turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kırgız Türklerinde 'sınçılık' geleneği

Sınçılık geleneği ve sınçılarla ilgili ulaşabildiğimiz en eski yazılı kaynaklar XIV. yüzyıla aittir. Yaptığımız araştırmalara göre sınçılar, Kırgız Türklerinde aşıklık geleneğinin günümüzdeki temsilcileri olan akınların, bakşılardan sonraki en eski tipleridir. Yazılı kaynaklara göre, Kırgız Türklerinde sınçılık geleneğinin ilk temsilcileri Tolubay Sınçı ve Sancı Sınçı'dır. Söz konusu sınçıların etrafında çeşitli efsaneler oluşmuş ve bunlar günümüze kadar ulaşabilmiştir. Tezimizde yer verdiğimiz bu efsanelere, Kırgız İlimler Akademisi El Yazmaları Fondundan ulaşabildik. Tezimizin giriş bölümünde Kırgız Türklerinin tarihi, sosyal yapısı ve coğrafi konumlarıyla ilgili kısaca bilgi verdik. Birinci bölümde, Kırgız Türklerinin folkloruyla ilgili yapılan çalışmalar yer almaktadır. Ayrıca bu bölümde, akın ve manasçılar gibi Kırgız Türklerinin sözlü edebiyatında önemli yer tutan icracıları çeşitli açılardan ele aldık. ikinci bölümde, sınçı kelimesinin etimolojisi; sınçıların bakşılarla olan ilişkisi üzerinde durduk. Sınçılık, sadece Kırgız Türklerinde değil diğer Türk boylarında da mevcut olan bir gelenektir. Muhtelif Türk boylarına ait edebi metinlerde karşılaştığımız sınçılar, kadim Türk destanlarından biri olan Köroğlu Destanında önemli bir tip olarak karşımıza çıkmaktadır. Bundan dolayı tezimizin ikinci bölümünü oluşturan ana başlıklardan biri de Köroğlu Destanında yer alan sınçılardır. Tezimizin üçüncü bölümünü, sınçılık geleneğinin ortaya çıkışı ve bu geleneğin Kırgız Türklerindeki temsilcileri ile ilgili biyografik bilgiler oluşturmaktadır. Dördüncü bölümde Kırgız Türklerindeki sınçıların sınları ile ilgili oluşmuş efsaneler yer almaktadır. Bu bölümdeki metinler ilk önce Kırgız Türkçesiyle, daha sonra ise Türkiye Türkçesiyle verilmiştir. Tezimizin sonunda ise sözlük ve bibliyografya bölümleri yer almaktadır.
Ayla Kutlu' nun çocuk edebiyatı ürünlerinde toplumsal cinsiyet rolleri

Ayla Kutlu, 1980 sonrası eserler vererek Türk edebiyatında yerini almış, yapıtları arasında özellikle çocuk edebiyatı ürünleri ile dikkat çekmiştir. Bu sebeple çalışmamız çocuk edebiyatı ürünleriyle sınırlandırılmıştır. Tez çalışmamızda Kutlu'nun kadın bakış açısı ile ataerkil yapının kimliklerin oluşmasında nasıl etkili olduğu kadın ve erkek kimliklerinin sınırlandırılmışlıklarını eserlerinde ne oranda yansıttığı incelenecektir. Tez araştırmamızda Merhaba Sevgi, Yıldız Yavrusu, Başı Kuşlu Çocuk isimli çocuk romanları; Harika İkizler serisinden oluşan üç hikaye kitabı; Minik Sultan serisi, Çiçek Elli Robot, Kendini Köpek Sanan Ayakkabılar, Beceriksizler Sirki, Pembe Saçlar Mavi Gözler, Gezgin Kertenkele ile Kutup Ayısı, Küçük Mavi Tren isimli çağdaş çocuk masalları ele alınacaktır. Giriş kısmında çalışmamıza bilimsel bir zemin hazırlayabilmek için çocuk edebiyatı ve toplumsal cinsiyet rolleri ile ilgili genel kavramlar hakkında bilgi verilecektir. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm Ayla Kutlu'nun hayatı, eserleri, edebi kimliğinin kronolojisi üzerine olacaktır. İkinci bölümde ise tezin ana konusu olan Ayla Kutlu'nun Çocuk Edebiyatı Ürünlerinde Toplumsal Cinsiyet Rolleri incelenecektir. Kadın kimlikleri roman, hikaye ve masallarında 'anne', 'abla', 'kız çocuğu' ve diğer roller olarak alt başlıklar halinde; erkek kimlikleri ise baba, ağabey, erkek çocuğu ve diğer roller şeklinde değerlendirilecektir.
Türk edebiyatında manzum hilyeler

Divan edebiyatında tür meselesi tartışmalı bir konu olup bir yandan bu alanda metin neşri çalışmaları yapılmakta bir yandan da kuramsal tartışmalarla söz konusu sorunlara çeşitli çözümler aranmaktadır. Bu çalışmanın amacı, tür meselesini kuramsal anlamda tartışmak olmayıp türün belirleyici kriterinin konu olduğu düşüncesinden hareketle tür olarak kabul ettiğimiz hilyelerin tüm metinlerini ortaya koyup bu türle ilgili özellikleri belirlemeye çalışmaktır. Hilyeler, manzum ve mensur olarak yazılabilen aynı zamanda tablo olarak da hazırlanabilen edebi eserlerdir. Bu çalışmanın sınırları içerisinde mensur hilyelerden ve tablo hilyelerden de bahsedilmiş olmakla birlikte çalışmanın ağırlık noktasını manzum hilyeler oluşturmaktadır. Bu çerçevede tespit edilebilen bütün manzum hilye metinleri çalışma içerisinde verilmiş ve bu metinlerden hareketle türün özellikleri ortaya konulmak istenmiştir. Çalışma için öncelikle hilye metinleri tespit ve temin edilmiş, elde edilen metinlerin yazı çevirimi ve uygun görülen nüshalardan hareketle edisyon-kritiği yapılmış ve sonuçta tüm hilyelerin incelemeleri yapılarak bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Hakani, Neşati ve Cevri gibi hilyesinin nüshaları çok fazla olan birkaç şairin eserinin metni ise bazı seçme nüshalardan hareketle oluşturulmuştur. Sonuçta elde edilen 38 manzum hilyenin genel özellikleri göz önünde bulundurularak türün özellikleri belirlenmeye çalışılmış, hilye kavramının tanımı yapılmış ve bu doğrultuda bugüne kadar hilye kabul edilen bazı metinlerin hilye özelliği göstermediği tespit edilmiş, ayrıca hilye literatürüne yeni bazı hilye metinleri eklenmiştir. Bütün hilye metinlerini çalışmamıza dahil etmiş olmamız hilye konusuna toplu bir şekilde bakmamıza olanak vermiş, bu da hilye metinleri ve hilye şairleri hakkında bugüne kadar ortaya konan bazı yanlışlıkların giderilmesini sağlamıştır. Bütün manzum hilye metinlerini kapsayan bu çalışmanın ayrıca ileride genel olarak türle ilgili yapılacak olan kuramsal bazı çalışmalara da katkı sağlayacağına inanıyoruz.
8. sınıf öğrencilerinin düşünce yazısı yazma becerileri ile akademik başarıları arasındaki ilişki üzerine bir inceleme: Silifke Atatürk İlköğretim Okulu örneği

Bu araştırmada, 8. sınıf öğrencilerinin düşünce yazısı yazma becerileri ile akademik başarıları arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sürecinde, Silifke Atatürk İlköğretim Okulunda öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerine düşünce yazısı yazma çalışmaları yaptırılmıştır. Öğrencilerin yazma çalışmalarından aldıkları puanlar, cinsiyetleri, SBS puanları, yıl sonu başarı puanları, Türkçe dersi puanları, Matematik dersi puanları, Fen ve Teknoloji dersi puanları, İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi puanları ile karşılaştırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, ortaokul son sınıf öğrencilerinin düşünce yazısı yazma becerileri ile akademik başarıları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür.
Tahsin Yücel'in öykülerinde zaman sıra, süre, sıklık

Bu incelemenin amacı, genelde kendi kendine yeterli bir anlam dizgesi olan yazınsal yapıtlardaki yapıyı, 'ne'yi 'nasıl' anlattığını ortaya koyma ve anlamlandırma; özelde ise anlatıyı kendi yapısı içinde kavramamızı sağlayacak kişi/zaman/uzam olarak adlandırılan temel yerlemlerden zaman ulamını Tahsin Yücel'in kimi öykülerinde belirginleştirme ve anlamlandırma çalışmasıdır. İkinci bölümde anlatının eklemlenişine yön veren bağıntıları ortaya çıkarmak için araştırmaya kaynak olabilecek yapıtlar incelenmiş, elde edilen verilerin ışığında yöntemsel yaklaşım belirlenmiştir. Üçüncü bölümde anlatılarda zamanın nasıl kullanıldığı, öykü zamanı ile öyküleme zamanı arasındaki ilişkiler sıra -geriye dönüş, ileriye sıçrayış-; süre -sahneleme, özetleme, duraklama, eksilti-; sıklık -tekil anlatı, yinelemeli anlatı, çok kez yinelemeli anlatı- yönünden irdelenmiş, çözümleme bölümünde ise seçilen gönderge-öyküler ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır.
Molla Camİ'nin Yusuf u Züleyha mesnevİsinin şarihi bilinmeyen bir şerhi (56a-110b varakları arası transkripsiyonlu metin-inceleme)

Çalışmada, Molla Cami'nin Yusuf u Züleyha adlı mesnevisinin müellifi bilinmeyen bir şarih tarafından yapılan şerhi transkripsiyonlu bir şekilde Latin harflerine aktarılmış ve bu metinden hareketle eserin şekil özellikleri, muhtevası ve söz varlığı incelenmeye çalışılmıştır. Transkripsiyonlu metnin oluşturulmasında İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY nr: 3516'da kayıtlı olan halen bilinen tek nüsha esas alınmıştır. Şerh üzerine yapılan umumi incelemenin ardından Molla Cami hakkında bilgi verilmiştir. Müellif belli olmadığı için onun hakkında bilgi verilememiştir. Çalışmanın sonuna metnin daha iyi anlaşılması maksadıyla sözlük ilave edilmiştir. Çalışma, bu bakımdan sadece Molla Cami'nin Yusuf u Züleyha isimli eseri üzerine yapılan araştırmalara değil edebiyatımızdaki bütün Yusuf u Züleyha çalışmalarına rehberlik edecektir.
Türk atasözlerinde dil eğitimi üzerine bir araştırma

Bu araştırmada atasözlerinin sahip oldukları özelliklerden hareketle dinleme, okuma, konuşma ve yazma olarak bilinen temel dil becerilerinin Türk atasözlerinde hangi amaçla ve ne düzeyde kullanıldığı araştırılmıştır. Dil becerilerinin neler olduğu, nasıl geliştikleri, atasözlerinin yapı, gelişim ve özellikleri üzerinde kuramsal açıdan durulmuştur. Betimsel araştırma deseni kullanılan araştırmada atasözleri içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiş, elde edilen bulgular alanda yapılan diğer araştırma bulgu ve sonuçlarıyla karşılaştırılarak irdelenmiş ve kuramsal temellerden yararlanılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda atasözlerinin konuşma ve dinleme dil becerilerini yüksek seviyede okuma ve yazma becerilerini ise düşük seviyede içerdikleri tespit edilmiştir. Atasözleri alıcı dil becerileri ve ifade edici dil becerileri bakımından da analiz edilmiş ve ifade edici dil becerilerinin atasözlerinde yüksek seviyede içerildiği tespit edilmiştir. Atasözlerinin yapısall olarak genelde kurallı ve basit, belirli bir kısmının ise bileşik cümle yapısında olduğu tespit edilmiştir. Anlam bakımından analiz edilen atasözlerinin büyük bir kısmı her dört dil becerisinde de anlama, eğitim, gerçek ve davranış kavramlarını yüksek seviyede içerdiği tespit edilmiştir. Atasözlerinin dil becerilerinin eğitiminde sıklıkla kullanıldığı, genelde dil becerileri kültürü edinme ve etkili kullanma amaçlarını içerdikleri tespit edilmiştir. Araştırma; eğitim sisteminde müfredatlara işlerlik, öğretmen, öğrenci ve velilere dil ve anlatım beceri zenginliği katacağı, yeni araştırmalar için veri sunacağından hem uygulayıcı hem de araştırmacılar için güncel, faydalı ve önemlidir.
İran Milli Kütüphanesinde bulunan Dilsuz divanı

Türkler Anadolu'ya yerleşmelerinden 1928'deki harf inkılabına kadar Osmanlı Türkçesi alfabesini kullanmışlardır. Yüzlerce yıllık bir süreci ifade eden bu dönemde yüz binlerce manzum ve mensur eser verilmiştir. Bu eserler; dini, ilmi, ahlaki, siyasi, ictimai, tarihi, edebi vb. içeriklere sahiptir. Dolayısıyla söz konusu eserler bu dönemde Türk kültür ve medeniyetinin en zengin, en nitelikli ve en önemli temsilcileri ve taşıyıcılarıdırlar. Klasik Türk Edebiyatı araştırmalarında manzum metinlerin, bunlar arasında da divanların önemli bir yeri vardır. Çalışmamıza konu olan eser, İran Milli Kütüphanesinin El Yazmalar bölümünden getirtilmiştir. Bu yazma, Divan-ı Dilsuz-ı Türki adıyla 1787067 numaralı rafta kayıtlıtır. Eser, müretteb bir divandır. Başlangıçta Farsça sonrasında ise Türkçe şiirler mevcuttur. Divanın ilk sayfaları Farsça ağırlıklıdır. Toplam 129 yapraklı olan divanın ilk 7 sayfası tamamen Farsçadır. Türkçe olan kısımlarda da ara ara Farsça beyitler bulunur. Divanın kapağından sonra zahriyesi bulunmaktadır. Zahriye yaprağı ve sondaki 5 yaprağı boştur. Temmet kısmını içeren son yaprağı yırtılarak zayi olmuştur. Eserin önemli bir özelliği de içinde bulunan resimlerdir. Toplam 129 yaprakta 11 resim mevcuttur. Resimler karakalemle çizilmiş olup genellikle Hazret-i Ali ve Şialıkla ilgilidir. Resimlerde Hazret-i Ali'nin yüzü kırmızı bir örtüyle kapatılmıştır. Divandaki resimler konuyu görselleştirmis ve divanın muhtevasını daha belirgin hale getirmiştir.
Müge İplikçi'nin romanları üzerine bir inceleme

Günümüz edebiyatının romancılarından Müge İplikçi'nin romanlarının ele alındığı bu tezde, yazarın yayımlanan romanlarından hareketle roman dünyası çözümlenmiştir. Romanları tek tek ele alınarak roman dünyası üzerine detaylı bir çalışma yapılmıştır. Müge İplikçi edebi anlamda çok yönlü bir kimliğe sahiptir. Yazın hayatına öykü ile başlayan yazar, roman, çocuk kitapları, inceleme kitapları ve anı türünde de eserler kaleme almıştır. Akademik çalışmalarını kadın sorunları üzerine yapan yazar, romanlarında kadın kahramanların ağırlıkta olduğu bir kurgu dünyası kurmuştur. Yazarın romanlarında çağın sorunlarına duyarsız kalamayan bir zihnin izleri görülür. Yazar, romanlarında şiirselliğin ve eleştirinin kıyılarında gezinen bir dil kullanır. Romanlarını geleneksel ve modern unsurlarla ören yazar, romanların olay örgüsüyle ilgili sakladığı gerçeği okurun bulmasını ister. Romanlarında hem toplumda rastlanan olaylara değinir hem de bireyin iç dünyasına yönelir. Yaşadığı zamanı anlatmak, yazar için önemlidir ama bireyin içindeki çatışmaları da eserlerine aksettirmeyi ihmal etmez. Yazar matematiksel bir kurgu ile kurduğu romanlarına, okuyucunun bulmasını istediği anlamlar ve ilişkiler ağı saklar. Bu durum yazarın romanlarının çözülmeyi bekleyen bir bulmaca yapısında olmasını sağlar. Yazar, hayal ve gerçek olanı bir arada işlediği romanları ile kendine has bir roman dünyası inşa eder. Gerçekliği anlatmak isterken anlatım tarzına da dikkatle yaklaşır çünkü yazar için içerik kadar nasıl anlatıldığı da önemlidir. Yazar, kullandığı anlatım teknikleriyle birlikte içerik-biçim özdeşleşmesini yakalar. Müge İplikçi, romanlarını aralıklarla yazarak romanları üzerine dikkatle eğilir. Yazar kaleme aldığı sekiz romanında farklı konuları işlemiştir. Bu yüzden romanları genel hatları ile birbirinden ayrılır ancak benzeştikleri noktalarda vardır.
Murathan Mungan'ın hikayelerinin kültür yapılarının değerlendirilmesi ve Greimas göstergebilim metoduna göre yapısal özelliklerinin incelenmesi

'Murathan Mungan'ın Hikayelerinin Kültür Yapılarının Değerlendirilmesi ve Greimas Göstergebilim Metoduna Göre Yapısal özelliklerinin İncelenmesi' adlı bu çalışma on yedi hikayeden oluşan beş hikaye kitabı üzerine uygulandı. Hikaye kitapları kronolojik sırasıyla şunlardır. 1- Son istanbul, 1985 2- Cenk Hikayeleri, 1986 3- Kırk Oda, 1987 4- Lal Masallar, 1988 5- Kaf Dağının Önü, 1994 Eserin giriş bölümünda asıl çalışmaya hazırlık amacıyla göstergebilim vg A J. Groimas Göstergebilimi hakkında genel bilgilere yer verildi. Hikayelerin kültür yapılarını yorumlamada kolaylık sağlaması amacıyla postmodernizm ve sanat-edebiyat alanlarındaki uygulamaları hakkında ön bilgi seviyesinde iki başlık oluşturuldu. I. Bölümde Murathan Mungan'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verildi. II. Bölümde ise: 1- İncelemeye alınan her hikayede geçen kültür unsurları doğrultusunda hikayelerde işlenen kültür yapılarının değerlendirilmesi amacıyla, 2- Greimas göstergebilim metoduna göre, hikayelerin yapısall özelliklerinin ortaya konulması şeklinde geliştirildi. Her hikayenin ugulanan metodla yapısall özellikleri ortaya konulurken, işlenen olay örgüleri ve kültür unsurları çerçevesinde, kültürel yapısı değerlendirildi. Hikayelerde işlenen olaylar; olayların geçtiği yer zaman, şahıs durumuna göre, metinlerin içinde geçen kültür unsurları, tablolar üzerinde topluca gösterildi. Ayrıca A. J. Greimas'ın tespit ettiği 20 işlevin hangi hikayelerde ne oranda var olduğu ve hikayelerde tespit edilen ortak yapısall özellikler çalışmanın sonuna eklenen iki tablo üzerinde verildi.
Meczub-ı Nemenganİ'nin Çağatayca Evliya Tezkiresi'nin dil ve muhteva tahlili - giriş, metin, transkripsiyon, çeviri, inceleme, sözlük- (1-110 sayfa)

Meczub-ı Nemengani, XVIII. Yüzyılda Orta Asya'nın Fergana bölgesinde yaşayan tanınmış mutasavvıf bir şairdir. Meczub-ı Nemengani'nin Çağatayca Divanı, mesnevileri, Farsça tezkiresi ve Çağatayca evliya tezkiresi günümüze ulaşmıştır. Divanı hariç eserleri Türkiye'de bilinmemektedir ve çalışılmamıştır. Orta Asya kütüphanelerinde bulunan bu eserlerden Çağatayca Evliya tezkiresi 220 sayfalık bir eserdir. Biz ilgimizi çeken bu eserin yarısını inceledik. Bugün bile Orta Asya'da, özellikle Özbekistan'da Meczub-ı Nemengani'nin eserleri okuyucular arasında çok bilinmekte ve çeşitli toplantı ve sohbetlerde okunmaktadır. Meczub'un eserleri Orta Asya'nın sosyal, kültürel, edebi ve manevi-tasavvufi hayatını aydınlatabilecek niteliklere sahip eserlerdir. Şairin eserlerinde hem geçmişşte yaşamış hem de aynı zaman diliminde yaşadığı birçok tarihi, edebi, tasavvufi şahsiyete yer verilmiştir. Bununla beraber Türk dünyasındaki evliya tezkireciliği geleneğinin XVIII. yüzyılda da devam ettiğini Nemengani örneği ile görüyoruz. Öncelikle eserin dil ve muhteva incelemesi, metnin transkripsiyonu yapılmış, daha sonra eser Türkiye Türkçesine çevrilmiştir.
Azerbaycan masalları üzerine bir araştırma: Masalların Propp metoduyla incelenmesi

Azerbaycan Masalları Üzerine Bir Araştırma' adlı bu yüksek lisans tezinde Ehliman AHUNDOV'un 'Azerbaycan Masalları' adlı kitabındaki 24 masalın incelemesine yer verilmiştir. Çeşitli kitap ve makalelerden metoda dair bilgi edinilmiş; bu eserler masalların incelenmesinde kaynak olarak kullanılmıştır. Ana hatları itibariyle üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Propp metodu hakkında bilgi verilmiştir. 'Masalların İncelenmesi' başlığını taşıyan ikinci bölümde ise masalların Propp metoduyla incelenmesi yer almaktadır. Üçüncü bölümde, Propp metodunun masallara uygulanmasıyla elde edilen sonuçlara yer verilmiştir.
Tarİh-i Selatİn

Bu çalışma müellifi bilinmeyen bir mesnevi olan Tarih-i Selatin'i konu edinmektedir. Çalışmaya söz konusu metni Latin harflerine aktararak başladık. Bunun ardından metnimizin bölümlerini ortaya çıkardık. Eserde adı geçen kişilerin listesini oluşturduk ve bu kişiler hakkında tarihi kaynaklarda verilen bilgileri toplayarak metindekilerle örtüşüp örtüşmediğini tespit etmeye gayret ettik. Bahsi geçen kişilerin önemli bir kısmının Şehname kahramanları olması dikkatimizi çekti. Eser aynı zamanda bir yıldızname olduğu için rastladığımız burç / yıldız isimlerini ve bunlara atfedilen özellikleri de gelenekle bağdaştırmaya çalışarak inceleme kısmında verdik. Elde ettiğimiz verileri sonuç kısmında dile getirdik.
Abdulvahap Akbaş'ın hayatı, sanatı ve eserleri

Abdulvahap Akbaş, ilk şiirini yayımladığı 1978 yılından itibaren ömrünün sonuna kadar başta şiir olmak üzere hikaye, deneme, inceleme, araştırma, roman, çocuk edebiyatı eserleri, gezi yazıları ve dergi çalışmalarıyla milli ve manevi değerleri evrensel çizgilerle muhafaza etmeye çalışmış çok yönlü bir sanatçıdır. İnanç ve toplumsal değerleri fikren ve fiilen savunurken eserlerinde tutarlı olmaya gayret göstermiştir. 'İslami Hassasiyeti Olan Edebiyat' hareketi içerisinde yer bulan sanatçı bu kültüre uygun olarak ortaya koyduğu çalışmalarıyla toplumun dini ve tarihi değerlerini ön plana çıkarmıştır. Toplumun ve çocukların önder kişilikleri örnek alması ve toplumsal değerlerle barışık yetişmesi için emek sarf etmiştir. İçinde yetiştiği toplumsal koşulları doğru yorumlamış; yetiştiği kültürün izlerini, evrensel değerlerle eserlerine aktarmış, bu yönüyle Doğu ve Batı kültürünü İslami değerler sistemi içinde sunmaya çalışmıştır. Abdulvahap Akbaş, eserlerinde inanç kavramını yoğun bir şekilde işlemiş, kültürel zenginliği yansıtmak için de Türkçenin zenginliğinden faydalanmıştır. Abdulvahap Akbaş'ın hayatı hakkında ailesiyle görüşülmüş eserlerle hayatı arasındaki bağlar incelenmiştir. Roman ve hikayeleri incelenmiş yazarın fikir hayatı ve edebi yönü irdelenmiştir. İslami düşünce ve duyguları eserlerinden yola çıkılarak aktarılmaya çalışılmış, taşra ve medeniyet algılarının şiirlerine yansımaları değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasında Abdulvahap Akbaş'ın eserleri incelenmiş ve edebi kişiliği değerlendirilmiştir.
Elazığ ili ağızları

Yüksek Lisans Tezi Şerife OĞRAŞ T. C. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Elazığ 2000 ' Elazığ İli Ağızları' başlıklı çalışmamız ses bilgisi ve şekil bilgisi almak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Ayrıca bu ana başlıkları oluşturan pek çok alt başlık da mevcuttur. Çalışmamızın esasını oluşturan metinler, Prof. Dr. Tuncer GÜLENSOY ve Doç. Dr. Ahmet BURAN'in 'Elazığ Yöresi Ağızlarından Derlemeler', Doç. Dr. Ahmet BURAN'ın 'Keban Baskil ve Ağın Yöresi Ağızlan', Muhammet KAYMAZ'ın 'Sivrice Yöresi Ağızları' adlı çalışmalarından alınmıştır. Elazığ ve yöresi ağızlarını beş bölgeye ayırmak mümkündür. 1. Ağız Bölgesi : Harput ve Elazığ merkezi ile merkez köylerinin büyük bir bölümü 2. Ağız Bölgesi : Ağın merkez ve köyleri ile Baskil'in Kaleköy, Kumlu Tarla, Tabanbükü, Höyük, Keban'ın Denizli, Bayındır, Pınarlar köyleri 3. Ağız Bölgesi : Keban ilçe merkezi ile Baskil sınırındaki bazı köyler 4. Ağız Bölgesi : Baskil ilçesinin büyük bir bölümünü kaplayan bu ağız bölgesi Keban ve Sivriceye doğru hafif bir kayma gösterir. 5. Ağız Bölgesi : Palu, Karakocan ve Maden İlçeleri ile Sivrice'nin bir bölümü
20. yy. aşık şiirinde konular: Tahlil ve karşılaştırma

Bu çalışmada 20. yüzyıl aşık şiirinde konularının tahlili ve karşılaştırması yapılmıştır. 20. yüzyıl aşıkları yaşadıkları toplumun sözcüsü olmuş, yaşadıkları yörenin geleneklerini, göreneklerini; fiziki ve coğrafi özelliklerini; toplumun düşünce sistemini; değer yargılarını; dönemin giyim ve kuşam tarzını; halkın kabullerini sanat ve estetik anlayışını; tarihi ve sosyal olaylarını şiirlerinde dile getirmişlerdir. Aşık edebiyatında çoğunlukla beşeri aşk işlenmiş, sevgiliye karşı beslenen duygular, hasret, özlem ve sitemler dile getirilmiştir. Din ve tasavvuf aşıklar da başlıca inanç ve düşünce kaynağını oluşturmuş; imani ve itikadi konular, Allah'a iman, ölüm sonrası hayat ve kader inancı, peygamberlere iman konularına sık sık vurgu yapılmıştır. Türk sosyo-kültürel hayatının gelenek ve görenekleri, değer yargıları, uğraşı ve meslekler dönemin aşık şiirine konu edilmiştir. Tabiat bitkisiyle, hayvan türleriyle, yeryüzü şekilleriyle anlatılmış; bazı bitki ve hayvan türleri mısralarda benzetme unsuru olarak kullanılmıştır. Şiirlerde vatan ve memleket sevgisine sık sık vurgu yapılmış, kahramanlık ve kardeşlik duygusunun birlik ve beraberliğin önemi anlatılmış, milli duyguların oluşmasına zemin hazırlamıştır. Toplumsal kargaşa ve kavgalar, kültürel ve ahlaki yozlaşmalar, yirminci yüzyıl sosyal hayatına damgasını vuran sosyal sorunlar, yüzyılın önemli sosyal sorunları olarak görülmüştür. Aşıklar, devlet yöneticilerini ve siyasileri yermekten çekinmemişler, onların yanlış icraatlarını, adaletsiz uygulamalarını her fırsatta dile getirmişlerdir. Ayrıca şiirlerinde talihten, felekten, sevgiliden, dostlarının vefasızlığından, zamandan ve ahlaki yozlaşmadan, hırsızlardan, emek sömürüsünden ve ağalık sisteminden şikayeti mısralarına taşımışlardır. Övgü ve methiyelerin, öğüt ve nasihatlerin, 20. yüzyıl aşık şiirinde önemli bir yeri vardır. Bu bağlamda din ve tasavvuf öncüleri, Türk büyükleri, sevgililer, güzeller, meslek grupları, doğal unsurlar, kurum kuruluş ve tesisler methedilmiş; dini, tasavvufi, sosyo-kültürel öğütlere geniş yer verilmiştir.
Feke halk kültürü araştırması

çalışmada Adana'nın Feke ilçesindeki geçiş dönemleri olan doğum, evlenme, ölüm adetleri ve bunlara bağlı inanışlar, bayram tören ve kutlamalar, halk inanışları, halk mutfağı, halk hekimliği ve anonim halk edebiyatı ürünleri üzerinde durulmuştur. Halk kültürü ile ilgili olan birinci bölümde ele alınan konularda yazılı kaynaklardan elde edilen bilgilerin verilmesinin ardından sözlü kaynaklardan edinilen adet ve inanmalar aktarılmıştır. Sözlü kaynaklardan elde edilen bilgilere dayalı adet ve inanışların eski Türk kültürü ile olan ilişkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Anonim halk edebiyatı ile ilgili olan ikinci bölümde; manzum, manzum-mensur, mensur anonim halk edebiyatı ürünlerine yer verilmiştir. Her bölümün sonunda biçim ve içerik yönlerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde metinler içerisinde geçen yerel kelimleri kapsayan bir de sözlük hazırlanmıştır. Bu araştırmanın sonucunda Feke halk kültüründe, hem Orta Asya'nın hem de Anadolu'nun inanç ve kültür yapısının izlerinin bulunduğu görülmüştür. Bütün bu izler İslamiyet'in kabulünü izleyen süreçte yeni dinin rengini alarak bugünkü Feke halk kültürünü oluşturmuştur.