Yeşil alanların ve fiziksel aktivitenin kentli nüfusun mutluluğu üzerindeki etkisi

İnsanoğlu temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayabildiği andan itibaren fiziksel çevresiyle olan ilişkilerin düzenlenmesinde pek çok yaklaşım geliştirmiş, barınma ve üretim amaçlı kentler kurmuştur. Kentleşme oranı arttıkça ve hız kazandıkça pek çok yerleşmede önce merkez alanları, daha sonra konut alanları giderek doğadan uzaklaşmaya başlamıştır. Bu sürecin ekolojik etkileri günümüzde tüm şiddeti ile kendini belli etmektedir. Günümüz koşullarında hızlı ve plansız gelişme, plan kararlarına aykırı yapılaşma ve/veya kentsel dönüşüm kararları konut alanlarında yoğunluğu arttırmakta ve kentsel yeşil alanların giderek azalmasına, geçirimsiz ve yansıtıcı yüzeylerin artmasına ve bağlı olarak da kentlerde yaşayanların doğa ile ilişkisinin kopmasına neden olmaktadır. Buna ek olarak çalışma hayatındaki rekabet, gündelik hayatta karşılaşılan sorunlar gibi nedenlerle birlikte stres, gerginlik ve benzeri olumsuz durumlar artmakta, doğa ile ilişkisi bozulan insanın kendisini yenileyebileceği imkanlar giderek azalmaktadır. Bu doğrultuda yaşamın her alanında olduğu gibi fizik mekanda yapılacak düzenlemelerle bireylerin iyi oluş halinin dolayısıyla mutluluğunun arttırılması önem kazanmaktadır. Amerika'da ve Avrupa ülkelerinde yapılan çalışmalarda yeşil alanların bireylerin iyi oluş halini arttırmada etkili olduğu saptanmıştır. Yeşil alan, kentlerde yaşayan insanların çeşitli rekreatif ihtiyaçları için yararlandıkları, ulaşım sistemi üzerinde yer alan ağaçlardan, kent çevresindeki ormanlara kadar, yeşil örtü ile ilgili her türlü doğa elemanını ifade etmektedir. Yeşil alanların kişinin mutluluğuna etkisi yeşil alandaki rekreasyonel faaliyetler, fiziksel aktivite ve bitkilerle uğraşma gibi faaliyetleri içeren aktif katılım ve yeşil alanları seyretme ve bu alanlar doğrudan görülmese de bu tür alanların var olduğunun ve istenildiğinde görülebileceğinin bilinmesini içeren pasif katılım ile gerçekleşmektedir. Bu çalışmada kentlerde yaşayan bireylerin iyi oluş halini arttırmaya katkı sağlayacak mekansal unsurlar konut yaşam çevresindeki yeşil alanlar ile konut yaşam çevresinin fiziksel aktiviteye uygunluğu bağlamında incelenmektedir. Çalışma kapsamında mutluluk kavramı öznel iyi oluş ölçütleri ile değerlendirilirken, yeşil alanlar konut yaşam çevresindeki tüm yeşil alanları kapsayacak biçimde parklar, spor alanları, konut bahçeleri, düşey yeşil sistemler, ağaçlandırılmış akslar ve benzeri unsurlar ele alınarak incelenmektedir. Fiziksel aktivite durumuna ilişkin ise bireylerin gün içerisinde yürüyüş yaptıkları süre, yürünen yere ilişkin sorular yöneltilmiştir. İyi oluş halini etkileyen sosyo-ekonomik ölçütler değerlendirme dışı bırakılmıştır. Araştırma öncelikle kullanıcıların konut yaşam çevrelerinde onları mutlu eden konuların saptanması amacıyla pilot çalışma ile başlamıştır. Pilot çalışmanın amacı mutluluk düzeyi ve mekansal ölçütler arasındaki ilişkiyi test etmek ve gerçekleştirilecek çalışmada soru tiplerini belirleyebilmektir. Pilot çalışmadan elde edilen bilgiler doğrultusunda anket formu oluşturulmuştur. Anket, İstanbul'da yaşayan 126 kişiye çevrimiçi olarak ve yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Anketlerden elde edilen veriler değerlendirilerek, fizik mekanda yapılabilecek bireylerin mutluluğunu arttırmaya yönelik uygulamalar saptanmıştır.