İlkokullarda soru ve anlama ilişkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Bloom taksonomisine göre hazırlanmış metin soruları ile ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin anlama düzeylerinin ilişkisini ve bu sorulara yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Yapılan çalışma açımlayıcı sıralı karma desen ile modellenmiştir. Araştırma için öncelikle, dört adet metin belirlenmiştir. Araştırmacı metinlere yönelik ve Bloom taksonomisine dayalı sorular hazırlamıştır. Metin soruları üç öğretmen tarafından puanlanmıştır. Birinci çalışma grubu içerisinde, akademik başarı puanı kriteri dikkate alınarak, amaçlı örneklem yöntemi ile belirlenen öğrencilere yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Böylelikle nicel veriler nitel bir yöntemle desteklenmiştir. Nicel verilerin sonuçlarına göre seçilen grupla nitel çalıma yapıldığı için açımlayıcı sıralı desene uygun bir çalışma örneğidir. Araştırmada iki farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bu veri toplama araçları, dört adet metin için Bloom Taksonomisine göre hazırlanmış sorular ve bir adet yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Sorular, Bloom Taksonomisi basamaklarına göre hazırlanmış olup, soruların ilkokul 4. sınıf düzeyine uygunluğu uzman görüşü alınarak belirlenmiştir. Soruların güvenirlik ve geçerliği uzman görüşü alınarak sağlanmıştır. Araştırmada iki farklı çalışma grubu ile çalışılmıştır. Birinci çalışma grubu 2016- 2017 Eğitim-Öğretim yılında Uşak İli merkezinde üç farklı sosyoekonomik düzeydeki okuldan seçilen 102, ilkokul 4. Sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Okulların sosyoekonomik düzeylerini belirlemek amacıyla Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve okullarda çalışan öğretmenlerden görüş alınmıştır. Daha sonra farklı sosyoekonomik düzeylerde bulunan üç okuldan ilkokul 4. sınıf düzeyinde birer sınıf rastgele seçilmiştir. Soruların olduğu metinler beşer gün aralıklı olacak şekilde üç hafta boyunca öğrencilere uygulanmıştır. Öğrenci metinle ilk kez uygulama günü ve saatinde karşılaşmıştır. Uygulamada metinler hikaye1+hikaye2+bilgi1+bilgi 2 şeklinde sıralanmıştır. Öğrencilere her metni okuması ve soruları cevaplaması için bir ders süresi zaman verilmiştir. Öğrencilere açık uçlu sorular yöneltildiğinden ek kağıt istemeleri halinde alabilecekleri bilgilendirmesi yapılmıştır. Daha sonra öğrencilere sorulan her basamaktaki soru kendi içinde 0-100 skalasında puanlanmıştır. Ardından araştırmacının da dahil olduğu toplam üç öğretmen tarafından ayrı ayrı puanlanmış ve üç puanlamanın aritmetik ortalamaları öğrenci puanı olarak tespit edilmiştir. Bu puanlar doğrultusunda dağılım eğrisine göre seçilmiş 33 öğrenci çalışmanın ikinci grubunu oluşturmaktadır. Tespit edilen ikinci çalışma grubuna Bloom taksonomisine dayanan metin soruları hakkındaki görüş ve önerilerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Yapılan uygulamaların analizi için şu yol izlenmiştir. Öncelikle birinci çalışma grubunun iki faklı metin türündeki, soruları anlama düzeylerine ilişkin betimsel istatistik sonuçlarına bakılmıştır. Ardından farklı sosyoekonomik düzeye sahip öğrencilerin Bloom taksonomisine göre anlama düzeylerinde farklılaşma olup olmadığını belirlemek amacıyla iki tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Sonraki aşamada ise, öğrencilerin iki farklı metin türündeki anlama düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla ilişkili t testi uygulanmıştır. Son olarak ikinci çalışma grubuna uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler tablolaştırılarak, yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin, Bloom Taksonomisine dayanan metin sorularına ilişkin anlama düzeyleri incelendiğinde, hatırlama, anlama ve uygulama düzeylerinde başarılı oldukları; ancak analiz, değerlendirme ve yeniden oluşturma basamaklarında yetersiz oldukları görülmüştür. Ayrıca farklı sosyoekonomik düzeye sahip öğrencilerin metin sorularına ilişkin anlama düzeylerine bakıldığında, sosyoekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin lehine anlamlı bir farklılaşma tespit edilmiştir. Ancak bu farklılaşmanın yüksek olmadığı görülmektedir. Bilgi ve hikaye türündeki metinler arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla uygulanan ilişkili t-testi sonuçlarına göre, her basamaktaki soru için farklı sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçların çoğunluğu hikaye türündeki metinler lehine olsa da bazı basamaklarda bilgi türündeki metinlerin öne çıktığı görülmüştür. Görüşmeden elde edilen verilere göre öğrenciler, Bloom taksonomisinin alt düzey basamaklarına hitap eden soruları kolay ve anlaşılır bulurken, üst düzey basamaklara hitap eden soruları, zor ve anlaşılmaz olarak nitelendirmişlerdir. Ayrıca kimi soruları zor ve anlaşılmaz bulmalarına rağmen bazı öğrenciler metne dayalı açık uçlu soruların olduğu bu uygulamayı sevmiş ve böyle bir sınava girmenin eğlenceli olacağını belirtmişlerdir.