turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Antalya bölgesi efsaneler

Bu çalışmada Antalya Bökjesi'nde anlatılan efsanelerin motif. dünya görüşü ve değer yargıları yönünden incelemesi yapılarak, bu efsanelerin kökenleri araştınlmıştır. Bu nedenle ataları uzun zaman önce Antalya civarlarına yerleşmiş olan yerli halktan derlemeler yapılmıştır. 6u çalışmada K. Goldsiein'in 'Sahada Derleme Metodu 0 kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucu efsanelerin çoğunlukla Akseki. Elmalı, Korkuteli ve Finike dolaylarında anlatıldığı görüldüğünden en çok bu bölgelerden ve Antalya merkezinden derlemeler yapılmıştır. Her efsanedeki mistik havaya uyularak anlatanların dünya görüşüne. hayata bakışına uygun yorumlanmış, bu yolla yeni ve farklı efsane bilgilerine ulaşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca efsanelerin farklı anlatımlarının nedenleri araştırilmış. bunun kültürel etkileşimden ve değişen yaşam koşutlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır/Toplanan efsaneler en çok Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki tarihi kişilerle ilgili evliya hikayeleridir. Bir kısmı da coğrafi şartlara bağlı olarak şekillenmişlerdir. Antalya efsaneleri bize özündeki havayı vererek yaşanan hayata karşı bir cevap niteHğindedirler. Burada yapılması gereken onların manasını ve yorumunu sağlam temellere öturfrnaktır. Bu nedenle derlenen efsaneler sınıflandırılmış ve analiz edilmiştir. Onlardaki mistik havaya uyularak özellikleri ve motifleri anlatılmış, bu efsaneleri anlatan halk için ne anlam ifade ettikleri üzerinde durulmuştur. Aynı şekilde karşılaştırmaların ve tanımlamaların özündeki eskiden kalan inançların, gelenek v göreneklerin modern zamanlarda aldıklan mana açıklanmıştır. DerJerken herhangi bir şekilde onların manasını ve fonksiyonlarını yönlendirmeden efsaneleri toptadım. Bu yolla benim için güvenilir yeni bilgilere ulaşmak mümkün oldu. Efsanelerin özünde Anadolu'nun Türk yurdu olarak benimsendiğini görürüz. Böylece islam dininin Türk halk efsanelerini zamanla etkileyip onları yeni bir şekle soktuğu anlaşılmış oldu. Çalışmanın tüm sonuçlan yukarıdaki tezin doğruluğunu kanıtlamıştır. Hl
Tercümȃn el-Lüga, Pȋr Mehmed bin Yusuf el Ankaravȋ, Elif maddesi

Pir Mehmed Bin Yusuf El Ankaravi bilim, edebiyat ve fıkıh dünyasında tanınan 15. Yüzyıl alimlerinden biridir. Daha çok dil ve edebiyat alanında tanınmış bir sanatçımızdır. Eser 1. Mahmud döneminde 1719 yılında istinsah edilmiştir. Bu eseri, dönemin Vakıflar Müfettişi Derviş Mustafa yazdırmıştır. Pir Mehmed Bin Yusuf El Ankaravi'nin dört eserinden biri olan Lugat-ı Karapiri'yi Topkapı Sarayı Müzesi Revan Köşkü'nden temin ettik. Eserimiz Arapça-Türkçe bir lugattır. Arapça sözcüklerin Türkçe karşılıkları verilmektedir. Bu Arapça sözcükler Arapça cümle, Ayet-i Kerime ve Hadis-i Şerifler içerisinde örneklendirilmiştir. Eserin temininden sonra ilk olarak transkripsiyonunu yaptık. Biz daha çok eserin Türkçe kısmıyla ilgilendiğimiz için Arapça örnekleri 'Arapça unsur ' diye verdik. Transkripsiyondan sonra eserin dil özelliklerini ses ve şekil bilgisi yönüyle inceledik. Eserde görülen dil özelliklerini ve sözcük türlerini belirleyerek, bunlarla ilgili örnekler verdik. Son olarak eserimizin dizinini yaptık. Böylece eserimizde geçen sözcük ve ekleri daha ayrıntılı görmüş olduk. Eserimizde 15. yy. Türkçesi'nin özellikleri ve Eski Anadolu Türkçesi'nin etkilerini görmekteyiz. Dönem olarak Eski Anadolu Türkçesi'nin bittiği Osmanlı Türkçesi'nin başladığı bir dönem karşımıza çıkmaktadır. Eserimizde Eski Anadolu Türkçesi'nin ses ve şekil özellikleri açıkça görülmektedir. 15. yy'da hazırlanan bu lugatın edebiyat ve bilim dünyasına katkı sağlayacağı, özellikle o dönemde kullanılan sözcüklerin bu dönemde de ilgiyle karşılanacağı ümidindeyiz.
Ahmet Mithat Baharİ Beytur'un hayatı, eserleri ve Mihrab-ı Aşk adlı eseri

XX. yüzyıl siyasi, sosyal ve edebi alanda birçok değişimin ve etkileşimin yaşandığı dönemdir. Mithat Bahari Beytur da bu dönemin önemli Mevlevi şairlerindendir. Mihrab-ı Aşk, Bahari'nin şiirlerinin önemli bir kısmının yer aldığı eseridir. Bu çalışmanın amacı, Bahari'nin hayatını ve eserlerini inceleyip Mihrab-ı Aşk'taki dini ve tasavvufi unsurları tespit etmektir. Şairimizin tüm şiirleri mürettep bir divan şekline göre tasnif edilmiş, tahlil yöntemiyle şairimizin dini ve tasavvufi görüşü ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mihrab-ı Aşk'ta Allah ve Peygamber aşkı ile Mevlana sevgisinin yoğun olarak işlendiği görülmüştür. Şairimiz din ve tasavvufla ilgili tüm görüşlerini İslam dinine uygun olarak ortaya koyar. Ayrıca bulunduğu dönemin önemli olayları ile ilgili görüşleri de şiirlerde yer alır. Sonuç olarak bu tezin amacı XX. yüzyılın önemli mutasavvuf şairlerinden Bahari'nin edebi ve tasavvufi kişiliği ile eserini edebiyat dünyasına tanıtmaktır.
Rasizade Hüseyin Cavid'in Uçurum ve Şeyda isimli piyeslerinin incelenmesi

Hüseyin Cavid, 20. yüzyıl başlarından itibaren faaliyet göstermeye başladığı edebi kişiliği yazarlığı ve şairliğiyle Azerbaycan sanat ve edebiyat hayatına büyük katkılar yapmış önemli bir şahsiyettir. Doğu toplumları içinde meydana getirilen ilk manzum piyesin de yazarıdır. İçinde yaşadığı toplumun aksaklıklarını gerek mizah yoluyla gerekse dram yoluyla ortaya koymaktan çekinmeden sahne eserleri vasıtasıyla halkını bilinçlendirmeyi gaye edinmiştir. Bu çalışma Hüseyin Cavid'in Uçurum ve Şeyda isimli dram türündeki piyeslerinin Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılması ve muhteva bakımından incelenmesinden ibarettir. Hüseyin Cavid'in bahsedilen iki piyesinde Azerbaycan'ın 20. yüzyıl başlarındaki toplum yapısına ve hayat tarzına ışık tutulmuş, toplumsal gelişmenin önünde engel olarak görülen bazı yanlış tutumlar gerçekçi bir üslupla tenkit edilmiştir.
Firdevsİ-i Rumİ, Süleyman-name-i kebİr (32. cilt) giriş, tenkitli metin, dizin

Bu çalışmada Firdevsi-i Rumi'nin yazmış olduğu Süleyman-name-i Kebir adlı 81 ciltlik eserin 32. cildi incelenmiştir. Üzerinde çalışma yaptığımız 32. cildin iki nüshası bulunmaktadır. Bunlar Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi (Hazine 1528) ve İstanbul Belediye Yazmaları Muallim Cevdet Kütüphanesi (B.26)'nde yer almaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Bunlar: 'Giriş', 'Tenkitli Metin' ve 'Dizin' dir. Çalışmanın birinci bölümünde eserin adı, müellifin hayatı, eserleri, eserin konusu, eserin dil ve üslubu, eserin Türk dili ve tarihi açısından önemi, Eski Anadolu Türkçesinde yuvarlak ve düz ünlülü eklerin metindeki durumu, eserin nüshaları ve eser üzerinde yapılan çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde ise çeviri yazılı metin diğer nüshayla karşılaştırılarak metin tenkidi yapılmıştır. İki metin arasındaki farklar dipnotlarla gösterilmiştir. Üçüncü bölüm ise dizin ve sözlükten oluşmaktadır. Burada kelimeler, kelime grupları, fiiller, birleşik fiiller alfabetik sıra göz önünde bulundurularak sıralanmış, karşılarına anlamları verilmiştir. Bunlara gelenekler de hemen aşağıda içeri girintili şekilde verilerek karşılarına hangi varak ve satırda yer aldıkları belirtilmiştir.
Şeyh Musa Emanİ'nin Nur-ı Vehhac adlı eserinin metin ve muhteva özellikleri

Bu çalışmamızda XVIII. yüzyılda yaşamış olan Şeyh Musa Emani'nin hayatı ve eserleri ele alınmış, eserleri arasında Nur-ı Vehhac adlı nasihat-name türündeki eseri kütüphanelerde tespit edilen nüshalardan yola çıkılarak incelenmiştir. Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde XVIII. yüzyılın ikinci yarısına kadar Türk edebiyatında nasihat-name geleneği genel olarak ele alınmış, birinci bölümde Şeyh Musa Emani'nin hayatı ve eserleri incelenmiş, ikinci bölümde Nur-ı Vehhac adlı eseri incelenmiş, üçüncü bölümde ise Nur-ı Vehhac'ın transkribine yer verilmiştir.
Yusuf-ı Meddah ve Maktel-i Hüseyn

Bu tezde, 763/ 1362 yılında Kastamonu'da yazılan Maktel-i Hüseyn çalışılmıştır. Tezin Giriş kısmında Kerbela Olayı ve Maktel-i Hüseyn yazma geleneği üzerinde durulmuş, ardından gelen Birinci Bölümde, Yusuf-ı Meddah'ın hayatı, eserleri ve edebi yönü ele alınmıştır. Tezin İkinci Bölümü, Maktel-i Hüseyn'e ayrılmıştır. Burada, eserle ilgili bilgiler verilmiş, eser hakkında yapılan çalışmalar incelenmiş, Yusuf-ı Meddah'ın Varka ve Gülşah adlı eseriyle Maktel-i Hüseyn karşılaştırılmıştır. Bu bölümde ayrıca eserin metni hazırlanırken kullanılan nüshalar tanıtılmış ve metin hazırlamada izlenen yöntem hakkında da bilgi verilmiştir. Çalışma esnasında ulaşılan bilgiler ve konuyla ilgili sorunlar ise Sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. Tezin sonuna ise Maktel-i Hüseyn'in tarafımızdan hazırlanan metni ve bu metinde geçen kelimelerin açıklandığı Sözlük eklenmiştir.
Tokat merkez köyleri manilerinin derlenmesi ve incelenmesi

Türk Halk şiirinde mani ve koşma olmak üzere iki ana biçim vardır. Mani, Türk Halk şiirinin en küçük nazım biçimidir. Yedi heceli ve dört dizeden oluşmaktadır. Genel olarak birinci, ikinci ve dördüncü dizeler kendi aralarında kafiyeli, üçüncü dize ise serbest olur. İkinci ve dördüncü dizelerin kendi aralarında kafiyeli, birinci ve üçüncü dizelerin ise serbest olduğu manilere de rastlanmaktadır. Genel olarak manilerde aşk ve sevgi teması yatmaktadır. Türk Halk Edebiyatı'nda sevgiden bahsetmeyen manilere çok nadir rastlanmaktadır. Manilerin birinci ve ikinci dizesi kafiyeyi doldurmak veya temel düşünceye bir giriş yapmak için söylenir. Üçüncü dizenin serbest olması mani söyleyene kolaylık sağlar. Ana tema son dizede ortaya çıkar. Dört mısralı manilerin haricinde beş mısralı, altı mısralı ve altıdan daha çok mısralı manilere de rastlanmaktadır. Bunun yanı sıra ilk mısranın hece sayısı yediden az olan manilerimiz ve de hece sayısı sekiz olan manilerimiz de vardır. Dört dizeli manilerin kafiye düzenleri de genel olarak olmakla beraber kafiye düzenine sahip manilerimizde vardır. Mısra sayısı dörtten fazla olan manilerin kafiye düzeni de değişiktir. Beş mısralı manilerin kafiye düzeni şeklinde rastlanır iken altı ve altıdan çok mısralı manilerin kafiye düzeni şeklinde olduğu görülmektedir. Tokat merkez köyleri manilerini, konu itibariyle incelediğimizde en çok sevda manilerine rastlanmıştır. Sevda manilerinden başka gelin-kaynana manileri, mektup manileri, gurbet manileri, düğün manileri, asker manileri ve ramazan manilerine de rastlanmaktadır. Tokat merkez köyler manilerini kafiye düzenine göre incelediğimizde en çok kafiyesine göre okunmuş manilere rastlanmaktadır. Bunun yanı sıra kafiyesine göre okunmuş manilere de az olmakla beraber rastlanmaktadır. Tokat merkez köyleri manilerinde beş, altı ve altıdan daha çok mısralı manilere ise araştırmalarımız sırasında hiç rastlanılmamıştır.
Tez adı: Ömer Seyfettin öykülerinin çocuk edebiyatı ölçütleri açısından değerlendirilmesi

Sorgulayan ve dönüştüren bireyin ilk oluşum aşaması olan çocukluk dönemi, nitelikli kitabın çocuklukla buluşturulması için kritik adımların atılacağı bir süreçtir. Bu adımların, hem süreç boyunca hem de vargı noktasında hedeflenene gelinebilmesi için çocuğa sunulan yazın ürünlerinin çocukluk algısını benimsemiş, içeriksel ve biçemsel düzeyini üst kaliteye çıkartmış, evrensel insani değerleri içselleştirmiş, çocuğa rol biçmekten çok onu araştıran ve anlayan yazarların kaleminden çıkması başat koşuldur. Özellikleri belirtilen yazarları araştırmak ve onlara hedef kitlesi olan çocuklara kritik dönemlerde ulaştırarak sürdürülebilir okuma alışkanlığı kazandırmak için çocuk yazınının ölçütlerine bağlı kalınarak taramalar yapmak gerekmektedir. Bu tezin temel hedefi, hemen tüm okullarda öyküleri okunan veya okutulan yazarlardan biri olan Ömer Seyfettin'in öykülerinden seçilen örneklem alanının çocuk yazını ölçütleri ışığında çözümlemesinin yapılmasıdır. Bulgular ve yorum bölümünde Seyfettin'in yaklaşık yüz altmış öyküsünden belli ölçütler baz alınarak oluşturulan örneklemde kırk öyküsü değerlendirilmiştir. Alan taraması yönteminin kullanıldığı bu çalışmada öyküler, biçemsel ve çocuk yazının gerektirdikleri ölçüsünde içeriksel yönden incelenmiştir. Bu incelemelerde saptanan bulgular, çocuk yazını ölçütleri ışığında bilimsel bir nedenselliğe dayandırılarak değerlendirilmiştir. Taramalarda saptanan olumlu ve olumsuz durumlara çocuk bakış açısının ölçütleriyle bakılmaya çalışılmış ve bu saptamaların çocukların algılarında yol açabileceği olası değişikliklere değinilmiştir.
Abdullah Zühtü'nün Türk kültür ve sanat hayatına katkıları

1869- 1925 yılları arasında yaşayan Abdullah Zühtü, çeşitli yönleriyle devrinin öne çıkan isimlerindendir. Mekteb-i Sultani mezunu olan Abdullah Zühtü, genç yaşta gazetecilik faaliyetlerine başlar. Payidar gazetesi ile basın yayın faaliyetlerine atılan Abdullah Zühtü, Zuhur, Saadet, Tarik, Sabah, İkdam, Tercüman-ı Hakikat, Mektep, Resimli Kitap, Hanımlar Alemi, Servet-i Fünun ve Peyam-ı Sabah gibi devrin önemli gazete ve dergilerinde çalışır, eserler ve yazılar kaleme alır. Gazetecilik faaliyetleri yürüttüğü dönemde zaman zaman Tarik, Sabah, İkdam, Tercüman-ı Hakikat, Peyam-ı Sabah gazetelerinin başmuharriri olur. Bu gazete ve dergilerde telif ve tercüme olmak üzere çok sayıda hikaye, roman, şiir, fıkra/makale gibi türlerde eserler ortaya koyar. Aynı zamanda dil bilgisi risaleleri, fenni konularda küçük risaleler ve Süleyman Tevfik Özzorluoğlu ile birlikte yazdığı tarih kitabı da yazı tecrübeleri arasındadır. Matbuat tarihinde ilk 'basın grevi' sayılabilecek 'iş bırakma' girişiminin öncü ismi Abdullah Zühtü'dür. II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi üzerine bu hadiseyi duyurmak için Hüseyin Cahit'le birlikte ilk teşebbüs çabalarında yer alır. Yine aynı dönemde bir matbuat cemiyeti kurma fikrini ortaya atarak Osmanlı Matbuat Cemiyetinin kurulmasında öncü rol oynar. II. Meşrutiyet'in ilanın ardından Yeni Gazete'yi tesis ederek 'patron' olur. Yeni Gazete, 1908- 1913 yılları arasında son derece rağbet gören bir yayın organıdır. Abdullah Zühtü Babıali Baskını (1913) sonrasında gazetesini kapatmak zorunda kalır. 1918'e kadar Abdullah Zühtü'nün hiçbir gazete yazısında imzası görülmez. 1918'de tekrar Yeni Gazete'yi çıkarmaya başladığında İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı eleştirilerini şiddetli şekilde dile getirmeye başlar. Mütareke Dönemi'nin sosyal, siyasal ve ekonomik koşullarına dayanamayarak 1919'da Yeni Gazete'yi tekrar kapatmak zorunda kalır. 1920 yılında Damat Ferit Paşa Hükumeti döneminde Matbuat Umum Müdürlüğü yapan Abdullah Zühtü, mizacının da etkisiyle dört aylık kısa bir sürenin ardından istifa eder. Tekrar Sabah ve Peyam-ı Sabah'ta yazılar kaleme almaya başlar. Dönemin sosyal ve siyasal gelişmeleriyle ilgili fıkralar/makaleler kaleme alır. Aynı zamanda önceki hikayelerinden farklı bir yaklaşımla yenileşme/modernleşme ve Avrupa özentisi yaşam biçimine eleştirel bir bakışla yaklaşır. 1922'de matbuata tamamen veda ederek 'antika ticareti' ile geçimini sağlamaya başlar. Antika koleksiyonu arasında son derece önemli eserler bulunduran Abdullah Zühtü, bu alanda devrin pek çok meşhur ismi tarafından takdir ile karşılanır. Bu çalışma ile eser verdiği dönemde son derece rağbet görmesine rağmen ölümünün ardından adeta unutulan Abdullah Zühtü'nün gerek eserlerine gerek basın yayın tarihindeki önemine dikkat çekilmiş ve onun hakkında yapılacak çalışmalar için de katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Seyfü'l-müluk ve Sa'İd İbn-i Salih Hikayesi: Kitab-ı Gülistan-name

Çalışmanın konusunu, mesnevi nazım şekliyle yazılmış Seyfü'l-müluk ve Sa'id İbn-i Salih Hikayesi: Kitab-ı Gülistan-name adlı eserin incelemesi ve transkripsiyonlu metni oluşturmaktadır. Seyfü'l-müluk ve Sa'id İbn-i Salih hikayesi, yüzyıllar boyunca dünya genelinde tercüme ve uyarlamaları yapılan Binbir Gece Masalları'nda yer alıp sonra müstakil bir eser haline gelmiştir. Çalışmaya konu olan bu hikayenin eldeki mevcut nüshası, eski Anadolu Türkçesi özelliklerini yansıtmaktadır. Mahalli üsluba uygun olarak yazılmış olan bu eserde geçen kelimelerden eski Türk gelenekleri hakkında bilgi edinmek de mümkündür. Eserin diğer Seyfü'l-müluk ve Sa'id İbn-i Salih hikayelerinden ayrılan yönü mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış olmasıdır. Üzerinde çalışma yapılan bu nüsha eserin tespit edilen tek nüshasıdır.
Merzifonlu İbrahİm Cudİ dİvanı

18. yüzyılda çözülmeye başlayan divan edebiyatı geleneğinin 19. yüzyılda birkaç şairden başka neredeyse takipçisi kalmamıştır. Her alanda hızlı bir değişimin yaşandığı 19. yüzyılda, divan edebiyatı geleneğini kısmen de olsa devam ettiren ender şairlerden biri de Merzifonlu Muallim İbrahim Cudi'dir. Cudi Efendi, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başları arasında yaşamış, öğretmen, şair ve siyaset adamıdır. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Amasya milletvekili olarak seçilmiştir. Cudi Efendi Selanik'te öğretmenlik yaptığı dönemde, Mustafa Kemal Atatürk'e kavaid ve ilmihal dersleri vermiştir. Ali Canip Yöntem, Nabizade Nazım gibi birçok meşhur ismin de yetişmesine katkı sağlamıştır. Arapça, Farsça ve Fransızca'yı tercüme yapıp te'lif yazacak derecede hakimdir. Cudi Efendi, yaşadığı dönemlerinde etkisinde kalarak hem divan edebiyatı geleneğini sürdürmüş hem de yenilik yanlısı bir tavır sergilemiştir. Cudi Divanı'nda, Osmanlı kültür ve medeniyet izleri yanında yeni edebiyatın şekil ve içerik özelliklerine de rastlanmaktadır. Cudi Divanı bu özelliklerinden dolayı sentez bir divan özelliği göstermektedir. Çalışmamızda divan edebiyatının bir bakıma son, yeni edebiyatın da ilk temsilcilerinden olan Merzifonlu Muallim İbrahim Cudi'nin hayatına, edebi şahsiyetine, divanının çevriyazılı metnine ve sözlük çalışmasına yer verilmiştir. Ayrıca Cudi Divanı'nda yer almayan, çeşitli kaynaklardan derlenen şiirlerine de yer verilmiştir.
Zakircan Furkat Eserler Mecmuası 1. cilt (275- 378. sf)

Son dönem Çağatay Edebiyatı (19. ve 20. yüzyıl) Hokand sahası temsilcilerinden olan Zakircan Furkat, 19. yüzyılın ikinci yarısında Türkistan'da yetişmiş ünlü şairlerdendir. Halid Resul tarafından ''Eserler Mecmuası'' adı ile toplanan divanın 1. cildinin 275 ila 378. sayfalarındaki şiirler incelenerek, dil özelliklerinin daha iyi anlaşılması ve dilin gelişimine ışık tutması amaçlanmıştır. Arap alfabesi ile yazılmış eser, günümüz Türkçesine transkribe edilerek aktarılmış, metin dil özellikleri bakımından incelenmiş, sözlük oluşturulup, bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Sünbülzade Vehbİ Divanı'nda maddİ kültür unsurları ve toplumsal hayat

XVIII. yüzyıl şairlerinden Sünbülzade Vehbi, devrinin 'Sultanüşşuarası unvanına sahip önemli bir şairdir. Bir asra yakın ömür süren şairimiz, yaşadığı süre zarfında yedi Osmanlı padişahının saltanatını idrak etmiştir. Devlet kademelerinde aldığı görevlerin yanında saraya yakınlığı ile bilinen Vehbi, devrinin bireysel ve toplumsal özelliklerini yansıtan zengin bir maddi kültür dünyasına sahiptir. Vehbi, kendisinin de kullandığı, günlük hayata dair akla gelebilecek hemen her türlü maddi kültür unsurunu teşbihler, mecazlar ile şiirine malzeme etmiş; pek çok Divan şairi gibi, ifade edeceği soyut kavramları zengin hayal dünyasında bir yönüyle irtibatlandırdığı maddi kültür unsurlarından yararlanarak somutlaştırmıştır. Vehbi'nin, Divanı'nda kullandığı Arapça ve Farsça kelimeler ile oldukça zengin bir dile sahip olduğu da görülmektedir. Bu kelimelerin anlamlarının yanı sıra şiire malzeme edilen maddi kültür unsurlarının analiz edilmesi, şiirin daha doğru yorumlanmasını ve içinde geliştiği toplumun kültürel özelliklerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Çalışmamızda, Sünbülzade Vehbi Divanı'nda maddi kültür unsurlarının kullanım sıklığı ve bu unsurların gündelik hayattaki fonksiyonlarından hareketle XVIII. yüzyılda Osmanlı saray kültürü, sosyal hayat ve bu hayatın Vehbi'nin şiirlerine yansımalarının tespit edilmesi hedeflenmiştir.
Doris Lessing'in hayatta kalma güncesi ve Tahsin Yücel'in Gökdelen adlı romanlarında modernite eleştirisi olarak Distopya

Bu çalışmada İngiliz edebiyatından bir distopya örneği olan Doris Lessing'in Hayatta Kalma Güncesi adlı romanı ve Türk edebiyatından bir distopya örneği olan Tahsin Yücel'in Gökdelen adlı romanı, modernite eleştirisi teması çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, distopyanın modernite ile ilişkisini ortaya koymaktır. Romanların incelenmesinde, eserleri tarihsel-toplumsal bağlamlarında ele alan sosyolojik eleştiri yöntemi esas alınmıştır. Karşılaştırmanın metodolojisini ise karşılaştırmalı edebiyatta farklılıkları karşılaştırmanın kuramsal çerçevesini çizen Varyasyon Kuramı oluşturmuştur. Bu karşılaştırmalı incelemenin sonunda, iki eserdeki modernite eleştirisinin arasında benzerlikler ve farklılıklar olduğu tespit edilmektedir. Bu bağlamda iki eserin de sınıflı toplum yapısı, modern kitle iletişim araçları, modernitenin tarihsel ilerleme fikri gibi konulara eleştiriler yönelttiği ve ütopyacı bir umut ışığıyla sona erdiği görülmektedir. Ancak iki eserdeki anlatının odak noktaları, hedef aldıkları söylemler, ortaya koydukları karşı söylemler ve biçimleri, birbirinden farklılık göstermektedir. Bu farklılıkların temelinde, eserlerin arka planlarındaki farklı toplumların deneyimlediği farklı modernite süreçleri ve yazarların sahip oldukları farklı ideolojiler ve yaşam felsefeleri bulunmaktadır.
Kadın dergisi inceleme, fihrist, seçme yazılar

Kadın dergisi Rumi 11 Ağustos 1327 (24 Ağustos 1911) ile 9 Ağustos 1328 (22 Ağustos 1912) tarihleri arasında yayımlanmış haftalık kadın dergisidir. Bu tez çalışmasında Kadın dergisinin incelemesi yapılmış; yazar, konu, resim ve fotoğraf fihristi çıkarılmıştır. Tez beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde II. Meşrutiyet devrinde kadın ve kadın yayıncılığı hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde, 1327- 1328 yılları arasında yayımlanan derginin şekil ve içerik özellikleri, yazar kadrosu ile ilgili bilgilendirme yer almaktadır. Üçüncü bölüm, yazar adlarına, konularına göre fihrist ile fotoğraf ve resim fihristini içermektedir. Dördüncü bölümde, Kadın dergisinden seçilmiş metinler bulunmaktadır. Beşinci bölümse sonuç yazısı ve kaynakçadan oluşmaktadır.
Milli Kütüphane 06 HK 3769 numaralı şiir mecmuası ve MESTAP'a göre muhteva tablosu

Şiir Mecmuaları Klasik Türk Edebiyatı araştırmacılarının araştırmalarına kaynaklık eden önemli materyallerdir. Bu mecmualar derlendikleri yüzyılın edebi zevkini, beğenilenşairleri ve şiirlerini ortaya koyarlar. Ayrıca mecmuaların, divanı bulunmayan veya başka kaynaklarda adı geçmeyen şairlerin şiirlerinin tespit edilmesine imkan sağlamaları yönüyle Türk edebiyatında yeri ve önemi büyüktür. Karşılaştırma yöntemi ile incelenen bu mecmuada daha önceden varlıkları tespit edilmemiş bazı şiirler ortaya çıkarılarak Klasik Türk Edebiyatınınkaynaklarına katkı sağlanmak istenmektedir. Bu çalışmada Milli Kütüphane 06 HK 3769 Numaralı Şiir Mecmuasının tanıtımı, incelenmesi ve metin neşri yapılmıştır. Çalışmada şiir mecmuaları ve mecmuaların öneminden söz edilmiş, 06 HK 3769 Numaralı Şiir Mecmuasının eser ve muhteva bilgileri, imla özellikleri ve izlenilen yöntem hakkında bilgiler verilmiştir. Mecmuanın transkripsiyonlu metni oluşturularak, mecmuada yer alan şairlerin şiirleri, yayımlanmış divanlarla ve ilmi çalışmalarla karşılaştırılmıştır. Mecmuada yer alan şair ve şiir sayısını gösteren bir tablo ile vezin tablosuverilmiş, çalışmanın sonunda ise MESTAP tablosu sunulmuştur.
Hikmet Feridun Es'in roman ve hikayelerinde yapı ve tema

Cumhuriyetin ilk yıllarında hikaye yazarak edebiyat yaşamına başlayan Hikmet Feridun (1910- 1992), asıl olarak Türk edebiyat tarihinde Bugün de Diyorlar ki (1932) adlı röportaj eseriyle tanınmış ve günümüze kadar bu eseri ve röportajcı yönüyle gelmiş bir yazardır. Ancak; gazete ve dergi sayfalarına göz attığımızda yazarın öykü, roman, deneme, gezi yazısı gibi birçok türde eser verdiği görülecektir. Bu türler içerisinde yazar, hikaye ve romana özellikle yer vermiş, bini aşan sayıda hikaye ve üç adet roman kaleme almıştır. Bu çalışmada, Hikmet Feridun Es'in bugüne kadar gün yüzüne çıkmamış, gazete ve dergilerdeki hikaye ve romanlarını tek tek tespit etmek; elde edilen metinleri edebiyat metodolojisi içerisinde 'insan, zaman, mekan, muhteva, anlatıcı-bakış açısı, dil ve üslup' açılarından tahlil etmek ve elde edilen verilerle edebiyat tarihimize bir nebze de olsa ışık tutmaya çalıştık. Her şeyden önce tezimiz biyografik bir çalışma değildir. Bu sebeple Hikmet Feridun Es'in hayat hikayesi üzerinde durulmamıştır. Roman ve hikayeleri merkeze alınmış ve çözümleyici bir yöntemle tek tek incelenmiştir. Bu inceleme Es'in edebi kişiliğini dikkate sunmuştur.