahattin Ali'nin hikaye ve romanlarındaki mekanlar ve bu mekanların anlatımları üzerinde durulmuştur. Tezin asıl bölümüne geçilmeden önceki 'Giriş' bölümünde özellikle hikayeleri ile tanınan Sabahattin Ali'ye gelinceye dek Türk hikayeciliğinin gelişimine kısaca değinilmiş daha sonra ise hikaye ve roman içerisinde mekanın yeri ve önemine ilişkin teorik bilgiler içeren bir bölüm oluşturulmuştur. Tezin asıl inceleme kısmı ise iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yazarın 'Kuyucaklı Yusuf, İçimizdeki Şeytan ve Kürk Mantolu Madonna' adlı üç romanı mekanları bakımından incelenmiştir. Romanların her biri ayrı ayrı ele alınmış ve kendi içlerinde yer alan mekanlar da 'Peyzaj, Dekor ve Hayat Olaylarına Sahne Olan Mekanlar' alt bölümlerinde incelenmiştir. Ayrıca bu bölümler de bünyelerindeki unsurlara ayrılarak daha alt bölümler halinde düzenlenmiştir. Bu bölümlerde özellikle mekanların roman içerisindeki işlevleri üzerinde durulmuştur. Bu incelemenin sonunda ise her üç romanda da ortak olan, yazarın mekanı anlatım tarzı ve mekan karşısındaki tavrı, dikkati ayrı bir bölümde; romanlara model alman dış dünyanın eserdeki yansımaları ayrı bir bölümde incelenmiştir. Tezimizin ikinci ana bölümü ise hikayelerdeki mekan unsurları üzerine kurulmuştur. Hikayelerde yer alan mekanların inceleme yöntemi ve bölümleri de romanlar kısmındaki yöntem ve bölümlerin aynıdır. Ancak burada hikayeleri ayrı ayrı ele alınmayıp mekanları gruplandırarak inceleme yapılmıştır. Yine bu bölümün sonunda da romanlardaki ortaklıklara da değinen bir anlatım tarzı, yazarın duyarlılığı ve dikkati ile model alınan dış dünyanın esere yansımasının incelendiği bölüm bulunmaktadır. Her iki ana bölümün sonlarında yer alan bölümler tezimiz için sonuç bölümlerini teşkil etmektedir.
En eski Türk şiiri metinlerinin imgebilim ve deyişbilim yöntemleriyle incelenmesi

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma En Eski Türk Şiiri olarak adlandırılan dönem içerisinde Budizm, Maniheizm ve İslam muhitlerinde yer alan, eski Uygur ve Karahanlı Türkçeleri ile yazılmış metinlerin İmgebilim ve Deyişbilim çözümleme yöntemleri kullanarak çözümlenmesi üzerinedir. En Eski Türk Şiiri, Türk topluluklarının sistemli olarak şiir metinleri ürettiği ilk dönemdir. VIII. yüzyıl ile XI. yüzyıl arasında ortaya konan bu metinler, şiir türü açısından Türk edebiyatının ele geçmişş ilk örnekleridir. En eski Türk şiiri; şekil, konu yönünden Halk şiirine kaynaklık etmiştir. Kullanılan dil Anadolu sahası Oğuz Türkçesinden farklı olmasına karşın taşıdığı imgeler Halk şiiri ile koşutluk göstermektedir. En Eski Türk Şiiri metinlerinin dini şiirin ve Halk şiirinin ilk örnekleri olarak kabul edilmesi mümkündür.
Suzan Albek'in çocuk edebiyatı eserlerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Suzan Albek'in çocuk edebiyatı alanındaki eserlerinde verilmek istenen değerleri tespit etmek ve bunların değerler eğitimi açısından önemini ortaya koymaktır. Çalışmada Suzan Albek tarafından kaleme alınmış iki roman, üç öykü, bir anı ve üç tiyatro eserinden meydana gelen bir bütünce incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden mülakattan faydalanılmış, literatür taraması ve içerik analizi yapılmıştır. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kuramsal çerçeve, ikinci bölümde Suzan Albek'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri, üçüncü bölümde ise Suzan Albek'in eserlerindeki değerler eğitimi ile ilgili bulgular ortaya konmuş ve değerlendirilmiştir. Belirlenen bu eğitsel değerler; evrensel, milli, dini, kişisel ve ahlaki değerler olarak sınıflandırılmıştır. Eserler, belirlenen bu değerler açısından tek tek taranmış ve elde edilen bulgular örneklerle sunulmuş, tablolarla desteklenmiştir. İnceleme sonucunda bütüncede en çok rastlanılan değerin yardımlaşma ve paylaşma olduğu tespit edilmiştir. Bu değeri sırasıyla sevgi, sorumluluk, merhamet izlemiş; sabırlı olma ve alçakgönüllülük ise en az rastlanılan değerler olmuştur. İncelenen eserlerde değerler eğitimi açısından olumsuz örnek teşkil edebilecek iletilere rastlanılmamıştır.
Niyazİ-i Mısrİ Divanı üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışmada 17. Yüzyılın etkili şahsiyetlerinden mutasavvıf, şair Niyazi-i Mısri'nin divanında görülen dil özellikleri incelenmiştir. Hem aruz ve hem hece vezni ile dini, tasavvufi içerikli şiirler kaleme alan Niyazi-i Mısri'nin şiirlerinde hem klasik edebiyatın dil özelliklerine, hem de aşık edebiyatı dil özellikleri taşıyan sade bir dile rastlanmaktadır. Şairin en kapsamlı ve en çok sevilerek okunan eseri divanıdır. Bu araştırma divanının mevcut nüshalarından en çok güvenilen sekiz nüshasının karşılaştırılmasıyla oluşturularak yayımlanan tenkitli metin esas alınarak yapılmıştır.17. yüzyıl, Türkiye Türkçesine geçiş sürecinde ilk değişmelerin başladığı yüzyıl olarak düşünülür. Türkiye Türkçesine has bazı ses ve şekil özelliklerinin ilk defa bu dönem metinlerinde başlamış olduğu tahmin edilmektedir. Çalışmamızda Niyazi-i Mısri'nin divanındaki dil özellikleri 'Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Kelime Grupları, Sözcük Türleri' başlıklı dört bölüm halinde ele alınmıştır. Sonuçta eserin ses özellikleri, ses uyumları, yapım ve çekim ekleri bakımından Eski Anadolu Türkçesi ve Klasik Osmanlı Türkçesi dil özelliklerini taşıdığı; Türkiye Türkçesinin Eski Anadolu Türkçesinden farklı özelliklerine benzer herhangi bir değişmenin bu eserde yer almadığı anlaşılmaktadır. 17. yüzyıldan itibaren Türkiye Türkçesi doğrultusunda bu dönem metinlerinde görülmesi muhtemel değişmeler, imlanın klasikleşmesi dolayısıyla yazıya yansıtılmamıştır.
Heft- peyker ve Seb'a-i Seyyar mesnevilerinde sembolik alegorik yapı: Karşılaştırmalı bir inceleme

Klasik Türk Edebiyatı alanındaki mesnevilerde çokça işlenmiş konulardan biri olan İran Sasani hükümdarı V. Behram-ı Gur'un anlatıldığı eserlerde tematik unsurları ve sembolizm öğelerini inceleyen bu çalışma İran ve Türk Edebiyatı sahasına yönelmiştir. Bu türde eserlerin ilki ve en çok tanzir edileni olan Nizami'nin Heft-Peyker mesnevisi ile Çağatay sahasındaki en büyük sanatçısı Ali Şir Nevai'nin Seb'a-i Seyyar'ı esas alınarak karşılaştırmalı bir inceleme çalışması yapılarak sembolik-alegorik unsurlar yönünden değerlendirilmiştir. Heft-Peyker veya Seb'a-i Seyyar ismini alan bu mesnevide İran Sasani hükümdarı Behram'ın hayatının konu edildiği, bir ana hikaye ve bu hikayenin yanı sıra her gece yedi iklimden gelen güzeller dolayısıyla anlatılan iç hikayeler bulunmaktadır. Bu tezde Nizami'nin Heft-Peyker eseri Ali Şir Nevai'nin Seb'a-i Seyyar eseri ve diğer eserler üzerinde sayı, renk ve astrolojik sembolizm tematik unsurlarla birlikte incelenmiştir.
Peyam-ı Sabah (11306-11786 sayılar inceleme ve seçilmiş metinler)

1 Ocak 1920 tarihinde yayın hayatına başlayan Peyam-ı Sabah gazetesi 14 Eylül 1922 tarihine kadar varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada konu edilen nüshalar 11 Mayıs 1921- 14 Eylül 1922 tarihleri arasında yayımlanan 481 sayıdır. Gazete, Arap harflerinden Latin harflerine aktarılırken öncelikle içindekiler tablosu oluşturulmuş ardından yazar adı, konu ve türlerine göre bir tahlili fihrist hazırlanmıştır. Çalışmamızaparalel olarak dil, edebiyat ve kültürel yazılar ağırlıklı olmak üzere seçilen 42 metintamamıyla Latin harflerine aktarılarak Milli Mücadele yıllarının önemli yayın organlarından biri olan Peyam-ı Sabah gazetesinin sosyal bilimcilere katkı sağlaması amaçlanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 11306- 11786 arasındakisayılarla kronolojik bir içindekiler tablosu oluşturulmuştur. İçindekiler tablosunayazıların başlıkları, türü, yazı hakkında kısa bilgi ve varsa yazarı eklenmiştir. İkinci bölümde yazar adına göre alfabetik, türlerine göre ve son olarak konularına göre sınıflandırılarak tahlili bir fihrist oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde ise seçilen 42 metinkonularına göre başlıklarda toplanmış ve Arap harflerinden Latin harflerine aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna araştırmacıların işlerini kolaylaştırmak adına bir dizin eklenmiştir. Bütün olarak bakıldığında bu çalışmayla Peyam-ı Sabah gazetesinin Türkgazeteciliğindeki önemini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Ahmet İğciler'in hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bir inceleme

Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Ahmet İğciler'in hayatı, doğumu, çocukluğu ve yetiştiği çevre, eğitimi ve meslek hayatı, öğretmenliği, muhabirliği ve tercümanlığı, aile hayatı, edebi şahsiyeti işlenmekte, kendisiyle yapılan mülakatlardan yararlanılarak İğciler'inKosova Türk Edebiyatı'nda yeri ve değeri hakkındaki görüşler irdelenmekte, ayrıcaAnton Çehov'un, İğciler üzerinde bıraktığı etki incelenmektedir. İkinci bölümde, İğciler'in yayımlanan yüzden fazla hikayesi ayrıntılı bir şekilde bilimsel olarak tahlil edilmekte, hikayelerdeki olay örgüsü, metnin gerektirdiği yerde, bazen özetleme tekniği ile bazen eleştirel irdeleme tekniği ile bazen olay zincirininakışı gösterilerek bazen de gelenek ve göreneklerin hikayelerde görünüş biçimlerindenkısa alıntılar yapılarak incelenmekte, hikayelerdeki tasvirlerin mekan ve zaman açısından önemi vurgulanmaya çalışılmaktadır. Bir bölümdeki, hem basılmış kitaplardaki hikayeler, hem dergi ve gazete sayfalarında kalan hikayeler, hem de başka yazarların kitaplarında var olan hikayeler tespit edilerek kronolojik bir sıralama ile incelenmektedir. 9 - 12 ve 13-15 yaş gurubuna ait hikayeler, sırasıyla bütünhikayeler yapı başlığı altında, olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekan, bakış açısı ve anlatıcı, konu, tema başlıkları altında incelenirken İğcilerin çok sevdiği Prizren şehri ve orada yaşayan halk tanıtılmaya çalışılmaktadır. Üçüncü bölümü, İğcilerin yayımlanmış ve yayımlanmamış şiirleri üzerinde yaptığımızirdeleme oluşturmaktadır. İğcilerin yayımlanmış ve yayımlanmamış şiirleri dört aynı başlık altında, farklı konuları içeren şiirlerle birlikten tematik açıdan incelenmekte, devrin diğer şairleriyle ortak olan noktaları tespit edilerek irdelenmektedir. Dördüncü bölümde, şairin, dini mimari, sivil mimari ve askeri mimariden oluşan 'yokolan Osmanlı eserleri'ni araştıran Yok Olan Osmanlı İzleri adlı kitabı üzerinde durulmakta, bu eserlerin Prizren'e ilave ve hediye ettiği medeniyet eserleri/ izlerivurgulanmaya çalışılmaktadır. Araştırmanın devamında, İğciler'in Monografi adlikitabından alıntılar yapılmakta, bölümün son kısmında İğciler'in araştırma yazıları, gelenek ve görenek yazıları, internetteki yazıları ve gazete yazıları incelenmektedir. Araştırmanın beşinci aynı zamanda son bölümünde ise İğciler'in kullandığı dil ve üslup ile bu anlatım tarzının nedenleri ve etkileri genel hatlarıyla ortaya konulmaktadır.