Hipertansiyonlu çocuklarda metabolik sendrom sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışmada hipertansif çocuklarda metabolik sendrom prevalansı ve ilişkili faktörlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma Kayseri ilinde bulunan toplam 17 ilköğretim ve lise kurumunda yürütülen kesitsel bir çalışmadır. Veriler Türk Çocuk ve Adolesanlarında Antropometrik Ölçümlerin Belirlenmesi 2 ( DAMTCA II: Determination And Measurements Of Turkish Chidren and Adolescents 2 ) projesinden elde edilmiştir. DAMTCA II çalışmasında yaşa ve cinse göre kan basıncı 95. persentil değerini aşan toplam 282 çocuk çalışma gurubu olarak alınmıştır. Çalışmayı kabul eden çocuk sayısı 68'i kız,61'i erkek olmak üzere 124 kişiden oluşmaktaydı. Gönüllü olan ve anket formunu aileleri ile beraber değerlendiren ve çalışmaya katılmayı kabul eden çocukların fizik muayeneleri yapılarak antropometrik ölçümleri yapılıp kan basıncı değerleri ölçülmüştür. Cinsiyete ve yaşa göre kan basıncı 95. persentil üzerinde olan çocuklar hipertansif olarak değerlendirilmiştir. Hipertansiyon saptanan çocuklarda bel çevresi ölçüm sonucu 90. persentil ve üzerinde olan çocuklar santral obez olarak değerlendirilmiştir. Bu çocuklarda İDF metabolik sendrom tanı kriterleri kullanılarak metabolik sendrom prevalansı belirlenmiştir. Bulgular: Hipertansiyon prevalansı Tümer çalışması ve DAMTCA II çalışmasının yayınlanmamış verilerine göre belirlendi. Tümer çalışmasına göre çocuklarda hipertansiyon prevalansı %7 iken DAMTCA II çalışmasında ise %9.3 olarak bulundu. Tümer çalışmasına göre hipertansiyon saptanan çocuklar esas alınarak çalışmadaki diğer veriler elde edildi. Bu verilere göre hipertansif çocuklarda beden kitle indeksi, bel çevresi ve boyun çevresi ölçüm değerleri, fizik muayene bulgusu olarak akantozis nigrikans ve stria normotansif çocuklara göre daha fazla bulundu. Hipertansiyon ile BKİ arasındaki ilişki değerlendirildiğinde hipertansif çocukların 12 .5'i obez, %22.2'si fazla kilolu ve %3.5'ğu normal kiloluydu. Ailesinde hipertansiyon öyküsü olan çocuklarda hipertansiyon sıklığı anlamlı yüksek, kalp hastalığı, obezite, diyabet öyküsü olanlarda anlamlı değildi. Hipertansif olan kız ve erkek çocukların antropometrik ölçüm sonuçlarında aralarında anlamlı bir farklılık yoktu. Çalışmaya alınan çocukların beden kitle indeksleri değerlendirildiğinde; %12'si obez, %14.7'si fazla kilolu, % 64 .7'si normal kilolu ve %3.1'i zayıf olarak saptandı. Obez çocuklarda hipertansiyon sıklığı obez olmayanlara göre daha fazla idi. Obez olan çocuklar ile obez olmayanların çocuklar karşılaştırıldığında antropometrik ölçüm sonuçları ve ailelerinde HT, DM, obezite, kalp hastalığı görülme sıklığı açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Hipertansif çocuklarda santral obezite sıklığı Hatipoğlu çalışmasına göre %33. 9 iken MC Carthy çalışmasına göre %48. 4 olarak bulundu. Hipertansiyon ve santral obezite saptanan çocuklarda İDF kriterlerine göre metabolik sendrom prevalansı Hatipoğlu çalışmasının verilerine göre %4.7, MC Carthy çalışmasının verilerine göre % 5.7 olarak saptandı. Fizik muayene bulgusu olarak akantozis nigrikans ve stria metabolik sendrom olan çocuklarda olmayanlara göre daha fazla bulundu. Metabolik sendrom ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi için yapılan anket sonuçları Ki-Kare Testi ile değerlendirildi. Sonuçlar metabolik sendromlu hasta sayısının az olması nedeniyle istatistiksel olarak hesaplanamadı. Sonuç: Çocukluk çağında hipertansiyon, obezite ve metabolik sendrom sıklığı giderek artmaktadır. Kan basıncı yüksekliği ve santral obezite saptanan çocuklar metabolik sendrom açısından daha dikkatli değerlendirilmeli, uygun yaşam tarzı değişiklikleri, gerekli tedavi ve yeterli sıklıkta takiple oluşan riskler azaltılarak toplum yaşam kalitesi yükseltilmelidir.