turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mu'İdİ, Dİvan: Metin-çeviri

Bu çalışmada 16. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış bir şair olan Kalkandelenli Mu'idi'nin Divan'ı üzerinde araştırma yapmak hedeflenmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; müellifin hayatı, edebi kişiliği ve düşünce yapısı üzerinde durulmuştur. Bu bölümde Mu'idi'nin hayatı ve edebi kişiliğinin aydınlığa kavuşmamış noktalarını gün ışığına çıkarma gayreti ile kaynakların verdiği bilgiler tasnif edilmiş, şairin diğer eserlerinden de yola çıkarak hayatı, edebi kişiliği ve düşünce yapısı kurgulanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde şairin eserleri hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölüm Divan nüshasının tanıtılmasına ayrılmıştır. Bu bölümde Divan'ın bilinen tek nüshası tavsif edilmiş, nüshanın yazım özellikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde, Metnin kuruluşu ile ilgili açıklamalar sıralandıktan sonra elimizdeki bilinen tek nüsha ve Türkiye kütüphanelerinde bulunan şiir mecmualarının taranması neticesinde elde edilen şaire ait şiirlerden yola çıkılarak çeviri yazı ile Divan'ın tenkitli metni ortaya konulmuştur.
Kütahya'da büyü ve büyü ile ilgili uygulamalar

Büyü, genellikle insanların son çare olarak ya da bir şeye gücü yetmediği zamanlarda yapmış olduğu uygulamalardır. Büyülerin yapılma amaçları da büyülerin dünyasal amaçlarla ilgilendiğini göstermektedir. Büyülerde kullanılan araç ve gereçler, büyülerin uygulanış şekilleri ve büyüler yapılırken kullanılan formel sayılara bakıldığında din ve geleneğin iç içe olduğu anlaşılmaktadır. Toplumun her kesimini içine alan büyüsel gelenekler, dini açıdan özel günlerde ve hayatın geçiş evrelerinde sıklıkla ortaya çıkar. Doğum ve evlilik dönemlerinde bu pratikleri uygulayarak aynı zamanda toplum tarafından kutlama yapılmaktadır. Ölüm söz konusu olduğunda ise amaç kötülüklerden korunmaktır. Büyüsel uygulamalar inancın olduğu her yerde görülür. Kütahya'da yapılan uygulamalara bakıldığında da büyünün ve dinin iç içe geçmişş olduğu görülür. Büyü yapılırken dini semboller kullanıldığı gibi büyüden kurtulmak için belirli ayetler ve dualar kullanılır. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte büyüsel inançların ortadan kalkacağı düşünülse de bu uygulamalar daha da yaygın ve ulaşılabilir hale gelmektedir. Özellikle insanların bilinmeyene karşı olan merakı ve cinlere karşı olan inancı insanları büyüsel uygulamalar itmektedir.
İkinci Yeni Şiirinde bir mekan poetiği: Oda ve duvar metaforu

İkinci Yeni şiiri mekansal açıdan özellikle dış mekanı ana eksenine yerleştirmiş, mekanı hiper bir hale getirerek mekanlar arası geçişleri sıkça gerçekleştirmiş bir şiir topluluğudur. Bu mekan evreninde fazla bahsedilmeyen en az dış mekan kadar önem arz eden iç mekan ve bu iç mekanın ana unsuru olan odalar ve duvarlardan da bahsederek şiirler içerisinde ne kadar önem arz ettiği ne şekilde ve anlamlarda yer aldığı iç yaşam alanlarından dış mekanlara hangi unsurlarla yönelim ve açılım gösterildiği çalışma esnasında görülmüş saptanmaya çalışılmıştır. İkinci Yeni Şiiri'nin temel anlamda poetikalarında olduğu gibi çalışmamız konusunda da İkinci Yeni şairleri kendilerine ait olan temel sanat prensiplerini yansıtmışlardır. Kapalılık, çok seslilik, sürrealist ve varoluşçu bakış açısıyla, kendine has tutumlarını oda ve duvar kavramlarını ele alış biçimine de yansıttığı görülmüştür. Çeşitli örneklerle birlikte çalışma tamamlanmıştır.
Edebiyat ve yemek: Bir kronotop olarak yemek

Yemek, basit anlamıyla yaşamın kurucu unsurlarından biridir. Ancak insanoğlunun biolojik devamlılığını sağlamanın dışında, yemek yeme edimi, yenilecek maddelerin temini, saklanması ve tüketimi için yerine getirilmesi zorunlu toplumsal bir takım birlikteliklerin oluşturulmasına yol açmıştır. Bu birlikteliklerden doğan ritüeller ile toplumlar, kültürel açıdan şekillenmiş, kendi karakteristik özelliklerine kavuşmuşlardır. Yaşamın temsil edildiği bir alan olarak edebiyatta, yeme içme ediminin yer almaması düşünülemez. Yemek ve edebiyat arasındaki ilişkinin temel çıkış noktası olduğu bu çalışmada, Bakhtin'nin kronotop kavramı çerçevesinde romanlarda yemeğin bir kronotop olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenecektir.
Kavaklıdere ve yöresi ağzı

Bu tez, üç bölümden oluşmaktadır: birinci kısımda tez konusunu oluşturan bölgenin genel özellikleri hakkında bilgi verilmektedir. ikinci kısımda, tezin amacını oluşturan incelemeler yer almaktadır. Buradaki inceleme kendi içinde iki başlıktan oluşur: Fonetik ve morfoloji. Fonetik bölümünde, ünlüler ve ünsüzler ayrı başlıklar allında incelenmiştir. Seslerin özellikleri, birbirlerine etkileri ve bölgenin ağız özelliğini oluşturan unsurlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda yöre ağzının Türkiye Türkçesi karşısındaki durumu ortaya konulmuştur. Bölgenin genelinde yapılan çalışmalarla Kavaklıdere ve yöresi ağzının mukayesesi yapılmıştır. Morfoloji kısmında da bölgeye ait ağız özellikleri belirlenerek yazı diliyle karşılaştırılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, Kavaklıdere ve köylerinden derlenerek oluşturulmuş metinler bulunmaktadır. Metinlerde yörenin konuşmaları olduğu gibi yazıya geçirilmeye gayret edilmiştir. Yazı dilinde kullanılan alfabenin yanında transkripsiyo alfabesi de kullanılarak, bütün sesler belirlenmeye çalışılmıştır. Tezin asıl oluşumu metinlerdir. Bu metinlerde ortaya konulan veriler doğrultusunda tespitlerde bulunulmuştur. Bu çalışmanın sonucunda; Anadolu ağızlarının bir parçası olan, Kavaklıdere ve yöresi ağzı kayıtlara geçilerek, karakteristik özellikleri ortaya konulmuş ve Türk dili araştırmalarının bir kolunu oluşturan ağız araştırmalarına yeni veriler kazandırılmıştır. Oluşturulacak olan Anadolu ağızlarının dil atlasma katkıda bulunacağı ümit edilmektedir.
1977 yılında yayımlanan Türk romanlarında toplumcu gerçekçilik

Bu çalışmada 1977 yılında yayımlanan toplumcu gerçekçi Türk romanları incelendi. Çalışmanın amacı toplumcu gerçekçi estetiğin 1977 yılında yayımlanan toplumcu gerçekçi eserlerde oluşturduğu ortak noktaları tespit etmektir. Bu ortak noktalar tespit edilirken metin tahlil metotlarına başvurulmuş; incelenen eserlerin muhteva özelliklerinde, teknik özelliklerde ve dil unsurlarında bulunan ortak noktalar vurgulanmıştır. Toplumcu gerçekçilik, gerçekçiliğin alt koludur. Doğuş sürecini Rus edebiyatında tamamlayan toplumcu gerçekçilik zamanla dünya edebiyatını etkilemiştir. Türk edebiyatı da 1930 sonrası toplumcu gerçekçi eserler vermeye başlamıştır. İlk etapta Türk toplum yapısı toplumcu gerçekçi anlayışın uygulanmasına müsait olmadığından bazı zorlamalara gidilmiştir; ancak zamanla toplum içi sınıflaşmaların ortaya çıkmasıyla toplumcu gerçekçi yazarlar, toplumda yer alan bu sınıflar arası çatışmayı eserlerine yansıtmışlardır.1930'dan 1977'ye kadar olan süreçte hem teknik açıdan hem de üslup açısından belli bir olgunluğa ulaşan toplumcu gerçekçi estetik, birtakım oluşturmuş ve ortak noktalarda birleşen eserler ortaya koymuştur. Bu çalışmada 1977 yılında yayımlanan toplumcu gerçekçi Türk romanlarının muhteva, teknik ve üslup özellikleri açısından sahip olduğu ortak noktalar tespit edilmiştir.
1980-2000 arası Türk hikayesi ve toplumsal değişim

Bu çalışmada 1980- 2000 arası toplumsal değişimin Türk hikayesine yansımaları incelenmektedir. 24 Ocak Kararları ile uygulamaya başlanan neoliberal politikalar ve ardından 12 Eylül 1980 askeri darbesi, toplumsal yapının görünümünü, 1980 öncesi ve sonrası şeklinde ikiye ayırır. '1980 öncesi neydi? '1980 sonrası ne değişti? 'Neden 1980 ile 2000 arası baz alındı? şeklindeki sorulara cevap verebilmek için Türkiye'nin geçirdiği toplumsal değişim, hikayeler üzerinden anlamlandırılmaya çalışıldı. Bu yüzden ele aldığımız hikayeler, toplumsal değişime somut veriler sunacak şekilde seçildi. Çalışmanın ilk bölümünde; uzunca bir zaman dilimi, hikayenin toplumsal değişim karşısındaki genel eğilimini verecek biçimde özet geçilerek değerlendirildi. Tanzimat ile 1980 arasını kapsayan bu dönem; 'Tanzimat'tan Cumhuriyet'e' '1923'ten 1945'e' '1945- 1960 Arası' '1960- 1980' arası, çeşitli adlandırmalarla dönemselleştirildi ve bu dönemlerdeki toplumsal değişimlerin hikayeye yansımaları kısaca incelendi. Toplumsal değişim karmaşık bir kurumsal değişmeyi içerdiği için; en temelde bunun alt yapı ilişkisi ortaya konmaya çalışıldı. Bu açıdan bürokrasi ile burjuvazi arasındaki ekonomik ilişki, toplumsal değişimin etkeni olarak değerlendirildi. Bu iki yapı arasındaki ilişki neticesinde, bu ilişkinin toplumsal yapıya yansımaları belirlenmeye çalışıldı. Toplumsal yapı, bir dünya görüşü ve toplumsal bilinç ortaya koyduğu için; bu bilincin etkisinde oluşturulan eserler incelemeye konu edildi. Böylece kısaca '1980 öncesi neydi? sorusuna cevap verilmiş oldu. İlk bölümün ardından gelen bölümlerde '1980 sonrası neyin değiştiğine cevap arandı? Dünya görüşleri ve yaşam tarzları farklı başlıklar altında incelendi. Netice olarak öykülerin tematik yapısının toplumsal değişmenin ekonomik ve siyasal etkenlerine uygun şekilde dönemlere göre değiştiği tespit edildi.
Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış satırlar arası bir Kur'an tercümesi (464a-535b)

Eski Anadolu Türkçesi döneminde yazılmış olan dinu eserler içinde yer alanKur'an tercümeleri Türk dili için önemli kaynaklardandır. Bu tercümelerde tefsirlitercümeler ve satırlar arası kelime kelime yapılan tercümeler olmak üzere iki yöntem uygulanmıştır. Üzerinde çalıştığımız satırlar arası Kur 'an tercümesi kelime hazinesi yönünden ve dinu terimlere Türkçe karşılıklarının verilmesi bakımından zenginlik gösterir. Aynı zamanda bu eserlerde her kelimenin Türkçe karşılıklarınınverilmesi Türk dili açısından çok önemlidir. Metnin önce çevirisini yaptık; çeviriyi gramer bakımından inceledik. Metnin çeviri yazısının karşısına, kelimelerin aslını bozmadan Türkçe söz dizimi kurallarına göre cümleleri yeniden düzenledik. Yine bu kısmın altına küçük yazı karakterleriyleayetlerin günümüz Türkçesiyle karşılığını verdik. Çalışmamız sonucunda esrin gramer yönünden Eski Anadolu Türkçesinin bütün özelliklerini gösterdiğini tespit ettik. Ayrıca kelime hazinesi bakımından orijinal Arapça olan Kur 'an tercüme edilişi sırasında dinu terimler dahil birçok kelimenin Türkçe karşılığının verilmesi Türkçenin zengin bir dil olduğunu göstermektedir.
Tarık Dursun K. nın çocuk hikayelerinin atasözleri ve deyimler açısından incelenmesi

Yapılan çalışmada çocuk edebiyatı yazarlarından Tarık Dursun K.'nın çocuklar için yazmış olduğu on hikaye kitabının söz varlığı ögeleri açısından inceleme ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Bunun sonucunda da söz varlığı ögelerinin metnin anlamına ve çocukların dil gelişimine katkısının tespiti yapılmıştır. Bu çalışmada tarama yöntemi kullanılarak var olanın tespiti olduğu şekilde ortaya konularak betimsel bir çalışma yapılmıştır. Öncelikle çocuk edebiyatı ve çocuk edebiyatının tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilip yazarın hayatı, edebi kişiliği, eserleri ve çocuk edebiyatı ile ilgili çalışmaları ortaya konulmakla beraber, Tarık Dursun K.'nın çocuk hikayelerinde yer verdiği söz varlığı ögelerinden atasözleri ve deyimlerin biçim ve içerik yönünden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İncelenen eserlerin anlam yönünden detaylandırılarak yazılan esere katkısı değerlendirilmekle birlikte söz varlığı ögelerinin yazar tarafından nasıl kullanıldığının tespiti yapılmıştır. Çocuk hikayelerinde yer alan ve yazar tarafından sıkça kullanılan söz varlığı ögeleri içerisinde atasözü ve deyimlerin seslendiği kitlenin dil gelişimine katkısı ortaya konulmuştur. Sonuç bölümünde ise, çocuk hikayelerinde söz varlığı ögelerinin geniş yer kapladığı ve biçim yönünden değişiklik yapılırken metinleri anlam yönünden zenginleştirdiğinin tespiti yapılmıştır. Ayrıca eserlerde tespit edilen atasözü ve deyimlerin metne olan anlamsal katkısı değerlendirilmiş ve eserlerin çocuklara yönelik eğitici bir içeriğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte çocuk edebiyatı metinlerinde yapılacaklar konusunda tavsiyelerde bulunulmuştur.
Firdevsİ-i Rumİ Süleyman-name-i kebİr 11.,12.,13. ciltler

Süleyman-name-i Kebir, Firdevsi-i Rumi tarafından kalem alınan ve 15. yüzyılın ikinci yarısı ile 16. yüzyılın ilk yarısını da kapsayan eserdir. Mensur olarak yazılan eser, manzum parçalar da barındırır. Bu çalışmada Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine 1525' te kayıtlı bulunan eserin 11., 12. ve 13. ciltleri transkribe edilerek Latin harflerine aktarılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Hz. Süleyman hakkında bilgi verilmiş ve Türk edebiyatındaki yerine değinilmiştir. İkinci bölümde Süleyman-name'nin yazarı Firdevsi'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi sunulmuştur. Üçüncü bölümde eserin içyapı incelemesi, dış yapı incelemesi ve muhteva incelemesi üzerinde durulmuştur. İçyapısında eserin her bir meclisine dair özet verildikten sonra eser; zaman, mekan, şahıs kadrosu ve anlatım formu bakımından çözümlenmiştir. Muhteva incelemesinde eser 'Din' ve 'Tabiat' başlıklarında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Ardından eserin dil ve imla özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde metnin çeviri yazısını oluştururken kullanılan yöntemler açıklanıp transkripsiyonlu metne yer verilmiştir. Son düzlemde bu çalışma sonucunda elde edilen verilerle bulguların yer aldığı 'Sonuç' bölümü, metinde ve incelemede geçen şahıs isimlerini içeren dizin yer almıştır. Dizinin sonuna ise eserin Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinden alınan 'Tıpkıbasım'ı eklenmiştir.
Dervīş Muḥammed Şifayī Mevlevī Hediyyetüʾl-Fuḳara

İlk olarak Derviş Muhammed Şifayi Mevlevi'nin Hediyyetü l-Fukara adını verdiği, Farsça'dan Türkçe'ye tercüme ettiği, daha önce üzerinde bir çalışma yürütülmemiş Esmaü l-Hüsna şerhini ilim alemine kazandırmayı amaçlayan çalışmamda, Esmaü l-Hüsna, Esma-yi Hüsna manası üzerinde durulmuştur. Daha sonra Türk Edebiyatı'ndaki diğer Esmaü l-Hüsna şerhleri kısaca tanıtılmıştır. Birinci Bölüm'de Derviş Muhammed Şifayi Mevlevi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamın İkinci Bölümü'nde ise Derviş Muhammed Şifayi Mevlevi'nin 17. yüzyılda Farsça'dan Türkçe'ye tercüme ettiği Hediyyetü l-Fukara adını verdiği Esmaü l-Hüsna şerhi, 1 a-24b sayfaları arasındaki metnin transkripsiyonlu çevirisi sunulmuştur. Eserin dil ve yazım özellikleri incelenmiş, eserde geçen ayet ve hadisler tespit edilmiş ve yine eserde geçen halk inanışları sunulmuştur. Üçüncü Bölüm'de ise eser metninin Türkiye Türkçesi'ne aktarımı yapılmıştır. Çalışmam, Kaynaklar ve Eski Yazılı Metin kısımlarıyla son bulmuştur.
İsmet Özel, hayatı, eserleri, poetikası

İsmet Özel şair ve yazardır. 1944 yılında Kayseri'de doğmuştur. Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı'ndan mezun olmuştur. İlk kitabı Geceleyin Bir Koşu'yu 1966'da yayımlamıştır. Ataol Behramoğlu ile Halkın Dostları dergisini çıkarmıştır. Gençlik Yıllarında bir sosyalisttir. 1974'den sonra İslamcıdır. Birçok gazetelerde yazmıştır. Özel birçok deneme, şiir, fikir kitapları yayımlamıştır. Halen İstanbul'da yaşamaktadır. Evli ve dört çocuk sahibidir.
Klasik Türk Edebiyatı'nda Fetih-name geleneği ve Safİ Mustafa Efendi'nin Cihad-name'si: İnceleme-metin

Şehirlerin, kalelerin fetihlerini, kazanılan savaşları ve düzenlenen seferlerdeki olayları anlatan eserlere fetih-name denilmektedir. Çalışmaya konu olan Cihad-name adlı eser, XVI. yüzyılda Safi Mustafa Efendi tarafından kaleme alınmış bir fetihnamedir. Padişah III. Murad'a sunulan eser, İngiltere Milli Kütüphanesinde 24958 nolu yazma olarak kayıtlıdır. Tek nüsha olan Cihad-name, 161 varaktan oluşmaktadır. İçerisinde manzum parçaların bulunduğu mensur bir eser olan Cihad-name, Kaptan-ı Derya Hayrettin Paşa'nın hayatını ve Akdeniz'de gerçekleştirdiği fetihleri anlatmaktadır. Eser, bir fetih-name olduğu için çalışmanın başında fetih-nameler hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Eserin kahramanı Barbaros Hayrettin Paşa'nın hayatı, şahsiyeti ve Türk denizcilik tarihi açısından önemine değinilmiştir. Çalışmada eserin müellifi Safi Mustafa Efendi'nin hayatına, edebi şahsiyetine ve eserlerine yer verilmiştir. Cihad-name, ayet ve hadislerin yoğun olarak kullanıldığı bir eserdir. Bu nedenle eserde geçen ayet, hadis ve Arabi ibareler tespit edilmiş; ayet ve hadis iktibasları üzerinde çalışılmıştır. Cihad-name, şiir yönünden de zengin bir eserdir. Eser içerisinde geçen nazımlar çalışmada ayrıca incelenmiştir. Cihad-name'de Hayrettin Paşa'nın Akdeniz'deki savaşları konu edinildiği için eserde birçok denizcilik terimi geçmektedir. Bu bağlamda denizcilik terimleri ayrı bir başlık altında ele alınmıştır. Atasözleri ve deyimler bakımından da incelenen Cihad-name'nin anlatım özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde de eserin tamamının transkripsiyonu verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin yükselme dönemine ait olan Cihad-name, gerek Hayrettin Paşa'nın tarihini konu edinmesi ve gerekse içeriği bakımından zengin bir eserdir. Mensur bir eserin içerisine manzum parçaların ustalıkla yerleştirilmesi bu yazmanın edebi önemini artırmıştır. Ayet, hadis ve Arabi ibarelerin de cümlelerin akışını bozmadan esere iktibas edilmesi Cihad-name'nin döneminde yazılan fetih-nameler içerisinde ayrı bir yere sahip olduğunu göstermiştir.
Edebi bir metin olarak Danişmendname

Edebi Bir Metin Olarak DanişmendnameBu tezde, mevcut nüshalardan farklı olarak on dokuzuncu asırda Malatya Darende bölgesinde mesnevi nazım biçimde oluşturulmuş Danişmend Gazi'nin tarihi ve seçkin şahsiyetini dile getiren bir gaza destanı ele alınmıştır. Danişmendname ve benzeri anlatıların -toplumsal hafızaya telmih etme hususiyetlerinden yola çıkarak- kendi öz metin inceleme yöntemlerimizle incelenmesi zaruriyeti tartışılmıştır. Bu sebeple öncelikle Batının edebi metin, ideoloji ve kültürel aktarımla doğrudan bağlantılı olduğunu düşündüğümüz metinlerarasılık yöntemini, kendi edebi geleneğimizin belagat unsurlarıyla karşılaştırarak ele aldık. Öz kimliğimizden gelişen ve klasik edebiyat incelemesine sıkı sıkıya bağlı olduğu söylenen belagat terminolojisini metinlerarasılıkla olan benzer yapılanmasından yola çıkarak yeniden tasnif ettik. İncelemeye esas aldığımız metinleri Türk edebiyatı ve üslup çalışmalarında aşina olduğumuz bu terminoloji etrafında zihniyet aktarımı ekseninde incelemeye gayret ettik.
İsmail Safa'nın Muhakemat-ı Edebiyye adlı eseri

İsmail Safa 1867- 1901 yılları arasında yaşamış edebiyatçı, yazar bir şahsiyettir. Yazarın on tane eseri vardır. Yazarın ölümünden sonra yayımlanan ve on sekiz makaleden oluşan 'Muhakemat-ı Edebiyye' adlı eseri tarafımızdan Latinize edilmiştir. İsmail Safa bu eserinde daha çok şiirle ilgili konulara temas etmiş ve devrin muhtelif şairlerinin şiirlerini içerik, üslup, şekil, ölçü, uyak, redif gibi yönlerden eleştirmiştir. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm İsmail Safa'nın hayatı ve eserleri üzerinedir. Yazarın hayatı detaylıca verildikten sonra eserleri kısaca tanıtılmıştır. İkinci bölümde İsmail Safa'nın Muhakemat-ı Edebiyye adlı eserinin Latin harflerine çevirisi bulunmaktadır. Üçüncü bölümde İsmail Safa'nın Muhakemat-ı Edebiyye adlı eserinin Arap harfli orijinal metni yer almaktadır. Dördüncü bölümde ise İsmail Safa'nın Muhakemat-ı Edebiyye adlı eserinin değerlendirilmesi yapılmıştır.
Tatar söz varlığında belirsiz isim tamlamaları

Dünya dilleri arasında en çok kullanılan dillerden biri olan Türkçe, coğrafi açıdan geniş bir alana yayılmıştır. Zaman içinde değişmiş, farklı evreler geçirmiş, lehçelere ve şivelere budaklanmış bir dildir. Bizim konumuz olan Tatar Türkçesi, Türkçenin Kıpçak koluna aittir. Tatarca, köklü bir yazılı mirasa sahiptir. 1552'den itibaren Rusya egemenliği altında varlığını sürdürmektedir. 17. yüzyıl sonlarından itibaren gelişmeye başlayan Tatar leksikolojisine hem Tatar sözlükçüleri hem de Voskresesnkiy gibi Rus sözlükçüleri büyük katkıda bulunmuşlardır.18. yüzyıldan beri yazma sözlüklerle tespit edilen Tatar söz varlığı, Said Halfin'in ve ardından Kayyum Nasıri'nin sözlükleriyle çok geniş bir hacme ulaşmıştır. Konumuz olan belirsiz isim tamlaması, tamlayanın genitif ekini almadığı yani belirsiz olduğu, tamlananın daha az sınırlandığı tamlamalardır. Unsurlar arasındaki ilişki geçici değil daimidir. Bu daimi ilişkiyle bağlantılı olarak tamlayan, tamlananı bir cinsten bir türe mal eder. Unsurlar arasında, nesnelere isim olmaya müsait bir ilişki vardır. Kullanıma geçen hazır ifadeler kalıcı isimler yaparlar. Bu tezimizde Fuat Ganiyev'in Tatar Telenen Anlatmalı Süzlege adlı dev leksiloji çalışmasında, Tatar söz varlığındaki belirsiz isim tamlamaları üzerinde çalışacağız. Ganiyev'in Tatar Telenen Anlatmalı Süzlege adlı sözlüğünde madde başı oluşturmuş, sözlüğe bir malzeme haline gelmiş belirsiz isim tamlamalarını tespit edip bunların transkripsiyonunu gerçekleştirdikten sonra yine Ganiyev'in kelimeyle ilgili açıklaması Türkiye Türkçesi ile fişlemiştir. Böylece Tatar söz varlığında belirsiz isim tamlamasıyla kalıcı bir isim haline gelen, sabit bir adlandırma vasfı bulunan kelimelerin tespiti yapıldı. Bu çalışmanın bir edebi eser üzerinden yapılmamasının nedeni de tam olarak budur. Tatar milli yazı dilinin kalıcılaşmış ve sözlükte söz başı haline gelmiş sabit adlandırmalarını hedeflemiş bulunmaktayız.
Sabayi Mevlid

2003 - SAYFA : V + 380 Jüri Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerinden biri olan Mevlid adlı eser, dil özellikleri ve kelime hazinesi bakımından, Türk Dili'nin zengin bir eseri olması ve Türkçe'nin göstermesinin yanında, Hz. Muhammed'in hayatı hakkında verdiği bilgileri bakımından Türk-İslam kültürüne katkıları olabilecek bir eserdir. Eski Anadolu Türkçe'sinin ve dolayısıyla Türk Dili'nin bir devresinin gramerinin bütün yönleriyle çıkarılmasında ve Büyük Türkçe Sözlüğün hazırlanmasına katkı sağlayacağına inandığımız bu çalışmamız, Giriş, Transkripsiyonlu Metin ve Gramatikal Dizin olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Mevlid, Şekil Özellikleri üzerinde durulmuştur. Saha ile Bibliyografyanın verilmesi ile Giriş Bölümü tamamlanmıştır. Metin bölümünde, Transkripsiyon işaretleri sistemi ile aslı Arap alfabesi ile yazılmış olan eserin Transkripsiyonu yapılmıştır. Eserde geçen Arapça ibare, ayet ve dualar Arap alfabesi ile aslına uygun olarak verilmiştir. Çalışmamızın ağırlığını oluşturan Gramatikal Dizin, çalışmamızın üçüncü bölümünde verilmiş ve bu bölümün sonuna metinde geçen kelimelerin sayısı ve bu kelimelerin milliyetleri ile ilgili istatistik verilmiştir.
Osmancık, Küçük Ağa ve Firavun İmanı romanlarında tarihi kişilik kurgusu

Tarık Buğra'nın Osmancık, Küçük Ağa ve Firavun İmanı adlı romanlarında tarihi kişilik kurgusu yüksek lisans tezinin inceleme konusudur. Bu yüksek lisans tezinin çalışma amacı; yazarın ele aldığı roman kişilerinin, tarihi kişilikleriyle aralarındaki benzerlikleri, kurmacadaki kişilerin tarihi gerçeklikleri arasındaki farkları, kurmacanın tarihe ne kadar dayandırıldığını tespit etmektir. Bu tespitler özellikle roman başkişisi olan Osmancık, Küçük Ağa, Çolak Salih gibi roman kişilerinin geçirdiği değişimler ve bu değişimlere etki eden kişilerin, olayların, mekanların, sembollerin, kurmacada ve tarihteki yerlerini belirleme amacına yöneliktir. Yapılan çalışma sonucunda romandaki kişilerin kimi zaman tarihi gerçeklikle uyum içerisinde olduğu kimi zamansa kurmacadaki kişilerin tarihi kişiliklerden öte yazarın kendi hayal dünyasında yarattığı kişiler olduğu görülmüştür.