turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tahsin Yücel'in romanlarında mekan

Romanda mekan unsuru, kurgunun vazgeçilmez bir parçasıdır. Roman sanatının ülkemizde örneklerinin verilmeye başlanmasıyla anlatı geleneğimiz oluşmuştur ve bu geleneğin bütünlüklü devamını sağlayacak önemli unsurlar birçok araştırmacı ve edebiyat tarihçisi tarafından araştırılmıştır. Tahsin Yücel'in eserlerinde mekan tasarımının büyük önemi vardır. Romanlarında mekan ile karakterlerin ilişkileri ve mekandaki göstergeler incelenmeye değerdir. Bu çalışmada Türk edebiyatının dilbilimci, idealist yazarlarından Tahsin Yücel'in sekiz romanında mekanı ve kurgulanan mekanın kurulumuna yardımcı göstergeleri tespit ettik. Tahsin Yücel'in hayatı boyunca yazdığı sırasıyla Mutfak Çıkmazı, Peygamberin Son Beş Günü, Bıyık Söylencesi, Vatandaş, Yalan, Kumru ile Kumru, Gökdelen, Sonuncu romanlarında yine Yücel'in mekan kurgusu için yazdığı denemelerden yola çıkarak uzam ve mekanı kapsayan bir çalışma yaptık. Tezin amacı Yücel'in romanlarında mekanın özellikleri ve bu özelliklerin karakterlere yansımalarını bulmak; kurguda yerin, dekorun, arka planın kıymetini ortaya çıkarmaktır. Bu nedenle, bu tez edebiyat sosyolojisi araştırmaları kapsamında değerlendirilebilir bir çalışma olacaktır.
Türk dünyası efsanelerinde hayvanlarla ilgili motifler

Türkiye'deki halkbilimi çalışmaları son yirmi yılda önemli ölçüde artmıştır. Halka ait olan her parça, değerlendirilmeye, kayıt altına alınmaya çalışılmış; elde edilen veriler akademik platformlarda incelenmiştir. Batı'da 'efsane' türünün masaldan ayrı bir tür olarak ele alınmasından beri efsane derleme çalışmaları da hız kazanmıştır. Türkiye'de de halk biliminin ayrı bir disiplin olarak kabul edilmeye başlandığı 1960'lardan itibaren her bölgenin efsanelerinin kayıt altına alınabilmesi için teşvikler yapılmış, yarışmalar düzenlenmiştir. 1990- 2000 yılları arasındaki tezleri dikkate aldığımızda Anadolu sahası efsane derlemelerinin ön plana çıktığı görülür. 2000 yılı sonrasındaki tezlerde ise Türk dünyası topluluklarının efsanelerinin Türkiye Türkçesine kazandırıldığı ve incelendiği görülmektedir. Bu çalışmalar, elde edilen efsaneleri bütüncül bir yaklaşımla incelerken, metinlerin tasnif edilmesine yönelik bir değerlendirme yolu izlenmiştir. Ayrıntılı motif incelemesi yapılan tezler çok azdır. Çalışmamızda Türk dünyası topluluklarına ait hayvanlarla ilgili efsanelerde ayrıntılı motif çalışması yapılmış olup, sıklıkla karşılaşılan hayvan motifleri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Abiş Kekilbayev hayatı, edebİ kişiliği ve seçilmiş hikayeleri

Sovyet ve Bağımsızlık Dönemi Kazak edebiyatının önemli temsilcilerinden biri olan Abiş Kekilbayev, özellikle Sovyet Döneminde yazmış olduğu hikayelerle Kazak edebiyatında hikayeciliğin gelişmesine katkı sağlamıştır. Tez çalışmamızda, Abiş Kekilbayev'in hikayelerinin incelenmesi ve bu incelemeden hareketle, onun Kazak edebiyatındaki yeri ve öneminin belirlenmesi amaçlanmıştır. 'Giriş', 'Sonuç' ve üç ana bölümün yer aldığı bu çalışmanın 'Giriş' bölümünde Kazak edebiyatı ve Kazak edebiyatında hikaye türünün gelişimi ile ilgili genel bir bilgi verilmiştir. 'Birinci Bölüm'de Abiş Kekilbayev'in hayatı, edebi kişiliği ve eserlerine dair incelemeler yer almaktadır. Bu bölümde şiir, hikaye, tiyatro, roman, araştırma yazıları bulunan sanatçının çok yönlü bir edebi kişiliğe sahip olduğuna değinilmiştir. Çalışmamızın 'İkinci Bölüm'ünde Abiş Kekilbayev'in yedi hikayesi tahlil edilmiştir. Hikaye tahlillerinde önce olay örgüsü, ardından özet, şahıs kadrosu, zaman ve mekan, bakış açısı ve anlatıcı özellikleri incelenmiştir. 'Üçüncü Bölüm'de tahlil edilen hikayelerin Kazak Türkçesinden Türkiye Türkçesine tarafımızca aktarılmış metinlerine yer verilmiştir. 'Sonuç' bölümünde Abiş Kekilbayev'in hayatı, edebi kişiliği ve seçilmiş hikayeleri üzerine yapmış olduğumuz bu çalışmayla ilgili genel bir değerlendirmede bulunulmuştur. Ulaşılan sonuçlar ve yapılan tespitler sunulmuştur.
Türkçeden Litvancaya çevrilen romanlarda kültürel kodlama

Bu çalışmanın amacı, Türkçeden Litvancaya doğrudan çevrilmiş romanlarda yer alan kültürel kodlamanın en belirgin aşaması olan kültürel sözcüklerin nasıl aktarıldıklarını örnekleriyle göstermektir. Çalışmada Peter Newmark'ın önerdiği kültürel sözcüklerin sınıflandırılması ve incelenmesi yöntemi model olarak alınmıştır. Bu model uygulanarak Orhan Pamuk'un Kara Kitap, Masumiyet Müzesi, Benim Adım Kırmızı, Kar, Kafamda Bir Tuhaflık ve Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanları ve bu romanların Litvancaya çevirileri değerlendirilmiştir. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümde kültürel sözcük, eşdeğerlik terimleri ve Newmark'ın sunduğu kültürel sözcüklerin sınıflandırması, çevirme startejileri ve kültürel sözcüklerin değerlendirme metodu İngilizce kaynakların yanı sıra Türkçe kaynaklardan da yararlanılarak tanımlanmıştır. İkinci bölümde ise kültürel sözcüklerin incelenmesi yer almaktadır. Sonuç olarak bu konuda yapılan başarılı çevirilerin yanı sıra kaynak metinlerdeki kültürel kodların çevirmenler tarafından ne yazık ki her zaman aynı başarılıyla çözümlenemediği ve erek metinlere eksik şekillerde aktarıldığı görülmüştür. Bu eksik aktarımlar, erek metinlerde anlam kayıpları ve kaymalarına sebep olmuştur.
Kutadgu Bilig'de zarf tamlayanları ve bunların derin yapısı

Bu çalışma Kutadgu Bilig üzerinde yapılmıştır. Çalışmada Reşit Rahmeti Arat'ın Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan 'Kutadgu Bilig-I Metin' adlı eseri esas alınmıştır. İnceleme, yukarıda adı geçen eserin B, D ve E tasımlan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu kısımlarda toplam 6722 beyit ve bu beyitlerde 11525 zarf tamlayanı vardır. Giriş iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda Kutadgu Bilig'in muhtevası, şiir yapısı ve eser üzerinde yapılan çalışmalar vs. hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda ise, önce Türkiye'de yayınlanmış bazı Türkçe Dilbilgisi ve Söz Dizimi kitaplarında zarf tamlayanlarının ele alınışı değerlendirilmiş, sonra Kutadgu Bilig'de geçen zarf tamlayanları konu edilmiştir. Birinci bölümde, inceleme başlığı altında Kutadgu Bilig metninde geçen zarf tamlayanlarını oluşturan yapıların zarf çeşitlerine dağılımı verilmiş, bu yapıların geçtiği beyitlerin numarası gösterilmiş ve her bir yapı için örnekleme yapılmıştır. İkinci bölümde, değerlendirme başlığı altında, zarf tamlayanlarının istatistik bir değerlendirmesi yapılmıştır. Değerlendirmenin birinci kısmında yapıların zarf çeşitlerine göre dağılımı gösterilmiştir. İkinci kısımda ise zarf tamlayanlarının yapılara göre dağılımı gösterilmeye çalışılmıştır. Değerlendirme tablo ve grafiklerle desteklenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, Kutadgu Bilig'de zarf tamlayanlarını oluşturan yapıların Günümüz Türkçesi'nde kullanılan yapılara göre çok az bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu durum, Türk dilinin çok sağlam olan yapısını geçen zamana ve dış tesirlere rağmen günümüze kadar koruduğunun en büyük delili olmuştur.
Kuddusī divanı sözlüğü

Kuddusi Divanı adlı çalışma edebiyata hizmet konusunda özenle hazırlanarak okuyucuya sunulmuştur. Çalışmada, her beyit önce dikkatle şerh edilmiş daha sonra da olabilecek en öz haliyle bir sözlük formatına dönüştürülmüştür. Sözlük hazırlanırken okuyucu tarafından daha iyi anlaşılabilmesi için maddelerle ilgili gerekli açıklamalara da yer verilmiştir. Çalışma genel olarak üç kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölüm 'Kuddusi'nin Hayatı, Eserleri ve Edebi Kişiliği' bölümüdür. Bu bölümde, şairin hayatı ile ilgili bilgiler verilmiştir. İkinci bölüm ise 'Kuddusi Divanı'nın Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü ' bölümüdür. Bu bölümde, sözlük çalışmasının nasıl hazırlandığı anlatılmış ve TEBDİZ sistemi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde 'Kuddusi Divanı'nın Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü ' kısmı yer almaktadır. Bu bölüm, çalışmanın asıl kısmını oluşturmaktadır ve yapılan sözlük çalışmasını içinde barındırmaktadır.
Şeyh Galip divanında benzetmeye dayalı edebİ sanatlar

Klasik Türk edebiyatının son büyük şairi olan Şeyh Galip, aynı zamanda Sebk-i Hindi'nin edebiyatımızdaki en büyük temsilcilerindendir. Bu çalışmada, divanındaki kaside ve gazeller incelenmektedir. Bu incelemede, benzetmeye dayalı edebi sanatlar olan teşbih, istiare, irsal-ı mesel, iktibas, teşhis, intak, telmih, tecahül-i arif, mübalağa ve hüsn-i talil sanatları tespit edilmektedir. En çok kullandığı sanatın teşbih, en az kullandığı sanatın da iktibas olduğu görülmektedir. Sanatları çok girift kullandığı, ilk okuyuşta anlaşılan türden olmadığı gözlenmektedir. Bundan dolayı yer yer izahlar verilmektedir.
Kadro dergisi üzerinde bir inceleme

Türkiye'de Tanzimat'la başlayan çağdaşlaşma hareketlerinin önemli aşamalarından birini de Cumhuriyetin ilanı oluşturur. Osmanlı'nın küllerinden doğan yeni Türkiye Cumhuriyeti, emperyalizme karşı savaşını kazandıktan sonra milli devlet kimliğiyle büyük sorunlarla yüzleşti. Gazi Mustafa Kemal ve arkadaşları, yeni devletin Batılı bir anlayışla kurulmasını istemekteydi. Hayatın hemen her alanıyla ilgili sorunları demokrasinin kurumlarıyla çözmeye çalışan yeni devlet, kendi içinde tartışmalar da yaşadı. Kurumlar, devleti çağdaş uygarlıklar seviyesine çıkarmak için yoğun bir şekilde çalışırken diğer taraftan ülke geleceği için tartışmalar devam etmekteydi. Bu tartışmaların odağındaki gruplardan biri de kadroculardır. Birkaç aydının Kadro adındaki dergiyi kurarak özellikle iktisat konusundaki tartışmalara katılmaları ülke politikalarına yön vermiştir. Bu çalışmanın Giriş bölümünde Kadroculara kadar Türkiye'deki ekonomi politikası üzerinde kısaca durulacak, Kadrocuların kuruluşu ve fikirleri söz konusu edilecek ve grubun dağılışı anlatılacaktır. Çalışmanın Birinci Bölümü'nde Kadro dergisi belli bir disiplin içinde değerlendirilecektir. Buna göre derginin Şekil Özellikleri, Kimlik Bilgileri, Yayın Politikası, belli başlı Yazar Kadrosu ve Edebi Faaliyetleri üzerinde durulacaktır. Tezin İkinci Bölümü'nde ise Açıklamalı Dizin yer almaktadır. Burada dergideki tüm yazılar ayırt edilmeksizin Sayılarına, Yazar Adına ve Konularına ve Türlerine göre açıklamalı dizinle verilecektir. Bu bölümde ayrıca tüm yazı ve görsellerin tablo dizini yer almaktadır.
Kıpçak Türkçesinden Kırım Tatarcasına anlam değişmeleri

Bu çalışmada, Tarihi Kıpçak Türkçesinden bugünkü Kırım Tatarcasına kadar söz varlığındaki değişmeler ve anlam olayları tespit edilecektir. Elde edeceğimiz kelimeler Kırım Tatarcası için S. Useinov'un Kırım Tatarca-Rusça, Rusça-Kırım Tatarca, O. Zaatov'un Polnıy Russko-Tatarskiy Slovar Krımskotatarskogo Nareçiya, V. Mireev'in Rusça-Kırım Tatarca adlı Kırım Tatarcası Sözlükleri ile Tarihi Kıpçak Türkçesine ait Prof. Dr. Recep Toparlı'nın Kıpçak Türkçesi Sözlüğü, K. Grönbech'in Kuman Lehçesi Sözlüğü, Memlük Kıpçakçası Sözlükleriyle karşılaştırılacaktır. Anlam alanı değişmiş kelimeler etimoloji bakımından da incelenecektir. Bu inceleme için V. M. Nadelayev'in Eski Türkçe Sözlüğü, T. Gülensoy'un Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, E. V. Sevortyan'ın Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, W. Radloff'un Türk Lehçelerin Sözlüğü, A. Tietze'nin Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lügati, H. Eren'in Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü kullanılacaktır.
Nevadirü'n-Nihaye

NALBANT, Bilge, Nevadhii'n-Nihaye, Doktora Tezi, Danışman : Prof. Dr. Mustafa Canpolat, ss. 1-855 Çağatay Türkçesi döneminin en tanınmış şahsiyeti olan, Ali Şir Nevayi'nin bilinen dört divanından önce ortaya koyduğu divanlarından biri Nevadirü'n-Nihaye' dh. Bu eserin bilinen üç nüshasından biri şairin kendisi tarafından kaleme alınmıştır. Bu çalışma şairin kendi el yazısı olan ve 555 gazelden oluşan divanı üzerinedir. Çalışmamız, Giriş ve ineeleme, transkripsiyonlu metin, ve bu metne dayanan gramatik dizine dayanmaktadır. Çalışmanın sonunda, metne ilişkin özelliklerin gösterildiği Notlar kısmı ve Kaynakça yer almaktadır.
Millİ mücadele dönemi edebiyatında edebİ tenkit

ÖZEdebi tenkit, edebiyat ve sanat eserlerini inceleyerek bu eserler hakkında hüküm verme sanatıdır. Edebiyatın konusu içine giren her şey aynı zamanda tenkidin de konusu olur. Araştırma konumuz 'Milli Mücadele Dönemi Edebiyatında Edebi Tenkit' tir. Bu çalışmada 1918 yılından 1922 yılı sonuna kadar çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmış makaleler incelenmiş, bu nedenle önce gazete ve dergiler taranmıştır. Makalelerin işlenmesi sonucunda çalışmamız dört bölümden oluştu. Önce Fransızca 'critique' ile tenkit kavramları üzerinde durularak bizde tenkidin 'critique' sözcüğü karşılığı olarak kullanıldığı tarihi seyri içinde verildi. Batıda ve bizde tenkidin tarihi gelişiminden bahsedilerek araştırma konumuz olan Milli Mücadele döneminde teorik olarak tenkit ile devrin estetik ve sanat anlayışları üzerinde duruldu. Sonra dil ve edebiyat alanlarında tenkidin görünüşü verilerek, edebi türlerde tenkit türünün durumundan bahsedildi. Sonuç olarak denilebilir ki, Milli Mücadele döneminde tenkit alanında nazariyattan çok, pratiğe önem verilmiştir. Gerçek anlamda tenkidin kurulması ise Cumhuriyet döneminde başlar. Bu dönemi Cumhuriyet dönemi tenkidine bir geçiş devresi saymak daha doğru olacaktır. Zira Cumhuriyet döneminin sistematik tenkidi bu günlerin ürünüdür. Örneğin Nurullah Ata gibi Cumhuriyet döneminin önemli tenkitçileri bu dönemde yetişir. Türkçülük akımının da etkisiyle milli ruhu bulmaya çalışan edebiyatçılarımız, gerçek manada tenkidin bir tür olarak kurulması ve yerleşmesi için çalışmışlar, bu konuda öncülük etmişlerdir.
Marifet: Asır sonu Osmanlı basınında Osmanlıca-Fransızca bir edebiyat dergisi

Bu araştırmanın amacı, 9 Ocak 1898 ile 8 Eylül 1898 tarihleri arasında Fransızca ve Osmanlıca nüshalar halinde yayınlanan ve Theodossia Sophroniades tarafından idare edilen haftalık edebiyat dergisi Marifet'i edebi çevrelere tanıtmaktır. Marifet'in imtiyaz sahibi, müdiresi ve yazı işleri müdürü; Osmanlı-Rumu entelektüel bir kadın yazar olan Theodossia Sophroniades'tir. Theodossia Sophroniades, Osmanlı basınında neşredeceği bir dergi için imtiyaz hakkı talep eden ve bu hakkı elde eden ilk kadındır. Bu çalışmada, Osmanlıca ve Fransızca tüm nüshalarını Türkçe'ye tercüme ettiğim Marifet dergisinin 19. yüzyıl sonu Osmanlı edebiyatına neden, nasıl ve ne şekilde bir yenilik getirdiğini sorgulayacağım. Sosyal ve kültürel anlamda Avrupa medeniyetleri seviyesine yükselmek amacı doğrultusunda ihtiyaç duyulan potansiyele halihazırda sahip bir Osmanlı kültürü tasavvurunun, derginin yayın politikasının bel kemiğini oluşturduğunu ortaya koyacağım. İktidar ve bürokrasi tarafından desteklenen Marifet dergisini, asır sonunda, Batı'nın nasıl temellük edileceğini gösterir sistematik bir modernleşme projesi olarak değerlendireceğim. Derginin bilhassa Fransızca bölümünde cereyan eden kadın konusunu, büyük oranda Theodossia Sophroniades'in şimdiye dek göz ardı edilen edebi hikayelerindeki modern kadın imgesi üzerinden açımlayacağım. Müslüman olmayan Osmanlı bir kadının, doğduğu kültürün ötesine hitap eden edebi kadın karakter çizimleriyle ne kadar modernite odaklı metinler üretebildiğini göstereceğim.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen ve ana dili Arapça olan öğrenicilerin yazma becerisinde yaptıkları yanlışların çözümlenmesi

Bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen ve ana dili Arapça olan A1 ve A2 düzeyindeki öğrenicilerin yazılı anlatım becerilerindeki yanlışlar, yanlış çözümlemesi yaklaşımına göre incelenmiştir. Yapılan yaygın yanlışlar tespit edilip; bunların ana dilleri ile olan ilişkisi gösterilerek elde edilen veriler ışığında yabancılara Türkçe öğretimi alanına katkı sağlayacak sonuçların elde edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, 2016- 2017 öğretim yılında İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde Türkçe öğrenen 80 öğreniciye A1 ve A2 seviyelerinin sonunda uygulanan kur sınavlarından elde edilmiştir. Araştırmada ana dili Arapça olan A1 ve A2 düzeylerinde 40'ar öğrenici vardır. Bu öğrenicilerin A1 ve A2 kurları sonunda yapılan sınavlarında yaptıkları yanlışlar, ses bilgisel, biçim bilgisel, sözdizimsel, anlambilimsel ve yazım-noktalama yanlışları başlıkları altında yanlış çözümlemesi yaklaşımına göre incelenmiştir. Karşıtsal dilbilim, ana dili ile hedef dilin benzerlik ve farklılıklarını ele almaktadır. Karşıtsal dilbilim ile tespit edilen benzerlik ve farklılıkların doğruluğunun ve geçerliliğin tespit edilmesi için yanlış çözümlemesi yöntemine ihtiyaç duyulduğu da bilinen bir gerçektir. Bu nedenle, ana dili Arapça olan öğrenicilerin, yabancı dil olarak Türkçe öğrenirken yazılı anlatım becerisinde karşılaştıkları güçlükler ve yaptıkları yanlışlar, yanlış çözümlemesi yaklaşımına göre dil içi gelişimsel yanlışlar ve olumsuz ana dili aktarımı yanlışları kapsamında ele alınmıştır. Araştırmanın sonucunda; ana dili Arapça olan A1 düzeyindeki öğrenicilerin toplam 1316 yanlış yaptığı tespit edilirken; A2 düzeyinde 1640 yanlış tespit edilmiştir. A1 düzeyindeki yanlışların 114 tanesi ses bilgisel, 303 tanesi biçim bilgisel, 103 tanesi sözdizimsel, 161 tanesi anlambilimsel ve 635 tanesi yazım ve noktalama alanında yapılmıştır. A2 düzeyinde ise 404 biçim bilgisel yanlış, 165 ses bilgisel yanlış, 132 sözdizimsel yanlış, 179 anlambilimsel yanlış ve 760 yazım ve noktalama yanlışı tespit edilmiştir.
Bakİ dİvanı'nda duyu ve duygular

Her şiirde verilmek istenen duygu ya da duygular olduğu gibi divan şiirinde de yoğun bir duygu tablosu bulunmaktadır. Divan şairleri o güne kadar yazılmış ve söylenmiş şiirlerin en güzelini söylemeyi amaçladıklarından olsa gerek, ortaya konulan şiirlerde duygular da bir o kadar etkileyici ve yoğundur. Gerek kelimelerin büyüleyiciliği ve duygusal değeri, gerek divan şiirinin kendine has armonisi, gerekse geleneksel şiir geleneğinin vazgeçilmez unsuru olan sevgi-aşk duygusunu sıkça kullanmaları, anlatımı farklı şekillerde dışa vurma imkanı vermiştir. Öyle ki bunun en güzel örneklerinden biri de dönemin ''şairler sultanı'' olarak bilinen Baki'ye aittir. Baki Divanı'ndaki tüm gazellerinde tespit etmeye çalıştığımız duyu ve duygular istatistiksel verilerle elde edilmeye çalışılmıştır. Böylelikle en yoğun ve en az kullanılan duygu haritası oluşturulmuş, hangi duyguların ne kadar hakim olduğu konusunda yorum yapma imkanı doğmuştur.
Türk Halk Edebiyatı metinlerinde kavim adları

Edebiyat, sözle yapılan ve malzemesi dil olan bir sanat dalıdır. Bir toplumun hayat macerası, kültürü, dünya görüşü ve özellikleri edebiyatla ortaya konur. Bu çalışma halk edebiyatı mensur eserlerinde kullanılan kavim adlarını ve tiplerini tespit etmek ve buradan hareketle Türk milletinin diğer milletler hakkındaki düşüncelerini ortaya koymak gayesiyle yapılmıştır. Bunun için, halkın duygu ve düşünce dünyasını daha iyi yansıttığı düşünülen anlatım esasına dayalı halk edebiyatı ürünleri seçilmiştir. Sözü edilen halk edebiyatı ürünlerinin tamamına ulaşmak imkan dahilinde olmadığından araştırma masal, hikaye, efsane, fıkra türünde onar eser; destan türünde yedi metin ve seyirlik oyunlar türünde birer eser ile sınırlandırılmıştır. Seçilen bu eserlerin halk tarafından çokça sevilen ve söylenen eserler olduğu düşünülerek alınmıştır. İncelemeye esas alınan mensur eserlerdeki bütün kavim ve ülke adları tespit edilmiş; bu adlar tarihi gerçekler göz önünde tutularak yorumlanmaya çalışılmıştır. Eserlerde tespit edilen coğrafi mekanların, Türklerin çeşitli nedenlerle bulundukları Avrupa ülkeleri, Osmanlı yönetiminde bulunmuş ülkeler ve edebi türlerle ilişkili masal ülkeleri olduğu tespit edilmiştir. Anlatım esasına dayalı halk edebiyatı eserlerinde adı geçen kavim ve topluluklar; Çinliler, Ruslar ve Osmanlı yönetimi altında yaşayan azınlıklardır. Bunlar içerisinde Türk toplumuyla en çok karşılıklı iletişim içerisinde olan gayri Müslim Ermeni, Rum ve Yahudiler diğerlerine oranla daha ön plandadır. II
Kısas-ı Enbiya (157a-236b): Transkripsiyonlu metin, inceleme, indeks

LİSANS TEZİKISA ENBİYA (157a-KISAS-I ENBİYA (157a-236b): TRANSKRİPSİYONLU METİN, İNCELEME, İNDEKSKasım KÖSECEDanıEman: Yrd. Doç. Dr. Mevlüt ERDEMDanıEman:manYıl:Yıl: 2006 ,2006, Sayfa:Sayfa: 220 Jüri:Jüri: Yrd. Doç. Dr. Mevlüt ERDEMMustafaYrd. Doç. Dr. Mustafa SARINasrullahYrd. Doç. Dr. Nasrullah ÖZSOYTürkçenin tarihi dönemlerine ait birçok eser bulunmaktadır. Bu eserlerin henüzincelenmemiE olanlarının dilbilimsel açıdan araEtırılması o dönemin dil özelliklerinin ortaya çıkmasına katkı sağlayacaktır. Bu amaçla seçilen Kısas-ı Enbiya Eu ana kadar yapılan çalışmalar çeşitli açılardan katkı sağlayacak ve daha sonra yapılacakaraEtırmalara da yardımcı olacaktır. Yapılan çalışma giriE, inceleme, transkripsiyonlu metin, dizin bölümlerindenoluEmaktadır. GiriE bölümünde genel olarak eser ve yazarına, eserin hazırlanmasında dikkat edilen hususlara değinilmiEtir. İnceleme bölümü dört ana baElıktanoluEmaktadır. Bu baElıklar, eserin yazım özellikleri, fonetik özellikleri, söz dizimi ve söz varlığından oluEmaktadır. İkinci bölümde ise eserin transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Bu metin Hz. Süleyman'dan baElayan, diğer peygamberlerin kıssaları ile devam eden ve Hz. Muhammed'in miracı ile sona eren 157 a-236b varaklarını içermektedir. Üçüncü bölüm ise dizinden oluEmaktadır. Kutadgu Bilig'in dizin sırasına uyularak hazırlanan bu dizinde 1898 adet madde baEı bulunmaktadır. Bu maddebaElarının anlamları metinde geçtiği Eekliyle çeşitli sözlüklerden yararlanılarakverilmiEtir. Bu eser, Türkçenin tarihsel yazımına, sözdizimine, söz varlığına yeni katkılar veaçılımlar sağlayacaktır.
Karacızade İzzet Molla Divanı

Çalışma konumuz, Karacızade İzzet Molla Divanı'nın metni ve divanda geçen dini, siyasi ve edebi unsurların tahlilidir. Karacızade İzzet Molla'nın hayatı hakkında pek az bilgiye sahip bulunmaktayız. Daha önce hakkında hiçbir çalışma yapılmaması ve adeta Türk kültürü ve edebiyatı içerisinde tozlu raflarda araştırılmayı bekleyen bir eser olması, bizim bu esere dokunmamıza sebep teşkil etmiştir. Bu sebeple, Karacızade İzzet Molla Divanı'nın yazma nüshası, Arap alfabesinden transkribe edilerek ilk kez gün yüzüne çıkartılmıştır. Karacızade İzzet Molla'nın divanı, döneminin tarihi, siyaseti ve edebiyatı açısından önemli bilgileri ihtiva etmektedir. Şair, eserinin muhtevası bakımından, döneminin önemli şairleri arasında sayılabilecek derecede olmasına rağmen, sanatsal açıdan döneminin siyasi çalkantıları nedeniyle pek ileri derecede değildir.
Hamid Dİvanı -Şeyh Muhammed Hamid-

Türk edebiyatı tarihi içerisinde önemli bir yere sahip olan divanlar, barındırdıkları kıymetli malumatlar sayesinde birçok bilginin asıl kaynağı olmuştur. Bu divanlardan birisi de 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılın başlarında yaşamış olan Şeyh Muhammed Hamid'e ait olan eserdir. Yapmış olduğumuz çalışmada Divan'ın elimizde bulunan iki nüshası karşılaştırılarak tenkidli bir metin ortaya konulmuş ve tenkidli metnin yanı sıra inceleme de yapılmıştır. Elimizde yer alan Divan'ın toplam iki nüshası bulunmaktadır. Bu nüshalardan birisi de Topkapı Sarayı Müzesi Kitaplığı'nda (TS 1049) yer almaktadır. Nüsha 57 varak olup içerisinde 162 tane şiir bulunmaktadır. Diğer bir nüsha ise Banıçiçek Kırzıoğlu Özel Kütüphanesi'nde yer alan nüshadır. Bu nüsha da ise 24 varak olup içerisinde 143 tane şiir vardır. Bu iki nüshanın dışında, Erzurum Atatürk Üniversitesi Yazma Eserler Bölümü'nde ve İBB Atatürk Kitaplığı'nda şaire ait iki şiir tespit edilmiştir. Bu şiirler tenkidli metne dahil edilmiştir. Divan'ın tenkidli metin oluşturulurken hiçbir nüsha esas alınmamıştır. İki nüsha da klasik divan geleneğine uygun olarak tertip edilmemiştir. Bu yüzden şiirler divan tertip geleneğine uygun olarak yeniden düzenlenmiştir. Yapmış olduğumuz çalışma, dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; şairin yaşamış olduğu döneme genel bir bakış açısıyla siyasi, toplumsal ve edebi durum incelenmiştir. Birinci bölümde ise; şairin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri yer almıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; divanın incelenmesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise; nüsha tavsifi, metnin kuruluşunda izlenen yol ve tenkidli metin bulunmaktadır. Yapılan bu çalışma sonucunda divan metnini oluşturan şiirlerin 50 tanesi kaside, 78'i kıt'a, 6'sı mesnevi, 2'si müseddes, 3'ü muhammes, 1'i tahmis, 4'ü murabba', 106'sı gazel, 31'i ruba'i, 3'ü matla' ve 15 tanesi ise müfred'dir. Divan'ın içerisinde toplam 299 tane şiir yer almaktadır.