turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Süreli yayınlardaki masalla ilgili çalışmaların açıklamalı bibliyografyası

Bu çalışmada 1922- 2011 yılları arasında Türkiye'deki süreli yayınlarda masalla ilgili olarak yapılmış olan çalışmaların açıklamalı bibliyografyasına yer verilmiştir. Önemli bir dil, edebiyat ve halkbilimi ürünü olan masallar üzerine bazı çalışmalar yapılmış ve yapılmaya da devam edilmektedir. Dolayısıyla masal bibliyografyası her geçen gün genişlemiş fakat süreli yayınlardaki masal çalışmalarının tez boyutunda ele alınmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda araştırmalar için önemli bir kaynak olan süreli yayınlarların masalla ilgili bibliyografyası bu çalışmayla kapsamlı olarak bir araya getirilmiştir. Çalışmamız giriş bölümü dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde masalla ilgili tanım-açıklamalar ve genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde süreli yayınlarda yer alan masal üzerine yapılmış inceleme makaleler, ikinci bölümde masal derlemeleri, üçüncü bölümde tercüme makaleler ve masallar ile işlenmiş ve sınıflamaya girmeyen masallar ele alınmıştır. Çalışmamızın sonuç ve değerlendirmeler kısmında ise elde ettiğimiz veriler grafiklerle açıklanmıştır.
Azmİ Pir Mehmed'in Enİsü'l-Arifİn'i

Klasik Türk edebiyatında İslam'ın da etkisiyle gerek manzum gerekse mensur metinlerde ahlaki esaslara önem verilmiş ve bu konuda birçok eser yazılmıştır. İslam ahlakından bahseden kitaplar Müslüman toplumların ortak değerlerini söz konusu ettiği için bu eserlerin bir kısmı çeşitli dillere tercüme edilmiştir. Bunlardan biri de 15. asır Fars edebiyatının önemli isimlerinden olan Hüseyin Vaiz-i Kaşifi'nin (ö. 910 /1504-1505), Hüseyin Baykara'nın oğlu Ebu'l-Muhsin Mirza için H. 900/M. 1495 yılında kaleme aldığı Ahlak-ı Muhsini isimli eseridir. Yazıldığı devirden itibaren rağbet gören bu eser, birçok dile çevrilmiştir. Önemli bir ahlak kitabı olan Ahlak-ı Muhsini'nin 16. asırdan itibaren Türkçeye farklı dönemlerde tercümeleri yapılmıştır. Edebiyatımızdaki Ahlak-ı Muhsini tercümeleri arasında en çok okunan ve rağbet göreni, 16. asır alim ve şairlerinden olan Azmi Pir Mehmed'in (ö. 990 /1582) H. 974/M. 1566 yılında kaleme aldığı Enisü'l-arifin isimli eseridir. Kaynaklarda övgü ile bahsedilen ve 19. asra kadar müstensihler tarafından çoğaltılan bu kitabın elliden fazla nüshası bulunmaktadır. Azmi, bazı ilave ve çıkarmalar yaparak eseri adeta tercümeden ziyade telifi bir kitap haline getirmiştir. Genel ahlak ve siyasetname türünün özelliklerini taşıyan bu edebi eser, Osmanlı toplumunun ahlak anlayışını öğrenmemize katkı sağlayacak niteliktedir. Enisü'l-arifin'de 'ibadet, dua, şükür, tevekkül, sabır, edeb, adalet, şefkat, tevazu, vefa, gayret, feraset ve siyaset' gibi konuların ayrı başlıklar halinde ele alındığı kırk bölüm yer alır. Ayrıca evlenme, çocuk yetiştirme, yeme-içme, konuşma ve giyinme adabı gibi insanların daha çok sosyal hayatıyla ilgili meseleler de bahis konusu olmuştur. Her bir dini-ahlaki kavram ayet, hadis, kıssa, atasözü, konuya uygun Arapça, Farsça ve Türkçe şiirlerle izah edilmiştir. Bu çalışmada ahlak konusuna değinilmiş, Hüseyin Vaiz-i Kaşifi ile Azmi Pir Mehmed'in hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca Enisü'l-arifin üzerine tafsilatlı bir inceleme yapılmış ve eserin tenkitli metni dört nüshaya dayalı olarak ortaya konmuştur.
1960-1980 arası Türk şiirinde şiir-ideoloji ilişkisi üzerine bir araştırma

Bu çalışmanın amacı, 1960- 1980 yılları arasında Türk şiirinde belirginleşen ideolojik söylemin, edebi metinlerde ne şekilde ifade edildiğini ve şairlerin şiirlerinde niçin ideolojik bir söylem kullanmayı tercih ettiklerini ortaya koymaktır. Söz konusu dönem şiirini bu yönden ele alabilmek için öncelikle ideolojinin Türk edebiyatındaki belirgin tezahürleri anlatılmış, şiir ve ideoloji arasındaki ilişki gelenek ve modern şiir bağlamında değerlendirilmiş, bu dönemde şairlerin ideolojik yönelimlerinde önemli payı olan varoluşçuluk akımının edebi eserlere yansıma şekillerine değinilmiştir. Tezin son bölümünde ise bu dönemde meydana getirilen şiirlerdeki ideolojik söylemin ifade ediliş şekli ortaya konmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, 1960- 1980 yılları arasında şairlerin şiirlerini belirgin bir şekilde ideolojik söylemin şekillendirdiği görülmüştür. Dünyadaki ve ülkelerindeki siyasi, sosyal ve kültürel gelişmeleri yakından takip eden Türk şairi, halkının kültürünü, düşüncelerini, sıkıntılarını, isteklerini anlatmada kendisini sorumlu hissetmiş ve şiirlerini bu bakış açısı etrafında şekillendirmiştir.
Ali Haydar Haksal hikayelerinde insan tipleri, bireysel ve toplumsal meseleler

Ali Haydar Haksal Türk Edebiyatının özellikle öykü alanında tanınmış isimlerindendir. Kaleme aldığı anlıklar, olaydan ziyade durum öykücülüğünü çağrıştıran hikayeleriyle kendine has bir alan oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı; birinci bölümde, Ali Haydar Haksal'ın öykülerindeki insan tiplerini sosyal hayattaki konumları bağlamında ele almak; ikinci bölümde ise bilhassa kent üzerinden çağımızın problemlerine değinmektir.
Fuzulİ'de teşeyyu'

Türk edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Fuzuli'nin hayatına dair bilgiler çok azdır. Onun doğum yeri ve tarihi, hangi ırka mensup olduğu ve mezhebinin ne olduğunu edebiyat araştırmacıları tespit etmeye çalışmıştır. Bu çalışmaların neticesinde ortaya çıkan sonuçlar farklılık arz etmektedir. Biz de bu araştırmamızda Fuzuli'nin eserlerinden hareketle mezhebini tespit etmeye çalıştık. Bu çalışmanın amacı Fuzuli'nin mezhebine dair görüşlerden yola çıkarak şairin mezhebinin ne olduğunu Şia- Tasavvuf ilişkisi ve Ehl-i Beyt sevgisi üzerinden bir değerlendirmeyle ortaya koymaktır. Birinci bölümde Fuzuli'nin hayatı, yaşadığı dönem ve çevre çalışılmıştır. İkinci bölümde teşeyyu' kavramı işlenmiş ve Tasavvuf ve Şia'da benzer olan unsurlar değerlendirilmiştir. Üçüncü bölüm, Fuzuli'nin mezhebiyle alakalı araştırma yapanların görüşleri ve onun Şii olduğu yönünde delil getirilen eserleri, yaşadığı coğrafya ile ilgili araştırmaları, Şiilik isnat edilen bazı şahsiyetleri barındırmaktadır.
Malatyalı Aşık Hanefi Ünver

Aşıklık geleneği, kökü mazide olup atiye doğru uzanan bir sürecin olgusudur. İslamiyet'ten önce Şamanizm'e kadar dayanan bu gelenek, İslamiyet'ten sonra da bu dinin kabulüyle heteredoks bir yapıya bürünmüş ve tekke, cami ekseninde varlığını sürdürmeye devam etmiştir. XVI. yüzyıldan itibaren dini ve tasavvufi bir söylemden uzaklaşan saz şairleri, bireysel deneyimlerinden ve toplumsal olaylardan hareketle daha realist şiirler söylemeye başlamışlardır. Kendilerine aşık adını veren bireysel ve toplumsal olayları şiirlerinde ele alan aşıklar, sanatkarlıklarının verilmesini de ilahi bir kaynağa bağlamışlardır. Sanatkarlıklarını ispat etmek ve adlarını duyurmak için taşradan merkeze seyahat esnasında konakladıkları her yerde sanatlarını icra eden bu aşıklar, hissi duyguların ifade edilmesinin yanı sıra kolektif anlatıların taşınmasına ve aktarılmasına da hizmet etmişlerdir. Bu yönüyle aşıklar, sözlü kültürün taşıyıcıları olarak kolektif belleğin bölgeden bölgeye, nesilden nesle aktarılmasında önemli rol oynamışlardır. Anadolu topraklarında aşıklık geleneğinin canlı olarak devam ettiği birkaç merkezden biri de Malatya'dır ve yörede yüzyıllar boyunca gelenek içinde birçok aşık yetişmiştir. Bu çalışmada da Malatya'da yetişmiş önemli aşıklardan biri olan, Aşık Hanefi Ünver'in hayatı ve sanatı hakkında bilgi verildikten sonra şiirleri; muhteva, üslup, dil ve edebi sanatlar açısından incelenerek Aşık Hanefi'nin, gelenek içindeki edebi yeri ve etki alanı tespit edilecektir.
Yalnızız romanında geçen zarf-fiiller ve bunların Kazak Türkçesindeki karşılıkları

Bu çalışmamızda Peyami Safa'nın Yalnızız romanında geçen zarf-fiilleri tespit edip, bunların Kazak Türkçesindeki karşılıklarım vermeye çalıştık. Bunun için Yalnızız romanından tespit ettiğimiz zarf-fiil örneklerini içinde geçtiği cümlelerle birlikte Kazak Türkçesine aktardık. Daha sonra yaptığımız bu aktarmaları Muharrem Ergin'in zarf-fiil tasnifini esas alarak tasnif ettik. Böylece Yalnızız romanındaki zarf-fiil eklerinin Kazak Türkçesindeki karşılıkları ortaya konmuş oldu. Ayrıca vardığımız neticeleri tezimizin Sonuç bölümünde özetledik.
Aksaray efsaneleri

Halk Edebiyatı'nın anlatmaya dayalı türlerinden olan efsane; bir kişi, yer ya da olay ile ilgili inanılarak anlatılan olağanüstü hikayelerdir. Bu hikayeler, çağımızda hızla gelişen teknolojinin sözlü kültüre olumsuz etkisi sebebiyle ve yazılı hale getirilmedikleri için unutulmaya yüz tutmuştur. Efsane, içinden çıktığı toplumun aynası olarak o toplumun kültürel özelliklerini yansıtmaktadır. Bir milletin kültüründen önemli izler taşıyan efsanelerin unutulmalarını engelleyerek onları gelecek nesillere ulaştırabilmek, bu çalışmanın temel gayesi olmuştur. Aksaray Efsaneleri adlı çalışmanın birinci bölümünde, efsane türünün genel tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde 'görüşme yöntemi' kullanılarak sahadan elde edilen ürünlerin halk bilimsel incelemesi yapılmıştır. Bu bölümde efsanelerin; Türk mitolojisi, Türk halk inancı ve İslam inancı yani dün ve bugünüyle Türk-İslam kültürüyle ilişkisi incelenip varsa varyantlarına ve Anadolu efsaneleri içerisindeki yerine değinilmiştir. Sonuç bölümünde çalışma bir sonuca bağlanarak, elde edilen çıkarımlara ve önerilere yer verilmiştir. Metinler bölümünde ise Aksaray'da derlenilen 150 efsane metni sunulmuştur. Sözlü kaynaklardan elde edilen metinler, kaynak kişilerden derlenildiği şekliyle yazıya aktarılmıştır. Yazılı kaynaklardan elde edilen metinler ise kaynakta geçtiği şekliyle sunulmuştur.
Ali Nazİma'nın 'Lisan-ı Osmanİ'si

Ali Nazima (1860-1935) 'nın Lisan-ı Osmani adlı eserini komı alan bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. 1. Bölümde Türk eğitim hayatına değerli hizmetleri geçmişş A1i Nazima'nın hayatı ve eserleri ele alındı.2. Bölüm Ali Nazima'nın Lisan-ı Osmani adlı 368 sayfalık gramer kitabına ayrıldı. İlk olarak okuma güçlüğünü ortadan kaldırıp anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla ve bundan sonraki gramer çalışmalarına kaynaklık eder düşüncesiyle Arap harfli orijinal metin Latin harflerine aktarıldı. Bu yapılırken; Orijinal metinde ana ve alt başlıkları ayırmak noktasında titizlik gösterilmemişti, punto farklılıkları ve koyu harflerle bunlar belirginleştirildi. Orijinal metinde yıldızlarla belirtilen dipnotlar bu bölünde bize ait dipnotlarla karışmaması için numaralandırıldı. Orijinal metnin sayfa numaraları /sy şeklinde gösterildi. Bunların dışında metinde bir değişiklik yapılmadı.3. Bölümde Lisan-ı Osmani'de geçen gramer terimleri tespit edildi. Bu terimlerin günümüz gramerlerindeki karşılıkları verilmeye çalışıldı. Terimlerin karşılıklarını bulurken modern gramer kitaplarından yararlanıldı ve yaygın kullanımlar tercih edildi. Karşılığı olmayan terimler yazarın kendi tanımları ve örnekleriyle açıklanmaya çalışıldı. Dördüncü bölüm de ise terimler dizinine yer verildi.
Kırgız destanlarında kadın tipler

Bu çalışmanın konusu, Kırgız destanlarındaki kadın tiplerdir. Çalışmanın kapsamını, Türkiye Türkçesine aktarılan başkahramanı kadın olan ve başkahramanı erkek olan toplam 20 Kırgız destanı oluşturmaktadır. Bu destanların şahıslar kadrosunda bulunan toplam '126 kadın karakter' tespit edilerek incelemeye dahil edilmiştir. Söz konusu tiplerin belirlenmesi adına Kırgız destanlarında yer alan kadın karakterler, tipolojik özellikleri ve destanlarda sergiledikleri eylemleri dikkate alınarak bir tasnife tabi tutulmuştur. Bu tasnifte Kırgız destanlarındaki olumlu kadın tipler: 'alp tipi', 'aşık tipi', 'ideal eş tipi', 'ideal anne tipi', 'bahşı/şifacı tipi', 'cariye tipi', 'kurtarıcı tipi', 'masum düşman tipi', 'kırk kız tipi' 'yenge tipi' ve 'süt anne tipi'; olumsuz kadın tipler ise: 'düşman tipi', 'hain tipi', 'kötü eş tipi', 'haris tipi', 'hilekar tipi', 'boşboğaz tipi' ve 'zalim ebeveyn tipi' olarak adlandırılmıştır. Yapılan tasnifin ardından kadın karakterlerin tipolojisi bütüncül olarak incelenmiştir. Ortaya konulan tasnifin ve kadın tipler için kullanılan adlandırmaların anlaşılır olması adına, çalışmada öncelikli olarak, Kırgız destanlarının her biri yapısall bir çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Bu çalışma ile, en genel anlamda 'kahramanlık anlatıları' olarak tanımlanan destan türüne dair: 'Destan kahramanları kimlerdir? Kahraman erkek olmak zorunda mıdır? Kadın kahramanın özgün bir biyografisi var mıdır? Kahramanlar insan olmak zorunda mıdır? Kahramanın savaşması bir zorunluluk mudur? Genel kabul gören bir kahramanca davranış kodu var mıdır? gibi sorulara cevap aranmıştır. Ayrıca, kadın başkahramanın ve başkahramanı erkek olan destanlardaki kadın karakterlerin tipolojisini ortaya koymak hedeflenmiştir. Böylece gerek Halk Bilimi alanındaki araştırmacılara gerekse farklı disiplinlerde 'kadın tipler', 'halk anlatılarında kadının rolü' ve 'toplumsal cinsiyet' gibi konularda araştırma yapan bilim insanlarına veri sağlamak amaçlanmıştır.
Karşılaştırmalı Türkiye Türkçesi ile Türkmen Türkçesi ses bilgisi

Karşılaştırmalı ses bilgisi, bir dildeki sesleri boğumlanma, ses düzeni, görev ve ses değişimi gibi konular açısından ele alarak o dilin çeşitli lehçeleri veya şiveleri arasında karşılaştırmalı olarak inceleyen ses bilgisi dalıdır. Bu çalışmada Türkçenin Oğuz lehçesinde yer alan Türkiye Türkçesi ve Türkmen Türkçesi şiveleri üzerine karşılaştırmalı bir ses bilgisi incelemesi yapılmıştır. Çalışma, her iki şiveden de esas alınan bazı dil bilgisi kitaplarındaki bilgilerin karşılaştırılması yoluyla hazırlanmıştır. Öncelikli olarak, her iki şivede de standart dil olarak kabul edilen dil karşılaştırılmış; ancak, yeri geldikçe bu iki şivenin ağızlarından da yararlanılmıştır. Sonuç olarak, ses ve ses olayları bakımından bu iki şivenin birbiriyle ortak veya farklı olan yönleri tespit edilmiştir.
Sarinci-Bököy ve Cañıl Mırza destanlarının bağlamsal sözlüğü

Destanlar toplumların yaşadığı coğrafyaya uyum sağlamalarını, ortak alışkanlıklarını, topluluk düzenlerini, dünya görüşlerini, dil ve çevresinde gelişen diğer yapıları içinde barındıran anlatılardır. Destancılık geleneği çerçevesinde bu yapı taşlarından sözlü ve yazılı anlatı öbekleri oluşturulmuştur. Zamanla bu anlatılar dilin yaradılış evresinin mihenk taşlarından biri halini almıştır. Bu anlatılarda cümle içerisinde geçen sözcüklerin sözlük anlamı metin içerisinde ve akışında anlam bakımından yeterli karşılamayı sağlayamayabilir. Bu nedenle yazınsal metinler üzerinde yapılan bağlamsal sözlük çalışmaları bu sorunu çözmede yeterli desteği sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı; Kırgız Türkçesinin geniş söz varlığını tespit etmek, destan anlatıcılarının anlam dünyasını belirlemek, var olan Kırgızca sözlüklerin söz ve anlam varlığına katkıda bulunmak, üslup ve lehçe üzerine yapılacak diğer çalışmalar için kaynak sağlamaktır. Bu alanda yapılan çalışmaların kapsamını genişletebilmek için Sarinci-Bököy destanının Sulayman Konokbayev varyantı ile Canıl Mırza destanının Moldobasan Musulmankulov varyantını ayrı ayrı inceleyerek isim ve fiillerin bağlamı tespit edilip sayısal olarak belirtilmiştir. Sonrasında, anlamları bakımından tek ve çok anlamlı olarak sınıflandırılmış kelimelerin örnek ve sıklıklarına yer verilmiştir. Çalışmada Kırgız Türkçesine, edebiyatına, destancılık geleneğine, destan anlatıcılarının hayatına ve diğer eserlerine de değinilmektedir. Çalışmanın son kısmında 'Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü' bilgisayar altyapısı kullanılarak destanların bağlamsal sözlüğü hazırlanmıştır.
Mecmuʻa-i Eşʻar (Süleymaniye Kütüphanesi, Ali Nihat Tarlan 21, 1b-50b, İnceleme-Metin-Tıpkıbasım)

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Nihat Tarlan Bölümü 21 numarada kayıtlı olan Mecmu a-i Eş ar'ın 1-50 varaklarını kapsayan çalışmamız; inceleme ve metin olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde mecmualar hakkında bilgi verilmiş; mecmua türleri, mecmuaların önemi ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi üzerinde durulmuştur. İncelememizi oluşturan birinci bölümde; mecmuanın nüsha tavsifi, tertip hususiyetleri, dil ve imla özellikleri, nazım şekilleri, aruz kalıpları, muhteva özellikleri verildikten sonra mecmuada yer alan şairler ve biyografileri ele alınmış, çalışma sırasında karşılaşılan problemler dile getirilmiştir. İkinci bölümde; mecmuanın çeviri yazılı metnine yer verilmiş, şiirlerin yayımlanmış divanlarla ve bilimsel çalışmalarla karşılaştırılması yapılarak mevcut farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Yine bu bölümde mecmuanın MESTAP'a göre tasnifi yapılmıştır. Tıpkıbasım bölümünde, mecmuanın 1-50 arasındaki varaklarının Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinden temin edilen dijital görseli yer almaktadır. Şehri mahlaslı bir şair tarafından derlendiğini düşündüğümüz mecmuada herhangi bir istinsah kaydı yoktur. Antoloji niteliğindeki mecmuada 16., 17. ve 18. yüzyıllarda yaşamış 32 şaire ait 46 şiir yer almaktadır. Mahlas bulunmadığı için şairini tespit edemediğimiz şiirlerle birlikte toplam şiir sayısı 53'tür.
Anadolu sahası masal ve efsanelerinde yılan-şahmaran

İnsanlığın başlangıcından itibaren yılan, insanoğlunun yaşamında oldukça önemli bir varlık olarak yer almıştır. Bulunduğu çevreyi ve etkileşim halinde olduğu varlıkları anlamlandırmaya çalışan insanoğlu, ilkel dönemlerden itibaren yılanı diğer hayvanlardan farklı bir yere koymuştur. Dönemler birbirini etkileyerek ve birbirinin sahip olduğu kültür birikiminden yararlanarak ilerleme gösterirler. Toplumlar da geçirdikleri bir sonraki evrelere inançlarını, kültür birikimlerini, gelenek göreneklerini, varlıklara yükledikleri anlamları... ortak bilinçleri vasıtasıyla taşırlar. İlkel dönemde insanoğlunun hayatında önemli bir yere sahip olan yılan, tek tanrılı dinler döneminde de önemli bir metafor olarak görülmüştür. Yılan, kimi dinlerde olumlu özellikler yüklenip kutsal sayılırken kimi dinlerde ise lanetli bir varlık olarak kabul edilmiştir. Düzenli deri değiştirmesi nedeniyle ölümsüz olduğuna inanılan yılan, sularla ve toprakla ilişkilendirildiği için de bereketin sembolü olarak kabul edilmiştir. Ayrıca Ay-yılan-erkek bağlamında ele alınan yılana doğurganlık vasfı da yüklenmiştir. Yılana yüklenen bu özellikler masallar ve efsaneler başta olmak üzere anlatılarda yılanın önemli bir metafor olarak yer almasında etkili olmuştur. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapan Anadolu sahası masal ve efsaneleri incelendiğinde yılanın Türkler başta olmak üzere birçok toplumun kültür tarihinde ve yaşamının hemen hemen her alanında etken olduğu görülür. Yılanın şahı olarak bilinen Şahmaran da kültür tarihinde ve toplumların ortak bilincinde tarih boyunca önemli bir metafor olarak varlığını sürdürmüştür. Belden üst tarafı insan, belden alt tarafı ise yılan şeklinde betimlenen Şahmaran sahip olduğu fiziksel özellikler nedeniyle insanoğlu tarafından hem korkulan hem de saygı duyulan bir varlık olmuştur. Başta insanlar olmak üzere yeryüzündeki tüm canlıların dilini bildiğine ve sonsuz bilgiye sahip olduğuna inanılan Şahmaran başta efsaneler olmak üzere masallarda ve diğer anlatı türlerinde nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar gelmiştir. Anadolu'da evlere Şahmaran resimlerinin asılması, camaltı sanatı başta olmak üzere birçok sanat türünde Şahmaran motifinin kullanılması geçmişşin insanoğlunun ortak bilincinde geçen zamana rağmen varlığını sürdürdüğünün en güzel kanıtıdır.
Divan şiirinde at

Bu çalışma 13. ve 19. yüzyıllar arasında kaleme alınmış divanlar ve mesnevilerden hareketle oluşturulmuştur. Basılmış divanlar ile tez halindeki divan ve mesnevi metinleri dikkate alınarak, bu metinlerde yer alan atla ilgili malzemeler tespit edilmiştir. Tespit edilen malzeme ve unsurlar da sınıflandırılarak değerlendirilmiştir.13. ve 19. yüzyıllar arasında kaleme alınmış şiir metinlerinden hareketle tespit edilen atla ilgili malzeme ve unsurların yüzyıllara göre farklı seyirler izlediği görülmüştür. Divan şiirinin ilk dönemlerinde, özellikle de 13. ve 16. yüzyıllar arasındaki şiir metinlerinde yer alan atla ilgili malzemenin daha sonraki yüzyıllara nazaran metin kaynaklarında daha az yer bulduğu görülmüştür. 16. yüzyıldan sonra, özellikle de 17. yüzyılın ortalarından 19. yüzyılın sonlarına kadar atla ilgili malzemenin manzumelerde daha fazla yer bulduğu görülmüştür. Bu, divan şiirinde atın ilk dönemlerden son dönemlere kadar işlene işlene zenginleşmiş bir şiir öğesi konumuna geldiğini göstermektedir. Metinlerde atın kültürel vasıflarıyla birlikte, estetik açılardan da ifade edildiği görülmüş, şairler arası edebi etkileşimler neticesinde atla ilgili kalıplaşmış ifade ve söyleyişlerin oluştuğu saptanmıştır. At, manzumelerde; aşık, sevgili, hükümdar ve övülen kişi bağlamında, genellikle belirli özellikleri ve sıfatları dikkate alınarak anlatılmıştır.
Ömer Seyfettin'in hikayeleri ve hikayeciliği

Geleneksel inceleme metotlarına göre birçok kez ele alınan Ömer Seyfettin ve eserleri üzerinde yaptığımız bu çalışma; hikaye türüne yönelik yeni uygulamaların, Ömer Seyfettin'in eserlerine kısmen de olsa uyarlanışını/uygulanışını amaçlamaktadır. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Türk hikayesinin Ömer Seyfettin'e gelinceye kadar olan çizgisine kısa bir bakış ile yazarın 'hayatı' ve 'eserleri' verilmiştir. İkinci bölümde ise, iki ana başlık tespit edilmiş ve bu başlıklar yine alt başlıklarla geliştirilmiştir. Şöyle ki, 'Ömer Seyfettin'in Hikayelerinin Konulan ve Kaynaklan' üst başlığını a-Mizahi/Sosyal Hiciv İçerikli Hikayeler b-Eski/Yeni Meselesini Ele Alan Hikayeler c- Yabancılar/Yabancılaşma İçerikli Hikayeler d-Kadın/ Aşk/ Aile Konulu Hikayeler e- Tarihi Hikayeler alt başlıklanyla açıklamaya çalıştık. 'Ömer Seyfettin'in Hikayelerini Ören Teknik Özellikler' üst başlığı altında da: a-Anlatıcı b-Bakış Açısı c-Olay Örgüsü d-Dil ve Üslup e-Şahıslar Kadrosu f-Mekan g-Zaman şeklinde alt başlıklarla çalışmamızın omurgasını oluşturduk. Çalışmamızı, 'Sonuç' ve 'Kaynakça' bölümleri ile de tamamladık.
Edib Harabi Divanı

Edib Harabi 1853 yılında İstanbul'da doğmuştur. Asıl adı Ahmed Edib'dir. Şiirlerinde çoğunlukla Harabi bazen de Edib mahlasını kullanmıştır. Kısa bir eğitim görmüştür. Annesinin adı Hatice Hanımdır. Çocukluğunda Namık Kemal'in himayesini görmüştür. Uzun yıllar bahriyede brik katipliği yaptıktan sonra emekli olmuştur. 17 yaşında Şahkulu Sultan dergahı postnişini Mehmet Ali Hilmi Dedebaba'dan nasip alarak Bektaşi olmuştur. Daha sonra babalık nasibi almıştır. Rıza Tevfik Bölükbaşı onun muhiblerindendir. Döneminin en önde gelen şairlerinden biridir. Şiirlerinin büyük bir bölümü imparatorluğun en ücra köşelerindeki Alevi- Bektaşilerce bilinip ayinlerde müzik eşliğinde icra edilirdi. Harabi'nin şiirleri Rum, Arnavut gibi diğer azınlıkların dillerine de geçmişştir. Girdiği Bektaşi tarikatinde ağırlıklı olarak sözlü kültür geleneği içerisinde kendisini yetiştirmiştir. Divanında hece ve aruz ölçüsü ile yazılmış 512 şiir vardır. Şiirlerinin fikri arka planında Muhiddin-i İbn-i Arabi'nin vahdet-i vücud nazariyesinin ve vahdet-i mevcud anlayışının izleri vardır. Bu karmaşık teoriye halk tasavvuru anlayışı çerçevesinde popülerleştirmiştir. Bu çalışmamızda toplam beş bölüm halinde Edib Harabi Diva'nını inceledik. Tasviri bir yöntemden ziyade bağlam özelliklerini göz önüne alarak sözlü kültür ve sözlü komposizyon teorilerinin yardımıyla şiirleri tematik olarak inceledik. Şiirlerin incelemesinde çağdaş dilbilim kuramlarının edebi metne bakışından esinlendik. Mizah ve hicivi toplumsal eleştiride araç olarak kullanır. Hiciv ve mizah onun şiirinde bir muhalefet üslubu olarak organize edilmiştir. Zaman zaman sin-kaflı bir argo dil kullanır. Söylemek istediğini doğrudan söyler. Şiirleri teknik açıdan kusurludur. Fakat bunun yanında başarılı örnekler de vermiştir. 'Kafu Nun Hitabı İzhar Olmadan' ve ' Ey Zahid Şaraba Eyle İhtiram' bu şiirlere iki örnektir. Harabi'nin anlayışında Allah ve varlık bölünemez bir bütündür. Kamil insanın onun tecellisidir. Dinin ve Kuran' in zahiri hüküm ve anlamlarından ziyade iç anlamı önemlidir. Divan müellif hattıdır. Tahrip olması sebebiyle bazı yerlerde boşluklar vardır. Bu çalışma ile bir ölçüde XDC. ve XX. yüzyıl Bektaşi şiir geleneği aydınlatılmaya çalışılmış sözlü kültür ortamının yazılı kültür ortamına olan etkisine dikkat çekilmiştir.