Analyse de la metaphore et de l'image dans les romans de Louis-Ferdinand Celine

147 Yirminci yüzyılın en önemli roman yazarlarından Louis-Ferdinand Celine'in; Voyage au bout de la nuit adlı yapıtını, özyaşamöyküsel özellikler taşıyan roman üçlüsünü ve Fransa'dan kaçışını konu alan diğer roman üçlüsünü inceledik. Söz konusu yapıtlarda yaratılan metafor ve imgeleri, göstergebilimsel ve anlambilimsel kuramların ışığında, yapısallcı yöntemler kullanarak araştırdık. Romanların dizimsel çözümlemesinden elde ettiğimiz sonuçlara göre; metafor-sözcük, metafor-tümce ve metafor-söylemin, yazarın dilde başlattığı yenilikçi ve anlam yaratıcı bir biçemle oluşturulduğunu saptadık. Ayrıca sözcük oyunlarım da seven Celine'in, en çok gösterenlerle bunu gerçekleştirdiğini gözlemledik. Sözcük-metaforlan göstergebilimsel açıdan incelediğimizde Celine'in, bazı sözcükleri ya değiştirdiğini, ya iki ayn sözcüğü eriterek tek bir sözcük haline getirdiğini; ya da yeni yeni sözcükler türettiğini gördük. Celine'in yarattığı sözcükleri bir de anlambilimsel açıdan, yani yan yana geldikleri diğer sözcüklerin etkileşimiyle kazandıkları yan anlamlar açısından incelediğimizde, söz konusu metaforlann, Fransız dilinin çok değişik katmanlarına ait sözcüklerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığım saptadık. Ancak yine de zamanla korkularına teslim olmaya ve herkesin kendisinden nefret ettiği saplantısıyla yaşamaya başlayan Celine'in, düşman olarak gördüğü kişilere sövmek için kaba sözcükleri kullanmayı yeğlediğini fark ettik. Sözcüklerin kullanımı bir yana, Celine'in metaforlan, tümcelerin kuruluş biçimiyle de anlatım gücü kazanmaktadır. Tümcelerin kuruluş biçimi, halk konuşmalarını andırmaktadır. Bir yandan aynı gösterilene işaret eden birkaç değişik gösteren 147148 kullanılırken ve böylece bol tekrarlı tümceler meydana getirilirken, diğer yandan da buna zıt bir eğilim göze çarpmaktadır; tümceler eliptiktir, yani tümce içinde bazı sözcükler bilerek yutulmakta, hatta tek bir sözcüğe indirgenmektedir. Metafor-tümce ile metafor-söylem, metafor-sözcüklerden farklı olarak bir arada bulunmayan öğelerden ibarettir. (Oysa metafor-sözcük, bir arada bulunan, , öğelerden oluşmaktadır.) Bunun yam sıra, metafor-söylem, yazım kurallarının değiştirilerek üç noktanın, virgülün, ünlem ve soru işaretlerinin bol bol kullanılmasıyla biçimlenmekte ve yepyeni bir söylem türü oluşturulmaktadır. Öte yandan derlediğimiz metaforlan, dizgesel açıdan değerlendirerek çağrışım yoluyla oluşan imgeleri incelediğimizde, Celine'in romanlarına belli başlı iki resimsel imgenin egemen olduğunu saptadık. Yazar, yapıtlarında yaşamı ve insanın doğasım simgeleyen karanlığı anlatabilmek için 'gece' imgesine yer verir. Öte yandan, Celine'in romanlarında yaratılan kişi, 'gecenin' sonuna kadar yolculuğunu sürdürür, çünkü aslında o, içinde var olan karanlığın iç yüzünü de görmek ister; 'gece'nin sonuna vardığında ise 'ölüm' ve 'nefret' ile yüz yüze gelir. Resimsel imgelerin yam sıra Celine, sözsel ikon olarak adlandırılan tekerlemeler ve ses yansıması biçimini verdiği özgün imgeler de yaratır. Bunların arasında bombaların patlamasını ve anlatıcı kişinin kaldığı hapishanede duyduğu sesleri yansıtan sesli anlatım kesitleri, belli başlı olanlardır. Sonuç olarak söz konusu imge ve metaforlar, Celine'in diline canlılık katan bilinçdışı enerjinin birer yansımasıdır.