İstanbul Boğaziçi Anadolu yakası kıyı meydanları

İSTANBUL BOĞAZİÇİ ANADOLU YAKASI KIYI MEYDANLARI Tez çalışması dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm giriş bölümüdür. ikinci bölümde, kent mekanının farklı tanımları yapılmış, kentsel doku incelenerek, kamusal alanların kentsel ortak yaşama katkıları ve düzenleme kriterlerine değinilmiştir. Daha sonra, etkin bir şehirsel mekan elemanı olan meydanlar incelenmiş ve tarihin çeşitli dönemlerinde, farklı kültür yapısına sahip toplumlar tarafından kullanımı irdelenmiştir. Meydanların kamusal ortak yaşamdaki fonksiyonu ve rolü, meydanların tipolojik sınıflandırılmasına yönelik değerlendirmeler ve çeşitli meydan tipleri ortaya koyulmuştur. Ayrıca, meydan mekanım etkileyen çeşitli çevresel faktörler de, ikinci bölüm kapsamında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, çalışma alam olarak belirlenen İstanbul Boğaziçi Anadolu Yakası Kıyı meydanları incelenmiştir, öncelikle Boğaziçi mekanının genel özellikleri, daha sonra Boğaziçi Anadolu Yakasının fiziksel ve sosyal yapısı ortaya koyulmuştur. Amaç doğrultusunda çalışma alam içinde imgesel, tipolojik ve arazi kullanıma yönelik analiz olmak üzere, 3 ana kısımdan oluşan fiziksel analitik çalışmalar yapılmıştır. ikinci adımda, fiziksel özelliklerin, meydan kullanıcıları üzerindeki algısal etkilerini ölçmeye yönelik olarak anket çalışması uygulanmış, bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular açıklanmış ve değerlendirilmiştir. Dördüncü bölüm olan sonuç bölümünde ise, fiziksel analitik çalışmalardan ve anket çalışmasından elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Kamusal mekanlar, kamusal yaşamın desteklendiği alanlar olmaları ve kenti tanımlamaya yardımcı olacak etkinlikleri içermeleri dolayısıyla kent mekanlarının en önemli parçalandır. Kentte yaşayanların, yaşadıkları çevre ile özdeşleşebilmeieri kamusal mekanların sunduğu kalitelere bağlıdır. İyi tasarlanmış ve uygulanmış kamusal mekan girişimleri kent imajına katkıda bulunurken, daha uyumlu mekanlar yaratılmasına yardımcı olmayı sağlamaktadır. Kentsel ortak mekanlardan olan meydanlar, yüz yüze iletişim için geniş bir fırsat alam sunan, şehir ve toplum kimliğinin oluşumunda en etkili şehirsel mekan elemanıdır. Ayrıca, meydan mekanının, köyden kente göçün fazlaca yaşandığı, gelişmekte olan ülkeler için önemi tartışılmazdır. Göçün neden olduğu nüfus artışının yol açtığı, eski ve yeni kentli arasındaki sosyal farklılık, iyi tasarlanmış meydan mekanı ile daha dengeli hale gelebilmekte ve mekanı paylaşanlarda kente ait olma hissi yaratabilmektedir. Bu çalışma, meydan mekanını geniş bir yelpazeden insanların kullanımına açacak çekicilikte kılmak yanında, çeşitli yaş, cinsiyet, gelir grubundan kullanıcıları bir araya getirecek, bedensel engellilerin de kamusal yaşama katılmasını sağlayacak tasarımların oluşturulması konusunda yarar sağlayacaktır. Çalışmada, meydanların kamusal ortak yaşama katkıları göz önünde bulundurularak; meydanların fizücsel-tipolojik yapılan, kullanım amaç ve biçimlerinin saptanarak; algılanması ve imgesel değerlendirilmesi ile bağıntılarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Kamusal bir mekan olarak meydanların algılanması ve tanımlanmasında, deneklerin cinsiyet, eğitim ve İstanbul'daki yaşam süreleri uzunluğuna bağlı olarak farklı değerlendirmelere dayalı sonuçlar ortaya çıkacağı varsayım olarak kabul edilmiştir. Bu doğrultuda araştırma alam, Boğaziçi Anadolu Yakası Sahil Yolu ile Beykoz ve Üsküdar'ın sınırladığı kıyı şeridi üzerinde yer alan meydanlar olarak belirlenmiştir. Öncelikle, çalışma alam içerisindeki meydanların, imgesel analiz, tipolojik analiz ve arazi kullanıma yönelik analiz olmak üzere 3 ana kısımdan oluşan, fiziksel açıdan analitik değerlendirmeleri yapılmıştır. Fiziksel analitik çalışmaların meydan kullanıcıları üzerindeki etkisini saptayabilmek amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Meydanları içeren mahallelerin nüfusları belirlenmiş, bu nüfusun DİE kriterlerine göre % 0 .3'ü alınarak, 175 yapılacak anket sayısı saptanmıştır. Bu sayı, kadın / erkek eşit sayıda ve 18 yaş üzerinde uygulanmıştır. Cevaplardan 164'ü geçerli sayılarak hedeflenen büyüklüğün %93'ü oranında gerçekleştirilmiştir. Bu sayı, mahalleleri içeren toplam nüfusun % 0 .28'i dir. Her meydanda yapılacak anket sayısı, meydanların yer aldığı mahalle nüfusları ile orantılı olarak belirlenmiştir. Değerlendirme sonucu, meydanların algılanması ve tanımlanmasında, deneklerin cinsiyet, eğitim ve İstanbul'daki yaşam süreleri uzunluğuna bağlı olarak farklı değerlendirmelere dayalı sonuçlar ortaya çıkacağı varsayımı; İstanbul'daki yaşam süresi uzunluğu ve cinsiyetin meydan tanımlamasına etkisinde kanıtlanmamış, eğitim durumunun etkisinde kanıtlanmıştır. Erkek ve kadın denek grubunun her ikisi de, meydan tanımlamasında çoğunlukla doğal çevre öğelerini kullanmışlardır. 10 yıldan az, 10 yıl ile 20 yıl arasında ve 20 yıldan fazla süredir İstanbul'da yaşayanların büyük çoğunluğu, meydanı tanımlamada birinci sırada doğal çevre öğelerini kullanmışlardır. İkinci şurada yapma çevre öğelerini kullanırken, üçüncü sırada ise beşeri çevre öğelerini kullanmışlardır. Cinsiyetin ve İstanbul'daki yaşam süresi uzunluğunun meydanın farklı tanımlanmasında etkili olmaması, kullanıcıların tanımlamada çoğunlukla doğal çevre öğelerini kullanmaları, Anadolu Yakası kıyı meydanlarında doğal unsurların daha etkin olduğunu göstermektedir. Eğitim durumu, meydanın farklı tanımlanmasında etkili olmuş, ilköğretim ve lise mezunları meydanı tanımlamada birinci sırada doğal çevre öğelerini kullanırken; üniversite mezunları birinci sırada yapma çevre öğelerini kullanmışlardır. Cinsiyet durumu, meydan mekanının daha canlı kullanılmasına yönelik öneriler geliştirilmesinde etkili olmamış; ancak, eğitim durumu ve İstanbul'daki yaşam süresi uzunluğu etkili olmuştur. Erkek ve kadm denekler, çoğunlukla yapma çevre öğelerini meydan mekanının daha canlı kullanılmasına yönelik önerilerde kullanmışlardır. 10 yıldan az süredir İstanbul'da yaşayanların çoğunluğu meydan mekanının daha canlı kullanılmasına yönelik olarak birinci sırada doğal çevre öğelerini kullanırken, 10 yıl ile 20 yıl arasında ve 20 yıldan fazla süredir İstanbul'da yaşayanların büyük çoğunluğu ise, önerilerinde birinci sırada yapma çevre öğelerini kullanmışlardır. Eğitim durumundaki farklılık, meydan mekanının daha canlı kullamlmasma yönelik geliştirilen önerilerde etkili olmuş, ilköğretim mezunları önerilerinde birinci sırada beşeri çevre öğelerini kullanırken; lise ve üniversite mezunları birinci sırada yapma öğelerini kullanmışlardır. Eğitim düzeyinin ve kente ait olma hissinin yüksek olduğu kullanıcılarda; meydan mekanının daha canlı XIkullanılmasına yönelik geliştirdiği önerilerde çoğunlukla yapma çevre öğelerinin etkili olduğu görülmektedir. Anket çalışması sırasında denekten imgesel, tipolojik bir değerlendirme ya da arazi kullanıma yönelik bir analiz yapması istenmemiştir. Anket çalışması sonucunda elde edilen bulgulara göre, deneğin meydanı tanımlamada kullandığı öğeler, tez çalışmasında daha önce yapılan imgesel ve arazi kullanıma yönelik olarak değerlendirilmiştir. Anket çalışmasında alınan cevaplar arasında, meydanların tipolojik değerlendirilmesine ait bir sonuç çıkanlamadığından, tipolojik analize yönelik bir değerlendirme yapılamamıştır. Değerlendirmeye göre, deneklerin meydanı tanımlarken birinci sırada imgesel değerlendirme öğelerini, ikinci sırada ise arazi kullanıma yönelik analiz öğelerini kullandığı saptanmıştır. Bu sonuç, meydanların tanımlanmasında, meydan yakın çevresindeki kullanımlara oranla kentsel imaj öğelerinin daha etkin olduğunu göstermektedir. XII