İlkokul 3. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programının değerlendirilmesi

Bu araştırmada, ilkokul üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan ikinci dönem ünite kazanımlarına ulaşılabilirliğin ne derece olduğunu ve farklı sosyoekonomik yapıdaki öğrencilere göre kazanımlara ulaşılabilirliğin ne ölçüde değiştiğini tespit etmek ve programda yer alan ikinci dönem ünitelerinin kazanım, içerik, eğitim durumları ve sınama durumları boyutunun program geliştirme ilkelerine uygunluğunu programın uygulayıcısı olan öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem kullanılmış olup, gerekli nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan ikinci dönem ünitelerini kapsayan üç izleme testi ile nitel veriler ise öğretmen görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama araçları, 2015- 2016 öğretim yılında Sivas il merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilköğretim okullarında öğrenim gören 447 üçüncü sınıf öğrencisi ve 26 üçüncü sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde; Jmetrik 4.0 ve SPSS 21 istatistik paket programları, öğretmenlerle görüşmelerden elde edilen nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak; ilkokul üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan ikinci dönem ünitelerine ait kazanımlara ulaşılabilirlik düzeyleri araştırmaya katılan tüm öğrenciler ve sosyoekonomik gruplar açısından değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin ilkokul üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan 'Canlılar Dünyasına Yolculuk' ünitesinde altı kazanımın tamamına, 'Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar' ünitesinde dört kazanımdan üçüne ve 'Gezegenimizi Tanıyalım' ünitesinde üç kazanımdan ikisine tam öğrenme ölçütü (0.75) üstünde ulaştıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeyi sosyoekonomik grup değişkenine göre değerlendirildiğinde; üst sosyoekonomik grupta yer alan öğrenciler Canlılar Dünyasına Yolculuk, Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar ve Gezegenimizi Tanıyalım ünite kazanımlarının tamamına tam öğrenme ölçütü üstünde ulaşırken, orta sosyoekonomik grupta yer alan öğrenciler; Canlılar Dünyasına Yolculuk ünitesinde altı kazanıma, Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar ünitesinde dört kazanıma ve Gezegenimizi Tanıyalım ünitesinde iki kazanıma tam öğrenme ölçütü üstünde ulaşmışlardır. Alt sosyoekonomik gruptaki öğrencilerin ise tam öğrenme ölçütü üstünde ulaştıkları kazanım sayısı; Canlılar Dünyasına Yolculuk ünitesinde beş, Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar ünitesinde üç ve Gezegenimizi Tanıyalım ünitesinde bir olarak tespit edilmiştir. Alt grupta yer alan öğrencilerin üç ünitede de ulaşamadıkları en az bir kazanım olduğu belirlenmiştir. Araştırmada farklı sosyoekonomik gruplar arasında programdaki davranışlara ulaşılabilirlik açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olup olmadığı da incelenmiştir. Bu doğrultuda; öğrencilerin bulunduğu sosyoekonomik gruplara göre Canlılar Dünyasına Yolculuk, Yaşamımızdaki Elektrikli Araçlar ve Gezegenimizi Tanıyalım ünite kazanımlarına ulaşma düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Farklılığın kaynağı incelendiğinde tüm ünitelerde üst ve orta gruplar ile alt grup arasındaki farklılıkların üst ve orta gruplar lehine olduğu belirlenmiştir. Araştırmada üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı boyutlarının program geliştirme ilkelerine uygunluğu ve üçüncü sınıfta Fen Bilimleri dersinin okutulması ile ilgili öğretmen görüşleri de değerlendirilmiştir. Öğretmenler, üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan kazanımları; öğrenci seviyesine uygunluk, açıklık-anlaşılırlık, tutarlılık ve ulaşılabilirlik açısından hedef niteliklerine uygun bulmuşlardır. Öğretmenler üçüncü sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan içeriği; günlük hayatla ilişkili olma, öğrenci seviyesine uygunluk, ilgi çekicilik, diğer derslerle ve ünitelerle ilişkilendirilebilirlik ve öğrenme ilkelerine uygunluk açısından içerik düzenleme ilkelerine uygun bulmuşlardır. Üçüncü sınıf Fen Bilimleri dersi öğrenme-öğretme sürecinde; öğretmenlerin çoğunluğu etkinlikleri düzenlerken ya da sunarken çoklu ortam kaynaklarından yararlandıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin, etkinlikleri gerçekleştirirken farklı yöntem ve teknikler kullandığı ve soru-cevap yönteminin öğretmenler tarafından çoğunlukla tercih edildiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin neredeyse yarısı etkinlikleri gerçekleştirirken programda önerilen süreyi yeterli bulurken diğer yarısı da süreyi fazla bulmaktadır. Öğretmenler üçüncü sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan ölçme değerlendirme öğesini; ölçme araçlarının öğrenci gelişim özelliklerine uygun olması, programın alternatif değerlendirme teknikleri kullanımına uygun olması ve kullanılan ölçme araçlarının kazanımları ölçebilirliği açısından sınama durumları düzenleme ilkelerine uygun bulmuşlardır. Ayrıca öğretmen görüşleri doğrultusunda, üçüncü sınıfta Fen Bilimleri dersinin ayrı bir ders olarak okutulmasının; dersin ilgi çekici hale gelmesine ve anlaşılırlığına katkısı açısından olumlu bulunduğu belirlenmiştir.