İnflamatuvar bağırsak hastalıklı erişkinlerin çocuklarında asemptomatik bağırsak mukozal enflamasyonunun fekal kalprotektin ile değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, genetik olarak yatkın olgularda çevresel etkennlerin etkisiyle oluşan ve kronik gastrointestinal mukozal inflamasyon ile karakterize hastalıklar grubudur. İBH'lı erişkinlerinin birinci derece akrabalarında subklinik gastrointestinal mukozal inflamasyona varlığı gastrointestinal mukozal inflamasyonun non-invaziv bir belirteci olan fekal kalprotektin yüksekliği şeklinde gösterilmiştir. Ancak erişkin İBH olgularının çocuklarında subklinik mukozal inflamasyon varlığına dair çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada İBH'lı olguların çocuklarında olan ancak asemptomatik seyreden gastrointestinal mukozal inflamasyon varlığını fekal kalprotektin seviyeleriyle değerlendirerek ve sağlıklı kontrol olgular ile karşılaştırarak araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Gastroenteroloji Bilim Dalı bünyesinde takip edilmekte olan Crohn hastalığı ve ülseratif kolit olgularının 8-15 yaş arasındaki asemptomatik 50 çocuğu ile Genel Çocuk Polikliniği'ne başvuran 8-15 yaş arasında herhangi bir gastrointestinal yakınması olmayan 50 gönüllü olgu ile gerçekleştirilmiştir. Olgulara ait demografi, anamnez ve fizik muayene bulgularına ait bilgiler alındıktan sonra tüm olgulardan gayta örneği alınarak fekal kalprotektin seviyeleri rapid-immunoassay yöntemi ile ölçüldü. Elde edilen veriler ve gruplar arası farklar istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Çalışma grupları arasında demografik olarak fark gözlenmemekle birlikte pasif sigara maruziyeti ile ailede ebeveyn harici İBH'lı akraba varlığı İBH grubunda daha yüksek gözlendi (Sigara %64 vs % 44, İBH akraba %20 vs %0 ). İBH'lı olguların çocuklarının inek sütüne daha erken geçtikleri gözlendi (11,34 4, 38 vs 13,02 2, 88 ). Anamnez bulguları açısından iki grup arasında fark izlenmedi. Boy ve kilo persentilleri açısından kontrol olguların daha yüksek persentilde olma eğilimleri olsa da istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ancak vücut kitle indeksi persentilleri açısından incelendiğinde kontrol olgularının daha yüksek VKİ persentillerine sahip oldukları gözlendi. Çalışma gruplarının fekal kalprotektin değerleri ise İBH grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek seyrettiği gözlendi (İBH 57 g/g vs kontrol 50 g/g. Fekal kalprotektin ölçüm eşik değeri olan 50 g/g değerine göre tekrar gruplandığında ise İBH grubunda kontrole göre daha fazla 'pozitif' değer gözlenmesine rağmen bu fark anlamlı değildi. VKİ persentilleri açısından yüksek persentil olgularda daha yüksek değerde fekal kalprotektin değerleri gözlendi. Lojistik regresyon analizinde ise sigara kullanımının hastalık gelişimi riskini 7,2 kat arttırdığı belirlendi. İBH grubunda şiddetli enflamasyon eşik değeri olan 200 g/g değerin üzerinde 2 olgu gözlendi (%4). Bu olgular ise ileri tetkik ve tedavi sürecine alındı. Tartışma: İBH'lı olguların birinci derece akrabalarında subklinik mukozal enflamasyon varlığına ait fekal biyokimyasal belirteçler kullanılarak yapılan çalışmalarda İBH'lı olguların akrabalarında bu belirteçlerin yüksek seyretme eğilimi gösterilmiştir. Tamamı çocuklar üzerinde yapılmış bir çalışma ise bulunmamaktadır. Bizim çalışmamızda ise İBH'lı olgularn çocuklarında fekal kalprotektin değerleri daha yüksek gözlenmiştir. Bu durum, hastalığın genetik ve çevresel etiyoloji teorisini desteklemektedir. Benzer şekilde, İBH etiyopatogenezinde suçlanan faktörler ile ilgili veriler literatür ile uyumlu olarak gözlenmiştir. Bu olgularda gözlenen asemptomatik mukozal inflamasyonun uzun dönemde İBH'ya dönüşme riski ve durumu için olguların çok uzun süre takip edilmesi gerekmektedir.