turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bilgisayar yardımı ile kitap sonu indeksi hazırlanması

Kitap sonu indeksleri, kitap içerisinde bulunan kelimeleri biçimsel olarak sınıflandırmak amacıyla hazırlanırlar. Özellikle Türkoloji alanında yaygın olarak kullanılan kitap sonu indeksleri, araştırmacıların kitap ile ilgili bilgilere ulaşmasını kolaylaştırmaktadır. Yaptığımız çalışma ile kitap sonu indekslerinin bilgisayar ortamında otomatik olarak hazırlanması sağlanmıştır. Tasarlanan algoritmalar ve kullanılan yardımcı programlar yardımıyla kitap sonu indeklerini hızlı ve etkin bir şekilde hazırlayan bir yazılım gerçekleştirilmiştir. Disiplinler arası bu çalışma, birbirinden bağımsız üç farklı sürece bölünerek hazırlanmıştır. Bu süreçler görüntü işleme, ayrıştırma, dizinleme olarak adlandırılmıştır. Görüntü işleme sürecinde resim dosyalarının metin dosyalarına dönüştürülmesi sağlanmaktadır. Ayrıştırma sürecinde ise mevcut ayrıştırma notasyonu iyileştirilmiş ve hazırlanan bu yeni notasyon ile ayrıştırma işleminin otomatik yapılması sağlanmıştır. Son olarak dizinleme sürecinde, ayrıştırma işlemi tamamlanan metinlerin dizinlenmesi yapılmaktadır. Bu süreç kapsamında mevcut dizinleme türlerine ek olarak yeni dizinleme türleri hazırlanmıştır. Ayrıca çalışmaya dahil edilen sıklık sözlükleri yardımıyla kullanıcılara daha kapsamlı çalışmalar hazırlama olanağı sağlanmıştır. Böylelikle kapsam genişletilerek kullanıcının farklı çalışmalar yapması hedeflenmiştir. Sonuç olarak dizin hazırlama konusunda kullanıcıların yükünü oldukça hafifleten bir yazılım ile kullanıcıların daha az sürede ve daha verimli çalışmalar hazırlaması sağlanmıştır.
Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında yolculuk arketipi

Bu çalışmada hikaye, tiyatro ve romanlarıyla Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Reşat Nuri Güntekin'in on dokuz romanında, Joseph Campbell'ın 'Kahramanın Sonsuz Yolculuğu' adlı eserinde ifade edilen yolculuk arketipi aşamaları incelendi. Böylece farklı kültür ve zaman diliminden beslenen bir Türk yazarının, yolculuk arketipini romanlarına yansıtabileceği gerçeği gösterilmiş oldu. Bu çalışma giriş, iki ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemi verilmiştir. Birinci bölümünde James G. Frazer, Sigmund Freud, Carl Gustav Jung, Erich Fromm, Mircea Eliade, Vladimir Propp ve Northrop Frye bağlamında arketip düşüncesinin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Reşat Nuri Güntekin'in on dokuz romanında Campbell'ın ifade ettiği yolculuk arketipi aşamalarının yansıyış biçimi ele alınmıştır. Bu gerçekleştirilirken Campbell'in yolculuk arketipi aşamalarına getirdiği yorumlara da değinilmiştir. Tezin sonuç bölümünde ise elde edilen veriler toplu bir şekilde sunulmuştur.
Sabah Gazetesi (8664-9393 sayılar-inceleme ve seçilmiş metinler)

Sabah gazetesinin, II. Meşrutiyet Dönemi sonrasında 30 Ekim 1913- 5 Kasım 1915 tarihleri arasında yayımlanan 8664 -9393. sayılarının yaklaşık iki yıllık süreçteki macerası çeşitli yönleriyle ele alınmış, ortaya konulmuş ve bilim dünyasına kazandırılmıştır. Bunu yaparken günlük olarak yayımlanan gazetenin her yönüyle incelenebilmesi için sayı numaralarına göre bir içindekiler tablosu oluşturulmakta ve bu sayede günü gününe bütün yazılar çeşitli türlere ayrılarak tasnif edilmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde 730 sayının 785 sayfalık bir içindekiler tablosu oluşturulmuştur. İçindekiler tablosunda, günü gününe gazeteye yansıyan bütün haberlere ve çeşitli türlerdeki edebi metinlere yer verilmiştir. İkinci bölümde birinci bölümdeki tablodan yola çıkılarak çeşitli sınıflamalar ile tahlili bir fihrist bulunmaktadır. Son bölümde ise edebi yazılar başta olmak üzere gazetede yayımlanan 52 adet parça, konusuna göre tasnif edilerek Arap harflerinden Latin harflerine aktarılmıştır. Çalışma sonuç, dizin ve kaynakça ile tamamlanmıştır. Türk tarihine, edebiyatına, kültürüne, medeniyetine ışık tutan bu çalışmada birçok özel konu yanında tüm dünyayı ilgilendiren Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı, Çanakkale Muharebeleri gibi milletlerin hayatında derin izler bırakan genel konulardan da söz edilebilmektedir. Ayrıca bu çalışma kapsadığı yıllar açısından şüphesiz Türk harp tarihine ve edebiyatına da katkı sağlayacak önemli bir kaynak niteliğindedir.
Ahmet Midhat'ın Hasan Mellah ve Zeyl-i Hasan Mellah romanlarında dizisellik, etki ve uyarlama

Türkçe edebiyatta roman türünün ilk örnekleri 19. yüzyılın ortalarında tefrika formunda verilmiştir. Bu dönemde Osmanlı aydınları Fransızcadan yaptıkları tercümelerle türü dönemin okuyucusuyla tanıştırmış, ardından çeşitli yaratıcı üretim pratikleriyle türün ilk örneklerini vermişlerdir. İlk Türkçe roman yazarlarının Batı edebiyatıyla kurduğu ilişki edebiyat tarihi araştırmalarında roman türünden bahsedilirken en fazla atıfta bulunulan husus olmuştur. Edebiyat tarihindeki hakim söylem ilk romancıların Batı romanını taklit eden birer acemi romancı, ilk romanların ise Batı'daki türdeşlerinin bir kopyası olduğu yönündedir. Ayrıca, bu araştırmalarda ilk romanların birer tefrika roman olduğu gözden kaçırılmış, tefrika romanın anlatı özellikleri günümüz roman mantığıyla değerlendirilerek romanlar kusurlu addedilmiştir. Bu noktada çalışmanın ilk amacı bu olumsuz yaklaşımları yeniden gözden geçirerek etki meselesine farklı bir açıdan yaklaşmak ve edebiyat tarihinde ilk romanlar konuşulurken göz ardı edilen dizisellik kavramını gündeme getirmek olacaktır. Bu doğrultuda Ahmet Mithat'ın yazdığı Hasan Mellah Yahut Sır İçinde Esrar (1874) ve bu romana ek olarak yazdığı Zeyl-i Hasan Mellah Yahut Sır İçinde Esrar (1875) dizisellik, etkilenme ve uyarlama kavramları üzerinden tartışılacaktır. Tezdeki temel tartışma ise Ahmet Mithat'ın iki romanında etkilenmenin bir taklit etme pratiği değil, yaratıcı bir üretim pratiği olduğunu göstermek olacaktır. Bunun için de yazarın romanlarını oluştururken etkilendiği malzemeler ortaya konarak romanlarında bu malzemeleri nasıl dönüştürdüğü, dönüşümlerin nedenleri ve diziselliğin yeniden üretimdeki yeri ortaya konacaktır.
Fuzuli ve Baki divanlarının karşılaştırılması

Klasik Türk edebiyatı şiirin hakim olduğu, söyleyiş ve mananın bir araya gelmesiyle mükemmelin arandığı bir anlayışa sahiptir. Bu anlayış çerçevesinde yetişen ve döneme damgasını vuran XVI. yy şairlerinden Fuzuli ve Baki'nin şiirleri, dönemin şiir anlayışının tespiti bakımından oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı; o dönemin şiir anlayışının tespit edilmesine yardımcı olmak, ayrıca bu iki şairin şiirlerinin karşılaştırmaları ile de şairlerin kendilerine has edebi kişiliklerini ortaya koymaktır. Beş bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, Fuzuli ve Baki divanlarının nazım şekilleri incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde vezin, kafiye, redif özellikleri tespit edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Dördüncü bölümde muhteva bakımından incelenmiştir. Beşinci bölümde, şairlerin divanlarında yer alan kelime türleri ve genel kelime kadrosu belirlenerek kıyaslanmıştır.
Pendname-i Azmİ'nin Osmanlı nasihatname geleneğindeki yeri

Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde, Pir Mehmed Azmi Efendi'nin (ö. 1582) 1566 yılında Enisü'l-Arifin adıyla kaleme aldığı ahlak kitabının sonunda yer verdiği kısa nasihatname özelinde Osmanlı nasihatname geleneği üzerine yapılmış olan çalışmaların genel bir değerlendirmesine yer verilmektedir. Tezin ikinci bölümü, Azmi Efendi'nin metni ile Feridüddin Attar'ın Pendname'si arasındaki ilişki üzerinedir. Azmi Efendi'nin metninin telif mi tercüme mi olduğu sorusu üzerinden yürütülen bir tartışmayla Osmanlı dönemi tercüme geleneği içinde söz konusu metnin yeri sorgulanmaktadır. Tezin son bölümünde ise, Pendname-i Azmi'nin sözlü kültürle olan ilişkisi ve popülerliğinden yola çıkılarak nasihat metinlerinin üretildikleri toplumdaki işlevleri ele alınmaktadır.
Yıldız dergisi-Kırım Türkçesi derlemeleri 1

Çeşitli Türk boylarının M. S. IV. yüzyıldan itibaren göçleriyle bir Türk ili haline gelmeye başlayan Kırım, XI-XII. yüzyıllarda Kıpçakların bu bölgeye yerleşmesiyle tamamıyla bir Türk ülkesi olmuştur. XIII. yüzyıldan itibaren dağılma sürecine giren Altın Ordu Devleti'nin ardından Kırım Hanlığı kurulmuştur. Kırım Hanlığı, özellikle Fatih Sultan Mehmet döneminden sonra gittikçe Osmanlı Devleti'nin etkisi altına gitmiştir. Bu etkileşim Rusya'nın 1783 yılında Kırım'ı işgal etmesine kadar sürmüştür. Bu işgal tarihinden itibaren artık Kırım, Osmanlı Devleti'nin kontrolünden çıkıp Rusya'nın eline geçmişştir. Kırım'ın Rus hakimiyeti altına girmesiyle Kırım halkı, çok uzun yıllar sürecek olan, hatta hala sürmekte olan, bir çile dönemine girmiştir. Çarlık hükümetinin çok sert politikaları karşısında Kırım halkı, büyük sıkıntılar çekmiş ve her geçen günün önceki günü aratacak bir sürecin içine girmiştir. 1944 yılında Stalin'in imzaladığı karar ile Kırım Türkleri, çekilen çilelere ek olarak bir de sürgün darbesi yemişlerdir. Bu sürgün döneminde Kırım Türklerinin hemen hemen tamamı Orta Asya'ya sürülmüştür. Stalin'in ölümünün ardından ortaya çıkan rahatlama döneminde tüm bölgelerde olduğu gibi Özbekistan'da da bir hareketlenme meydana gelmiştir. İşte Yıldız dergisi bu dönemdeki hareketliliğin bir ürünü olarak ortaya çıkmış olan önemli bir dergidir. Yapılan çalışmada bu dergiden beş farklı yazara ait beş farklı hikaye seçilmiştir. Seçilen metinlerin transkripsiyonu yapılmış ve metinler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Çalışmanın son ayağında ise ayrıntılı bir gramatikal dizin hazırlanmıştır.
Mustafa Kutlu'nun hikayelerinde deyimler

MUSTAFA KUTLU'NUN HİKAYELERİNDE DEYİMLER Çalışmamız, Mustafa Kutlu'nun hikayelerinin deyim varlığı üzerine bir değerlendirmedir. Amaç, deyimlerin hikayeci Mustafa Kutlu'nun üslubuna kattığı anlatım özelliklerini belirlemek ve Kutlu'nun deyim varlığının Türkiye Türkçesine kazandırdıklarını tespit etmektir. Tez, şu bölümlerden meydana gelmektedir: 1. Mustafa Kutlu'nun Hayatı ve Hikayeleri, 1.1 Hayat Hikayesi, 1.2 Hikayeleri, 1.3 Kelime Hazinesi, 2. Deyim Kavramı ve Özellikleri, 2.1 Deyim, 2.2 Şekil Özellikleri, 2.3 Kayram Özellikleri, 2.4 Anlatım Özellikleri, 2.5 Kaynakları ve Hikayeleri, 2.6 Deyimler ve Atasözleri, 2.7 Deyimler ve Birleşik Kelimeler, 2.8 Deyimler ve Terimler, 2.9 Deyimler ve Argo, 3. Sözlük, 4. Sonuç ve Değerlendirme, 5. Kaynakça. Bu bölümlerden de anlaşılacağı üzere öncelikle Mustafa Kutlu'nun hayatı, hikayeleri ve söz varlığı konusunda bilgi verilmiştir. Daha sonra deyim kavramı ve özellikleri üzerinde durulmuş, deyimin diğer dil birlikleri ile arasındaki münasebetler izah edilmiştir. Çalışmanın son kısmında Mustafa Kutlu'nun hikayelerinde tespit edilen 1450 deyimden oluşan bir dizin bulunmaktadır. Sonuç bölümünde Mustafa Kutlu'nun kullandığı deyimler, bazı özellikleri bakımından değerlendirilmeye tabii tutulmuştur.
Anadolu masallarında suç ve ceza motifi

Masallar, okuyucusunu ve dinleyicisini inandırma amacı gütmeyen, mekan ve zaman unsurları genellikle belirsiz olan, olağanüstü kişi ve olayları barındıran, oluştuğu topluma ait sosyolojik veriler sunan kültür hazineleridir. Türk ve dünya edebiyatlarında önemli bir yere sahip olan masallar hakkında çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Birçok edebi tür ile ilişkisi olan masalların çocukların gelişimi ve eğitiminde, ahlaklı ve iyi birer birey olarak topluma kazandırılmalarında rolü büyüktür. Masallarda iyinin ve doğrunun ödüllendirilmesi, kötünün ve yanlışın cezalandırılması çocuğun zihninde oluşacak örnek birey özelliklerinin şekillenmesine katkı sağlamaktadır. Masallarda suç ve suça yönelten sebepler ile suça uygun görülen cezanın incelendiği bu tez; giriş, dört bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin amacı, konusu, gerekçesi, kapsamı ve yöntemi ele alınmıştır. Birinci bölümde, masal hakkında genel bilgiler verilerek masalın işlevleri ve masal sınıflandırmaları ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, suç ve cezanın tanımları verilerek geçmişşten günümüze yaşanan değişim aktarılmıştır. Üçüncü bölümde motif kavramı ve motif çalışmaları açıklanmıştır. Tezin ana bölümünü oluşturan dördüncü bölümde, Anadolu masallarındaki suç ve ceza konusu incelenmiş, örnekler verilip benzerlik ve farklılıklar belirlenmeye çalışılmıştır. Anadolu'nun değişik yerlerinden derlenen on beş masal kitabının incelenmesi ile kıskançlık, kibir, yalan, söz dinlememe/ nasihate uymama, emanete ihanet, hırsızlık, adaletsiz yönetim, büyücülük, insan eti yeme, yasak evlilik, delilik, inatçılık, rüşvet, işkence ve sabırsızlık gibi on beş farklı suç ile bu suçlara öngörülen cezalar belirlenmiştir. Sonuç olarak, Anadolu masallarında yer alan suçların yoğunluğu tespit edilip bu suçların cezalandırılmasında farklılıklara sebep olan faktörler üzerinde durulmuştur. Geçmişte suç kabul edilen birçok eylemin günümüzde suç sayılmadığı ancak suçun ortaya çıkmasına neden olan etkenlerin günümüzde de benzer olduğu anlaşılmıştır. Grafikler ve tablolar kullanılarak veriler arasındaki ilişkiler tespit edilmeye çalışılmış, örneklerle de desteklenmiştir.
Refail Oğuztürk Dağlı'nın şiir ve poemalarında yapı ve tema

Refail Oğuztürk Dağlı, Çağdaş Azerbaycan edebiyatının önde gelen şairi, yazarı, tarihçisi, fikir, sanat ve ilim adamıdır. Birçok şiirin, tarihi ve dini poemanın, dram eserinin, makalenin, sanatlı ve ilmi film senaryolarının ve birçok kitabın müellifidir. Oğuztürk'ün şimdiye kadar yayınlanmış ''Sızan Hakikatler, Vahdet Hasreti, Cennet Kapıları, Hazreti Zul Kar Neyn ve Hızı Siyazen Bölgesinin Tarihi'' adında beş kitabı mevcuddur. ''Vatan Sevgisi, Beşparmak-Hun Seddi, Bir Millet-İki Devlet, Aypara ve Şehitlik Zirvesi'' adında Azerbaycan televizyonlarında gösterime sunulmuş beş tane ilmi, sanatlı ve publisistik film senaryosu vardır. Ayrıca bu eserlerinden farklı olarak kitaplarının içerisine almadığı birçok şiiri, gazeli ve poemaları da bulunmaktadır. Refail Oğuztürk Dağlı, Çağdaş Azerbaycan edebiyatında bir şair, yazar, fikir ve sanat adamı olmasının yanında daha çok tarihçi kimliğiyle ön plana çıkan ve tanınan bir şahsiyettir. Çünkü eserleri içerisinde daha çok tarihi poemalara ağırlık vermekte ve edebi kişiliği bu poemalarda kendini göstermektedir. Oğuztürk, aynı zamanda bir askerdir ve Azerbaycan ordusunda yıllarca hizmet etmiştir. Bundan dolayı Oğuztürk'ün edebi şahsiyetini; sahip olduğu askeri kişiliği, şair kişiliği ve tarihçi kimliği oluşturmaktadır. Çalışmamızda Oğuztürk'ün hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında ayrıntılı olarak bilgi verilerek, şairin şiirleri ve poemaları yapı ve tema bakımından detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca çalışmamızın metinler bölümünde, şairin bütün şiirlerine ve poemalarına hacim bakımından yer vermek mümkün olmadığından dolayı şairin daha çok ön plana çıkan ve temalar bakımından zengin olan şiir ve poemalarına yer verilmiştir.
Topkapı Sarayı Kütüphanesi revan: 805 numarada kayıtlı Ali Şİr Nevayİ'ye ait 'Devavİn' nüshası

Klasik Çağatay dili ve edebiyatının gelişiminde önemli bir yere sahip olan Ali Şir Nevayi, yalnızca Orta Asya -Çağatay- edebiyatının önemli şairi olmakla kalmamış tüm Türk dünyasında geniş yankı uyandırmıştır. Yetkin dil bilincine sahip bir dil ustası, şair olmasının yanı sıra siyasetçi kimliği ve güçlü bir devlet adamı olması ile kendisinden sonra gelen hem Türk hem de Batılı şairleri derinden etkilemiştir. Türkçe ile Farsçayı mukayese ederek pek çok yerde Türkçenin üstünlüğünü savunmuş, eserlerinde milli bilinci öne çıkarmayı amaç edinmiştir. Tarih, mesnevi, tezkire, aruz gibi çeşitli tür ve konularda birçok eser vücuda getirmiş olmakla birlikte özellikle manzum eserleri arasında yer alan divanları büyük önem arz etmektedir. Nevayi'nin dört divanını topladığı eser nüshası, 'Devavin Nüshası' adını taşımaktadır. Nüsha, Nevayi'nin dört divanından seçilen gazellerin yanında Nevayi'nin müstakil divanlarında yer almayan farklı gazelleri de içermesi bakımından değer taşımaktadır. Devavin Nüshası, toplamda 686 gazel ve 6 rubaiden oluşmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle 'Devavin Nüshası'nda yer alan gazel ve rubailerin transkripsiyon alfabesine aktarımı sağlanmış, ardından gazellerde geçen belli başlı kavramlar hakkında notlandırma tekniği ile bilgi verilmiştir. Söz konusu gazellerin şekil ve muhteva yönünden de irdelenmesi ile çalışma nihayete erdirilmiştir.
Kışaş-ı enbiya

Bu tezde 14. yüzyılda, Eski Anadolu Türkçesi döneminde, Arapçadan Türkçeye çevrilmiş eserlerden biri olan Kışaş-ı Enbiya'nın 291 -340. sayfalan incelenmiştir. Kışaş-ı Enbiya 'Peygamber Hikayeleri' demektir. Kitap çeşitli peygamberlerin hayat hikayelerini içerir. Şa'lebi tarafından yazılan bu kitap, Aydınoğlu Mehmet Bey'in isteği üzerine Türkçeye çevrilmiştir. Kitabın özgün adı 'Kitabu Ara'isü'l-Mecalis fi Kışaşi'l- Enbiya'dır. Bu kitap Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığı açısından çok önemlidir. Sözü edilen kitabın belirtilen sayfalarının yazı çevrimi yapılmıştır. Ayrıca bu dönemin karakteristik özelliklerini taşıyan eserin, dil incelemesi de hazırlanmıştır. Bu çalışmada, yapıtm Eski Anadolu Türkçesinin karakteristik özelliklerinin yanmda yer yer Eski Türkçe yazı geleneğini de sürdürdüğü saptanmıştır. Öte yandan yapıtm Arap ve Fars yazı dillerinden etkilendiği de gözlenmiştir.
Türk mitolojisinde gerçeklik

İnsanoğlu ilk anlarına itibaren birey olarak kendini doğaya hakim hissetmeğe başladığında mitlerin ortaya çıktığını görmekteyiz. Birey aklını kullanarak kendinden daha güçlü olay ya da durumlara çözümler üretmiştir. Mitler aynı zamanda toplumun ahlak düzenini sağlayan kuralları içermesi bakımından da önem arz etmektedir. İlkel uygarlıkta mitler ahlakı koruyan, aktaran, dini kuralları güvence altına alan, insan davranışlarını pratik kılan kurallar içermektedir. Bunlarda bir toplumun dünya görüşü ve inançları bulunmaktadır. Yalnız bu kurallar sembolik olarak halkın dilinde ve bilincinde yer almaktadır. O dönemlerde insan zihni soyut olanı somutlaştırma yani anlamlandırma adına eylemlerde bulunmuştur. Mitoloji denilen olgu aslında insanoğlunun üstesinden gelemediği veya oluşuna anlam veremediği birçok olaya yönelik çözüm üretme bilincine varmasından ibarettir. Kimi destan metinleri mecaz ve semboller aracılığıyla mitlerin gizli anlamını verecek şekilde yüksek bir anlam seviyesi sezdirirler. Bu yüksek anlam ilk bakışta fark edilmeyen bir gizem içerir ve kahramanın benlik bulma yolculuğunda adeta şifreler gibidir. Oğuz kağan kendini bulma evresine geçişte bir takım zorluklar yaşamıştır. Tanrısal, siyasal ve örfi iktidar biçimlerini kendi merkezinde toplayan kahramanımız canavarı öldürmekle, göğün ve yerin kızlarıyla evlenmekle ve yeni coğrafyalara yayılarak gerçekleştirdiği fetihlerle kendi benliğini tamamlamış ve Tanrısal, siyasi ve örfi iktidarın tam merkezinde durma eğilimini göstermiştir.
Klasik Türk şiirinde divanıhümayun tip ve kişilikleri

Yüzyıllar boyunca varlığını sürdürmüş olan Klasik Türk şiiri, bu süreçte tarihi, dini, efsanevi, sosyal ve kültürel pek çok kaynaktan beslenmiştir. Tüm bu kaynakların temelinde etkin olmuş varlık ise insandır. Bu nedenle, Klasik Türk şiirinin en önemli kaynaklarından biri insanla ilgili görünüşlerdir. Klasik Türk şiirinde yer alan insanla ilgili görünüşler tipler ve kişilikler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Tipler, gerçek hayatta var olan kişilerin idealleştirilmiş yönleriyle kurgulanmış sembolleridir. Kişilikler ise, gerçek hayatta var olmuş, belli bir tarihte belli bir coğrafyada yaşamış kişilerdir. Bu çalışmada Klasik Türk şiirindeki Divanıhümayun tip ve kişilikleri incelenmiştir. Divanıhümayun tipleri meslek tipleri bahsinde, kişilikleri ise tarihi kişilikler başlığında değerlendirilmiştir. Tiplerin ve kişiliklerin barındırdığı özelliklere tanık beyitler eşliğinde değinilmiştir. Kişilikler bakımından yoğun olan bu çalışmada, belirlenen 28 divandaki 117 kişiliğin Divanıhümayundaki görev gruplandırmasına, biyografilerine, beyitlerde hangi özellikleriyle ve ne sıklıkla yer aldıklarına tablolarla birlikte yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda incelenen tüm tipleri ve kişilikleri kapsayan bir dizin yer almaktadır.
1980 dönemi Türk romanında bilincin sunumu

1970'lerin sonunda artık keskinleşmiş olan ideolojik ayrımlar, kaotik durum ve ekonomik sıkıntıların ciddi bir boyuta gelmesiyle 12 Eylül 1980 tarihinde hükumete karşı askeri darbe gerçekleştirilmiştir. Darbe hükumetinin oluşmasından toplumsal baskı artırılmış modernleşme ve kentleşmenin de etkisiyle insanlar, içe kapanmaya başlamışlardır. Bu içe kapanma sürecinden edebiyat da etkilenmiş, dış gerçekliği anlatmaktan vazgeçerek bireye, içe, bilince yönelmiştir. Bu tezde bireyin kendine döndüğü bu dönem ve dönemin romanları mercek altına alınmış, on yıllık evrenden seçilen örneklem Dorrit Cohn'un Şeffaf Zihinler kitabında beliren bilinç aktarım kuramıyla ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Dorrit Cohn da çalışmasında anlatıcı ve kurmaca karakteri arasındaki ilişkiyi ele almıştır. Bu tezin ilk bölümünde, Dorrit Cohn'un Şeffaf Zihinler: Kurmaca Eserlerde Bilincin Sunumu eserindeki görüşleri özetlenerek birinci ve üçüncü şahıslı eserlerde, anlatıcı-karakter ilişkisinin irdelenmiştir. İkinci bölümde, 1980 döneminden sonraki on yıllık süreçte yazılmış on iki roman seçilerek Dorrit Cohn'un anlatıcı-karakter ilişkisini birinci ve üçüncü şahıs bağlamındaki bilincin sunumu kuramı baz alınarak incelenmiştir.
Türk kültüründe sığın törenleri ve kurban geleneği

Türklerde avcılık ve ardından gelen ziyafetlerle toylar da geleneklerin bir parçasıydı. Bu av törenleri, totem devrinden beri yaşayan kutsal törenlerdir. Türkler, avladıkları hayvanlara kutsiyet yüklemişlerdir. Av öncesinde, sırasında ve sonrasındaki uygulamalarında bu inanışlar görülmektedir. Birçok Türk boyu, ataları olarak bildikleri bozkurdu, Türk çocuklarının anası olan kayın ağacını, geyiği vd. totemi olarak görmüştür. Geyik, genellikle dişidir, doğurgandır, annedir. Bunun için birçok kavimde avlanması yasak olarak görülmektedir. Değişik türleri, renkleri bulunmakta; bulunduğu yerlere göre de isimlerinde farklılıklar gözlenmektedir. Avlaktaki ile kışlaktaki geyiğin değişiklik gösterdiğine sıkça rastlıyoruz. Türklerin avladıkları ve kutsal saydıkları hayvanlara verdikleri isimler bölgelere ve dönemlere göre değişiklikler göstermektedir. Dildeki farklılıklar isimlendirmede de kendini göstermiştir. Örneğin Türk Dil Kurumu Sözlüğü'nde 'sığır' kelimesi, 'büyükbaş hayvan' olarak anlamlandırılmaktadır. Türk Dil Kurumu Sözlüğü'nde 'Sığın: Alageyik' olarak anlamlandırılıyor olsa da çeşitli Türk boylarında ve değişik kaynaklarda geyik, farklı isimlerle anılmaktadır. Bu çalışmada, Türk yazı dillerindeki sığın ve geyik kelimelerinin karşılıklarını da araştıracağız. Bu çalışmada; Türk kültüründe av, avcılık ve sığın törenlerinin yapılışı ile bu törenin adının 'sığın' mı yoksa 'sığır' mı olduğu üzerinde durulmuştur. Sığın ve sığır ifadelerinin Türk topluluklarındaki bölge ve lehçe farklılıkları ele alınmıştır. Bu farklılıklar, geçmişşten günümüze değişik zamanlar ve inançlara bağlı uygulanan ritüellerle sınırlandırılmıştır. Birinci bölümde Türk topluluklarında geyiğe verilen isimler üzerinde durulmuş, sığın, sığır ve diğer ifadelerin farklılığı ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise Türk kültüründe av ve avcılık ele alınmıştır. Öncelikle sürek avları, av öncesi ve sonrasında uygulanan ritüellerle ilgili bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde günümüze kadar uzanan geyik inanışları üzerinde durulmuş, Türk mitolojisinde, destanlarda ve efsanelerdeki geyik motifi incelenmiştir. Taşlarda ve kazılarda bulunan bulgular incelenerek değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde sığın törenleriyle ilgili bilgiler verilmiştir. Kurban törenleri ayinleri ele alınmış, halk biliminin araştırma ve inceleme yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma ile ulaştığımız sonuçlar, çalışmamızın sonuç kısmında ortaya konmuştur. Sonuç kısmının ardından çalışmada kullanılan yazılı kaynakların künyelerini içeren 'Kaynakça'ya yer verilmiştir.