turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Süleymaniye Kütüphanesi Ali Nihat Tarlan bölümü 21 numarada kayıtlı Mecmu'a-i Eş'ar (229b-309a)

Edebi ve kültürel hayatımızın ürünlerinden olan mecmualar, edebiyat araştırmaları bakımından önemli bir yere sahiptir. Nitekim, son zamanlarda yapılan ilmi çalışmalar ile birlikte mecmuaların edebiyat tarihi için önemi daha da iyi anlaşılmıştır. Bu çalışmamızda Süleymaniye Kütüphanesi Ali Nihat Tarlan Bölümü 21 numarada kayıtlı Mecmu'a-i Eş'ar'ın (229 b-309 a) bölümleri bütünüyle incelenerek tanıtılmıştır. 309 varaktan oluşan mecmu'ada, 15., 16., 17. ve 18. yüzyıllarda yaşamış olan şairlerin şiirleri yer almaktadır. Mecmuanın içerisinde yer alan Türkçe kısımların transkripsiyonlu metni verilmiş, Farsça kısımlar transkribe edilmemiş fotoğraflar halinde gösterilmiştir. İncelediğimiz çalışmamızda mecmua kavramı genel olarak tanıtılmış ve önemi hakkında ilmi bilgiler verilmiştir. Bunun yanında mecmu'a metinleri hazırlanırken kullanılan yöntemlerden bahsedilmiştir. Mecmuada yer alan şairler kısa biyografilerle tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda MESTAP projesi örnek alınarak şairler, Türkçe şiirler ve tarihleri gösteren tablolar hazırlanmıştır. Çalışmamızın sonuç kısmında yararlanılan bilimsel kaynaklar belirtilmiştir. Ayrıca incelediğimiz metinden örnek fotoğraflar gösterilmiş, metin ile ilgili genel olarak bir değerlendirme yapılmıştır
Fevzi Divanı inceleme-metin-indeks

Türk edebiyatının XVII. yüzyıldaki temsilcilerinden İstanbullu Mehmed Ağa'ya aitdivanı konu edinen çalışmada, şiirlerinde Fevzu mahlasını kullanan şair hakkında tezkirelerde verilen bilgilerdeki tutarsızlıklar üzerinde kanaatlerimizi ortaya konmuştur. Bu yapılırken tezkirelerin verdiği bilgilerin Fevzu'nin eserinde karşılığı olup olmadığını kontrol edilmiştir. Bu çalışmalar neticesinde XVII. Yüzyılda yaşamış ikiFevzu'nin mahlas benzerliği dolayısı ile birbiri ile karıştırıldığı ortaya çıkmıştır. BosnalıFevzu adındaki diğer şairin hakkında verilen bilgilerin büyük oranda İstanbullu Mehmed Ağa'ya ait olduğu anlaşılmıştır. 1638 yılında doğan İstanbullu Mehmed Ağa, divanında kendi doğum tarihinivermiştir. Ölüm tarihi ise Safayu ve Beliğ tezkirelerinde 1679 olarak verilmiştir. Çeşitli devlet işlerinde vazife alış olan Fevzu, seferlere de katılmıştır. Fazıl Ahmet Paşaövgüsü için yazdığı kasidesinde katiplik görevine getirilmeyi talep eden Fevzu'nin buarzusuna ulaştığına dair ipuçları tezkirelerde mevcuttur. Fevzu'nin Çehrin Seferi(1678) katılan şair, bu seferin dönüşünde ailesinin vebadan öldüğünü öğrenir. Fevzu'nin ölüm tarihi bu olaydan bir sene sonradır. Yaşadığı acı olay neticesindemanevi huzur arayışına girmiş olan Fevzu, Mekke'ye gitmiş ve orada vefat etmiştir. Her yüzyılın kendine özgü, genel edebu anlayışını ve beğenisini gösteren şairleribulunur. Klasik Türk edebiyatının bir temsilcisi olan Fevzu, XVII. yüzyıl klasik Türk edebiyatının genel özelliklerini şiirlerinde yansıtır. O, Nailu ve Vecdu'ye nazireler;Fehim, Nef'u ve Şehru'ye tahmisler yazmış, devrinin şiir atmosferini takip etmiştir. Türk edebiyatında XVII. yüzyılda etkileri görülen Sebk-i Hindu edebu akımının çeşitli özellikleri Fevzu'nin eserlerinde dikkati çeker. Ancak bu özellikler, onun Sebk-i Hinduakımının temsilcisi ilan etmek için yetersizdir.
Yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortam materyali olarak geliştirilen zenginleştirilmiş kitabın öğrenme üzerinde etkileri

Bu araştırmanın amacı, yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortam materyali olarak hazırlanan Zenginleştirilmiş kitabın öğrenme üzerine etkilerini incelemektir. Çalışmamızda nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanılmasına imkan veren karma yöntem araştırma desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Amaca ulaşmak için Atatürk Üniversitesi Türkçe Öğretimi Araştırma ve Uygulama Merkezinde öğrenim görmekte olan yabancı öğrencilere Yabancılara Türkçe Öğretiminde Başarı Testi ön test olarak uygulanmış ve bilgi düzeyleri bakımından birbirine denk iki sınıf seçilmiştir. B2 düzeyindeki 21 öğrenciden oluşan kontrol grubunda dersler normal seyrinde işlenmeye devam ederken yine B2 seviyesinde olan 23 kişilik deney grubunda dersler Zenginleştirilmiş Kitapla işlenmiştir. Uygulama 45 günlük (150 saat) bir kur düzeyinde tamamlanmıştır. Uygulama sonrasında Yabancılara Türkçe Öğretiminde Başarı Testi son test olarak tekrar tüm öğrencilere uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar öğrencilerin dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerinin değişimini öğrenmeye yönelik ayrı ayrı incelenmiştir. Ayrıca deney grubundaki öğrencilerin Z-Kitap hakkındaki görüşlerine Z-Kitap Kullanımına İlişkin Öğrenci Görüşme Formu aracılığıyla başvurulmuştur. Araştırmacı bazı derslere iştirak ederek gözlemlerde bulunmuştur. Elde edilen nicel veriler SPSS 22 paket programı vasıtasıyla frekans, yüzde, t-testi ve Kovaryans analizi yapılarak değerlendirilirken, yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen nitel veriler, araştırmacı tarafından içerik analizine tabi tutularak yorumlanmıştır. Araştırmada, çoklu ortam materyali olan Z-Kitapla yapılan derslerde öğrenmede anlamlı derecede artış olduğu sonucuna varılmıştır. Bu artışın temel dil becerilerini geliştirmeye etki sıralaması okuma, dinleme, konuşma, yazma şeklindedir. Öğrenci görüşlerinden oluşan nitel verilerden hareketle, Z-kitap kullanımının özellikle okuma ve dinleme becerilerini geliştirmede önemli ölçüde katkı sağladığı sonucuna varılmıştır. Öğrenciler Z-Kitapla öğrenmenin daha hızlı, tekrar edilebilir, kalıcı olduğuna dikkat çekmiştir. Uygulama esnasında öğretmenin yol göstericiliği ve anlaşılmayan noktalarda müdahalelerinin öğrencilerde motivasyonu artırdığı, öğrenmenin daha etkin ve kalıcı hale gelmesini sağladığı araştırmacı tarafından gözlemlenmiştir.
Divanlardaki bahariye başlıklı kasideler

DİVANLARDAKİ BAHARİYE BAŞLIKLI KASİDELER Mehmet M. TÜRE Yüksek Lisans Tezi, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Danışman: Yard. Doç. Dr. H. Dilek BATİSLAM Eylül 2003, VIII+ 184 sayfa Bahariye, nesip bölümlerinde baharın ve bahara ait özelliklerin anlatıldığı kasidelere verilen addır. Bahar ve bahara ait özellikler, Divan şiirinde önemli bir yer tutmuştur. Divanlardaki bahariye başlıklı kasideleri içeren bu çalışmada bahariye başlığıyla yazılmış otuz bir adet kaside incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümü Giriş adını taşımaktadır. Bu bölümde, çalışma ve çalışmada kullanılan malzeme, yöntem vb. konular hakkında verilen kısa bilgilerden sonra Divan şiirinde kaside nazım şekli ve bahariye türü ele alınmıştır. Bahariyelerin Biçimsel Özellikleri adlı bölümde konu kapsamında incelenen kasidelerin biçimsel özellikleri üzerinde durulmuş, bu kasidelerin bölümleri, beyit sayıları, kime sunuldukları, vezinleri, uyak ve redifleri hakkında bilgi verilmiştir. Bahariyelerin İçerik Özellikleri bölümünde bahariyeler, içerik açısından Baharla İlgili Öğeler, Bitkiler, Hayvanlar, Dört Unsur, Zaman, Mekan, Kişiler, Toplumsal Yaşamla İlgili Bilgiler, İnançlar başlıkları altında ve bu bölümlerin alt başlıklarında değerlendirilmiştir. Dil ve Anlatım bölümü, incelenen metinlerin barındırdıkları dil ve anlatım özelliklerinin incelendiği bölümdür. Bu bölümde, metinlere ait dil özellikleri, metinlerde kullanılan atasözü, deyim, çeşitli anlatım türleri ve edebi sanatlar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın Sonuç bölümünde ise yukarıda sözü edilen bölümlerdeki veriler ışığında değerlendirmeler yapılarak bir sonuca gidilmeye çalışılmıştır.
Mezİd-zade Ayıntabİ Nazmü'l-Feraid metin sözlük indeks tıpkıbasım

Bu tezde 1109/ 1697 yılında Mezid-zade Ayıntabi tarafından kaleme alınan Nazmü'l-Feraid adlı Arapça-Türkçe manzum sözlük incelenmiştir. Çalışmada, Milli Kütüphane'de Yz. A 507 arşiv numarasıyla kayıtlı olan ve 1710 yılında Süleyman Bin Veli Davud tarafından istinsah edilen nüsha esas alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde sözlükbilim hakkında genel bilgiler sunulmuş, ikinci bölümünde manzum sözlük üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde yazar ve Nazmü'l-Feraid hakkında bilgi verilmiştir. Tezimizin ana kısmını oluşturan dördüncü bölümde Nazmü'l-Ferad'in transkripsiyonlu tam metni verilmiştir. Beşinci bölümde arkaik kelimeler sözlüğü hazırlanmıştır. Altıncı bölümde ise Arapça ve Farsça kelimeler için iki farklı indeks düzenlenmiştir. Sonuç bölümünde ise konu hakkında ulaştığımız bazı noktalar üzerinde durulmuştur. Ayrıca çalışmanın sonuna Nazmü'l-Ferad'in tıpkıbasımı eklenmiştir
Kemal Tahir'in tefrika halinde kalmış romanları üzerine bir inceleme

Kemal Tahir, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli yazarlarındandır. Ortaya koyduğu eserlerle, tarih- toplum özdeşliği içerisinde, Türk insanın anatomisini çıkarmayı hedefleyen yazarımız, tartışma yaratacak bir algıyla edebiyat tarihimizde yer edinmeyi başarmıştır. Toplumumuzun geçirdiği keskin dönemeçleri saptayarak eserlerini inşaya girişen Tahir, yaşadığı dönemin toplumsal meselelerini bu dönemeçlerde aramayı hedeflemiştir. Biz de Kemal Tahir'in bir aydın, yazar olarak bugüne geliş aşamasında tefrika halinde yayınladığı romanlarını tezimizde inceleyerek, onun geçirdiği evreleri belirlemeyi amaçladık. Bugüne kadar gazete ve dergi sayfalarında kalan romanların tahlilinde öncelikle romanların içeriklerini, ardından şahıs kadrolarını, bakış açılarını, zaman, mekan, dil ve üslup tasnifiyle irdeledik. Tezimizin 'Giriş' bölümünde ise tefrika romancılığın doğuşu ve popüler kültürle bağlantısını verip Kemal Tahir'in tefrika romanlarına yaklaşımımızı hangi perspektiften ele aldığımızı belirttik.
Ömer Seyfettin'in hikayelerinde metindilbilimsel bağdaşıklık

Milli hikayeciliğin başlatıcı olarak bilinen Ömer Seyfettin, Türkçeyi milli mesele olarak görmüştür. Ortak ideal dilin Türkçenin İstanbul şivesi olması gerektiğini söylemiştir. Öykülerini sade dil için uygulama sahası olarak görmüş, sade dil ile eserler vermiş ve yazılar yazmıştır. Bu çalışmayla Ömer Seyfettin'in hikayelerinde metindilbilimsel bağdaşıklık boyutu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Metindilbilimsel bağdaşıklık sağlayan dilsel ögeler hakkında ayrıntılı bilgi verilmiş olup Ömer Seyfettin'in 125 hikayesi metindilbilimsel bağdaşıklık açısından çözümlenmiştir. Ömer Seyfettin hikayelerinde metindilbilimsel bağdaşıklık sağlayan dilsel ögelerin kullanım oranları tablo şeklinde gösterilmiştir. Ömer Seyfettin Hikayelerinde Metindilbilimsel Bağdaşıklık adlı bu çalışma ile metindilimsel bağdaşıklık açısında ele alınan çalışmalara katkıda bulunmaya çalışılmıştır.
Tokat türküleri üzerine bir inceleme

Bu incelemede, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı ile diğer yazılı kaynaklarda bulunan Tokat yöresi türküleri ve kaynak kişilerden derlenen Tokat türküleri bir araya getirilip edebi ve müzikal yönden incelenerek halk bilimi yöntemlerine göre tasnif edilmiştir. Tokat türkülerinin metinleri üzerine, bu zamana kadar herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştır. İncelemenin ilk amacı, Tokat'a ait türkü metinlerini düzenli bir şekilde bir araya getirerek bilimsel bir çalışma sunmaktır. Bu çalışma ile Tokat yöresi türkülerinin tasnifi yapılmış, Türk folklor araştırmalarında yapılacak olan diğer çalışmalara bir basamak oluşturulmuştur. Tokat'ın tarihi, coğrafi özellikleri ve kültürel durumu hakkında bilgiler verilerek incelemenin daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Türkü üzerine bir inceleme yapıldığından türkünün tanımı ve tarihçesi hakkında da bilgiler verilmiştir. İncelememizde TRT THM Repertuvarı ile diğer yazılı kaynaklarda bulunan ve yanında kaynak kişilerden derlenen türkülerle birlikte toplam yüz doksan yedi türkü metnine ulaşılmıştır. Ulaşılan bu yüz doksan yedi metnin içinde, Tokat yöresine ait kırık ve uzun havalar bulunmaktadır. Çalışmanın esasını, Tokat türkülerinin şekil ve yapı yönünden incelenerek tahlil ve tasnif edilmesi oluşturmaktadır. Bu çalışmada bulunan Tokat türkülerini şekil açısından tahlil ve tasnif edilerek şekillerine göre numaralandırılmıştır. Türküler konuları, kullanıldıkları yer ve ezgileri bakımından da incelenmiştir. İncelemenin son kısmında yöreye ait kelimelerin bir sözlüğü çıkarılmıştır. İncelemede bulunan bütün türkü isimleri alfabetik olarak sıralanmış ve dizin çalışmasıyla sunulmuştur.
Peyami Safa'da dejenere toplum

Cumhuriyet Devri'nin Önemli yazarlarından birisi olan Peyami Safa'nm bu tez içerisinde öncelikle doğup büyüdüğü, kendisini yetiştirdiği sosyal ve edebi çevre tamtilmaktadır. Daha sonra edebiyat hayatına girişi, sanat anlayışı ve romancılığı üzerinde bilgi verildi. Bu kısım Peyami Safa'yı hem şahsi hem de edebi yönünü keşfetmemiz açısından mühimdir. Tezin beşinci kısım diye kabul edilen bölümünde ise yazarın bilhassa Mahşer, 9. Hariciye Koğuşu, Yalnızız, Fatih-Harbiye, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu ve Bir Tereddüdün Romanı, isimli eserlerindeki sosyal meseleler üzerinde yoğunlaşıimaya çalışılmıştır. Romanlarda doğrudan sosyal soranlara geçilmeden kısaca ana fikirleri ve Özetleri de verilmiştir. Özellikle dipnot olarak belirtilen Peyami Safa'nm sosyal meseleler üzerindeki yorumları esas amacımı gerçekleştirmem bahsinde bana son derece faydalı olmuştur. Romanlarda en çok dikkati çeken özellik Öncelikle bir psikolojik roman özelliği taşırken sonradan sosyal roman olma niteliğinin ağır basıyor olmasıdır. Ele aldığım romanlardan yola çıkarak şunu söyleyebilirim ki yazar sürekli olarak Avrupa'nın yanlış algılandığı ve bu sebepten ötürü de toplumda ortaya çıkan dejenere tiplerin gelenek ve göreneklerimizin yıkılmasında büyük bir etki gösterdiğini vurgulamaktadır. Bu kişilerin sürekli olarak Doğu'yu kötümser bir tavırla eleştirmeleri ve kendi benliklerini yok saymaları Birinci Dünya Savaşı sonrası Türk toplumunun ne kadar ciddi bir sorunla ya da başka türlü bir ifadeyle hastalıkla iç içe olduğunu okuyucuya anlatmaya çalışmıştır.
Mehdi Divanı: İnceleme - transkripsiyonlu metin

Bu çalışmada eldeki tam ve müntehabat nüshadan hareketle, Medhi Divanı'nm tenkitli metni transkripsiyonlu olarak tespit edilmiştir. Giriş bölümünde Medhi'nin yaşadığı dönem olan XVI. yüzyıl ve XVTI. yüzyılın ilk çeyreğinde Osmanlı Devleti'inin siyasi durumundan ve divan edebiyatının önde gelen şairlerinden kısaca bahsedilmiştir. Üzerinde çalışılan bu divanın Gelibolulu Kara Mahmud'a yanlışlıkla atfedildiği anlaşılmış ve bunun üzerine kaynaklarda adı geçen on bir Medhi mahlaslı şairden hangisinin bu divanı yazmış olabileceği araştırılarak, sonunda bunların dışında kıssa-hanlık yapmış Derviş Hasan adlı Medhi'nin bu divanın sahibi olduğu tespit edilmiştir. Derviş Hasan Medhi'nin divanından ve bugün ona ait olduğu kesin olarak söylenebilecek mevcut üç eserinden derviş olduğu, seyahat ederek halk arasında meddahlık yaptığı, daha sonra III. Murad'in sarayında kıssa-hanlık görevinde bulunduğu, bu görevine HI. Mehmed, I. Ahmed ve muhtemelen II. Osman dönemlerinde devam ettiği anlaşılmıştır. Medhi'nin divam dışmda, tercüme, telif ve derleme olarak sayısı on biri bulan eserlerinden bugün elde bulunan Kaside-i Nev-bave, Tercüme-i Şah-name-i Firdevsi, Esrar-ı Hikmet ve Hikaye-i Rıdvan Şah adlı eserlerden bahsedilmiş ve bu eserlerden ilk ikisi hakkında henüz araştırma yapılmadığı belirlenmiştir. Divan, şekil, muhteva ve üslup açısmdan üç bölümde incelenmiştir. Şekil özellikleri kısmında divanda kullanılan nazım biçimleri, vezin, kafiye ve redif ile nüshanın imlası ele alınmıştır. Muhteva özellikleri bölümünde ilk olarak divandaki kasideler, musammatlar, gazeller, kıta ve müfredlerde işlenen konulara yer verilmiş, daha sonra şiirlerdeki ayet, hadis, peygamber ve din büyükleri olmak üzere dini unsurlar gösterilmiş, son olarak da mitolojik kahramanlar, aşk kahramanları, şairler ve diğer kişiler ile günlük hayat unsurları tespit edilmiştir. Divandaki dil özellikleri, kuJk-nılan- atasözleri ve deyimler, söz ve anlam sanatlarının kullanılışı belirlenmiş, şairliği üzerinde durulmuş, yazdığı tahmisler ve nazireler değerlendirilerek divan edebiyatı içindeki yeri tespite çalışılmıştır. Bu incelemeyle elde edilen bilgiler sonuç kısmında değerlendirildikten sonra nüsha tavsifi yapılmış, metin tespitinde tutulan yol açıklanmıştır.
Sandıklı ve yöresi ağız özellikleri

SANDİKLİ VE YÖRESİ AĞİZ ÖZELLİKLERİ İbrahim ÖZKAN Orta Öğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Haziran 2001 Danışman : Yrd. Doç. Dr. Cemil ÜÜLSEREN Sandıklı, bağlı olduğu Afyon iline 67 km uzaklıkta olan, Ege Bölgesi'nin iç batı kısmında yer alan ve yine kendi adıyla anılan bit ovada kurulu, Afyon- Antalya ve Ankara-Denizli karayolları ile Afyon-Denizli demiryolu üzerinde bulunan, batıda Uşak, güneybatıda Denizli illeriyle komşu tarihi bir yerleşim merkezidir. Bu çalışma, daha önce Sandıklı'nın kasabası konumunda iken, Afyon'a bağlı birer ilçe haline getirilen Hocalar ve Kızılören yerleşim yerlerini de içine almaktadır. Bu iki ilçenin Sandıklı'dan ayrılıp müstakil birer ilçe olmaları çok yeni olduğu için, bölge bir bütün olarak düşünülmüş ve bu nedenle tezimizin adı Sandıklı ve Yöresi Ağız Özellikleri şeklinde düşünülmüştür. Tarihi geçmişşi antik çağlara kadar giden ilçe, Selçuklular zamanında bir uç mıntıkası konumundaydı. Sandıklı ve civarım, Türkler kendileri için yurt seçmişler ve yöreye Türk damgasını vurmuşlardır. Anadolu'nun tapusunun Türklere ait olduğunun tescili niteliğinde olan Düzbel Savaşı'nuı da bu bölgede geçmesi ilçenin tarihi önemini bir kat daha artırmaktadır. Ill Yapılan araştırma, Anadolu'daki en eski Türk yerleşim merkezlerinden biri olarak kabul edebileceğimiz bölgenin ağız özelliklerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde İlçenin tarihi geçmişşi, coğrafi durumu, kültürel ve etnik yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. İnceleme kısmında ise, derlenen metinlerden hareketle bölgenin ses ve şekil özellikleri tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde derlediğimiz metinler yer almaktadır. Son bölümde ise, metinlerimizde geçen, ilk bakışta herkesin kolayca anlamakta güçlük çekebileceği kelime, kelime grupları ve deyimlerin anlamlarını verdik. Bunun dışında metinlerimizde geçmeyen ancak yöreye özgü söyleyiş ve anlam özelliği taşıyan kelime ve kelime gruplarına da Derleme Sözlüğü'ne katkıda bulunmak amacıyla yer verilmiştir.
Türk edebiyatında manzum menasik-i hac tercümeleri ve amİkİ'nin fütuhu'l-harameyn tercümesi

Türk edebiyatında manzum menasik-i hac mesnevileri, XVI. yy. da yaygınlaşmaya başlar. XVI. yy. da ikisi tercüme-telif eser olmak üzere dört tane menasik-i hac yazılır. Tercüme-telif eserlerin kaynak metni Muhyi-i Lari'nin 1511 yılında Farsça yazdığı Fütuhu'l-Harameyn mesnevisidir. Bu yüzyılda yazılan tercüme-telif eserlerin biri Muhyi-i Gülşeni'ye (ö. 1608), öteki ise Amiki mahlaslı bir şaire aittir. Kaynak metni aynı olan bir tercüme-telif eser de 1646 yılında yazılan Bahti mahlaslı şaire ait Menasik-i Hac'tır. Bu eserlerden sadece Bahti'nin Menasik-i Hac'ı üzerinde akademik bir çalışma yapılmıştır. Muhyi-i Gülşeni ve Amiki'nin menasik-i hac tercümeleri üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış olduğundan Amiki'nin Fütuhu'l-Harameyn tercümesini araştırma konumuz olarak seçildi. Tek nüshası olan Amiki'nin eseri, Millet Ktp. Ali Emiri, Manzum 1312 numarada Muhyi-i Gülşeni ismi ile kayıtlıdır. Ancak bu kayıtta eserin sahibi ile ilgili yapılan yanlışlık tezimiz ile ortaya konulmuştur. Amiki'nin eserini incelerken kaynak metni aynı olan bu üç tercüme-telif eserin karşılaştırmasını da yapmaya gayret edildi. Metnin incelemesi klasik yönteme göre yani iki yönden yapıldı. Birinci olarak muhteva yönü ikinci olarak da şekil yönü ele alındı. Her iki yönünde zenginlikleri ortaya konulmaya çalışıldı. Araştırmamız ile Türk edebiyatında manzum menasik-i hac mesnevilerinin tasnifinin bir daha gözden geçirilerek güncellenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Yine araştırmamız, hakkında çok az bilgi mevcut olan Amiki mahlaslı şairin tanınmasına da katkı sağlayacak bilgiler içerir.
Tarihi Türk şivelerinde ölüm kavramının anlambilimsel yönden incelenmesi

Doğum ve ölüm insanoğlunun çevresinde gerçekleşen en önemli ve en etkileyici olaylardır. Bu iki hadise bize bu dünyanın 'iki kapılı bir han' olduğu gerçeğini hatırlatır her zaman. İnsanoğlu ölümü algıladığı ilk andan itibaren etkisinden kurtulamamış, onu farklı şekillerde ifade etmiştir. Ölüm ifadesi zamana, mekana, inanılan dine, kültüre vb. unsurlara göre çeşitlilik gösterir. Yazılı edebiyatın ilk örneklerinden günümüz eserlerine kadar bunu görebilmekteyiz. Bu durum hiç şüphesiz Türk dili için de geçerlidir. Bu çalışma ile Tarihi Türk Şivelerinde ölüm kavramının nasıl ve ne tür kelimelerle ifade edildiğini, hangi kelime ve kelime gruplarından ne ölçüde yararlanıldığını tespit etmeye çalıştık. Amacımız Türk dilinin, Türk düşünüş ve ifadesinin zenginliğini bu ürünlerle ortaya koyabilmektir. Tezin inceleme kısmı dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ölüm ifadelerinin kullanım sıklığı üzerinde durulmuştur. Kelimelerde sıklık anlambilim çalışmalarını yakından ilgilendirir. İkinci bölüm öl- fiili, türemiş şekilleri ve öl- fiilinden yapılan kelime gruplarına ayrılmıştır. Üçüncü bölümde ölüm ifadeleri anlambilimsel yönden incelenmiş; bunlar da yan anlam, eşanlam, benzetme, ad aktarması ve deyim aktarması konuları üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölüm ise ölümü çağrıştıran kelime ve kelime gruplarını, muhatabına göre ölüm ifadelerini, dünyanın ve insanın faniliğini anlatan ifadeleri içermektedir. Elde edilen bulgular ve malzemenin çokluğu gösteriyor ki tarihi Türk şiveleri ölümün ifade edilişi bakımından oldukça zengindir. Türk Runik işaretli metinler dönemi 'nden itibaren ölüm ifadeleri dinsel inanışları ve ölümün meydana geliş şekillerini kendine konu edinir. Karahanlı dönemine kadar ifadelerde Gök Tanrı inancı, Budizm ve Maniheizm'in izleri görünürken; bu dönemden itibaren İslamiyet'in izleri ağır basar ve bu tipte örneklere ileriki dönemlerde daha sık rastlanır. Bu da bize ölüm ifadeleri üzerinde dinsel inanışların ne kadar etkili olduğunu gösterir.
Köktürkçedeki ekleşmelerin morfofonemik karşıtlıkları

Bu çalışmada Köktürk Kitabelerindeki ekleşmeler morfofonemik olarak incelenirken öncelikle bazı temel kavramların okuyanlar tarafından nasıl anlaşılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu kavramların içerdiği anlamlar diğer çalışmalardan farklılık gösterebilmektedir. Bu farklılıkların oluşması genel olarak çeviri sorunlarından kaynaklanmaktadır. Daha sonra çalışmamızdaki ekleşmeler bölümünü fiil çekimi ile sınırlandırdığımız için yine fiil çekimi konusunda çalışmamızda farklılık gösteren durumlar açıklanmıştır. Temel olarak burada zaman ekleri üzerinde durulmuştur ve devam eden zaman ve tamamlanmış olan zaman olarak iki zaman fonksiyonunun varlığı kabul edilmiştir. Köktürk Kitabelerinde fiil çekimleri morfofonemik bir dizilişe göre sınıflandırıldıktan sonra morfofonemik incelemenin çeşitli dönemlerdeki lehçe ve şiveler veya bugünkü Türkçe için geçerli olan sonuçlara varılmış, Türkçenin ekleşme sistemi bakımından her dönemde, lehçe veya şivede farklı olmadığı tespit edilmiştir.
Ahmed Hamdİ'nin Tuhfetü'l-Guzat'ı

Bu çalışmada, Ahmed Hamdi'nin H. 1117 ( M. 1704) yılında kaleme aldığı Tuhfetü'l-Guzat adlı eseri incelenmiştir. Çalışma, giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde cihad, gaza, gazi ve şehitlik gibi kavramlar tanıtılmış, başlıca cihad risalelerinin isimlerine yer verilmiştir. Birinci bölüm eserin inceleme kısmını oluşturmaktadır. Bu bölümde, eserin muhtevası, dil ve üslup özellikleri, bölümleri, kaynakları, eserin nüshaları, eserde geçen şahıs adları genel hatlarıyla tanıtılmıştır. İkinci bölüm eserin tenkitli metninden oluşmaktadır. Bu bölümde tenkitli metnin hazırlanmasında izlenen yollardan ve çeviri yazı işaretlerinden bahsedildikten sonra tenkitli metin verilmiştir. Üçüncü bölüm ise sonuç, kaynakça, sözlük ve tıpkıbasımdan oluşmaktadır.