turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Murat Gülsoy öykülerinin postmodernizm açısından incelenmesi

Öykü, romana göre hacim olarak daha kısa metinlerdir. Modern öykü örnekleri verilmeden önce Türk edebiyatında öykü türüne benzeyen halk hikayeleri, mesnevi gibi metin türleri yer almıştır. Modern anlamda ilk Türk hikayeleri yazılırken bu ürünlerden etkilenmeler açıkça fark edilebilmektedir. Hikaye türü, ilk örneklerinin verilmesinden bu yana bir takım değişimler yaşamakta ve bu değişim hikayenin yapı unsurlarını etkilemektedir. Klasik dönemde öykülerde daha rasyonel, neden-sonuç ilişkisi içerisinde aktarılan kişi, zaman, mekan gibi yapı unsurları bulunurken, modernizm etkisiyle bu gerçekçi yaklaşım terk edilmeye başlandı. Daha sonrasında etkili olmaya başlayan postmodern anlayışla öykünün yapı unsurlarında önemli kırılmalar gerçekleşti. Modern metinlerde değerli olan özne terk edildi; zaman, mekan gibi diğer unsurlar nesnel gerçekliğinden koparılıp belirsiz, ölçülemeyen, saptanamayan bir hal aldı. Okuyucuya sunulan hazır kurgular, yerini; başkahramanların olmadığı, zamanın akışkanlaşıp fantastikleştiği, ayrıntılı tasvir edilmeyen sıradan yerlerin de mekan olarak kullanıldığı, okuyucunun metne çekildiği ve başka sanatçıların eserlerinin yeniden işlendiği anlatılara bıraktı. Çalışmanın amacı, postmodernizmin Murat Gülsoy öykülerinde ne tür yansımaları olduğunu tespit etmektir. Türk edebiyatında öykü türünde postmodern yansımaları görebildiğimiz yazarlardan biri olan Murat Gülsoy, başka yazarların eser ve üsluplarını anlatılarına taşımakta; eserlerinde okuyucusunu oyuna davet eden, onu şaşırtan farklı kurgu teknikleri ortaya koymaktadır. Çalışmada, postmodernizm ile ilgili teorik bilgiler aktarıldıktan sonra Murat Gülsoy'un hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde duruldu. Daha sonra, birçok öyküsünde postmodernizmin izlerini görebildiğimiz Gülsoy'un metinlerinde, yapı unsurları dikkate alınarak mukayeseli bir inceleme yapıldı. İnceleme yapılırken, yapı unsurlarındaki temel anlayışın daha net görülebilmesi açısından öykülerden örnek metinlere bolca yer verildi. Böylece Murat Gülsoy'un Türk öykücülüğündeki konumu veöykülerindeki postmodern izlekler tespit edilmeye çalışıldı.
Nebatİ ve dİvanı

19. yüzyıl Azeri sahasının önemli şairlerinden olan Seyyid Ebul-Kasım Nebati, hem klasik Türk edebiyatı hem de Aşık tarzı halk şiiri tarzında yazdığı manzumeleri ile tanınır. Bunun yanı sıra Nimetullahi tarikatine intisap ederek, tarikatinin öğretilerini yaymak için çevresine müritler toplamış olan şair, sufi bir kimliğe sahiptir. Şiirlerinde Mecnun, Mecnunşah, Hançobani ve Nebati mahlaslarını kullanmaktadır. İyi bir eğitim alan Nebati Türkçe, Farsça, Arapça ve Tatçayı iyi bilir ve bu dilleri kullanarak mülemma tarzında şiirler de kaleme alır. Kullanılan nazım türleri yönüyle oldukça çeşitli olan Nebati Divanı'nda gazel, kaside, rubai, terci-i bent, mesnevi, mülemma, muhammes, müseddes, dübeyt, koşma, geraylı, beşlik gibi nazım şekilleri ile yazılmış toplam 200 Türkçe manzume yer almaktadır. Bu manzumelerde Nebati, zaman zaman dini konuları işlemekle beraber, özellikle halk şiiri tarzında yazdığı şiirlerde, beşeri aşk ve kadın güzellikleri gibi temaları optimist bir bakış açısıyla ele alır. Şiirlerinde pek çok yenilik göze çarpmaktadır. Beşlikler kullanması, orijinal mazmunları, dünyevi görüşündeki zıddiyetlerin şiirlerine aksi, iç kafiyelere düşkünlüğü, kafiye olarak seçilen sözcüklerdeki tekrar ve cinasların anlamsal özellikleri, Farsça terkiplerinde araya Türkçe sözcükler katması vb. şairin üslubunun farklı yönlerini oluşturmaktadır. Şiirlerde kullanılan dil oldukça sadedir. Halk deyimlerine ve yöresel söyleyişlere sıkça yer verilir. Nebati'nin, duygularını ve dertlerini ifade ederken oldukça samimi olduğu dikkat çeker. Şiirlerinde; Hz. Ali'ye duyduğu derin muhabbet ve saki, meyhane, piyale gibi unsurların çokça tekrarlanması da dikkat çekici özelliklerdir.
Jean-Poul Roux'nun eserlerinde Türk gelenek ve görenekleri

Türkler. Orta Asya menşeli atlı göçebe bir millet olmasının yanı sıra buvuk devletler ve siyasi hakimiyetler kurmuş bir millettir 1071'den itibaren Türkler Anadolu'ya göç etmiş bir kısmı yerleşik hayata geçmişş bir kısmı ise özellikle Anadolunun güneyinde Toros sıra Dağlarfnda göçebe yaşamlarını günümüze kadar devam ettirmişlerdir. Anadolu'da yerleşik hayata geçen, yarı göçebe ve göçebe olarak varlığını sürdüren Türk toplumunun eski Orta Asya Turk adet ve geleneklerini önemli ölçüde korudukları anlaşılmaktadır. Fransız Türkolog Jean-Paul Roux eserlerinde, günümüzde özellikle Toroslarda yoğun olarak bulunan Yörük. Tahtacı ve Alevi Türkmenlerinin Türkleşmiş Anadolulu deüil saf Türk olduklarını ortaya kovmaktadır
Spor gazetelerinde dil: Stad ve Fanatik gazeteleri örneği

Spor, bireylerin yaşam şekillerini belirleyen ve toplumların birbiriyle etkileşimini sağlayan önemli bir araç olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde spor, tüm insanları ilgilendiren evrensel bir olgu haline gelmiştir. Televizyon, radyo, internet, gazete ve dergilerde spor sayfalarına çok fazla yer verilmektedir. Türkiye'de en çok okunan gazetelerin başında spor gazeteleri gelmektedir. Hayatımızın her alanında yer almaya başlayan ve evrensel bir olguya dönüşen spor üzerinde tıbbi, iktisadi, hukuki, dini, felsefi, psikolojik ve sosyolojik açılardan pek çok çalışma yapılmıştır. Bu tezde, gazete yöneticisi ve muhabirlerinin okuyucularına haber vermek, bilgi sunmak amacıyla spor gazetelerinde kullandıkları dil incelenmiştir. Dil, canlı ve toplumsal yönleri olan bir varlık olduğu için zaman içinde kullanılan spor terimlerinde ve ifadelerinde bir takım değişikliklerin olması kaçınılmazdır. Bu değişiklikler, ele alınan ve sınırlandırılan zaman aralıklarına dayanılarak karşılaştırılmış, bu karşılaştırmalar sonucunda somut çıkarımlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada spor gazetelerindeki dil kullanımı değişik yönlerden ele alınmıştır. Stad (1939-1958) ve Fanatik (1995- devam ediyor) gazetelerinde kullanılan spor terimleri, spor deyimleri ve kalıp sözler, savaş metaforları, spor terimlerinin imlasındaki değişiklikler karşılaştırılarak geçmişşten günümüze spor gazetelerinde kullanılan dildeki değişimler saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Türk Dil Kurumunun alıntı spor terimlerine Türkçe olarak önerdiği karşılıklar üzerinde de durulmuştur. Alıntı spor terimlerine Türkçe karşılıklar önerilirken hangi yöntemlerin kullanıldığı, önerilen bu terimlerin günümüzde yaygın olarak kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilmiştir. Aynı zamanda geçmişşten günümüze spor gazete ve dergilerinde, okuyucuların sporla ilgili olarak taraftarı olduğu takımlar ya da rakip takımlar için yazdıkları şiirlere yer vermesi neredeyse geleneksel hale gelmiştir. Bu gelenek, hala bazı gazetelerde yaşatılmaktadır. Bu geleneğe dikkat çekmek açısından çalışmada Stad ve Fanatik gazetelerinden derlenen sporla ilgili şiir örneklerine de yer verilmiştir.
Oltu maden folkloru

Oltu, Erzurum'a bağlı bir ilçedir. İlçede önemli maden yatakları bulunmaktadır. Erzurum'un maden rezervinin büyük bir bölümü Oltu'dan karşılanmaktadır. Oltu'da çıkarılan madenler; tuz, kireç, kömür ve Oltu Taşı'dır. İlçede çalıştırılır durumda olan madenlerin yanı sıra kapatılmış durumda olan madenler de bulunmaktadır. Oltu'da madenler ve inanışlarla ilgili derlemelerde bulunduk. Sahada yaptığımız derlemelerde mülakat yöntemini kullandık. Derlemelerimizden elde ettiğimiz kaynaklar neticesinde, Oltu'da toplumun işçi kesimi ve diğer bireyleri için madenlerin ekonomik değerinin yanı sıra çeşitli alanlarda inanışların ve uygulamaların da var olduğunu tespit ettik. Oltu'da yaptığımız derlemelerden elde ettiğimiz kaynaklarla, Zonguldak gibi madenlerin ve maden ürünlerinin önemli olduğu yerlerin yazılı kaynaklarından elde ettiğimiz bilgileri karşılaştırdık. Karşılaştırmalarımız neticesinde farklı yörelerde farklı şekillerde madenlerle ilgili inanışların ve uygulamaların var olduğunu tespit ettik. Bu tez çalışması, Oltu'da madenlerle ilgili inanışlardan ve uygulamalardan hareketle maden folklorunun tanımlanmasını ve sınıflandırılmasını hedefler.
Başkurt Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar

Bir milletin kimliği oluşturan, tipik özelliklerini belirleyen ve ortak tarihini yansıtan değerler milli kültürü oluşturmaktadır. Milletler, en kadim zamanlardan günümüze evreni anlamlandırma maksadıyla merak duymuş ve yaşamın devamlılığını sağlamak için inanç arayışında olmuştur. Bu merak ve arayış çeşitli düşünce sistemlerini doğurmuştur. Bu bağlamda mitler ortaya çıkmıştır. Toplumlar kültürel üretimde bulunarak milli kültürü diri tutmaktadır. Böylelikle de ortaya çıkarılan sözlü ve yazılı kültür kaynakları kuşaklar arasında aktarılarak öz benlik korunmaktadır. Halk Edebiyatı unsurlarına yansıyan mitsel ögeler, Türk Dünyası için kültürel payda oluşturmaktadır. Milli kültürü besleyen kaynaklardan olan, Halk Edebiyatı ürünleri içerisinde destanlar önemli bir yere sahiptir. Destanlar, tarihi aydınlatmanın yanı sıra o milletin değer yargılarına, yaşam ve düşünce tarzına da ayna tutmaktadır. Bu nitelikle destanlar, mitolojik unsurları bünyesinde barındıran önemli birer miras olarak yer almaktadır. Bu tez çalışmasında zengin destan birikimi olan Başkurt Türklerinin yazılı destanları, mitolojik unsurlar bağlamında incelenmektedir. Başkurt Türkçesinden, Türkiye Türkçesine aktarılmış olan; çeşitlenmeleri ile birlikte toplamda yetmiş dokuz adet destan ve destan parçası metinleri ele alınmıştır. İşlenen metinlerde mitolojik ögeler, belirli bir sistem dahilinde çalışılmıştır. Başkurt Türklerinin destan geleneğine yansıyan mitsel düşüncelerin muhtevaya uygunluğu, elde edilen bulgular üzerinden yorumlanmaktadır. Başkurt Destanları mitolojik içerik bakımından çeşitli ve geniş çalışma alanı sunmaktadır. Aynı zamanda bu destanlara yansıyan Başkurt mitolojik düşünce sistemi ile Türk Dünyası mitlerinin örtüşmekte olduğu sonucuna varılmaktadır.
Muğla masalları metin- inceleme

Tezin konusunu Muğla masalları oluşturmaktadır. Bu çalışmamız Muğla masalları üzerine yapılan kapsamlı ilk akademik çalışmadır. Metni verilen ve incelenen 133 masal sahada derleme yöntem ve metotlarına uygun olarak Muğla ilinin merkezi, 11 ilçesi ve köylerine gidilerek derlemiş, Antropoloji Metoduna bağlı kalınarak incelenmiştir. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, masalın genel özellikleri, Muğla masaları üzerinde yapılan çalışmalar, Muğla'da masal anlatma geleneği ve kaynak kişi bilgileri verilmiştir. Birinci bölümde, Muğla masallarının şekil ve muhteva özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde Muğla masallarının AaTh ve EB kataloglarındaki tip numaraları ve motif sırası verilerek masalların tasnif ve tahlili yapılmıştır. Üçüncü bölümde, Muğla masallarının formel yapısı incelenilerek masallarda kullanılan formeller değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, 133 Muğla masallının metinleri anlatan kaynak kişi ile birlikte verilmiş ve yöreye ait kelimeler sözlük kısmında açıklanmıştır. Sonuç kısmında, tezin toplu bir değerlendirmesi yapılmış ve bibliyografya kısmında çalışmanın hazırlanması aşamasında yararlanan yerli ve yabancı kaynaklar verilmiştir. Çalışma sonucunda 31 hayvan masalı, 100 halk masalı ve 2 fıkra olmak üzere incelenerek sunulmuştur.
Sergüzeştname-i Zihni

1797 -1859 tarihleri arasında yaşamış olan Bayburtlu Zihni' nin, edebi kişiliği, sanatkarlığı ve renkli şahsiyeti ile yaşadığı döneme damgasını vurmuş bir şair olduğu bilinmektedir. Ona sadece divan şairi veya sadece aşık demek yanlış olur. Divan ve halk şiiri geleneklerini ustalıkla kullanarak güzel şiirler yazmıştır. Tezimizin konusu olan
Türk romanında oluşum aşamasında dış dünya

'Türk Romanının Oluşum Aşamasında Dış Dünya' adlı bu çalışmada, Batıya özgü bir edebi tür olan romanın, ancak Batı'da doğmuş olabileceği; bunun dışındaki ülkelerde dolayısıyla da Osmanlı-Türk toplumunda gelişmesinin, ancak bu toplum yapısının Batıyla özdeş olabildiği oranda mümkün olabileceği gösterilmeğe çalışılmıştır. Çalışma, 'Giriş' dışında üç bölümden oluşmuştur: Giriş'te, Batı roman tarihi, Eski Yunan ve Roma'dan başlayarak, kısaca ele alınmış, dünya görüşleri değiştikçe, edebiyatm değişimi izlenmiş, ve nihayet modern romanın ortaya çıkmasına olanak sağlayan burjuva dünya görüşü, bu görüşün oluşturduğu toplum - ekonomisi, dini, siyaseti - ve onun en büyük edebi eseri olan romanın doğuşu irdelenmiştir. Batı toplumu, kendi içinde bu şekilde incelenirken, bu toplumun hemen yanı başında altı yüz sene onunla yan yana yaşayan Osmanlı-Türk toplumunun, Batı'ya hiç benzemeyen bir dünya görüşü içinde, bütün toplumsal değerlerini hiçbir değişikliğe uğramadan sürdürdüğünü genel çizgileri içinde verdik. İki kısımdan oluşan Birinci Bölümün birinci kısmında, Tanzimat döneminde başlayan ilk roman tercümelerinin ardından 1870'li yıllarda, ilk roman yazarlarının, telif yoluyla başlattıkları roman türünün, geleneksel değerlere içten bağlılığını, geleneksel değerlerin zorlama ile romanlaştınldığını göstermeğe çalıştık, ikinci kısımda, romanını bir eğitim aracı olarak kullanan Ahmet Mithat Efendi'nin, romandan yararlanarak, Batı'nın bilim ve teknolojisini Türk okuruna aktarma kaygısıyla hareket ettiğini gördük. İkinci Bölümde, XIX. yüzyıl Batı romanının realist ve naturalist anlayışının etkisinde kalan romancılarımızın, romanlarında yaratmaya çalıştıkları 'realizm'i irdelemeye çalıştık. Üçüncü Bölümde, 1870 lerde başlayan roman yazımının yüzyılın sonlarına doğru, olgunlaşmaya başladığını, ama, roman tekniği bakımından istenene ulaşılmasına rağmen, bu romanların Türk toplumundan doğma olmadıkları sonucuna vardık.
Süleymaniye Kütüphanesi Galata mevlevİhanesi koleksiyonu 170 numaralı mecmua (1-71)

Yapılan bu tez çalışması Süleymaniye Kütüphanesi'nin Galata Mevlevihanesi Koleksiyonu'nda 170 numarada Mecmu'atü'l-Eş'ar adıyla kayıtlanmış mecmuanın 1-71 arası varakların incelenmesi ve transkripsiyonlu metninden oluşmaktadır. Mecmuaya bakıldığında, müstensihin şair seçimi sadece bir dönemden değil çeşitli yüzyıllardan olmuştur. 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar olan dönemden toplam 47 şairin 200 şiiri bulunmaktadır. 4 tane şiirin yazarı belli değildir Bu şiirlerin yazıldığı varaklardaki satır sayısı 44 ile 66 arasında değişmektedir. Mecmuaya başlamadan önce mecmua MESTAP'a göre tasnif edilmiştir; sonra mecmuanın dış, muhteva ve dil özellikleri tanıtılmış ve mecmuanın transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Şiirlerdeki mahlaslardan hareketle divanları bulunan şairlerin şiirleri karşılaştırma yapılmış, farklar ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda, hakkında bilgi bulunan şairlerle ilgili kısa biyografiler hazırlanmıştır. Hazırlanan çalışmanın sonunda sonuç bölümü, kaynakça, orijinal metin ve özgeçmişş bulunmaktadır.
Yapı ve tür bakımından oksimoron

Bu çalışmada, birbiriyle çelişkili ya da zıt kavramların bir arada kullanılarak oluşturduğu tamlama biçimindeki ifadeler topluluğu olan oksimoron ele alınmıştır. Tezat sanatı içerisinde yer alan oksimoron, kavram karşıtlığına dayanan iki zıt ifadenin birleşerek yeni bir anlama yol açtığı edebi sanatlardan biridir. Başta roman, hikaye, şiir ve tiyatro olmak üzere edebi türlerde sıklıkla kullanılan bu sanat, basın dilinde ve reklamcılıkta da etkisini hissettirmektedir. Çoğu araştırmacıya göre, bu sanat eğitimli kişilerin anlayabileceği bir dil özelliğini taşımaktadır. Özellikle Batılı araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalar, oksimoronun edebi olarak gelişkin bir dile sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle Richard Lederer, Yeshayahu Shen ve Rene Girard'ın yapmış olduğu çalışmalar, oksimoron sanatının gramatikal ve semantik yönünü belirlemesi bakımından önemlidir. Türk araştırmacıların bu sanat hakkındaki görüşleri genellikle tanıtıcı bir özellik taşımaktadır. Bu çalışmada oksimoron yapılar, şiir bağlamında ele alınmıştır. Türk şiirinin modernleşme eğiliminde olduğu dönemleri kapsayan ürünlerin yer aldığı bu çalışmada oksimoron yapıların Türk şiiri açısından uzun bir geçmişşe sahip olduğu görülmektedir. Eski Türkçe döneminde düzyazıda görülmeye başlayan oksimoron sanatı, Orta Türkçe Döneminden itibaren şiirde etkisini göstermektedir. Türkçenin tarihi seyri içerisinde gelişme imkanı bulan bu sanat, Osmanlı edebiyatında 'müştemilü'z-zıddeyn' olarak bilinmektedir. Modern Türk şiiri, tarihsel olarak 1860'dan günümüze kadarki süreci yansıtan genel bir terimdir. Bu süre içerisinde ortaya çıkan edebi toplulukların eserlerinde görülen oksimoron yapılar, bu çalışmada detaylı bir şekilde ele alınarak sanatla ilgili değerlendirmelerde bulunan araştırmacıların tasnif denemelerine göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca bu çalışmada, Modern Türk şiiri doğrultusunda incelenen metinlerden hareketle, Batılı araştırmacıların ortaya koyduğu oksimoron yapıların Türk şiirindeki örneklerinin hem şekil hem de anlam olarak nasıl bir gelişme içerisinde olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.
Mehmet Akif'in Fatih Kürsüsünde adlı eserinde söylem analizi

Bu çalışma Manisa Celal Bayar Üniversitesinde Sosyal Bilimler Enstitüsünde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Çalışma esas olarak iki bölümden oluşmaktadır. Söylem-Kiplik adlı birinci bölümde söylem, söylem analizi ve kiplik kavramının açıklanması amaçlanmış ve bu kavramlar hakkında bilgiler verilmiştir. Söylem Kavramının Tarihi, Türkiye'de Söylem Kavramı ve Batı'da Söylem Kavramının Gelişmesi başlıklarıyla söylem kavramı izah edilmiştir. Söylem Analizi Kavramının Tanımı ve Türkiye'de Bilim Çevrelerinde Söylem Analizi İncelemeleri başlıkları da söylem analizinin mahiyeti açısından bilgiler içermektedir. Bunlar dışında Kiplik Kavramı Üzerinde Çalışmalar ve Metin İncelemelerinde Kiplik Çalışmaları adlı başlıkta da kipliğin ne olduğu ve metin çalışmalarında nasıl bir rol oynadığı anlatılmıştır. Mehmet Akif Ersoy-Fatih Kürsüsünde adlı ikinci bölümünde Mehmet Akif'in Kişiliği, Fatih Kürsüsünde, Mehmet Akif'i Fatih Kürsüsünde Eserini Yazmaya Götüren Süreç adlı başlıklar bulunmaktadır. Üçüncü bölüm olan İnceleme bölümünde ise metinde tespit edilen bulgular tasnif edilerek incelenmiş ve sonuç bölümü yazılmıştır. Metnin incelenmesi sonucunda en çok soru kipliklerine yer verildiği görülmüştür. 14 alt başlıkla tasnif edilen soru kipliklerinin yazarın düşüncesini belirginleştirmek için en sık kullandığı yol olduğu tespit edilmiştir. Bir diğer kullanım da buyrum kipliği kullanımı olmuştur. Bu kullanım da 3 başlık altında tasnif edilerek yazarın buyrum kipliğini, alıcıda olmasını beklediği durumlar ve yapmasını istediği eylemlere yöneltmek için kullandığı görülmüştür. Gereklilik kipliği kullanımı ise 3 başlık altında değerlendirilerek, konuşucunun aslında alıcıyı harekete geçirmeye yönelik bir tutum içinde olduğu tespit edilmiştir. Bunlar dışında değerlendirici kipliği 2 başlık altında ele alınarak konuşucunun hitap ettiği topluluğa ya da o topluma anlattığı kişi, durum ve olgulara yönelik, içinde bulunduğu tavır ve değerlendirme tespit edilmiş ve yazarın en çok acıma kipliğine yer verdiği ve vaazlarında aslında alıcıda kendisine getirici bir etki bırakmayı amaçladığı anlaşılmıştır. Son olarak da düzenleme ya da bağıntılama bağlacı işlevi gören kiplikleri ise yazarın bilgi toplaması amacıyla sıklıkla kullandığı görülmüştür. Bunun sebebinin ise geniş bir alıcı kitlesine seslenmesi ve o kitledeki her kişinin metni okuduğunda bir şeyler anlaması gerektiği düşüncesiyle anlatımı pekiştirici ve açıklayıcı duruma getirdiği sonucuna varılmıştır.
Salar Baba tarihi

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Türk lehçelerine yönelik araştırmalar büyük bir hız kazanmıştır. Türkiye'de yapılan çalışmalar neticesinde, Türkiye Türkçesi ile diğer Türk lehçeleri değişik açılardan karşılaştırılmış ve bu lehçelerle yazılmış edebi eserler üzerinde çeşitli incelemeler yapılmıştır. Oğuz grubu Türk yazı dilleri arasında bulunan Türkmen Türkçesi aynı gruptaki Türkiye Türkçesi'ne en yakın lehçelerden birisidir. Biz de bu çalışmada Türkmen Türkçesi'nin XVI. yy. dil özelliklerini yansıtması bakımından Salar Baba Gulalıoğlu'nun 'Salar Baba Tarihi' adlı çok ciltli eserinin birinci cildini inceledik. Bu eser Reşidüddin'in Cami 'üt-Tevarih' inin Farsça'dan Türkçe'ye tercüme edilmiş şeklidir. Çalışmamız, 'Giriş' ve 'Sonuç' bölümleri dışında üç bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde, üç alt başlık bulunmaktadır. Bu alt başlıklarda 'Türkmenler', 'Türkmen Türkçesi' ve 'Salar Baba ve Tarihi' hakkında bilgi verilmiştir. Birinci ve ikinci bölüm 'Metin ve Aktarma' başlığının altındadır. Birinci bölümde 'Metnin Türkmen Türkçesi ' bulunmaktadır. Metinde asli uzunluklar gösterilmemiştir. İkinci bölümde ise 'Metnin Türkiye Türkçesi ' yer almaktadır. Aktarmada birebir aktarma yerine mananın doğruluğu dikkate alındığından daha serbest davranılmıştır. Transkripsiyon ve aktarma bölümlerinde metnin orijinaline mümkün olduğu kadar sadık kalınmıştır. Üçüncü bölümde karşılaştırmalı lehçe çalışmalarında faydalı olacağı düşüncesiyle gramatikal 'Fiil indeksi'ne yer verilmiştir. Bu indeksin ardından da 'Sonuç' ve 'Kaynakça' gelmektedir. iv
Mahtumkulu Divanı'nın tahlili

Mahtumkulu 18. yy.'da Türkmenistan'da dünyaya gelmiştir. Değişik medreselerde ve değişik hocalardan dersler alan şair daha çok dini ve didaktik şiirler ortaya koymuş, döneminin olumsuzluklarına çare bulmaya çalışmış, Türkmen birliğinin kurulması için çaba göstermiş ve günümüz Türkmencesinin Türkmenlerin dili olmasını sağlamıştır. O bu yönleriyle Türkmenlerin sultan-üş-şuarası ve akıldarı olmuştur. Tasavvuf, Türk-İslam medeniyetlerinin sanatlarının ve edebiyatlarının yanında günlük yaşamın her alanında kendine yer bulmuş ve hayata bir estetik katmıştır. Özellikle sanat ve edebiyat alanlarında kendini göstermiş olan tasavvuf, hem bu alanların gelişmesine katkı sağlamış hem de bu şekilde kendini ifade etmiştir. Bu çalışmada, dünden bugüne Türkmenistan'ın en büyük şairi unvanını elinde bulundurmakta olan Mahtumkulu'nun Divanı dini-tasavvufi açıdan incelenmiş ve yorumlanmıştır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde şairin şiirlerini nasıl bir ortamda oluşturduğunu anlamak ve yaşadığı dönemin şairin üzerindeki etkilerini görebilmek amacıyla Türkmenistan'ın 18. yy.'daki siyasi ve kültürel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde şairin hayatı ve Divanı hakkında bilgiler verilmiş, ikinci bölümde ise Divan dini ve tasavvufi açıdan tahlil edilmiştir. Tahlil esnasında öncelikle Divan'daki tahlil edilecek dini-tasavvufi kavramlar düzenli ve sistemli bir şekilde tasnif edilmiştir. Ardından bu kavramlardan oluşturulacak başlıklar belirlenmiş ve bunlar üzerinde tek tek durulmuştur. Tespit edilen kavramlar, şairin şiirlerinden örneklerle, çeşitli kaynak eserler ve ansiklopediler yardımıyla birlikte açıklanıp yorumlanmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise bahsedilen konular hakkındaki elde edilen bulgular yazılmıştır.
İkdam gazetesi 1918 yılı

5 Temmuz 1894 tarihinde basım hayatına başlayan İkdam gazetesi, ilk baskılarında siyasi ve bilimsel gazete olarak tanınır. 1894 1961 yılları arasında farklı isimler altında 12517 yayın yapan İkdam gazetesi basın hayatımızın uzun ömürlü gazetelerinden biri olmayı başarmıştır. İkdam gazetesinde günlük haberlerin yanı sıra edebiyat, eğitim, bilim, siyasi, ekonomik, ziraat ve ilmi alanlarda yaptığı yayımlarla okurların dikkatini çekmiştir. Dönemin önemli yazarlarına sayfalarını açan gazete yukarıda sıraladığımız konularda kamuoyunu bilgilendirerek ülkenin kalkınması yönünde faaliyetlerde bulunmuştur. İkdam'ın 1918 yılındaki (7504 - 7862) sayıları arasında edebiyata, tarihe, eğitime, iktisada, ziraata, modaya ve teknolojik gelişmelere dair çok sayıda makale ve fıkranın yayınlanması basın hayatımızda çok özel bir yerinin olduğunun göstergesidir. Bu tez üç bölümden oluşmaktadır. İnceleme adını verdiğimiz birinci bölümde İkdam'ın şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra yazılı malzemenin bütün başlıkları tablo şeklinde verilmiştir. 'Tahlili Fihrist' adını verdiğimiz ikinci bölümde yazılı malzemenin sistematik bir fihristi yapılmıştır. 'Seçilmiş Metinler' bölümünde ise araştırmacılar için yardımcı olacağına inandığımız metinler, konu çeşitliliğine de dikkat edilerek seçilmiş ve günümüz harflerine aktarılmıştır.