Aşık Sadık Gül

Aşıklık geleneğinin temeli, Türklerin İslamiyet öncesi 'ozan-baksı geleneği'ne dayanmaktadır. Geleneğin Sibirya ve Orta Asya'daki temsilcileri olan ve ozan, baksı, şaman, kam, oyun gibi adları taşıyan bu kişiler; yuğ, şölen, sığır gibi önemli törenlerde musiki aleti eşliğinde şiirler söylemiş; hekimlik, din adamlığı, büyücülük, rakkaslık, musikişinaslık gibi birçok görevi üstlenmişlerdir. Bu süreçten sonra Türkler ana yurtları olan Orta Asya'dan bazı sebeplerle başta Anadolu olmak üzere çeşitli coğrafyalara göç etmişlerdir. Türkler gittikleri yerlere Türk kültürünün bir parçası olan 'ozanlık geleneği' ni de taşımışlardır. İslamiyet öncesi dönemde olduğu gibi kutsal görülen, bazı olağanüstü özelliklere sahip, musiki aletiyle doğaçlama şiirler söyleyen ve hikayeler anlatan ozanların izlerine Anadolu'da en son 15. yüzyılda rastlanmıştır. Ozanlık geleneğinin bir devamı olarak düşünülen 'aşıklık geleneği'ne ait ürünler ise 16. yüzyıldan itibaren Anadolu coğrafyasında tespit edilmeye başlanmıştır. Aşık tarzı şiirin hazırlık aşaması sayılan bu yüzyılda yaşayan aşıklar hakkında kesin bilgilere ulaşılamamaktadır. Birçoğu asker ocağında yetişen şairlerin ele geçen şiirlerinin çok az sayıda olduğu ve bunların da teknik açıdan zayıf şiirler olduğu bilinmektedir. Kerem Dede, Hayali, Bahşi, Armutlu, Çırpanlı, Kul Çulha, Koroğlu, Köroğlu yüzyılın belli başlı şairleri arasındadır. Aşık tarzı şiir 17. yüzyılda zirveyi görmüş; Karacaoğlan, Aşık Ömer, Gevheri gibi büyük halk şairleri yetişmiş ve bu yüzyılda şiirlerde divan şiiri dil ve estetik anlayışının etkisi açıkça görülmeye başlanmıştır. 18. Yüzyılda geçen yüzyıla nazaran büyük şairler mevcut değildir. 19. yüzyılda ise saz şairleri yanında kalem şairleri olarak adlandırılan bir önceki yüzyıla göre dil ve estetik açıdan üstün şiirler yazan şairler yetişmiştir. Şiirlerinde divan edebiyatının etkisinin yoğun görüldüğü Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyrani, Erzurumlu Emrah gibi halk şairlerinin yanında Sümmani, Ruhsati, Dadaloğlu gibi şairler yüzyılın en başarılı halk şairleri arasında sayılabilir.20. yüzyıl, aşıklık geleneğinin önemini gittikçe yitirmesine rağmen, geleneğe Aşık Veysel'i kazandırmıştır. Aşık Mehmet Yakıcı, Ardanuçlu Aşık Efkari, Aşık Huzuri, Aşık Kağızmanlı Hıfzi, Aşık İmami, Aşık Osman Taşkaya, Aşık Posoflu Zülali, Aşık Ali İzzet Özkan, Aşık Ferrahi, Aşık Bayburtlu Hicrani, Aşık Davut Sulari, Aşık Habip Karaaslan, Aşık Posoflu Müdami, Aşık Talibi Coşkun, Aşık Yaşar Reyhani, Aşık Şeref Taşlıova, Aşık Murat Çobanoğlu, Aşık Mahzuni Şerif, Aşık Abdulvahap Kocaman, Aşık Halil Karabulut, Aşık Püryani, Aşık ilhami Demir, Aşık Daimi yüzyılın diğer halk şairlerindendir. Bu çalışmada aşıklık geleneğine gönül vermiş, bu geleneğin yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için özveriyle çalışan 21. yüzyıl aşıklarından Aşık Sadık Gül'ün hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde durulmuş ve gelenekteki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma; 'Giriş', 'Sonuç', 'Şiir Dizini', 'Kaynakça', 'Sözlü Kaynaklar', 'Kavramlar Dizini', 'Ekler' ve 'Öz Geçmiş' bölümleri dışında altı ana bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde aşıklık geleneğinin tarihi gelişiminden bahsedilerek aşıklıkla ilgili temel kavramlar açıklanmıştır. 'Birinci Bölüm'de Aşık Sadık Gül'ün hayatı ve aşıklığa geçişi ele alınmıştır. 'İkinci Bölüm'de eserlerinden alınan ve kendinden derlenen toplam 180 şiiri şekil özellikleri açısından incelenmiştir. 'Üçüncü Bölüm'de şiirlerinin nazım şekli ve türü belirlenmiştir. 'Dördüncü Bölüm'de şiirler muhteva bakımından ele alınmıştır. 'Beşinci Bölüm'de şiirlerde yer alan edebi, dini ve siyasi portreler belirlenerek değerlendirilmiştir. 'Altıncı Bölüm'de Aşık Sadık Gül'ün incelenen 180 şiiri, başlıklarına göre alfabetik olarak sıralanmıştır. 'Sonuç' bölümünde ise elde edilen bilgiler üzerinden genel bir değerlendirme yapılarak Aşık Sadık Gül'ün geleneğe katkıları üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada halk bilimi araştırmalarında sıkça tercih edilen görüşme yöntemi kullanılmıştır.