Türkiye'de turizm sektörünün rekabet gücü analizi üzerine bir alan araştırması: Muğla örneği

1950'li yıllara kadar, turizmin ekonomik anlamdaki değeri ve önemi pekanlaşılamamıştır. Bununla beraber, Dünya turizm hareketleri II. Dünya Savaşı'ndan sonra çok hızlı bir gelişme potansiyeline sahip olmuştur. Bunun nedeni ise; batı ekonomilerinde yükselen müreffeh düzeyine paralel olarak, boş zaman ve kişi başına düşen milli gelirin artması ile birlikte çalışma saatlerinin kısalması ve sonuçtainsanların bulundukları yerlerden başka ülke ya da bölgelere gitme arzusudur. Turizm hareketlerinin öncelikle gelişmiş ülkelerde başladığı ve buradan diğer gelişmekte ve az gelişmiş ülkelere sıçradığı görülmektedir. Bu nedenle turizm, genel anlamda başta GOÜ'ler olmak üzere, turizm potansiyeline sahip diğer ülkelerde; istihdama, gelir düzeyine, dış-iç borç yükünün hafiflemesine, ödemeler dengesine ve sonuçta ülke insanın refah düzeyinin yükselmesine büyük katkılar sağlamaktadır. Günümüzde; Dünya ekonomilerinde küreselleşmenin hızla arttığı, markalaşma sayesinde kaliteli ürün imajının insanlarca benimsendiği, müşteri memnuniyetinin ve bağımlılığının yaratılmaya çalışıldığı bilinen bir gerçektir. Dolayısıyla; turizm piyasasındaki destinasyonların, firmaların ve işletmelerin kendilerini ve rakiplerini iyi analiz ederek, hangi rekabet ve pazarlama stratejisiniseçeceklerine karar vermeleri ve buna uygun bir vizyon belirlemeleri her sektörde olduğu gibi turizmde de büyük önem arz etmektedir. Her geçen gün çok hızlı büyüyen bu sektörde; rekabet gücünün elde edilmesi, uzun dönemde desürdürülebilmesi, pazar payı ile turizm gelirlerinin arttırılması; turizm ülkesindeyaşayanların ekonomik, kültürel ve sosyal açıdan da daha müreffeh bir yaşam sürmelerine neden olacaktır. Bütün ekonomik faaliyetlerin temelinde olduğu gibi, turizm ekonomisindeki aktörler için de en önemli amaç, faydanın maksimizeedilmesidir. Buradan hareketle yapılacak çalışmanın nihai amacı, Türkiye'de turizm sektörü açısından Akdeniz Bölgesi içindeki karşılaştırmalı rekabet gücünü belirleyen faktörlerin neler olabileceğini ortaya koymaktır. Anket tekniğine dayalı alan araştırmasından oluşan bu çalışmada kullanılacak bilimsel yöntem, sosyal bilimler için en uygun ve geçerli yöntem olan tümdengelimdir. Çalışma kapsamında, Bodrum ve Dalaman Havaalanlarında dört ulustan oluşan toplam 881 yabancı turiste; Muğla ili genelindeki en önemli turizm çekim merkezleri olan Bodrum, Fethiye, Marmaris ve Ortaca ilçelerinde de konaklama işletmeleri, seyahat acenteleri ve tur rehberlerinden oluşan toplam 429 yerli işletmeci gruba anket uygulaması yapılmıştır. Elde edilen verilerin toplanması, ayıklanması ve SPSS 10.0 paket programı kullanılarak bilgisayara girilmesinin ardından rekabet gücünü etkilediği düşünülen faktörlerin analizi yapılmış, anket sonuçlarının frekans dağılımları hesap edilmiş ve t ile ANOVA testleri uygulanmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarından, turizmin arz koşulları; maliyet, yatırım, teşvik ve mali düzenlemeler; sürdürülebilir turizm ve çevre; hizmet kalitesi ve müşteri memnuniyeti; verimlilik ve kaynakların etkin kullanımı; turistik ürünçeşitlendirmesi; imaj ve yenilik; turizm rekabet stratejisi ile rekabet gücünü etkileyen diğer faktörlerin Türkiye'nin uluslararası turizm sektöründeki rekabet gücünü olumluetkiledikleri saptanmıştır. Benzer şekilde; beşeri sermaye ve eğitimin rolü; bilişim teknolojileri ve teknolojik gelişme; turizmin arz koşulları; turizmin talep koşulları;maliyet, yatırım, teşvik ve mali düzenlemeler; turizm pazarlama stratejisi ve pazar payı ile devlet ve bürokrasi faktörlerinin ülkenin turizm alanındaki rekabet gücünü olumsuz etkiledikleri saptanmıştır. Bütün bu belirtilenlere ek olarak, Türkiye'de şu an uygulanmakta olan her şey dahil sisteminin sektör temsilcileri tarafından yeniden gözden geçirilmesinin; turizm meslek liseleri ile turizm ön lisans ve lisans mezunlarının sayısının arttırılması ve turizm eğitiminde mesleki sertifikasyon sistemine geçilmesi ve standardizasyonsağlanmasının; turizm pazarlama stratejisine yönelik yeni politikalaroluşturulmasının, ülkenin turizm sektöründeki rekabet gücüne olumlu etki edebileceği tespit edilmiştir. Sonuç ve öneriler kısmında ise, literatüre yapılan katkılar ile diğer katkıların neler olduğu ortaya konmuş ve elde edilen analiz sonuçlarına göre, sektör temsilcilerine yönelik olarak konuyla ilgili teorik ve uygulamaya ilişkin öneri ve çıkarımlara yer verilmiştir.