turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Somut olmayan kültürel miras yönetimi ve toplumsal katılım: Türkiye örneği

2003 yılında UNESCO'nun 32. Genel Konferansında Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi imzalanmıştır. Türkiye'nin 2006 yılında taraf olduğu bu Sözleşme'ye 2019 Ekim ayı itibariyle 178 ülke taraftır. Bu Sözleşme'nin önemli özelliklerinden biri de topluluk, grup ve bireyler ile Sivil Toplum Kuruluşlarının somut olmayan kültürel mirasın korunması sürecine aktif katılımlarını son derece güçlü bir biçimde vurgulamasıdır. Sözleşme metninde, Sözleşme'nin Uygulama Yönergesi'nde, Sözleşme'ye dair Etik İlkeler'de ve imzalanmasının üzerinden geçen 17 yıllık sürede ortaya çıkan değerlendirme raporlarında, toplantı kararlarında, Sözleşme'ye Taraf Devletlerin sunduğu periyodik raporlarda, aday dosyalarında topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımı konusuna ilişkin yüzlerce sayfadan oluşan önemli bir arşiv oluşmuştur. Bu arşivde duran notların ortak özelliği topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımının Sözleşme için hayati bir mesele olduğunun kabul edilmesidir. Ayrıca, Sözleşme'nin Değerlendirme Organı gibi önemli bir tavsiye mekanizmasında STK'ların yer alması, akredite STK'ların hem Hükumetlerarası Komiteye hem de ulusal alanda Taraf Devletlerin gerçekleştireceği koruma plan ve projelerine destek olması ve önemli görevler üstelenmesi de öngörülmüştür. Ancak Sözleşme ve sonradan oluşan destekleyici metinlerdeki bu uyum ve öngörünün uygulama aşamasında bozulduğu ve kimi zaman topluluk, grup ve bireyler ile STK'ların katılımı meselesinin Sözleşme'nin en zorlu ve tartışılan alanlarından biri olduğu görülmüştür. Bu kapsamda tezde Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'nin katılım konusundaki sorunlu alanları tespit edilmiştir. Uygulama aşamasında yaşanan sorunlar hem Sözleşme'nin kendi yönetim sistemi üzerinden hem de Türkiye örneği üzerinden çözümlenmeye çalışılmıştır.
TRT repertuvarına kayıtlı Karadeniz Bölgesi türkülerinde kuş motifleri

Türk insanı yerleşik hayata geçmeden önce Orta Asya'da göçebe bir hayat yaşamıştır. Yarı göçebe hayat tarzının meydana getirmiş olduğu bozkır kültüründe hayvanlar, doğa ayrı bir öneme sahiptir. Yaşadıkları doğal çevre ve onun zorlu yaşam şartlarına uyum sağlarken çevrelerindeki bitkiler, hayvanlar, dağlar, ırmaklar, göller vb. Türk insanının dünyayı algılayış biçimine ve hayat tarzına bağlı olarak çeşitli anlamlar kazanmıştır. Eski Türk dini inancı ve başka dinlerin de etkisiyle yüzyıllar boyunca şekillenen bu anlayış bugün hala çeşitli formlarda folklor ürünlerinde, halk inançlarında yaşamakta ve izleri takip edilebilmektedir. Yaşadıkları çevrenin ve yaşam tarzının da etkisiyle bozkır kültüründe hayvanlar önemli bir yer tutmuştur. Özellikle Şamanizm'in tesiriyle ruhların ve tanrının sembolü olarak algılanan kuşlara ayrıca önem verilmiş ayinlerde vb. günlük hayatın içindeki uygulamalarda sıkça yer almıştır. Çalışmada Karadeniz bölgesinden derlenen TRT repertuvarına kayıtlı türkü metinleri içerisindeki kuş motifleri incelenmiştir. Araştırma dört temel bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde araştırmada kullanılan yöntem ve teknikler açıklanmıştır. Bu çerçevede araştırmanın konusu, amacı, kapsam ve sınırları üzerinde durulmuştur. Kullanılan yöntem ve teknikler izah edildikten sonra araştırma alanının tarihi, adı, coğrafi özellikleri, nüfusu, ekonomik yapısı ve sosyo-kültürel yapısı hakkında bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde türkü türünün tanımı, meydana gelişi ve aktarımı ile ilgili hususiyetlere değinilmiştir. Öncelikle türkü ile ilgili geçmişşten günümüze araştırmacıların yapmış olduğu çeşitli tanımlara yer verildikten sonra türkülerin doğuşu, yayılışı ve yaşama güçlerine etki eden faktörler açıklanmıştır. Ardından türküler tasnif edilmiştir. Türkler tasnif edilirken vezin, konu, yapı ve ezgi olmak üzere dört ayrı husus göz önünde bulundurulmuştur. Tasnif edilen türküler araştırma alanından örnekler gösterilerek desteklenmiştir. Üçüncü bölümde Türklerde kuş simgeciliğinin İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerdeki durumu ele alınmıştır. İslamiyet öncesi dönemde Şamanizm ve ongon/töz kültü çerçevesinde anlam kazanan ve şekillenen kuş simgeselliği üzerinde durulmuştur. İslami dönemde ise ilk mutasavvıfların donuna girdikleri hayvan olarak dikkat çeken kuşlar bu bağlamda değerlendirilmiştir. Arap ve İran edebiyatlarının da tesiriyle özellikle Divan Edebiyatı sanatçıları tarafından şiirlerde yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanan Zümrüd-ü Anka, Simurg ve Hüma kuşları hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise kuş motiflerinin türkülerdeki kullanımı üzerinde durulmuştur. Karadeniz bölgesinden derlenen türkü metinlerinde yer alan kuş motifleri sembolize ettikleri anlam açısından değerlendirilmiş ve araştırma alanından derlenen metinlerden örnekler gösterilerek konu izah edilmeye çalışılmıştır. Böylelikle türkü metinlerinden hareketle kuş motiflerinin Türk kültürü ve Halk edebiyatı yaratmalarındaki öneminin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Günümüz Gaziantep esnafının meslek folkloru

Bu çalışmada alan araştırması yöntemleri kullanılarak tespit edilen günümüz Gaziantep esnafının meslek yaşantıları etrafında meydana getirmiş olduğu folklor malzemeleri ele alınmıştır. Alan araştırmasının mülakat, gözlem ve anket tekniklerinden faydalanılarak Gaziantep şehir merkezinde bulunan yüz on üç esnaf ile görüşülmüştür. Altı bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde araştırma sahası hakkında bilgi verilerek bölgedeki ticari yaşamın esnaflık üzerine etkilerinden söz edilmiştir. İkinci bölümde kavramsal çerçeve ele alınmış; grupların mesleklerine yönelik yapılan ilmi çalışmalar tanıtılmış ve meslek folkloru çalışmalarının tarihi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde esnaflığın tarihsel ve kültürel arka planı derinlemesine ele alınmıştır. Bu doğrultuda cahiliye dönemindeki feta tipinden başlanarak fütüvvet teşkilatı, ahilik, Osmanlı loncaları ve günümüzde esnafların bağlı bulundukları örgütlere uzanan süreç karşılaştırmalı olarak açıklanmıştır. Gaziantep'te ahiliğin izleri sürülmüş ve esnafın ahilik değerlerine bağlılığı tespit edilmiştir. Dördüncü bölümde meslek kavramı hakkında bilgi verilmiş, meslekler sınıflandırılmış ve Gaziantep'te günümüzde yaşayan geleneksel meslekler tanıtılmıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde alan araştırması ile elde edilen veriler ile günümüz Gaziantep esnafının sözlü edebiyatı işlevsel ve yapısall yaklaşım ile ele alınmıştır. Bu bölümde konuşmalık, söylemelik, anlatmalık halk edebiyatı türleri ve esnafa özgü törenler incelenmiştir. Altıncı bölümde esnafın mesleki yaşantısı etrafında oluşturduğu siftah, nazar, büyü, bereket ve uğura yönelik inançlar belirlenmiş bu inançların varoluş sebepleri eski türk inançları ve İslam inancına göre açıklanmıştır.
The Akritai and frontier ethos in Byzantine and Pre-Ottoman Turkish epic poetry

Dokuzuncu ve erken on üçüncü yüzyıllar arasında Anadolu'nun doğu uç bölgesi bu çalışmanın kapsadığı coğrafyadır. Bizans destanı Digenes Akrites ve Türk destanları Danişmendname ve Battalname bu bölgede sözlü destan geleneği içinde ortaya çıkmış yapıtlardır. Bu destanların yazılı metinleri ise Bizans, Selçuklu, ve Osmanlı merkezlerinde üretilmiştir. Bu bağlamda bu destanlar merkez-uç ilişkilerini incelemek için uygun metinlerdir. Bu çalışmada destanlar uç bölgelerinin kültürünü anlamak için kullanıldılar. Aynı zamanda uç- merkez karşıtlığının ne kadar geçerli olduğunu da ortaya koyuyorlar. Kültürel çokseslilik ve sinkretizm çalışıldı. Dinsel heterodoksi de destanlar bağlamında analiz edildi. Destanlar coğrafi ve tarihi çerçevelerine diğer birinci el kaynaklar ve ikinci el kaynaklar sayesinde oturtuldu. Din değiştirme, mixobarbaroi, kripto-Hristiyanlık, manastırlar,, ve seksualite beş başlık olarak seçildi ve bu başlıklar ekseninde destanlar arasında kültürel geçişler araştırıldı. Ortaçağ Doğu Anadolu kültürünün incelenmesi için bu başlıklar kullanıldı. Amaç hem Hristiyan hem de Müslüman topluluklara ortak olan bir uç bölgesi kültürünün varlığını göstermekti.
Ahmet Mithat Efendi'nin eserlerinin halkbilimi açısından değerlendirilmesi

Tanzimat Dönemi yazarlarından Ahmet Mithat Efendi'nin eserlerinde bulunan folklor malzemelerini tesbit ve 19. yüzyıl İstanbul Folkloru araştırmalarına katkıda bulunmak amacıyla hazırlanan bu çalışmada, yazarın konuyla ilgili eserleri incelenerek elde edilen bilgiler tasnif ve tahlil edilmeğe çalışılmıştır. Ahmet Mithat Efendi, batılılaşma tesiriyle değişen ve yeni türlerle gelişen 19. yüzyıl Türk Edebiyatı'nda önemli bir yere sahiptir. Geleneksel edebi türlerin yanında, roman, tiyatro, batılı anlamda hikaye, opera ve operet gibi Batı kaynaklı edebi türleri de denemiştir. Sosyal ve kültürel alanda yapılan yenilikleri okuyucuya tanıtmış ve eserleri aracılığıyla çağdaş yaşam anlayışını aktarmıştır. Eserlerinde geleneksel icra yöntemlerinden yararlanarak, devrin folklorunu yansıtır. Çalışma iki bölümden oluşmuştur. Giriş'te, Tanzimat Dönemi ve Edebiyatı ile Ahmet Mithat Efendi'nin bu edebiyattaki yeri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, yazarın hayatı ve sanatı üzerinde durulduktan sonra incelenen eserler tanıtılmış ve özetlenmiştir. Eserlerde görülen meddahın hikaye anlatma tekniği ve masal türü ile ortak olan noktalar açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, tespit edilen folklor malzemeleri örneklendirilmiştir. Sonuç'ta bu çalışmayla elde edilen bilgi ve tesbitler değerlendirilmiştir. Çalışma sırasında kullanılan kaynak eserler kaynakçada verilmiştir.
Yahyalı folkloru

Bu çalışmada Kayseri'nin Yahyalı ilçesinde, geçiş dönemleri arasında yer alan doğum, evlenme, ölüm adetleri ile bu geçiş dönemlerine bağlı halk inançları, dini ve milli bayramlar, törenler ve kutlamalar, halk mutfağı hakkında bilgiler ve yöresel yiyecek içecek ve yemekler tanıtılmış, halk hekimliği ve anonim halk edebiyatına ait ürünler ve halk kültürü üzerinde incelemeler ve derlemeler yapılmıştır. Birinci bölümde yöreye ait doğum, evlenme, ölüm, gibi geçiş dönemleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde, konu ile ilgili makalelerden ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler sunulmuş, kaynak kişilerden derlenen, İlçe kültüründe yer alan gelenek, görenek, örf-adet ve inançlar, maddeler halinde aktarılmıştır. Sözlü kaynaklardan edinilen bilgiler ışığında yöredeki inançlar ve bu inançlar etrafında oluşan adetlerin eski Türk halk kültürü ile olan benzerlikler ortaya konmuştur. İkinci bölümde bayram, tören ve kutlamalar üzerinde durulmuş. Resmi ve dini bayramlarda, bereket törenleri, yağmur duası, koç katımı gibi tören ve kutlamalarda Yahyalı'da ne gibi uygulamaların olduğu, kaynak kişilerle görüşülerek aktarılmıştır. Bu uygulamaların halk arasında hala devam edip etmediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Yahyalı'da halk inanışları ile ilgili bilgilere ve uygulamalara yer verilmiştir. Yatırlar, ziyaret yerleri, bölgede var mı? Varsa bunlar etrafında ne gibi inanç ve uygulamaların olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Kaynak kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda, adak, büyü, uğur-bereket, tabiat olayları, cansız varlıklarla ilgili yöredeki halk inançları tespit edilmiş ve maddeler halinde sunulmuştur. Dördüncü bölümde Yahyalı mutfağına ait yiyecek ve içecek türleri, bunların hazırlanışı ve yapılışı ile ilgili bilgiler sunulmuştur. Mutfak araç gereçleri ve bu araç gereçlerin kullanılışları hakkında bilgi verilmiş, bu araç-gereçlerden bugüne kadar gelen ve hala etkinliğini koruyan araç gerecin olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde Yahyalı'da halk hekimliğine ait uygulamalar incelenmiş, yöreye özgü tespit edilen uygulamalar üzerinde durulmuştur. Altıncı bölümde Yahyalı'da anonim halk edebiyatı ürünleri ele alınmış, manzum, mensur, manzum-mensur karışık, halk edebiyatı ürünleri üzerinde durulmuş ve kaynak kişilerden alınan örneklere yer verilmiştir. Örneklerden önce konu ile ilgili yazılı kaynaklar incelenmiştir. Çalışmamızın sonucunda Yahyalı halk kültüründe, Orta Asya Türk Kültürü ve Anadolu Türk kültürünün izlerinin bulunduğu, bazı ortak yönlerinin olduğu tespit edilmiştir. Bütün bu izler, İslamiyet'in kabulü ile birlikte, yeni kabul edilen dinin özellikleri ve rengi ile yoğrularak yeni bir format almış, bazıları tamamen değişmiş, bazı inanç ve uygulamalar unutulmuş, bazı inançlar ve adetler de değişmeden günümüze kadar gelerek, günümüzdeki Yahyalı halk folklorunu ve kültürünü meydana getirmiştir.
Kazak ve Türkiye Türklerinde at kültürü ve atın rolü

Dünya coğrafyası üzerinde geniş bir alana yayılan Türkler, asırlar boyunca atı hayatlarının bir parçası saymışlardır, özellikle atlı-göçebe medeniyet dairesinde atın rolünün yüksek derecede olduğu elde edilen belgelerden anlaşılmaktadır. Uzun tarihi dönem içerisinde pek çok yurt değiştiren Türkler, farklı mekanlarda, bazı farklı yaşayış tarzları geliştirmiş, farklı kavimlere bö- lünmüş. yeni lehçelere ayrılmışlardır. Ancak bu farklılık temel kültür olguların da ve kabullerinde değişmeye sebep olmamış, ortak kültür hazinesi daima muhafaza edilmiştir. Türk kavimlerinin birlik ve dirliğini sağlayan en önemli unsurlardan biri de attır. Atın tarihte oynadığı rol, Türk kavimlerinin sosyal, kültürel, ekonomik ve askeri yapısında belirleyici olmuştur. Türkiye'de, Türk Dünyası at kültürü ve atın rolünü esas alan müstakil bir çalışma bugüne kadar yapılamamıştır. Bu eksikliği gidermek amacıyla Oğuz grubunda yer alan Türkiye Türkleri ile Kıpçak grubunda yer alan Kazak Türklerinde at kültürü ve atın rolünü bu çalışmada karşılaştırmayı, Türk Dünyasındaki yerini belirlemeyi hedefledik.
Türk halk inançlarında şehitlik üzerine halk bilimsel bir inceleme: Edirnekapı örneği

Bu çalışmada, şehitlik kavramının Türk halk inançları ve halk anlatılarında nasıl bir yer edindiği üzerinde durulmuştur. Çok geniş bir kavram olan şehitlik, Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilen 1980 sonrası terör şehitleri kapsamında ele alınmıştır. Şehit aileleriyle gerçekleştirilen mülakatlar sonucunda elde edilen halk anlatıları, memorat ve efsane başlığı altında ele alınmış ve metinlerin incelemesi yapılmıştır. Türklerin İslamiyet öncesinde vatana atfettikleri değer ile İslamiyet'in kabulünden sonra Türk kültüründe varlığı görülen şehitlik kavramına yüklenen anlam arasındaki benzer noktalar belirtilmiştir. Şehitlik etrafında teşekkül eden anlatılar, yazılı ve elektronik kültür ortamındaki örnekleriyle de gözler önüne serilmiştir.
Divanu Lugati't-Türk'teki bitki ve hayvan konuları üzerine bir inceleme

Kaşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yaşayan Türk bilginidir. 1072 yılında yazmaya başladığı eserini 1074'te tamamlayarak Bağdat'ta Abbasi halifesi El-Muktedi Billah'a sunmuştur. Eserin el yazması tek nüshası Fatih Millet Kütüphanesi'nde 1910 yılında bulunmuştur. 1915- 1917 yıllarında öğretmen Kilisli Rifat Efendi'nin ve Besim Atalay'ın çevirileri basılmıştır. Divanu Lugati't-Türk ansiklopedik bir sözlüktür. 11. yüzyıl Türk tarihine ilişkin birçok konuyu aydınlatabilecek zenginlikte bir eserdir. Günümüzde tarih, coğrafya, halk edebiyatı, halk bilimi, dil bilimi gibi birçok alana kaynaklık eden Divan dil ve kültür tarihimize ışık tutmaktadır. Çalışmada Divan'da geçen bitki ve hayvan terimleri incelenmiştir. Öncelikle Divan'da geçen konuya ait terimler taranarak fişlenmiş ve oluşan başlıklara göre kaynak taraması yapılmıştır. Elde edilen bilgiler değerlendirilerek bir araya getirilmiştir. Böylelikle Divan'da geçen bu terimlerin Türklerin hayatının pek çok alanında önem taşıdığı sonucuna varılmıştır. Terimlerin oluşturduğu kavram dünyasından hareketle Türklerde hayvan, hayvancılık, mitolojik hayvanlar, halk hekimliği, halk veterinerliği, bitki ve hayvanlara dayalı inanış ve gelenekler, yiyecek ve içecekler, maddi kültür unsurlarında hayvan ve bitkilerin etkisi, Türklerde ağaçlara verilen kutsiyetler gibi konulara değinilmiş ve atlı göçebe hayat yaşayan Türklerin bitkiler ve hayvanlar konusunda çok tecrübeli olduğu, bu yüzden de bu konular çevresinde geniş bir kültür hazinesi oluştuğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada; Divanu Lugati't-Türk'te geçen bitki ve hayvan terimlerine bağlı olarak Türk kültür tarihinde bitki ve hayvanların yeri ve önemi konusunda bilimsel yorum yapmak amaçlanmıştır
Türk halk oyunlarında terminoloji sorunu

halk oyunları teorik ve uygulamalı çalışmalarıyla hem bir bilim, hem de bir sanat dalı olarak değerlendirilebilmekte, ne şekilde değerlendirilirse değerlendirilsinkarşımıza terminoloji sorunu çıkmaktadır. Araştırmacı ve bilim adamlarımızın kültürümüzü tanıtabilmeleri ve alanımıza ait sahip oldukları bilgiyi karşısındakilere aktarabilmeleri; sahne sanatı olarak da oyun öğretimi ve sahne çalışmalarında dansçı-eğitmen diyaloglarının ortak bir iletişim dilioluşturularak kolaylaştırılması ve karmaşanın önlenmesi adına, alana özgü bir terminolojinin oluşturulması gerekmektedir. Bu çalışmada halk oyunları alanında görülen terminoloji sorununu inceledik ve sorunun olası çözüm yolları konusunda fikirlerimizi belirttik. Sorunun tespiti aşamasında öncelikle alanda bugüne kadar yapılmış teorik ve pratik çalışmaların tümüincelenmiş ve terminoloji konusunda yapılmış çalışmalar saptanmıştır. Sorunun tespitinden sonra alana özgü günümüzde kullanılmakta olan tümterimleri ana ve alt başlıklar halinde sınıflandırılarak, alana özgü bir terim sistemi oluşturmaya çalıştık. Bunu yapmamızdaki amaç, terimlerimize ait tanılama ve genellemeler yapmadan önce onları sistematize etmekti. Böylelikle oluşturmak istediğimiz örnek terminolojik sözlük çalışmamızda da doğacak terim karmaşasıönlenmiş oldu. Çalışmamızın alanda yapılmış teorik ve pratik çalışmaların tespitlerini kapsayanbölümlerinde kaynaklara başvurulmuş, örnek terminolojik sözlük çalışmasındaizlenecek yöntemler ve terimlerimizin sınıflandırılmaları tarafımızdan yapılmıştır. Bu çalışma alanda oluşturulacak terminoloji çalışmalarına örnek niteliğindedir.
Türkiye'de folklor dergilerinde yer alan tıbbi folklor makaleleri bibliyografyası

Tez'de 1929 yılından itibaren latin harfleri ile basılmış süreli folklor dergilerindeTıbbi Folklor Makaleleri' incelenmiştir. Makaleler birbirinden ayrı beş dizin halinde değerlendirilmiş, makalelere ait künye açık bir şekilde verilmiştir. Bu çalışmada sırasına göre yazar soyadları dizini, makale başlıkları dizini, dergi adları dizini, konu başlıkları dizini ve yöreler dizini hazırlanmıştır. Makalelerin içeriği hakkında küçük açıklamalar makale başlıkları dizininde parentez içinde verilmiştir. Bunun yanı sıra taranan dergilerin kısaca tanıtımı ve konuya ait kısa tarihçe, giriş ve amaç bölümünde verilmiştir. Çalışmalar bilgisayar tekniği ile yürütülmüş, mahalli folklor yayınlarına ait liste de yukarıdaki bilgilere ilave edilmiştir.
Yalvaç folkloru

Bu çalışmada, Türkiye'nin kültür mozayiğini oluşturan taşlarından birisi olan Yalvaç ilçesi ve çevresinin folklorik özellikleri ele alınmıştır. Verilen bilgiler, bu sahada yapılmış olan yazılı kaynak ve saha çalışmasından elde edilmiştir. Bugüne kadar Yalvaç'la ilgili olarak yapılan çalışmalar yeterli olmamış; bir kısmı tarihi kültür varlıklarını ele alırken bir kısmı da ağız incelemelerini ele almıştır. Folklor açısından bakıldığında oldukça zengin verilere sahip olan Yalvaç, çok uzun tarihi geçmişşinin getirdiği yerleşik hayatın bütün özelliklerini vermektedir. Bu alanda yapılmış dağınık ve bireysel ürünleri bir araya getiren çalışma; Türk kültürüne katkıda bulunmayı amaç edinmiştir.
Halk anlatılarının yenidenyazımı sürecinde Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Boyu

Türk ve dünya edebiyatlarında özel bir yeri olan ve Türk milletinin maddi ve manevi değerlerini somut bir şekilde yansıtan Dedem Korkut Kitabı, 1815 yılında Heinrich Friedrich Von Diez tarafından bilim dünyasına tanıtıldığından beri eskimeyen ve tüketilemeyen kaynaklardan biri olarak dikkat çekmektedir. Kitapta yer alan on iki anlatı, Oğuzların 9. ve 11. yüzyıllar arasındaki idari, iktisadi, kültürel ve dini yapılarını dinleyiciye/ okuyucuya aktarmaktadır. Kilisli Muallim Rıfat'ın Türkiye'deki ilk neşrinden sonraki yüz yıllık süre içerisinde Dedem Korkut Kitabı birçok araştırmacı tarafından ele alınmış ve bilimsel ölçütlerde neşirler ve makaleler yayımlanmıştır. Bunun yanında Dedem Korkut Kitabı'nın masal, efsane, hikaye hatta tiyatro ve sinema filmi senaryosu olarak defalarca yeniden yazılmıştır. Ortaya çıkan yeni metinlerin birçoğu, asıl metinlerin kopyası olarak değerlendirilebilecek tekrarları iken bazıları da dil, üslup, olay örgüsü ve motifleri bakımından farklılaşmış formları olarak karşımıza çıkmaktadır. Dedem Korkut Kitabı'nın yenidenyazımlarının geçirdiği değişim ve dönüşümler ve bunların hangi boyutlarda ve amaçlarda gerçekleştiklerinin ortaya konulması, yazınsal süreç içerisinde anlatıların geçirdiği dönüşümleri aydınlattığı gibi bundan sonra yazılacak olanlara da ışık tutması bağlamında önem arz etmektedir. Çalışmamızda, Dedem Korkut Kitabı'nın Dresden nüshasında beşinci boy olarak yer alan ve Türklerin İslamiyet'i yeni yeni benimsediği bir dönemde inanç karmaşası yaşayan, bu bağlamda da Azrail'e kafa tutan Deli Dumrul'un ölümü bünyesinde hissedişiyle ilahi gücü ve yaşamın gerçeklerini kabul edişini anlatan Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Boyu'nun yeniden yazımları ele alınacak, ortaya çıkan yeni anlatılardaki biçimsel ve anlamsal dönüşümler açıklamalarıyla birlikte ortaya konmaya çalışılmıştır.
Barak Türkmenleri

Ülkemizde Türkmen gruplarından bir tanesi olan ve çoğunluğu Gaziantep yöresinde yaşayan Barak Türkmenlerini konu aldığımız bu çalışmamız, giriş kısmı ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Oğuz Türkmenleri ile alakalı genel bilgiler, Türkmen ve Yörük adına değinilmiştir. I. bölümde: Barak adı, Barakların Horosan'dan Anadolu'ya göçleri ve bugün yaşadıkları yerler, Osmanlı İdaresi altında bulundukları yerlerden Rakka'ya iskan edilişleri ve bu süreçte karşılaştıkları hadiseler konu edilmiştir. II. bölümde: Barak Türkmenlerinin örf ve adetleri çerçevesinde doğum ve ölüm, evlilik ve düğün, giyim, inanç, sözlü edebiyat, Barak şairleri ve türküleri anlatılmıştır. Bu çalışma yapılırken çoğunlukla tetkik eserler ve makalelere başvurulmuştur. Ayrıca Kırıkkale İli'nde bulunan Barak Köyleri'ne gidilerek saha araştırmaları da yapılmıştır.
Hatayi'nin şiir dünyası

Bektaşi edebiyatının büyük şairlerinden biri olan Hatayı, şiirlerinde dini, tasavvuf ve özellikle ideolojik görüşlerini açıklamıştır. 'Hatayi'nin Şiir Dünyası' adını taşıyan ve önsöz, giriş, şairin hayatı, dizin ve bibliyografya dışında dört bölümden oluşan çalışmamızda da, onun bu görüşleri ve bu görüşleri ifade etmede kullandığı kavramlar belirlenmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Hatayi'nin din ve tasavvuf anlayışı incelenmiştir. Şairin temel dini konularda, İslami Türk edebiyatının geleneksel anlayışının dışına pek çıkmadığı görülmektedir. Tasavvuf anlayışını da 'Vahdet-i Vücud' kavramıyla ortaya koymamız mümkündür. Kullandığı tasavvuf kavramlarla ve adını andığı mutasavvıflarla, hemen hemen bütün şairler de karşılaşmaktayız. İkinci bölümün adı, 'İdeolojF'dir. Burada, şairin İslam'ın Şii yorumunu temel alan ideolojisinin çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevenin büyük ölçüde 'Hak Muhammed Ali' ve 'Muhammed Al? 'bir'liğiyle sevgisinden oluştuğu anlaşılmaktadır. Başta Hz. Ali olmak üzere, bütün imamların yüceltildiği görülmektedir. Şairin, yukarıda söylediğimiz 'bir'liği ve on iki imam sevgisini, idaresi altındaki insanlar arasında ortak bir ideoloji yapma çabası içinde olduğu görülmektedir. Üçüncü bölüm olan 'Cemiyet'te ise, önce tarihi-efsanevi kişiler tanıtılmıştır. Bunların dışında kalanlar da 'Sevilen şahıslar' ve 'Nefret Edilen Şahıslar' şeklinde iki başlık altında toplanmıştır. Şairin sevgisini veya nefretini belirleyen faktörün, ideolojisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu bölümde ayrıca, cemiyetle ilgili diğer unsurlar da incelenmiştir. Son bölüm 'Tabiat'tır. Bu bölümde de gök, güneş, ay, yıldız, bulut, yağmur, yeryüzü, dört unsur, hayvanlar, bitkiler... gibi tabiata ait öğelerin dini, tasavvuf veya ideolojik kullanımı incelenmiştir. Şairin tabiattan aldığı bu unsurların pek çoğuyla Hz. Ali arasında ilgi kurma ve böylece Hz. Ali'yi yüceltme çabası içinde olduğu açıkça görülmektedir.