Sosyal bilgiler dersi içeriğinin öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ SOSYAL BİLGİLER DERSİ İÇERİĞİNİN ÖĞRETİMİNDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Remziye ACAR İlköğretim Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2003 Danışman: Prof. Dr. Ersan SÖZER Sosyal Bilgiler dersi bireyi toplumsallaştıran, dünü hatırlatarak bugünü yaşamasını ve yarını da kucaklamasını öğreten bir disiplinler topluluğudur. Hayatın kendisini konu alan bu dersin öğretimi insanların topluluk halinde yaşamaya başlamasından günümüze dek süregelmiştir. Küreselleşen dünyada yarının yurttaşının yetiştirilmesinde de yine bu ders önemli rol oynayacaktır. İlköğretim okullarının 6. ve 7. sınıflarında okutulmakta olan Sosyal Bilgiler dersinin içeriğinin öğretiminde karşılaşılan sorunları belirlemek ve bu sorunlara çözüm önerileri geliştirmek amacıyla yapılan bu araştırma, tarama modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 2001- 2002 öğretim yılında, Eskişehir merkezinde yer alan 82 ilköğretim okulunda 6. ve 7. sınıfların Sosyal Bilgiler derslerine giren 116 öğretmen katılmıştır. İçeriğin öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların giderilmesi için öneriler öğretmenlerin araştırma anketine verdikleri yanıtlarla belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla ilgili literatür taramasının ardından, uzman görüş ve önerileri doğrultusunda 'Sosyal Bilgiler Dersi İçeriğinin Öğretiminde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Anket Formu' (Ek-1) geliştirilmiştir. Toplam 33 sorudan oluşan anket verilerinin yüzde ve frekans hesaplamaları ile SPSS paket programına göre yapılan istatistiksel çözümlemeleri sonunda, şu sonuçlara ulaşılmışta: ııAraştırmaya katılan öğretmenler, ilköğretim okullarının 6. ve 7. sınıflarında okutulmakta olan Sosyal Bilgiler dersinin içeriğini genelde 'Kısmen' yararlı ve uygun bulmaktadırlar. Öğretmenlerden % 5 1,7' si içeriği 'öğrencilerde bilgi ve becerilerin geliştirilmesini ön planda tutma' yönünden yeterli görmemektedir. Öğretmenler Sosyal Bilgiler 6. sınıf ünitelerine ilişkin olarak öğrencilerin ilgisini çektiği, gerçek yaşamla bağ kurmaya olanaklı olduğu ve öğrenci düzeyine uygun olduğu görüşlerine katılırken; ünitelerin öğretimi için gerekli araç gerecin bulunduğu, ünitenin öğretimi için öngörülen sürenin yeterli olduğu görüşlerine katılmamaktadır. 'Moğollar ve Diğer Türk Devletleri' ünitesi 6. sınıfın en sorunlu ünitesi olarak görülmektedir. Öğretmenler 7. sınıf ünitelerine ilişkin olarak öğrenci düzeyine uygun olduğu, öğrencilerin ilgisini çektiği ve gerçek yaşamla bağ kurmaya olanaklı olduğu görüşlerine katılmaktadırlar. Diğer yandan üniteler öğrenci düzeyine göre soyut, içerisinde çok sayıda konu bulunan ve öğretimi için öngörülen sürenin yetmediği üniteler şeklinde algılanmaktadır. '17. ve 18. Yüzyılda Osmanlı Devleti' ünitesi 7. sınıfların en sorunlu ünitesi olarak görülmektedir. Öğretmenlerin geleceğe yönelik eğilimlerinde 7. sınıf içeriğinin oldukça fazla olduğu, güncel gelişmelerin içeriğe eklenmesi gerektiği, içeriğin öğrenci düzeyine uygun hale getirilmesi gerektiği ve içeriğin kronolojik düzenlenmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmaktadır. Öğretmenler başarılı bir içerik öğretimi için de görsel ve işitsel araçlarla ve öğrenci merkezli öğretim yapılmasını öncelikli olarak belirtmektedirler. ııı