Günlük alışkanlıklardaki yeni etkilenmelerin geleneksel aile yapısında meydana getirdiği değişmeler

Bu araştırmanın amacı günlük yaşam alışkanlıklarındaki etkilenmelerin geleneksel aile yapısı üzerinde yarattığı değişimleri saptamaktır. Araştırma İzmir ili, Bergama ilçesine bağlı Bölcek kasabasında bulunan 650 hanenin, tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 100 hanesinde yaşayan 15 yaşın üstündeki 100 yetişkin üzerinde yapılmıştır. Araştırma, Bölcek kasabasında yaşayan ailelerle sınırlıdır. Araştırmada 49'u genel olmak üzere kadın ve erkeklere yönelik 70 soruyu içeren bilgi toplama aracı kullanılmış, araştırmaya katılanlarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Veriler elde değerlendirilmiş, istatistiki analizler için ortalama, yüzde, frekans ve X2 testleri kullanılmıştır. Khi Kare'de anlamlılık düzeyi. 05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya %50'si kadın %50'si erkek olmak üzere 15 yaşın üstündeki 100 yetişkin katılmıştır. Göç ile kasabaya yerleşenler araştırmaya katılanların %19'unu oluşturmaktadır. Kadınların %90'ı ev hanımı, erkeklerin %48'i çiftçidir. Evli olanlar ise %86 oranındadır. İlkokul mezunları araştırmaya katılanların %48'ini oluşturmaktadır. Araştırma bulgularına göre kasaba göç aldığı gibi, kente göç vermektedir. Ailelerin %74'unCn kentte yaşayan yakın akrabaları vardır. Kentle kurulan ilişkiler ve kasaba dışına çıkma sıklığı yüksektir. Ancak bu konuda cinsiyetin önemli bir faktör olduğu saptanmıştır. Özellikle çocukların eğitimi için ve daha iyi iş olanakları nedeniyle %68'lik bir bölüm kasabadan ayrılabileceklerini söylemişlerdir. Bu durum kente göçün sürdüğünü göstermektedir. Araştırma bulguları, araştırmaya katılanların kitle iletişim araçlarından en fazla televizyona açık olduğunu ortaya koymuştur. Radyo dinleyenlerin %61'i müzik yayınlarını tercih etmektedir. Bu yayınlardan alınan iletilerin sınırlı olacağı söylenebilir. Gazete okuma alışkanlığında cinsiyete göre önemli farklar vardır. Erkek denekler daha fazla gazete okumaktadır. Gazetede okunan sayfaların başında siyasi haberler ve magazin sayfaları gelmektedir. Kitap okuma oranı ise oldukça düşüktür (%27). Televizyon, günlük yaşamın önemli bir parçası haline gelmiştir. Araştırmaya katılanların sadece %3'ünü televizyon izlemeyenler oluşturmaktadır. Televizyon izlemede kadınların daha önde olduğu görülmektedir. İzlenen program türleri arasında da cinsiyete göre önemli farklılıklar saptanmıştır. Bu bulgular ışığında kadınların televizyondan etkilenmeye erkeklere oranla daha açık olduğu ve alınan iletilerin cinsiyete göre farklılıklar gösterdiği söylenebilir. Araştırmada ayrıca aile yapısının ve işlevlerinin değişiminde önemli bir faktör olarak tarımsal yapıdaki değişmelere değinilmiştir. Araştırmaya katılanların 82 %70'i toprak sahibidir ve toprak sahibi olanların %85'i toprağını kendisi işlemektedir. Toprağı olmayanların daha çok ücretli işlere yöneldikleri saptanmıştır, tarımdaki hızlı makinalaşma ortakçılık kurumunun işlevini ortadan kaldırmaktadır. Yetiştirilen ürünlerle ilgili piyasalar izlenmekte, çağdaş yöntemlerle üretim yapılmaktadır. Kentle kurulan ilişkilerin, kitle iletişim araçların ve tarımsal yapıdaki değişimlerin günlük yaşamı değiştirdiği görülmektedir, bu faktörler çerçevesinde aileye bakıldığında ise ailenin de bu değişimler paralelinde farklılaştığı görülecektir. Araştırmada, kasabada yaygın aile biçimi olarak çekirdek aile (%75) saptanmıştır. 1945'te yaygın olan geleneksel aileden çekirdek aileye geçişte kente verilen göçün olduğu kadar yeni gelişen tutumlarında etkili olduğu görülmektedir. Araştırmaya katılanların %72'si yeni evlenen gençlerin ayrı bir evde ve aileden bağımsız yaşamasının daha iyi olacağını belirtmişlerdir. Bulgularımıza göre ortalama aile büyüklüğü 3.79 olarak saptanmıştır. Bunda geleneksel geniş aile yapısından kopmaların olduğu kadar çocuk sayısındaki azalmanın da etkili olduğu görülmektedir. Ailedeki ortalama çocuk sayısı 2 .07'dir. Doğum kontrolünün benimsenmesi ve onaylanması 1945'de ki çok çocuklu ailelere bakıldığında bir tutum ve davranış değişmesi olarak görülmektedir. Ailenin kuruluş aşamasında da farklılıklar görülmektedir. Eş seçiminde karar verme geleneksel aileden farklı olarak gençlere bırakılmaktadır (%68). Evlenme yaşı yükselmiştir. Ortalama evlilik yaşı 22 .19, kadınlarda 19.61 ve erkeklerde 24.78 olarak saptanmıştır. Akaraba evliliklerinin oranı giderek azalmakta ve aileler bu evlilik biçimini onaylamamaktadır. Araştırmaya katılanlar akraba evlilikleri konusunda televizyonda yapılan yayınların etkili olduğunu belirtmişlerdir. Araştırma sonuçları kasaba ailesinin giderek demokratikleştiğini, ailede otoritenin kadın ve erkek arasında paylaşıldığını ortaya koymuştur. Aile biçimi ile ailede otorite örüntüsü arasında ise bir bağ bulunamamıştır. Bu bulgulara göre geleneksel ailedeki aile reisi olan erkeğin kesin otoritesinin sarsıldığı, kadının da erkekle birlikte ailede söz sahibi olduğu söylenebilir. Bu düşünceyi aile yönetimine kadının katkısı konusundaki bulgular da doğrular niteliktedir. Televizyonun çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri araştırmaya katılanlar tartından değerlendirilmiş ve olumsuz etkileri olduğu saptanmıştır. Televizyonun gençler üzerinde olumsuz etkileri olduğunu söyleyenler gençlerin daha asi olduğunu, büyüklerine karşı saygılarının değiştiğini anlatarak açıklamaya çalışmışlardır. Ayrıca televizyon ve kentle kurulan ilişkilerin din konusunda etkili olduğu saptanmıştır. TV izleme ve sağlıkla ilgili tutum ve davranışlar arasında da bağımlılık olduğu görülmüştür. Bunların dışında televizyon çeşitli işlere ayrılan zamanı, yatma saatine önemli bir etkisi olmadığını bulgular ortaya koymuştur. 83 Tarımsal yapının değişmesi yani pazar için üretem ve tarımsal makinalaşma ile birlikte aile üyelerinin üretime katkısının nitelik değiştirdiği görülmektedir. Ailenin erkek üyeleri traktör sürücülüğü gibi makinalı tarıma yönelirken kadın emeği kullanımının hem azaldığı hem de nitelik değiştirdiği saptanmıştır. Kadınlar üretimde daha çok işçilerin başında bulunmak için tarlaya gitmektedir. Çapalama ve hasat gibi fazla insan emeğine ihtiyaç duyulan üretim aşamalarından aile üyelerinden çok ücretli işçiler kullanılmaktadır. Tarımsal üretimden giderek çekilen kadının evdeki geleneksel işlevini sürdürdüğü görülmektedir. Ekmek, salça, tarla gibi evin gereksinimlerinin karşılanması kadının görevidir. Ancak hazır olarak tüketime sunulan maddelerin daha çok satın alındığı görülmüştür. Televizyonun tüketim alışkanlıklarının değişmesinde de etkili olduğunu araştırma sonuçları ortaya koymuştur.