Jackson Mesleki İlgi Envanterinin üniversite öğrencileri üzerinde bir uyarlama çalışması

Bu araştırma ile uluslararası akademik standartlara uygun olduğu belirlenen Jackson Mesleki İlgi Envanterinin Türk kültüründe uygulamaya sunulması yönünde bir uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir. Envanter maddeleri, cevaplama ve uygulama yönergeleri uyarlamalı olarak Türkçeye çevrilmiştir. Çevirinin dilsel eşdeğerliği kanıtlanmış, maddeler analiz edilmiş, geçerlilik ve güvenilirlik kanıtları elde edilmiş, envanterin üniversite normları çıkarılmıştır. Jackson Mesleki İlgi Envanteri 34 temel ilgi alanını ölçen ABD ve Kanada'da yaygın olarak uygulanan bir envanterdir. Envanter 289x2= 578 madden oluşmakta olup uygulama süresi 40-50 dakikadır. Uyarlamalı çevirisi yapılan envanter alt ölçeklerinin Türkçe ve İngilizce uygulamaları (N=83) arasındaki korelasyonlar ortalaması dilsel eşdeğerlik katsayısı olarak hesaplanmıştır. Alt ölçekler korelasyonlar ortalaması 0 .77'dir. Jackson Mesleki İlgi Envanterinin Türkçe çevirisinin orijinal İngilizce formuyla dilsel eşdeğerliliği kabul edilebilir düzeydedir. Envanter Ankara Üniversitesi lisans öğrencilerinden 1059 kişiye uygulanmıştır. Çalışma grubu 6 farklı alt gruptan oluşmaktadır: Fen, İngiliz Dili, Öğretmenlik, Rehberlik, Siyasal-Hukuk, Tıp-Biyoloji. Verilere temel bileşenler faktör analizi uygulanmış, faktörlerin özdeğerleri incelenmiştir. Tüm alt ölçeklerde tek boyutluluk varsayımının karşılandığı kanıtlanmıştır. Çalışma grubunda 34 ilgi alanını 34 alt ölçekle ölçmeyi öngören envanterin yapısall eşitliği ve yapı geçerliliği sağlanmıştır. Ayrıca, ölçüt grup geçerliliği kanıtları da yeterli düzeyde elde edilmiştir. Çalışma grubu verileri üzerinde klasik test kuramına ve madde tepki kuramına göre madde analizleri yapılmış, madde istatistikleri ve madde parametreleri çıkarılmıştır. Sekiz alt ölçekte birer, altı alt ölçekte ikişer, bir alt ölçekte üç sorunlu madde gözlenmiştir. Toplam sorunlu madde sayısı 23'tür. Sorunsuz, uygun işlev gören madde sayısı 555'tir. Sorunlu maddeler envanterden çıkarılmamıştır. Bu maddeler başka çalışmalarda farklı örneklemlerde incelenebilir. Daha büyük, tüm branş ve meslekleri temsil edebilen örneklemlerde bu sorunların gözlenmeyeceği düşünülmektedir. Güvenilirlik kapsamında Cronbach Alfa değerleri alt ölçeklerde 0 .65'ten 0 .90'a doğru değişmektedir. Değerler ortalaması 0 .75'tir. Test tekrar test korelasyon katsayılarının; 21 alt ölçekte 0 .71-0.79, 13 alt ölçekte 0.80-0. 89 arasında olduğu gözlenmiştir. Korelasyonlar ortalaması olarak test tekrar test güvenilirlik katsayısı 0 .78'dir. Bulgular, JMİE'nin çalışma grubunda oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. JMİE Üniversite çalışma grubu normları çıkarılmıştır. Ham puanların çalışma grubundaki yüzdelik sırası karşılıkları 34 alt ölçek için verilmiştir. Ham puana karşılık gelen 0 .70'in üzerindeki norm değeri, ilgili alt ölçeğin temsil ettiği ilgi alanına ilişkin yüksek ilgiyi göstermektedir. Envanterin Türkçe olarak, kurumsal düzeyde çevrimiçi uygulamaya sunulması konusunda bir projenin başlatılması, bu proje içinde envanterin bütüncül bir uyarlama çalışmasının gerçekleştirilmesi, çalışmaların ortaöğretim öğrencileri ile sürdürülmesi önerilmektedir.