Üniversite öğrencilerinin öğretim elemanları tarafından sergilenen istenmeyen davranışlara ilişkin görüşleri

Bu çalışmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin görüşlerine göre, öğretim elemanlarının sergiledikleri istenmeyen davranışları belirlemektir. Ayrıca bu araştırmayla öğretim elemanlarının sergiledikleri istenmeyen davranışları ölçmeyi amaçlayan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle araştırmada genel tarama modeli ve ilişkisel tarama modeli birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini; 2012- 2013 eğitim-öğretim yılında İnönü Üniversitesinde yer alan Eğitim Fakültesi, Fen Edebiyat Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Mühendislik Fakültesinde öğrenim görmekte olan toplam 8.366 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evrenden kota örnekleme yöntemi ile seçilen 1.019 öğrenci oluşturmaktadır. Literatür taramasına dayalı ve uzman görüşü alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek ile veriler toplanmıştır. Ölçek geliştirilirken öncelikle öğrencilere açık uçlu sorular sorulmuş ve öğrenci görüşlerinden hareketle madde havuzu oluşturulmuştur. Oluşan madde havuzu taslak ölçek biçiminde düzenlenerek, anlaşılırlığı ve kapsayıcılığı ile ilgili alan uzmanlarından dönütler alındıktan sonra yeniden düzenlenmiştir. Daha sonra geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak, Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar ölçeği geliştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler analiz edilirken, öncelikle betimsel istatistik hesaplamaları yapılmıştır. Bağımsız değişkenler açısından yapılacak analizlerde ise bağımsız gruplar için t testi ve tek yönlü varyans analizi ile gruplar arası farklılığı belirlemek içinde Scheffe testi yapılmıştır. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenler üzerinde ne derece etkili olduğunu göstermek için eta-kare ( 2) korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Karşılaştırılan ortalamaların birbirinden kaç standart sapma uzaklaştığını yorumlarken de Cohen standardize edilmiş etki büyüklüğü indeksi olan d değeri kullanılmıştır. Yapılan betimsel istatistikler sonucunda öğrencilerin, öğretim elemanlarında istenmeyen davranışlar ölçme aracının sınıf içi iletişim, zaman yönetimi, sınıf dışı iletişim ve derse katılım alt boyutlarında yer alan ifadelere 'Nadiren' düzeyinde, öğretimin yönetimi alt boyutunda yer alan ifadelere ise 'Bazen' düzeyinde katıldıkları belirlenmiştir. Öğretim elemanlarında istenmeyen davranışlar ölçme aracında yer alan ifadelere ilişkin öğrenci algıları bağımsız değişkenlere göre değerlendirildiğinde, fakülte değişkeni açısından yapılan analizler sonucunda sınıf içi iletişim alt boyutunda fen edebiyat fakültesi ile eğitim ve İİBF arasında, Fen Edebiyat Fakültesi lehine anlamlı fark belirlenmiştir. Başka bir ifade ile Fen Edebiyat Fakültesi öğrencileri, Eğitim Fakültesi ve İİBF öğrencilerine göre öğretim elemanlarının daha çok istenmeyen davranış sergilediğini belirtmiştir. Ayrıca Mühendislik Fakültesi ile Eğitim ve İİBF arasında da Mühendislik Fakültesi lehine anlamlı fark görülmüştür. Zaman yönetimi alt boyutunda fen edebiyat fakültesi ile eğitim ve İİBF arasında Fen Edebiyat Fakültesi lehine anlamlı fark belirlenmiştir. Öğretimin yönetimi alt boyutunda ise Mühendislik ve Eğitim Fakültesi arasında Mühendislik Fakültesi lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Sınıf dışı iletişim alt boyutunda Fen Edebiyat ve Eğitim Fakülteleri arasında Fen Edebiyat Fakültesi lehine; Mühendislik ve Eğitim Fakülteleri arasında Mühendislik Fakültesi lehine anlamlı farklılık belirlenmiştir. Son olarak derse katılım alt boyutunda mühendislik fakültesi ile eğitim ve İİBF arasında mühendislik fakültesi lehine anlamlı fark belirlenmiştir. Sınıf düzeyi değişkenine göre yapılan analiz sonuçlarına göre anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Öğretim elemanından daha önce başka ders alma değişkenine göre öğrenci algıları sınıf içi iletişim, zaman yönetimi ve öğretimin yönetimi boyutlarında daha önce ders alanlar lehine anlamlı farklılık gösterirken, sınıf dışı iletişim ve derse katılım boyutlarında anlamlı farklılık göstermemiştir. Unvan değişkenine göre yapılan analiz sonuçlarına göre sınıf içi iletişim, sınıf dışı iletişim ve derse katılım boyutlarında öğretim elemanı lehine anlamlı farklılık gösterirken, zaman yönetimi ve öğretimin yönetimi boyutlarında anlamlı farklılık göstermemiştir. Öğretim elemanının alan dersine veya alan dışı derse girmesi değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Öğrenim gördüğü bölüme isteyerek gelme değişkenine göre yapılan analiz sonuçlarında tüm alt boyutlarda hayır diyenler lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Son olarak cinsiyet değişkenine göre yapılan analiz sonuçlarına göre tüm alt boyutlarda erkek öğrenciler lehine anlamlı fark görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak bazı önerilerde bulunulmuştur:a. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, fen edebiyat ve mühendislik fakülteleri başta olmak üzere fakültelerde görev yapacak olan öğretim elemanlarına pedagojik formasyon verilerek sınıf yönetimi becerileri arttırılabilir. Sonraki aşamada belirli sürelerle bilgilerinin güncellenmesi sağlanabilir ve bu sayede kendilerini yenileyip geliştirebilirler. Ayrıca fakülte öğretim elemanlarının kendi aralarında paylaşımda bulunabilecekleri ve sorunlarını aktarabilecekleri periyodik toplantılar gerçekleştirilebilir. b. Öğrencilere, her öğretim döneminin başlangıcında ve sonunda öğretim elemanlarını değerlendirme amacıyla somut ve objektif ölçütlerle hazırlanmış formlar doldurtulabilir. Öğretim elemanlarına bu formların değerlendirme sonuçlarına göre davranışlarını ve derslerini olumlu yönde geliştirmek için çeşitli çalışmalar yapılabilir. Böylece bu ve benzeri formlar öğretimin kalitesini yükseltmek amacıyla işlevsel olarak kullanılabilir.