turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Süleyman Nazif'in bütün eserleri (1 ağustos 1909 - 31 aralık 1909)

Süleyman Nazif edebi akım olarak Servet i Fünun hareketine mensup olmakla birlikte Servet i Fünun hareketinin edebi anlayışı dışında da eserler vermiştir. Şiirlerinin bir bölümünde tipik bir Servet i Fünün şairi gibi ferdi ıstırap, aşk ve tabiat konularını ele almıştır. Sosyal içerikli ve milli özellikler taşıyan şiirlerinde ise Tanzimat dönemi şair ve yazarları gibi Türk toplumunun çeşitli problemlerine dikkat çekmiştir. Bu şiirlerinde ve sosyal ve siyasi içerikli yazılarında belirgin bir şekilde Namık Kemal etkisi görülür. Ağustos 1909 31 Aralık 1909 sürecindeki yazılarında başta maarif olmak üzere adliyenin ve diğer kurumların ıslahı, Girit meselesi, Lisan meselesi ve daha pek çok sosyal ve siyasi konuya değinir. Özellikle ilkokul tahsilinin önemi üzerinde duran Nazif, eğitimdeki problemlerin çözümünde öğretmen yetiştirmenin ehemmiyetine vurgu yapar. Adli alandaki düzenlemenin mahkemeler ve kanunlar olmak üzere iki boyutlu ele alınması gerektiğini savunan Nazif, dönemin en önemli sorunlarından biri olan Girit meselesini de yakından takip eder. Girit'teki Müslüman halkın aldığı göç kararını üzüntüyle karşılayan Nazif, adadaki Rumların provokatif eylemlerine dikkat çeker ve bu konuda hükümeti uyarır. Lisan meselesine sıklıkla değinen Nazif, dilde sadeleşme hareketine karşı çıkar ve asırlar boyu kullanıla kullanıla artık dilimizin bir parçası haline gelen belli başlı Arapça ve Farsça sözcüklerin ve terkiplerin muhafaza edilmesi gerektiğini savunur. Yazılarında pek çok konuya değinen ve çok yönlü bir aydın olan Süleyman Nazif, yazılarıyla devrin önemli meselelerine ışık tutar ve halkı bilinçlendirmek için üzerine düşen vazifeyi fazlasıyla yerine getirir.
XV. yüzyılın ilk yarısında telif edilen divanlarda atasözleri ve deyimler

ÖZXV. YÜZYILIN İLK YARISINDA TELİF EDİLEN DİVANLARDAATASÖZLERİ VE DEYİMLEREmrah GÜLÜMMayıs, 2013Bu çalışma XV. yüzyılın ilk yarısında (1400 1450) telif edilen divanlarda kullanılan atasözleri ve deyimleri belirlemek ve Klasik Türk Edebiyatının o döneminin genel hatlarını çizmek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırma yapılırken Türk Dil Kurumu'nun belirlemiş olduğu atasözleri ve deyimler tanımları ve sözlüğü esas alınmıştır. Araştırmada dönemin toplumsal şartları, sosyal hayatı ve dil yapısı göz önünde bulundurulmuştur. Araştırma bulgularına göre, Halk Edebiyatı ile Klasik Türk Edebiyatı arasındaki geçiş dönemi sayılabilecek olan XV. yüzyılın ilk yarısında yaşamış ve divan telif etmiş olan dört şair yazdıkları şiirlerde; Halk Edebiyatı'nın etkilerinin en önemli kanıtlarından ikisi olan atasözleri ve deyimleri çok yoğun olarak kullanmışlardır. Taranan dört divanda kullanılan bazı atasözleri ve deyimlerin günümüzdeki kullanımlarla birebir örtüşmesi, Türkçenin en az 600 yıllık, değişmemiş ve arkaik kelimelere sahip olduğunu kanıtlar niteliktedir. Ayrıca günümüzde de kullanılan atasözleri ve deyimlerden çok daha fazla sayıda günümüzde kullanımı ya da karşılığı kalmayan atasözü ve deyim tespit edilmiştir. Bu çalışma içerisinde Klasik Türk Edebiyatının XV. yüzyılının ilk yarısının genel bir tasviri ile birlikte, o dönem boyunca telif edilmiş divanlarda geçen bütün atasözleri ve deyimlerin sözlüksel bir dizimi ve örneklerle birlikte anlamlandırılması yapılmaya çalışılmıştır. Günümüzde karşılığı ve kullanımı kalmayan atasözü ve deyimlere ise beyit şerhleri sayesinde anlam kazandırılmıştır.
Türkiye Edebiyat Mecmuası

Cumhuriyetin ilan edilmesiyle birlikte Yeni Türkiye Hükümetinin kurulması, yeni rejimin kabul edilmesi, siyaset, hukuk, ekonomi alanlarıyla birlikte sosyal, kültürel, sanatsal alanlarda da değişikliklere yol açmıştır. Çağdaşlaşmayı amaçlayan Türkiye Edebiyat Mecmuası, cumhuriyetin ilanından bir ay önce Eylül 1923'te yayın hayatına girip sekizinci ve son sayısını 22 Nisan 1925'te çıkarmıştır. Kısa ömürlü bir dergi olmasına rağmen yazar ve şair zenginliği dikkat çekmektedir. Dergide Aka Gündüz, Ali Canip, Celal Sahir, Emine Semiye, Ercüment Ekrem, Halid Fahri, Halid Ziya, Halide Nusret, Selahattin Enis, Yusuf Ziya gibi dönemin önemli sanatçılarının yazı ve şiirleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, harp ve zafere tanıklık etmiş, kurtuluş ruhunu her sayısında yansıtmaya özen göstermiş bir yayın olan Türkiye Edebiyat Mecmuası değişik yönleriyle incelenmeye çalışılıp bütün yazılar yeni harflere aktarılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın Giriş Bölümünde mecmuanın şekil ve içerik yönünden tanıtımı yapılmış, Birinci Bölümümde, yazar kadrosu ve edebi türlerin tasnifi yapılmıştır. Tezin İkinci Bölümü'nde Sayılarına, Türlerine ve Yazar Adlarına Göre alt başlıkların verildiği Açıklamalı Dizin yer almaktadır. Üçüncü Bölümde ise derginin tamamının Osmanlı Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarımı yapmıştır.
Al-Uḳyanusu 'l-Basİṭ fİ Tarcamati 'l-Kamusi 'l-Muḥİṭ - 'Kef maddesi giriş - metin - sözlük - dizin

Muhammed Mecdü'd-din Ya' ub Fı ruzabadı tarafından hazırlanmış olan Al-Kamusü'l-Muhit Türkçeye Al-Ukyanusu 'l-Basit fi Tercemati 'l- amusi 'l-Mu i adıyla Mütercim Asım tarafından çevrilmiş olup Kamus Tercümesi olarak tanınmaktadır. Eser, Arapçadan Arapçaya bir sözlük olup aslından daha fazla kelime ihtiva etmektedir ve ayrıca Türkçe için de önemli bir söz varlığı kaynağı niteliğindedir. Bu çalışmada amaç iki bin kitaptan yazılmış olan ve altmış ciltlik aslının kısaltılmış şekli olan 'Al-Ukyanusu 'l-Basit fi Tercemati 'l- amusu 'l-Mu i ' adlı eserin yarım kalmış yayımına kaldığı yerden devam etmektir. Sözlük daha önce Hüseyin Atay - İbrahim Atay ve Mustafa Atay tarafından Arapça Türkçe Büyük Lugat (C. I. Ankara 1964; C. II. Ankara 1968; C. III. Ankara 1981) adıyla başka sözlüklerden katkılarla çevirilerek yayımlanmaya başlanmış; ancak ğayın maddesinde kalmıştır. Tez çalışması Babu'l-elif, faslu'l-kef ve babu'l-ba, faslu'l-kef fasıllarında yer alan 'al-ka ka u' kelimesinden 'al-mak ubatu' kelimesine kadar olan on iki sayfalık bölümü ele almaktadır. Bu sayfalar sözlüğün 1887 (h. 1305) yılında yapılan III ciltlik baskısının I. cildinin 46-50 ile 241- 247 sayfalarını kapsamaktadır. Çalışmamın metin kısmı okunduktan sonra yayınlaşmış olan Mustafa Koç'un ve Eyüp Tanrıverdi'nin yaptığı yayınla karşılaştırılmıştır. Türkçe söz varlığı açısından çok önemli bir yere sahip olan ve birçok kelimenin etimolojik kökeni hakkında bilgi veren bu eser tarama yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Tezin kapsamı içinde sayfalar taranarak kef harfiyle başlayan Arapça kelimeler tespit edilip bu kelimeler ve Türkçe açıklamaları transkripsiyon ile aktarılmıştır. Sözlüğün metin kısmı oluşturulup bundan sonraki aşamada metinde yer alan Arapça ve Türkçe kelimeler için dizin hazırlanmıştır. Bir değerlendirme kısmı oluşturulup kullanımı nadir olan kelimeler hakkında bilgi verilmiştir.
Şair Eşref'in hayatı ve eserleri üzerinde bir inceleme

Mehmet Eşref, 1847'de Manisa'nın Kırkağaç ilçesine bağlı Gelenbe bucağında doğmuştur, öğrenimini Manisa'da Hatuniye Medresesi'nde tamamladıktan sonra Manisa sancağı tahrirat kaleminde staja başlar (1870). iki yıllık bir staj devresinden sonra Turgutlu kasabası tahrirat katipliğine geçer (1872). Ancak onay sonra istifa ederek Manisa muhasebe kaleminde tekrar staj görür. Stajım tamamladıktan sonra Akçahisar kazası mal müdürlüğü (1874), ardından Alaşehir kazası mal müdürlüğü (1875) görevlerine getirilir ve üç aylık bir süre de kaymakamlığa vekalet eder. 1878'de görevinden istifa ederek İstanbul'a gelen şair bir imtihandan geçmek suretiyle üçüncü sınıf kaymakamlık rütbesi kazanır. Devlet büyüklerine yazdığı hicivlerden dolayı tayini doğuya çıkar. Uzun yıllar Doğu ve Karadeniz vilayetlerinde olan Fatsa (1879), Çapakçur (1882), Hizan (1885), Ünye (1887), Tirebolu (1888), Garzan (1890) kazalarında kaymakamlık yapar. 1893 'de Aydın vilayetinde olan Garbi Karaağaç kazası kaymakamlığına tayin edilen Eşref, bir süre de Kırkağaç (1899) ve Gördes (1900) kazalarında kaymakamlık yapar. Aralık 1902'de Gördes kaymakamıyken yazdığı hicivlerden dolayı ve gizli bir cemiyet kurduğu yolunda yapılan suçlamalardan tutuklanarak bir yıl hapis cezasına mahkum edilir. Cezaevinden çılanca Mısır'a kaçar (1904). II. Meşrutiyet'in ilanına kadar daha çok Kahire'de bulunan şair, kısa aralıklarla Fransa, İsviçre ve Kıbns'da da ikamet eder. Yurt dışında bulunduğu bu sürede Curcuna ve Zuhuri admda iki gazete çıkarttırmış, Deccal (2 cilt), İstimdat, Şah ve Padişah, İran'da Yangın Var, Hasbihal -yahut- Eşref ve Kemal isimli kitaplarım neşretmiştir. Yurda döndükten sonra da İzmir'de Edeb Yahu, İstanbul'da Eşref gazetelerini çıkarttırarak bu gazetelerin başyazarlığım üstlenmiştir. Bu arada Kasaba kazası kaymakamlığı (1908), Adana vali Muavinliği (1909) görevlerinde bulunan şair Ağustos 1909'da emekli olarak 22 Mayıs 1912'de Kırkağaç'taki evinde vefat eder.
Anadolu masallarında yapı, izlek ve masal kahramanlarının tip tahlili

Masallar, anonim halk edebiyatının sözlü kültürle oluşmuş edebi metinleridir. Mitsel dönemde çekirdekleşen bu anlatılarda, insanın kendini keşfediş öyküsü ve psikolojik süreçlerinin simgeleri mevcuttur. Masal metinlerinde evrensel temalar, sembolik dil aracılığıyla ve ait olduğu topluma özgü kültürel değerlerle verilir. Bu metinler, yüzyıllarca önce oluşmasına karşın insanın hayalle gerçek arasında yaşanan duygularının işlendiği temalarıyla; tüm çağlara hitap eder. Psikoloji bilim dalının geliştirdiği rüyalar aracılığıyla insanın ruhsal dünyasının incelenmesi yöntemi, insanla ilgili bilinmeyenleri ortaya koymuştur. İnsanın ruhsal yaşam alanının bir yansıması olan rüyalar gibi masallarda da hadiseler, nesne ve duygular; semboller şeklinde anlatılır. Rüyalar, insanın içsel yaşamıyla ilgili ipuçlarını ortaya çıkarır. Bu bağlamda masal metinleri de insanoğlunun ve ait olduğu toplumun ortak hafızasında saklı olan sırları sembolik bir dille anlatır. Rüyalar, mitoslar ve masallarda kullanılan sembolik dil tüm insanların ortak iletişim dilidir. Bu çalışmada; sembolik bir dille insanın yaratılış ve varoluş gerçeğini anlatan Anadolu masalları yapı, izlek ve masal kahramanlarının tip tahlili başlıklarıyla ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca, yorumbilim yöntemiyle masal metinlerinin içerdikleri mesajlar ve konular; disiplinler arası bir çalışmayla, ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Edebi bir metin olan masal türünün kutsal dinler, psikoloji, felsefe ve sosyoloji vb. disiplinlerle olan ilişkisi ve bunların masal metinlerindeki sembolik anlamları değerlendirilmiştir.
Tarık Buğra'nın romanlarında gençlik

Sanat gayesi güdülerek meydana getirilen sözlü ve yazılı eserler olan edebiyat; bu temel gayesine ulaşmak için malzemesini toplumdan alır ve ürününü yine topluma sunar. Topluma sunulan bu eserler topluma, toplumun kendisini yansıttığı gibi, toplumların gelişmesi ve sağlıklı bir yapıya kavuşması, insanların zerafet ve ahlaki vasıfları kazanması yolunda da fonksiyonlar üstlenmiştir. Özellikle romanın, edebiyatın üstlendiği fonksiyonların yerine getirilmesinde önemli bir yerinin olduğunu söylemek mümkündür. Türk romanı incelendiğinde, roman konularının sosyal hayat, batılılaşma, köy hayatı ve kalkınması, kentleşme, aşk, gençlik meseleleri v. b. meydana geldiği görülür. Gençlik bir toplumun en dinamik gücü ve geleceğinin de teminatıdır. Bu açıdan, genelde Türk edebiyatı ve özelde romanın da gençlik konusu üzerinde bir kısım eserlerin verilmesi söz konusudur. Aslında, romanlarda gençliğin yer almadığı örnekler de hemen hemen yoktur. Türk romanında, gençlik konusunu ele alan ve geniş yankı bulan eserlerin başında Tarık Buğra'nın 'Gençliğim Eyvah' romanının geldiğini söylemek mümkündür. Tarık Buğra'nın 'Gençliğim Eyvah' ve diğer dokuz romanına baktığımızda, roman kahramanları arasında gençlerin baş kahramanlar olarak yer aldığı ve roman konularındaki tiplemelerle gençliğe ideale dönük olumlu mesajların verildiği görülmektedir. Tarık Buğra'nın romanlarında gençliğe yönelik mesajları insani değerler, milliyetçilik, din, vazife duygusu, tarih bilinci, dış etkiler-taklit, 111 aydın olmak, politika dışı olmak, dil ve sanat duygusu başlıkları altında toplanmıştır. Yazar, gençlerin insani değerlerinin din ve vatan, millet sevgisi ile yeşerip geliştiğini ifade etmektedir. Gençliğim Eyvah romanında, Delikanlı'nın kendisini çepeçevre sarmış olan ve onun benliğini yok etmeye çalışan dış güçler ve ona karşı direnmesi; Küçük Ağa romanında Hoca'nın yaşadığı tereddüt ve ikileme rağmen vatanın kurtuluşu yolunda Kuvay-ı Milliyeciler saflarında mücadeleye katılmasını görmekteyiz. Yazar, genç kahramanlarım doğrudan bir hareketin içine sokmaz, onlara tezatlıkları yaşatır, iç çatışmaların içine sokar ve sonunda sağduyuyu hakim kılar ve bu doğrultuda karar almalarını sağlar. Buğra'nın romanları bütünde değerlendirildiğinde, ele alınan konuların Türk tarihinin romanı özelliği taşıdığı görülür. Bu bütünlük içinde, roman kahramanları arasında gençler önemli bir yer tutar. O'nun romanlarında genç kahramanlar zaman zaman politikanın içine sokulur; ancak politik davranışlardan uzak tutulur. Genç kahramanlar, vazife duygusu gelişmiş ve aydın kişiler olarak takdim edilir. Sonuç olarak, yazar, romanlarında 'Sanat sanat içindir.' Görüşünden hareketle, topluma hitap etme kaygısı taşımadan, dil ve sanat unsurlarını kullanarak gençliği ele almakta ve onlara yönelik mesajlar sunmaktadır. IV
Türk edebiyatında padişah ve şehzade mersiyeleri

Padişah ve şehzadelerin vefatları üzerine yazılan mersiyelerin incelendiği bu tez için yedi yüze yakın kaynak aser taranmış, bu eserlerden yetmiş üç mersiye derlenmiş, böylece Eski Türk Edebiyatı'ndaki padişah ve şehzadeler için yazılan mersiyeler ortaya çıkartılmıştır. Çalışmamız, Anadolu sahasında gelişen klasik edebiyatın başlangıcından sonuna kadarki tüm divan, tarih kitapları ve mecmuaları kapsamaktadır. Saha itibarıyla Osmanlı Devleti'nin ve ona yakın ilk dönem beyliklerinin padişah ve şehzadelerine yazılan mersiyeleri içermektedir. Bu mersiyeler belli bir formatta düzenlenmiş ve incelenmiştir. Bu çalışmada mersiyelerin şekilleri, içerikleri ve şairler ile mersiye yazdıkları padişah ve şehzadelerin ilişkileri ayrı bölümler halinde ele alınmıştır.
Firdevsi-i Tavil Münazara-i Seyf ü Kalem

Çalışma konumuz olan Münazara-i Seyf ü Kalem H. 908'de Firdevsi-i Tavll tarafından kaleme alınmıştır. Kılıç ve kalemin birbirlerine üstünlüklerini ispat etmek için sembolik olarak yaptıkları münazaraları içeren eser, nazımnesir karışık bir şekilde yazılmıştır. incelememizde münazaranın edebi anlamda tanımı ve menşei üzerinde durulduktan sonra Türk edebiyatında kaleme alınan münazara içerikli eserler ele alınmıştır. Daha sonra Firdevsi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği verilmiştir. İnceleme bölümünde Münazara-i Seyf ü Kalem'in yazım özellikleri, muhtevası, hikayenin olay örgüsü, üslubu ve manzum kısımları incelenmiştir. Metin bölümünde eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Son bölüm olan sözlükte, dilimizde yaygın olarak kullanılmayan kelimelerle tarihi-efsanevi kişiler ve özel yer adlan yer almıştır. Kelimelerin, önce temel anlamı, sonra da metinde geçen mecazi anlamı verilmiştir. Çalışmamızın sonunda ise yararlanılan kaynaklar belirtilmiştir.
Ercüment Ekrem Talu'nun Asrİler adlı eserinin yeni yazıya aktarımı ve tahlili

Ercüment Ekrem Talu'nun 1922'de kaleme aldığı Asriler adlı eseri, edebi açıdan yeni yazıya aktarılmaya değer bir eserdir. Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmış olan romanın Latin harflerine aktarımının gerçekleştirilmesiyle birlikte eserin, var olan değerini daha da artıracak ve ulaşamayan kitlelere de ulaşmasını sağlayacak bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada; Osmanlıca-Türkçe, Türkçe-Fransızca vs. çok sayıda kaynakça kullanılmıştır. Eser ilk olarak yeni yazıya aktarılmış, metnin altında dipnot olarak bilinmeyen kelimelerin anlamlarına yer verilmiş ve ardından eser; konu, olay örgüsü, mekan, zaman, şahıslar vb. unsurlar bağlamında tahlil edilmiştir. Böylece eser, yeni yazıya aktarılarak edebiyat sahasına tekrar kazandırılmıştır.
Kara Çelebi - Zade Abdülaziz: Gülşen-i Niyaz; tenkidli metin / inceleme

Gülşen-i Niyaz adlı mesnevi umumi bir konuyu işlemediğinden dolayı edebiyatımızda bu isim altında başka mesnevi yazılmamıştır. Ancak 'Gülşen' kelimesini pek çok şair ve yazar kullanmıştır. Özellikle de tasavvufi ve allegorik mesnevilerde tercih edilmiştir. Gülşen- 1 raz, Gülşen- 1 envar... vs. Biz bu çalışmamızda Kara Çelebi-zade Abdülaziz. 'in 1068 yılında başından geçen Kıbrıs sürgününü anlattığı mesnevisini esas aldık. Kara Çelebi-zade Abdülaziz Efendi'nin eseri tasavvufi ve didaktiktir. Yeri gelince eser lirik özellik de kazanmaktadır. Allegorik özelliği yoktur. Aksine herşeyiyle gerçek olaylar anlatılmıştır. Ancak olay, müellifin psikolojik yapısıyla beraber işlenmiştir. Daha doğrusu sürgün olayının şairde uyandırdığı ruh halleri ve özellikleri işlenmiştir. Eserin Türkiye Kütüphanelerinde on üç yazma nüshasını tespit edebildik. Bu çalışmamız bu on üç yazma nüshadan hareketle beş tanesi üzerinde yapılmış bir edisyon kritik ve inceleme çalışmasıdır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Kara Çelebi-zade Abdülaziz, Gülşen-i Niyaz /İnceleme ve Transkripsiyonlu Metin. Eser üzerinde yapılan inceleme; biçim, muhteva ve dil özelliklerini içermektedir. İnceleme bölümünde ayrıca ayet ve hadis iktibasları ele alınmış, metin kuruluşu ile ilgili açıklamalar sunulmuş, nüshalar tanıtılmış ve bölüm başlıkları verilmiştir. 'Transkripsiyonlu Metin'in ardından 'Sonuç' ve 'Kaynaklar' bölümü gelmekte, 'Şahıs Adları' ve 'Yer Adları' indeksleri ile çalışma neticelenmektedir.
Abuşka Lügati

2002 -SAYFA : XIV + 639 Jüri : Doç. Dr. Avni GÖZÜTOK : Prof. Dr. Recep TOP ARLI : -Yard. Doç. Dr. Kazım KÖKTEKİN On altıncı yüzyılda yazılmış Çağatayca-Osmanlıca bir sözlük olan Abuşka Lügati veya Çağatay Lügati adlarıyla anılan eser üzerinde hazırlanmış bu çalışma; Giriş, Metin, Sonuç ve Dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde Çağatay Edebiyatı ve Çağatay Türkçesi, Ali Şir Nevai, Çağatay Türkçesi Sözlükleri ve Abuşka Lügati hakkında bilgi verildi. Çalışmanın esasını teşkil eden 'Metin' bölümünde ise Abusqa Lügati'nin transkripsiyonlu ve edisyon kritikli metni yer aldı. Bu metin kurulurken ulaşabildiğimiz 20 yazma nüshadan 5'i ve bir de Besim Atalay'ın hazırladığı, ancak ölümünden sonra basılan Latin harfli eser ( Abuşka Lügati, Ank. 1970 ) kullanıldı. Gerektiğinde diğer nüsnalardan da yararlanıldı. 'Sonuç' ta çalışmamızdan çıkarılan sonuçlar maddeler halinde sıralandı. 'Dizin' bölümünde ise 3027 madde başı Çağatayca kelimenin Latin ve Arap harfleriyle ayrı ayrı indeksi verildi. Ayrıca Abuşka Lügati'nde tanıklarda kullanıla rı eserler, adları geçen şair ve yazarlar ile özel adlar ve yer adlan için ayrı ayrı indeks hazırlandı.
Şani divanı

Bu çalışmada hangi yüzyılda yaşadığını tam olarak belirleyemediğimiz Şani'nin divanının çeviri yazılı metni hazırlanmış, daha sonra Şani Divanı'nın biçim, içerik, dil ve anlatım özelliklerinin incelemesine çalışılmıştır. Böylece onun edebi kişiliği hakkında bazı ipuçları elde edilmiştir. Şani'nin şiirlerinden medrese eğitimi de görmüş mutasavvıf bir şair olduğu anlaşılmaktadır. Şiirlerinde beşeri aşkla birlikte tasavvufi özellikler de görülür. Şani'nin dili, yaşadığı devirde oluşmaya başlayan Klasik Osmanlı Türkçesiyle birlikte daha çok Eski Anadolu Türkçesine ait dil özelliklerini göstermektedir. Daha önce üzerinde herhangi bir akademik çalışma yapılmamış olan Şani ve Şani Divanı'nın bu çalışmayla incelenmesine gayret edilmiştir.
Aşık Çelebi tezkiresindeki poetik kavramlar

Şiir, şair ve şiir okuyucusu gibi unsurların tarif ve değerlendirilmesinde kullanılan poetik kavramlar, hem kullanıldığı dönemdeki manasının hem de günümüz manalarının anlaşılması, ayrıca şiir ve şairi daha iyi anlayıp yorumlanmasında yol göstericilerdir. Döneminin tenkit kitapları olan tezkireler, şairleri tanıtmak amacına yönelik yazılmış eserlerdir. Tezkireler, poetik kavramları barındırma hususunda zengin bir bilgi birikimini ihtiva etmektedirler. Tezkirelerin ana bölümün haricinde kalan mukaddime kısımlarında şiir nedir, nasıl olmalı veya olmamalı sorularına cevap teşkil edecek tanımlar yer almaktadır. XVI. yy. Osmanlı sahasında tezkirelerin yazılmaya başlanmış olduğu ilk yüzyıldır. Bu yüzyıl içerisinde birçok şairin bulunması ve Klasik Türk şiirinin altın çağını yaşaması etkisi ile sekiz adet tezkire yazılmıştır. Bu çalışmamızda, şairler ve şiirleri hakkında ayrıntılı bilgi veren ve değerlendirmeler yapan, XVI. Yüzyılın mühim bir tezkiresi olan Aşık Çelebi'nin Meşa'irü'ş-Şu'ara'sındaki poetik kavramlar üzerinde durulmuştur. 'Aşık Çelebi Tezkiresinde Poetik Kavramlar' adlı bu tez temel olarak üç bölümü ihtiva etmektedir. Birinci bölümde Aşık Çelebi'nin hayatı, kişiliği ve eserleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. İkinci bölümünde tezkire kelimesinin manası ve tezkireciliğin tarihi gelişimi anlatılmış, Meşa'irü'ş-Şu'ara hakkında bilgiler verilmiş ve poetik kavramların sınıflandırılmasının poetikanın anlaşılmasına katkıları ifade edilmiştir. Çalışmanın esasını teşkil eden üçüncü bölümde ise Meşa'irü'ş-Şu'ara incelenip poetik kavramların geçtiği cümle örnekleri tespit edilerek değerlendirilmiştir. Bu kavramların genel olarak kullanıldığı mana çerçeveleri çizilmeye çalışılmış ve değerlendirme esnasında kavramlarla ilgili makale ve kitaplardan istifade edilmiştir. Bu çalışmanın, Divan şiiri poetikası, poetika ve şair değerlendirmeleri alanlarında çalışanlar ve ilgililer için poetik kavramları anlamada faydalı bir kaynak olabileceği değerlendirilmektedir.
Beyanİ ve Tahmİsleri(Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi y-0463 numaralı yazma eser-transkripsiyonlu metin-inceleme)

Üzerinde çalışılan eser Beyani mahlaslı şairin tahmislerini içeren bir mecmuadır. 'Beyani ve Tahmisleri' adlı çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde; kaynaklardaki sınırlı bilgilerden ve şairin tahmis bentlerinden hareketle Beyani'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verildi. Çalışmanın ikinci bölümünde tahmis mecmuası şekil, dil-üslup ve muhteva gibi başlıklar altında incelenmeye çalışıldı. Beyani'nin tahmis yazdığı şairlerin XV. - XVII. yüzyıllar arasında yaşayan şairler olduğu ve çoğunlukla XVI. yüzyıl şairleri olduğu belirtildi. Tahmis yazılan gazel sayısından hareketle Beyani'nin XVI. yüzyılın büyük şairi Baki'den büyük oranda etkilenmiş olduğu ifade edildi. Şairin şiir dilinin Baki'ye yakın olduğu, klasik üslup şairi olma özelliği taşıdığı ve aynı zamanda hikemi bir ifade tarzının da olduğu dile getirildi. Tahmis mecmuasının şekil özelliklerine, dil ve üslup özelliklerine yer verildi. Metnin öne çıkan muhteva unsurları da din-tasavvuf, aşk-şarap, felek, rind- zahid gibi alt başlıklar altında incelendi. Çalışmanın üçüncü bölümünde metnin kuruluşunda takip edilen metotlara yer verildi. Son bölüm olan dördüncü bölümde 154 tahmis, 2 muhammes, 1 taştir, 1 tesdis ve 1 gazelden oluşan metin yer aldı.
Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri

Doğadaki her şey gibi dil de kendini yenilemektedir. İnsanlar arasında temel iletişim aracı olan dilin bünyesindeki bu değişiklikler, başlangıçtan günümüze kadar araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu çalışmada, Eski Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle Kıpçak Türkçe-sinde kullanılmış, Kazak Türkçesinin bugünkü yazı dilinde kullanılmayan kelimeler tespit edilmiştir. Daha sonra, Kıpçak Türkçesi Kazak Türkçesi ortak kelimeleri tespit edilerek bu kelimelerin Kazak Türkçesinde kullanılan anlamları, anlam bilimi açısından Kıpçak Türkçesi ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmada, Kıp-çak Türkçesi için Recep Toparlı'nın 'Kıpçak Türkçesi Sözlüğü''nde yer alan kelimeler, Kenan Koç'un 'Kazakşa Türikşe Sözdik ve Türikşe Kazakşa Sözdik' adlı eserleriyle karşılaştırılmıştır. Ortak olan kelimeler tespit edilip anlam değişikliği bakımından Kıpçak Türkçesi Kazak Türkçesi şeklinde karşılıklı verilmiştir. Ayrıca ortak kelime-ler, gerek duyulduğunda ' ' ile anlam kapsamı açısından da karşılaştırılmıştır. Kıpçak Türkçesi Kazak Türkçesi ortak kelimeler tespit edilirken dilin canlı bir varlık olduğu göz önünde bulundurularak tarama yapılmıştır. Elde edilen ortak kelimeler sadece anlam değişmeleri bakımından incelenmiş, kelimelerin köken bilgisine değinilmemiştir.