turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmaneli Hg. Georgios Osmanlı dönemi Rum kilisesi

11 YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ OSMANELİ HAGİOS GEORGİOS OSMANLI DÖNEMİ RUM KİLİSESİ Seçkin EVCİM Sanat Tarihi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2003 Danışman: Prof. Dr. Ebru Parman Bilecik ili Osmaneli ilçesinde yapım tarihi ve yaptıranı bilinmeyen bir Osmanlı dönemi Ortodoks Rum kilisesi bulunmaktadır. Kilisenin adı Hagios Georgios'tur. Bizans döneminde Leukea, Osmanlı döneminde Lefke olarak bilinen bu ilçede, ilçe merkezinde bulunan bu yapı hakkında daha önce herhangi bir araştırma yapılmamıştır. Olasılıkla XIX. yy' in sonları, XX. yy' m başlarında yapılmış olan kilise, kısa bir süre kullanıldıktan sonra terk edilmiştir. T. C döneminde ahır, depo ve ev olarak kullanılmış, örtüsü, merdivenleri, gynekaionu dışında günümüze kadar gelebilmiştir. Bu çalışma, bu kilisenin mimari tanıtımını ve bu yapı tipinin kısaca var olma nedenlerini içermektedir. Yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda ulaşılan temel sonuçlar; kilisenin XIX. yy'ın sonlarıyla XX. yy başları arasında inşa edildiği, batı kiliselerinde görülen özellikler taşıdığı ve mimari açıdan hiçbir sorun ortaya koymayan yapının, herhangi bir bakım ve onarım geçirmediğidir. Çalışmamın Osmanlı dönemi azınlık mimarisiyle ilgili çalışmalara ve bu konuyla ilgilenenlere faydalı olması en büyük dileğimdir.
Kars Müzesi'nde bulunan Osmanlı Dönemi sikkeleri(18. yy-20. yy)

Devletlerin ayakta durmasını, varoluşlarını devam ettirmesini sağlayan en önemli unsur ekonomilerinin ne derece güçlü olduğudur. Ekonomik faaliyetlerin temeli de parayla kuruludur. Ekonomik faaliyetlere yön veren gücün para olduğu düşünülürse tezimizin konusunu oluşturan sikkelerin önemi ortaya çıkmış olacaktır. Sikkeler icat edilmeleriyle birlikte; devletlerin ekonomik durumlarını, sanatsal anlayışlarını, sosyal ve kültürel yapısını üzerinde taşımakla beraber ait olduğu hükümdarın gücünü de temsil etmiştir. Dayanıklılığı sebebiyle yüzyıllar öncesinin devletleri ile ilgili bilgilerin bozulmadan günümüze ulaşması bakımından tarihe en güvenilir kanıtlar sunan yazılı ve görsel kaynaklar arasındadır. Çalışmamızda Kars Müzesi'nde Bulunan Osmanlı Sikkelerinin incelenmesiyle Osmanlının 18. yy ile 20. yy arasındaki sanat anlayışını, kültürel zenginliğini ve sikkelerin malzemesi, ağırlığı gibi özelliklerinden yola çıkarak ekonomik durumunu incelenmesi bakımından önem arz etmektedir. Söz konusu tarihler arasını kapsayan Osmanlı sikkeleri incelenirken; Kars ili, Kars Müzesi ve Osmanlı sikkeleri konu edinilmiştir. Ayrıca tarihsel gelişimini incelemeye aldığımız sikkelerin form, bezeme, malzeme, darphane gibi özellikleri kendi dönemi içinde değerlendirilmiştir. Çalışmamıza konu olan sikkeler son olarak elde edilen bilgiler ışığında; Anadolu Selçukluları, İlhanlılar ve Germiyanoğulları sikkeleriyle benzer ve farklı yönlerden değerlendirilmeye tabi tutulmuş ve ortaya çıkan sonuçlar belirtilmiştir. Tezimize konu olan Osmanlı Dönemi sikkelerinin ait oldukları dönem itibariyle Devletin en karışık, çalkantılı ve zor dönemini temsil etmesi düşüncesinden yola çıkarak, bu çalışmamızın dönemi aydınlatma bağlamında yararlı olabilmesi amacıyla sayısının beş bini bulduğu zengin bir sikke yelpazesine sahip Kars Müzesiyle çalışılmıştır.
Roman urban space framed by colonnades: Mediating between myth, Memory and history in Ephesus

Bu tez, Efes antik kentinin morfolojik yapısının Artemis Tapınağı gözönüne alınarak incelendiği çok katmanlı bir analizi ve yine bu kentin sokaklarındagerçekleştirilen araştırmaya dayalı bir yürüyüşü konu almaktadır. Çalışma boyunca kentsel armatür kavramı sorgulanmıştır. Bu bağlamda, kolonadlıcaddeler ve onların fiziki ve toplumsal etkileri üzerinde durulmuştur. Bu çalışma, Efes'i iki alt başlıkta inceler; öncelikle, topografyadan gelen koşullar ve kentinkonumundan doğan kutsal değerler ışığında kentin fiziki formu; ve daha sonra da kent sokaklarında M. S. ikinci yüzyılda yapıldığı varsayılan bir yolculuk tasvir edilir. Bu yürüyüş esnasında önemli olan, çevrenin kolektif anlamdaki semantikdeğeridir, zira yapılı çevrede yer alan işaretlerin ve sembollerin manalarıdüşünülmeden böyle bir deneyimin anlamı kavranamayacaktır. Bu doğrultuda, toplumu ve kent mekanını olgu-bilimsel olarak bağlayan bu yolculuk, limandabaşlayıp, Efes'in reddedilemez sembolü ve Küçük Asya'nın en çok saygı duyulankutsal yerlerinden biri olan Artemis Tapınağında son bulmaktadır.
Erzincan Müzesinde bulunan XII.-XIV. yüzyıl seramikleri

Seramikler, bulundukları bölgelerin ve bu bölgelerde yaşayan insanların ekonomik, kültürel, sosyal hayatlarını, inançlarını, yaşayış biçimlerini yansıtan en önemli bulgular arasında yer alırlar. Anadolu toprakları üzerinde özellikle Ortaçağ seramik sanatı ile ilgili kazılar ve araştırmalar yapılmış, Özellikle Anadolu Selçuklu Devri seramik sanatı hakkında çeşitli bilgiler verilmiştir. Ancak yine de bu kazılar da bulunan eserler sistematik bir şekilde değerlendirilip yayınlanamamıştır. Asıl konumuzu oluşturan Erzincan Müzesi seramikleri bünyesinde barındırdığı çok sayıdaki Selçuklu devri seramikleriyle bu devrin seramik sanatı anlayışına dair bilgilenmeye yardımcı olacaktır. Müze bünyesinde bulunan ve çalışmamızda detaylı bir şekilde envanterleri, resimleri ve çizimleri ile incelenen eserler ile Anadolu üzerinde yapılan birçok kazıda bulunan eserler karşılaştırılarak değerlendirilip seramik sanatının gelişim aşaması ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. 11. ve 13. yüzyıllarda İran Selçukluları Rey ve Keşan gibi merkezlerinde 'Lüster' tekniğini kullanmışlar ve seramik sanatına asıl katkıları 'Minai' tekniğini keşfetmeleriyle olmuştur. İran Selçuklularından sonra Anadolu'da egemenlik kuran Anadolu Selçuklu Devleti, Anadolu topraklarında kendileriyle getirdikleri bu mirası müthiş bir şekilde geliştirmiş, 13. yüzyıla kadar iç ve dış mücadeleler ve savaşlarla uğraşmalarına rağmen bu yüzyılla birlikte özgün seramik örnekler vermişlerdir.
Kültür varlıklarını tehdit eden unsurların risk analizi yoluyla değerlendirilmesi, Denizli kent merkezi örneği

Kültür varlığı bilimsel, dini, kültürel, estetik pek çok değerin nesiller arasında miras olarak aktarılmasında önemli rol oynamaktadır. Kültür varlığının yok olması ya da değerini kaybetmesinin önlenmesinde risk yönetimi önemli bir basamaktır. Bu sürecin önlenmesinde kültür varlığının değerlerine zarar verecek ya da yok edecek etkilere sahip olan doğal veya insan kökenli tehdit unsurlarının tanımlanması, değerlere olan etkileri ile etki alanları gibi özelliklerinin gözlemlenmesi ve değerlendirilmesi atılacak önemli adımlardır. Bu araştırmanın amacı; Denizli kent merkezinde bulunan niceliksel olarak gün geçtikçe azalmakta olan ve tehdit altında bulunan kültür varlıklarının gelecek kuşaklara aktarılabilmesi ve sürdürülebilir korunmasına katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda tez çalışması 5 bölüm olarak ele alınmıştır. 'Giriş' bölümünde; problem ortaya konulmuş, araştırmanın amacı, kapsamı ve gerekçesi, çalışmanın sınırlamaları-sınırlılıkları belirtilmiş ve literatür çalışmasında incelenen kaynakların özeti verilmiştir. 'Kuramsal Temeller' bölümünde; kültür varlıklarını koruma ve onarımın tarihsel gelişim sürecinden bahsedilmiş ve tanımlara yer verilmiştir. 'Materyal ve Metod' bölümünde; örneklem araştırma alanı sınırları gerekçeleriyle tanımlanmış; risk analiz yöntemi ve tehdit unsurlarının yapılara etki derecelerini belirleme yöntemi açıklanmıştır. 'Bulgular' bölümünde; tehdit unsurlarının yapıya olan tehdit dereceleri belirlenmiş ve tehdit unsurları risk analizi yöntemi ile değerlendirilerek risk haritası oluşturulmuştur. Son bölümde, tescilli yapıların olası risklere karşı koruma önerileri verilmiştir. Bu çalışmanın araştırma alanı kapsamındaki taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin yapılması olası koruma ve onarım planlarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Key Words: Diagnostic studies, stone deterioration, deterioration mapping, Hierapolis
Safranbolu şehrinde 17 - 19. yüzyıl Osmanlı camileri

Araştırma konumuz içerisine giren Safranbolu' daki 17 -19. yüzyıl Osmanlı camilerinden Köprülü Mehmet Paşa, Dağdelen ve Kazdağlıoğlu camilerini kare planlı, tek kubbeli camiler, İzzet Mehmet Paşa camisini dikdörtgen planlı tek kubbeli, Dişçi, Taş Minare, Lütfiye ve Hamidiyye camilerini ise ahşap tavanlı camiler grubunda inceleyebilmemiz mümkündür. 17 ve 19. yüzyıl Safranbolu camilerinden Lütfiye ve Dişçi camilerinin son cemaat yeri yoktur. Diğer yapılarda ise son cemaat yeri sütunları birbirine ve cephe duvarlarına kemerlerle bağlanmıştır., Taş Minare ve Hamidiyye camilerinin ise son cemaat yeri üç bölümlü olup yan mekanlar oda şeklinde düzenlenmiştir. Yapılarda Hamidiyye camisi dışında birinci kat pencereleri dikdörtgen sivri veya yuvarlak kemerli ikinci ve üçüncü kat pencereleri ise yuvarlak veya sivri kemerlidir. Safranbolu 17 -19. yüzyıl Osmanlı camilerinde; düz ahşap tavan, kubbe ve tonoz türü örtü sistemleri kullanılmıştır. Köprülü Mehmet Paşa, Dağdelen ve Kazdağlıoğlu camilerinde kubbeye geçiş elemanı olarak tromp, İzzet Mehmet Paşa Camisi'nde ise pandantife yer verilmiştir. Safranbolu'daki 17 -19. yüzyıl Osmanlı camilerinde taş mermer, tuğla, kiremit, alçı, harç, ahşap, demir, pirinç ve kurşun türünde yapı malzemeleri kullanılmıştır. 173 Araştırma konumuz içerisinde olan yapılarda daha çok revak, mihrap ve mahfillerde kullanılan sütun, sütunce ve ayaklar taş, alçı veya ahşap malzemeden yapılmıştır. Yapılarda dekoratif veya yapı elemanı olarak sivri, yuvarlak ve üç dilimli kemerler görülmektedir. Safranbolu camilerinde bulunan mihraplar Dişçi ve Lütfiye camileri dışındaki tüm camilerde eksene simetrik yerleştirilmişlerdir. Hamidiyye ve İzzet Mehmet Paşa camilerinin mihrap nişi güney cephesinden dışarıya taşırılmıştır. Minberler; İzzet Mehmet Paşa Camisinin minberi dışındaki tüm camilerde ahşap malzeme kullanılarak yapılmış olup konik bir külah ve alemle sonlandırılmaktadır. Köprülü Mehmet Paşa, Dağdelen ve İzzet Mehmet Paşa camilerinde vaaz kürsüsü dört ayak üzerine oturmakta ve vaaz kürsüsüne doğuda bulunan merdivenlerle çıkılmakta, Kazdağlıoğlu, Dişçi, Lütfiye ve Hamidiyye camilerinde vaaz kürsüsü doğu duvarına bitişik zeminde dar bir alandan başlayarak yukarı doğru gidildikçe genişlemektedir ve vaaz kürsüsüne batıda bulunan merdivenlerle çıkılmaktadır. 17 -19. yüzyıl Safranbolu camilerinde çoğunlukla ahşap malzeme ile yapılmış iki katlı mahfillere yer verilmiştir. Lütfiye ve Hamidiyye camilerinde mahfilin ikinci katının önü açılabilir çapraz çıtalı kafeslerle kapatılmıştır. Araştırmamız dahilinde bulunan camilerin minareleri taş, tuğla veya ahşap malzemeden inşa edilmiş, kare veya çokgen kaideli, tek şerefelidir.
Peter Weiss'in örtülü sanat tarihi kuramı

Bu tez çalışması genel olarak Alman ressam, video sanatçısı, eleştirmen, tiyatro ve roman yazarı Peter Weiss'ın yaklaşımında, özel olarak ise onun Direnmenin Estetiğiromanı içerisinde örtülü olarak ortaya konan sanat tarihi kuramını irdelemektedir. Bu tez çalışmasında doğrusal bir hat izlenmemiş, ele alınan konunun içerdiği dilsel stratejiler araştırma yönteminin doğal bir parçası olarak benimsenmiştir. Çalışma Giriş ve Sonuç dışında üç kısımdan meydana gelmektedir. Giriş'in arından gelen bölümde tezin kavramsal temeli ortaya konulmuştur. Bu yanıyla Weiss'ın da dahil olduğuMarksist düşünce içinde kültür, estetik ve sanat tanımlarının yapılabilmesi için gerekliöncüller ortaya konmuştur. Sanat tarihi konulu bu tezde öncüller, sanat, tarih vb. kavramların tanımlanmasından ve yöntemsel açıklamaların yapılmasından ibarettir. İkinci bölümde Weiss'ın da dahil olduğu düşünce yapısı irdelenmiştir. Bu kuramsal çerçeve içinde yöntemsel çıkarımlar gerçekleştirilmiştir. Üçüncü bölümde iseDirenmenin Estetiği romanı odağa alınarak Peter Weiss'ın örtülü sanat tarihi kuramıörneklerle açıklanmıştır. Bu bölüm nihai yaklaşımın maddeler halinde özetlenmesi ile son bulmaktadır. Tezin Sonuç kısmında ortaya konan kuram güncel pratikler içindekapsamlı olarak sınanmıştır.
Jean Paul Sartre'ın 'imge' kavramı açısından Alexander Calder'ın yapıtlarına bir yaklaşım denemesi

Bu çalışmanın konusu J. P. Sartre'ın 'imge' kavramı üzerinden, Alexander Calder'in mobillerinin incelenmesi üzerine bir denemedir. Sanat yapıtı aynı zamanda fiziksel imgedir. Yani imgenin tüm özelliklerine sahiptir. Bu yüzden imge için kabul edebileceğimiz her şeyi sanat yapıü içinde kabul edebiliriz. İmge gerçekdışıdır ve büyülü bir tavır sergiler. Aynı şey genel olarak sanat yapıtı, özel için olarak sanat yapıü türü olan mobiller için de geçerlidir. Çalışmanın içersinde öncelikle heykelin kısa bir tanımı ardından da, mobillerin öncesinde heykel alanında yaşanan ve mobillerin doğuşunda etken olan akımlar hakkında bilgi verilmişti. Daha sonra Calder ve mobilleri tanıtılmıştır. Buradaki esas amaç mobillerin doğuş ve gelişim aşamasının incelenmesi olmadığı için bu konular sadece tanıtım şeklinde bırakılmıştır. Çalışmanın esas amacı Sartre açısından 'imge' kavramının tanımlanması, ve bu kavram üzerinden mobillerin incelenmesidir. Bu amaçla öncelikle 'imge' kavramı fenomenolojik olarak incelenmiş ve kendisi de 'imge' olan sanat yapıü ile ilişkileri belirlenmiştir. 'İmge' kavramının önce tanımı ardından doğası ele alınmıştır. Sanat yapıtının incelendiği bölümde, öncelikle Sartre'ın sanat yapıtına karşı tavrı ele alınmıştır, daha sonra da bu tavır ışığında Calder'in mobilleri yorumlanmıştır. Çalışmanın özellikle Calder'in mobilleri üzerine olmasının sebebi, mobillerin kendi başlarına bir şey olmalarıdır. Mobiller kendilerinden başka bir şeye gönderimde bulunmayan, mutlak olan şeylerdir. Mobillerin mutlak olarak varlıklarını sağlayan şey, hareketin kendisine sahip olmalarıdır. Bu da onları klasik anlamda heykelden ayman en büyük özellikleridir.
Çağdaş Türk resminde kadın imgesi (1960-1980)

Kadın imgesi, hemen hemen her dönemde ve kültürde resim sanatının konularından biri olmuştur. Kadının görevi, sorumlulukları, statüsü yaşadığı dönem ve içinde bulunduğu topluma göre değişiklik göstermekle birlikte kadın, olması gereken yere tam anlamıyla sahip olamamıştır. Sanatçılar, her zaman içinde yaşadıkları toplumun dinamiklerinden, siyasal olaylardan ve fikir akımlarından etkilenmiştir. Dolayısıyla ortaya çıkardıkları eserlerde toplumsal değişimin izlerini görmek mümkündür. Cumhuriyet aydınlarının profilini çizdiği yeni kadın modeli 'Çallı Kuşağı'nın ardından 'Müstakiller' in ve 'D Grubu' sanatçılarının resimlerinde de görülmeye başlar. Artık 'balıketi' görünümünden sıyrılmış, gözlerindeki 'sürme'leri silinmiştir. Etek boyu kısalmış, hatları incelmiş, duruşu dikleşmiştir. Batılı hemcinslerinden bir farkı yoktur. Ancak batılı olma, batılı görünme sevdasındaki kentli kadın giderek kendi kültüründen uzaklaşmaya başlar. Bu süreçte Türk aydını, giderek İstanbul içine sıkışan sanatın ülke gerçeklerinden koptuğunu düşünmeye başlar. Devlet idarecileri sanatın önünü açmak, Türk halkıyla sanatçıyı buluşturmak için bir dizi etkinlik düzenlemiştir. Düzenlenen 'Devlet Resim Heykel Sergileri ' ve 'Yurt Gezileri' aracılığıyla bir yandan sanatçı desteklenirken, bir yandan da ülke gerçeklerinin tuvallere yansıması sağlanacak; bu yolla sanat yerelleşecektir.1950'den itibaren hem dünyada hem de ülkemizde meydana gelen değişiklikler merkezin önceliklerini değiştirir. Cumhuriyet kadını batılılaşmanın simgesi olmaktan çıkar. Artık ekonomik gelişim, sanayi atılımı ve demokratikleşme kavramları modernleşmenin göstergeleri haline gelmeye başlamıştır. Bu süreçte tarımda makineleşme kırsal kesimdeki yaşam şartlarını da değiştirmeye başlar. İnsan emeğine duyulan ihtiyaç azalmış ve tarım ürünlerinin değerlerinin düşmesi kırsal kesimdekileri, başka alanlarda iş aramaya yöneltmiştir ve göç başlar. Göçle kente gelenler, şehir hayatının kimi özellikleriyle köy geleneklerini sentezleyerek arabesk bir yaşam modeli oluşturmuşlardır. Ekonomik gelişmeyle birlikte kentte yükselen gökdelenler ve modern binaların yanında yoksul insanların yaşadıkları gecekondular da yayılmaya başlar. Sosyal çalkantılar giderek artar, siyasi gerginlikler tırmanır. 60'lı yıllardan itibaren toplumsal konulara ilgi duymaya başlayan bazı sanatçılar, köy yaşantısı, göç ve gecekondu gerçeğini ele alan resimler yaparlar. Bu eserlerde kadın figürü başrolde olsa da asıl tema yoksulluktur.
İran Milli Kütüphanesinde bulunan 5-17807 envanter nolu Firdevsi Şehname'sindeki minyatürlerin desen ve üslup özelliklerinin incelenmesi

Çalışmada İran Milli Kütüphanesinde bulunan 5-17807 nolu Firdevsi'nin el yazması Şehname nüshasının desen ve üslup bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışma, Şehname minyatürlerini, diğer yazmalardaki minyatürlerle karşılaştırıp üslup ve tarz olarak farklılıkları ve benzerliklerini ortaya koymayı hedeflemiştir. XVI. yüzyıl minyatür eserleri üslup itibariyle Safevi Döneminin etkilerini yansıtmaktadır. Bunun yanı sıra minyatürlerde geçmişşten gelen Selçuklu, İlhanlı, Timurlu, Hint, Çin gibi İran coğrafyasına kültürel olarak etki eden toplumların da tesiri ve izleri bulumaktadır. İran ve Şark edebiyatı için başyapıt konumunda olan Şehname, edebi açıdan da önemlidir. Şehname'de yer alan ana karakterlerin minyatürlerinin birçok nüshada işlenenerek, metnin açıklama ve betimleme özelliğine katkı sunduğunu biliyoruz. İncelediğimiz Şehname'de yer alan minyatürlerin tamamına yakınında bulunan yazılar, 4 ,11, 23,34 katalog nolu karşılaştırma minyatürleri hariç olayın anlatıldığı düzene uygun olarak hazırlanmıştır. Minyatürlerin tamamında insan figürü ya gruplar halinde veya tek figür biçiminde alana yerleştirilmiştir. Kompozisyonların dağılımı genelde minyatür alanının tamamını kapsamaktadır. Yine minyatürlerde genelde canlı renkler, doğadaki renklere uygun olarak verilmeye çalışılmış. Minyatürler bazen açık mekanda bazen de kapalı mekanda tasvir edilmiştir. Minyatürlerde insan figürünün yanı sıra hayvan, bitki, ağaç ve insan dışı varlıklar da tasvir edilmiş, en fazla kullanılan hayvan türünün at olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra dağ, ev, saray, kale ve kuyularda minyatürlerde kullanılan diğer yardımcı bezeme elamanları olarak minyatür alanında kendine yer bulmuştur.
17. ve 18. yüzyıl Osmanlı medreselerinin tipolojisi, I

17. ve 18. Yüzyıl Osmanlı Medreselerinin Tipolojisi' konulu bu tez kapsamında, en erken tarihli (1606-1611) Kuyucu Murat Paşa Medresesi ile en geç tarihli (1799) Bitlis Yusufiye Medresesi arasında İstanbul ve Anadoluda tesbit edebildiğimiz elli bir medrese yapısı incelenmiştir. Bu dönem medreselerinin belirlenmesinde Ankara Vakıflar Genel Müdürlüğü Abide ve Yapı işleri Arşivinde bulunan eski eser fişleri ile aynı Genel Müdürlüğün Kültür ve Tescil Arşivinde bulunan vakfiyeler başta olmak üzere çeşitli merkezlerdeki Vakıflar Bölge Müdürlüğüne bağlı Hayır İşleri Arşivleri taranarak gerekli doküman toplanmıştır. Buna göre tesbit edilen medreseler yerlerinde incelenerek fotoğraflarla da belgelenmiştir. Bu çalışmada medreseler tipolojik bir irdelemeye tabi tutulduğundan Osmanlı mimarisinde batılılaşma dönemi olarak ifade edilen ve değişen mimari anlayışın durumunu saptamak esas amaç olmuştur. Bu doğrultuda tipolojik incelemeye erken dönem eserleri, Sinan öncesi ve klasik dönem medreseleri alt yapısı ile başlanmıştır. Daha sonra 17. ve 18. yüzyıl medreseleri tanıtılarak bunların tiplendirilmesi yoluna gidilmiştir. Buna göre; 17. ve 18. yüzyıl medreseleri külliyenin bir parçası olarak ya da bağımsız şekilde yapılmışlardır. 17. yüzyılda ortaya çıkan medrese merkezli küçük külliyeler 18. yüzyılda da benimsenmiş, ancak bu dönemde klasik külliye anlayışı birkaç örnekle sınırlı kalmıştır. Medreselerde tipolojinin belirlenmesinde arazinin topoğrafik yapısı ile külliye elemanları arasındaki ilişkiler, farklı uygulamalarda etkili olmuştur. İster bir külliyenin parçası isterse bağımsız olsun bu dönem medreselerinde U, L, dikdörtgen, tek sıra, karşılıklı iki sıra ve belirli bir tipe girmeyen şemaların uygulandığı saptanmıştır. Bu plan tiplerinden U şeması en fazla benimsenendir. Erken ve klasik dönem medrese mimarisinde de en çok uygulanan tip bu şema olup, incelenen dönemde de farklı yorumlarıyla şemanın değişkenliğine işaret edilmektedir. L ve dikdörtgen şema, yine farklı yorumlarıyla döneme özgü özellikler göstermektedir. İki katlı karşılıklı hücrelerden oluşan plan tipi, Anadoluda gerçekleştirilen iki örnekte Anadolu Selçuklu medreselerini hatırlatan özelliği ile geçmişşle bağlantıların kurulması açısından dikkat çekicidir. 17. ve 18. yüzyıl medreselerinde farklı uygulamalarla zenginleştirilen plan tipleri, ayrıntılarda yer yer barok üslup etkileri ile döneme paralel bir gelişim gösterir. Kapı, pencere, kemer, sütun, sütun başlığı, silme gibi mimari elemanlar ile kalem işi, taş ve mermer üzerinde görülen batılı etkiler, genellikle sade yapılar olan medreselere bezeme konusunda hareketlilik kazandıran unsurlardır.
İstanbul Suriçi sebilleri

Türklerin hayırseverliğe ve temizliğe verdiği önem, su tesisleri, sanat ve mimarilerinde önemli bir yere sahiptir. Hayır amaçlı yapılan çeşme ve sebiller, dönemlerinin en zarif eserlerini oluşturmuşlardır. Osmanlı-Türk su mimarisinin en sanatsal yapılan olan sebiller, Türk mimarisine özgü olmaları açısından da önemlidir. Sebil, Arapça bir kelime olup çok çeşitli tanımlan yapılmaktadır. Genel anlamda sebil, yoldan gelip geçenlere hayır amaçlı su dağıtılan yerlerdir. Özel gün ve gecelerde ise meyve suyu veya şerbet dağıtmak için yapılmış küçük yapılardır. Sebil mimarisi, özellikle 14. yüzyılda Kahire'de ve Osmanlı başkenti İstanbul'da çok zengin, anıtsal örnekler vermiştir. Klasik dönem, Lale Devri, barok-rokoko ve ampir üslup özellikleri, küçük olması nedeniyle ilk olarak sebiller üzerinde denenerek, halkın beğenisine sunulmuştur. Bu üsluplar daha sonra diğer yapılarda uygulanmaya çalışılması açısından dikkat çekicidir. Suriçi sebilleri bulundukları yere, plan özelliklerine ve konumlarına göre de farklılıklar göstermektedir İstanbul meydan ve sokaklarının en güzel dekorlarından olan sebiller, mükemmel mimari düzenlemeleri, şebekeleri, taş süslemeleri, yazı, kalem işi gibi bezemeleri de dönem ve üslup özelliklerinin anıtsal örneklerini sunmaktadır. Osmanlı mimarisine özgü yapılar olan sebiller, özellikle İstanbul'da Suriçi'nde yoğunlaşmaktadır. Surdışı sebilleriyle paralellik gösteren Suriçi sebillerini, birbirinden ayırmak zordur. Sebil gelişiminde, bir bütün olarak değerlendirilen sebiller, geçmişşte sosyal yardımlaşmaya verilen önemi göstermesi açısından önemlidir.
Şanlıurfa ve ilçelerinde bulunan tarihi konaklar

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin önemli şehirlerinden biri olan Şanlıurfa, ilk çağlardan bugüne kadar önemli uygarlıklara ev sahipliği yapmış ve büyük bir kültür ve ticaret merkezi olmuştur. Bu zengin kültürü günümüzde halen bünyesinde barındıran Şanlıurfa bu açıdan büyük bir öneme sahiptir. İŞanlıurfa Ve İlçeleri'nde Bulunan Tarihi Konaklar? başlığı altında yapılan bu çalışmada, giriş bölümü, konunun niteliği ve önemi, Şanlıurfa'nın coğrafik özellikleri ve tarihçesi, Şanlıurfa Sivil Mimarisinin genel özellikleri, Şanlıurfa Sivil mimarisinin bölümleri, Şanlıurfa Sivil mimarisinin biçimlenmesinde etkili olan nedenler, işlendikten sonra Şanlıurfa ve İlçelerinde yer alan önemli konaklardan 8 tanesi bilimsel açıdan incelenerek bunların tamamı katalog düzeni içinde tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın değerlendirme ve karşılaştırma bölümlerinde, incelenen örneklerin mimari plan şema özellikleri belirtildikten sonra, Şanlıurfa yöresi ve çevre illerdeki ev mimarisi ile karşılaştırılmaları yapılarak, benzer ve farklı yönleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, değerlendirmeler ışığında varılan sonuç kısaca belirtilmiştir. Araştırma, bibliyografya, çizim ve fotoğraf listesi ile fotoğraf ve çizimlerle sonuçlandırılmıştır.