turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dervİş Muhammed Şifayİ, Eşşerhu'l-Kitabi'l-Mesneviyyi'l-Ma'neviyyi'l-Muhtasar, cilt 2

Mesnevi şerhleri içerisinde icmali şerhler kategorisinde yer alan Şifayi Muhammed Dede (ö. 1673 )'nin şerhi iki cilttir. Bu tezin konusu Şifayi şerhinin üzerinde herhangi bilimsel bir çalışma olmayan ikinci cilttir. Bu cildin kütüphanelerde başka bir nüshası bulunmadığı için tenkitli metni yapılamamış; ancak eldeki nüshanın metni, tenkitli metin yönteminin kuralları göz önünde tutularak bilimsel usule göre kurulmuştur. Tezimizin dayandığı temel eser Mevlana'nın Mesnevi'si olduğu için Mesnevi'nin Mevlana eserleri içerisindeki yeri ve Şifayi Muhammed Dede'nin şerhini önceleyen Mesnevi'ye ilişkin tercüme ve şerhler üzerinde kronolojik olarak kısa ve özlü bilgiler verilmiştir. Tezimizde çalıştığımız şerhin müellifi olan Şifayi'nin biyografisi ve eserleri üzerinde araştırıcıların yararlanacağı bir bilgi silsilesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Tezimizin 'Metin Kurmada Dikkat Edilen Hususlar' bölümünde metnimizi kurarken takip ettiğimiz teknik bilimsel kurallar yer almıştır. Burada tezimizde kullandığımız nüshanın tanıtımı, eserdeki şerh yöntemi, bu yöntemi oluşturan ayrıntılar, metni kurmada izlediğimiz imla yöntemi, şerhin kaynakları üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın üçüncü bölümünü bilimsel yöntemlere göre yeni harflere aktardığımız tez metni oluşturmaktadır. Tez metnini kelime anlamları ve murat sözlüğünden oluşan şerh sözlüğü izlemektedir. Tezimiz sonuç ve kaynakça kısmıyla bitmektedir.
Captivity narratives as social and self reflectionin Cervantes, Tyler and Pamuk

Bu çalışmada, Doğuya esir düşen Batılıların hikayelerini konu alan ve romanın öncüsü olarak görülen esaret anlatıları külliyatının ana temaları ortaya konularak, Miguel de Cervantes, Royall Tyler ve Orhan Pamuk'un esaret temalı eserleri incelenmektedir. Esaret anlatıları, çizdiği Doğulu, Müslüman, Türk ve 'Öteki' imgeleriyle roman türüne esin kaynağı olmuştur. Çizilen bu imgelerin ve ötekini anlatma çabasının aslında bir ayna görevi gördüğü, öteki toplumu betimlerken yazarların nasıl kendi toplumlarını, tarihlerini ve kimliklerini yansıttıkları ele alınmaktadır. Giriş bölümü, esaret anlatılarının nasıl şekillendiğini açıklamaya ayrılmıştır. İkinci bölüm, İspanyol Yazar Miguel de Cervantes Saavedra'nın eserlerinde sıkça işlenen 'Doğulu öteki' figürünün sosyal ve tarihi gelişmeler ışığında oluşumunu ele almaktadır. Yazarın Don Kişot romanının bir bölümü olan 'Esir'in Hikayesi' ve The Great Sultana adlı oyunu referans noktalarını oluşturmaktadır. Üçüncü bölüm, Amerikalı yazar Royall Tyler'ın The Algerine Captive eserinde, bağımsızlığını yeni kazanan Amerika Birleşik Devletleri'nin kimlik yaratma çabası ve 'Donkişotvari' roman kahramanının kendi toplumsal konularına nasıl eleştirel bir tutum sergilediği üzerinde durmaktadır. Dördüncü bölüm, Orhan Pamuk'un Beyaz Kale isimli eserinde kimlik, tarih ve kurmaca temalarını ele alarak, esir ve sahip ilişkisinin nasıl farklılaştığını incelemektedir. İncelenen eserlerde Doğu, Batı, Kimlik, Tarih kavramlarının değişken olduğu ileri sürülmektedir. Bu eserler esir alan toplumu anlatırken bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde onu ayna olarak kullanmışlardır. Kendi toplumlarıyla ilgili yansıttıkları konular ve verdikleri uyum, kültürlerarası birlik mesajları açısından birlikte ele alınmışlardır.
Hayalden çizgiye Karagöz'ün penceresinden Çanakkale savaşı

Yüzyıllar boyu Türk insanının duygu ve düşüncelerine aracılık etmiş, kimi zaman siyasi bir taşlamaya dönüşen, kimi zaman ise izleyicilerinin yüzünde buruk bir gülümseme bırakan Karagöz oyununun başkahramanları Karagöz ve Hacivat, Türk toplumu üzerinde derin etki yaratmışlardır. Bu etkinin farkında olan mizah dergilerimiz de Geleneksel Türk Tiyatrosu'nun en önemli dalı olan Karagöz'ü perdeden çizgilerine taşımışlardır. 1908 yılında Karagöz adıyla çıkardığı mizah dergisinde karikatürlerini yayınlayan Ali Fuat ilk Türk karikatüristi olarak bilinmektedir. Ali Fuat'ın karikatürlerinde karikatür bir sahne, Karagöz ve Hacivat da oyunculardır. Karikatürler, Karagöz dergisinin başyazısında ele alınan güncel olayı dile getirmeye çalışmıştır. Tezde 3 Ağustos 1914 ile 10 Ağustos 1915 yılları arasında Çanakkale Savaşı'nın ortamı, Karagöz dergisinde yayınlanan ve o dönemde geniş halk kitlelerine seslenen karikatürler üzerinden incelenmiştir. 1915 yılında sadece Karagöz dergisi yayımlanmaktadır. Bir bakıma büyük savaşın tek gözü Karagöz olmuştur. Çanakkale Savaşları sadece karada, havada ve denizde kalmamış, yazılı basının satırları arasında da gerçekleşmişti. Bu savaşta etkili olan silah değil, kılıçtan keskin kalem ve yerinde kullanıldığında bombadan daha güçlü yazıya dökülmüş sözdür. Yazılı basının bunlardan daha etkili, belki kamuoyunda bomba etkisi yapan silahı ise yazı ve görselin birleştiği betimlemelerdir. Bu betimlemelerden biri de karikatürlerdir. Alt yazıya bağlı olarak kurulan Karagöz karikatürlerinde halka ümit ve moral verilmiştir. Bütün bunlar verilirken de Karagöz ve Hacivat'ın söz söyleme gücünden yararlanılmıştır.
Özbek ve Türkiye Türkçesinde iyelik ve hal ekleri

Özbek Türkçesi, Türk dilinin Karluk grubuna mensup bir lehçesidir. Özbek Türkçesi Ali Şir Nevai ile döneminin en zengin ve mükemmel edebi dillerinden biri olmuştur. Çağdaş Özbek edebi dili Kıpçak, Oğuz ve Karluk Türkçelerini birleştiren, yaşayan ve konuşulan bir Türk lehçesi olduğunu söyleyebiliriz. İyelik ve hal ekleri Türkçenin tarihi dönemlerinde; eski Türkçe, Karahanlı, Harezm, Kıpçak, Çağatay ve Eski Anadolu Türkçelerinde karşımıza çıkmaktadır. Bunlar ses ve şekil bakımından değişikliklere uğrayarak yapı, anlam ve işlevlerini koruyarak günümüz modern Türk lehçelerinin tamamında da kullanılmaktadır. Özbek ve Türkiye Türkçelerinde iyelik ekleri objektif varlıktaki ilişkileri, mensubiyeti ifade eden dil bilgisi grubudur ve bu anlamlar semantik alanda cümleye çeşitli renkler ve anlam incelikleri katar. Özbek ve Türkiye Türkçesinde hal ekleri öncelikle anlamla ilgili öneme sahiptir. Hal ekleri, söz konusu lehçelerin en önemli gramer bölümlerinden biridir; bunların kullanılışı Türk lehçelerinin doğasını ortaya çıkaran yönlerden biridir. Hal ekleri, dil sistemi içindeki bir sistemdir. Bundan dolayı Özbek ve Türkiye Türkçesindeki hal ekleri dizimi sistem niteliğinde mevcut olmuştur, bunlar daima karşılıklı ilişki ve etki içindedir. Bunun gibi her bir hal eki kendi kullanılış yöntemleri ve anlamları yönünden mikrosistem niteliğinde ortaya çıkmıştır. Hal eklerinin her birinde genel ve özel anlamlar mevcuttur. Bunlar birbirlerine hem zıt hem de sıkı sıkıya bağlıdır. Hal eklerinin anlamlar sistemi anlamsal düzeyde, yani durumdan apaçık görünmektedir.
Hasan Rıza Divanı

Bu tezin konusu, on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı şairlerinden Hasan Rıza Efendi'nin Divanı'dır. Çalışmanın ana amacı Hasan Rıza'nın hayatı ve sanatı hakkında verilen bilgilerle beraber, Divan'ı şekil ve muhteva özellikleri açısından incelemektir. Bununla birlikte, tezin bir diğer amacı ''Tasavvufi Kavramlar'' başlığında metindeki tasavvufi kavramları incelemektir. 1849 yılında İstanbul'da doğan Hasan Rıza asıl şöhretini hattatlığı ile kazanmış ve kaynaklara bu sıfatıyla geçmişştir. Muzıka-i Hümayun'da hat hocalığı ve imamlık yapan Hasan Rıza 1920'de İstanbul Rumeli'de vefat etmiştir. Bilinen tek edebi eseri Divanı'dır. Bu çalışma, şekil ve muhteva özellikleri olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Muhteva, iki bölümde incelenmiştir: dini unsurlar ve ayrıca bir bölümde ele alınan ''Tasavvufi Kavramlar''. Dini unsurlar bölümünde, metinde kullanılan ayet ve hadisler, peygamberler ve din büyüklerine değinilmiştir. ''Tasavvufi Kavramlar'' bölümünde ise, Divan'da geniş ölçüde yer alan bu kavramlar incelenmiştir. Sonuç olarak, Hasan Rıza'nın fazla tanınmayan Divan'ı sunulmuş ve ileride yapılacak olan çalışmalar için katkıda bulunulmuştur.
Ignác K&uacute;nos. Türk folklor araştırmalarında bir öncü

19. yüzyılın sonunda Macar filologu Ignac Kunos, Balkan'ın ve Anadolu'nunçesitli bölgelerini gezerek okumus Osmanlıların küçümsedigi ve Avrupalı dogubilimcilerin varlıgından kusku duydukları Türk halk edebiyatının muhtelif türleriniderleyerek ve bunların halkın kültüründeki önemine dikkat çekerek, Türk kültüründe hak ettikleri yeri almalarına katkıda bulunup, modern ve milli bir medeniyetin temeli haline gelmelerinin saglayıcılarının birisi olur. Ayrıca, derledigi Türk halk edebiyatımalzemesini Avrupa'da tanıtıp türkolojinin Anadolu ve Balkan Türkleri kapsayan Osmanlı Türk halk dili ve folkloru arastırmalarının dogmasına neden olur. Tezimizlebugün hem Türkiye hem de Avrupa'da yeterince tanınmayan bu önemli bilim adamınınhayatını ve çalısmalarını tanıtarak onun türkoloji bilimi için olan önemine dikkat çekmeyi umuyoruz. Biz, Ignac Kunos'un çogunlukla Macarca ve Almanca yazdıgı ve, büyük kısmının Budapeste'deki çesitli kütüphanelerde ve Kunos'un ailesinde bulunan kitap, makale, mektup ve basılmamıs el yazma halindeki çalısmalarını inceleyip, Macartürkolounun hayatını, Osmanlı topraklarındaki derlemelerini, bu derleme sırasındabasvurdugu yöntemlerini, halk edebiyatı, dil bilimi hakkında yaptıgı çalısmalarını, bunların uluslararası bilim dünyasına ve Türk milli uyanısına yarattıgı büyük etkiyi tespit etmeye çalıstık. Tezimizin girisi Kunos'un Osmanlı devletine gelmesinin nedenlerini, ve o dönemde Avrupa'da folklor alanında olan gelismelerini inceliyor. Birinci bölüm Kunos'un hayatını inceliyor: dogusunu, çocuklugunu, üniversite hayatını, Osmanlı devletine gelisini, stanbul'daki hayatını, derleme yaptıgı bölgeleri, derleme sırasındaizledigi yöntemleri, Türk aydınları ile olan ilişkilerini, Macaristan'a dönüsünden sonrakihayatını, ülkesindeki çalısmalarını, 1925 -1926'da Türkiye Cumhuriyeti'ne davet edilipkonferanslar sunmasını ve ölümünü anlatıyor. kinci bölüm Kunos'un halk masalları, hikayeleri, efsaneleri, türküleri, Nasreddin Hoca fıkraları, gölge oyunu, ortaoyunu, Tatar halk edebiyatı gibi Türk folklorunun halk edebiyatı kategorisine giren türleri hakkındayaptıgı çalısmalarının incelemesini kapsıyor. Üçüncü bölüm Kunos'un Türk dil bilimihakkındaki çalısmalarını ve Türkleri, Türk kültürünü, edebiyatını, hayatını tanıtançalısmalarını tanıtıyor. Dördüncü bölümde Kunos'un Türk dilinin yenilenmesi ve Türkiye'de halk kültürüne olan ideolojik yönelmeye etkisini ve Türk folklorarastırmalarına katkısını ele aldık.
Esrar-name-i Aşıkan

'Esrar-name-i Aşıkan' adlı eser üzerine hazırlanmış bu doktora tezi Giriş ile birlikte toplam üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü 'Mesnevi' nazım şekli ve 16. yüzyıla kadar gelişimi ile ilgili bilgi ihtiva etmektedir. Birinci bölümde Lokman ismini taşıyan iki müellif ve eserleri hakkında bilgi ile birlikte; eserin bu iki müelliften hangisine ait olabileceğinin tespiti üzerinde durulmuştur. İkinci bölüm eserin tanıtımı üzerinedir. Bu bölümde, eserin tanıtımı yapılmış, muhteva, şekil, dil, üslup özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ulaşılabilen tek nüshanın tavsifi yapılmış, transkripsiyon alfabesi kullanılarak çeviri yazılı metni verilmiştir.
Türkiye Türkçesinde eylemsilerle kurulan tümcelerin yapısı

Her dil, yüzey yapıda birden fazla yargıyı, benzer ya da farklı biçimlerde bir araya getirerek birleşik tümce oluşturmaktadır. Türkiye Türkçesinde birleşik tümce oluşturma görevi büyük oranda eylemsi eklerine yüklenmiştir. Eylemsi eklerini alan eylemler özel bir sözcük türü olan ve sözdizimsel bir amaçla donanan eylemsileri, eylemsiler de üzerlerine öğe alarak yan tümceyi, yan tümce ise temel tümcenin içerisine derin yapıdan itibaren yerleşerek girişik birleşik tümceyi oluşturmaktadır. Girişik birleşik tümce dil uzmanlarınca tartışılan bir tümce türüdür. Bu çalışmada birleşik kabul edilen, yapısıyla birlikte neden birleşik olduğu ortaya konmaya çalışılan bu tümce türünün bazı dil uzmanlarınca basit sayılması, tartışmanın merkezini oluşturmaktadır. Bu tartışmanın önemli bir yanı ise girişik birleşik tümce üzerine ortaya konan görüşlerin aynı zamanda dil incelemelerinde kullanılan yöntemlerin tartışmasını da yansıtıyor olmasıdır. Bu çalışmada eylemsilerin yüklem görevini üstlenerek oluşturdukları yan tümceler hem temel tümcenin bir öğesi olma özelliği hem de gösterdiği öbek yapısı açısından formüller ve dizim ağaçları kullanılarak betimlenmiştir. Betimlemenin ardından eylemsilerin oluşturduğu yapıların benzer bir üretim sürecinde gerçekleştiği görülmüş, sayılı yapıların tüm eylemsi yapılarını ürettiği anlaşılmıştır. Başka dillerde birden fazla yargıyı birleştirmek için bağlaçlar ve ilgi adıllarının yaptığı bağlayıcılık görevini Türkçenin sözdizimsel bir ek türü olan eylemsi ekleriyle yaptığı, bu çalışmada yapılan karşılaştırmalarla da görülmektedir. Türkçenin diğer dillerle olan böylesi bir bakışımlılığının üzerinde durulmasıyla dil öğretiminin özellikle de yabancı dil öğretiminin kolaylaşacağı anlaşılmaktadır. Eylemsilerin çekimli bir eylem gibi üzerine öğe alabilmesi, zaman-kişi kategorilerini taşıyabilmesi, eylemsilerin oluşturduğu yapılarınIV bir yargı bildirdiğini göstermektedir. Taşıdıkları bu yargıyla da temel tümceye bağlanarak birleşik tümce oluşturabilmektedirler.
Tarih kaynağı olarak 16. yüzyıl divan şiiri

'Tarih Kaynağı Olarak 16. Yüzyıl Divan Şiiri' adlı tezimizde, 16. yüzyıl divanlarından Müniri (ö. 927 /1520), Revani (ö. 930 /1523), Hayali (ö. 964 /1557), Aşık Çelebi (ö. 979 /1572), Aşki (ö. 984 /1576), Yahya Bey (ö. 990 /1582), Natiki (ö. 1003 /1595?), Nev'i (ö. 1007 /1599), Vecdi (ö. 1008 /1599) ve Baki (ö. 1008 /1600)'nin divanlarındaki kaside, mersiye, mesnevi ve tarih manzumeleri incelenmiştir. Tez, Padişahlar, Şehzadeler ve Sultanlar, Devlet Erkanı, Alimler Şeyhler Şairler olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. 16. yüzyıldaki şahıs, olay, mekan gibi tarihi unsurlar, sadece şiirde geçtikleri özellikleriyle teze konu edilmiş olup bu özellikleri, Tevarih-i Al-i Osmanlardan ve bazı güncel kaynaklardan tespit edilen metinlerle karşılaştırılmıştır. Bu çalışmayla 16. yüzyıl Divan şiirinin kendine mahsus dil ve üslubuyla tarih kaynaklığı ortaya konmuş, ayrıca divan şiirimizin duygu tarihimizi yansıtması hususunda değerlendirme ve tespitlerde bulunulmuştur.
XIX. yüzyıl Türk romanında Avrupa

XIX. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin yüzünü hemen her açıdan Batı'ya döndüğü bir yüzyıldır. Bu çalışmada Osmanlı-Türk toplumunda Avrupai anlamda ilk hikaye örneklerinin ortaya çıktığı 1870'li yıllardan 1900 yılına kadar yayımlanan romanlarda Avrupa algısı üzerinde durulmuş, Batı kültür ve medeniyetine ait değerlerin romanlara nasıl yansıdığı ele alınmıştır. Diğer bir ifadeyle Türklerin Avrupa algısı ve bu algının oluşmasında eğitim ve seyahat başta olmak üzere çeşitli maksatlarla Avrupa'ya giden romancıların vücut verdiği roman karakterlerinden hareketle Osmanlı - Türk toplumunun Avrupalılaşmasına istikamet veren unsurların rolüne dikkat çekilmiştir. Türk romancısının başlangıçta mesafeli yaklaştığı veya bazı yönlerini örnek aldığı Avrupa kültür ve medeniyeti, yüzyılın sonlarına doğru başta edebiyat olmak üzere hayatın tamamını içine almış, Türk toplumunu neredeyse tamamen yönlendirecek bir noktaya doğru evirilmiştir.
İkdam gazetesi üzerine bibliyografik bir inceleme (1894-1900)

Tezimizin konusu, 5 Temmuz 1894 tarihinde Ahmet Cevdet tarafından çıkarılan ve yayın hayatına 31 Mart 1961 yılına kadar devam eden İkdam gazetesindel 894- 1 900 yıllan arasında yayınlanan yazılar ve gazetenin bu yıllarının bibliyografik incelemesidir. Çalışmamız giriş, inceleme-tahlili fihrist, seçilmiş metinler olmak özere üç bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde, İkdam gazetesinin yayınlandığı 1894 - 1961 yıllan arasında Türk siyasi ve kültür hayatının toplu bir değerlendirilmesi yapılmış ve ikdam'ın bu yıllardaki önemi tesbit edilmiş, Ahmet Cevdet hakkında kısaca bilgi sunulmuştur. Birinci bölüm incelemede, ikdam gazetesinin kültür hayatımızdaki yeri, yazar kadrosu, okuyucularla iletişimi, 1897 Osmanlı - Yunan savaşındaki hizmetleri, havadis, yazı ve ilanların genel olarak değerlendirilmesi yapılmış, İkdam kütüphanesince yayınlanan eserlerin ve gazetenin 1900 yıllarına kadar çıkan sayılarında o dönemlerde ilanı yapılan matbaaların birer listesi verilmiştir. Tahlili Fihristte 1894 -1900 yıllan arasında Ikdam'da çıkan yazılar yazar adına göre, yazan belli olmayan yazılar da 'İmzasız' başlığı altında alfabetik sıraya göre sıralanmıştır. 'Hikaye-i Müntahabeler' ve Tefrikalar' eser adına göre, yine gazetenin bu yıllar arasında yayınlanan sayılarında çıkan kitap ve yayın ilanları yazar adına, yazan belli olmayanlar da alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Bir de bu bölümün başına, 1894- 1900 yıllan arasında gazetenin çıkan sayılan, bunların hicri, rumi ve miladi takvimlerini gösteren kronolojik bir dizin ile gazetenin okuyucularına duyurulan, gazetede yayınlanan tablo ve listeler ile o sayıyla ilgili düşüncelerin yer aldığı bir tablo konulmuştur. 'Seçilmiş Metinler' bölümünde, malzemenin çok olması ve altı yılı kapsayan iki bine yakın sayının topluca değerlendirilmesi esas alındığından, sadece yazılara örnek olsun diye on tane seçilmiş metin konulması uygun bulunmuş ve bu yazılar da alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Çalışmamızın sonuç bölümünde tezin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Ekler bölümüne de gazeteden aldığımız fotokopiler konulmuştur.
Ebu İshak İbrahİm B. El-Mansur B. Halefi'l-Müzekkir en-Nisaburİ'nin Kısasü'l-Enbiya tercümesi: Fiiller-metin-sözlük

Eski Anadolu Türkçesi eserlerinden biri olan Kısasü'l-Enbiya, Türk dilinin gücünü ve zenginliğini gösteren bir eserdir. Kısasü'l-Enbiya, azami eserler olması sebebiyle İslam ve Hristiyan kültürlerine katkı sunacak bir eserdir. Kısasü'l-Enbiya eseri sahip olduğu dil ve edebi özellikleriyle Türk Dili ve Edebiyatı araştırmaları içinde önemli bir yer tutacağına inanılmaktadır. Bugün halen Eski Anadolu Türkçesi dönemi ile ilgili ciddi gramer çalışmaları yapılmaktadır. Bu çalışmaların yapabilmesi için dönem eserlerinin her yönüyle işlenip ortaya konulması gerekmektedir. Bu tez, bu gayeye yönelik olarak yapılmıştır. Tez Giriş, Fiiller Bölümü, Metin Bölümü, Sözlük Bölümü, Sonuç ve Kaynakça olarak hazırlanmıştır. Giriş Bölümünde, Türkiye Kütüphanelerinde bulunan ve Türk Edebiyatında tanınmış Nasırü'd-din b. Burhanü'd-din Rabguzi'nin Kısasü'l-Enbiya tercümesi, Ebu İshak Ahmed b. Muhammed b. İbrahim es-Sa'lebi en-Nisaburi eş-Şafi'i'nin Kitabu 'Araisü'l-Mecalis fi Kısasi'l-Enbiya tercümeleri ve Mu ammed b. 'Abdi'llah el-Kisa'i'nin Kitabu Bed'i'd-dünya ve Kısasü'l-Enbiya tercümelerin üzerine durulmuştur. Ebu İshak İbrahim b. el-Man ur b. alefi'l-Müzekkir en-Nisaburi'nin hayatı ve eserleri tanıtılmıştır. Ebu İs ak İbrahim b. El-Mansur b. Halefi'l-Müzekkir En-Nisaburi'nin Süleymaniye ve Nurosmaniye Kütüphanelerinde bulunan Kısasü'l-Enbiya tercümeleri üzerine durulmuştur. Son olarak da Kastamonu İl Halk Kütüphanesinde bulunan Kısasü'l-Enbiya tercümesi tanıtılmıştır. Fiiller Bölümünde, fiillerin yapıları, kullanışları, görevleri ve kılınış bakımından incelenmiştir. Metin Bölümünde, Kastamonu İl Halk Kütüphanesinde bulunan ve 2827 numarada kayıtlı olan Kısasü'l-Enbiya tercümesi yazmanın transkripsiyonu yapılmıştır. Sözlükler Bölümünde eserin Sözlüğü ve Özel Adlar Sözlüğü hazırlanmıştır. Sonuç kısmında da genel olarak eserin değerlendirilmesi yapılmıştır. Kaynakçada bu çalışmada yararlanılan kaynaklar ile dipnotta gösterilen eserler verilmiştir.
Hidayet dİvanı

Klasik Türk Edebiyatı yaşadığı dönemin zengin kültürü, sanatı, dil ve dönem özellikleri bakımından okunmaya, anlaşılmaya ve açıklanmaya muhtaç bir gelenektir. Bu çalışmanın yegane amacı Emir Hidayetu'llah'ı anlamak, onun söz ve düşünce alemine ışık tutmaktır. Divanı, Ahmet Büyükkaş tarafından günümüz Türkçesine aktarılmıştır. Bu çalışma bahsi geçen çeviri esas alınarak yapılmıştır. Türk edebiyatında son yıllarda kullanılmaya başlanan bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yönteminden faydalanılmış, divandan elde ettiğimiz veriler tebdiz. com'un sistemine kaydedilmiş ve sistem bu verileri bir araya getirip eserin sözlüğünü bize sunmuştur. Söz konusu sistem sayesinde elde edilen veriler değerlendirilerek Hidayet Divanı'nın incelemesi yapılmıştır. Tezimiz, üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm şairimizin hayatı ve tek eseri olan Hidayet Divanı'nı tanıtmaktadır. İkinci bölümde, gazel, muhammes, müstezad, mesnevi türlerinin bulunduğu toplam 238 şiirden oluşan çeviri yazılı metnin bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğüyle elde edilen dil içi bağlam verileri incelenmiş ve örneklendirilmiştir. Bu bölümde asıl bölüm olan üçüncü bölümle ilgili ön plana çıkarılması gereken hususlara değinilmiştir. Üçüncü bölüm ise çalışmanın asıl kısmı olan sözlük bölümüdür. Bu bölümde metinde yer alan tüm sözcükler bağlamdaki yerleri ve işlevleriyle alfabetik olarak dizilmiştir.
Pİr muhammed Efendi, Hazİnetü'l-Ebrar, IV. cilt, inceleme-metin-sözlük

XVII. asırda Pir Muhammed Mevlevi tarafından kaleme alınan Hazinetü'l-Ebrar isimli Mesnevi şerhi, Türk edebiyatındaki önemli şerhlerden biridir. Pir Muhammed Mevlevi, Mesnevi'ye yazmış olduğu şerh ile eserin daha iyi anlaşılmasını sağlamış, kendinden sonra yazılan önemli şerhlere zemin olmuştur. Bu çalışmada, Pir Muhammed Mevlevi tarafından Anadolu sahasında yazılan 'Hazinetü'l-Ebrar' isimli Mesnevi şerhinin dördüncü cildi tenkitli olarak incelenmeye çalışılmıştır. Bu tezin amacı yazma eserler kütüphanelerinde olan kıymetli eserlerden birini, ilmi ve akademik usullere uygun bir şekilde gün yüzüne çıkarıp ilim aleminin istifadesine sunmaktır. Bu çalışmada, öncelikle Pir Muhammed Mevlevi'nin hayatı kısaca verilmiştir. Sonrasında eserin kütüphanelerde yer alan ve tespit edebildiğimiz iki el yazması nüshası incelenmiş, nüshalar tavsif edilerek metin çeviri yazı yöntemi ile Latin harflerine aktarılmıştır. Son olarak ise 'Kelime Anlamları Sözlüğü' ve 'Murad Sözlüğü' hazırlanmıştır.
Cusup Mamay'ın Toltoy Destanı

Toltoy Destanı Doğu Türkistanlı Kırgız Türklerinden Manasçı Cusup Mamay'dan derlenmiştir. Destanın başka bir varyantı yoktur. Toltoy, Manas'ın oğlu Semetey'in çağdaşıdır. Toltoy karakterine Manas Destanı'nda da yer verilmiştir. Destan, Toltoy'un çıktığı av macerasına geniş bir yer ayırarak başlar. Toltoy bu av sırasında ilk kahramanlıklarını gösterir. Ardından Kırgızların düşmanı olan yabancı ulusların ordularına ve bahadırlarına karşı bir dizi savaşın içine girer. Toltoy, Çınkoco ile tanıştıktan sonra hayatının seyri değişir ve kendisini hiç istemeden de olsa Semetey'in karşısında bulur. Manas Destanı'nda Toltoy, Ürgenç'i kuşatarak Semetey'in nişanlısı Ayçürök'ü zorla almaya çalışırken karşımıza çıkar. Toltoy Destanı'nın son üçte birlik kısmı da söz konusu Ürgenç kuşatmasının geniş ve farklı bir açıdan anlatımıdır. Toltoy'un Ürgenç'e gerçekleştirdiği seferin asıl nedeni ne olursa olsun sonuçları itibariyle Manas'ın oğlu Semetey ve torunu Seytek'in hayatlarına yön verecektir. İncelediğimiz destan metninde geniş bir coğrafyadan bahsedilmektedir. Her ne kadar bu toponimler güney Kırgızistan'da yoğunlaşsa da Toltoy'un etkinlik sahası Yedisu'dan Deşt-i Kıpçak topraklarına ve Doğu Türkistan'a değin uzanmaktadır. Toltoy Destanı'nda Kırgızların inanç ve ritüel geçmişşlerine dair sayısız atıf vardır. Her kahramanlık destanında olduğu gibi Toltoy Destanı'nda da olayların merkezindesavaş sahneleri yer almaktadır. Destanda Kırgızların geleneksek oyunlarından çatıraş, ordo atma, ulak tartma ve selkinçek-akıynek, cambıatma, at çabış, tokuz korgoola yer verildiği görülmüştür. Ayrıca Toltoy Destanı'nda çok zengin bir bitki ve hayvan folkloruna da yer verilmektedir. Hayvancılığın hakim olduğu Kırgız geleneksel yaşamında hayvanlarla ilgili kavramların zenginliği dikkat çekmektedir. Tezde destanda yer alan kahramanlar ve olaylar, Manas Destanı'yla karşılaştırılarak incelenmiştir. Toltoy Destanı'nın, Manas Destanı'nın yanı sıra Dede Korkut Kitabı, Alıp Manaş, Ergenekon, Göktürk, Oğuz Kağan Destanları ve Cengiz Han'a dair rivayetlerle birçok benzerliği olduğu tespit edilmiştir. Maddi kültür açısından da incelenen destanın Kırgızların günlük hayatlarına dair geniş bir bilgi birikimi sunduğu görülmüştür. Tezde, Kırgızların geleneksel avcılık kültürünün Toltoy Destanı'ndaki geniş hacimli anlatımının benzersizliği vurgulanmış ve incelenmiştir. Ayrıca tezde destanın anlatımını zenginleştiren deyim, atasözü, alkış ve kargış gibi kalıplaşmış sözler tespit edilmiş ve örnekleriyle birlikte açıklanmıştır. Tezin ikinci kısmında ise Toltoy Destanı'nın transkripsiyonlu Kırgız Türkçesi metni ve Türkiye Türkçesine aktarılmış metni sunulmuştur.