Kuzey Kıbrıs'taki Hagios Philon Manastırı

Ayios Philon Manastın, Erken Hristiyan döneminde Kıbrıs'ın piskoposluk merkezlerinden biri olan Karpaz yarımadasında yer alır ve günümüzde kullanılamayan birçok yapı veya yapı temelleri içerir. 1935 yılında yapılan arkeolojik kazılar, bu yapılan ortaya çıkararak manastırın inşa tarihine ve mimari özelliklerine önemli ölçüde ışık tutmuştur. Kazı çalışmaları, Hristiyanlık yapılarının dışında, Hellenistik dönemde kullanılan antik Karpasia şehrinin duvarlarım ve Roma seramikleri ile diğer küçük buluntuları da açığa çıkarmıştır. Hristiyanlık Dönemine ait yapılar, kilise, vaftizhane, güney avlu, doğudaki sarnıç ve piskoposun konutuna ait mekanlardır. Erken tarihli bazilikanın temelleri üzerine inşa edilmiş kilise, Ortaçağda da kullanılmış olması nedeni ile ayaktadır. Diğer mekanların ise sadece temelleri hizasındaki duvarları görülebilmektedir. Erken Hristiyan bazilikası üç nefli ve dikdörtgen planlıdır. Ortadaki nef diğerlerinden daha geniştir ve doğusunda yuvarlak biçimli üç apsisi vardır. Vaftizhane ile bazilika, doğu-batı yönünde uzanan ve güneye saparak devam eden dar bir koridor ile ayrılmaktadır ve ana mekan ile bunun güneyindeki dört odadan meydana gelmektedir. Ana mekanın güneyindeki odalardan ortadaki, vaftiz kurnasının bulunduğu odadır ve kuzeyi tamamen ana mekana açık, ana mekanın güneyinde geniş bir apsis nişi görünümündedir. Bunun doğu ve batı yönünde basamaklan bulunur ve bu basamaklar odanın ortasındaki vaftiz havuzuna iner. Bu düzenleme ile vaftiz kurnasının haç planlı olması sağlanmıştır. Vaftizhanenin güneyinde, doğu-batı ve kuzey-güney yönlerine doğru uzayan, ortasında altıgen şekilli bir havuzu bulunan bir avlu yer alır. Kilisenin güneydoğusunda, sarnıç, piskoposluk sarayına ulaşan bir takım mekanlar ve bu mekanların güney ucunda piskoposluk konutunun yer aldığı revaklı bir avlu bulunmaktadır. Ayios Philon Manastırının ilk inşası, erken Hristiyanlık döneminin en önemli komplekslerinden olan, 4. yüzyıl tarihli Epiphanios, Kampanopetra, Soli, 5. yü2yıl yapısı Kourion ve Ayia Trias Bazilikaları ile benzer özellikler taşımaktadır. Vaftizhanesi, Kıbrıs'ta sadece üç örnekte saptanan özelliklere sahiptir. Kourion, Aziz Epiphanios ve Ayia Trias Vaftizhanelerinde de ana mekan ve onun güneyine yerleştirilen odalar görülmektedir. Ayios Philon Vaftizhanesinin vaftiz kurnası, dikdörtgen biçimli ve güney ucunda yarım daire apsis nişi içeren bir oda görünümündedir ve Kourion Vaftizhanesi dışında diğer iki örnekle, bu özelliğini paylaşmaktadır. Kourion Vaftizhanesinin kurnası ise kendi basma apsidal bir oda görünümündedir. Ayios Philon Manastırının geç tarihli kilisesi, ortada kubbesi ile kapak yunan haçı planında inşa edilmiştir. Bu yönü ile Orta Bizans Dönemi özelliklerini taşımakta ve Kıbrıs'ta bu dönemde inşa edilmiş veya onarım görmüş birçok yapıya benzemektedir. Kanakaria Manastın Kilisesi, Aziz Epiphanios Kilisesi, Panagia Kyras Kilisesi, Aziz Georgios Şapeli, Akheiropitos Manastırı, Koutsevendis Manastın Kilisesi, Aziz Barnabas Manastın Kilisesi, Kutsal Azizler Kilisesi ve Aziz Lazarus Kilisesi benzer tipte inşa edilmiştir. Manastırın erken dönem yapılarının zemininde opus-sectile döşeme görülmektedir. Geometrik kompozisyonların tekrarlanması ile oluşturulan desenler S. yüzyıl tarihindeki zeminler ile uyum içindedir ve yapının ilk inşası sırasında buraya döşenmişlerdir. Manastırın bilinen ilk piskoposu Aziz Philon'un, 368- 403 civarında manastırda görev yaptığı bilinmektedir. Ayios Philon Manastırının, mimari özellikleri, Kıbrıs'taki diğer erken dönem yapılarıyla olan benzerliği, arkeolojik buluntular ve Azizi Philon'un piskoposluk tarihi onun ilk inşası için önerilen 5. yüzyıl tarihi ile örtüşmektedir. Bu bağlamda, manastırın ilk inşası 4. yüzyıl sonu 5. yüzyıl başı olarak kabul edilmektedir. Günümüzde var olan Kilisesi ise, 12. yüzyılda, İslam işgalinin bitiminden sonra, manastıra dahil edilmiştir.