The role of colour in historic urban open space design: Tabriz-Iran

Renk ya da renk kavramı, doğal bilimler, renk teorisi, teknoloji, felsefe, biyoloji, tıp, psikoloji ve sanat gibi farklı bakış açıları ve farklı disiplinlerden ele alınmıştır. Renknesnelerin, boşlukların veya yüzeylerin özelliği değildir; Gözün tanıdığı ve beyninyorumladığı belirli ışık nitelikleriyle oluşan duyumdur. Farklı malzemelerdeki ışığınyansıtıcı üretimi olan renk, dünyayı renkli kılmaktadır. Çevrenin renkleri, renkkalitesinin değişmesiyle insanlarda farklı hisler uyandırmaktadır. Ek olarak, belirli bir renk insanlara belli bir mesafe, ağırlık ve ölçek duygusu verebilir. En önemlisi kent ölçeğinde rengin kullanışıdır. Renk araştırmacıları farklı renklere farklı fizyolojiktepkilere sahip olmalarına daha fazla önem vermeye başlamıştır ve kent sakinleri içinhoş, yaşanabilir ve rahat bir ortam yaratmak amacıyla yola çıkmıştır. Ancak bazı kentsel tasarımlarda renk konusu unutulmuş olabilir ya da belki de renk yanlışkullanılmaktadır. Dolayasıyla kentsel açık alan tasarımı için uygun renk seçiminde hangi noktalar önemli olabilir? Bu çalışmada, tarihi şehir merkezinde bulunan yol, yaya yoluna donüşecektir. Bir araştırma sorusu olarak, eğer bu yolun tasarımında renkyer alacaksa, nasıl kullanılmalıdır? Bu sorunun cevabını elde etmek için bazı yaklaşımlar gözden geçirilmiştir. Bu yaklaşımlar kültürel, algısal, fonksiyonel ve kentsel yaklaşımlar olarak ele alınmıştır. Her şehrin binalarının renk paletine bakıldığında, kentsel çevrenin kimliği ve estetiği ile ilgili bir tartışma ortaya çıkmıştır. Bu çalışma şehirlerin rengi, geleneksel şehrinsınırlı renklerinden modern şehrin sayısız renklerine kadar yapılan araştırmalarlabaşarılmaktadır. Phillipe Lenclos, uzun yıllar renk konusuna ithaf ettikten sonra, şehirlerin rengini ölçme yöntemini geliştiren ilk kişidir; ve onun yöntemi çoğuaraştırmacılar tarafından kullanılmıştır ve hala da kullanılmaktadır. Kentsel yenilenme projelerine sahip bazı şehirlerde, renk kullanımı görsel anlamdagelmek ve aynı zamanda çevrenin bütün yönünü değiştirmek için en iyi seçenekolabilmektedir. Bu sayede tasarımcılar cazip bir ortam ve dinamik özellikleryaratabilmektedirler. Ayrıca tasarımcıların asıl amacı betonlanmış bir kentin ya da bölgenin sıkıcı ve monoton grisini ortadan kaldırabilmektir. Bu kez, İran'da, tarihi İran şehirlerinden biri olan Tebriz'de bu tür renkli bir tasarımyer alacaktır. Bu şimdi, kromatik gecekondu cephesinin geliştirilmesi için bir belediyefikridir. Tebriz 2018'in sonuna doğru, bazı yenileme projeler doğrultusunda, iran ve İslam şehirlerinin başlıca bir turizm kenti tanınacaktır. Bu nedenle, bazı kentsel dönüşüm projeleri, gecekondu gelişmeleri, alışveriş merkezleri, kavşaklar, yaya yolları vb. Planlanıp uygulamay geçmektedir. Belediyenin bu projelerle ilgilibelgelerini inceleme esnasında, renk teması gecekondu cephe iyileştirme projesindegöz önüne gelmiştir, ancak bazı sınırlı bilgilerle. Projenin amacı sadece zamanın kısıtlı olmasıdır ve 2018 sonuna kadar tüm kenti yeni bir görünüme kavuşturma çabasıö belki de büyük projelere özensiz baklamalrına sebepoluyordur. Farklı ülkeleri baz almak bu tür projelerde iyi bir örnek ama tamamen farklı bir bölgeyi, örnek alarak yola çıkmak belki sonuçtan çok uzaklaşmaya sebep olabilir. Renkle ilgili araştırma merakı da değişik ülkelerin renkli projelerini incelemektir ve kendi ülkemden bu konuya sıcak bakıp, uykgulamaya geçmek istedikleri de ilgi çekici bir sebep olmuştur. Ancak bu çalışmada, kentin tarihi ilk çekirdeğinde yer alan merkezi ana caddesiçalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu ana yolu ve kalabalık cadde, geniş ve önemli yayayoluna dönüşecektir. Diğer ülkelerde uygulanan bu tip projelerde, tasarımcıların amacı değişik bir ortam yaratmak ve bazılarında sosyal faaliyetleri arttırmak amacıyla da yola çıkmişlar. Ve sonuç olarak bir bölge tüm renklerle ortaya çıkmıştır ve tamamen o bölgeye olan algıyı da değiştiebilmiştir. Bir başka önemli bir konu bu tip projelerde, kullanıcı tepkisidir. Örneğin Favela bölgesinin renkli tasarımında, yerel halkı da projeye dahil ederek, hem onların da görüşlerine özen gösterilmiş hem de çalışmafırsatları oluşmuş. Yani bir projenin süreci ne kadar olursa olsun, yerel halkla birlikte elde edilen bir sonuç olduğu için, kullanıcı tepkisi de olumlu olmaktadır. Ama bizim buradalki konumuz tarihi bir kent ve böyle bir bölgelerde rengi nasıl elealabiliriz söz konusudur. Amacımız yeni, canlı, yürünebilen, ferah ve daha önemlisi sosyal ilişkilere daha çok yer veren bir ortam yaratmaktır. Tarihle iç içe olan bir bölgede neler yapabileceğimiz doğrultusunda, ilk aşama bazı araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar genel olarak tarih, kültür, kent kimliği, kent renleri üzerindedir. Araştırmaya daha verimli yaklaşmak için bu kapsamları ele alarak ve Lenclos'un da yöntemini kullanarak, bazı sonuçlar elde edilmiştir. Lenclos, Turin'de yaptığı araştırmasından esinlenerek, bu bölgede de gözlem yaparak, yolun etrafındaki binaların digital fotoğraflarını elde ederek, bölgenin renklerineulaşılmıştır. Lenclos yaptığı araştırmada, binalardan gerçek materiayal örneklerialarak, üç kategori oluşturmuştur. Birincisi binanın cephe rengi ki en yaygın renk olarak tanımlanır, ikincisi detaylar yani pencereler ya da kapılar ve üçüncüsü de binanın 'ornamentation' dediğimiz materiyallerden oluşan süslemeler. Dijital fotoğrafların çekilmesi ve bu fotoğrafların Adobe Capture Uygulaması ile analiz edilmesi renkleri ve kendilerine özgü özelliklerini bulmamızda yardımcı olmuştur. Bu uygulamaya yüklenen ve görüntü analizinden sonra, veriler, renklerinözelliklerini göstermektedirler. Bu bağlamda, renk sistemi, yani RGB, CIELab, CMYK ve NCS elde edilir. Bu çalışmada CIELab kullanılmıştır. Çünkü diğer sistemlere göre insanın renk bakış açısı ile en yakın şekildedir. Çevreden elde edilmiş renklerin yanı sıra, anket yapılarak, insanların bölge hakkında ne düşündüklerine de özen gösterilmiştir ve bu şekilde fikirleri ve bu açık alanconceptinde ne istedikleri ya da neye ihtiyaç duydukalrı ortaya çıktmıştır. Yaklaşımlarda, ilk önce kültür dediğimiz faktör incelenmiştir. Bu alanda kültürdenmaksat, kentin ya da bölgenin yerel ve geneleksel materiyal renkleridir. Ki bu renklerde bir bölgenin iklim veya joğrafyasına da bağlıdır. Insanların genel algısını olçmek amacıyla, onlara düzenlenen soruyla yola çıkılmış. İkigruna ayrılan insanlar, yerel insanlar yani orada yaşayan ya da çalışan insanlar ve uzmanlar yani şehir plancıları ya da mimarlar. Farklı görüşler sonucu, önemli bir cevapalarak yola devam edilmiştir. onların ortak cevabı kentin ve daha doğrusu o bölgenin kimliğini ve tarihi temsil eden mekan duygusunu korumaktır. Binalarda renklerin fonsiyonel davranışlarına baktığımız zaman, bir tarihi bina, kendine özgü bir renkle ya da tasarımla, o bölgeye bir simge olabilir. Bu yol üzerinde değişik yapılar olduğu için, yol boyunca hep tarihi eserlerle karşılaşmayabilinir. Ama genel olarak yolun orta kısımlarına doğru, yani kapalı çarşı tarafına doğruyaklaşıldığında, tamamen kentin kimliği belli olmaktadır. bir kenti tek renk halindençıkaran etkenleri incelediğimizde, tabi ki bölgede bu etkenler, örneğin, yeşil alanlar, yaya yollarının rengi, ışık renkleri, hareketli renkler yani bu yol tamamen bir ticari ve Pazar alanı olduğuna göre, mağazadaki ürünlerde, kentin renklerinisimgeleybilirler. Örneğin, tarihi kapalı çarşıda, her kolda bir ürünün üretimi ve satışıvardır. Meşhur Tebriz halıları, kuyumcular çarşısı, ayakkabıcılar çarşısı, baharatlar ve bitkisel ürünler çarşısı, bunların her biri günün belli bir saatininde, ortama farklı renkler de katabilirler. Tüm bu yaklaşımlar sonucu, bölgenin bize verdiği pozlardan elde edilen renkler, bu bölgenin dominant renginin kahveya da krem tonları olduğu ve bu da kentin tarihine ve cografya ve iklim özelliklerine bağlı olduğunu anlatmaktadır. Tasarım yolunda, amacımızı koruyarak, bölgenin kimliğini de korumalıyız, amaç iyi bir ortam yaratmak, daha çok kültür farkı olduğu için, gençlerin alandan uzak durmalarına bir son vermektir. Genel olarak, sitenin tarihini ve kimliğini önceden bildirmek amacıyla, kentin arka planı gibi ana noktaları dikkatle ele almak ve göz önünde bulundurmak daha verimliolabilmektedir ve renkleri korumak için bazı kısıtlamalara da göz önünde bulundurmak başka bir yaklaşım olabilir ve çevrenin dengesini korumasına yardımcı olabilir. Bunu yapmak için, tarihi örnekleri, yerel malzemeyi veya bölgeyi yansıtanrenkleri kontrol etmek bir başlangıç noktasıdır. Özenle ve bölgenin tarihine önem vererek, rahat ve ferah bir ortam yaratmak mümkün olabilir