turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dörtyol ağzı

çalışma Hatay ilinin Dörtyol ilçesiyle ilçeye bağlı belde ve köylerin ağız özelliklerini kapsamaktadır. Teze malzeme teşkil eden çalışmalar Dörtyol vebeldelerinden toplanmak suretiyle bir araya getirildi. Çalışma yapılırken bilgisayar ve ses kayıt programlarından yararlanıldı. Çalışma için seçilen kişilerin yaşlı, telaffuzu düzgün, konuşmasına engel teşkil edecek bir rahatsızlığının bulunmamasına ve uzun süredirbölgede yaşamış kişiler olmasına dikkat edildi. Kişiler ve derleme yapılacak yer seçilirkenyörenin ağız özelliklerini daha çok yansıtan ve kültürel etkileşime daha az maruz kalmışyerler tercih edildi. Bu şekilde Dörtyol belde ve köylerinin ağız özellikleri ve Türkiye Türkçesinden ayrılan yönleri tespit edilmeye çalışıldı. Tez giriş, inceleme, metinler, sözlük ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Dörtyol ilçesinin tarihi, iklimi, coğrafi konumu, idari yapısı ve yörede yapılan çalışmalar hakkında bilgi verildi. İnceleme bölümünde metinlerden faydalanılarak, Dörtyol ağzının özellikleri ve Türkiye Türkçesinden ayrılan yönleri tespit edildi. Bu bölüm şekil ve yapı bilgisi olmak üzere iki bölüm halinde hazırlandı. Metinler bölümü ise tezin asıl bölümüdür. Bu bölüm tezin diğer bölümlerinihazırlamaya kaynak teşkil eden bölümdür. Bu bölüm Dörtyol'un belde ve köylerinde yaşayan, çalışmaya kaynak olan kişilerin konuşmalarının derlenerek hazırlandığıtranskribe edilmiş metinlerden oluşmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise Dörtyol ağzının değerlendirmesi yapıldı ve Türkiye Türkçesinden ayrılan yönleri belirtildi.
Azerbaycan Türkçesinde Birleşik Fiiller

Bu çalışmada Azerbaycan Türkçesindeki birleşik fiiller konusu incelenmiş, Türkiye Türkçesi ile aralarındaki benzerlikler ve farklılıkların ortaya konması amaçlanmıştır. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, birleşik fiil tanımları verilmiş, konuya kısaca bir giriş yapılmış ve çalışmanın konusu, amaç ve yönteminden bahsedilmiştir. Birinci bölümde, Türkiye Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesindeki birleşik fiiller ile ilgili gramer kitaplarından alıntılar yapılarak konuanlaşılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, Ağ Deve romanındaki isim + yardımcı fiil yapısındaki birleşik fiiller incelenmiştir. Üçüncü bölümde yine Ağ Deve isimli romanda bulunan fiil + fiil yapısındaki birleşik fiiller ile deyimleşmiş birleşik fiiller incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise incelemeden çıkardığımız sonuçlar değerlendirilmiştir.
İhsan Oktay Anar'ın romanlarında oyunsuluk

Postmodernizmin önemli kavramlarından biri olan oyun/oyunsuluk, özünde taşıdığı kurgusallık bağlamında metnin fiktif yapısıyla örtüşür. Bu açıdanpostmodernizmi anlamlandırma ve yorumlamada oyun kavramının işlevsel bir rol yüklendiği söylenebilir. Sosyal, kültürel, tarihsel malzemeyi oyunlaştıran yazar, dilediğince bunlarla oynar. Eserlerinde okurla arasındaki mesafeyi kaldırmak isteyenpostmodern yazar, oyunsuluktan yararlanır.'İhsan Oktay Anar'ın Romanlarında Oyunsuluk' başlıklı bu tezde, postmodernist özellikleriyle ön plana çıkan yazarın eserlerinde oyunsuluğun nasıl yansıdığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Postmodern söylemin belirginlik kazandığıüstkurmaca, metinlerarasılık, çoğulculuk gibi tekniklerle oyunsu atmosferin yazarın romanlarına yansıdığı görülmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın 'Postmodernizm ve Oyun/Oyunsuluk'başlıklı birinci bölümünde araştırmanın kuramsal ve kavramsal boyutu ele alınmıştır. Bu amaçla postmodernizm ve oyun kavramları irdelenerek, bunların birbirleriyle ilişkisine literatür çerçevesinde değinilmiştir. 'İhsan Oktay Anar'ın Hayatı, Sanatı ve Eserleri' başlıklı ikinci bölümde ise yazarın hayatı, sanatı ve eserlerine kısaca yer verilmiştir. Yazarın edebi şahsiyeti, Türk edebiyatındaki yeri eserleri bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın esas kısmını oluşturan 'İhsan Oktay Anar'ın RomanlarındaOyunsuluk' başlıklı üçüncü bölümde ise yazarın romanları postmodernizminoyunsuluk kavramı doğrultusunda ele alınmıştır. Yazar, metin ve okur bağlamında incelenen oyunsuluk kavramının, Anar'ın eserlerine hangi ölçüde yansıdığı, yazarın bunları nasıl kullandığı tespit edilmiştir. Elde edilen tespitler romanlardan yapılan alıntılarla desteklenmiştir. Araştırmanın verileri ışığında elde edilen bulgular sonuç bölümünde ifade edilmiştir. Nihayetinde oyunsuluğun, postmodern söyleminbelirginlik kazandığı üstkurmaca, metinlerarasılık, çoğulculuk, ironi, sembolleştirmegibi tekniklerle yazarın eserlerine yansıdığı görülmüştür.
Şem&uacute;í Şem&uacute;ulláh Şer~-i Me&pound;neví

Klasik Türk edebiyatında Farsça edebi eserlere şerh yapmak 15. yüzyıldan itibaren bir gelenek haline gelmiştir. Şerh-i Mesnevi, Şem'i Şem'ullah tarafından Mevlana'nın Mesnevi'sine yapılan ilk tam Türkçe şerh çalışmasıdır. Bu çalışmada eserin 6. cildinin bilimsel usullerle tenkitli metni oluşturulmuştur. Şerh literatürü, şerhin tarihi oluşum aşamaları ve 'Şem'i Şem'ullah-Şerh-i Mesnevi Projesi' tanıtılmıştır. Müellifin Mesnevi'de tespit ettiği edebi sanatlar tahlil edilmiş, şerhte işaret edilen kaynaklar, dönemin zihniyetini yansıtan olaylar değerlendirilmiştir. Proje tamamlandığında şerh metni, ilim aleminin ve geniş halk kitlelerinin istifadesine sunulmuş olacaktır.
Hamzavİ'nin Hamza-namesi (32. cilt) inceleme-metin-sözlük

Hamzanamelerin yazılı bir metin haline gelmesinden daha önce, sözlü bir anlatımla Türk kültüründe itibar gördüğünü söylemek mümkündür. İslami halk hikayelerinin Türk halk edebiyatındaki ilk örneği olan Hamzaname'ye karşı olan bu sevgi ve itibarın temelinde İslam dinine karşı beslenilen sevgi ve saygının payı inkar edilemez. Bunun yanında hikayelerde bulunan yiğitlik ve cihad anlayışı ile savaş anlatımları, Hz. Hamza'nın adaletli, dürüst ve cesur kimliği Türk halkının onun şahsında kendinden çok şey bularak kısa sürede benimsenmesine, halk arasında Hamzanamelerin yaygınlaşmasına vesile olmuştur. Gerçekleştirdiğimiz bu çalışmayla Hamzaname'nin 72 cildinden bir tanesini daha günümüz Türkçesine kazandırmış bulunuyoruz. Üzerinde çalıştığımız nüsha, İ. Ü. Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi Nd.249' da kayıtlı, nesih yazı ile harekesiz şekilde yazılmıştır.
Numan Sabit Efendi hayatı ve şiirleri

Bu çalışmada, Sarıhatipzadeler adıyla bilinen Sivas'ın köklü ailelerinden birine mensup olan Numan Sabit Efendi'nin hayatı ve şiirleri ele alınmıştır. 1692- 1768 yılları arasında yaşayan ve Sivas'ta müftülük de yapmış olan Numan Sabit Efendi devrinin önemli şahsiyetlerindendir. İlmi yönünün yanında şiirleriyle de Sivas'ın kültür tarihinde önemli bir yer işgal etmektedir. Bu çalışma dört bölümden müteşekkildir: Birinci bölümde Numan Sabit Efendi'nin hayatına dair bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Numan Sabit Efendi'nin şiirleri dini ve tasavvufi olarak; üçüncü bölümde ise cemiyet ve tabiat muhtevası bakımından incelenmiştir. Son bölümü ise muhtelif mecmualar içerisinde bulunan şiirler oluşturmaktadır.
Aşık Özemir'in hayatı sanatı ve şiirleri üzerine bir inceleme

Türkler sık sık yurt değiştirerek çok geniş bir coğrafyaya yayılmış, birçok kültürün etkisi altında kalarak farklı uygarlıklar yaşamışlardır. Bundan dolayı edebiyat geleneğimiz Orta Asya'dan günümüze kadar değişip gelişmiştir. Sözlü edebiyat geleneğimizde kopuz eşliğinde sanatlarını icra eden ozanlar, aynı zamanda hekimlik, büyücülük, din adamlığı gibi görevler üstlenmişlerdir. Ozan-baksı veya destan geleneğiyle başlayan İslamiyet öncesi halk şiiri, Anadolu'da İslam kültürünün etkisiyle yeni bir biçim ve öz kazanmıştır. 11. yüzyıldan itibaren Orta Asya'dan özellikle Horasan'dan gelen dervişlerin etkisiyle Allah aşkını dile getiren dini tasavvufi mahiyetteki şiir geleneği, Yunus Emre ile Anadolu'da en parlak dönemini yaşamıştır. Dini mahiyetteki bu edebiyat geleneği Anadolu'da 15. yüzyılın sonlarına doğru yerini aşıklık geleneğine bırakmıştır. Ozan - baksı geleneğinin devamı olarak kabul edilen aşık şiirinin ilk dönemleri hakkında fazla bir bilgimiz yoktur. Bundan dolayı 16. yüzyıl aşık şiirinin hazırlık dönemi gibidir. Karacaoğlan, Aşık Ömer ve Gevheri gibi birçok ünlü aşığın yetiştiği 17. yüzyıl ise aşık şiirinin en parlak dönemidir. Bu parlak dönemden sonra durgunluk yaşayan aşık şiiri, 19. yüzyılda yeniden zirve heyecanını yaşamıştır. 20. yüzyılda eski önemini kaybeden aşıklık geleneği, günümüzde çağın şartları doğrultusunda biraz değişerek varlığını devam ettirmektedir. Kültür varlığımızın önemli bir bölümünü oluşturan aşıklık geleneği geçmişşe göre biraz zayıflamış olsa da günümüzde özellikle Doğu Anadolu, Güney Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde canlı bir şekilde yaşatılmaktadır. Çalışmamızda bu geleneğin günümüzdeki bir temsilcisi sayabileceğimiz aşığımızın 192 şiirini şekil, dil ve ifade özellikleri, kelime kadrosu, aşıklık geleneğiyle ilişkisi ve içerik açısından detaylı olarak inceleyerek Aşık Özemir'in gelenekteki yerini belirlemeye çalıştık.
'Eş'ar (03 Gedik 18248)'

Şiir mecmuaları şairlerin şiir ve edebi anlayışları hakkında birçok bilgi verir. Bu nedenle eserlerin çevirileri edebiyat dünyasına katkıda bulunur. Çevirilerle hiç okunmamış şiirler gün yüzüne çıkaralabilir. Daha önce hiç adı duyulmamış şairlerin isimlerine rastlanabilir. Biz bu çalışmada Milli Kütüphanede '03 Gedik 18248' numarada kayıtlı 'Eş'ar' adlı şiir mecmuasının metnini ortaya koyarak incelemesini yaptık. Öncelikle mecmua ile ilgili kısa bir bilgilendirme yaptık. Ardından mecmuada şiiri yer alan şairler, kullanılan şiir türleri, aruz vezinleri ve mecmuanın genel özellikleri hakkında bilgi verdik. Bu çalışmada Milli Kütüphane'de '03 Gedik 18248' arşiv numarası ile kayıtlı Eş'ar' adlı şiir mecmu'ası incelenmiş ve önce mecmu'anın kısa bir tanımı yapılmış ardından mecmu'ada yer alan nazım şekilleri ve türleri bilimsel bir metotla yeni harflere aktarılmıştır. Çalışmanın sonunda çalışmaya konu olan metnin tıpkıbasımı yer almaktadır.
Necati Bey dİvanı'ndaki soyut kavramlar

Tezimizin konusunu XV. yüzyılın önemli şairlerinden Necati'nin divanında geçen soyut kavramlar oluşturmaktadır. Tez üç bölümden ibarettir: Birinci Bölümde Necati'nin hayatı, sanatı ve eseri ile ilgili olarak başlıca edebiyat tarihleri şuara tezkireleri ve çeşitli araştırmalardan yararlanılarak bilgi verilmektedir. İkinci Bölüm, Necati Divanı'nda geçen ve teşbihe konu edinilen soyut kavramlara tahsis edilmiştir. Bu bölüm hazırlanılırken Necati Divanı birçok kez okunarak teşbihe konu olan soyut kavramlar tespit edilmiş, fişlenmiş ve alfabetik olarak tasnif edilmiştir. Daha sonra kavramların sözlük anlamları verilmiş, kavramların içerisinde geçtiği örnek beyitler nesre çevrilmiş ve en sonunda da bu soyut kavramların hangi benzetme yönleri ile teşbihe konu edinildiği üzerinde durulmuştur. Her kavramın kendisine benzetilenleri de alfabetik bir şekilde sıralanmıştır. Divandan seçilen beyitlerin içinde geçtiği şiirlerin sıra numaraları ile beyit numaraları da kaydedilmiştir. Üçüncü bölümde 'benzeyen- kendisine benzetilen' ve 'kendisine benzetilen- benzeyen' unsurları iki tablo halinde düzenlenmiş, böylelikle Necati'nin soyut kavramları hangi soyut veya somut unsurlara benzettiği hususunun izlenmesi imkanı oluşturulmaya çalışılmış, ayrıca şairin Divan'da hangi soyut kavramı benzeyen olarak kaç kez kullandığı, hangi kendisine benzetilenin hangi soyut kavram için tercih edildiği ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. Ayrıca sunulan renklendirilmiş grafiklerde benzeyen kavramlarla kendisine benzetilen unsurların ve kendisine benzetilen unsurlarla benzeyen kavramların sayısal ilişkisi görsel bir biçimde takdim edilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmanın kısa bir değerlendirilmesi yapılmış, şairin soyut kavramları estetik ölçüler içerisinde işleyişi ile ilgili olarak bilgi verilmiş soyut kavramların işlenişi hakkında bilgi verilerek tez sonlandırılmıştır.
Aşk-ı Memnun'da cennet imgeleri

Halit Ziya Uşaklıgil (1868-1945): 'in Aşk-ı Memnu (1900) adlı yapıtı, bazı eleştirmenlerce Türk edebiyatında 'ilk gerçek roman' olarak kabul edilir. Teknik ve psikolojik gerçekçilik bakımlarından üstün bulunan Aşk-ı Memnu, roman kişilerinin yaşam öykülerinin sağlam nedensellik bağlarıyla kurgulanmış olması ve bu çerçevede kalıtım ile toplumsal koşulların oynadığı önemli rol nedeniyle doğalcı bir roman olarak görülmüştür. Öte yandan romanın, toplumdan uzak oluşu ve üslubunun hayali öğeler içermesi, doğalcı edebiyat bakımından bir kusur olarak görülmüştür. Aşk-ı Memnu' da zengin bir metinsel yaratım bulunduğu gözlemlenmektedir. Bu çerçevede, cennet imgeleri ve sözlü kültürün soyut figürlerine özgü karakter betimlemeleri önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu anlatım öğeleri, roman kurgusu içinde belli bir amaca hizmet etmekte; cinsellik ve namus eksenlerindeki karşıtlıkların çözülmesine ve ideal figürlerin eleştirilmesine yardımcı olmaktadır. Bu açıdan bakıldığında Halit Ziya Uşaklıgil'in cennet imgelerinden yararlanmış olması, yapıtın doğalcı boyutunu zedeleyen bir durum değildir. Bu çalışmada, Aşk-ı Memnu' da. roman kişilerinin isimleri ile gerçek ya da düşsel bahçe betimlemelerinde, Yahudi/Hristiyan ve İslam geleneklerinde yer alan mitsel cennet anlatısına gönderme yapan öğeler bulunduğu ortaya çıkartıldı. Ayrıntılarda gizlenmiş olan bu göndermelerle roman kişileri arasında ilişkiler kurulduğunda, cinsellikle ilgili ahlak değerlerinin parodileştirildiği görüldü. Yazar, dış etkilerden arınmış, masum yönleriyle vurgulanan bir kızın, babasına duyduğu aşkın sorunlu niteliğine dikkat çekmek için, baba ile kızı cennet tablosuna yerleştirir. Buna karşılık, kocasını aldatan kadın ise aslında erdemli bir hayatı özlemekte ve bu hayat cennet imgesiyle canlandmlmaktadır. Bunlara ek olarak, Aşk-ı Memnu' da yaradılıştan gelen cinsel dürtüler ve yasak çiğneme eğiliminin vurgulanması, cennet mitine yapılan göndermelerle birlikte değerlendirildiğinde romanın, cennet bahçesi anlatısının ana izleğiyle bağ kurduğu görülür.
Firdevsi-i Rumi'nin Süleymanname Yazması'nın (81. cilt, 28 yk.) bilimsel yayını ve üzerinde dil incelemeleri

Süleyman-nameler, Kanuni Sultan Süleyman' nın saltanatını veya Süleyman Peygamberin hayatını ve menkabelerini konu alan eserlerdir. XVI. yüzyılın başlarında Firdevsi-i Rumi tarafından yazılan Süleyman-name-i Kebir de Süleyman Peygamberin menkabevi hayatını, Seba melikesi Belkıs ile aralarında geçen kıssayı anlatan manzum, mensur karışık yazılmış bir eserdir. Bu teze konu olan Süleyman-name yazmasımn 81. cildi, Fatih Millet Kütüphanesi, Tarih, 317 numarada kayıtlıdır. Eserin 28 yapraklık bölümü üzerinde yapılan bu çalışma, metnin transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarılması, dil incelemesinin yapılması ve sözlüğünün hazırlanmasından meydana gelmektedir. Bu çalışmada, Süleyman-name'nin elde bulunan son cildi üzerinde, yani 81. cildin 28 yapraklık kısmında dil incelemesi yapılarak metnin imla ve fonetik özellikleri ortaya çıkarılmıştır. Böylece eserin yazıldığı dönem olan XVI. yüzyılın dil özelliklerinin bugüne kadar üzerinde çalışılmayan bu eserde de bir nebze belirtilmesi, ele alınıp incelenilmesi amaç edinilmiştir.
Türk romanında gotiğin dönüşümü

Gotik edebiyat, popüler kültür ürünü olup sembolik ve alegorik bir anlatıma yer veren; içinde güvensizliğin, çeşitli sırların, gizemlerin, korkunun olduğu; peri, hortlak, cin vampir gibi doğaüstü unsurlardan beslenen; kimi zaman da değişen ve gelişen teknolojinin, sosyal şartların etkisiyle bireyin iç dünyasında meydana gelen güvensizlik ve korku psikolojisinin ele alındığı bir türdür. Dünya edebiyatında gotiğin ilk örnekleri on sekizinci yüzyılın sonlarına rastlar. Bunun nedeni ise gotiğin, on sekizinci yüzyılda baş gösteren Aydınlanma Çağı rasyonalizmine bir tepki olarak ortaya çıkmasıdır. Türk edebiyatında ise özellikle 1980 sonrasında değişen siyasi ve sosyal şartların etkisiyle, bu türden eser sayısında ciddi bir artış gözlenir. Türk edebiyatında gotik romanın özellikle 1910'lu yıllardan itibaren verilmeye başlayan ilk örneklerinde o dönemin sosyo-kültürel yaşayışına bağlı olarak genellikle batıl inançlar ve geleneksel korku unsurlarının çevresinde şekillenen korkular ön plana çıkar. Daha sonraları ise zaman içinde değişen ve gelişen sosyo-kültürel yapının gotik romanlara yansımasıyla günümüz gotik romanlarında, modern birey ekseninde gelişen psikolojik rahatsızlık, rüya, bilinçaltı kaynaklı korkular ile bilimkurgu kaynaklı korkular dikkat çeker. Çalışmanın amacı, Türk edebiyatında doğrudan ya da dolaylı olarak gotik ögeler içeren romanlardaki bu unsurların zaman içinde sosyal ve kültürel şartların etkisiyle yaşadığı değişimi ortaya koymak ve bu türün Türk edebiyatındaki serüvenine görünürlük kazandırmaktır.
Orhan Pamuk'un 'Kafamda Bir Tuhaflık' adlı romanında geçen zaman zarflarının incelenmesi

Çalışmamız, Orhan Pamuk'un ''Kafamda Bir Tuhaflık'' adlı romanında yer alan zaman zarflarını konu edinmiştir. Temel amacımız tanımı ve sınırları konusunda ortak bir kanaate varılamayan zarfları ve işlevlerini daha iyi algılayabilmek ve anlamlandırabilmek amacıyla zarflar hakkında bir çalışma yapmak ve Türk dilinin gelişimine ufak da olsa bir katkı sağlamaktır. İncelediğimiz Orhan Pamuk'un ''Kafamda Bir Tuhaflık'' adlı eserinde 4804 zaman zarfı tespit edilmiştir. Eserde geçen zaman zarfları, zarfların geçiş sıklığı, birlikte kullanıldığı eylemler, zarfların sözdizimsel yapıları, ekleri incelenmiş ve çıkan sonuçlar tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Tüm incelenen unsurlar için örnek cümleler verilmiş ve sayfa numaraları belirtilmiştir. Zaman zarfları, sözdizimsel yapıları bakımından değerlendirildiklerinde 4804 zaman zarfının 2278'i sözcük öbeği halinde, 1782'si sözcük ve 738'i cümlecik halinde kullanılmıştır. Kullanım sayıları ve oranları belirtilmiştir. Zaman zarfları aldığı eklere göre değerlendirildiklerinde 2 303 tanesinin hiç ek almadığı görülmüştür. Zaman zarflarının birlikte kullanıldığı eylemlere baktığımızda ilk sırada cevher fiilin olduğu tespit edilmiştir. Burada verdiğimiz bilgilere ait daha kapsamlı sayısal veriler çalışmamızın inceleme ve değerlendirme kısmında yer almıştır.
Kerküklü Seyyid Şükrİ Dİvanı

'Kerküklü Seyyid Şükri Divanı ' başlıklı tez çalışmamız 19. yüzyılda Kerkük'te yaşamış olan Seyyid Şükri ve divanı üzerinedir. Çalışma giriş kısmı, üç ana bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Giriş kısmında şairin yaşadığı dönem ve coğrafyanın edebi durumu ele alınmıştır. Birinci bölümde şairin hayatı ve eseri işlenmiştir. Şairin hayatı hakkında kaynaklardaki kısıtlı bilgiler ile birlikte eserinden ulaşılan veriler ortaya konmuştur. Daha sonra eseri tanıtılarak eserin şekil, tür, vezin, kafiye incelemeleri yapılmıştır. Şairin edebi kişiliğinin ele alındığı ikinci bölümde dil ve üslup özellikleri üzerine durulmuştur. Üçüncü bölümde divan metni notlandırılarak çeviri yazı ile aktarılmıştır. Sonuç kısmı ve notlandırma listesi ile birlikte çalışma tamamlanmıştır.
Kosova-Priştine Türk ağzı

Bu tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünü oluşturan giriş kısmı, üç ana başlıktan ibarettir. 'Kosova'nın Dünü ve Bugünü' başlığı altında, Kosova kelimesinin kökeni, bölgenin coğrafi konumu, etnik yapısı ve tarihi incelenmiştir. İkinci ve üçüncü ana başlıklar altında, asıl konumuz olan Prişitine ilinin fiziki ve beşeri coğrafyası ve tarihi ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, Pristine merkezinden derlenen metinler esas alınarak ses bilgisi incelemesi yapılmıştır. Ses bilgisi özellikleri iki ana başlık altında incelenmiştir. Birinci kısım, Pristine Türk ağzında kullanılmakta olan ünlüler ve bunların özellikleri, oluşum sebepleri, uzun ve kısa ünlüler, ikiz ünlüler, ünlü uyumu, ünlü değişmeleri, ünlü düşmesi, ünlü türemeleri ve bunların sebepleri ele alınmıştır. İkinci ana başlığı oluşturan ünsüzler kısmında da, tıpkı ünlülerde olduğu gibi, Pristine Türk Ağzında kullanılan ünsüzler tanıtılmış ve ünsüzlerle ilgili ses olayları, yeterli örneklerle desteklenerek incelenmiştir. Üçüncü bölümde Pristine Türk Ağzının şekil bilgisi özellikleri örneklerle ele alınmıştır. Bu bölüm isimler, sıfatlar, zamirler, zarflar, fiiller ve edatlar olmak üzere altı ana başlık altında incelenmiştir. Ses ve şekil bilgisinde incelenen her konu dördüncü bölümü oluşturan metinlerden örneklerle desteklenmiştir. Dördüncü bölümde, Pristine il merkezinden derlenen ve bu tez çalışmasına kaynaklık eden metinler bulunmaktadır. Metinler, Priştine'de çeşitli konularla ilgili olarak 23 kaynak kişiden derlenmiştir. Sonuç bölümünde, incelemede elde edilen önemli bilgiler vurgulanmıştır. Tezin sonuna kaynak kişilere ait fotoğraflar, Priştine'deki Türk evlerinden örnekler, Priştine'den manzaralar ve haritalar eklenmiştir. Buna ilave olarak Türkiye Türkçesi yazı dilinde kullanılmayan veya yazı dilinde kullanılıp, fakat çeşitli ses farklılıkları nedeniyle anlaşılmayan kelimelerin anlamlarının verildiği bir sözlük kısmı da bulunmaktadır.
Mitat Enç'in eserlerinde Gaziantep

Gaziantep'te doğup büyüyen Mitat Enç'in eserlerinde Gaziantep'in Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde, Antep Harbi Döneminde ve Cumhuriyet Döneminde mimarisi, folkloru, sosyolojisi ve halkı hakkında önemli ve detaylı bilgiler yer almaktadır. Bu çalışmada Mitat Enç'in eserlerinde geçen mekanlar, insanlar, folklor ve Antep Harbi incelenmiştir.
Reşat Nuri Güntekin'in 'Yaprak dökümü' romanı üzerine dil incelemesi

Bu tez, Türk edebiyatının mühim ve başarılı yazarlarından biri olan Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü romanının dil özelliklerini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bu çalışma, Giriş ve İki bölümden oluşmaktadır. Giriş Bölümünde Reşat Nuri Güntekin'den önceki Türk romanı hakkında bilgiler verilmiştir. I. Bölüm Reşat Nuri Güntekin'in Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri; II. Bölüm, Kelime Dünyası, Kelime Grupları ve Cümle ana başlıklarını taşımaktadır. Bütün kelimelerin sayısı, türleri ve sıklıkları bu bölümde belirtilmiştir. Çalışmada elde ettiğimiz tespitler genel biçimde değerlendirilerek Sonuç bölümünde verilmiştir.
Divan-ı Zihni-i Çermiki

SAÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tez Özeti Tezin Başlığı: Divan-ı Zihni-i Çermiki Tezin YazanrNale ERDEMİR Danışman: Yrd. Doç Dr. Bayram Ali KAYA Kabul Tarihi: 08/07/ 2005 Sayfa Sayısı: + 266 + 55 Anabilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı : Eski Türk Edebiyatı Üzerinde çalıştığımız Zihni-i Çermiki Divanı 19. yüzyıl eseridir. Divan, İstanbul Beyazıt Devlet Kütüphanesi K. 27068 numara ile kayıtlıdır. Osmanlı Türkçesi alfabesiyle 91 sayfa halinde matbu manzum bir eserdir. Divanın dili ağır olmakla birlikte akıcı bir üslubu vardır. Eserden yola çıkarak Nakşibendi tarikatının Kadiri koluna mensup olduğunu öğrendiğimiz Zihni'nin divanında, Nakşibendi büyüklerine yazılmış şiirler oldukça fazladır. Ayrıca on iki imam, ehl-i beyt sevgisi açıkça görülmektedir. Az olmakla birlikte eserde imla ve vezin hatalarına rastlamaktayız. İkili, üçlü, dörtlü tamlamaların sıkça kullanıldığı eserde sade, halk şiiri tarzında yazılmış şiirler de yer almaktadır. Divanının büyük bölümünü oluşturan gazelleri, etkisinde kaldığı çok açık bir şekilde görülen Nef i, Nedim ve Nabi'nin şiirleri ayarında olmamakla birlikte, sade, hoş hayallerin yer aldığı parlak beyitlere sahiptir. Yine rindane, aşıkane diyebileceğimiz gazelleri de oldukça fazladır. Divanında yer alan kaside, muhammes, kıt'a, tahmis vb. nazım şekillerinde gazellerindeki kadar başarılı olduğu söylenemese de bunlar arasında da yer yer güzel örnekler görülebilmektedir. Rind ve kalender meşrep bir hayat tarzına sahip olduğu anlaşılan Zihni'nin şiirlerinde feleğe sitem, çocukluktan itibaren çekilen sıkıntı, gurbette yaşamanın zorluğu vb. konuların yer aldığı beyitler ve şiirler de az değildir. Sonuç olarak Zihni'nin şiirleri, divan edebiyatının genel estetik kurallarına, disiplin ve anlayışına uygun değerdedir. Bu nedenle şairimizin, 19. yüzyıl divan şiiri içinde hak ettiği yerden hayli uzak bir noktada bulunduğu, neredeyse tamamen unutulduğu kanaatinde, fakat yaptığımız kapsamlı bu ilk olma özelliğindeki çalışmamızın, eksiklerine rağmen, şairimizin edebiyat tarihimiz içindeki gerçek yerini alabilmesinde katkı sağlayacağı ümidini taşımaktayız.