Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi

Bu araştırma, Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesinin nasıl gerçekleştirilebileceğinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Çalgı eğitimiyle ilgili bazı temel konuların belirlenmesi sonucu, bu konularda çeşitli bulgulara ulaşılması ve ulaşılan bulguların ışığında çeşitli öneriler sunabilmek de bu araştırmanın amaçlan arasında sayılabilir. Aile, okul, araç-gereç, metot, medya, çalgı toplulukları, çalgı yapımcılığı, çalgı eğitimciliği, çalgı kursları, çalgısal etkinlikler vb... temel konular, araştırmanın kapsamında yer almıştır. Araştırmanın giriş bölümünde, müzik eğitiminin ve çalgı eğitiminin içeriğinden söz edilmiştir. Problem bölümünde, araştırmanın yapılış nedenleri ile önemi ve gerekliliği, araştırma konularına inilerek açıklanmıştır. Bulgular bölümünde, çeşitli yazılı kaynaklardan, çalgı eğitimcisi, müzik öğretmeni ve aile anketleri ile çalgı yapımcıları, müzik dershaneleri ve çalgı mağazaları yetkilileriyle yapılan görüşmelerden edinilen bilgilerden veri olarak yararlanılmıştır. Araştırmacının kendi görüş ve yorumlamaları da aynı bölüm içerisindedir. Sonuç bölümünde, araştırmanın her alt başlığı ayrı olarak değerlendirilmiş ve araştırma konusu hakkında genel görüşler belirtilmiştir. Ülkemizde çalgı eğitiminin, oldukça yavaş bir ilerleme kaydetmiş olduğu söylenebilir. Bu eğitimin günümüzde de istenilen gelişme çizgisine girebilmiş durumda olmadığı gözlenebilir. Müziğin, özellikle toplumların kültürel açıdan gelişmesinde ve diğer dünya ülkelerinin kültürleriyle alışverişini sürdürmesinde önemli bir araç olduğu görüşü bulunmaktadır. Türkiye'de, geçmişşten bugüne değin, müziğin az gelişmişliğinde çeşitli nedenler bulunduğunu düşünmek mümkündür. Bu nedenler arasında; toplumun müziğe yeterince açık olmaması, sözlü müziğe çalgı müziğine oranla daha fazla önem verilmesinden dolayı, çalgı müziğinin yavaş gelişmesi, ekonomik kalkınma ve sosyal gelişmişlik düzeyinin yüksek olmamasından dolayı, müzik eğitimine verilen önemin, toplumun birçok kesiminde yetersiz kalması, eğitim programlarında müzik eğitimine verilen önemin yeterli olmaması, kırsal kesimde geleneksel müziğin ve geleneksel çalgılarla müzik yapmanın dışına yeterince çıkılamaması, geleneksel çalgı eğitiminin ise genellikle kulaktan dolma olması, iletişim araçları yoluyla halka seçkin müzik programlarının yeterince yayınlanmaması vb... nedenler sayılabilir. İnsan yaşamıyla içice ve bütünleşmiş olan ayrıca, vazgeçilemez bir özelliği bulunan eğitim uygulamalarının, aile ortamından başlamak üzere, yakın çevre, okul ortamı ve giderek diğer çevrelerde de birlikte planlanmasının ve yürütülmesinin gereği ve önemi bulunmaktadır. Sanat eğitiminin en önemli kollarından biri olan çalgı eğitimi alanında da sözü edilen konunun, bireylere yönelik olarak aynı derecede geçerli olduğu vurgulanabilir. Gerek çalgı eğitimiyle doğrudan ilişkili olanlar ve ilgili eğitim kurumlan, gerekse çalgı eğitimine etkisi olan diğer ilgili birey, kurum ve kuruluşların çalgı iieğitiminin ülkemizde geliştirilip yaygınlaştınlabilmesi açısından yeni bir görünüm ve işlerliğe kavuşturulması gerekmektedir. Dünyada çalgı eğitimi alanında ve diğer alanlarda kaydedilen gelişmelere paralel olarak, ülkemizde de bazı gelişmelerin gerçekleştirilmesi açısından, yeni yapılanmalara gereksinim duyulmaktadır. Çalgı eğitimi alanında bazı yapılanmalara gidilerek, ülkemizin kültürel kalkınmasında önemli yeri bulunan müzik eğitiminde yepyeni bir gelişme çizgisi oluşturulabilir. Bu yönüyle, konunun titizlikle ele alınıp, güncel bir yaklaşımla, tutarlı ve geçerli bir bakış açısı kapsamında yeni plan, program ve öneriler elde edilip, bunların bir an önce uygulanmasına ve yaşamsallaştırılmasına özen ve çaba gösterilmesi yerinde bir tutum ve davranış olacaktır. Sözü edilen gereklilikler, araştırma kapsamında yeri geldikçe ele alınmış, konuların içeriklerine uygun çeşitli yorumlamalar yapılmış ve geçerliliği olabilecek bazı önerilere ulaşılmıştır. Yapılan bu araştırmada, çalgı eğitimiyle yakından ilişkili bazı konularda, kayda değer bulgulara ulaşılmıştır. Sözgelimi; ailede çalgı eğitiminin yeterince gelişmediği sonucuna varılmıştır. Oysa, Türkiye'de çalgı eğitiminin yaygınlaşması ve gelişmesi için ailede çalgı eğitiminin yaygınlaşması şarttır. Bu yüzden, ailelerin çalgı eğitiminin gereği konusunda bilinçlendirilmelerine yönelik etkin çalışmalar yapılmalıdır. Türkiye genelinde, ortaöğretim okullarında çalgı eğitimi yeterince gelişmemiş durumdadır. Müzik öğretmenlerinin çoğunluğu, okullarında müzik odasının, bir piyanonun ya da diğer araç-gereçlerin eksikliğinden yakınmaktadırlar. Okulların çalgı eğitimi yapmaya donanımlı olması sonucu, okulda çalgı eğitiminin yaygınlaştırılmasına ve geliştirilmesine daha fazla olanak sağlanabilecektir. Müzik öğretmenlerinin sadece bir bölümü, müzik derslerinde zevk eğitimine yeterince önem vermektedirler. Oysa, öğrencilerde çalgı ve müzik zevkinin geliştirilmesi bakımından, derste zevk eğitimine gereken ilgi gösterilmelidir. Müzik öğretmenlerinin büyük bölümü, müzik dersine ayrılan saatin yetersizliğim ve derste çalgı eğitimine zaman kalmadığım belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenlerin çoğu, müfredat programından da memnun olmadıklarını vurgulamaktadırlar. Müzik dersi sayısının arttırılarak, seçmeli çalgı dersi konarak ve müfredat programı çalgı eğitimine olanaklı biçimde düzenlenerek, okullarda çalgı eğitimi daha iyi duruma getirilebilir. Çalgı eğitimcilerinin yüzde doksanbeşi, yeni çalgı metodu yazarak ve kaliteli çalgı metotlarını ithal ederek sağlamanın, çalgı eğitiminin iyi düzeyde yapılabilmesi için önemli ve gerekli olduğu görüşündedirler. Bu konunun ilgili birey ve kurumlarca ele alınıp çözümlenmesinde yarar bulunmaktadır. Müzik dershaneleri, yaygın eğitim kapsamında, toplumdaki ilgili bireylere çalgı eğitimi olanağı sunan kurumlardır. Bu kurumlarda, seçkin bir eğitim yapılmasının ve yapılan eğitimin ürünlerinin etkinliklerle sergilenmesinin önemi bulunmaktadır. XV111Özel derslerle, bireylere daha özel koşullarda çalgı eğitimi fırsatı tanınmaktadır. Çalgı eğitiminden öğretmen teminine, derslerin uygulanmasından sonuçların gözlenmesi ve değerlendirilmesine kadar özel dersler, özenle yapılması ve sürdürülmesi gereken eğitim biçimidir. Özel dersler aracılığıyla, toplumda çalgı eğitimi alanında önemli bir boşluk giderilebilir. Çalgı eğitiminde, bu dersi veren eğitimcinin özellikleri, eğitimdeki kaliteyi doğrudan etkilemektedir. Nitelikli bir çalgı eğitiminin, iyi bir çalgı eğitimcisinin varlığı ile doğrudan ilişkisi bulunmaktadır. Çalgı eğitimcisi yetiştiren kurumlarda, eğitim düzeyinin yükseltilerek, alanında yeterli çalgı eğitimcilerinin yetiştirilmesi oldukça önemlidir. Çalgı eğitimi yapılan ortamlarda, aynı yaş grubunun birbirlerinden etkilenme özelliği vardır. Akran gruplarıyla toplu müzik çalışmalarına hız kazandırılarak, rekabete ve paylaşıma dayalı bir eğitim sürecinde, çalgı eğitimine yönelik verimli sonuçlar alınabilir. Bu yüzden, ülkemizde akran gruplarıyla yapılan toplu çalgı eğitimi mutlaka önemsenmelidir. Sistematik olarak çalışan çalgı toplulukları, gerek grupta çalanlara, gerekse bu grupların etkinliklerini izleyenlere önemli kazanımlar sunmaktadır. Çalgı eğitimcilerinin çoğu, çalgı topluluklarının özendirici özelliğinden söz etmişlerdir. Ülkemizde var olan seçkin çalgı topluluklarından etkinlik bakımından yararlanılmalıdır. Ayrıca, yeni çalgı topluluklarının kurulmasına çaba gösterilmelidir. Çalgı topluluklarının verimli çalışmalar yapmaları ve çalışmalarını ulusal ve uluslararası düzeyde sergilemeleri için, ilgili birey ve kurumlarca destek sağlanmalıdır. Ülkemizde, birçok çalgının pahalı olması ve zor teinin edilmesi, çalgı eğitiminin durumunu olumsuz biçimde etkilemektedir. Çalgıların ucuz ve kolay temini açısından, ülkemizde çalgı üretimine önem verilmelidir. Bu yüzden, çalgı yapımcılığının geliştirilmesi gerekmektedir. Çalgı yapımcısı yetiştiren bölümlerin çoğaltılmasında ve bu kurumlarda eğitim kalitesinin yükseltilmesinde yarar vardır. Resmi ve özel sektörlerde, bu alanda yatırımlar yapılmalıdır. Çalgıların zor temin edilmesi, çalgı eğitimcilerinin de yakındığı sorunlardandır. Medya birimleri, toplumda çalgı eğitimini yaygınlaştırmaya ve geliştirmeye yönelik hizmetler sunmalıdırlar. Televizyonda ve radyoda kaliteli çalgı eğitimi programlan yapılmalıdır. Çocukların ve ailelerin eğitilmeleri önemsenmelidir. Günümüzde medya, bu alanda oldukça yetersiz durumdadır. Bu görünümün değiştirilmesi için gereken çalışmalar yapılmalı ve çaba gösterilmelidir. Çalgı eğitimcileri ve müzik öğretmenleri, medya birimlerinin çalgı eğitimine yönelik çalışmalarını yetersiz bulmaktadırlar. Oysa, geniş kullanış alanı ve kitleleri etkileme özelliği bulunan medya, çalgı eğitiminin gelişmesine ve yaygınlaşmasına değerli katkılar sağlayabilir. Diğer ülkelerle, çalgı eğitimi konusunda etkileşimlerin ve paylaşımların arttırılması açısından, yurtdışı ilişkiler önemsenmelidir. Festival, yarışma, yaz okulları, burs ve kurs olanakları gibi etkinlik ve etkileşimlere katılımlar önemsenmeli ve sağlanmalıdır. Bu konuda, ilgililerce bazı etkin çalışmalar yapılmalıdır. Bu katılımların xgerçekleşmesi için, müzik eğitimi veren okullardaki kalitenin arttırılması ve önce ulusal özellikte basanlara ulaşılması, giderek uluslararası etkinliklere hazırlanılması gereklidir. Müzik eğitimi veren okullarda çalgı eğitimi, bulunduğu durumdan daha iyi duruma getirilmelidir. Bu yüzden, araç-gereç, eğitimci ve program konusundaki yetersizlikler giderilmelidir. Ayrıca, ülkemizde müzik eğitimi veren kurumların sayılan arttırılmalı ve nitelikleri yükseltilmelidir. Bu kurumlardan etkinlik amaçlı olarak yararlanılması da önemli konular arasındadır. Okullarda çalgı ve gereçlerinin bulundurulmasına çaba gösterilmelidir. Müzik eğitimi okullarında okuyanlar, kendi çalgılarını almaya çalışmalıdırlar. Çalgı eğitimine yönelik etkin çalışmaları bulunan okullara orkestralara ve bunların yaptıkları çalgısal etkinliklere özel sponsorluklarla destek sağlanmalıdır. Örgün ve yaygın eğitim birlikte planlanarak, yurt düzeyinde çalgı eğitimini geliştirmeye dönük bir kalkınma hamlesinin başlatılmasına, gecikmeden elbirliği ile çaba gösterilmesinde yarar vardır. Geniş boyutlu, katılımlı ve etkin çalışmalarla, ülkemizde çalgı eğitiminin yaygınlaştırılmasına ve geliştirilmesine hız kazandırılması mümkündür. Çalgı eğitimi konusunda var olan sorunların ve eksikliklerin titizlikle belirlenerek, bunlara çeşitli çözüm yollarının araştırılması ve bulunması, giderek bu sorunların ve eksiklerin çözümlenmesi sonucunda, çalgı eğitimi bir gelişme çizgisine girilebilecek ve hızla bulunduğu durumdan çok daha iyi duruma gelebilecektir. XX