turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Adbilim açısından Samsun, Ordu ve Sinop ağızlarında armut, elma ve erik adları

Ordu ve Sinop yöresi ağızlarında çeşitliliğiyle dikkat çeken armut, elma ve erik adları Türkçenin söz varlığı açısından önemlidir. Türkçenin zengin sözvarlığınındikkat çekici öğelerinden olduğunu düşündüğümüz armut, elma ve erik adları, adbilim açısından Türkçenin kavramlaştırma gücünü ve kavramlaştırma sırasında başvurulan anlatım yollarını ortaya koyabilmektedir. Tür adbilimi olarak ifade edilebilecek bu çalışma, Türkçede nesne, varlık ve kavramların adlandırılmasında hangi unsurların belirleyici olduğunu ortaya koyabilecek niteliktedir. Anadolu ağızlarına özgü anlatım özelliklerinin görüldüğüarmut, elma ve erik adları, ağızların, dolayısıyla Samsun, Ordu ve Sinop ağızlarınıngeniş anlatım olanaklarını ortaya koymakta; Türkçenin hemen hemen bütün türetmekurallarından faydalanabildiğini göstermektedir. Anadolu insanının kültürel dokusunu yansıtması bakımından da önemli olanarmut, elma ve erik adlarının, Samsun Ordu ve Sinop ağızlarının fonetik özellikleri hakkında bilgi verebileceğini düşünüyoruz.
Uygurca Altun Yaruk'a ait belgeler (101-150)

Bu eserde, Uygurca Ahun Yaruk adlı esere ait 50 adet belgenin çevriharfi ve çevriyazısı bulunmaktadır. Eser, Mahayana Budizmine ait bir sutra kitabıdır. Buda'nın vaazlarını içerir. Eserin aslı Sanskritçedir. Sanskritçeden Çinceye, Çİnceden de ŞINKO ŞELİ TUTUN tararından Uygurcaya çevrilmiştir. Eserin en hacimli nüshası Petersburg' da bulunmaktadır. İncelenen belgeler, Berlin-Brandenburg Bilimler Akademisi Turfan derlemesinde saklanmaktadır. Çalışma; GİRİŞ, METİN, DİZİN ve TIPKIBASIM olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmada belgelerin çevriharfi ve çevriyazısı yapıldı. Her belgenin, eserin RADLOFF-MALOV ve RASCHMANN yayımndaki yerleri gösterildi. Ayrıca bütün kelimelerin dizini verildi. Çalışmanın sonuna belgelerin fotoğrafları eklendi.
Masalın yeni dili: Pınar Selek'in seçilmiş üç masalı

Bu tez çalışmasında Pınar Selek'in Su Damlası, Siyah Pelerinli Kız ve Yeşil Kız adlı 'feminist yazın' örneği olan üç masalı inceleme konusu olarak seçilmiştir. Toplumsal cinsiyet rolleri daha ilk çocukluk yıllarında ailede edinilmeye başlanıyor ve çocuğun toplumsallaşmasının başlamasıyla cinsiyet rol kalıpları içselleştiriliyor. Bu rollerin çocuk tarafından içselleştirilmesinde çocuğa anlatılan klasik masalların işlevi daha önce birçok teze, kitaba ve makaleye konu olmuştur. Bu nedenle biz tezimizde yeniden klasik masallardaki cinsiyet rolleri sunumu, kadının konumu gibi konuların üzerinde durmak istemedik. Onun yerine 'yeni masal' olarak adlandırılan ve 'feminist yazın' örneği olan cinsiyet rollerini yerinden eden, ataerkil ideolojinin erkek karşısında ikincil konumlandırdığı sessiz, pasif ve kurtarılmaya muhtaç kadınlarının kendi seslerini bulduğu, kararlarında aktif konumda olan ve hikayelerinin başkahramanı olan kadınların yer aldığı, kadınların özgür bir özne olma yolunda ilerledikleri masallar üzerinde çalışmayı önemli bulduk.
Füyuzat-ı Mıknatısiyye: Metin - inceleme - dizin

Füyuzat-ı Mıknatısiyye Metin-İnceleme-Dizin adlı tezin birinci bölü-münde İbrahim Müteferrika'nın hayatı, eserleri ve Türk kültür ve medeniyetinehizmetleri; ikinci bölümde Füyuzat-ı Mıknatısiyye'nin adı ve muhtevası, eserin nüshaları ve eser üzerine yazılanlar; üçüncü bölümde eserin grameri, metnin transkripsiyonlu hali, Türkiye Türkçesine çevirisi ve dizin yer almaktadır. İbrahim Müteferrika Osmanlı hizmetine girmiş, tercümanlık yapmış, Avrupayazınını iyi takip eden, münevver bir mühtedidir. Matbaayı Osmanlı Devleti bünyesindeki Müslümanlara kazandırmış, eser telif ve tercüme etmiş-tir. Füyuzat-ı Mıknatısiyye adlı eser İbrahim Müteferrika'nın, WilliamWhiston'ın 1721 yılında Leipzig'de basılmış olan 118 sayfalık The LongituteLatitude found by the Inclinatory or Dipping Needle adlı eserin 45 sayfalıközet çevirisidir. Füyuzat-ı Mıknatısiyye ilk jeofizik kitabı olması açısından önemlidir. Eser, mıknatıs taşı, pusula ile ilgili verdiği tarihsel bilgileri ve pusula iğnesininsapma ve eğim açılarına dayanarak coğrafi enlem ve boylam belirlemekonusunu ele almasıyla kendinden sonra yapılan çalışmalara kaynak olmuş-tur. Müteferrika eserde sahayla ilgili terimleri Osmanlı Türkçesiyle yazmış-tır. Kelimeleri olduğu gibi almamış ve uyarlamamıştır. Hatta özel adları bile kendi lisanınca yazmış, aslını yazmak yoluna gitmemiştir.
İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin ana dil bilme düzeylerinin yabancı dil öğrenimlerine etkisinin belirlenmesi

Bu çalışmada sekizinci sınıf öğrencilerinin Türkçe becerilerinin İngilizce öğrenmelerinde ne derece etkili olduğu araştırılmıştır. Her toplumun iletişimini kendi ana diliyle gerçekleştirdiği bilinmektedir. İletişimin kalitesinin, insanların konuştuğu dili iyi bilmelerine bağlı olduğu düşünülür. Okullardaki iletişimde Türkçe ile gerçekleşir bu bağlamda Türkçe bilime seviyesi ile başarı okul başarısı arasında bir ilişki olduğu söylenebilir. Türkçenin iyi bilinmediği zamanlarda başarının da olması zordur diye düşünülür. Ülkemizde ikinci dil eğitimi, gerek planlama gerekse uygulama aşamasında eğitim alan öğrencilerin ana dillerini tamamen bildikleri düşünülerek yapılmaktadır. Bu noktada, ikinci dil öğretiminin her aşamasında öğrenci ve öğretmenler çok çeşitli iletişim sorunlarıyla karşılaşabilirler. Bu çalışmada, bu konuda var olan sorunları ortaya koymak ve sorunların çözümüne yönelik öneriler geliştirmek hedef alınmıştır.
Genel liselerin ikinci sınıflarında okutulan Türk edebiyatı ders kitaplarındaki metin altı soruları üzerine bir inceleme

Bu araştırmada, soru-cevap yöntemine ilişkin öğretim ortamında meydanaçıkacak sorunlar örnekleme alınan genel liselerin ikinci sınıflarında okutulan ders kitaplarındaki - MEB tarafından hazırlatılan Türk Dili ve Edebiyatı (Edebiyat 2) ders kitabı (2003), Şimşek Yayınevi tarafından hazırlatılan Türk Dili ve Edebiyatı(Edebiyat 2) ders kitabı (2003) ve Gaye Yayınevi tarafından hazırlatılan Türk Dili ve Edebiyatı (Edebiyat 2) ders kitabı (1994) - metin altı sorularının örneğindebelirlenmiş ve bu sorunların çözülmesine yönelik bazı öneriler sunulmuştur. Lise kitaplarındaki metinler Türk Dili ve Edebiyatı'nın eğitiminde öğrencilerin ihtiyaç duydukları amaç ve davranışları kazanabilmeleri için araç olarakkullanılmalı, bu metinlere bağlı olarak hazırlanan metin altı soruları dil ve edebiyat eğitimine katkı sağlamalıdır. Bu sebeple araştırmanın sınırlılıkları çerçevesinde rastlantısal örneklem yoluyla 3 Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı seçilmiş ve seçilen kitaplardaki metin altı soruları, bilişsel alan davranışlarına ve cevap kaynaklarına göre ayrı ayrı sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, soru sormanın önemi, yararları belirtilmiş, konu ile ilgili araştırmalara yer verilmiş ve bu araştırmaya duyulan gereksinimedikkat çekilmiştir. İkinci bölümde, araştırmanın problematiğinin gayesi ve sonuçları ele alınmış, üçüncü bölümde ise araştırmada kullanılan metot, araştırma şekli ve çözümlemelere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, incelenen kitaplardaki sorularıntasnifi ve değerlendirilmesi yapılmış, beşinci bölümde ise sonuç ve öneriler sunulmuştur. İncelenen ders kitaplarındaki soruların tasnifinin birinci aşaması olan soruların bilişsel alan davranışlarına göre dağılımı şu biçimdedir: İncelemeye tabi tutulan toplam 1431 sorunun %19,4'ü bilgi basamağı, %46,4'ü kavrama basamağı, ii%13,2'si uygulama basamağı, %11,7'si analiz basamağı, %1,4'ü sentez basamağı,%7,6'sı değerlendirme basamağı sorusudur. Soruların cevap kaynaklarına göre dağılımı %64, 2 oranında metin içi soruları,%33, 6 oranında metin dışı soruları, %2,0 oranında metinlerarası sorularıbiçimindedir. Sınıflandırılan soruların sonuçları yüzde dağılımları temel alınarak incelenen her üç Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı için ayrı olmak üzere çıkarılmış grafiklerde de gösterilerek değerlendirilmiştir.
1850 - 1900 yılları arasında edebiyat yayıncılığı alanının yeniden biçimlenmesi ve edebiyat çevirileri piyasasının doğuşu

Bu tez çalışması, 19. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen edebiyatta modernleşme sürecini çeviri tarihi üzerinden okumayı amaçlamaktadır. Çevirinin ulus edebiyatının bir ögesi olması düşüncesi, ilk anda yadırgatıcı gelse de modern edebiyatın çeviri ile başladığı ileri sürüldüğü Osmanlı edebiyat tarihi anlatısı için bu konunun yeni bir bakış açısıyla ele alınması gerekli görünmektedir. Çevirinin hem modernleşme sürecinin zorunlu ve kaçınılmaz bir sonucu, hem de 'doğru' modernleşmenin aracı olarak nitelendirildiği edebiyat tarihi söylemi 1900'lerin başından bu yana neredeyse sorgulanmadan kullanılmaktadır. Yakın dönemde yapılan ve kültürel çalışmalar yöntemlerinden faydalanan çeviribilim alanı ise katkılarına rağmen çevirileri hazırlayan ortamı güncellenmemiş edebiyat tarihlerine dayanarak yorumladığı için aynı söylemi devam ettirmektedir. Oysa Osmanlı modernleşme anlatısının kültürel çalışmalar ve tarih gibi araştırma alanlarında sorgulanıp yeniden kurgulandığı bir dönemde edebiyat çevirilerinin ortaya çıkışını hazırlayan koşulları ve saikleri yeniden değerlendirmek gerekir. Bu tezin amacı edebiyat çevirilerini, Pierre Bourdieu'nün kültürel üretimin alanına dair yöntemi çerçevesinde, ürünü oldukları kültürel, toplumsal ve ekonomik bağlama oturtarak ve temelde edebiyat yayıncılığı piyasasının yeniden biçimlenişi ile ilişki olarak ele almaktır. Yapılan inceleme, 19. yüzyılın ikinci yarısında hız kazanan merkezileşme hareketinin eğitimdeki yansımalarıyla birlikte ders kitaplarının özel bir önem kazandığını, bunun da özel matbaaların, dolayısıyla yayıncıların ortaya çıkışını ekonomik açıdan desteklediğini göstermektedir. Ayrıca eğitimin yaygınlaşması, şimdiye kadar belirtildiği üzere bir yandan okur sayısında bir artışa neden olurken öte yandan da yayıncılık ve çeviri piyasası için gerekli olan nitelikli işgücü fazlasının, diğer bir ifade ile emeğini satmaya hazır bir figür olarak yeni çevirmen tipinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Sansür, 19. yüzyılın ikinci yarısında siyasete getirilen yasak nedeniyle edebiyat ve bilim alanındaki yayıncılık ve çeviri faaliyetini desteklemekle birlikte aslında çevrilecek yapıtların belirlenmesinde de önemli bir etken olmuştur. Sansür ve ülkenin içinden geçmekte olduğu zorlu ekonomik koşullar nedeniyle yayıncıların/matbaacıların ayakta kalabilmenin yolunu saray ile olumlu ilişkiler kurmakta bulduğu, sarayın da şimdiye kadar yansıtılandan çok daha etkin bir biçimde yayıncılık faaliyetlerini destekleyip bunlara yön verdiği anlaşılmaktadır. Kısacası, 19. yüzyılın son çeyreğindeki edebiyat çevirilerinin modernleşmenin içselleştirilmemiş zorunlu bir aşaması olmaktan çok modernleşmiş yayıncılık piyasasının ve iktidar ilişki ağlarının doğal bir sonucu olarak ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.
On beşinci yüzyıla kadar tarihi Türk lehçelerinde +slz/ +sUz

Bu çalışmada on beşinci yüzyıla kadar olan tarihi Türk lehçelerinde +sIz / +sUz eklikelimeler, yapı ve kelime türü olmak üzere iki açıdan incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu ekin on beşinci yüzyıla kadar olan tarihi Türk lehçelerinde hangi sıklıkta, hangi görevlerde ve anlamlarda kullanıldığınısaptayarak dönemler arası bir kıyas yapmak ve ekin geçmişşini büyük bir dilcoğrafyasında ele alarak +sIz / +sUz ekinin tarihsel dökümünü yapmaktır. Giriş bölümünde +sIz / +sUz ekinin, on beşinci yüzyıla kadar yazı dili olarak kullanılmış olan tarihi Türk lehçelerinin ve çalışmada kullanılan eserlerin tanıtımı yapılmıştır. Tezin ana bölümünü oluşturan inceleme bölümünde, on beşinci yüzyıla kadar tarihi Türk lehçelerinde +sIz / +sUz ekli kelimeler, dil tarihindeki iki ana dönem dikkate alınarak incelenmiştir. Eski Türkçe ve Orta Türkçe olarak adlandırılan bu iki temel dönemin de her bir alt dönemi kendi içerisinde yapı, kelime türü ve anlam açısından incelenmiştir. Çalışmamızın değerlendirme ve sonuç bölümünde ise yapı ve kelime türü açısından incelenen kelimelerin edinilen bulgularla, bulundukları dönemlere göre genel bir karşılaştırması yapılmış, oransal verilere ulaşılmıştır. Bu bölümde söz konusu eki alan kelimeler, köken ve ikilemeler oluşturması bakımından da değerlendirmeye alınmıştır.
Türk edebiyatındaki fetihnamelerin değerler eğitimi bakımından incelenmesi

Bu araştırmada, Türk Edebiyatında yer alan Fetihnamelerin, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okullarda uygulanması istenilen 'Değerler Eğitimi Projesi' bakımından incelenmesi amaçlanmaktadır. Osmanlı Devleti döneminde yazılan fetihnamelerin incelenmesi sonucunda, eserlerde bir askeri harekatın başlangıcından sonlandırılmasına kadar geçen dönemin ayrıntılarıyla anlatıldığı görülür. Aynı zamanda eserlerde, devletin siyasi ve askeri yöneticilerinin seferlerin tüm safhasındaki duygu, düşünce ve niyetlerinin yer aldığı görülmektedir. Bu bakımdan değerler eğitimi projesinde yer alan değerlerin hangilerinin ne sıklıkta kullanıldığı, askeri harekatlarda özellikle padişahların ve devlet adamlarının hangi değerler ile öne çıktıkları, fetihnamelerin yazıldığı dönemlerde toplumsal yaşamda hangi değerlerin önem arz ettiği üzerine metinler incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda sorumluluk, özgüven, vatanseverlik, şefkat, çalışkanlık, vefalı olma, adil olma, yardımseverlik, kardeşlik-birlikte yaşama ve doğruluk değerlerinin fetihnamelerde sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Fetihnameler şekil bakımından, sefer kararının alınması, hazırlıkların yapılması, sefere çıkılması, toprakların ele geçirilmesi ve sonrasında, bir takım değerlerin belli yerlerde konumlandırılması düzeninde oluşturulmuştur. Fetihler sonlandırılıncaya kadar vatanseverlik, sorumluluk, özgüven ve çalışkanlık değerlerinin sıklıkla yer aldığı, akabinde, toprakların ele geçirilmesiyle şefkat, adil olma, misafirperverlik, saygı, temizlik, sabırlı olmak, sevgi, kardeşlik-birlikte yaşama değerlerinin bunları takip ettiği görülmektedir. Sonuç olarak, Osmanlı devleti yöneticilerinin sömürge etmek niyetiyle yeni topraklar ele geçirmediği, aksine bazı yüce değerler etkisiyle fetihler yaptıkları bilgisi eserlerde yer almaktadır.
Divan-ı Şahı

Bu çalışmada transkripsiyonlu metni verilen divan, Kanuni Sultan Süleyman'ın dördüncü oğlu Şehzade Bayezid'in, tek nüshası Millet Kütüphanesinde bulunan divanıdır. Bu nüsha, tek nüsha olma özelliğine sahip oluşu nedeniyle, çok önemlidir. Divanda 2 kaside; 22 murabba; 2 mesnevi; 1 tahmis; 3 kıta; 186 gazel; 26 müfred ve matla bulunmaktadır. Bu çalışmada, şairin hayatı ve edebi şahsiyeti ana hatlarıyla tanıtıldıktan başka; divan metni transkripsiyonlu olarak verilmiştir.
Atasözleri ve deyimlerin yabancılara öğretilmesi

Kalıplaşmış bu sözlerin yabancılara öğretilmesi de ana dili öğretiminden farklı olmaktadır. Bu alanda yapılan yayınlar ve verilen dersler gözlenerek neticede üzerinde çok çalışılması gereken bir saha olduğu görülmüştür. Yabancılara öğretilmesinde kullanılacak yöntemler, teknikler ve öncelik sıralaması üzerinde çalışılmıştır.
Edebiyat öğretiminde tür değiştirme yöntemi ve metin analizi

Tür değiştirme yönteminin öğrencilerin okuma anlama başarılarını etkileyip etkilemediğini tespit etmek ve Türk Edebiyatı dersinin kazanımlarına ulaşmasında etkili olup olmadığını araştırmak bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin Divan Edebiyatı'na karşı tutumlarını ve tür değiştirme yönteminin öğrencilerin akademik başarısı üzerindeki etkisini değerlendiren bu çalışmanın modeli 'ilişkisel tarama modeli' (Karasar, 2009: 81 -87) olarak belirlenmiştir. Araştırmaya evren olarak Edirne ilinde bulunan Ortaöğretim 10. sınıf öğrenceleri seçilmiştir. Örneklem Uzunköprü Muzaffer Atasay Anadolu Lisesi 10. sınıflarında okuyan, ön görüşme ve son görüşme için rastgele seçilen öğrencilerden oluşturulmuştur. Araştırmanın veri tabanını hikaye metinleri, sınav kağıtları ve öğrencilerin tutumlarını ölçmede kullanılan ön görüşme ve son görüşme verileri oluşturmaktadır. Bu veriler Uzunköprü Muzaffer Atasay Anadolu Lisesi öğrencileri üzerinde 2011- 2012 eğitim-öğretim döneminde 6 hafta, 18 saat süren bir uygulama sonucu toplanmıştır. Toplanan veriler doğrudan çözümleme yöntemiyle incelenmiş, nicel ve nitel değerlendirme yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin akademik başarısını ölçen sınavlar sayısal verilerle analiz edilmiştir. Öğrencilerin ürettiği hikaye metinlerinde bağdaşıklık ve tutarlılık alanındaki başarı düzeyleri de niceliksel olarak incelenmiştir. Öğrenciler üzerinde uygulanan ön görüşmeler ve son görüşmeler deney ve kontrol gruplarının karşılıklı biçimde, uygulanan yöntem ile korelasyonel olarak incelenmesiyle değerlendirilmiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmeler grup içinde doğrudan çözümleme ile gruplar arasında son görüşme değişim sonuçları tür değişim yönteminin öğrenci tutumlarına etkisi irdelenerek korelasyonel olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda öğrencilerin Divan Edebiyatı'na karşı olan olumsuz tutumunun olumlu yönde değiştiği, Divan Edebiyat'nı anlamayan öğrencilerin Divan Edebiyatı'nı zorlanmadan anlar hale geldiği, yazma ediminde öğrencilerin kendilerine güvenlerinin arttığı görülmektedir. Bulgular sonucunda tür değiştirme yöntemi ile öğrenmenin %95 kalıcılık sağladığı, öğrencilerin tutarlılık için belirlenen ölçütleri çoğunlukla yerine getirdiği görülmektedir. Metinlerin incelenmesi sonucu, öğrencilerin yorum farklılığında yaşantının ve düşünce tarzının ya da isteklerinin etkili olduğu görülmektedir. Çalışma sonucunda tür değiştirme yönteminin, öğrencilerin farklı bakış açısı kazanmasında ve yaratıcılıklarının gelişmesinde etkili olduğu, akademik olarak başarıyı sağlayan bir yöntem olduğu, değerlendirme sürecinde daha reel sonuçlar verdiği, öğrenmenin kalıcılığını olumlu yönde etkilediği ve edebiyat eğitiminde istenilen kazanımlara ulaşmada faydalı olduğu görülmüştür
Osmanzade Ta'ib Ahmed'in Münşeatı 'Gevher-i Yekta'

Bu çalışmada öncelikle Klasik Türk Edebiyatı eserlerinden olan münşeat metinlerinde kullanılan mektup dilinin kelime grupları bağlamında nasıl bir yapı içerisinde olduğu tespit edilmeye çalışıldı. Bu amaçla, 18. yy şair, biyografi yazarı ve münşilerinden olan Osmanzade Ta'ib Ahmed'in Münşeat'ının gerek yurt içi gerekse yurt dışında bulunan kütüphanelerde tespit edilen nüshalarının mikrofilmleri temin edildi. Temin edilen nüshaların incelenmesinden sonra seçilen nüshanın günümüz Türk alfabesine aktarımı, diğer nüshalardan da faydalanılarak gerçekleştirildi. Bu çalışmada amaç, mektup türünün dil özelliklerini belli bir kalıpla yazıldığı söylenegelen münşeat mecmualarının bir örneği üzerinden tespite çalışmaktır. Bu tespiti yaparken çıkarılan sonuçların daha geniş bir çevreyi kapsaması adına örnek metin olarak derleme bir münşeat seçilmiştir. Bu bağlamda öncelikle seçilen eserin transkripsiyonu metne bağlı kalınarak ve 18. yy dil özellikleri de göz önünde bulundurularak gerçekleştirildi. Eserin ve mektupların içerik analizi gerçekleştirilip mektupların bölümleri tespit edilmeye çalışıldı. Daha sonra mektuplarda kullanılan dilin özellikleri, ünlü ve ünsüzlerin kullanımıyla ilgili imla özellikleri tespit edildi. Asıl olarak da Münşeat'ta bulunan tüm mektupların kelime grupları, tespit edilebilen en büyük kelime gruplarının sade parantezleme yöntemiyle çözümlenmesiyle formülleştirildi. Çalışmanın sonucunda 18. yüzyıl mektup dilinde geniş kelime gruplarının kullanıldığı, bu grupların kurucu unsurlarını başta çeşitli Türkçe kelime grupları olmak üzere Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaların oluşturduğu görüldü. Türkçenin bir temel kelime grubu içinde birçok farklı yapıda kelime grubu ile çeşitliliği artırdığı ve kurucu yapıları genişlettiği tespit edildi.
Sıdkİ Derviş Mehmed Divanı

Sıdki Derviş Mehmed Efendi, 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyılın başlarında yaşamış bir divan şairidir. Hacimli olmayan mürettep sayabileceğimiz bir divanı vardır ve bu eserde derviş sıfatına yaraşır, tasavvuf terminolojisine hakim nitelikte şiirleri mevcuttur. Şairin isminden ve eserinden hareketle tasavvuf ehli bir kişi olduğu anlaşılmaktadır. Çalışmamızın konusunu teşkil eden bu eserle ilgili yaptığımız araştırmalarda Sıdki Divanı'nın yalnız bir nüshasına ulaşılmıştır. Milli Kütüphane A646 arşiv numarası ile kayıtlı olan bu Divan'da 231 Türkçe, 3 Farsça, 2 Arapça manzume bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı henüz gün yüzüne çıkmamış pek çok divandan bir tanesi olan Sıdki Derviş Mehmed'in Divanı'nı bu alanla ilgilenenlerin dikkatlerine sunmak ve sanatkarın hak ettiği değeri kendisine teslim etmektir. Bu çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Sıdki'nın hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde Sıdki Divanı'nın şekil ve içerik özellikleri, Divan'da bulunan nazım şekilleri ve ahenk unsurları incelendi. Üçüncü bölümde ise Sıdki Divanı'nın transkripsiyonlu metni verildi. Çalışmamızın sonunda Divan'da geçen kelimelerle ilgili bir başvuru sözlüğüne, kişiler ve yer adları dizinine yer verilmiştir. Divan edebiyatı, geleneğin hüküm sürdüğü bir edebiyattır. Bu edebiyat dönemine dahil manzum ve mensur eserler pek çok ortak özelliğe sahiptir bu nedenle bir eseri kıymetli kılan en öenmli özellik onun diğer eserlerde bulunmayan yanlarıdır. Sıdki, geleneğin belli konuların belli nazım şekilleriyle yazılmasını zorlayan tavrını kısmen de olsa kırmıştır. Tasavvuf içerikli şiirlerini farklı bir anlayışla kaside yerine gazel nazım şekliyle vermeyi tercih etmiştir hatta şair bununla da yetinmeyerek beyit uzunluğu belirli olan gazelin beyit sayısını çoğaltarak normalin üstünde beyit sayısı olan gazeller yazmıştır. Redif kullanımıyla da dikkat çeken şairin Arapça ve Farsça kökenli sözcüklere Türkçe ekler getirerek redif yaptığını, yer yer cümle niteliğinde redifler oluşturduğunu görüyoruz.
Türk edebiyatında tarihİ roman (1980-2000)

'Türk Edebiyatında Tarihi Roman (1980-2000)' adlı çalışma 1980- 2000 yılları arasında ilk yayımı gerçekleşen ve dönemin özünü yansıttığını düşündüğümüz otuz tarihi romanın incelenmesini esas alır. Çalışmanın amacı, 1980- 2000 yılları arasında, sosyolojik ve siyasi yönden gerçekleşen değişimin tarihi romana tezahürünü ortaya koymaktır. Söz konusu amaçlar doğrultusunda romanlar edebi tekniklere göre incelenmiş, kaynaklar taranmış, elde edilen bilgiler bilimsel yöntemlerle tahlil ve tasnif edilmiştir. Yapılan çalışma ve incelemeler neticesinde ortaya çıkan sonuç ve tespitler, 1980- 2000 yılları arasında yayımlanan söz konusu tarihi romanlar ile birlikte dönemin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak ve bundan sonra yapılacak olan çalışmalara da kaynaklık edecektir.
Hadi Zarif tarafından derlenen Özbek destanı Yusuf ve Ahmed (Ş. 205-304)

Yusuf ve Ahmed, Türk kahramanlık ve destan geleneğine ait bir Türk destanıdır. Hikayede yer yer Köroğlu destanından ve özellikle Yusuf kıssasından motiflere rastlanan destan bize tarihi gerçeklerden de söz etmektedir. Bu destanda neredeyse çocuk yaşlarda Mirza Mahmut tarafından esir alınıp Güzelşah tarafından zindanlara atılan iki yiğit kuzenin hikayesi konu alınır. Yedi yıl zindanda kaldıktan sonra bir aşık atışmasıyla kurtulan Yusuf ve Ahmet, evlerine dönerken yolda kendilerini esir alan Mirza Mahmut'u bulup öldürürler. Yolda bir kervanla karşılaşan Yusuf ve Ahmet, Nadirşah'ın kızına -yani Ahmetbey'in hatununa- bir toy hazırladığını öğrenir. Yusuf ve Ahmet bunu öğrenince aceleyle toya giderler. Toyu tarumar eden iki kardeş sekiz yıl sonra hatunlarına ve sevdiklerine kavuşurlar. Daha sonra ise diğer Türk boylarından asker toplayıp ordu kurarak kendilerini zindana atan Güzelşah'a sefer düzenlerler... Yusuf ve Ahmed destanının Özbek varyantı üzerinde çalışılmıştır. Metin incelendiğinde iki derleyici tarafından derlendiği görülmüştür. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır: İnceleme, orijinal Özbek Kiril harfli metin, transliterasyon, çeviri ve dizin. İnceleme sıfat fiil ve zarf fiillerin kullanımını ele almaktadır. Transliterasyon için günümüz Özbek Latin alfabesi kullanılmıştır. Dizin transliterasyon metnindeki numaralandırma üzerinden yapılmıştır. Transliterasyon metnindeki numaralar ' ' ile belirtilmiştir. Alper Yasin BOĞATEKİNİstanbul 2018