Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanlarında gerçekçilik

Yakup Kadri, aydın kimligiyle yasananların merkezinde bulunmuştur. Yasadıgı ve gördügü olaylar onun sosyal içerikli eserler yazmasına, milli devletidealine baglanmasına zemin hazırlamıstır. Yakup Kadri'nin romanlarının hazırlayıcısı hikayeleridir. Bu hikayeler içinYakup Kadri'nin seçtigi örnek hikayeci Mauspassant'dır. lk yıllarda ferdiproblemleri, daha sonraki yıllarda Türk insanının yasadıgı acıları hikayelerinde ele almıstır. Yakup Kadri'nin romanları için örnek aldıgı yazar Gustave Flaubert'tir. Madam Bovary'deki Emma Ankara'da Selma, Kiralık Konak'ta Seniha, Nur Baba'daNigar olarak karsımıza çıkar. Realist romana has yapı ve anlatma tarzlarını kendimeselelerimize ve insanımıza deginen yazar, Panorama'ya kadar bu roman tekniginisürdürür. Yine Fransız edebiyatından gelen bir tesirle kaleme alınan Panorama'dacemiyeti bütünüyle ele alma endisesi görülür. Eserlerinde genellikle realist bir kimlik sergiler. Hayallerin anlatıldıgıbölümler gerçeklere göre gölgede kalır. Yakup Kadri olayların tahlilinde gerçeklikten uzaklasmıstır. Olayları kisiselbir açıdan tahlil ederek ona göre yargılara varmıstır. Bir realist gibi eserlerinde, olagan üstülüklere, mucizelere, tesadüflere, hayaliolanlara ve soyut genellemelere yer vermeyen Yakup Kadri gözlem gücünü sanatınabasarılı bir sekilde yansıtır. Yakup Kadri, realistlerin amacı olan sosyal hayatın objektif bir biçimdesanata yansıtılmasını eserlerinin konusunu edinmistir. Realistlerin, degisimsürecindeki insanın ruhi büyümesini anlatmanın yanı sıra toplum degerleriyle birlikte toplumun degisimini anlatması Yakup Kadri'nin eserlerinde görülür. Eserlerinde gerçekligi bozabilecek kisisel rastlantılara yer vermemistir. O, toplumsal rastlantıları eserlerinde islemistir. Yakup Kadri'nin realist kimligini gösteren önemli bir özellik romanlarındakisondur. Romanları hazin, karamsar bir sonla biter. Sosyal anlatımında sasırtıcı sonlaronun romanlarında karakteristik özelliktir. Yakup Kadri, bir realist gibi topluma ayna tutmaya çalısır. Olayları sağlam bir sebep-sonuç ilkesinde gelistirir; olaganüstüye, tesadüfe, sasırtıcılıga pek yer vermez. Günlük hayattan seçtigi olayları toplum çerçevesinde genisletir. Eserlerinin yapısında, olayların, ilerleyisinde dikkat çeken bir özellikbaslangıçtaki durgun ve heyecansız havadır. lk sayfalarda eserdeki kisileri rahat bir hava içinde tanır ve bizi sasırtabilecek olaylara rastlamayız. Bu kisileri bir denge içinde sunmaya çalısan yazar eserin baslangıcındaki telassız ve heyecansız havayıdegistirir. Yakup Kadri'nin eserlerinde tezat önemli bir unsurdur. Kisiler arasında ve sosyal durumların çatısması olay örgüsünü olusturur. Bu çatısma kisilerin içdünyalarında da görülür. Bu yüzden romanlarında dengeyi sağlam aya çalısır yazar. Realist yazarları romanlarındaki gerçeklik havasına ahenk katmak için askayer verirler. Yakup Kadri de romanlarında aska genis bir yer verir. Eserlerindeki askduygusal ve ruhi bir nitelik tasıyarak askın yüceligini vurgular. Yakup Kadri, ruh tahlillerinde başarı göstermistir. Sahısları bazen sevince, bazen de üzüntüye sürükleyen duygular, ruhi durumlar, portrelerin en belirliyönlerini, karakterlerin en önemli özelliklerini bilmemize yardım eder. Romanlarında kisiler maziye özlem içindedirler. Onların bir yönü geçmişsedönüktür; çocukluk ve gençlik yıllarını hayatlarının altın çagı olarak görürler. Bu yüzden kisilerin yasadıkları zamanla geçmişsleri arasındaki uyusmazlık eserde önemli bir konudur. Mazi realistlerin yüzünün dönük olduğu bir yöndür. Yakup Kadri, sadece dıs gerçekligi degil insanın iç gerçekligini de ayrıntılarıyla anlatır. Tahlillerinde gözlem gücünün etkileri görülür. nsanın dısgörünüsü, içinde bulundugu mekan ve yasadıgı somut olaylar kadar, o mekanda oolayları yasayan insanın psikolojisi; olay ve mekanın bu psikolojide yarattıgıdeğişimleri de anlatır. Realizmin bir özelligi olarak mekanın islevselligine önem veren yazar mekaninsanbütünlügünü de basarıyla yansıtmıstır. Mekan tasvirlerinde, bir realist gibigözleme önem vermesi anlatımında zenginligi sağlam ıstır. Mekanın insan ruhuüzerinde tesiri olduğu inancı onu mekanı bütün ayrıntılarıyla tasvir etmeyeyönlendirmistir. Realizmde tasvirin sübjektif degil, objektif olması gerektigi ilkesini çok iyibilmesine ragmen tasvirleri zaman zaman kendi duygu ve düsüncelerine göresekillendirmistir. Yazar, bazı zamanlarda eserin dünyasından kendini çekemeyerekrealizmin objektiflik ilkesini bozmustur. Olayların daha iyi anlasılması için gözlemgözlemledigi gerçegi abartabilmistir. Yakup Kadri, anlattıklarına daha da gerçeklik kazandırmak içinsahneleme/gösterme teknigini kullanır. Olaylar, anlatıcının anlatması yoluyla degil, okuyucunun gözü önünde canlandırılarak aktarılır. Dramatize edilen olaylarokuyucunun gözü önünde canlandırılmıs olur. Yazar, realizmdeki sanatın, gerçek ve güzellik için olduğunu belirtir. Realistyazar gibi Yakup Kadri, insanın gerçegini sadece olduğu gibi anlatmak veyagöstermekle yetinmez; olması gerektigi durumu da bir takım sosyal tipler, ütopikdurumlar vasıtasıyla vurgulamaya çalısır. Bu duruma özellikle Ankara romanındarastlarız. Romanın üçüncü bölümünde ideal Türkiye'nin tablosunu çizer. Dil ve Üslup'ta yazar, gerçegi objektif ve estetik biçimde sunmaya çalısır. Özellikle eserin öz, biçim ve dil ve üslup uyumuna önem verir. Yakup Kadri, sanatı inandıgı ideolojiyi anlatabilmek için kullanmıstır.