Fen bilgisi öğretmenlerinin yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına ilişkin görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının temel özelliklerinin, resmi ve özel okullardaki öğretmenlerin Fen Bilgisi dersinde yaptıkları etkinliklerle örtüşen yönlerini belirlemektir. Bu bağlamda, Fen Bilgisi öğretmenlerinin yapılandırmacılık kapsamındaki etkinlikleri hangi sıklıkla uyguladıklarını, bu etkinlikleri uygularken öğretmenlerin karşılaştığı sorunların neler olduğunu ve kullanılan etkinlikler ve karşılaşılan sorunlar açısından bu iki okul türü arasında fark olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca, bu etkinliklerin resmi okullarda uygulanışında öğretmenlerin kıdemlerine ve mezun oldukları fakültelere göre farklılıklar olup olmadığını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2002- 2003 öğretim yılında, Ankara ili merkez ilçelerinde, resmi ve özel ilköğretim okulları ikinci kademede (6., 7. ve 8. sınıflar) görevli Fen Bilgisi öğretmenleri, örneklemini ise seçkisiz yolla seçilen 101 resmi ilköğretim okulunda görevli 268 ve 24 özel ilköğretim okulunda görevli 41, toplam 309 Fen Bilgisi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada 'betimleme yöntemi' kullanılmıştır ve veriler anket ve görüşme formu ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde yüzde, frekans, ortalama, Chi-Square (X2) testi, tek yönlü varyans analizi, LSD testi, t test ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yapılandırmacılık kapsamında yer alan etkinliklere, ikinci bölümde ise bu etkinlikleri uygularken öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlara yer verilmiştir. Anketin kapsam geçerliliği için uzman görüşleri alınmış, güvenirliği için ise Crohbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Anketin birinci bölümü için 0,96 ve ikinci bölümü için 0,87 değerlerine ulaşılmıştır. Bu araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır; Resmi ilköğretim okullarında çalışan Fen Bilgisi öğretmenleri tarafından; en çok her öğrencinin sınıf içerisinde kendini eşit hissetmesini sağlama, sınıf içerisinde öğrencilerle karşılıklı saygıya dayalı iletişimi sağlama etkinlikleri uygulanmaktadır. Özel ilköğretim okullarında çalışan Fen Bilgisi öğretmenleri tarafından; en çok öğrencilerin daha önceki bilgileri ile yeni öğrenilenler arasından bağlantılar kurmalarını sağlama, sınıf içerisinde öğrencilerle karşılıklı saygıya dayalı iletişimi sağlama, her öğrencinin sınıf içerisinde kendini eşit hissetmesini sağlama etkinliklerini uygulanmaktadır. Ayrıca özel okullar ve bu okullardaki sınıflar öğretmenlerin görüşlerine göre gerekli teknolojilerin kullanımına uygundur Resmi ve özel ilköğretim okullarında çalışan öğretmenler arasında yapılandırmacı ekinlikleri kullanma sıklıktan açısından anlamlı fark vardır. Bu fark, özel okullarda çalışan öğretmenlerin bu etkinlikleri daha sık kullandıkları yönündedir. Resmi ilköğretim okullarında görevli Fen Bilgisi öğretmenlerinin yapılandırmacı öğrenme kapsamında yer alan etkinlikleri uygulayış sıklıkları kıdemlerine göre farklılık göstermektedir. 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin bu yaklaşımı 6-10 yıl ve 11-15 yıl kıdeme sahip olan öğretmenlere oranla daha sık uyguladıktan ortaya çıkmıştır. Resmi ilköğretim okullarında görevli, eğitim fakültelerinden mezun olan Fen Bilgisi öğretmenlerinin yapılandırmacı etkinlikleri eğitim fakültesi mezunu olmayan Fen Bilgisi öğretmenlerine oranla daha sık uyguladıkları ortaya çıkmıştır. Resmi okullarda ikinci kademede görevli Fen Bilgisi öğretmenlerinin en çok karşılaştıkları sorunlar, programın ve konuların bakanlık tarafından belirlenmesi, farklı etkinliklerin zaman alıyor olması, ders saatlerinin sınırlı olması, farklı etkinlikler içeren planların yapılmasının uzun zaman alması, sınıfların kalabalıklığı, velilerin ilgisizliği olarak belirlenmiştir. Özel okullarda ikinci kademede görevli Fen Bilgisi öğretmenlerinin en çok karşılaştıktan sorunlar, konulann ve programın bakanlık tarafından belirleniyor olması, etkinliklerin uzun zaman alması, ders saatlerinin sınırlı olması olarak belirlenmiştir. Özel ilköğretim okullarında çalışan Fen Bilgisi öğretmenlerinin resmi ilköğretim okullannda çalışan öğretmenlere oranla daha az sorunla karşılaştıktan ortaya çıkmıştır. Resmi ilköğretim okullannda görevli öğretmenlerin Fen Bilgisi dersinin işlenişine ilişkin görüşlerinin yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının bazı özellikleri ile örtüşmediği ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, resmi ilköğretim okullannda ikinci kademede görevli öğretmenlerin Fen Bilgisi dersinde uyguladıklan yapılandırmacı öğrenme kapsamında yer alan etkinlikler ile ilgili olarak anket formundan elde edilen bulgular ile görüşme formundan elde edilen bulguların bazı noktalarda farklılık gösterdiği söylenebilir. Anket verilerine göre öğretmenlerin zaman zamanda olsa uyguladıklannı belirttikleri bazı yapılandırmacı etkinliklerin yeterince uygulanmadığı görüşme formundan elde edilen sonuçlara bakılarak söylenebilir.