İleri düzey yabancı uyruklu öğrencilerin zorlandıkları kültürel dil unsurlarının tespiti ve sınıflandırılması

İleri Düzey Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Zorlandıkları Kültürel Dil Unsurlarının Tespiti ve SınıflandırılmasıTürkçenin ikinci dil olarak öğretimi ile yabancı dil olarak öğretimi birçok konuda benzerlik gösterse de temel bir konuda farklılık gösterir. İkinci dil ediniminde dilin sosyal bağlamı ve kültür boyutu ön plana çıkmaktadır. Çünkü ikinci dil ediniminde dil o kültürün içerisinde öğrenilir. Kurslarda görülen teorik bilgiler, gündelik hayat içerisinde sık sık kullanılır. Dolayısıyla ikinci dil edinenler, yabancı dil öğrenenlere göre çok daha avantajlı bir duruma gelmektedir. Ülkemize gelen ve Türkçeyi ikinci dil olarak edinen yabancı uyruklu öğrenciler bütün bu avantajlarının yanında birçok sorunla karşılaşmaya devam etmektedirler. Bir yıl TÖMER'de öğrenim gören bu öğrenciler bundan sonraki öğrenimlerinde doğrudan dil öğretimi yapan bir kurumdan değil gündelik hayat içerisinde dillerini geliştirmeye devam ederler. Bu çalışmada ÇOMÜ'de öğrenim gören 10 yabancı uyruklu öğrencinin lisans düzeyinde karşılaştıkları dil kullanımlarının tespiti ve sınıflandırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümde dil, dil edinimi, ikinci dil edinimi, dil-kültür ilişkisi vb. kavramlar açıklanarak kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Yine Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı, dil düzeyleri ve bu programın dil öğretimde kültüre verdiği önem, çok dillilik ve çok kültürlülük bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde araştırmanın deseni olan durum çalışması açıklanmış, araştırmanın katılımcıları tanıtılmış, veri toplama araçları, veri toplama süreçleri ve araştırmanın geçerliliği ve güvenirliğine ilişkin bilgiler verilmiştir. Çalışmanın verileri, ileri düzey yabancı uyruklu öğrencilerin lisans yaşantılarının 30 günlük bir zaman diliminde tuttukları günlükler ve onlarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. 1 Mart- 30 Mart tarihleri arasında öğrencilere yapılandırılmış günlükler verilmiş, gün içerisinde yaşadıkları ve anlamını zorlandıkları dil kullanımlarını düzenli bir şekilde not almaları istenmiştir. Günlüklerde toplanan verilerin daha anlamlı hale gelmesi için sürecin sonunda yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ileri düzey yabancı uyruklu öğrencilerin günlüklerine 1165 ifade yansımıştır. Alan uzmanı üç kişi tarafından yapılan analizde öğrencileri anlam bakımından en çok zorlayan kullanımların deyimler (f= 458), kinaye (f=288), ad aktarması (f=166), ve tevriye (f=105) olmuştur. Bunların dışında öğrenciler, mübalağa, teşbih, kapalı istiare, irsal-i mesel, teşhis, hüsn-i talil, tezat, tekrir, istifham, nida, tenasüp, açık istiare, ibham, lügaz gibi söz sanatları ile günlük hayatta karşılaşmışlardır. Bu durum, ikinci dil öğretiminde deyimler, atasözleri, kalıp sözlerin yanı sıra edebi dilden de yer alanmak gerektiğini ortaya koymuştur. Yapılan görüşmelerde ise ileri düzey yabancı uyruklu öğrenciler, karşılaştıkları dil kullanımlarından hareketle, Türkçenin deyim zenginliğine sahip bulunduğu ve sürekli bunlarla karşılaştıkları, kinayeli dil kullanımlarının onları sıklıkla şaşırttığı, yanlış anlaşılmaların gülünç durumlara neden olduğu ve genel olarak da Türkçenin anlatım gücünün oldukça yüksek olduğunu belirtmişlerdir.