Çocuk acil servisine başvuran hematoloji hastalarının sosyodemografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi

Giriş: Çocuk acil servisleri hasta başvurularının sayıca fazla olduğu ve yoğun çalışan birimlerdir. Hematolojik hastalığı olan çocukların çocuk acil servise başvuruları gelen tüm hastalar içindeki oranı göreceli az olsa da hastalıkların özellikleri ve gelişebilecek ciddi komplikasyonlar, zaman zaman yaşamı tehdit eden klinik durumların görülebilmesi nedeniyle önem taşımaktadır. Amaç: Hematolojik hastalığı olan çocukların ÇAS başvuruları ile ilgili çok az sayıda yayınlanmış veriye ulaşılabilmektedir. Çalışmamızda üçüncü basamak bir sağlık kurumu olan hastanemizin ÇAS'ına hematoloji olguları tarafından yapılan başvuruların ayrıntılı olarak değerlendirilmesi, elde edilecek sonuçlar ile bu olguların ÇAS bakımlarının iyileştirilmesine yönelik hedeflerin belirlenebilmesi amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 01.04. 2013 -01.04. 2014 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin Çocuk Acil Servis'ine getirilen, 0-18 yaş arası primer hematolojik hastalığı olan 278 çocuk hasta alındı. Hastaların yaşı, cinsiyeti, yakınma veya diğer başvuru nedeni, doğrudan başvuru değilse kaçıncı basamak sağlık kuruluşundan geldiği, başvuru zamanı, yaşadığı yer, ulaşım aracı, sürekli kullandığı ilaç varlığı, hematolojik tanısı, ÇAS'taki monitörizasyon/girişim/tedavi, hematoloji konsültasyonu, hastaneye veya yoğun bakım ünitesine yatış, hastanın son durumu gibi soruları içeren veri değerlendirme formu doldurularak anket verileri oluşturuldu. Hasta verilerine, ailelerden, dosya kayıtlarından ve hastane bilgi sisteminden ulaşıldı. Bulgular: Çalışmamızın yapıldığı bir yıllık dönem içinde ÇAS'a toplamda başvuran olgular içinde hematoloji olgularının oranı %0,46 bulundu. Tanılara göre dağılımda en sık nötropenik ateş dışındaki bir nedenle başvuran lösemi (%38,1), kemik iliği yetmezliği (%14,8), trombositopeni (%13,7), koagülopati (%11,9), anemi (%11,1), NA (%8,3) ve yeni tanı konan lösemi (%2,1) olgusu saptandı. Tüm olguların yaklaşık yarısında (%47,8) çocuk hematoloji bilim dalından konsültasyon istendiği belirlendi. Hastaneye yatış başvuruların %27,3'ünde yapılmıştı. Bu oran çocuk acil servisine başvuran tüm hastaların yatış oranının (%6,8) çok üstünde saptandı. Çalışmamızda hematoloji olgu başvurularının %30,6'sında acil servis izleminde monitörizyon yapıldığı, %51,1'ine girişim uygulandığı, girişimin en sık transfüzyon (%23) ve iv ilaç tedavisi (%21,6) olduğu görüldü. NA olgularında iv ampirik antibiyotik başlama zamanı 136 15 dk (45- 300 dk) bulundu. Hastaların %60,9'una ÇAS'ta ilk antibiyotik tedavisi verilmişti ve bu hastalarda ortalama antibiyotik başlama zamanı 101, 4 13,2 dk, ÇAS'tan servise yatırıldıktan sonra antibiyotik başlananlarda ise bu süre 207 19,0 dk idi. Çalışmanın yapıldığı zaman diliminde 6 olguya acil servisine başvurusu sonucunda yeni olarak lösemi tanısı konulduğu görüldü. Aynı dönem içinde hastanemizde yeni tanı konan tüm lösemili olguların sayısı 19 idi ve %31,5'ine ÇAS'a başvuru sonucunda tanı konduğu görüldü. Olguların hiçbirinde yoğun bakım ihtiyacı olmadı, ölüm izlenmedi. Sonuç: Çalışmamızda ÇAS'a hematoloji olgu başvurularının sırasıyla en sık NA dışındaki bir nedenle başvuran lösemi olguları, kemik iliği yetmezliği, kanama diyatezi, anemi ve NA olguları tarafından yapıldığını saptadık. NA'lı hastalarda uygun antibiyotik ve destek tedavilerinin başlanmasının geciktirilmemesi ve buna özen gösterilmesi gerektiğini düşündük. ÇAS'lar çocuk hematoloji hastalarının bakımında çok önemli bir yer tutmaktadır. Hematoloji olguları ÇAS ekibinin yakın ilgisine ihtiyaç duymaktadır ve girişim yapılma oranının yüksek olması ile ÇAS'ta daha fazla zamanın ayrıldığı hasta grubunu oluşturmaktadırlar.