turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sözlü kültürde anne ve çocuk ilişkisi

Türk milleti, zengin kültürü sayesinde varlığını devam ettirmekte olan bir toplumdur. Dil aracılığıyla taşınan bu zengin kültür birikimine anonim halk edebiyatı ürünlerinde rastlamak mümkündür. Bu ürünlerin sözlü geleneksel dilden dile, nesilden nesile aktarılıp sonradan yazıya geçirildiği bilinmektedir. Sözlü kültür, insanların yaşayışına ve birbirleriyle iletişimine dair birçok farklı konuyu içinde barındırır. İnsanın dünyaya gelmesine vesile kılınan kadın, kadına annelik vasfı kazandıran çocuk ve bu etkileşimden meydana gelen anne-çocuk ilişkisi her zaman saygıya değer bir durum olarak görülmüştür. Bu çalışmada anne ve çocuk ilişkisi sözlü kültür bağlamında ele alınmıştır. Çalışma yapılırken anne ve çocuk arasındaki bu kutsal ve saygıdeğer ilişki, sözlü edebiyata ait farklı türlerde inceleme kapsamına alınmıştır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmada anne ve çocuk ilişkisine; toplum, anne ve çocuk gözünden farklı alt başlıklar altında yer verilmiş, geçiş dönemlerinde bu ilişki ayrıca irdelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde anne, çocuk, aile kavramlarının tanımlamaları yapılarak bu kavramların türlerine değinilmiştir. Aynı bölüm içinde, anne ve çocuk ilişkisi toplum gözünden değerlendirilmeye alınmıştır. İkinci bölümde anne ve çocuk ilişkisine sırasıyla, annenin ve çocuğun gözünden bakılmış, bu iki bakış açısına farklı alt başlıklar eklenerek konuya açıklık getirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise geçiş dönemleri, anne ve çocuk ilişkisi bağlamında inceleme altına alınmıştır. Her üç bölümde de ele alınan konulara; farklı örnek, açıklama ve yorumlamalarla yer verilmiştir. Tezin sonuç kısmında tezin geneli değerlendirilerek yorumlanma yoluna gidilmiştir. Bu çalışmayla; anne ve çocuk ilişkisinin sözlü kültürdeki yerini tespit etmek ve bu ilişkinin önemini anlamak amaçlanmıştır.
Bengü taşların söz varlığı ile Anadolu ağızlarının söz varlığının karşılaştırılması

Türklük biliminin dünyada ilgi görüp yayılması esas olarak Moğolistan'da bulunan üç büyük Göktürk yazıtının keşfi ile başlamıştır. Türk kültürü hakkındaki ilk sağlam bilgiler bu metinlerin çözülmesiyle elde edilmiştir. Bu metinler özellikle Türk dilinin yapısını ve geçirdiği evreleri göstermesi bakımından da çok kıymetlidir. Bu nedenle yazıtların bulunuşundan sonraki 120 yılda bu konu ile ilgili yüzlerce makale ve onlarca kitap yazılmıştır. Yazılan makale ve kitaplar; dil, etnografya, coğrafya, etnoloji, tarih vs. gibi birçok sosyal bilim dalına temas etmiş ve Türk kültürü bu yönleriyle ele alınmıştır. Ancak yazılan yüzlerce makale ve onlarca kitaba rağmen bizim tezimizin konusu olan bengü taşların söz varlığı ile Anadolu Ağızlarındaki kelimelerin benzerlikleri, birkaç makale ve etimolojik yazı dışında tam olarak ele alınmamıştır. Bu araştırma konusunu seçmemizin en önemli sebebi bahsettiğimiz bu eksikliktir. Tezimiz temel olarak Göktürk yazıtları, Uygur yazıtları ve Yenisey yazıtları olmak üzere üç ana bengü taş dönemine ait olan kitabeleri ele almaktadır. Yazıtların söz varlığı ele alınırken, bu konu hakkında yapılan çalışmalar karşılaştırılacak ve böylece daha yerinde tespitler ve anlamlandırmalarda bulunulabilecektir. Çalışmamızın Anadolu Ağızları kısmında ise Derleme Sözlüğü ve Anadolu ağızları hakkındaki müstakil araştırmalar esas alınacak ve sözcük listesi bu kaynaklar ışığında oluşturulacaktır. Daha sonra ise bengü taşların söz varlığı ile Anadolu ağızlarının söz varlığı mukayese edilerek ortak unsurlar listeler halinde tespit edilecektir. Çalışmamızda amaç, bugün canlılığını koruyan Anadolu ağızları ile yaklaşık 1300 yıllık tarihi olan yazıtlardaki söz varlığının ortak unsurlarını ortaya koymak olacaktır. Böylece Türk dilinin ilk yazılı örnekleri ile Anadolu Türkçesinin yaşayan en canlı sözcükleri art zamanlı ve eş zamanlı olarak karşılaştırılabilecektir.
Abdurrahim Karakoç'un şiirlerinde hiciv

Hiciv, genellikle şiir bazen de düzyazıyla kişi, toplum, siyaset, kültür vb. pek çok konuyu, estetik bir kaygı taşımak kaydıyla, eleştirmek demektir. Müstakil bir tür olan hicvin gülme kavramıyla yakın bir ilişkisi vardır. Hiciv, komiğin alt dallarından biridir. Hicvin akraba türleri olan mizah, ironi, parodi; komik başlığı altında incelenen diğer türlerdir. Hiciv, Batı edebiyatında 'satir' terimine karşılık gelmektedir. 'Hiciv' bize Divan edebiyatından kalma bir terimdir ve bu türün edebiyatımızdaki yaygın kullanımı bu şekildedir. Hicvin Halk edebiyatındaki karşılığı 'taşlama', günümüz Türkçesiyle kullanımı ise yergidir. Abdurrahim Karakoç, başta hiciv şiirleri olmak üzere, Türk edebiyatının önemli şairlerinden biridir. Çok yönlü bir şair olan Abdurrahim Karakoç, hiciv şiirlerinin yanında aşk ve doğa şiirleri de yazmıştır. Şair bir ailenin çocuğu olan Karakoç; dedesi ve babasından şiire dair çok şey öğrenmiştir. Özellikle babasından aldığı dini eğitim ve küçük yaşlardan itibaren okumaya olan tutkusu, Karakoç'u besleyen önemli damarlardan birkaçı olmuştur. Küçük yaşlarda arkadaşlarını hicvetmekle şiir yazmaya başlayan Karakoç, başta köyü Cela olmak üzere çevresini gözlemlemiş ve insanları tahlil etmiştir. Karakoç, Anadolu insanının mutluluğuna, aşkına, kederine, derdine ve nice haline şahit olmuş bir kişidir. Anadolu insanı, Karakoç'u hep ilgilendirmiş ve bu insanların dertleri Karakoç'un hiciv şiirlerini besleyen en önemli kaynak olmuştur. Anadolu insanını ilgilendiren diğer konular da Karakoç'un hiciv şiirlerinde hep yer bulmuştur. Bu manada Karakoç'un şiirlerinde yoğun bir hiciv varlığı söz konusudur. Karakoç, başta siyaset olmak üzere birey, toplum, kültür ve pek çok konuyu şiirlerinde hicvetmiştir.
Sevim Burak'ın eserlerinde minör edebiyatın izleri

Bu çalışma Sevim Burak'ın eserlerindeki Minör edebiyatın izlerini irdelemek için ele alınmıştır. Minör edebiyat, minör bir dilin edebiyatı değil, daha ziyade, bir azınlığın majör bir dilde yaptığı edebiyattır. Yani temel özelliği dilin güçlü bir yersiz yurtsuzlaşmasından her koşulda etkilenmiş olmasıdır. Dünyanın belirli kesimlerinde azınlıkların kendi dillerinde yazı yazmalarına izin verilmemesi ya da çeşitli kültürel, politik, sosyal ve pedagojik sebeplerden ötürü egemen dilde edebiyat yapması Minör edebiyatın çıkış noktasıdır. Bu yolla çıkış bulan edebi söylem pek çok ülkede kendisine temsilci bulmuştur. Türkiye'de ise Minör edebiyat üzerine yapılan bilimsel çalışmalar, Türkiye'nin çok kültürlü, çok kimlikli imparatorluk bakiyesi bir toplum olduğu da göz önünde bulundurulursa neredeyse yok denecek kadar azdır. Bu bağlamda Minör bir söylemi içeren Sevim Burak'ın öykü, tiyatro ve romanları oldukça önemlidir. Türkiye'nin ve özellikle İstanbul'un kozmopolit çevrelerinde yetişen Burak, bir taraftan 1960'ların kaotik atmosferinde modernleşmeye çalışan ülkenin gerilimlerini öte taraftan bu gerilimlerin azınlıkların dünyasında nasıl bir algıya dönüştüğünü otobiyografisini de işin içine katarak betimlemeye çalışır. Neticede ortaya gerek içerik gerekse dil ve üslup bakımından Minör edebiyat içerisinde değerlendirilebilecek eserler çıkar. Özellikle 2000'li yıllar sonrasında daha da önemli bir konu haline gelen Minör edebiyat çalışmaları da göz önünde bulundurulursa Sevim Burak'ın eserlerindeki Minör söylemi incelemenin ne kadar gerekli olduğu daha da pekişir. Bu çalışmanın amacı, Türk edebiyatında Minör edebiyatın temsilcisi konumundaki Sevim Burak'ın eserlerinde geçen Minör edebiyatın izlerini irdelemektir.
Toplumcu gerçekçi Türk romanında mekan (1940-1980)

Dünyaya yön veren düşüncelerden biri olan Marksizm, sanat alanında da etkili olmuştur. Marksizm'e göre sanat üst yapının bir ürünüdür. Üst yapı ürünü olan sanat, toplumun asıl dinamik kitlesi olan proletaryanın eğitilmesinde ve devrimci bilince ulaştırılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu anlayış çerçevesinde özellikle SSCB'de ortaya çıkan ve kendini toplumcu gerçekçi olarak tanımlayan sanat anlayışı, Marksizm'in güdümünde olmuştur. Güdümlü bir sanat anlayışı olan toplumcu gerçekçiliğin ürünlerinden olan roman da bu anlayış çerçevesinde şekillenmiştir. Ülkemizde özellikle II. Dünya Savaşı sonrası toplumcu gerçekçi anlayış edebi hayatımızda önemli bir yer teşkil etmiştir. Bu çalışmamızda Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi romanda mekanın nasıl şekillendiği incelenmiştir. 1940- 1980 yılları arasındaki belirlenen toplumcu gerçekçi romanlar incelenmiş, bu romanlardaki mekanın daha iyi anlaşılması için yazarın kısa biyografisi ve edebi anlayışı da ortaya konmuştur. Romanda olayı şekillendiren, romanın ana unsurlarından bir öge olan mekan, toplumcu gerçekçi anlayışta da güdümlü bir şekilde kullanılmıştır. Sömürü mekanları ön plana çıkarılmış; işçi, köylü ve halk tabakasının sıkıntılarını daha iyi anlatacak mekanlar seçilmiştir. Mekan içinde sıkışan insanlar bir bilinmezliğe doğru yola çıkmış veya umutlu bir gelecek için mücadele verilen mekanlar içinde tasvir edilmiştir. Bu romanlarda mekan olgusunun dönemin sosyo-ekonomik durumundan etkilendiği görülmektedir. 1940'lı yıllardan sonra başlayan köy, sonrasında sanayileşme ve şehir hayatı beraberinde gecekondulaşma gibi sosyal problemleri meydana çıkaran mekanların toplumcu gerçekçi romanda mekan olarak kullanıldığı görülmüştür. Bu çalışmada incelenen romanlarda mekan kullanımı, mekanın toplumcu gerçekçi anlayıştaki özellikleri ve şekillenişi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Aşık Paşa'nın Garİbname'sinde dört sayısı ve simgesel anlamı

Aşık Paşa'nın Garibname adlı eseri on dördüncü yüzyılda Türkçe kaleme alınan bir mesnevidir. Bu eser on bölümden oluşmakta, her bölüm sayısı ile o bölümde anlatılan fikirler arasında bir bağlantı bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle biçim ile içerik arasında bir uyum vardır. Garibname'nin dördüncü bölümünde maddi düzenin, insanın unsurları ve karakteri ile insanın yaşamı ve olgunlaşmasının ana hatları dört sayısı çerçevesinde ele alınır ve bütün bunların aslında tevhid fikrini işaret ettiği gösterilir. Böylelikle, eserdeki sayı simgeciliğinin asıl amacının İslam düşüncesine hakim olan 'tevhid' kavramını işaret etmek olduğu anlaşılır.
Mecmua-i Nikatü'l- Ma'arif (43 va 1456) adlı eserin metin ve incelemesi

Bu çalışmanın konusu Klasik Türk edebiyatının önemli Mevlevi şairlerinden Mustafa Sakıb Dede'nin şu ana kadar bilinmeyen bir eseri olan kendi şiirlerini ve mensur parçalarını yazdığı Nikatü'l-Ma'arif mecmuasıdır. Araştırmanın amacı Nikatü'l-Ma'arif mecmuasının yeni harflere aktarılıp şekil ve muhteva açısından incelenmesidir. Bu çalışmayla Nikatü'l-Ma'arif mecmuasında Sakıb Dede'ye ait toplam 288 şiir var olduğunu ve bu şiirlerin 282 tanesinin daha önce hiç bilinmeyen şiirler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çeşitli mensur parçaları gün yüzüne çıkarılmıştır. 46 yıl Mevlevi şeyhliği yapmasının şiirine tesir ettiği, geniş bağlamda Mevleviliği dar bağlamda ise Mevleviliği işlediği belirlenmiştir.
Kazak destanlarında deyimler ve Türkiye Türkçesi karşılıkları

Bu tez çalışmasının amacı, Kazak destanlarında geçen Kazak Türkçesi deyimlerin tespit edilmesi ve bu deyimlerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarının verilmesidir. Bu bağlamda öncelikle Kazak destancılık geleneği hakkında bilgi verilmiştir. Devamında 20 tane Kazak destanı konularına göre tasnif edilmiş ve bu destanlar hakkında bilgilerle özetlerine yer verilmiştir. Kazak destanlarının incelenmesi sırasında deyimler tespit edilmiştir. Kazak Türkçesi deyimlerin anlamları araştırılmış ve bu deyimlerin Türkiye Türkçesindeki karşılıkları verilmeye çalışılmıştır. Deyimlerin cümlede kullanılışını göstermek için destanlardan birer örnek cümle alınarak Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Son olarak deyimlerin gramer bakımından incelenmesi yapılmıştır.
12 Eylül İhtilali'nin Türk kadın romancılarının eserlerine yansıması

Türk romanı ve romancıları açısından bakıldığında ülke yönetimini etkileyen sosyal, siyasi ve ekonomik pek çok olayın edebi eserlerde işlendiği görülür. Özellikle 20. yüzyıl dikkate alındığında Türkiye'yi etkileyen siyasi çalkantılar ve bunun sonucunda ortaya çıkan askeri darbeler, ülke yönetimini ve halkı etkilediği kadar Türk yazarlarını da derinden etkiler. 20. yüzyılda kısa aralıklarla gerçekleşen üç askeri darbe, Türk yazarlarının romanlarında da geniş yer bulur. Özellikle ideolojik kaynaklı olayların Türkiye'yi derinden sarsması ve bunun sonucunda ortaya çıkan askeri darbelerin kadın yazarların eserlerinde doğrudan ya da dolaylı olarak nasıl ele alındığı bu çalışmamızda ortaya çıkarılacaktır. Ayrıca bu çalışmada Türkiye'nin yakın geçmişşini derinden etkileyen 12 Eylül 1980 Darbesi, Türk kadın yazarları açısından değerlendirilecek ve romanlar izleksel açıdan incelenecektir. Çalışmanın sonunda, incelenen ve üzerinde durulan eserler, kaynakça kısmında belirtilecektir.
17. yy şairlerinden Dimetokalı Vahdeti'nin divanının tenkitli metni

Bosnalı Vahdeti'nin, mevcut bilgilerimize göre tek eseri olan divanının üç nüshası tespit edilebilmistir. Bu nüshalardan hareketle hazırladıgımız bu tez üç ana bölümden olusmaktadır. Birinci Bölümde Vahdeti'nin hayatı, edebi sahsiyeti ve divanı hakkında bilgiler ortaya konmustur. Ardından divanın incelenmesi yapılmıs, sekil ve muhteva özellikleri ele alınmıstır. Bu incelemelerden sonra sairininTürk edebiyatındaki yeri ve önemi tespit edilerekhayatı, edebi sahsiyeti ve divanı ile ilgili bilgilerden çıkarılan neticeler Sonuç baslıgı altındaverilmistir. kinci Bölümde divanın tespit edilebilen nüshaları tanıtılmıstır. Ardından metin hazırlanırken takip edilen yol belirtilmistir. Üçüncü Bölümde divanın tenkitli metni ortaya konmustur. Metin ortaya konulurken, tam bir mürettep divan olmadıgı için, klasik divan tertibine uygun sekilde düzenlenmistir.
Antepli Aynİ Dİvanı'nda toplumsal hayat

Bu çalışmada, XVIII. yüzyılın ikinci yarısı ve XIX. yüzyılın ilk yarısı gibi özellikle siyasi, askeri alanlarda ciddi reformların yapıldığı ve hayata geçirilen bu modernleşme çalışmaları neticesinde toplumda zihniyet çözülmelerinin yaşandığı bir dönemde yaşayan Antepli Ayni'nin Divan'ı toplumsal hayat bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Birçok farklı nazım şeklinin yer aldığı ve toplamda 827 manzumeden oluşan divanda 522 tarih kıt'asının bulunması bu eserin seçiminde belirleyici bir diğer unsur olmuştur. Kültür tarihinin çeşitli yönlerine ışık tutabilen tarih kıt'aları başta olmak üzere divandaki tüm manzumeler taranmıştır. Taramalar sonucunda elde edilen edebi malzemeden hareketle devlet yapılanması, şenlik, eğlence, oyun, ritüeller, yemek kültürü, giyim-kuşam kültürü, müzik, mimari gibi toplumsal hayatla iç içe olan birçok unsura ulaşılmıştır. Tarih manzumelerinin büyük bir kısmının mimari ile ilgili olması bu bölüm üzerinde yoğunlaşmayı gerekli kılmıştır. Tüm bu edebi malzemelerin daha doğru yorumlanabilmesi amacıyla tarih, sanat tarihi, sosyoloji, halk bilimi, musiki, mimari gibi yan disiplinlerin verilerine başvurulmuştur.
Karahanlı Türkçesinde duygu fiilleri

Duygular dış dünyada yaşanan olayların insanların iç dünyasını nasıl etkilediklerini anlatırlar. Belli bir dönemin yaşantısının anlaşılabilmesi için o dönemde yaşayan insanların duygularının da anlaşılması gerekir. Duygular başta bireyseldir; fakat duyguların çıktıları insanların diğer insanlarla olan ilişkilerini etkilediği için duygular dalga dalga yayılarak toplumun genel yaşantısını etkileyebilirler. Duygular önce düşünceyle başlar ve düşünce ile duygu birbirlerini etkileyen kavramlardır. Bir kültürün düşünce sistemini etkili bir şekilde anlayıp değerlendirebilmek için o kültürün duygu sisteminin de anlaşılması gerekir. Bu tezde 11. yy Türk insanının başta duygu, dolaylı olarak da düşünce sisteminin ortaya çıkarılmasına katkı sağlayabilmek amacıyla bu dönem eserlerinde tanıklanan duygu fiilleri anlam özelliklerine göre incelenmiştir. Karahanlı Türkçesi dönemi eserlerinde tanıklanan duygu fiilleri taşıdıkları duygu özelliklerine göre gruplandırılarak semantik açıdan sınıflandırılmış, semantik özelliklerine göre sınıflandırılan duygu fiilleri etimolojik yönden incelenerek, bu fiilllerin anlam özellikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca bu fiillerde görülen metaforlar da ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Risale-i Su'al-i İblİs

Bu çalışmanın konusunu; Konya Yazma Eserler Kütüphanesi 42 Kon 5407/ 1 numarada kayıtlı sade bir Türkçe ile yazılmış dini konulu Risale-i Su'al-i İblis adlı yazma oluşturmuştur. Çalışma; Giriş, Ses Bilgisi, Metin, Dizinler ve Tıpkıbasım olmak üzere beş bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde eser, eserin yazarı ve yazıldığı dönem hakkında bilgi verilmiştir. Eserin dil hususiyetleri Ses Bilgisi kısmında detaylı olarak işlenmiştir. Metin bölümünde Risale-i Su'al-i İblis, çeviri yazı alfabesi ile Latin harflerine aktarılmıştır. Çalışmanın son bölümü dizinden oluşmaktadır. Metinde geçen kelimeler metindeki anlamları ile açıklandıktan sonra metnin hangi varağında ve hangi satırında olduğu yazılmıştır. Metnin dizini kelime ve ekler olarak hazırlanmıştır.
Şarkışla ve yöresi ağızları

Bu çalışmada Şarkışla ve yöresi ağzına ait ses ve şekil özellikleri verilmiş ve yazı dilinden farklı yönleri ortaya konulmuştur. Çalışmamız inceleme, metinler ve sözlük olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. nceleme kısmında yöre ağzını fonetik ve morfolojik özelliklerini inceledik. lk önce yazı dilinde kullanılmayan ancak Şarkışla ağzında kullanılan ünlüler tespit edildi. Uzun ve kısa ünlüler, ünlü değişmeleri metinlerden alınan örneklerle açıklandı. Daha sonraünsüz harfler ve özellikleri verildi. Ünsüzlerde meydana gelen ses olayları örneklerle açıklandı. Şekil bilgisi bölümünde çekim ve yapım ekleri bölgemizdeki farklı şekilleriyle ortaya konuldu. yelik ekleri, zamirler, sıfatlar, zarflar, fiiller, haber ve tasarlama kipleri, birleşik fiiller, edatlar ve ünlemler bazı ses ve şekil değişikliklerinin dışında yazı dilinde olduğu gibi kullanılmaktadır. Metinler, genellikle okuma-yazması olmayan ve belirli bir yaşın üzerindeki kişilerdenderlendi. Konuşmacıların büyük bir bölümü kadındır. Düğün, masal, yemek tarifi, askerlik anısı, yöreye özgü adetler vb. metinlerin konusunu oluşturur. Sözlük kısmı da metinlerde geçen anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamı verilerekoluşturuldu. Çalışmamızda, yöremize ait ses ve şekil özelliklerini ortaya koyarak Türk Diline katkıda bulunmaya çalıştık.
Kerkük mezar taşlarında Türk kültürü unsurları

Kerkük Irakt'a Türkmenlerin en yoğun oldukları şehirlerden biridir. Dolaysıyla Kerkük Türkmen mezarlıklarında Türk unsurlarına sıklıkla rastlanmaktadır. Bu unsurlar sadece mezarlıklarda değil; mezar ziyareti, taziye merasimi ve ölü gömme adetlerinde de görülmektedir. Bu geleneksel unsurların yanında yöreye özel bazı unsurlar dikkat çekmektedir. Örneğin mezar çeşitleri, mezarların üzerindeki demir kafesler, mezar taşlarına çizilen süs ve figürler ve edebi metinler. Tezde Türk mezarlıkları hakkında yapılan çalışmalardan yararlanarak genel bilgiler aktarıldıktan sonra; kerkük mezarlıklarında yukarıda işaret edilen unsurlar yörede kişilerle yapılan görüşmeler ve görsel veriler ele incelenmiştir. Kerkük mezarlıklarında dikkati çeken en önemli husus edebi metinlerdir. Bu metinler ölen kişinin ölüm hadisesi, kahramanlık ve ölümsüzlük gibi konuları içeren ve Osmanlı harfleriyle yazılmış şiir ve dörtlüklerden ibarettir.
Kasımzade es-Seyyid Muhammed el-Bursevİ Dİvanı transkripsiyonlu metni

Üzerinde çalıştığımız eser Kasımzade es- Seyid Muhammed el- Bursevi divanı 18. yüzyıl ürünüdür. Eser, Bursa Yazma Eserler Kütüphanesi, 744 no'lu demirbaşta kayıtlıdır. Osmanlı türkçesi alfabesiyle 166 varak halinde el yazma manzum bir eserdir. Eser tam olarak bir divan tertibine göre yazılmamıştır. Ancak akıcı bir üsluba sahiptir. Şairimizin tasavvufi hayat görüşünü yansıtan eserde Halvetilik yaşayış sistemi ile ilgili beyitlerle yer verildiğini görürüz. Bunun yam sıra on iki imam sevgisi, ehl-i beyt sevgisi eserde göze çarpar. Eserde yer yer imla ve vezin hatalarının olduğunu görmekteyiz. Arapça ve Farsça tamlamaların yam sıra anlaşılması kolay, yalın bir dille yazılmış şirleri de mevcuttur. Hikemi şiir tarzında olan divanda tasavvufi temalar da ağırlıklı olarak kullamlmıştır. Kasımzade es-Seyyid Muhammed el- Bursevi, Halvetilik sisteminin yaşayış tarzım divana yansıtmış olması yam sıra yazdığı şiirlerde Yunus Emre gibi bir şairden etkilendiğini ifade eden beyitlerin yer alması ve içinde bulunduğu yüzyıl itibariyle sade bir dil kullanmış olması münasebetiyle üzerinde zevkle ve ehemmiyetle çalışmamıza sebep teşkil etmiştir. Tezimizde, daha önce üzerinde çalışma yapılmamış orijinal bir el yazma eseri edebiyat şahsına aktarmaya amaçladık. Eser, Osmanlıca alfabesinden Latin alfabesine çevrilip transkripsiyonlu metin haline getirilmiştir. Elde edilen metnin dil, şekil, muhteva çerçevesinde değerlendirmesi yapılmıştır.
Nigar Refibeyli; Hayatı -sanatı ve şiirleri

Nigar Refibeyli; Hayatı, Sanatı, Şiirleri isimli monografik çalışmada, Azerbaycan edebiyatının ünlü isimlerinden Resul Rıza'nın eşi ve Anar Rızayev'in annesi olan Nigar Refibeyli'nin, bu kimliğinden sıyrılıp sanatçı kimliği ön plana çıkarılarak Türk okuyucuya tanıtılması amaçlanmıştır. 1913 yılında Gence'de dünyaya gelen Nigar Refibeyli, ilk şiirini henüz 16 yaşında iken yayınlamıştır. Babası Xudadat Bey'in idamından beri Sovyet tehdidi ile yaşayan şair, bir ev baskını sırasında ele geçen ve kendisine ait olmayan bir şiir yüzünden zor günler yaşamıştır. Sovyet baskısı karşısında eşini ve ailesini koruma güdüsüyle sanat hayatına ket vurmak zorunda kalan şairin şiirleri, nicelik yönünden az ama nitelik yönünden okuyucuyu ve sanatseverleri tatmin edebilecek zengin sanat ürünleridir. Şair, Sovyetlerin ilk zamanlarında inkılaba ve sosyalist-realizm akımına uygun örnekler vermiş olsa da çok sevdiği lirik şiirlerden vazgeçmemiş, Stalin'in ölümünden sonra da tamamıyla bu çeşide yönelmiştir. Çalışmanın 'Giriş' kısmında, Nigar Refibeyli'nin eser verdiği çağdaki şartları daha iyi anlamak için kısaca XX. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının gelişimine değinilmiştir. İlk bölümde sanatçının hayatı, eğitimi, evliliği, çalıştığı ve yetiştiği çevre anlatılmış, çeşitli eleştirmen ve sanatçıların görüşlerine de yer verilerek sanat anlayışı ve eserleri açıklanmıştır. İkinci bölümde ise şairin şiirleri içerik ve yapı yönünden incelenmiştir. Sonuç kısmında çalışma ile ilgili genel bir değerlendirmeye varılırken ekler kısmında da şairin şiirlerinden seçme örneklere yer verilmiştir.