Yargıtay kararları ışığında Türk hukukunda çocuğun evlat edinilmesinde üstün yarar

Çocuk yetişkinlere göre daha zayıf, daha kırılgan ve daha yardıma muhtaç kimsedir. Bu nedenle çocuğun üstün yararı ilkesi, hukuk sistemlerinde çocuğun durumunu yetişkinlerle eşitlemeye, tabiri caizse çocuğa pozitif ayrımcılık yapılmasına olanak veren çocuk hukukunun en temel ilkesidir. Nitekim bu ilke Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 3. Maddesinde de açık bir şekilde ifade edilmiştir. Maddeye göre 'Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde çocuğun yararı temel düşüncedir'. Çocukla ilgili her işte dikkate alınan bu ilkenin BMÇHS'nin 21. maddesine göre evlat edinmede de dikkate alınacağı düzenlenmiştir. Uluslararası bir sözleşme ile genel olarak korunan çocuğun üstün yararı şüphesiz Türk Hukuku'nda çocukla ilgili düzenlemeleri de etkilemiştir. Örneğin: çocuğun üstün yararı ilkesi velayette, evlat edinmede, tanımada, soybağı uyuşmazlıklarında, yapay döllenmeye bağlı sonuçlarda ve çocukla ilgili nice olguda dikkate alınır. Bu olgulardan biri de TMK md. 305 vd. hükümlerinde düzenlenen çocuğun evlat edinilmesidir. TMK md. 305/II hükmüne göre 'Evlat edinmenin her halde küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi gerekir.' Bu hüküm çerçevesinde evlat edinmenin her halde çocuğun üstün yararına olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bizim de çalışmamızın ana konusunu Türk Hukukunda çocuğun evlat edinilmesinde üstün yararı oluşturmaktadır. Çalışmamızın tam adı 'Yargıtay Kararları Işığında Çocuğun Evlat Edinilmesinde Üstün Yarar'dır. Çocuğun evlat edinilmesindeki üstün yararını incelemeye geçmeden önce üstün yarar ilkesi ile ilgili genel bir bilgi vermeyi ve üstün yarar ilkesini anlamlandırmayı uygun gördük. Bu bağlamda çalışmamızın ilk bölümünde çocuğun üstün yararı ilkesinin tanımı, hukuki niteliği, tarihçesi, işlevleri, üstün yarar ilkesine getirilen eleştiriler ve nihayet üstün yarar ilkesinin pozitif hukuka yansımasını çeşitli yönleri ile inceledik. Çalışmamızın bir diğer ayağı ise çocuğun evlat edinilmesi olduğundan ikinci bölümde genel olarak evlat edinme, evlat edinmenin tanımı, evlat edinmenin tarihçesi, evlat edinme türleri, evlat edinmenin yararları ve sakıncaları üzerinde durulmuştur. Çocuğun evlat edinilmesindeki üstün yararı ise hem TMK md. 305 hükmünde esasa ilişkin bir koşul olarak düzenlenmiş hem de evlat edinmenin diğer koşullarının düzenlenmesinde dikkate alınan bir ilke olmuştur. Ayrıca TMK md. 305 hükmünün gerekçesinde de belirtildiği gibi üstün yarar ilkesi evlat edinmenin 'olmazsa olmaz' koşulu olarak benimsenmiştir. Dolayısıyla kanunun düzenlemesinde, evlat edinmede çocuğun üstün yararına ulaşma amacının hakim olduğu söylenebilir. Bu sebeple çalışmamızın üçüncü bölümünde evlat edinmenin esasa ve şekle ilişkin koşulları üzerinde durulmuş ve genel olarak Yargıtay kararları ışığında çocuğun üstün yararının bu koşulların düzenlenmesi, uygulanması ve uygulanmaması üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; kanuni düzenlemelerde eksiklik, çelişkili durum veya madde hükümlerinde açıklık bulunmaması halinde eleştirilerimiz ve sorunun, çocuğun üstün yararı ekseninde nasıl çözümlenebileceği ile ilgili çözüm önerilerimize yer verilmiştir.