Köy tasarım rehberleri: Kaş Bezirgan köyü, Camiyanı ve Cevizdibi mahalleleri önerisi

Türkiye'de planlama hiyerarşisi, üst ölçekli stratejik bölge planlarından başlayarak alt ölçekte uygulama planlarına, hatta daha küçük ölçekte tasarım planlarına doğru giderek detaylanmaktadır. Planlamanın uygulanabilirliği ele alındığında; kırsal alanlar, kırsal planlama ile birlikte desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir. Uygulama kısmında; kırsal planlama harici olan köylerin, köy ölçeğinde planlanmadığı ve köy-kent ilişkisinin zayıfladığı alanlarda, köyden şehre göçlerin arttığı ve şehirlerde yoğunluğa sebep olduğu bilinmektedir.1955'li yıllardan bu yana Türkiye'deki köylerde ekonomik, sosyal ve siyasal nedenler başta olmak üzere bir takım sorunlar nedeni ile devamlı olarak şehirler köylerden göç almaktadır. Göç, kent ölçeğinde yığılma kavramını ortaya çıkararak, köy kavramını da bitirmeye başlamaktadır. Köyler; geçimini sağlayamayan ve ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayamakta güçlük çeken insanların yaşam alanı haline gelmektedir. Bu tez çalışmasında; köylerin yaşatılması ve günden güne azalmalarının önlenmesi, ekonomik ve sosyal faaliyetlerin canlandırılması, kısaca köy yaşantısı kavramının sürdürülmesi için köy tasarım rehberi önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, köy tasarım rehberleri oluşturulması; kırsal planlama kavramını desteklemek, köylerin kendi içinde planlamasına yol gösterecek şekilde yapılmalıdır. Türkiye'nin; kırsal, köy kavramının yaşadığı/yaşamaya çalıştığı alanlarda uygulanan ve/veya uygulanmaya başlayan köyün mekansal karakterini korumak ve yaşatmak amaçlı her yere uygulanacak standartlar içermeyen ve köye has özellikleri ortaya çıkaran planlamaya yardımcı Köy Tasarım Rehberleri yapılması önem arz etmektedir. Bu amaçla üst ölçekli plan kararlarına göre yapılaşmaya ilişkin herhangi bir kısıtlaması olmayan, Likya yolu üzerinde yer alan Antalya il sınırları içerisindeki Kaş ilçesi Bezirgan Köyü'nde köy yaşantısını sürdürmek ve köyü planlamak amaçlı Köy Tasarım Rehberi çalışması tezde önerilmiştir. Antalya ilinde örnek olarak seçilen Kaş Bezirgan Köy Tasarım Rehberi çalışmalarına ilk olarak köyde yaşayan insanlar ile birlikte bir arazi çalışması yapılmış ve yapılan bu arazi çalışması sonrasında köy halkına sorulan anket soruları yardımı ile köy ve köy halkının kültürel özellikleri incelenmiştir. İkinci adımda ise alan çalışmaları; köyün analiz çalışmalarıyla devam ederek katsayısı, bina durumları gibi analiz edilen veriler coğrafi bilgi sistemi veri tabanına işlenerek arazi kullanım çalışması yapılmıştır. Bu analiz ve çalışmalar sonucunda köyün karakteristik özellikleri ve çalışmanın ilerleyen süreçlerinde köy halkıyla yapılan söyleşiler sonucunda köy tasarım rehberinin uygulanabilirliği ve elverişliliği araştırılarak Kaş Bezirgan Köy Tasarım Rehberi geliştirilmiştir. Türkiye'de, şu an yürürlükte olan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. Maddesinin bendinde; Köy Tasarım Rehberlerinin yapımı için yasal dayanak oluşturulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma kapsamında Antalya iline örnek teşkil edecek köy yaşantısı kavramını destekleyecek ve alana has özellikler ele alınarak uygulanabilir bir tasarım rehberi önerisi geliştirilmiştir.