turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
II. Meşrutiyet sonrası düşünce ve edebiyat hareketleri içerisinde Türk Derneği Dergisi

Osmanlı İmparatorluğu'nda uzun yıllar boyunca uygulanan sansür sistemi, Meşrutiyet'in yeniden ilan edilmesinden kısa bir süre sonra kaldırılmış, Osmanlı vatandaşının her türden kültürel girişimi yasal hale getirilmiştir. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak yayıncılık faaliyetlerinin çeşitliliğinde, sivil toplum kuruluşlarının sayısında büyük bir artış gözlemlenmiş ve zengin bir tartışma iklimi oluşmuştur. Bu tartışmaların önemli aktörlerinden biri de amacını Türkoloji faaliyetlerinde bulunmak olarak belirleyen Türk Derneği ve derneğin en önemli girişimi olan Türk Derneği dergisidir. Türk Derneği, Türkçülük düşüncesinin teşkilatlanma sürecine geçmesini sağlayan öncü bir dernek, Türk Derneği dergisi ise Türkçülük düşüncesinin Türkoloji çalışmalarıyla desteklenmesi arayışlarını gerçekleştiren ilk dergilerdendir. Türk Derneği'nin kuruluş gerekçelerinden yazı dili ile konuşma dilini birleştirme çabası, derginin şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bu amacın daha görünür hale gelebilmesi için Türkoloji makalelerinde yansıtılan düşünceler, edebi örneklerle somutlaştırılmıştır. Bu yönüyle Türk Derneği dergisi, devrinin yeni bir edebiyat ve dil anlayışı ihtiyacına Yeni Lisan hareketini çağrıştıran içeriğiyle cevap veren, edebiyat ve dilde milli değerleri yeni bir yaklaşımla sanatın merkezine yerleştirmenin yollarını arayan ve dilde sadeleşmenin nitelik ve sınırlarını belirlemeye gayret eden bir dergidir. Türk Derneği'nin her ne kadar kısa bir ömrü olsa da dergi etrafında geliştirilmeye çalışılan Türkoloji merkezli Türkçülük fikirleri ve Türkçenin sadeleştirilmesi çabaları, kendilerinden sonra kurulacak birçok dernek ve dergiye tecrübe ve birikimin aktarılmasını sağlamıştır. Bunun yanında, Türk edebiyatı tarihinin önemli edebi tartışmalarından olan tasfiyecilik tartışmasında Türk Derneği ve Türk Derneği dergisi, önemli bir konumdadır.
Oya Baydar'ın romanlarında sosyal konular

Oya Baydar yakın tarihte Türkiye'de yaşanan sosyal ve siyasal olayları romanlarında ele almıştır. Yazarlığının yanı sıra sosyolog da olan Oya Baydar, toplumsal yaşantılardan en çok beslenen yazarlarımızdan biridir. Bu çalışmada, Oya Baydar'ın Hiçbiryer'e Dönüş, Kedi Mektupları, Sıcak Külleri Kaldı, Erguvan Kapısı, Kayıp Söz, Çöplüğün Generali, O Muhteşem Hayatınız ve Yolun Sonundaki Ev romanlarında toplumdaki sosyal konular maddeler halinde incelenmiştir. Bu incelemeler doğrultusunda Oya Baydar'ın sanat anlayışı ve toplumun romanlara yansıması üzerine çıkarımlar yapılmıştır. Tezin giriş bölümünde edebiyat sosyolojisi üzerine açıklamalar yapılmıştır. Birinci bölümde yazarın hayatına edebi kişiliğine, eserlerine kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde yazarın romanlarının olay örgüsü incelenmiştir. Üçüncü bölümde romanlarda dikkat çeken, tekrar eden sosyal konular maddeler halinde tahlil edilmiştir. Çalışma, incelenen romanların genel bir değerlendirmesinin yapıldığı sonuç ve kaynakça bölümleri ile bitirilmiştir.
Şeyhülislam Yahya, Şeyhülislam Esad ve Şeyhülislam İshak divanlarında tarih manzumeleri

Eski Türk edebiyatı metinleri çeşitlilik arz eder. Divanlarda ve şiir mecmualarında yer alan bu türlerin her biri farklı bir işleve yöneliktir. Bunlardan kaside bir kişiyi övmek ya da yermek amaçlı kaleme alınırken, gazel bir sevgiliye duyulan aşkı dile getirir. Mesneviler uzun ve tahkiyeli bir anlatımı karşılarken, rubailerde felsefi bir düşünce yer alır. Bunların dışında daha çok 17. ve 18. yüzyıllarda kaleme alınan kıt'a nazım şekli ise çoğunlukla tarih düşürme gibi bir tür için kullanılmıştır. Klasik Türk edebiyatı şairleri, ebced adı verilen hesaplama yöntemini kullanarak imar faaliyetine, doğum ve ölüm gibi olaylara, düğünlere, padişahların tahta çıkışına ve daha pek çok olaya tarih düşmüşlerdir. Şiirsel değeri olan bu tür manzumeler daha çok tarihi önem taşımaktadır. Bu bağlamda tarih düşürme, hem şair hami ilişkisini ortaya koyması hem de tarihi olayların şiirsel bir şekilde kayıt altına alınması bakımından oldukça önemlidir. Osmanlı Devleti'nin en önemli üç şair-şeyhülislamı olan Şeyhülislam Yahya, Es'ad ve İshak Efendilerin divanlarında da çok sayıda tarih manzumesi yer almaktadır. Bu çalışmada, bu üç şeyhülislam şairin divanlarındaki tarih manzumelerinin yöntem bakımından çözümlenmesi ve şekilsel ve içerik yönünden incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca şairlerin hangi olaylara tarih düşürdüğünün tespit edilmesi de onların diğer şairlerden nasıl bir farkları olduğunun gözlemlenmesi açısından önem taşımaktadır.
XVII. Yüzyıl klasik türk şiiri'nde değerli taşlar

Yapmış olduğumuz çalışmada, XVII. yüzyıl Klasik Türk Şiiri'nde kullanılan değerli taşlar incelenmiş ve araştırmacılar için derlenmiş bir kaynak olması amaçlanmıştır. Divanların şekil ve muhteva bakımından zengin olması ve konunun oldukça fazla malzeme içermesi sebebiyle çalışmamız sadece bir yüzyılla sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda, taşların oluşumları, çeşitleri, renkleri, farklı coğrafyalarda değişik şekillerde adlandırılışı üzerine görüşler değerlendirilmiştir. Ayrıca, değerli taşların sağlık üzerindeki etkileriyle de insanlara şifa verdikleri tespit edilmiştir. Giriş kısmında, taşın geçmişş toplumlarda ifade ettiği anlamlar ve insanların yaşamlarında büyük rol oynayan kutsal dinlerdeki kullanımlar ele alınmıştır. Birinci bölümde değerli taşlar hakkında tek tek ve ayrıntılı şekilde bilgi verilerek, değerli taşların Klasik Türk Şiiri metinlerindeki önemi, şairlerimizin bu bilgilere sahip oldukları ve birikimlerine şiirlerinde yer verdikleri gösterilmiştir. Çalışmamızda genel olarak cevher, inci, la'l yakut yasb, talk, benefşe, becadi, 'aynü'l-hirr, cez', senbazec, dehne, şebe, cümşüt, hamahan gibi taşlar ve bu taşların XVII. yüzyıldaki kullanım şekilleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Klasik Türk Edebiyatı'nda önemli yere sahip olan tarikatların giyim kuşamlarında taşların ne şekilde ele alındığı ve onlara nasıl anlamlar yüklendiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu bölümde sur-namelerde değerli taşlar ve kullanıldıkları yerler hakkında genel hatlarıyla bilgi verilmiştir.
Nakşibendİ Mehmed Murad Dİvanı

Nakşibendi Mehmed Murad Divanı Şeyh Mehmed Murad Nakşibendi (1788-1848) yılları arasında İstanbul'da yaşamış, Nakşibendi bir şair ve şeyhtir. Aynı zamanda 19. yüzyılda Osmanlı tasavvufunun önde gelen mutasavvıflarından birisidir. Döneminde Nakşibendi ve Mevlevi yakınlaşmasına katkıda bulunmuş, dergahının yanına bir Darü'l-Mesnevi yaptırmıştır. İyi bir Mesnevihan olarak da bilinmektedir. Birçok esere şerh yazan Mehmed Murad'ın bir de Türkçe Divan'ı vardır. Divan'ında başta Nakşibendi büyüklerine ve diğer tarikat, tasavvuf büyüklerine yazdığı medhiyeler yer almaktadır. Medhiyelerde mutasavvıflardan övgü ile söz ederken, onların hayatları ve menkıbeleri ile de bilgi vermeye çalışmıştır. Çalışmamızda Mehmed Murad'ın hayatı, eserleri, tasavvufi düşüncesi ve döneminde tarikat ilişkileri genel çerçevede belirtildikten sonra Divan'ı transkribe edilmiştir. İnceleme kısmında da mutasavvıflara yazılan medhiyeler ve mutasavvıfların hayatları incelenmiştir.
Edirneli Nazmi Mecma'ü'n-Neza'ir (3 cilt)

Bir edebi terim olarak 'nazire'yi, 'Bir şairin, başka bir şairin beğendiği veya bir şekilde ilgi duyduğu bir şiirinin hem şekil, hem içerik ve söyleyiş olarak benzerini ortaya koyması' olarak tanımlamak mümkündür. İnsanın tabiatında var olan taklit etme güdüsü, sanat olgusunun varoluşunun da önemli etkenlerinden biridir. Nazire elbette taklitle eş değer bir kavram olmamakla birlikte, taklit ve takip güdüsünün, eski üstatlara duyulan saygı, güzel söyleyişlerin daha üstününü ortaya koyabilmek, onları tazelemek ve yüceltmek arzusuyla birleşmesi, nazire yazmayı bir gelenek haline dönüştürmüştür. Nazirecilik, Türk şiirinin en köklü ve en yaygın geleneklerinden biridir. Nazirelerin, şiir meraklısı ve aynı zamanda şiir sanatına derin vukufu olan bazı kimseler tarafından derlenmesiyle 'nazire mecmuaları' dediğimiz eserler vücuda getirilmiştir. Nazire mecmuaları, genellikle aynı veya birbirine yakın yüzyıllarda yaşamış birçok şairin şiirlerini bir arada bulunduran değerli belgeler durumundadır. Onları değerli ve önemli kılan, derlendikleri dönemle ilgili olarak edebiyat tarihimize önemli bilgiler taşıyacak özellikleri ihtiva etmeleridir. Bu mecmualar, devirlerinin genel beğenilerini, şairler arası etkileşimleri ortaya koymalarının yanı sıra, başka kaynaklarda adına rastlanmayan çok sayıda şairin yüzlerce şiirini sergilemeleri gibi birçok bakımdan edebiyat tarihimize katkılar sağlayan malzemelerdir. Nazire mecmualarının bazılarının kimin tarafından derlendiği / düzenlendiği belli değilken bazılarının derleyicisi bellidir. Edebiyatımızda derleyeni belli nazire mecmualarının sayısı oldukça azdır. Bunların en önemlilerinden biri de 16. yüzyıl şairlerinden Edirneli Nazmi tarafından düzenlenen Mecma'ü'nneza'ir'dir. Bu çalışmanın konusu olan Mecma'ü'nneza'ir, 357 şairin elifba ve vezinlere göre sıralanmış 5527 şiirini ihtiva eden çok büyük bir nazire mecmuasıdır. ıu Mecma'ü'nneza'ir'in derleyicisi Edirneli Nazmi, bu hacimli nazire mecmuasıyla beraber, adına Türki-i Basit denilen sade Türkçeyle yazılmış şiirleriyle tanınmıştır. Ancak onun bütün sanat hünerlerini, farklılık ve orijinalitesini ortaya koyduğu ve kendisini klasik şiirimize mensup diğer şairlerin hepsinden ayrı bir konuma yerleştiren eseri, türünün edebiyatımızdaki en hacimli örneği olan Divan'ıdır. Son derece ilginç ve renkli bir edebi kişiliğe sahip olan Edirneli Nazmi, Divan'ı gibi Mecma'ü'nneza'ir'ini de hassas bir ansiklopedist titizliğinde tertip etmiştir. Edirneli Nazmi'nin bu büyük nazire mecmuası, bütün nazire mecmualarının edebiyat tarihimize olan genel katkılarının yanında barındırdığı binlerce şiirle 14, 15 ve 16. yüzyıl divan şiiriyle ilgili çok zengin bir malzemeyi de önümüze sermektedir. Bu çalışmayla, Mecma'ü'nneza'ir'in, tenkitli metni ortaya konulmuş, Edirneli Nazmi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliği ile Mecma'ü'nneza'ir ayrıntılı olarak tanıtılmaya çalışılmış, ayrıca 'Giriş' başlığı altında bir kavram olarak 'nazire' konusu ve 'nazirecilik geleneği' değerlendirilmiştir.
Cumhuriyet dönemi Türk şairlerinin mektuplarındaki edebi poetikalar :Ahmet Hamdi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı, Behçet Necatigil

Bu çalışmada birinci bölümde poetika tarihi, batıda, doğuda ve Türk Edebiyatında gelişim tarihine göre ele alınmış daha sonra ise poetika kavramı açıklanmıştır. İkinci bölümde önce Ahmet Hamdi Tanpınar'ın genel poetikası ele alınmış daha sonra mektuplarına yansıyan poetikası incelenmiştir. Üçüncü bölümde önce Cahit Sıtkı Tarancı'nın genel poetikası ele alınmış daha sonra mektuplarına yansıyan poetikası incelenmiştir. Dördüncü bölümde önce Behçet Necatigil'in genel poetikası ele alınmış daha sonra mektuplarına yansıyan poetikası incelenmiştir.
İlyas Bahşiş ve Edem Nalbandov'un derlediği 'Kırım Tatar Xalq yırları'

Çalışmaya konu olan Kırım Tatar Xalq Yırları Ukrayna Bestekarlar Birliği'nin azaları İlyas Bahşış ve Edem Nalbandov tarafından derlenmiştir. Bu çalışmayla Kırım Tatarcası için önemli bir eser olan bu kitabın (246- 432 sayfaları arasında yer alan yırların) Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmış, çalışma gramer ve dizin çalışması ile tamamlanmıştır. Kırım yarımadasının tarihi ve coğrafi önemi üzerinde kısaca bilgi verildikten sonra Kırım Tatarcası ve diyalektleri hakkında bilgi verilmiştir. Kırım Tatar Halk Edebiyatı ve Halk Yırlarının edebiyat içindeki yeri değerlendirilmiştir. Ağırlıklı olarak aşk, doğa, hayvan sevgisi, yiğitlik ve kahramanlık konuları işlenen yırlar, Kırım Tatarcasının Ortayolak diyalektine aittir. Eserin yazarları tarafından yazılmış olan önsöz kısmının da yazı çevrimi yapılarak okuyucuların hizmetine sunulmuştur. Yırlarla ilgili yapılan değerlendirmenin birebir Türkçeye aktarımı yapılmamış özet olarak vermekle yetinilmiştir.
Eski Türkçede sayılar: Yapısal ve anlamsal bir yaklaşım

Bu çalışmada Eski Türkçedeki sayı sözcükleri yapı, işlev ve anlam bakımından ele alınmıştır. Öncelikle Eski Türkçe dönemi kaynak metinlerinden bir korpus oluşturulmuş ve bu korpusa Runik harfli yazıtlardan Moğolistan bölgesi yazıtları ile Yenisey yazıtları, Eski Uygurca metinlerden Huastuanift, Altun Yaruk, Maitrisimit, Könül Tözin Okıtdaçı Nom, Sitatapatradhara i, Totenbuch ile eski Uygur hukuk belgeleri, Karahanlı Türkçesi metinlerinden de Kutadgu Bilig alınmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sayı kavramı, insanoğlunun sayı yetisi, dilbilimde sayı kavramı ve sayı sistemleri ile Altay dillerinde sayılar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Eski Türkçedeki sayılar yapılarına göre asıl sayı sözcükleri, birleşik sayı sözcükleri, sıra sayı sözcükleri, üleştirme sayı sözcükleri ve belirsiz sayı sözcükleri olmak üzere beşli sınıflandırmaya tabi tutulmuş ve incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde anlambilim ve sözcük anlambilim hakkında genel bilgiler verilmiş, ardından korpustan elde edilen örnekler sözcük anlambilim temelinde ilgili sayı başlığının altında incelenmiştir. Çalışma sonucunda sayı sözcüklerinin anlamlarında eski Türklerin girmiş oldukları dini, kültürel çevrelere göre değişiklikler görüldüğü belirtilmiş, içinde bulunulan kültürün dil, dolayısıyla anlam üzerinde nasıl bir etkisinin olduğu sayı sözcükleri üzerinden ortaya koyulmuştur.
Necatİ Bey Divanı'nda İrsal-i mesel ve Temsİlİ teşbİh

Klasik Türk edebiyatında mesel kavramını ve bir divanı mesel açısından inceleyen müstakil bir çalışma bulunmamaktadır. Sözü edilen çerçevede bir divan üzerinde yapılmış ilk çalışma olma özelliğini taşıyan tezimiz, üç ana bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde, Necati Bey'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verdik. Ayrıca tezkire yazarlarının onun hakkındaki görüşlerini aktardık. İkinci bölümde, meselin ne olduğunu gerek lügatlerde gerekse belagat kitaplarındaki kullanımlarıyla inceleyerek, onun tanımını, anlam çerçevesini ve özelliklerini belirledik. Ayrıca edebiyatımızın ilk dönem kaynaklarında nasıl kullanıldığı üzerinde durarak meselin anlam serüvenini tespit etmeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise Necati Bey Divanı'nı mesel açısında tahlil ederek 192 yerde mesel örneği tespit ettik. Böylece Necati Bey'in divan edebiyatında mesel söyleme yöntemini en çok kullanan şairlerden biri olduğunu ispatlamaya çalıştık.
Turgut Uyar'ın Divan'ında bir araç olarak biçim

1950'lerde başlayan ve İkinci Yeni adıyla anılan şiirsel eğilimin öncülerinden sayılan Turgut Uyar'in (1927-1985) 1970 yılında yayımladığı Divan, beyitler halinde yazılması ve gazel, kaside, rubai formunda şiirler içermesiyle şairin diğer yapıtlarından ayrılır. Divan'ı yayımladıktan sonra, 'gelenekten yararlanma' tartışmalarının gündemini oluşturan Uyar, bu bağlamda büyük övgüler aldığı gibi yoğun eleştirilere de maruz kalmış, Divan'da Divan şiiri biçiminden salt bir araç olarak yararlandığım belirterek övgü ve eleştirilere tepki göstermiştir. Bu tezin amacı, Uyar'ın Divan şiirine karşı konumlanışını belirlemek, gelenekten ne anladığım saptamak ve kendi açıklamaları kılavuzluğunda Divan'ı çözümleyerek biçimin nasıl araçsallaştığını incelemektir. Turgut Uyar'ın, Divan'ında. bir halk devrimi izleği olduğunu ileri süren bu tez dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, devrime hazırlık evresi, 'yabancılaşma' sorunsalı ve biçimin 'süreklilik' kavramıyla ilişkisi incelenmektedir. Kitaptaki 'akarsu' eğretilemesinin irdelendiği ikinci bölümde, biçim-içerik uyuşmazlığı bağlamında Uyar'ın Divan şiiri karşısındaki konumu tartışılmakta ve 'ideolojinin taşıyıcısı olarak biçim' ele alınmaktadır. Tarih ve biçim arasındaki ilişkinin sorgulandığı üçüncü bölüm, 'tipikleştirme', 'homoloji' ve 'örtüşme' kavramlarım kapsamakta; gerek toplumsal gerek edebi düzlemde merkez-çevre kopukluğunun irdelendiği son bölümde ise, 'göçebe savaş makinası' kavramı, halk kültürünün direnişi, tasavvuf, heterodoksi ve eylem üzerinde durulmaktadır. Turgut Uyar, Divan'ında halk kültürünü öne çıkarmak istemiş, devrimci bir içerikle, ezilmiş sınıfların savaşı izleğini sürdürürken, 'eskimiş' ve 'aşılmış' bir biçimle de 'saray edebiyatıyla' savaşmış, onu halkın değerlerini yansıtacak şekilde yeniden yazmaya çalışmıştır.
Edirneli Faiz divanı inceleme-metin-dizin

Doğum tarihi kesin olarak bilinmeyen Edirneli Faiz Edirne'de doğmuştur. Hayatının büyük bir kısmını Edirne'de geçirdiği anlaşılan şairEdirne'deki çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır. Şairliği ve ilim adamlığıvasfının yanında hat sanatında da makbul bir kişi olarak tanındığıkaynaklarda vurgulanmaktadır. Tezkirelerde, ilim ve edepten nasiplenerek herkesin teveccühünü kazanmış marifet ve kemal ehli olarak nitelendirilen Edirneli Faiz, döneminüstadları sayılan Nef'i ve Şeyhülislam Yahya'nın yanında Nabu ve Sırru gibi şairlerden de etkilenmiştir. Nabu ve Sırru'ye nazireler yazan Edirneli Faiz, Edirne ve çevresindeki şairler tarafından tanınan bir şairdir. Dönemininşairlerinden Nazum ve Razu Edirneli Faiz'e nazire yazmışlardır. Edirneli Faiz kendisine güveni son derece iyi olan bir şair olarak karşımıza çıkmaktadır. O, kendisini söze intizam veren bir şair olarak görür. Divan şiirinin geleneksel aşk anlayışının değişmeye başladığı, yenilik arayışlarının kendisini hissettirdiği bir dönemin şairi olan Edirneli Faiz'deMahallileşme akımının etkileri görülmektedir. Şair divanında Türkçenin sadesöyleyişlerine, günlük dilde kullanılan orijinal ifadelere, atasözlerine ve deyimlere yer vererek halkın ağzındaki Türkçeyi yakalamıştır. Divan şiirinietkisi altına almaya başlayan Sebk-i Hindi akımından etkilenmediğini söylemek mümkündür. Edirneli Faiz, 18. yüzyılın başlarında en parlak dönemlerinden birini yaşayan Edirne şehrinin önemli merkezlerini ve şahsiyetlerini şiirlerinde konu edinmiştir. Dolayısıyla divandan Edirne tarihine ve sosyolojisine yönelik tespitlere ulaşmak mümkündür. Şairin kullandığı benzetmeleri de tespit ettiğimiz bu çalışmada EdirneliFaiz'in şairlik yönünü ve divanının metnini ortaya çıkardık.
Türk edebiyatında hikaye türü üzerine görüşler (1870 - 1928)

Hikayenin tarihi çok eskilere dayanmasına rağmen kısa hikaye oldukça yenidir. Türde modernleşme önce Amerika'da başlamış ardından Fransız ve Rus yazarlar bu harekete katılmışlardır. Türk edebiyatında, Batının etkisiyle, modernleşme çalışmaları 1870 sonrasına rastlar. 1870- 1890 arasında hikaye yazarları eserlerinde bir yandan Batılı özellikleri denerken bir yandan da geleneksel tahkiyenin izlerini sürdürürler. 1890'dan sonra ise türde gerçek anlamda yenileşme görülür. Bunun nedeni hikaye yazmanın yanında yazarların türü tanımlama gayretleridir. Önce romanla hikaye farkını ortaya koyan yazarlar yayımladıkları hikayelerde Batılı kalıplara yaklaşırlar. Hikaye günden güne içerikte gelişse de 1928'e kadar hak ettiği yere sahip olamaz, tüm çabalara rağmen romanın gerisinde kalır. Ancak bu tarihten sonra edebi türler içinde üst sıraya yerleşmeye başlar. İlk hikaye dergileri, ilk hikaye antolojileri, ilk hikaye tartışması 1920'lerin sonunda ortaya çıkar. Bu çalışmada 1870 ile 1928 arasında Türk edebiyatında modern hikaye üzerine geliştirilen düşünceleri, türü yerleştirme çabalarını ve hikayenin neden romanın gerisinde kaldığını hikaye yazarlarının kaleminden göstermeye çalıştım.
Ahmed Kamil'in Canvermezler Tekkesi isimli romanı

Türk edebiyatı farklı dönemlerde farklı milletlerin edebiyatlarıyla etkileşim içine girmiş, bu edebiyatları etkilediği gibi aynı zamanda da onlardan etkilenmiştir. Bu etkilenmenin bir sonucu olarak da adapte, bir diğer ismiyle uyarlama eserler ortaya çıkmıştır. Adapte eserler, Türk edebiyatının her döneminde önemli bir yer tutmuştur. Daha çok yaptığı bibliyografya çalışmalarıyla bilinen, ilk derleme müdürümüz olan Selim Nüzhet Gerçek'in de Fransız yazar Claude Farrere'den adapte ettiği Canvermezler Tekkesi isimli bir eseri vardır. Selim Nüzhet'in Ahmed Kamil müstearıyla neşrettiği bu roman 1921 yılında İleri gazetesinde tefrika edilmeye başlanmış, 1922 yılında ise kitap olarak basılmıştır. Yaptığımız bu çalışmayla Selim Nüzhet Gerçek'in pek bilinmeyen bu eserini eski harflerden yeni harflere aktardık. Bu çalışmamızla Türk edebiyatının unutulmuş bu değerli eserini gün yüzüne çıkarmayı amaçladık. Eski harflerden yeni harflere aktardığımız metin hakkında yaptığımız incelemeyle de eserin değerini ortaya çıkarmayı amaçladık. Çalışmamızın 'Giriş' bölümünde 'Selim Nüzhet Gerçek'in Hayatı ve Eserleri' başlığı adı altında Selim Nüzhet'in aile, çalışma ve eğitim hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde eserlerinin içeriğine de kısaca değinilmiştir. Bu bölümden sonra ise çalışmamızın ana bölümlerinden birini oluşturan Canvermezler Tekkesi romanının incelemesi ve bu incelemeden elde edilen sonuçlar yer almaktatır. Tezimizin son bölümünde çalışmamızın ana bölümlerinden bir diğerini oluşturan Canvermezler Tekkesi romanının Latin harflerine aktarılmış hali yer almaktadır.
Mustafa Kutlu'nun hikayelerinde şahıs kadrosu

Mustafa KUTLU'nun hikayelerinde şahıs kadrosu konulu tezimizde Cumhuriyet döneminin tanınmış hikayecilerinden olan Mustafa KUTLU'nun sanatçı kişiliğini ortaya koymak, hikayelerindeki şahıs kadrosu ile Türk toplumunu meydana getiren bireyler arasındaki benzerlikleri belirlemeyi, Türk insanının Mustafa KUTLU'nun hikayelerine nasıl, ne şekilde, hangi özellikleriyle yansıtıldığını tespit etmeyi amaçladık. Çağdaş hikayecilere göre, içinde yaşadıkları toplumun, çeşitli yönleriyle sanat eserine yansıması çok önemlidir. Onlar topluma adeta bir ayna tutarak, onu bütün yönleriyle eserlerinde yansıtmaya çalışırlar. Mustafa KUTLU da hikayelerinde Türk toplumunu çeşitli kesimleriyle tanıtmaya büyük bir önem verir. Bunun akademik bir çalışmayla ortaya konulması, modern Türk hikayeciliğinin gelişim çizgisinin ortaya konulması açısından son derece önemlidir. Cumhuriyet dönemi Türk hikayesinin gelişiminin ortaya konulması, tek tek bu dönemin hikayecilerinin incelenmesine bağlı olduğundan, Mustafa KUTLU ile ilgili yapılan bu çalışmayla Cumhuriyet dönemi Türk hikayesinin gelişim çizgisinin ortaya konulmasına önemli bir katkıda bulunulacaktır. Tez beş bölümden oluşmuştur: 1. Modern Türk Hikayeciliğinin Gelişimi. 2. Mustafa KUTLU'nun Hayatı ve Sanatı. 3. Mustafa KUTLU'nun Hikayeleri. 4. Mustafa KUTLU'nun Hikayelerindeki Şahıs Kadrosu. 5. Sonuç.
Türk romanında Bulgarlar

Türk Romanında Bulgarlar başlıklı çalışmada, Türk yazarların Bulgar roman kahramanları ve Bulgar milletiyle alakalı genellemeler üzerine oluşturdukları Bulgar algısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada, her iki milletin yüzyıllar içerisinde şekillenen ortak tarih, coğrafya ve komşuluk ilişkilerinin Türk yazarlar tarafından nasıl ele alındığı ve nasıl algılandığı gösterilmiştir. İki milletin tarihi süreçteki yerlerine bakıldığında, romanlarda 93 Harbi'nin önemli bir dönüm noktası olduğu görülmektedir. Romanlarda, bu savaşın sonrasında kendisini daha fazla gösteren komitacılık faaliyetleri ile düşmana dönüşen olumsuz Bulgar imgesi vardır. Olumsuz imge, özellikle milliyetçi yazarların eserlerinde görülmektedir. Bunun yanı sıra, komşu ve gayrimüslim tebaanın bir parçası olarak olumlu Bulgar imgesi de mevcuttur. Ahmet Mithat Efendi'nin romanlarında Osmanlıcılık ideolojisine uygun olarak bu tip Bulgarlar vardır. Osmanlı Devleti döneminde 'Ruslarla işbirliği içinde' olan Bulgar imgesi, II. Dünya Savaşı sonrası 'komünist' Bulgar imgesine dönüşür. 1989 zorunlu göçüyle Türkiye'ye gelen Bulgaristan Türk aydınlarının eserlerinde komünizm eleştirisiyle beraber bu tip Bulgarlar görülmektedir. Konuyla ilgili romanlar incelendiğinde Türk-Bulgar ilişkilerinin önemli tarihi ve siyasi gelişmelerini söz konusu eserlerde görmek mümkündür. Yazarların, olumsuz Bulgar imgesiyle Bulgarları 'öteki' olarak anlattıklarını, olumlu Bulgar imgesiyle ise iki millet arasındaki ortak özellik ve bağlara dikkat çekip dostluğu pekiştirme çabası gösterdiklerini ifade etmek, mümkündür.