Planlı kalkınma döneminde (1963-2018) çocuk refahı alanında gerçekleştirilen sosyal hizmet çalışmaları ve uygulamaları

Yeni devletimizin yönetim şekli olarak Cumhuriyetin ilan edilmesiyle birlikte yeni bir devlet yapılanması da oluşturulmuştur. Bu devlet yapılanmasında, içinde bulunulan mevcut durumdan dolayı yeni organizasyonların oluşturulması da zorunlu olmuştur. Bu yapılanmaların oluşturulması ve işlevsellik kazanması ise oldukça geniş bir zaman diliminde gerçekleşmiştir. Yeni yönetim ile birlikte benimsenen sosyal devlet anlayışı gereği, vatandaşların sosyal, ekonomik, kültürel, toplumsal veya psikolojik olarak sorun yaşamalarını engelleme / engellemeye çalışma yönünde adımlar atılmaya başlanmıştır. Özellikle birincil derecede öneme sahip kamusal hizmetlerin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması, üzerinde yoğun çabalar gerektiren çalışmaların ortaya konulmasını sağlamıştır. Bir toplumun yönetiminde söz sahibi olan politik belirleyicilerin benimsedikleri 'refah devlet' anlayışına istinaden, ihtiyaç sahibi bireylerin tespit edilerek muhtaçlık düzeylerine göre sosyal yardımlardan faydalandırılmaları hem günün refahı hem de gelecek refahı açısından oldukça önem arz etmektedir. Öyle ki, toplumun çekirdeği konumunda bulunan bireylerin, muhtaçlıklarının ta çocukluk döneminden itibaren tespit edilerek sosyal hizmet çalışanları tarafından gereğinin yapılması, başta ekonomi olmak üzere birçok alanda toplumsal gelişmişliği beraberinde getirecektir. Muhtaçlık yaşayan bireylere ihtiyaçları düzeyinde ulaşılıp toplumsal yaşama, yetileri doğrultusunda katılımlarını sağlamak, aynı zamanda toplumsal kalkınma düzeyinde bireyin üstlendiği rolü de karşılayacaktır. Bu nedenle, kaynakların yeterliliği ölçüsünde sosyal hizmet çalışmalarını yürütmek, yönetim erklerinin göz ardı edemeyeceği çalışmalar arasındadır. Özellikle toplumsal yapının en zayıf üyesi olan çocukların muhtaçlık düzeylerine göre gereken ilgiyi görememeleri, ilerleyen zamanlarda daha büyük sorunlarla yüzleşilmesi zorunluluğunu ortaya koyacaktır. Birçok alanında sorun yaşanan bir toplumun yapısının düzetilmesi, devlet yönetiminde de zaman zaman sorunların yaşanmasına neden olmuştur. Öyle ki Cumhuriyetin ilk yıllarından çok partili hayata geçişe kadar olan sürede yönetimde yer alan yönetim kadrosunda büyük değişiklikler yaşanmamıştır. Bu değişikliklerin yaşanmaması da uygulanması düşünülen program / plan / projede stabilize bir durumun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Çok partili yaşama geçiş ile birlikte yönetim alanında söz sahibi olabilmek için diğerlerinden farklı yeni fikirlerin ortaya atılması ve benimsenmesi sonucunda zaman zaman daha faydalı toplumsal işlerin yapıldığı bilinen gerçektir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde Kalkınma Planları'nın oluşturulması da oldukça faydalı olmuştur. Özellikle ekonomik anlamda toplumsal hizmetlere yapılan harcamaların etkililiği ve verimliliği açısından bir kontrol mekanizmasının oluştuğu söylenebilir. Her ne kadar Cumhuriyetin kuruluşundan yaklaşık 40 yıl sonra hazırlansa da hiçbir şey için geç kalınmadığı görülmüş ve sonraki süreçteki kamusal hizmetlerin sunumunda memnuniyetin oluşması sağlanmıştır. İlk olarak 1963 yılında uygulamaya konulan Birinci Kalkınma Planı ile birlikte kamusal hizmetlerin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasında yeni ve faydalı bir adımın atıldığı düşünülmektedir. Bu düşünce zaman zaman ortaya konulan uygulamalarla da kendini göstermiştir. Çalışmamızda da Birinci Kalkınma Planı ile birlikte kamusal hizmetlerden en dezavantajlı konumda bulunan ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan hizmetlerin etkinliğinde görülen çalışmalar ele alınmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde Kalkınma Planları zamanında sosyal hizmet alanında yapılan yatırım çalışmalarına; ikinci bölümde Kalkınma Planları zamanında yapılan mevzuat çalışmalarına ve son bölümde ise Kalkınma Planları kapsamında yapılan yatırım ve mevzuat çalışmaları ışığında günümüzde hizmet veren Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın dezavantajlı çocuklara yönelik Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yer alan gündüzlü ve yatılı uygulamalarından bahsedilmiştir.