Farklı eğitim özgeçmişlerine sahip öğretmenlerin işitme engeline ilişkin bilgi düzeyleri ile işitme engelli çocuklar ve anne-babalarına yönelik tutumlarının karşılaştırılması

Bu araştırmada, işitme engelli çocuklarla çalışan ve farklı eğitim özgeçmişşlerine sahip öğretmenlerin, engele ilişkin bilgi düzeyi ile işitme engelli çocuklar ve anne-babalarına yönelik tutumlarının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla önce araştırmada veri toplamak üzere üç ölçme aracı geliştirilmiştir. Bu araçlar, 1. Bilgi Düzeyi Belirleme Aracı, 2. İşitme Engelli Çocuklara Yönelik öğretmen Tutum ölçeği, 3. İşitme Engelli Çocukların Anne- Babalarına Yönelik öğretmen Tutum ölçeği şeklindedir. Araştırmada kullanılan ölçme araçları araştırmacı tarafından geliştirilmiş olup, geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin işitme engeline ilişkin bilgi düzeyi ile işitme engelli çocuğa ve anne-babasına yönelik tutumlarının, eğitim özgeçmişşi, hizmet içi eğitim, yaş, cinsiyet, hizmette bulunma süresi, işitme engellilerle eğitim deneyimi ile deneyim süresi, eğitim düzenlemesi ve öğretim kademesi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturup oluşturmadığı araştırılmıştır. Araştırma mevcut durumu incelemeyi amaçlayan betimsel bir çalışmadır. Araştırma grubunu, 12 ilde MEB'na bağlı işitme engelli çocuklara eğitim veren 21 yatılı ve gündüzlü özel eğitim okulu ile normal okul bünyesinde bulunan özel sınıflarda, kaynaştırma sınıflarında görev yapan 433 öğretmen oluşturmuştur. Bu öğretmenlerin 153'ü ön deneme grubunu oluştururken, 280 öğretmen araştırmanın amaçları doğrultusunda çözümleme yapılan grubu oluşturmuştur. Araştırmada verilerin çözümlenmesi SPSS programı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları aracılığı ile toplanan verilerin, araştırmanın amaçlan doğrultusunda belirlenen değişkenler açısından anlamlı bir farklılık oluşturup oluşturmadığı varyans analizi tekniği ile hesaplanmıştır. Varyans analizi sonucunda anlamlı farklılık bulunan değişkenlerde, farklılığın hangi ortalamalardan kaynaklandığını belirlemek üzere Fischer LSD Testi kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel çözümlemeler sonucunda araştırmanın bulguları, 1. Öğretmenlerin işitme engeline yönelik bilgi düzeyine ilişkin bulgular, 2. öğretmenlerin işitme engelli çocuklara yönelik tutumlarına ilişkin bulgular, 3. öğretmenlerin işitme engelli çocukların anne-babalarına yönelik tutumlarına ilişkin bulgular şeklinde verilmiştir. Bilgi düzeyine ilişkin bulgularda, eğitim özgeçmişşi, yaş, deneyim süresi, eğitim düzenlemesi ve öğretim kademesi değişkenlerinin bilgi düzeyi üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açtığı bulunmuştur. Cinsiyet, öğretmenlik mesleğinde bulunma süresi, eğitim deneyimi ve hizmet içi eğitim programına katılma değişkenlerinin ise, öğretmenlerin engele ilişkin bilgi düzeyi üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açmadığı araştırmadan elde edilen diğer bulgulardır. öğretmenlerin işitme engelli çocuklara yönelik tutumlarına ilişkin bulgularda, eğitim özgeçmişşi, cinsiyet, öğretmenlik mesleğinde bulunma süresi ve öğretim kademesi değişkenlerinin tutumlar üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açtığı bulunmuştur. Yaş, işitme engellilerle eğitim deneyimi, deneyim süresi, eğitim düzenlemesi ve hizmet içi eğitim programına katılma değişkenlerinin tutumlar üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı araştırmanın bulguları arasında yer almaktadır. öğretmenlerin işitme engelli çocukların anne-babalarına yönelik tutumlarına ilişkin bulgularda, yalnızca öğretmenin eğitim özgeçmişşi değişkeninin, tutumlarda anlamlı bir farklılık oluşturduğu, diğer değişkenler açısından anlamlı bir farklılık gözlenmediği araştırmanın diğer bulgularıdır. ÖNERİLER Araştırma bulguları çerçevesinde oluşturulan öneriler eğitime, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik öneriler şeklinde sunulmuştur. Eğitime ve Uygulamaya Yönelik Öneriler 1. İşitme engelli çocukların eğitiminde görev alan öğretmenlerin, özel eğitim alanında eğitim görmüş olmaları ulaşılması gereken temel amaçtır. Araştırmadan elde edilen bulgular, bu amacı destekler niteliktedir. Bu nedenle öncelikle, işitme engellilerin eğitimi alanında yetişmiş öğretmenlerin sayılarının artırılmasına çalışılmalıdır. 2. İşitme engellilerin eğitiminde görev alan normal okul öğretmenlerinin, engellilerin eğitimi konusundaki bilgi eksiklikleri, hizmet içi eğitim programları aracılığı ile giderilmeye çalışılmaktadır. Bu nedenle, işitme engellilerin eğitiminde görev alan tüm normal okul öğretmenlerinin, hizmet içi eğitim programlarına katılımlarının sağlanması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. 3. Hizmet içi eğitim programlarının, öğretmenlerin işitme engelli çocukların eğitimine ilişkin bilgi ve beceri kazandırabilmesi ve yararlı olabilmesi 171