turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Güncel sanat pratiklerinde özne-nesne bağlamında hayvan figürü kullanımı

Bu tez, sanat tarihi boyunca kullanılan hayvan figürünün, günümüze kadarki dönüşüm sürecini incelemektedir. Araştırma, Antik Yunan'ın sanat eserlerindeki hayvan figürünün sembolik anlamlarından başlayarak, modern ve güncel sanattaki hayvan figürlerini detaylı bir şekilde inceler. Hayvan figürlerinin, görsel temsiliyetteki kullanımlarının, farklı tarihsel dönemler içerisinde geçirdiği dönüşümler ele alınır. Çalışma, Antikite'den günümüze kadarki bütün temel sanat akım ve yaklaşımlarını gözeterek, hayvanların sanattaki temsiliyetlerine odaklanır. Sanat tarihsel okumanın yanı sıra, hayvanların, tarihsel yaklaşım ve dönemler içerisindeki kültürel ve sosyal statüsü de araştırılmıştır. Statüyle birlikte eklemlenen yeni kimlik ve estetik değerler, sanatsal üretimler üzerinden okunmuştur. Güncel sanat pratiklerinde var olan hayvanların bir sanat nesnesi olarak kullanımlarının ve eş zamanlı olarak özne konumuna erişmesinin, izleyicide, bireyde ve toplumsal düzeyde nasıl bir etki yarattığı incelenmiştir. Araştırmanın içerisinde, örnek olarak verilen güncel işler, sanatçı-hayvan-izleyici arasındaki karşılıklı ilişkiler içerisinde yorumlanmıştır. Kurulan yeni ilişkiler ile birlikte, özellikle 21. yüzyılda ağırlık kazanan hayvan hakları meselesi incelenmiş ve tarihsel dönemlerdeki hayvanlara karşı olan tutumlar, etiksel yaklaşımlar ile ele alınmıştır. Sanattaki hayvan figürlerinin oluşumlarını ve tarihsel süreçteki dönüşümlerini anlamak, öteki olan hayvanın değişen kimliğini çalışmak, insan kimliğini ve sosyal yapıları anlamayı içerir. Daha iyi anlaşılan sanat tarihsel süreç, günümüzün güncel sanat pratiklerini anlamımızı sağlar ve insan-hayvan ilişkisini sıra dışı açılardan gösteren sanat üretimlerinin getirdiği hayvan sorusuna yeniden bakmayı olanaklı kılar.
İstanbul Karacaahmet Mezarlığı 22 numaralı adadaki mezar taşları

Bu çalışmada İstanbul Karacaahmet Mezarlığı 22 numaralı adadaki Osmanlı dönemine ait mezar taşları incelenmiştir. Ada içerisinde 303 mezar tespit edilmiştir. Bunlardan 56 tanesi ayak taşı ile birlikte yer aldığı için toplam 359 baş ve ayak taşı bulunmaktadır. 18 .-20. yüzyıllara ait bu örneklerden 303 tanesi katalog bölümünde ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiştir. 303 mezarda 156 baş, 91 ayak, 56 hem baş, hem ayak taşı vardır. 303 mezar taşının 99 tanesi erkek, 104 tanesi kadın mezar taşıdır. Erkek mezar taşlarının 5 tanesi kırık olduğu için kimlik tespiti yapılamamış fakat başlıklarından dolayı erkek mezar taşlarına dahil edilmiştir. 91 tane ayak taşı ve 8 tane baş taşının kimlik tespiti yapılamamıştır. Tez çalışmamızda ele aldığımız mezar taşlarından 105 tanesi 18. yüzyıl, 139 tanesi 19. yüzyıl, 5 tanesi 20. yüzyılın ilk çeyreğine ait örneklerdir. 110 tanesinin tarihi belli değildir. 102 numaralı örnek Cumhuriyet dönemine ait olup kitabesi Osmanlı Türkçesiyle yazılmıştır. Bu durumdaki tek örnek olduğu ve Osmanlı dönemi özellikleri gösterdiği için katalog içerisine dahil edilmiştir. Çalıştığımız alan içerisinde toprak, kapak taşlı, çerçeveli ve sandık mezar olmak üzere dört tip mezar çeşidi belirlenmiştir. Form bakımından erkek ve kadın mezar taşları ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Erkek baş taşlarında kavuk, sarık, fes, başlık ve soğan şeklinde başlıklar yer alırken kadın baş taşlarında düz tepelikli başlık, külah şeklinde başlık ve soğan şeklinde başlık bulunmaktadır. Mezar taşlarındaki bezeme programları ayrıntılı olarak ele alınarak gruplama yapılmıştır. Motifler, bitkisel, nesneli, mimari ve geometrik motifler olarak sınıflandırılmıştır. Çalışmamız içerisindeki mezar taşları malzeme, işleniş, form ve bezeme bakımından Osmanlı başkent üslubunun temsilcileri niteliğindedir. Yapıldıkları dönemin ortak özelliklerini gösteren bu örnekler Türk sanatının mezar taşına yansıyan yönlerini göstermeleri bakımından da önem arz etmektedir.
Kosova'daki Osmanlı dönemi camileri

Bu çalışmada, günümüz Kosova topraklarından 1389 Kosova Savaşı ile Osmanlı hakimiyetine girdiği ve 30 Mayıs 1913 Londra Antlaşması ile hakimiyetinin son bulduğu süreç içerisinde, Osmanlı'nın Kosova'da inşa ettirdiği ve özgünlüğünü büyük ölçüde yitirmemiş camilerin tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Tez konusunun belirlenmesi aşamasında Kosova'da Osmanlı Dönemi'nde inşa edilmiş tüm camilerin tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Ancak arazi çalışması esnasında özellikle son 22 yılda eserlerin birçoğunun yok olduğu ya da yerlerinde yenilerinin inşa ettirildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte arşiv kaynakları detaylı incelendiğinde Kosova'da Osmanlı Dönemi'nde inşa edilen yapı sayısının, bilinen yapı sayısından çok daha fazla olduğu, ancak bölgenin sürekli istila, savaş, göç gibi olaylara maruz kalması ya da doğal afetler sebebiyle yok oldukları anlaşılmaktadır. Çalışmamız esnasında Kosova'da Osmanlı Dönemi'nde inşa edildiği belirtilen 350'den fazla cami ismine ulaşılmıştır. Ancak arazi çalışmamız esnasında maalesef bu yapılardan yalnızca 88 adedinin özgün hallerini büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaştığı tespit edilmiştir. Kosova'da yer alan camilerin tamamını tüm yönleriyle değerlendirerek ele alan bir çalışma henüz yapılmamıştır. Bu çalışmanın diğer bir önemi ise günümüze ulaşan eserlerimizin 1389- 1913 tarihleri arasındaki süreçte inşa edilen camilerin geçirdiği gelişim ve değişiminin kronolojik olarak ortaya konularak yapıların tüm yönleriyle detaylı incelemeleri yapılmış olmasıdır. Bu sayede günümüze ulaşan eserlerin bugünkü özellikleri incelenerek ortaya konulan verilerin gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlayacağını ümit etmekteyiz.
İstanbul'da Mimar Sinan'a ait 16. yüzyıl camilerinde bulunan çini üzerindeki kitabeler

Türk sanatlarının en parlak devri olarak bilinen 16. yüzyıl, hat sanatında da önemli gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Bu devirde yazılan kitabeleri incelemenin bir yolu da İstanbul'da Mimar Sinan'a ait 16. yüzyıl camilerinde bulunan çini kitabelerin incelenmesidir. 16. yüzyılda Mimar Sinan tarafından İstanbul'da inşa edilen ve süslemesinde çini kullanılan tüm camiler incelenip, içlerinde çini üzerine yazılmış kitabeler bulunanlar tezin kapsamına alındı. Araştırılacak olan yapılar tespit edildikten sonra çini kitabelerinin fotoğrafları çekilip ölçüsü alınabilenlerin ölçüsü alındı. Konuyla ilgili kaynaklardan da araştırmamızın konusu olan camiler, çini ve hat sanatıyla alakalı bilgiler toplanarak bir katalog bölümü oluşturuldu. Bu bölümde önce camilerin tarihçesi, mimarisi ve süslemesiyle alakalı genel bilgiler verilip, sonra çini kitabelerin tek tek incelemesi ve değerlendirilmesi yapıldı. Elde edilen veriler doğrultusunda incelenen yapılardaki çini kitabeler, bu kitabelerde kullanılan metinlerin yapıyla ilişkisi, kitabelerin biçimlerinin yapıyla ilişkisi, kullanılan yazı çeşitleri ve hattatlar hakkında genel bir değerlendirme yapılarak araştırmanın sonuç bölümüne ulaşıldı. Özet olarak bu kitabeler kompozisyon, estetik, yazı dili, yazı çeşidi ve metinlerin anlamı açısından incelenmiş ve hat sanatı açısından değerlendirilmesi yapılarak hem yapı içerisinde bulunduğu yer, hem de metinlerin yapıyla olan ilişkisinin değerlendirilmesi yapıldı. Bunların yanında incelenen camilerin ve kitabelerin günümüzdeki vaziyetinden de bahsedildi.
Sivas'taki Danişmentli, Selçuklu, İlhanlı ve Eratnalılar dönemi yapılarında yazı

Eski çağlardan beri yazı, duygunun düşüncenin ve bilginin aktarım aracı olarak, kullanılmıştır. Zaman içerisinde Arapça harfler değişik şekilde yazılarak, estetik bir görünüm kazandırılmıştır. Bu coğrafyada binlerce yıllık geçmişşe sahip olan Türkler ve Göktürkler, Arap alfabesini her yerdekullanmış, harflerin farklı dizilimi ile çoğu çeşitli mesajlar ileten süsleme panolarıoluşturmuşlardır. Anadolu Selçuklu döneminde Arap alfabesinin biçimsel özelliklerine uygun olarak yapım, onarım ve sanatçı kitabeleri ile yapıların işlevlerine göre programlanmış çeşitli ayet ve hadisler vb. yazılar kullanılmıştır. Bu çalışmada Sivas'taki Danişmentli, Anadolu Selçuklu, İlhanlı ve Eratnalılar döneminde inşa edilen yapılardaki yazı programı incelenmiştir. Yapılar arasında Sivas Ulu Camii, Sivas I. İzzeddin Keykavus Darüşşifası, Sivas Gök/Sahip Ata Medresesi, Sivas Buruciye Medresesi/Muzafereddin Burucirdi, Sivas ÇifteMinareli/Şemseddin Cüveyni Medresesi ve Sivas Güdük Minare/Şeyh Hasan Türbesi sayılabilir. Sivas'taki anıtsal yapılarda çini kullanımı yoğundur. Sivas'taki yapılarda yaygın olarak sülüs ve kufi yazı kullanımı görülür. Sülüs yazı daha çok yapıların kitabelerinde karşımıza çıkmaktadır. Kufi ve Ma'kıli yazı yapıların dışı ya da içinde çiniprogramı olan firuze sırlı ve sırsız tuğla kullanılan bölümlerde kullanılmıştır. Sırlı ve sırsız tuğlabiçimsel özelliklerinden dolayı geometrik kurgulu/dikey hatlı kufi ve Ma'kıli yazılar için uygun bir malzemedir. Örnek olarak Sivas Ulu Camii'nin çok cepheli minare kaidesi ve silindirikgövdesindeki yatay şeritlerde, Sivas I. İzzeddin Keykavus Türbesi'nin kuzey cephesindeki kapı ve pencerelerin alınlıkları ve üzerinde, Sivas Güdük Minare/Şeyh Hasan Türbesi'nin yükseksilindirik kasnağını kaplayan kufi yazıları verebiliriz. İncelediğimiz yapıların bazılarında sanatçı kitabeleri bulunmaktadır. I. İzzeddin KeykavusDarüşşifası'nda Marendi Ahmed ve Sivas Çifte Minareli/Şemseddin Cüveyni Medresesi'nde İranlıKölük Bin Abdullah, Sivas Gök/Sahip Ata Medresesi'nde Konyalı Kaluyan El-Konevi adlı bir sanatçının adı okunmaktadır.
Büyükada, its summer residences, and the bourgeois Ottoman interior at the turn of the Twentieth century

Bu tez, yeni kaynaklar ışığında sayfiye evlerinin iç mekanlarına bakarak Büyükada'nın geç on dokuz erken yirminci yüzyıl dönemindeki toplumsal tarihini incelemektedir. Bu dönemde İstanbul yakınındaki bir sayfiye yerleşimi olarak Büyükada'nın toplumsal özelliklerini anlamak için Osmanlı Devleti'nin başkenti özelinde ekonomik, politik ve toplumsal yapısındaki değişiklikler ortaya konmuştur. Bu tezin temel arşiv kaynakları olarak Osmanlı Arşivi, bugüne kadarki basılı kaynaklarda geçen Büyükada anlatısını zenginleştirmekte; İstanbul Vilayet Gazetesi adadaki evlerin sahipleri, büyüklüğü, konumu ve ederi hakkında bilgi vermekte ve bu veriler üzerinden adanın kentsel, mekansal ve sosyal analizlerinin yapılmasını mümkün kılmakta; Raymund Haritası bu evlerin yapısall özelliklerini ve konumlarını göstermekte; Koruma Kurulu'ndan elde edilen planlar evlerin mekansal şemalarını belirtmekte; ziyaret edilen evler burjuva iç mekanının izlerini ortaya koymaktadır. Değerlendirme sonucunda, adanın kuzeybatısındaki Nizam mahallesine Osmanlı toplumunun varlıklı kesiminin yerleştiği ve buradaki etnik çeşitliliğin Osmanlı burjuvazisinin etnik özelliklerini yansıttığı anlaşılmıştır. Öte yandan, adanın merkez ve merkeze yakın mahallelerinde genellikle orta ve düşük gelirli aileler ikamet etmektedir. Bu bağlamda yirminci yüzyıl başında Büyükada'nın tarihi ve burjuva sakinleri yeniden değerlendirilmekte, Büyükada toplumunun ve yazlık evlerinin karşılıklı ilişkisi ortaya konmaktadır.
Fransız ressam Germain Fabius Brest (1823-1900) ve İstanbul konulu eserleri

Marsilya'da manzara ressamı olarak sanat hayatına başlayan Germain Fabius Brest (1823-1900) 1855 yılında İstanbul'a gelmiştir. İstanbul'da üç yıldan fazla kalmış olan sanatçı 1858 yılında Trabzon ve çevresine kısa süreli bir gezi yapmıştır. Marsilya Güzel Sanatlar Okulu ve Barbizon Ekolü'ndeki eğitimleriyle sanatını şekillendiren ressam, manzara resminde Romantizm akımının sınırlarında eserler üretmiştir. İstanbul seyahati Brest'in sanat yaşamında dönüm noktası olmuş ve ömrünün sonuna kadar kullanacağı görsel malzemeleri üretmesine olanak vermiştir. 1855 yılına kadar Salon sergilerine ülkesinin manzaralarıyla katılan sanatçı, 1857 yılından itibaren çoğunlukla İstanbul ve Türkiye konuluyla ile katılmıştır. Venedik ve Cezayir konulu resimler de yapan Brest, sanatında özellikle İstanbul konulu eserleriyle ön plana çıkmıştır. Sanatçı, 19. yüzyıl oryantalistleri arasında anılmasını sağlayan İstanbul ve Türkiye konulu eserlerinde, mimari öğelerin ve doğal çevrenin yer aldığı bir manzara içinde Osmanlı sosyal yaşamını kendi halinde ve abartıya kaçmadan resmetmiştir. Bu çalışmada çok sayıda İstanbul konulu eseri tespit edilen Germain Fabius Brest'in gerçekçi yaklaşımla resmettiği tablolarından bazılarının dönem için kaynak / belge niteliği taşıdığı anlaşılmıştır. Diğer yandan özellikle pitoresk İstanbul resimleri konusunda öncü bir isim olarak diğer sanatçıları etkilemiştir.
19. yüzyıl batılılaşma döneminde Haydarpaşa Mektebi Tıbbiye-i Şahane binası'nın mimarlık ve sanat tarihi açısından önemi

19. yy. Osmanlı Devleti'nde Batılılaşmanın her alanda yoğun bir biçimde hissedildiği bir dönemdir. Bu dönemde gerek toplumsal düzeyde gerekse kentin fiziksel yapısında meydana gelen değişim Osmanlı mimari anlayışına da yeni bir soluk getirmiştir. Mimarideki bu değişim birçok kaynaktan beslenen yeni sanat üsluplarının ortaya çıkmasında da etkili olmuştur. Batılılaşma döneminde II. Abdülhamid tarafından (1894-1903) inşa ettirilen Haydarpaşa Mektebi Tıbbiye-i Şahane, yakın çevresindeki diğer tarihi binalarla beraber İstanbul'un değişen mimari anlayışını da gözle görülür biçimde etkilemiştir. Geleneksel yapı ölçeğinin dışına çıkılarak inşa edilen bu ihtişamlı yapı, kışlaları hatırlatan bir mimariye sahip olsa da özellikle doğu ve batı cephesinde yoğunlaşan zengin mimarisi ile kışlalardan ayrıldığı gibi, kendi döneminde inşa edilen diğer yapılardan da oldukça farklıdır. 19. yy'da Batılı mimarlar tarafından bu dönemde ortaya çıkan karma üslup dediğimiz sanat anlayışının, Hint- Mağrip ve İslam etkileri ile batı etkili sanat üsluplarının, yerli sanat anlayışıyla uyumlu bir biçimde birleştirilerek oluşturulduğu Eklektik tarzın en zengin örneklerinden biri sayılmaktadır. Mimarlık ve Sanat Tarihi açısından büyük bir öneme sahip olan bu denli büyük ölçekte bir yapının bugüne kadar tarihi arka planı da ele alınarak bütüncül bir yaklaşımla yeterince araştırılmamış olması, bu çalışmanın çıkış noktası olmuştur. Literatüre kısmen de olsa katkıda bulunmak amacıyla, Mektebi Tıbbiye-i Şahane Binası'nın Mimarlık ve Sanat Tarihi açısından önemi başta olmak üzere, Tıp Tarihi açısından önemi de göz ardı edilmeden, binanın inşası, mimarisi, tıp eğitiminin Haydarpaşa'ya nakil sebepleri ve sanat üslupları analiz edilerek, geçen sürede tarihi binanın yapısında meydana gelen değişimler de araştırılmış olup, konu detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Eklektik sanat tarzıyla inşa edilen yapıda, klasik üslubun dışına çıkılarak Oryantalist, Neo Klasik, Neo Rönesans, Neo Barok, Neo Ampir ve Art Nouveau gibi birçok sanat üslubunun bir arada kullanıldığı zengin mimarisiyle de diğer yapılardan farkı ortaya çıkarılmıştır.
Gürcistan Ulusal Müzesi'nde bulunan düz dokuma örnekleri

Geleneksel el sanatlarının önemli bir kolu olan dokuma sanatı, tarihsel süreç içerisinde, insanoğlunun en eski yaratılarından biridir. Kültürün bir parçası olan dokuma, sosyolojik bir durum olduğundan medeniyeti oluşturan toplulukların nesilleri arasında en kolay şekilde aktarılan öğelerin başında gelmektedir. Dokuma sanatı, geleneksel yapıda, yöresel çeşitlilik göstermektedir. Üretildikleri bölgenin iklim şartları, bitki örtüsü, kolay ve ekonomik olarak elde edilebilen hammaddeler gibi etkenler bölgeden bölgeye farklılık ve benzerlikler göstermektedir. Çalışmamızın konusu; 'Gürcistan Ulusal Müzesi'nde Bulunan Düz Dokuma Örnekleri' kapsamında 83 eser incelenmiştir. Müzede incelenen dokuma örnekleri 18. 19. ve 20. yüzyıllara ait olup bazılarının ise ne zaman dokunduğu tespit edilememiştir. Dokumalar, bezayağı, dimi, kilim, cicim, sumak, zili, ladı, şedde ve verni gibi dokuma teknikleri kullanılarak, yer yaygıları, heybeler, mafraş, torbalar, örtüler, tuz torbaları, at çullarından oluşmaktadır. Müzede yer alan örnekler, katalog düzeninde ele alınarak, cins, malzeme, renk, ebat, motif ve kompozisyon yönleriyle tanıtılmaya çalışılmıştır. Değerlendirme ve karşılaştırma bölümünde ise, incelenen örneklerin Anadolu'ya ait dokumalarla benzerlik ve farklılıkları belirtilmeye çalışılmıştır.
Bartın geleneksel evlerinde cephe düzenlemesi ve ahşap süsleme

Coğrafi konumundan dolayı ilgi gören ve geleneksel yapısını sürdürmeyi başarmış kentlerimizden olan Bartın tarih boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmıştır. Kentin üç tarafının sularla çevrilmiş olması, şehir yerleşmesi açısından oldukça uygun bir yerde kurulması, yakın çevresine ve ülkenin başka yerlerine bağlanabilme açısından coğrafi şartların elverişliliği, kendisine bir takım imkanlar sağlamıştır. Üzerinde ulaşım yapılabilen tek ırmak olan Bartın Irmağı'nın varlığı ve Bartın Limanı sayesinde dışarıya açılma fırsatı bulabilmiştir. Belli bölgeleri geleneksel kent dokusunu koruyabilmiş olan Bartın kenti, evlerinin cephe düzenlemeleri ile iç ve dış ahşap süslemeleri açısından çalışmamıza konu olmuştur. Çalışmada; özgünlükleri, korunmuşluk dereceleri ve farklı olmaları dikkate alınarak 30 tane ev incelenmiştir. Evlerin malzeme-teknik ve plan özellikleri verilmiş, özellikle cephe düzenlemeleri, cephelerdeki ahşap süsleme elemanları, iç mekanlardaki ahşap işçiliği örneklerden yola çıkarak değerlendirilmiştir.19. yüzyıl özelliklerini taşıyan evlerin cephelerinde, İstanbul ile yapılan liman ticareti aracılığıyla gelmiş olduğu düşünülen Art Nouveau üslubunu yansıtan süslemeler yoğun olarak kullanılmıştır. Özellikle tahtaboş, balkon ve çıkmalarda yoğunlaşan bu türden cephe süslemelerinde; pencere pervaz altlarında, taşıyıcı başlıklarında, çatı silmeleri, eli böğründe ve alınlık içlerinde oyma tekniğinde kullanılmıştır. Evlerin içinde ahşap süslemenin yoğun olduğu bölüm tavanlardır. Tavanlarda aplike ve çıtakari süsleme yöntemlerinin kullanıldığı, genellikle göbek süslemesine önem verildiği gözlenmektedir. Dolaplarda yalnızca açık raflarda süsleme ile karşılaşılmaktadır. Karadeniz bölgesinde olmasına karşın, çok yakınında olan Safranbolu, Bolu ve Kastamonu evleri ile Bartın evleri arasında büyük farklılıklar izlenmektedir. Kent kimliğine geç kavuşmuş olması nedeniyle geleneksel dokusunu korumayı başarmış olmakla birlikte, evlerin zaman içerisinde bakımsızlıktan, yeni konut mimarisinin kullanılmak istenmesinden ya da kardeşler arası anlaşmazlıklardan dolayı, çoğunun yıkıldığı, yandığı ya da harap durumda olduğu görülmektedir.
A comparative formal investigation of the bath-gymnasium complex plan type in Roman asia minor as a reflection of Romanization and urban renewal

Bu tez, Anadolu'da Roma çagında ortaya çıkmıs hamam-gymnasion plan tipinin biçimsel özelliklerini Roma imparatorlugunu baskentinde gelismisimparatorluk hamam yapılarıyla birlikte incelemektedir. Hamam-gymnasionyapılarıyla imparatorluk hamamlarının mimari yönden benzerlikleri Roma hamam gelenegi ve mimarisinin evrimini anlamak için analiz edilmistir. Bu baglamda, hamam-gymnasion plan tipinin biçimsel özellikleri Anadolu' nunRoma mimarisinin gelisimine olan özgün katkısını ve imparatorlugunbaskentindeki gelismeleri etkileme kapasitesini sorgulamak için incelenmistir. Bu çalısmada, hamam-gymnasion plan tipinin Anadolu'da olusumu Yunan ve erken Roma özelliklerinin birbirleriyle olan karsılıklı etkilesimlerininsonuçlarını görmek için imparatorluk hamam yapılarıyla karsılastırılarakincelenmistir. Bu baglamda, Yunanlılasma, Romalılasma, ve kentsel yenilenme gibi tarihsel süreçlerin imparatorlugun hem baskentinde hemdeeyaletlerinde gelisen hamam mimarisine olan çok yönlü etkilerini anlamak önemlidir. Ayrıca, bu biçimsel incelemenin yanında hamam mimarisininsembolik, kozmolojik ve politik özelliklerine de deginilmistir.
Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesinde gayrimüslim sanatçılar

Bu tez çalışmasının konusu, Osmanlı Millet Sistemi içerisinde gayrimüslim, Lozan Barış Antlaşması maddelerinde azınlık olarak tanımlanan, Rum, Ermeni ve Yahudi milletlerinin, sanatsal, kültürel ve düşünsel üretimlerine ve Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesindeki etkilerine odaklanmaktadır. Çalışmanın omurgasını oluşturmak için, İmparatorluk'tan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde sanatsal ve kültürel ortamın panoraması verilmiş, sanatsal ve kültürel ortam aynı zamanda sosyoekonomik ve sosyopolitik yönleriyle birlikte ele alınmıştır. Bu bağlamda, tezin ana aktörleri olan Müslüman-Türklerle gayrimüslimlere öncelik verilmiş, yanı sıra Levanten ve yabancı uyruklu sanatçılar da değerlendirilme kapsamına dahil edilmiştir. Öte yandan tezde savaş, göç ve mübadele gibi kırılma noktaları belirginleştirilmiştir. 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'yla başlayarak, Müslim ve gayrimüslimlerin günlük yaşamlarındaki ve sanatsal üretimlerindeki dalgalanmalar 1970'li yıllara kadar gelen olgularla yorumlanmış, özellikle savaşların yüzyıllardır beraber yaşayan topluluklar üzerindeki olumsuz etkisi irdelenmiştir. Ayrıca gayrimüslimlerin iktisadi ve siyasi koşullarının gelişmesiyle ortaya çıkan kazanımların, Müslümanlar bazında yarattığı kırılma ve sonrasındaki devinim ile gelişen plastik sanatlardaki Müslüman sanatçı sayısının niteliksel ve niceliksel olarak artmasına yol açan temsil ve kimlik gibi konular da sanat tarihi içinde incelenmiştir. Gayrimüslim yoğunluklu sanat ortamının Müslüman-Türk yoğunluklu sanat ortamına dönüşmesine zemin hazırlayan koşullar araştırılmış ve değişimin diyalektiği çerçevesinde sanat tarihsel olarak resmi çıkartılmıştır. Böylelikle, sanat tarihi yazımında ihmal edilen, birkaç yayınla sınırlı kalan gayrimüslimlerin üretimleri görünür kılınmış, modern Türkiye sanat tarihi içerisinde sanatta yabancı yoktur özdeyişiyle birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Çanakkale ili Ayvacık ilçesi halı ve kilimleri

Çanakkale ilinin Ayvacık ilçesi halı ve kilim dokuma sanat bakımındanı, Batı Anadolu Bölgesinde önemli bir merkez konumundadır. Çoğu kaynakta, Bergama Yöresi Halı Grupları içinde değerlendirilen Ayvacık Halıları, karakteristik özelliklere sahiptir. Ayvacık yöresinde Yörük ve Türkmen kesimi tarafından dokunmaktadır. Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluğu Döneminde, Orta Asya'dan dönem dönem göç eden Yörük ve Türkmen grupları, boy ve kabileler halinde Anadolu'ya dağılmışlardır. Bu topluluklar siyasi ve ekonomik nedenlerden dolayı zaman zaman yer değiştirmek zorunda kalmışlardır. Batı Anadolu'ya Kazdağı eteklerine yerleşen konar-göçer topluluklar Orta Asya'dan getirdikleri dokuma geleneklerini de devam ettirmişlerdir. Dokumalardaki desen ve renk kompozisyonları, günümüze, çok fazla değişikliğe uğramadan nesilden nesile aktarılarak ulaşabilmiştir. Ayvacık Yöresinde, halı dokumacılığının tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, ünlü Alman ressamların tablolarındaki halı tasvirleri ile benzerliklerinden dolayı 15. yy olarak kabul edilmektedir. Araştırmada, Ayvacık Yöresi Halı ve Kilimlerinde kullanılan motiflere göre tipolojiye gidilmiş ve sembolik anlamları ile birlikte ele alınmıştır. Ayvacık Yöresinde Halı ve Kilim dokuyuculuğu, 20. yy'ın ortasında neredeyse terk edilmiştir. Ayrıca yörede dokunan halılarda kullanılan yünler kimyasal boyalarla boyanmaya başlanmış ve doğal boyar maddelerle yün boyama terk edilerek unutulmuştur. Üç ilme sistemiyle dokunmuş olan bu halılar kaba görünümlü ve kalitesizdir. 1980 yılından sonra DOBAG Projesi ile yörede halı dokuyuculuğu tekrar yaygınlaştırılmış ve doğal boya ile boyama teknikleri dokuyuculara tekrar öğretilerek neredeyse unutulmaya yüz tutmuş bir sanatın tekrar uygulanmaya başlanmasına teşvik edilmiştir. Dokuyucular DOBAG Projesi sayesinde bir kooperatif üyesi haline getirilmiş ve dokunan halılar orta kalitenin üstüne çıkarılmıştır. Bu kooperatif sayesinde dokuyucuların dokudukları halılar Avrupa'ya ihraç edilmeye başlamış ve yöre halılarına talep büyük ölçüde artmıştır. Yöre halılarında genellikle geometrik desenler kullanılmıştır. Soyutlaştırılmış çiçek ve bitki motifleri ile birlikte stilize edilmiş hayvan figürleri geometrik bir üslupla halılarda zengin bir kompozisyon oluşturmuştur. Yöre halıları, hayvan figürlü halılar grubuna örnek gösterilebilinecek modellerle birlikte, 3. ve 4. Tip Holbein Grubu halılara benzer karakteristik özellikler taşımaktadır. Ayrıca yöre halıları kullanılan desenler ve renkler bakımından Kafkas halıları ile büyük benzerlik göstermektedir. Günümüzde özgünlüğünü çok fazla kaybetmeden dokunan Ayvacık halılarında, son yıllarda alıcının isteği üzerine renk ve desen değişiklikleri görülmeye başlanmıştır.