İstanbul tarihi Yarımada'da toptan ticaret alanlarının desantralizasyonu sürecinin ve sonuçlarının kentsel mekan bağlamında değerlendirilmesi; İSTOÇ örneği

1980 sonrası dönemde Türkiye'de yaşanan değişimler İstanbul'da kentsel mekan bağlamında büyük değişimlere yol açmıştır. Ekonomik sistemin yaşadığı dönüşüm, kent yönetimlerinde yaşanan sistem değişimi ile birlikte kentleşme başka bir boyuta evrilmiştir. Bu değişimler geleneksel olarak İstanbul Tarihi Yarımada'da yoğunlaşmış olan toptan ticaret faaliyetini ve mekansal ortamlarını da etkilemiştir. Değişime uğrayan toptan ticaret faaliyetleri Tarihi Yarımada Merkezi İş Alanı'nda bulunan kendi fiziksel ortamlarında ve çevrelerini etkileyen kentsel mekeanlarda problemler ile karşılaşmaya başlamışlardır. Aynı zaman içerisinde Tarihi Yarımada için yapılan planlamalar bölgeye yoğun bir yük getiren unsurları uzaklaştırmayı hedeflemiştir. Bu bağlamda toptan ticaret faaliyetleri de bölgeden gönderilmesi hedeflenen bir oluşum halini amıştır. Tez çalışmasının amacı 1980 sonrası dönemde İstanbul Tarihi Yarımada Merkezi İş Alanı'nda yaşanan kentsel mekan değişimlerinin toptan ticaret yapan esnafın mekansal çevresi üzerindeki etkisinin incelenmesi ve bu etkinin sebep olduğu kentsel desantralizasyon ile başka bir bölgede oluşturulan yeni bir kentsel mekan olarak İSTOÇ'un değerlendirilmesidir. Bu kapsamda tez çalışması beş bölüm üzerinde kurulmuştur. Birinci bölümde çalışmanın konusu ve genel yaklaşım belirlenmiştir. Buna bağlı olarak genel çerçeve oluşturulmuş, sorun tespiti ve üzerinde yoğunlaşılan sorular oluşturulmuştur. Bu genel yaklaşım içerisinde tezin amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde İstanbul'da 1980 sonrası yapılan planlamaların MİA içerisinde toptan ticaret yapılan alanalar üzerinde etkisi başlığı altında oluşturulmuştur. Ana hedef olarak İstanbul'da 1980 sonrası dönemde yapılan planlamalarda toptan ticaret alanlarının Tarihi Yarımada Eminönü'nden desantralizasyonuna etki eden kararlar araştırılmıştır. Desantralizasyon sürecini etkileyen diğer etmenler de bu bölüm içerisinde incelenmiştir. Üçüncü bölümde toptan ticaret faaliyetinin kentsel mekana yansımaları başlığının inceleme konularını içermektedir. Bu bölümde toptan ticaret faaliyetinin tanımı, iş yapma biçimi ve bunun kentsel mekana yansıması araştırılmıştır. Bu bilgiler temelinde dünya üzerinde ekonomik olarak başat ülkelerdeki örnekler incelenerek tez çalışmasının ana araştırma konusu İSTOÇ ile bulunan karşılaştırılabilir etmenler ortaya çıkarılmıştır. Dördüncü bölümde toptan ticaret yapılan alanların kentsel desantralizasyon sürecinin bir sonuç örneği olarak İSTOÇ üzerinde bir çalışma yapılmıştır. Bölge mekansal bağlamda incelenmiş, desantralizasyon sürecinin etkilediği toptan ticaret esnafı ve diğer aktörler ile yapılan anket ve görüşmeler ile bölgenin mevcut durumu ortaya çıkarılmıştır. Beşinci ve sonuç bölümünde ise; tüm bölümlerden elde edilen bilgiler ile oluşan, İstanbul MİA'dan desantralize olan toptan ticaret yapan esnafın İSTOÇ'a taşınma ve burada devam ettirdikleri faaliyetleri üzerinden genel çerçeve oluşturulmuş ve bu bağlamda elde edilen sonuçlar ve değerlendirmesi yapılmıştır. Bu bağlamda İSTOÇ ile ilgili görüş ve önerilerde bu bölüm içerisinde belirtilmiştir. Sonuç itibariyle toptan ticaret yapan firmaların İstanbul Tarihi Yarımada MİA'da desantralize edilerek başka bir kentsel mekan olarak İSTOÇ'ta yeniden faaliyetlerine devam edebildikleri ve bu desatralizasyonun iş yapma biçimleri üzerinde hayati bir olumsuz etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır.