Cahit Zarifoğlu'nun şiiri üzerine bir inceleme

1 Temmuz 1940'ta Ankara'da doğan Cahit Zarifoğlu; şiir, hikaye, roman, günlük, masal, piyes türündeki eserleri ve dergicilik gibi faaliyetleriyle, 1960 sonrası Türk Edebiyatı'nın önde gelen isimlerinden biri olmuştur. İstanbul Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı'ndan mezun olan Zarifoğlu, öğrenimi sırasında ve mezuniyet sonrasında, iki defa Goethe Enstitüsü'nün Almanya'da düzenlediği dil kurslarına katılmış, bu vesileyle Avrupa'nın birçok kentini dolaşma fırsatı bulmuştur. Zarifoğlu'nun bu geziler sırasındaki gözlemleri, birçok eserine de yansımıştır. Birçok kamu kurumunda ve özel sektörde çalışan Zarifoğlu, son görev yeri olan TRT İstanbul Radyosu'nda çalıştığı sırada geçirdiği pankreas kanseri nedeniyle, 7 Haziran 1987'de vefat etmiştir. İlk şiir kitabı olan İşaret Çocuklan'nı 1967 yılında yayımlayan şair; kitabında, çocukluk, aile, varoluş ve aşk gibi bireysel temaları, İkinci Yeni'nin şiirimize getirdiği yeniliklerden de yararlanarak, özgün bir üslupla işlemiştir. 1973 yılında yayımladığı Yedi Güzel Adam'la birlikte, Zarifoğlu şiiri, bireysel kaygıların yerini toplumsal duyarlığın aldığı bir değişim süreci yaşamıştır. Destansı bir üslupla kaleme alınan bu kitapta şairin, var olan toplumsal yapıya sorular yönelttiği ve yeni bir yapılanma ihtiyacını dile getirdiği görülmektedir. 1973- 1975 yılları arasındaki askerliği sırasında bir sorgulama dönemi geçiren Zarifoğlu'nun, askerlik dönüşünde toplumsal faaliyetlere yoğun bir biçimde katıldığı görülmektedir. Aralık 1976'da sanatçı dostlarıyla birlikte, Mavera dergisini çıkaran şair; bu dergide yayımladığı şiirlerin yanı sıra, yazdığı siyasi nitelikli yazılarla ve özellikle de genç şair adaylarına öğretmenlik yaptığı 'Okuyucularla' köşesiyle, derginin İslamcı gençler arasında ilgi odağı olmasını sağlamıştır. Zarifoğlu'nun 1970'li yılların sonlarına doğru gerçekleşen tasavvufi bağlanışı şiirine, gerek biçim gerekse içerik olarak yansımıştır. Bireysel temaların tekrar yoğunlaştığı bu dönemin hemen ardından, İslam dünyasındaki bir takım gelişmeler, Zarifoğlu şiirinin Yedi Güzel Adam'la başlayan toplumsal konulara yöneliminin daha somut bir zemine oturmasına neden olmuştur. Bu iki etkenin ortaya çıkardığı şiir kitapları ise, 1977'de yayımlanan Menziller ve 1985 sonunda yayımlanan Korku ve Yakarış'tır. 1980'li yılların başlarından itibaren Çocuk Edebiyatı'na da yönelen Zarifoğlu, bu alanda da azımsanamayacak sayıda ürünler vermiştir. Zarifoğlu'nun çocuk şiirleri, masalları ve dünya klasiklerinden yaptığı uyarlamalar, bir tez çalışmasını karşılayacak hacimdedir. Zarifoğlu'nun diğer edebi alanlardaki ürünleri ise; 'İns' adlı hikaye kitabi, 'Savaş Ritimleri' romanı, 'Sütçü İmam' adlı tiyatro eseri ve 'Bir Değirmendir Bu Dünya' adlı deneme kitabıdır. Bu ürünlerin yanında en fazla dikkati çeken kitabı ise, günlük-anı-hikaye karışımı bir eser olan 'Yaşamak'tır. Zarifoğlu'nun ölümünden sonra da kendisiyle yapılan konuşmaları içeren 'Konuşmalar', 'İns' kitabına girmeyen hikayelerin bu kitaptaki hikayeler ile bir araya getirildiği 'Hikayeler', 'Bir Değirmendir Bu Dünya'daki siyasi nitelikli yazılar ile kitaba girmeyen gazete ve dergi yazılarının birlikteliğinden oluşan aynı adlı kitabı ve aynı kitaptaki sanat-edebiyat yazıları ile kitaba girmeyen yazıların bir araya getirildiği 'Zengin Hayaller Peşinde' adlı kitapları yayımlanmıştır.