İstanbul ili Pendik ilçesindeki mevcut ilkokul binalarının mekan koşullarının incelenmesi

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, 2012 yılında ilköğretim okullarında sistem değişikliğine gidilerek daha önceden sekiz yıl (5+3 şeklinde) olan zorunlu temel eğitim sistemi kaldırılmış, bunun yerine 11 Nisan 2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile kamuoyunda 4+4+ 4 eğitim sistemi olarak bilinen 12 yıllık zorunlu temel eğitim sistemi getirilmiştir. Eğitim sisteminin 4+4+ 4 şeklinde kademeli ve zorunlu olarak 12 yıla çıkartılması sonucunda daha önceden aynı eğitim mekanlarını kullanmak durumunda kalan ilkokul ve ortaokul öğrencileri sistem ve mekan bakımından birbirlerinden ayrıştırılmışlardır. Yeni gelen bu sistemle birlikte daha önceden aynı eğitim mekanlarında birlikte okumak zorunda kalan ilkokul ve ortaokul öğrencileri 4+4+ 4 eğitim sistemiyle birlikte farklı eğitim mekanlarında eğitim-öğretim görmeleri ve eğitim mekanlarını sadece kendi yaş gruplarıyla kullanma imkanı bulmuşlardır. Bu sistem değişikliğiyle birlikte Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ve hali hazırda temel eğitim amaçlı kullanılan ilkokul binalarının belirli mekansal özelliklere sahip olması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Özellikle öğrencilerin yaş grupları ve fiziksel özellikleri dikkate alınarak oluşturulan ve ilkokullar ile ortaokulları birbirinden mekansal olarak ayıran yeni eğitim sisteminde, ilkokul öğrencileri için elverişsiz olan eğitim yapılarının, ilkokul öğrencilerinin fiziksel özelliklerine göre yeniden düzenlenmesi ve nitelikli eğitim ortamlarının oluşturulması hedeflenmiştir. Bu çalışma ile temel eğitim-öğretim faaliyetlerinin yürütülmesi için vazgeçilmez bir unsur olan ilkokul binalarının, Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim sistemindeki değişiklikle birlikte, belirlemiş olduğu eğitim yapıları asgari tasarım standartlarına uygunluğu araştırılmıştır. Bu amaçla İstanbul ili Pendik ilçesinde bulunan ve Pendik İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından belirlenen ve araştırma izni verilen 15 ilkokulda araştırma ve inceleme çalışması yapılmıştır. Bu araştırma kapsamında ilkokul binalarının mekansal özellikleri, araştırmacı tarafından geliştirilen anket ve gözlem formu ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma, araştırma kapsamındaki ilkokullar için, 2014- 2015 öğretim yılında İstanbul ili Pendik ilçesinde eğitim-öğretim faaliyetini sürdürmekte olan ilkokulların yöneticilerinin vereceği bilgiler ve ilkokul binalarının mekansal koşullarının anket ve gözleme dayalı olan teori çalışmasının yerinde yapılması ile sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda ilkokul binalarının mekansal özellikleri, dersliklerin, kütüphanenin, tuvaletlerin, koridorların ve merdivenlerin genişlikleri, pencerelerin ve kapıların boyutları, tuvalet ve lavaboların 6-10 yaş grubu çocukların kullanımına elverişliliğinin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim yapıları asgari tasarım standartları kılavuzunda belirlemiş olduğu ölçülere uygunluğu araştırılmıştır. Araştırma kapsamındaki ilkokullardan anket ve gözlem yoluyla toplanan veriler, Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim yapıları asgari tasarım standartları kılavuzunda yer alan bilgi ve değerlere göre araştırmacı tarafından yorumlanarak şekil ve çizelgelerle karşılaştırmalar yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, ilkokul ve ortaokul binalarının 2012 yılından bugüne kadar geçen sürede tümüyle ayrıştırılamadığı, hala bazı ilkokul ve ortaokulların aynı binalarda eğitim-öğretim gördüğü, ilkokul ve ortaokul olarak ayrıştırılan ilkokul binalarının ise bazılarının Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim yapıları asgari tasarım standartları kılavuzunda yer alan değerlere göre yetersiz olduğu belirlenmiştir. İlkokulların tamamına yakınında tuvaletlerin sayılarının yetersiz olduğu, okul bahçelerinin öğrenci sayılarına göre küçük olduğu tespit edilmiştir. İlkokul binalarının bazılarında engelli öğrenciler için gerekli olan engelli rampaları, engelli asansörleri ve engelli tuvaletlerinin bulunmadığı var olanlardan bazılarının ise yetersiz olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak ilkokul binalarının birçoğunun mekansal standartlar açısından yeterli olmadığı, bundan sonra yapılacak ilkokul binalarının veya ilkokul binası olarak düzenlenecek eğitim yapılarının Milli Eğitim Bakanlığı'nın Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları 2015 yılı Kılavuzunda yer alan değerlere göre yapılması tavsiye edilmektedir.