turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanzimat'tan sonra Karahisar-ı Sahip Sancağı'nda Türk mimarisi (1839-1923)

18. yüzyılın sonlarına gelindiğinde siyasi ve askeri gücünün batı devletlerinin gerisinde olduğunu anlayan Osmanlı Aydınları, devleti eski ihtişamına kavuşturmak için önceliği askeri alanda olmak üzere yönetim, eğitim, ulaşım ve ekonomi gibi alanlarda bir dizi reformlar yapmıştır. Bu reformlar sayesinde daha kurumsal bir kimliği bürünen devlet yönetiminde, dönemin gereği olarak İmparatorluk coğrafyasının en ücra köşelerinde bile ''Devlet İdeolojisini'' yansıtan binlerce yapı inşa edilmiştir. Fakat, şu göz ardı edilmemelidir ki; Sanat Tarihi Camiasında ''Kamu Yapıları'' olarak adlandırılan bu yeni yapı türlerinin yanı sıra geçmişşi yüzyıllar öncesine dayanan Cami, Çeşme, Hamam gibi yapı türlerinin inşası da son dönemde hız kesmemiştir. ''Osmanlı Dönemi Karahisar-ı Sahip Sancağı'' sınırları içerisindeki İmar Hareketlerinin incelendiği bu çalışmada, yıkılmaya yüz tutan bir hanedanın, nasıl devletin altın çağındaki imar hareketleri ile yarışacak düzeyde yapılar yaptığı, bu yapıların inşasında gerekli kaynakları nasıl yarattığı, inşa edilen yapıların tasarımlarının merkezden gönderilen planlar doğrultusunda mı yoksa yerel ustaların inisiyatifinde mi inşa edildiği ve bu yapıların dönemin mimari üsluplarını yansıtıp yansıtmadığı gibi sorular, arşiv belgelerinden ve mevcut verilerden hareketle cevaplanmaya çalışılmıştır.
Zeyla'da kaybolan Osmanlı mimarisi

Türkler Osmanlı idaresinden çok çok önce Afrika'ya yerleşmiş ve tarihi süreçte bu kıtada güçlü devletler kurarak çeşitli eserler bırakmışlardır. Türk Devletleri literatüründe yer alan, Tulunoğulları, İhşidiler ve Selçuklular Kuzey Afrika'ya birçok eser bırakarak varlıklarını adeta delillendirmişlerdir. Bu devletlerden kalan bir kısım eserler günümüze kadar ulaşmış, uyguladıkları üslupAfrika'da birçok esere yansımıştır. Anadolu'nun fethinden önce Hicaz'ın dahiSelçuklu hakimiyetine girdiği hatta sınırın Yemen'e kadar genişlediği görülmektedir. Yapılan araştırmalarda Göktürk Alfabesiyle, Habeşistan'da ve Yemen'de aktif olanSaba Melikesi dönemine ait yazıtlarda kullanılan alfabe arasında ortak karakterler olduğu tespit edilmiştir. Diğer bir Türk Devleti olan Memluklüler, Mısır merkez olmak üzere, Kuzey Afrika'nın ortaları, Filistin, Suriye ve Güney Anadolu'ya kadar olan bölgelerde aktif olmuştur. Memlukler, Asya, Anadolu ve Suriye mimarietkilerinden yeni bir sentez oluşturarak Türk Memluklüleri mimari ve süsleme stilinioluşturmuş bu stil Çerkez Memluklüleri'nde de devam ettirilmiş ve nihayetinde XVI. yüzyılda Osmanlı mimarisiyle tanışmıştır. Osmanlı bu yüzyılda yalnızca Kuzey Afrika'da değil, kıtanın birçok bölgesinde faal olmuştur ve mimari etkisini yansıtmıştır. Doğu Afrika'da kurmuş olduğu Habeş Eyaleti adeta Orta Asya, Anadolu, Suriye, Arap ve Kuzey Afrika kültür birikiminin yoğrulduğu bir alan olmuştur. Avlulu camileri, silindir minareleri, kubbeli yapıları, ticari hanları yerel mimariyle özdeşleşerek yeni bir Osmanlı versiyonunu sergilemiştir. Bu coğrafyadakimimari yapılar, Anadolu, Avrupa, Mısır ve diğer bölgelere oranla biraz daha azdır ya da birçoğu tespit edilemeden yok olmuştur ki Sevakin, Kassala, Hartum, Debervagibi şehirlerdeki birçok Osmanlı kaleleri, karakolları ve diğer mimari eserleri örnek verilebilir. Zeyla'daki mimari eserleri tanıtacak yazılı belge çok az olduğu için eserlerin değerlendirilmesinde, Sevakin, Harar, Masavva, Berbera gibi şehirlerdekiOsmanlı mimari eserleri önemli derecede referans olmuştur.
Batı ve Türkiye tiyatrosunda mekan dramaturjisi

Mekan dramaturjisi yalnızca sahne mekanı ve o mekanın nasıl yorumlandığını değil, tiyatro mimarisini ve tiyatronun kent içindeki konumunu da içerir. Mekan dramaturjisi kavramının sahne mekanının fiziksel özelliklerini aşarak kentin çeperlerine dayanmasının sebebi, tezin teorik çerçevesini oluşturan mekan sosyolojisi çalışmalarıdır. Toplumsal ilişkilerin mekan üzerinden örgütlenmesi ile ideolojinin ve ekonomik işleyişin mekan üzerindeki tahakkümü, tiyatro ve mekan ilişkisinin kentsellikle beraber okunmasını gerektirir. Mekan sosyolojisi çalışmalarının bir diğer verisi, özneler üzerinden değil mekan üzerinden tarih yazımının görünenin dışında başka bağlantıları açığa çıkaracağıdır. Türkiye tiyatrosunun güncel durumunu değerlendirebilmenin ön koşulu, görme biçimlerinin farklılığını temel alarak, mekansal değişimlerinin incelenmesidir. Batılılaşma politikalarıyla İtalyan tipi sahnenin Türkiye tiyatrosuna egemen olması, tiyatronun özel alana çekilmesine ve kamusal alanda varlık bulan geleneksel tiyatronun özgün mekansallığının giderek silinmesine neden olmuştur. Bu çalışmada tiyatronun mekansal hesaplaşmasının sonuç ürün yerine süreci temel alan katılımcı mimarlık ile mümkün olabileceği savunulur. Türkiye tiyatrosunun özgün bir mekansallığa erişmesi; mimara atfedilen yüce görevden vazgeçilerek genel geçer doğruların sorgulanması ve kullanıcının aktif katılımı ile mümkün olabilir. Çalışmanın son bölümünde mekan dramaturjisinin katmanlı yapısı sahne ölçeğinde dramaturjilerinin merkezinde mekan olan gösterimlerle ele alınır.
Antalya'nın Demre ilçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi freskoları

Antalya'nın Demre ilçesindeki H. Nikolaos Kilisesi'nin freskoları, Anadolu'da başkent özellikleri taşıyan, önemli ve sınırlı anıtsal resim sanatı örneklerindendir. Kilisedeki freskolar toplam otuz dokuz sahne, yüzkırküç tek figür, bazı sembolik tasvirler, bitkisel-geometrik süslemelerden oluşur. Freskolar kilisenin apsis, bema, naos, yan nefler, kuzeydoğu-güneybatı köşe mekanları, iç narteks, güneydoğu şapeller, mezar mekanı, kuzey ek yapılan ve batı avludaki arkosoliumda görülür. Araştırmalarımız sırasında yirrnidört yeni sahne bulunmuştur. Bunlar; İncil kaynaklı Müjde, İsa'nın Doğumu, Golgota Yolu, Çarmıhta İsa; Apokrif kaynaklı Koimesis, Anastasis sahneleri ve H. Nikolaos'un yaşamını içeren siklusa ait on altı sahnedir. Örnekleri yurt dışında bulunan H. Nikolaos siklusu, Türkiye'deki ilk ve tek örnek olması açısından çok önemlidir. Ayrıca, bütün ve büst şeklinde tasvir edilmiş tek azil figürlerinden doksanyedisi de yayınlanmamıştır. Bazı sembolik, bitkisel, geometrik bezemelerle birlikte emitasyonlar da ilk olarak çalışmamızda incelenmiştir. Kilisenin freskoları hakkında monografik bir çalışma olmadığı gibi bu freskoların, genel olarak tanıtıldığı yayınların azlığı ve yetersizliği dikkati çeker. Yayınlarda, kilisedeki freskolardan on beş sahne, kırk altı tek figür ve bazı süslemelere değinilmiştir. Freskolar, katalog bölümünde ayrıntılı şekilde tasvir edilerek ikonografi, resim programı, üslup, teknik özelliklerine göre anıtsal resim, el yazmaları, ikonalarla karşılaştırılmış; bu verilerden elde edilen sonuçlara göre tarihlendirmeye ve Bizans resim sanatı içindeki önemi saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, yapının ve kazı buluntularının tarihi de freskolar için önerdiğimiz tarihlemeleri desteklemiştir. 11 .-12. yüzyıllar içinde değerlendirdiğimiz freskoların ikonografi, resim programı ve üslubunda bazı ünik özelliklerle birlikte, başkent özellikleri ve bölgesel etkiler tespit edilmiştir. H. Nikolaos Kilisesi'ndeki çoğunluğu yayınlanmamış freskoların tanıtıldığı ve Bizans resim sanatı içindeki yerinin incelendiği çalışmamızda, H. Nikolaos Kilisesi'nin Anadolu'daki freskoları açısından zengin, sınırlı sayıdaki yapılardan biri olduğu ortaya konmuştur.
Hafriyat Sanat Grubu ve Hakan Gürsoytrak

Çağdaş Türk resim sanatında, Cumhuriyet ile birlikte başlayan grup oluşumları 1960'lı yıllardan sonra giderek zayıflamıştır. 1970'lerden 1990'lara kadar uzanan süreç içerisinde sanatçıların bireysel çıkışları söz konusudur. Hafriyat Sanat Grubu'nun böyle bir ortamda grup bilinci ile kurulması, öncü olması ve etkinliklerini uzun yıllar devam ettirmesi önemli bir değerdir. 1996 yılında M. S. G. S. Ü. mezunu ressamlarından Mustafa Pancar, Antonio Cosentino ve Hakan Gürsoytrak'ın bir araya gelmesi ile kurulan ve bir manifesto ile yola çıkmayan grup, kendi sergilerini kendilerinin tasarlayabileceği düşüncesi ve inancı ile varlıklarını oluşturmaya başlamıştır. 1990'lı yıllarda Türk sanat ortamında peşi sıra açtığı sergiler ile dikkatleri üzerlerine çekmeyi başaran grup, ilerleyen yıllarda disiplinler arası sanatın kazandırdığı çok seslilik ile benimsedikleri 'özgürlükçü' ruhu güçlendirmiştir. Grup içinden bir sanatçıyı yakından incelemek üzere seçmek zor olmakla birlikte, Hakan Gürsoytrak başından beri etkili bir isim olarak dikkat çekmektedir. Toplumsal sorunlara duyarlılık ile yaklaşan sanatçı, resimlerinde kent hayatı içerisinde bireyin karşılaştığı güçlükleri ve trajikomik durumları kendine özgü bir üslup ile ortaya koymaktadır. Hakan Gürsoytrak, eserleriyle toplum ve birey psikolojisini güçlü bir biçimde hissettirdiği için incelenecek sanatçı olarak seçilmiştir.
Anadolu Selçuklu Dönemi çinili mihraplarda tezyinat

Çalışmada 'Anadolu Selçuklu Dönemi Çinili Mihrablarda Tezyinat' adı ile toplam yirmi yapı yerinde görülerek incelemeleri yapılmıştır. Bu yapıların on adedi birçok medeniyetin beşiği olan Selçuklu döneminde kültürel ve siyasi bir merkez haline gelen, 12. ve 13. yüzyılda Selçuklu Türklerinin başkenti olan Konya merkezde yer almaktadır. Bir adedi Konya ilçesi Beyşehir'de, bir adedi de Akşehir ilçesinde yer alır. Kayseri, Ankara, Siirt, Amasya, Afyon, Elazığ - Harput ilçe merkezi, Afyon Çay ilçe merkezi, Sivas olmak üzere diğer yapıların toplandığı ayrı merkezlerdir. Yirmi yapıdan on beş adedi il merkezinde toplanmış, sadece beş yapı ilçe merkezinde yer almaktadır. Selçuklular Anadolu'ya geldiklerinde Orta Asya'dan getirdikleri tezyini geleneği birçok alanda uyguladıkları gibi, en önemli mimari yapılardan olan camii tezyinatında, dolayısıyla caminin kalbi olan mihrap tezyinatına da uygulamışlar ve bu alanda Anadolu Selçuklu kültür ve sanatını günümüze kadar ulaşmasını sağlayan muhteşem örnekler vermişlerdir. Süslemeler genellikle mozaik çini tekniğinde hazırlanmış, az da olsa alçı ile çininin bir arada kullanıldığı örnekler de bulunmaktadır. İncelenen dönem içindeki süslemeler, Anadolu Selçuklu dönemi mimarisinin genel süsleme unsurları ile paralellik gösterir. Çoğunlukla geometrik süslemelere ağırlık verilmiş, bitkisel süslemelere de rastlanmıştır. Mihrabların mimari, plan, malzeme ve tarihçe gibi özellikleri üzerinde fazla durulmadan, daha çok süsleme özellikleri geniş bir şekilde ele alınmıştır.
Kayseri minberleri

Bu Yüksek Lisans tez çalışmasında, Kayseri il, ilçe, kasaba ve köylerinde bulunan camilere ait, Anadolu Selçuklularından Cumhuriyet dönemine kadar olan Kayseri minberleri konu olarak seçilmiştir. Kayseri minberleri ile ilgili olarak daha önce detaylı ve bilimsel bir çalışma yapılmamıştır. Bir kısmı orijinal haliyle günümüze ulaşan minberlerin büyük bir bölümü, bilinçsizce yenilendiğinden ötürü günümüze ulaşamamıştır. Bu araştırma çerçevesinde tarihi öneme haiz il sınırları içerisinde tespit edilen minberlerin ölçüleri alınarak cepheleri ve planları çizilmiş, fotoğrafları çekilmiş, ayrıntılı tanımlamaları yapılmış, kitabesi olanların kitabeleri okunmuştur. Genelde Türkiye çapında dönem dönem incelenmiş olan minberler, bu çalışma ile il bazında tüm dönemleri içine alacak şekilde incelenmiştir. Böylelikle de eserlerin bir il düzeyinde kendi içerisindeki gelişimi ve değişimi ortaya koyularak belgelenmiştir. Sonuç olarak 26 adet sağlam, 1 adet parçalanmış minber günümüze ulaşmıştır. İncelediğimiz bu minberler, Kayseri'nin minber alanında önemli bir merkez olduğunu ortaya çıkarmıştır. Kayseri'de yer alan XIII. yüzyıla tarihlenen Anadolu Selçuklu eserlerinden; Ulu Cami, Hunat Hatun Cami, Lala Muslihiddin Cami ve Develi Ulu Cami'lerinin minberleri ahşaptan yapılmıştır. XIV. yüzyıldan günümüze minber gelememiştir. XV. yüzyılın ortalarından XIX. yüzyılın başına kadar yapılan Kurşunlu Cami ve Erkilet Taşhan Köyü Büyük Cami dışında tüm camilerdeki minberlerde taş malzeme kullanılmıştır. Kurşunlu Cami'nin minberi Kayseri'deki tarihi öneme sahip tek mermer minberdir. XIX. yüzyılın ortalarından Cumhuriyet dönemine kadar olan Erkilet Taşhan Köyü Küçük Cami dışında tüm camilerdeki minberlerde ahşap malzeme kullanılmıştır. Erkilet'teki Taşhan Köyü Büyük ve Küçük Cami'lerinin minberleri kaya oyma olarak yapılmışlardır.
Antalya cami ve mescitlerinde yer alan mihraplar

Bu çalışmada Antalya'da bulunan cami ve mescitlerdeki mihraplar bütün yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Tez; giriş, Antalya'nın tarihi, mihrabın tarihçesi, katalog, değerlendirme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İncelenen 30 adet mihrabın 21 tanesi orijinal olup 9 tanesi yenilenmiştir. Bunlardan 3 tanesi mescitte yer almakta ve 18 tanesi camidedirBirinci bölümde; konunun kapsamı, amacı ve önemi, araştırma yöntemi ve konuyla ilgili kaynakların değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde Antalya'nın tarihi ve mihrabın tarihçesinden kısaca bahsedilmektedir. Çünkü mihrapların gelişim aşamasının daha iyi anlatabilmek amaçlanmıştır. Üçüncü bölüm, tezin katalogunu oluşturmaktadır. Bu bölümde mihraplar kronolojik olarak bütün yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise orijinalliğini kaybeden 8 adet mihraplardan bilgi verilmiştir. Beşinci bölümde; Antalya merkez dahil olmak üzere bütün ilçe ve köylerinde bulunan camii ve mescitlerindeki mihrapların tamamı; mihrapların yeri ve yapıdaki konumu, malzeme ve teknik, mihrap elemanları ve süsleme başlıkları altında ele alınarak değerlenmiştir. Mihrapların yapıdaki yeri ve konumu başlığı altında; mihrapların harimde bulundukları yer ve boyutları, malzeme ve teknik başlığı altında; taş, çini, alçı ve ahşap malzemeler ile bunların yapım teknikleri üzerinde örnekler verilerek durulmuştur. Mihrap elemanları: tepelik, çevre ve kenar bordürleri, köşelik, kavsara, niş, sütunce ve oturtmalık alt başlıkları altında örnekleriyle ele alınarak bütün yönleriyle değerlendirilmiştir. Süsleme başlığı altında da mihraplarda görülen süslemeler, bitkisel, geometrik, yazı, mukarnas ve kalem işi başlıkları altında ayrıntılı olarak ele alınarak incelenmiştir. Son bölümde ise incelenen mihrapların tasarım, süsleme ve tespit edilen diğer tüm özellikleri ile ilgili bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.
S. Ü. Edebiyat Fakültesi koleksiyonunda bulunan dini bir tuvalin ikona imajında değerlendirilmesi

Bu araştırma, Ortodoksların tarih sürecinde yaşadıkları topraklar üzerinde yapmış oldukları ibadethanelerinde bulunan, duygularını, düşüncelerini, inançlarını ve beğenilerini yansıttıkları ikonalar üzerinedir. Günlük yaşam biçimleri, toplumsal ilişkiler, törenler, yaşamın çeşitli görüntüleri duvara resmedilerek kültürel özellikler saptanıp gelecek nesillere aktarılıyordu. Okuma yazması olmayan toplumlarda duvar resimleri dinsel, tarihsel ve siyasal eğitim aracı olmuştur. İkona konusu her ne kadar teoloji içinde değerlendirilse de, sadece teolojik bir zemine değil, aynı zamanda sanatsal ve siyasi bir arka plana da sahiptir. Hıristiyanlıkta ikonalar, duaların Tanrı'ya ulaştırılmasında aracı olarak görülen dini tablolardır. Özellikle Ortodokslar ibadetlerinin olmazsa olmazı olarak ikonaları görmekte ve ikonalara sahip çıkmaktadırlar. İkonalara gösterilen saygının tapınma boyutlarına ulaşmasından korkulduğu için bir dönemde ikonalar yasaklanmıştır. Ancak 9. yüzyıldan itibaren halen ilgi ve saygıyla Hıristiyanlar tarafından ikonalarla ibadet edilmektedir.
A comparative architectural investigation of the Middle Byzantine courtyard complexes in Açıksaray - Cappadocia: Questions of monastic and secular settlement

Bu tez orta Bizans dönemine (10.-11. yy.) ait bir tipoloji olan ve Kapadokya bölgesinde bulunan kayaya oyma Açık Avlulu Kompleksleri, Açıksaray Grubu odaklı olarak incelemektedir. Genellikle bir tarafı açık bir avlunun çevresinde kurgulanan bu kompleksler bir grup halinde ya da tek başına bulunmaktadır. Dikkat çekici olan bu komplekslerin kale veya askeri yollara yakın stratejik konumlarda yoğunlaşmasıdır. Açık Avlulu Kompleksler büyük ve gösterişli salonları ile yerine göre mutfak, ahır ve çok amaçlı diğer mekanlardan oluşur. Bu komplekslerin çoğunluğunun kendine ait yine kayaya oyma kiliseleri vardır. Yüksek ve işlemeli cepheler Açık Avlulu Kompleksleri süslerken onların uzaktan fark edilmesini sağlar. Özenli tasarımlarıyla günümüze ulaşmış çok sayıdaki örnek ve bunların işaret ettikleri komünal yaşam dolayısıyla, Kapadokya'ya özgü bu kompleksler hem manastır sistemi hem de seküler yerleşim üzerine çalışan araştırmacıların ilgisini çekmiştir. Bu nedenle, bu tez dönemin dini ve seküler toplulukları ile bunların üretimi olan manastır yapıları ve çeşitli konut tiplerini yeniden sorgulamaktadır. Diğer yandan kendine özgü volkanik doğal çevre ve kayaya oyma mimari bugüne kadar bölgede bilinen bütün Açık Avlulu Kompleksleri kapsayan karşılaştırmalı bir mimari çalışmayı gerektirmiştir. Bağlamsal çalışmalar ve mimari analizlerden çıkan sonuçlar doğrultusunda bu tez, Açık Avlulu Komplekslerin Bizans'ın bu sınır bölgesinde yaşayan ve askeri özellikler taşıyan soylu ailelerin evleri olduğu önerisini getirir. Özellikle Açıksaray Grubu kiliselerinin azlığına karşın özenli ahırlarının çokluğuyla belli bir öneme sahip seküler bir Ortaçağ topluluğunun izlerini taşımaktadır.
Bayburt kent dokusunun gelişimi

Türklerin Anadolu'daki ilk fetih ve iskan alanlarından biri olan Bayburt, kent olarak tarihin her döneminde askeri bir nokta, konaklama merkezi, önemli bir kültür ve ticaret merkezi olma özelliğini korumuş ve Türk tarihinde özel bir yere sahip olmuştur. Araştırmanın amacı, Bayburt kent merkezinde yer alan ve tarihi kent dokusunu oluşturan unsurların, anıtsal yapıların ve günümüze ulaşmayan fakat kaynaklarda adı geçen yapıların belirlenmesi, kentin fiziki ve mekansal yapısının gelişimi ve Türk dönemindeki (13. yüzyıl-1923) kent formunun ve öğelerinin belirlenmesidir. Bayburt kent dokusunun gelişimi; Türk dönemi öncesinde, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı döneminde anıt yapıları üzerinden incelenmiştir. Bu incelemede günümüze ulaşan ve ulaşamayan yapılar tespit edilmiş ve bir katalog olarak sunulmuştur. Kentdokusunu oluşturan sosyal ve fiziki özellikler analiz edilmiştir. Tez kapsamında yapılan araştırmalarda, kentin dini yapılar çevresinde oluşanmahallelerin birbirine eklenmeleri sonucunda büyüdüğü tespit edilmiştir. Ticaretmerkezinin Ulu Caminin etrafında geliştiği belirlenmiştir. Kentsel gelişme, kentselodaklar-hizmet merkezleri ile yönlendirilmiştir. 19. yüzyılın sonunda Bayburt kentininkültür merkezi, ticaret ve pazar kenti, konaklama merkezi ve askeri merkez vasıflarınıyitirdiği, kent dokusunun iyileştirme adı altında büyük oranda tahrip edildiği ortaya çıkarılmıştır.
Antik Çağ'da orpheus ve orpheizm

Antik çağın en önemli dinlerinden biri olan Orpheizm, Thraklarla özdeşleşmiştir. Kendisi de bir Thrak olan Orpheus, bu dinin olduğu kadar bütün antik çağda dinsel ve sanatsal kişiliklerinden biridir. Orpheus'a duyulan saygı, bütünüyle antik çağ dünyasında yayılmış olarak karşımıza çıkar. Orpheus'un kendisiyle özdeşleşen bu dinin yanında diğer dinlerin içinde de Orpheus önemli bir güç kaynağı olarak kabartma, heykel ve mozaiklerde yaygın olarak gösterilmiştir.
Karamanoğlu Beyliği Dönemi Larende şehri vakfiyeleri

Vakfedilen bir malın hangi hayır işlerinde kullanılacağını, ne şekilde yönetileceğini gösteren vakfiyelerin İslam medeniyeti tarihinde önemli bir yeri vardır. İslam dininin hayır işlerine verdiği önem vakıfların ortaya çıkmasını sağlamış, bu vakıflarda, vakfiyelerle belli bir sisteme bağlanmıştır. Vakfiyelerde dua cümlelerine yer verilmiş, dinimizin yardımlaşmaya verdiği önem ele alınmıştır. Daha sonra vakıf sahibinin adı zikredilmiştir. Vakfa konu olan eser ve bu esere gelir getirecek akarlar da vakfiyelerde ele alınan hususlar olmuştur. Gelirlerin harcanacağı yerler, vakıf kapsamında görev yapacak kişiler ve onların alacağı ücretler de vakfiyelerde konu edilmiştir. Karamanoğlu dönemi vakfiyeleri de kendi dönemine ışık tutan belgeler mahiyetindedir. Bu belgelerde döneme ait vakıflarla ilgili bilgilere yer verilmiştir. Selçuklu Devleti'nden Osmanlı Devleti'ne geçiş sürecini oluşturan bu döneme ait belgeler birçok ilim dalına veriler sağlayabilecektir. Karamanoğlu dönemi Larende vakfiyelerinin konu edildiği bu çalışmada, Karaman il merkezinde kurulmuş olan vakıflara ait tespit edebildiğimiz sekiz vakfiye ele alınmıştır. Tamamı Arapça olan bu vakfiyeler tercüme edilmiş, içlerinde yer alan bilgiler değerlendirilmiştir. Bu vakfiyeler kapsamında yer alan eserlerden günümüze ulaşmış olanların mimari değerlendirmesi yapılmıştır.
Torbalı ve köylerindeki Türk devri yapıları

Çalışmamız sırasında 'Torbalı ve Köylerindeki Türk Devri Yapıları' adı altında, 13 cami, iki mektep, dokuz çeşme, iki tren istasyonu olmak üzere toplam 26 yapı yerinde incelenmiş ve araştırmaları yapılmıştır. Eserler, mimari özelliklerine dikkat edilerek kataloglanıp tezimize dahil edilmiştir. Söz konusu yapılardan bazıları, tarihsel özelliklerini tamamen kaybetmelerinden dolayı tezimize dahil edilmemiştir. Araştırma bölgemizdeki yapılar genel olarak 19. yy'da inşa edilmişlerdir. Camiler, mektepler ve tren istasyonlarının tamamı, çeşmelerin de geneli II. Abdülhamid devrinde yapılmışlardır. İncelenen alanın yeni kurulan bir yerleşim birimi olması sebebiyle, yapıların bulundukları bölgelerin kuruluş tarihi de çoğunlukla, eserlerin tarihleriyle paralellik taşımaktadır. Araştırmamız, yapıların tarihi, mimari, plan, malzeme ve varsa süsleme özellikleri üzerinde durularak ele alınmaya çalışılmıştır. Mimari kurguları ve bezemeleri, söz konusu dönemde, merkezden uzak bölgelerdeki, Türk mimarisi ile benzerlik taşımaktadır. Camilerin ilk inşalarındaki planlarında görülen üslup birliği, bölgede yaşanan büyük Torbalı Depremi ve çağın gereksinimleri sebebiyle, büyük değişimlere uğramıştır. Araştırmamız sırasında yapıların bu değişimleri de tespit edilerek tartışılmıştır. Bahsettiğimiz sebeplerden ötürü yapılarda süsleme yok denilecek kadar azdır.
Osmanlı modernleşmesi sürecinde sanayi mektepleri bağlamında Ankara Sanayi Mektebi

Osmanlı modernleşmesi sürecinde sanayi, eğitim ve mimari alanında meydana gelen gelişmeler içerisinde yer alan Ankara Sanayi Mektebi'ni konu alan çalışmada, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e mektebin kuruluşu, hikayesi, eğitim programı ve mimari özellikleri yaşadığı dönüşümlerle değerlendirilmiştir. Yapının yerinde incelenmesinin yanı sıra, mektebin arşivinde yer alan eski fotoğraflar ile öğrenci kayıt defteri; mevcut rölövesi ve ulaşılabilen en eski öğrencisiyle yapılan görüşme bu çalışmaya özgün ve yeni bilgiler sunmuştur. Açılış tarihi bilinmeyen ve ilk kez kent yıllıklarında 1872 yılında ıslahhane olarak bahsedilen Ankara Sanayi Mektebi, fakir ve kimsesiz erkek çocukların barındırılıp onlara bir meslek dalının öğretilmesi amacıyla kurulmuş bir eğitim kurumudur. 1876 yılında sanayi mektebine çevrilen mektep, programında yer alan çeşitli alanlara yönelik meslek dalları ile sanayideki nitelikli eleman eksikliğini kapatacak bireyler yetiştirmiştir. Sanat okuluna dönüştürülerek varlığını Cumhuriyet döneminde de sürdürebilmiş dokuz sanayi mektebi arasında yer alan mektep, süreç içerisinde adı ve eğitim programı sürekli değişse de bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi adı altında meslek eğitimini sürdürmeye devam etmektedir. Kiralık yapılarda faaliyet göstermiş mektep için temelleri 1901 yılında atılan, Atatürk Bulvarı'na paralel yönetim-derslik yapısı ve arkasındaki iç avluyu çevreleyen atölyelerden oluşan bir yapı inşa edilmiştir. Derslikleri, atölyeleri ve çeşitli hizmet birimleriyle öğrencilerine eğitim ve barınma hizmeti verebilecek şekilde tasarlanan mektep, mimari plan ve cephe özellikleriyle döneminin mimari anlayışını yansıtmış ve günümüze kadar özgünlük değerlerini büyük ölçüde koruyabilmiştir. Bu çalışma sonucunda Ankara Sanayi Mektebi'nin sahip olduğu özelliklerin Osmanlı'dan günümüze mesleki ve teknik eğitimde yaşanan değişimleri yansıttığı görülmüştür. Belirsizlikleri nedeniyle yapının mimarı ve inşaat süreci hakkında tartışılmıştır. Ülkemizde tip plan üretilmesi için erken olan 1911 tarihinde sanayi mektepleri için hazırlanmış plana Ankara Sanayi Mektebi'nin öncül veya örnek olduğu sonucu ortaya koyulmuştur. İnşa edildiğinde üzerinde yer aldığı caddeye ismini verebilmiş mektep, Ulus'un merkezinde Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadar aynı işlevi sürdürebilmiş tek eğitim yapısıdır ve 145 yıllık eğitim ve yaşam birikimini içinde barındırmaktadır.