Mudanya'nın kıyı kullanımının kentsel gelişimdeki rolü

Kıyı alanlarının, ait olduğu kentin en kritik konularından biri olduğunu vurgulayan bu çalışmanın amacı, kıyı kullanımının kentsel gelişimdeki payını ve kentlilerin hayatındaki önemini ortaya koymaktır. Bu tez kapsamında, kentsel açık alan gerçekliğine dayandırılan kıyı kullanımının kentsel gelişimdeki rolünü tanımlamak üzere, Marmara Bölgesi'nde stratejik bir konuma sahip olan Mudanya ilçesinin kent merkezinde yer alan kıyı alanı özelinde bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda oluşturulan tezin ana kurgusuna göre, ilk bölümde kentsel açık alan kavramı, bileşenleri ve türleri ortaya konmuştur. Demokratik, kapsayıcı, erişilebilir ve kamu yararı kavramlarının vurgulandığı kentsel açık alanlar için kavramsal oluşum diyagramı hazırlanmıştır. Çalışmanın bir sonraki aşamasında kentsel kıyı alanları üzerine yoğunlaşan detaylı çalışmalar ışığında kıyı alanlarının ve kıyı kullanımının kentsel literatürdeki ve kent hayatındaki yeri vurgulanmıştır. Tezin son bölümünde ise, kentsel kıyı alanları ile kazanılan yaklaşım biçimine göre; Mudanya kıyı alanı, kültürel miras ve kimlik ve oluşturulan dört kıyı kavramı çerçevesinde irdelenmiştir. Ardından Mudanya özelinde yapılan analizlerin sonuç değerlendirmesinde değerlendirme modeli, GZFT analizi yapılarak, öneriler sıralanmış ve en sonunda Mudanya kıyı alanı için öneri niteliğinde vizyon tanımına yer verilmiştir. Kıyı alanları araştırılıp öğrenilmesi, düşünülüp çözümlenmesi ve sonuca bağlanması gereken meselelerle karşı karşıyadır. Günümüzde kıyılar sahip olduğu ve topluma kattığı değerleri büyük ölçüde kaybetmiştir. Kentsel kimliklerini önemli ölçüde kaybettiklerinden, önceleri kıyılar üzerinden toplumsal okuma mümkün iken günümüzde bu durum geçerliliğini yitirmiştir. Geçmişte olan kıyı etkinlikleri yok olmuş, kıyıya özgü işlevler değişime uğramıştır. Bununla birlikte kıyının geçmişşle bağını kuran yapılar ve kıyı alanları giderek kaybolmuştur. Buna göre tezin altyapısını oluşturan temel bakış açısı şudur; kıyı alanlarının ortak misyonu, her anlamda doğrudan hayatın içinde ve topluma her anlamda fayda sağlamak olmalıdır. Su kenarları çekiciliği, davetkar ölçeği, farklı coğrafyası ve birincil yerleşim yeri olması nedeniyle bulunduğu kente farklı kimlik kazandırmaktadır. Bu nedenle, kıyı alanları sahip olduğu marka gücü ve kimliği iç içe geçmişş durumdadır. Kıyı kullanımının kent hayatındaki önemi de bu noktada ortaya çıkmaktadır. Kıyı kentlerinin tarihleri incelendiğinde kıyı kullanımının köklü bir geçmişşi olduğu görülebilir. Nitekim Mudanya'daki Myrelia Antik Kenti bunun bir kanıtı niteliğindedir. Zira kıyı alanları kentsel hafızanın mekanlaşmış halidir. Günümüzde Girit Evleri'nin bulunduğu kentsel sit alanı, bir bütün olarak o yerleşmenin ait olduğu dönemin yaşam biçimini gelecek nesillere aktarmaları sebebiyle oldukça değerli alanlardır. Bu açıdan bakıldığında kıyı alanları tarihin izlerini sürmemiz gereken ilk durak olduğu söylenebilir. Kıyı alanları geçmişşte suyla direkt erişim imkanı sunan, kullanıcıyı fiziksel ve ruhsal olarak destekleyen kentsel alanlar iken, günümüzde kullanıcılarını yalnızlaştırmaktadır. Mudanya örneğinde de olduğu gibi kentin ve kentlilerin kıyı ile bağları zayıflamış olduğundan dolayı, kıyı alanları artık kendinden bekleneni karşılamamakta ve kentsel gelişimde etkisiz bir faktör olarak kalmaktadır. Kıyı alanları ekonomik gelir kaynağı olmalı, bireysel gelişimi desteklemeli, aidiyet hissini sağlamalı, çevresel kaliteyi arttırmalı, yerel halka rehabilitasyon imkanı sunmalı, rekreasyon ihtiyacını karşılamalı, erişilebilir olmalı, yaşayan kentsel alanlar olarak canlı, hareketli ve üretken olmalı, iyi yönetilmeli ve doğal çevre ve yapay çevre arasında dengeye sahip çevresel baskılardan korunmuş alanlar olmalıdır.