turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Atasözlerinde mizahın işlevi

Bu çalışmada atasözlerinde mizahın işlevinin ne olduğu ve mizahın atasözle-rinde hangi anlayışlarla yaratıldığı tespit edilmek amacıyla atasözleri ve mizah arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmaya dahil edilen atasözleri, Ömer Asım Aksoy'un Deyimler ve Atasözleri 1 adlı sözlüğünden seçilmiştir. Mizahi olduğu tespit edilen ve örneklem yoluyla seçilen 59 atasözü, çalışmanın amacı doğrultusunda incelenmiştir. İnceleme aşamasında, atasözlerindeki mizahın herhangi bir eksikliğin telafisi için yaratıldığı gözlemlenmekle beraber, mizah kuramları bağlamında mizahın hangi ilişkilendirmeler sonucu, nasıl oluştuğu ve hangi mizah tarzlarıyla yaratıldığı tespit edilmiştir. İnceleme sonucunda elde edilen veriler çalışmanın problemini çözmek için planlanan tartışmada kullanılmak üzere; telafi edilen eksikliklere, mizah kuramlarına, mizah tarzlarına, kullanılan söz sanatlarına ve mizahın yaratılmasına yardımcı olan atasözlerinin biçim özelliklerine göre ayrı ayrı sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma sonucu ortaya çıkan tabloya göre atasözlerindeki mizahın işlevi ve atasözlerindeki mizahın, nasıl bir anlayışla yaratıldığı tartışılmıştır. Tartışma sonucunda; yaratılan mizahın, genellikle bir hayvan veya üreme ve boşaltım organlarıyla yapılan ilişkilendirmeler başta olmak üzere, günümüzde hoş karşılanmayan, saldırgan ve küçük düşürmeye dönük bir anlayışla yaratıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca aynı tartışma sonucunda; ek-sikliği telafi etmek için var olan mizahın, atasözlerinde, atasözlerinin taşıdığı mesaja dikkat çekmek, mesajın anlaşılmasını, hatırlanmasını sağlamak ve aktarılmasına yar-dımcı olmak gibi bir işlevinin olduğu, yani atasözlerinin barındırdığı hayati bilgiyi bozulmadan gelecek nesillere iletmede yardımcı olduğu tespit edilmiştir.
Fasihi Divanı

Bu çalışma 18. yüzyıl divan şairlerinden Tosyalı Hasan Fasihi'nin hayatı, edebi kişiliği ve divanının çeviri yazısını kapsamaktadır. Çalışmamızda elde edebildiğimiz tek nüsha olan, İstanbul Beyazıt Devlet Kütüphanesi 5754 numaralı nüshadan yararlandık. Çeviriyazısını incelediğimizde Fasihi'nin gerek dili kullanışı gerekse divan şiirinin anlatım teknikleri ve biçimlerini ustalıkla kullandığım gördük. Şair, çeşitli hayaller ve mecazlarla örülü diliyle usta işi denilebilecek seviyede şiirler yazmıştır. Fasihi rind kişiliği ile aşıkane şiirler söylemiştir. Şair daha çok rindane kişiliğiyle ön plana çıkmaktadır. Divan edebiyatında rindane şiirler söylemiş pek çok şair vardır. Ancak pek az şair, hemen hemen divanın tamamını bu bakış açısıyla vücuda getirmiştir. Bu yönüyle ve rindane dünya görüşünü güden şairler zincirine, yeni bir halka olması bakımından önemlidir.
Fakir Baykurt'un hikaye ve romanlarının tema ve yapısı üzerine bir inceleme

Fakir Baykurt, 1950 -19601ı yıllarda etkili olan Köy edebiyatı hareketinin önde gelen temsilcilerinden birisidir. Edebiyat hayatına ilkokul yıllarında iken şiirle başlar, hikayeyle yoluna devam eder, daha sonra romana yönelir. Yılanların Öcü adlı romanıyla ismini edebiyat dünyasında duyurur. Türkiye'de iken 1955- 1979 yıllan arasında 34 yıllık süre zarfında yazdığı hikaye ve romanlarıyla Anadolu insanını her yönüyle anlatmaya çalışır. İçlerinden çıkan bir yazar olarak kendi yaşadıklarım ve gözlemlerini de kullanarak sosyal - gerçekçi bir anlayışla eserler kaleme alırAlmanya hayatı onun yaşamında ve yazarlığında İkinci dönemi oluşturur. 1979'dan ölüm yılı olan 1999'a kadar olan süreçte Almanya'ya ekonomik sıkıntılar yüzünden göç etmek zorunda kalan insanlarımızın yaşadığı sıkıntıları kaleme aldığı eserleriyle dile getirir. Dış göç olgusu Fakir Baykurt'un kaleminden farklı bir şekilde yansır. Almanya'da, Hollanda'da, Avusturya'da yaşayan Türk işçilerinin dramı hep aynıdır. Ayakta kalabilmek için yılmadan mücadele etmek.'Fakir Baykurt'un Hikaye ve Romanlarının Tema ve Yapısı Üzerine Bir İnceleme' adlı tezimizde, yazarın hayatı, eserleri ve edebi kişiliği baklandaki bilgiyi, kendi yazdığı ve muhtelif dergilerde yayımladığı yazılardan, kendisi ve eserleri hakkında yazılmış yazılardan yararlanarak yazdık. Bu yazılar tezin birinci bölümünü oluşturmaktadır. İkinci bölümde yazarın 15 hikaye kitabı ve çeşitli dergilerden fotokopisi çekilen ve kitaplarına girmemiş hikayelerle toplam 345 hikayeyi tema ve yapısı bakımından ayn başlıklar altında inceledik. Üçüncü bölümde yazarın yayınlanmış 14 romanını tema ve yapısı bakımından ayn ayn inceledik. Romanların temasım bir bütün halinde, yapısını ise her romanı ayn ayn İnceleyerek vermeye çalıştık. Fakir Baykurt'un dil ve üslup incelemesi ise tezin dördüncü bölümünü oluşturmaktadır. Dil ve üslup konusunda; deyimler, atasözleri, ikilemeler, küfür ve argo, mahalli ifadeler, cümle yapılan vs. örnekler verilerek incelenmiştir. Sonuç ve kaynakça ile tez sona ermektedir. Kaynakça; incelenen eserler, yazarın değişik dergilerde çıkan yazıları, eserleri ve kendisi hakkında yazılmış yazılar ve yazar ve eserleri hakkında yapılmış tezlerden oluşmaktadır.
Edirneli Nazmİ Dİvanı (521b-645b varaklar) inceleme- metin-tıpkıbasım

Eski Türk edebiyatı diye anılan Divan edebiyatının etkisi günümüze kadar devam etmiştir. Yazılmış olan birçok eser, günümüzde araştırılmayı beklemektedir. Bunları ortaya çıkaracak olanlar da bu işe gönül vermiş ilim adamlarıdır. Bizce böylesine zengin bir estetiğe ve muhtevaya sahip olan bu eserler ve yazarlarının araştırılıp edebiyat dünyasına kazandırılması büyük önem taşımaktadır. Bizim bu niyetle çalışmamıza konu ettiğimiz isim ise Edirneli Nazmi'dir. Sadece 16. yüzyılın değil, bütün Türk edebiyatının en ilginç ve orijinal edebi kişiliklerinden biri olan Edirneli Nazmi, Türk edebiyatının en hacimli eserlerinden ikisinin sahibidir. Bu eserlerden ilki Türk edebiyatının en büyük nazire mecmuaları arasında yer alan Mecmu'u'nneza'ir, öteki eser ise gerek şuara tezkirelerinde, gerekse Nazmi'den bahseden çalışmalarda fazla önem verilmemiş olan Divan'ıdır. Çalışmamız, Edirneli Nazmi Divanı'nın, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY 920 numarada kayıtlı bulunan nüshası göz önüne alınarak yapılmıştır. Yapmış olduğumuz bu çalışma, adı geçen nüshanın 521 b-645b kısımlarını içerir. Divan'ın çalışmış olduğumuz bu kısımlarında, gazel dışındaki diğer nazım şekilleri incelenmemiştir. Bu kısımlarda bulunan gazeller transkribe edilmiştir. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Yapmış olduğumuz çeviri metinden sonra eserin tıpkıbasımı da eklenmiştir. Sonuç itibariyle bu çalışma başta da ifade ettiğimiz üzere edebiyat dünyamıza bir katkı sağlamak düşüncesiyle hazırlanmıştır.
Kırşehir türkülerinin hikayeleri

Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalında yaptığımız bu yüksek lisans çalışması, 'Kırşehir Türkülerinin Hikayeleri' başlığı altında yapılmıştır. Çevrede söylenen meşhur türkülerin hikayeleri de çalışmaya dahil edilmiştir. Konuyla ilgili kaynaklarda, daha önce geniş muhtevalı bir çalışmanın yapılmadığını gördük. Başta yaptığımız bu kaynak taramasından sonra, sahaya yönelik araştırmamıza başladık. Kırşehir ilinin bütün Türkmen köylerini dolaştığımız gibi Türk Halk Müziğinin hala zengin bir şekilde yaşatıldığı, bazı meşhur türkülerin doğduğu civar köy ve kasaba merkezlerinde çalışmamızı sürdürdük. Hacıbektaş, Avanos, Gülşehir gibi Nevşehir ilçeleri ve bazı köyleriyle Kırıkkale'nin Keskin ilçe merkezi ve köyleri, Yozgat Yerköy ilçe merkezi ve bazı köyleri, Ankara, Şereflikoçhisar merkez ve birkaç köyü, Beypazarı ilçe merkezi, Gölbaşı, Haymana, Bala merkez ve bazı köyleri çalıştığımız yerleşim birimlerinin belli başlılarıdır. 2001 yılının Mart ayından itibaren aynı yılın Eylül-Ekim aylarına kadar, hedef sahamıza 8 defa araştırmaya gittik. Bunlardan birinde hiç ara vermeden söz konusu sahada 15 günlük çalışma yaptık, ikamet etmekte olduğumuz Ankara'dan yola çıkarak, özel otomobilimizle 10 bin km. 'ye yakın yol kat ettik. Araştırma sahamızdan başka İstanbul, İzmir, Kayseri, Erzincan vb. bazı il merkezlerindeki kaynak kişilerle de telefon ve mektupla bağlantı kurduk. Bütün yöre sanatçılarıyla görüşmeler yaptık. Tezimiz, üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, yazılı kaynaklardan istifade ederek hazırladığımız bölümdür ve Kırşehir Tarihi kısaca ele alınmıştır. İkinci bölümde Kırşehir yöresi Türk halk müziği ile ilgili bilgiler verilmiştir. Tezimizin üçüncü ve son bölümü en hacimli bölüm olup, Kırşehir ve çevresindeki türkü hikayelerinin derlenip yazıldığı bölümdür. Bu bölüme ayrıca, yöreye ait yazılı kaynaklardaki türkü hikayeleri de eklenmiştir. Değerlendirme ve sonuç bölümünden sonra İndeks, kaynak kişilere sorulan soruların yer aldığı 'Ek' kısmı ve Türkçe-İngilizce özet ile yüksek lisans tezimiz tamamlanmış olmaktadır.
Attila İlhan'ın romanlarında Kuva-yı Milliye düşüncesi

Bu çalışmada, Kuva-yı Milliye düşüncesinin Attila İlhan'ın romanlarına yansıyışı incelenmiştir. Türk edebiyatı ve düşünce tarihinde kendine özgü bir siyasal kuram oluşturabilmiş nadir isimlerin başında gelen İlhan, Kuva-yı Milliye düşüncesini, ilk kez 1950'li yıllarda, Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasal ve sosyal sorunlardan kurtulabilmesi için ileri sürmüştür. Bir yanıyla Kemalizme yaslanıp diğer yanıyla da sosyalizmi amaçlayan Kuva-yı Milliye düşüncesinde, nihai hedef, toplumsal ve iktisadi eşitliğin sağlandığı, antiemperyalist, antikapitalist ve tam bağımsız bir Türkiye'dir. Bilimsel düzeyde Attila İlhan'ın edebiyatçılığı ve düşünürlüğüyle ilgili birçok araştırma yapılmış olsa da, söz konusu araştırmalarda İlhan'ın edebi ve düşünsel eserlerinin bütüncül bir yaklaşımla incelenmediği, özellikle de yazarın romanlarını Türkiye'ye/Türk halkına özgü bir çözüm yolu sunmak için yazmış oluşunun üzerinde yeterince durulmadığı görülmektedir. Ele alınan çalışma, bu eksikliği giderme amacındadır. Üç ana bölümden oluşan çalışmanın 'Attila İlhan'ın Hayatı ve Eserleri' başlıklı ilk bölümünde, İlhan'ın yaşam öyküsünden hareketle fikirsel dönüm noktaları açıklanırken, 'Kuva-yı Milliye ve Attila İlhan' başlıklı ikinci bölümde de, Kuva-yı Milliye'nin tarihsel tanımı ve İlhan'ın Kuva-yı Milliye düşüncesinin esasları ortaya konulmuştur. Çalışmanın üçüncü ve son bölümü olan 'Attila İlhan'ın Romanlarında Kuva-yı Milliye Düşüncesi' başlığında ise, yazarın Kuva-yı Milliye düşüncesini romanlarında işleyişi ele alınmıştır.
Anamur ve yöresi ağızları

Anamur ve Yöresi, coğrafi olarak Türkiye'nin en güney ucunda yer almakta ve Toros Dağları boyunca Akdeniz'e paralel bir şekilde uzanmaktadır. Zor coğrafi şartların sonucu ulaşım bu ölçüde zordur. Bu sebeple Anamur ve Yöresi dışarıya göç vermemekle birlikte dışarıdan da az göç almaktadır. Anamur ve yöresi yüzyıllardan bu yana Türkmen aşiretlerinin yaşamını sürdürdükleri bir yerdir. Anamur'un göçe kapalı oluşu da, burada Türkmen aşiretlerine uzun bir süre kendilerine özgü yapılarını korumalarına imkan vermiştir. Aynı şekilde, ulaşım imkanlarının zor olması ve göç hareketlerine az rastlanması yörede yaşayan Türkmenlerin ağız özelliklerinin çok iyi korunmasını sağlamıştır. Ağız araştırmaları ile ilgili yapılan literatür incelemelerinde, Anamur ve Yöresinin akademik bakımdan çalışılmamış bir konu olduğu tespit edilmiştir. Bundan dolayı bu çalışmanın, ülkemizde son yıllarda büyük bir gelişme kaydeden 'Ağız Çalışmaları' alanında var olan bir boşluğun doldurulmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada, Anamur ve Yöresi ağız özelliklerinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Yörede yaşayan Türkmen aşiretlerinin ağız özelliklerinin korunmuş olması, çalışmanın hedefine ulaşılmasında olumlu bir özelliktir. Son yıllarda kitle iletişim ve haberleşme araçlarının hızlı bir şekilde gelişmesine bağlı olarak gündelik dildeki ağız özelliklerinin bozulmansa sebep olmuştur. Türkçenin söz varlığının mevcut durumunu korumak ve gelişmesine katkı sağlamak amacıyla 'Ağız' alanındaki çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu amaçla, Anamur şehir merkezinde ve şehir merkezine belirli uzaklıklarda bulunan köy ve yerleşim yerlerine gitmek suretiyle, araştırmanın verilerine ulaşılmıştır. Örneklem grubunun belirlenmesinde 'kartopu örnekleme türü' tercih edilmiştir. Örneklem grubunu oluşturan bireyler ile görüşmeler yapılmış ve görüşmeler esnasında konuşmalar, ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda derlenen metinlerden hareketle elde edilen veriler ışığında ses ve şekil bilgisi alanlarında birçok özellik tespit edilmiştir. Bu özellikler arasında, kelime başı ses türemeleri, ünsüz benzeşmeleri, tonlaşma hadisesi vb vardır. Çalışmanın sonuç kısmında söz konusu özellikler ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir.
Lamiİ Çelebi'nin Mesneviciliği

15. yüzyılın son çeyreğiyle 16. yüzyılın başında yaşayan Lamii Çelebi, Türk edebiyatının en çok eser yazan isimlerinden biridir. Lamii'nin mesnevi nazım şeklinde kaleme aldığı telif veya tercüme eserlerin sayısı bugüne kadar yapılan çalışmalarda kesin bir dille ortaya koyulmamıştır. Bunun yanında Lamii'nin mesnevileri daima birbirinden bağımsız bir şekilde ele alınıp incelenmiştir. Bu çalışmada Lamii'ye ait olduğu tespit edilen ve günümüze ulaşan 11 tane mesnevi bütüncül bir bakış açısıyla incelemeye tabi tutulmuştur. Öncelikle her bir mesnevinin edebi gelenekteki yeri ve genel özellikleri tespit edilmiştir. Bunu yaparken eserin yazılış sebebi ve tarihi, sunulduğu kişi, özeti ve üzerinde yapılan çalışmalar en güncel veriler ışığında sunulmuştur. Şairin mesnevileri hakkında verilen temel bilgilerden sonra eserlerin detaylı incelemesine geçilmiştir. Mesneviler öncelikle şekli açıdan incelemeye tabi tutulmuş; eserlerin manzum yapıları, dil hususiyetleri ve ihtiva ettiği edebi unsurları örnekleriyle açıklanmıştır. Mesnevilerde karşımıza çıkan anlatımın teknik özellikleriyle ilgili geniş konuda Lamii'nin mesneviciliğine dair asıl hükümler ortaya koyulmuştur. Tahkiye, tasvirler, imajlar, sembolik ve alegorik anlatım, konuşmalar ve sahnelemeyle ilgili şairin tasarrufları örnekleriyle izah edilmiştir. Lamii'nin mesnevileri muhteva açısından da değerlendirilmiştir. Mesnevilerde geçen konular, kişiler ve tipler, mekan ve zaman şairin mesneviciliğine bakan yönleriyle ele alınmıştır. Lamii'nin mesneviciliğinde belirgin bir üslup özelliği olan hikmet, mesnevilerden verilen örneklerle izah edilmiştir. Mesnevileri ve mesneviciliği açısından Lamii'nin kaynakları bir sonraki bölümde ele alınmıştır. Bu bölümde ayrıca Lamii'nin şiir hakkındaki görüşleri ve kendi şairliğine bakışı mesnevilerindeki verilere göre tespit edilmiştir. Mesnevi edebiyatı içinde yerini daha belirgin kılabilmek adına Lamii'nin mesnevilerinin etkileri üzerinde de durulmuştur. Lamii'ye ait 11 mesneviden tamamının ele alındığı bu çalışmada, şairin mesnevileri ve özellikle mesneviciliği hakkında eserlerinden tespit edilen örnekler çerçevesinde hükümler verilmiştir.
Sibİcabİ Gülistan çevirisi: Giriş-dil incelemesi-metin-çeviri-dizin-tıpkıbasım

Bu çalışmada, Sa'di'nin Gülistan adlı eserinin Doğu Türkçesi çevirisi incelenmiştir. Sibicabi'nin H. 800 (1397-1398) yılında yaptığı bu çeviri, Gülistan'ın tarihi Türk lehçelerine yapılan üç çevirisinden biri olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada; tek nüshası British Library'de, Or. 11685 numara ile kayıtlı olan el yazması metnin taranarak oluşturulan ve söz konusu kütüphaneden sağlanan cd kopyası kullanılmıştır. Tez; giriş, dil incelemesi, metin, çeviri, dizin olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde; Sa'di ve Gülistan hakkında bilgi verilmiş, eserin teze konu olan nüshası tanıtılarak bu nüshanın kimi yazım özellikleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde ayrıca Gülistan'ın Kuzey, Doğu ve Batı Türkçelerine yapılan üç çevirisi, kimi yönlerden karşılaştırılmıştır. Dil incelemesi bölümünde eserin tam bir grameri çıkarılmış; metnin dil özellikleri, Harezm-Altınordu ve Çağatay Türkçelerine yaklaşan yönleri saptanarak dilsel verilerden hareketle eserin ait olduğu dönemin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu bölümde, kimi konuların işlenmesinde yararlanılmak amacıyla hem önceki dönemlere hem de Harezm-Altınordu ve Çağatay Türkçelerine ilişkin çok sayıda eserden elde edilen örnek sözcük, tanık olarak kullanılmıştır. Metin bölümünde, eserin çeviri yazısı yapılmıştır. Bu bölümde; metnin kimi yazım özelikleri, metinle ilgili kimi değerlendirmeler ve gerekli görülen açıklamalar dipnot olarak gösterilmiştir. Metinde geçen ayetler, hadisler, Arapça ve Farsça şiir parçaları, kalıp sözler, özgün yazımlarıyla gösterilmiş; ayetlerin çeviri yazısı ile anlamları dipnot olarak verilmiştir. Çeviri bölümünde, eserin Türkiye Türkçesine çevirisi yapılmıştır. Bu bölümde, özgün metinde geçen manzum parçaların yine manzum olarak hece ölçüsü ile çevrilmesine ve özgün metindeki uyak örgüsünün korunmasına çalışılmıştır. Dizin bölümünde, eserin gramatikal dizini hazırlanmış; her sözcüğün metin bağlamından kaynaklanabilecek farklı anlamları, ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Bu bölümde ayrıca madde başlarının metinde kaç kere geçtiği belirlenmiş ve ilgili madde başının yanına yazılmıştır. Metinde yer alan deyimler, kalıp sözler, özel anlamlı birleşik eylemler anlamlandırılmış; bu anlamlar, ilgili sözlerde geçen her sözcüğün değerlendirildiği madde başında tekrar edilmiştir. Gramatikal dizine ek olarak metinde geçen sözcüklerin sıklık dizini yapılmıştır. Ayrıca metinde geçen eylemlerin ve eylem dışındaki sözcüklerin kullanım sıklıkları gözetilerek hazırlanmış başka bir dizinde, her iki gruptaki sözcüklerin kullanım sayısına göre yukarıdan aşağıya dizilmiş yüzer tanesi örnek olarak verilmiştir. Teze British Library'den sağlanan özgün metnin bir örneği, tıpkıbasım olarak eklenmiştir.
Şefİk-Name, Şefİk-Name Şerhi ve Edhem ü Hüma Mecmuası

Mecmua, Şefik-name, Şefik-name Şerhi, Edhem ü Hüma, Feyzullah EfendiSekiz bölümden oluşan bu tezin giriş kısmında mecmularla ilgili kısa bilgi verilmiş; birinci bölümde yukarıda bahsedilen mecmuadaki Şefik-name isimli eserin konu edindiği Feyzullah Efendi ve Edirne Vak'ası, ikinci bölümde Şefik- name ve müellifi Şefik Muhammed, üçüncü bölümde Şefik-name Şerhi ve Muhammed El-Hac Musli, dördüncü bölümde de Edhem ü Hüma ve Sabit hakkında bilgi verilmiştir. Besince bölümde ise mecmuadaki Şefik-name ve Şefik- name Şerhi'nin tenkitli metni kurulmaya çalışılmış ve Edhem ü Hüma ile mecmuanın sonundaki şiirlerin transkripsiyon harflerine çevrilmiş şekli verilmiştir. Altıncı bölümde mecmuanın genel bir sözlüğü hazırlanmıştır. Yedinci bölümde mecmualarla ilgili bir bibliyografya ve sekizinci bölümde de Mevlana Müzesi 2262 kayıt numaralı mecmuanın tıpkıbasımı bulunmaktadır.
Lugat-i Farsİ-Türkİ

Sözlükler, toplumların dil varlığı hakkında bilgi veren en önemli eserlerdir. Bu sözlüklerden birisi de Lugat-ı Farsi-Türki dir. Eser; dil varlığımız açısından, istinsah edildiği dönemin dil özelliklerini barındırması bakımından oldukça kıymetlidir. Müellif, şüphesiz Lügat-ı Halimi ve Nisarü l-Mülk ten faydalanmış, fakat kendi eklediği kelimelerle eserin telif hale gelmesini sağlamıştır. Müstensih kaydı olarak bir terzi olan Ali b. Hasan el-Hayyat adı geçen eser, Eski Anadolu Türkçesi dönemine ışık tutan satır arası Farsça-Türkçe sözlüktür.
Türk edebiyatı tarihi edebiyat nazariyesi geleneğinde Mİzanü'l-Edeb'in yeri

İTürk Edebiyatı Tarihi Edebiyat Nazariyesi Geleneğinde Mizanü'l-Edeb'in Yeri? başlıklı tezimiz önsöz ve girişten sonra üç bölüm halinde tasnif edilmiştir. Önsözde bu konuyu niçin seçtiğimizi, tezin hazırlık aşamasında ne gibi hususlara dikkat ettiğimizi anlattık. Giriş'te Türk edebiyatı tarihinde edebiyat nazariyesi geleneğinin tarihsel gelişimine dair kısaca bilgiler verdik. Tezimizin birinci bölümünde, incelediğimiz eserin yazarı Diyarbakırlı Said Paşa'nın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde, Türk edebiyatında nazariye çalışmalarının ne zaman ve nasıl başladığı hususunda bilgiler verdik. Bu bilgileri açıklarken Türk edebiyatı tarihinin eski ve yeni dönemlerini esas aldık. Türk edebiyatında nazariye çalışmaları Arapça ve Farsça eserler örnek alınarak oluşturuluyordu. Bu eserler dönemin alimleri tarafından medreselerde okutuluyordu. Bu durum 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra batı edebiyatının etkisiyle değişmiştir. Bundan böyle edebiyatımızda nazariye çalışmaları, Türkçe edebi eserler örnek alınarak oluşturulmaya başlanmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem'in Talim-i Edebiyat adlı eseri bu çizgide yazılmış olup, edebiyatımızda bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Talim-i Edebiyat'tan sonra bu çizgide birçok eser yazılmıştır. Bu çizginin bir devamı da Diyarbakırlı Said Paşa'nın Mizanü'l-Edeb adlı eseridir. Mizanü'l-Edeb'in Türkçe metinleri örnek alarak oluşturulan bir edebiyat nazariyesi kitabı olduğunu belirttik. Mizanü'l-Edeb, bu vasıfları ile Türk edebiyatının nazariyesini oluşturma çabasında olan bir eserdir. Üçüncü bölümde Mizanü'l-Edeb'i müstakil bir başlık halinde ve tasviri yöntem ile inceledik. Bu incelemeyi yaparken yazarımızın eserinde yapmış olduğu tasnife sadık kaldık. Üçüncü bölümün sonunda, sonuç bölümünde Mizanü'l-Edeb'in Türk edebiyatı tarihi edebiyat nazariyesi geleneğindeki yerini ve önemini saptamaya çalıştık. Üçüncü bölümün devamında ise Mizanü'l-Edeb'in günümüz alfabesine aktardığımız orijinal metnini verdik. Tezimizin sonunda kaynakça başlığı adı altında yer alandığımız kaynakları gösterdik.
Türk Halk Şiiri - müzik ilişkisi üzerine teorik bir yaklaşım

Tarihin her döneminde bütün sanat dallarının birbirlerinden etkilenmiş olduğu görülür. Bu etkileşim, disiplinler arası bir sentez niteliğinde dönüşümlere zemin oluşturarak sanatın alanını adeta sınırsızlaştırmıştır. Sanat dalları arasındaki bu etkileşim şiir ile müzik arasında da bulunmaktadır. Üstelik bu etkileşim ötekisanatlardan çok daha fazla ve kompleks bir durumdadır. Ayrı iki sanat olan şiir ve müziğin bağımsız varlıkları bir yana her biri içinde diğeriyle ilgili özelliklerbulunur. Bu çalışmanın konusunu ise şiir-müzik ilişkisinin Türk halk kültüründeki durumu oluşturmaktadır. Diğer kültürlerde olduğu gibi Türk kültüründe de başlangıçtan beri şiir ile müzik daima birlikte var olmuştur. Geleneksel halk şiiri ile halk müziği bir bütünün iki görünümü durumundadır. Bu bütünün tam ortasında da gelenekli halk şairi durmaktadır. Müzisyen şair ya daozan-aşık olarak adlandırılan bu tip, şiir-müzik ürününün oluşumunda başlıca rol sahibi olan kişidir. 'Türk Halk Kültüründe Şiir-Müzik İlişkisi' adını taşıyan bu çalışma giriş niteliğindeki kuramsal açıklamalar sonrasında Türk Halk Şiiri ve Türk Halk Müziği, Türk Halk Kültüründe şiir-müzik ilişkisinin sosyo-kültüreldurumu, şiir-müzik ilişkisinin unsurları ve birleşenleri başlıklarıyla değerlendirilmiştir.
Yazarı belli olmayan 'Hazret-i Hatice Manzumesi' metin- dil incelemesi

Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışma Hazret-i Hatice'nin hayatını anlatan, mesnevi tarzında yazılmış, yazarı belli olmayan bir eserdir. Eserin dil özelliklerini belirlemek, kelime hazinesini ortaya koymak için yaptığımız bu çalışma; 'dil incelemesi', 'çeviri yazılı metin', 'gramatikal dizin' ve 'asıl metin' bölümlerinden oluşmaktadır. Eserin farklı nüshaları olmakla birlikte, biz yazarı ve tarihi tam belli olmayan bu nüshayı incelemeyi uygun gördük. Bundaki amacımız bu tip eserlerin de incelemeye değer olduğunu göstermek ve bu eserlerin de ortaya çıkmalarına katkıda bulunmaktır. Eser, Hazret- i Hatice'nin hayatını anlatan bir eser olmakla birlikte, konu daha çok Hz. Muhammed'in hayatı etrafında döndüğü için yer yer bir 'mevlid' özelliği de göstermektedir. Eserin dili, bazı Arapça ve Farsça kelimeler dışında sade ve anlaşılırdır. Eser dil özellikleri itibariyle Klasik Osmanlı Türkçesinde yazılmış olmasına rağmen kısmen de Eski Anadolu Türkçesi dönemi özellikleri taşımaktadır. Eserde yer yer konuşma dilinin özellikleri de görülmektedir. Eser 461 beyit ve 86 dize ve 36 satırlık bölümlerden oluşmaktadır. Çalışmanın sonundaki index sözlükte tüm kelimelerin anlamlarını ve metnin orijinal sayfalarını verdik. Böylelikle eserin daha rahat anlaşılmasını amaç edindik.