Reading pro-environmental image of the city via urban equipment: Milan example

Kentlerde yaygınlaşmaya başlayan çevre yanlısı davranış literatürde çevresel psikoloji alanı tarafından incelenmektedir. Ancak bu çalışmalar kapsamında incelenen konuların kentsel çevre kapsamında araştırılması eksik kalmaktadır. Bu sebeple Kevin Lynch'in kent imgesi teorisinden yola çıkarak kentin çevre yanlısı imajının kentselekipman sayı ve yerleşimleri kapsamında okunması hedeflenmiştir. Tez kapsamında literatürde incelenen konular kentsel donatı elemanları ve kent mobilyaları, çevre psikolojisi, çevre yanlısı davranış ve tutum, çevresel algı, kent imgesi, kamusal alan ve boşluk gibi konulardır. Liteatür arka planında kurulan bu ilişkilerin sayesinde, kentlerde kentsel donatı elemanları, mobilyalar ve aksesuarlarla kent kullanıcısına ne gibi mesajlar verilmek istendiği çözümlenmiştir. Verilen mesajlarda çevre yanlısıtutuma odaklanılmıştır. Bu noktada yalnızca yalnızcı yazılı tabela ifadeleri değil görsel mesajlar da önemlidir. Tez kapsamında, kent imgesi ve donatı elemanlarının ilişkisini inceleyen diğer çalışmalardan farklı olarak spesifik bir ekipman türüne yönelinmiştir. Seçilen spesifikkentsel donatı elemanları kentin çevre yanlısı yaklaşımının imgesel boyutta incelenmesine olanak tanıyan, görsel, yazılı ya da fonksiyonel mesajlar içeren elemanlardır. Bu kapsamda, yalnızca atık toplama görevi gören ve üzerinde herhangi bir mesaj bulundurmayan çöp kutuları ve yalnızca bisiklet parkı amacıyla yerleştirilen ve yine bir mesaj içermeyen kent mobilyaları incelemeye alınmamıştır. Çalışmanın yöntemine yönelik olarak kentin tamamını ifade eden bir sonuca ulaşılabilmesi için kentte merkezden çepere uzanan üç alan seçilmiş olup bunlar, tarihi merkez olan Duomo bölgesi, konut bölgesi olan ve üniversiteyi içine alması ile öne çıkan Citta Studi bölgesi, üçüncü ve son olarak kent çeperinde yerleşmiş olan Lambrate bölgesidir. Citta Studi bölgesi merkez ve çeperinarasında konumlanmıştır. Alan seçimlerinde dikkat edilen bir başka unsur -merkez, çeper ve ara bölge yaklaşımından farklı olarak- incelenecek alan büyüklüklerininbirbirine yakın olmasıdır. Bu noktada, yerel belediye olan Comune Di Milano'nunbelirlediği sınırlardan faydalanılmıştır. Bu sınırlara göre belirlenen 3 alanın da boyutları birbirine yakındır. Ancak incelemeler başladığında Lambrate bölgesinin kent çeperinde yer almasından kaynaklı olarak belirli bir noktadan öteye geçilememiştir. Çünkü bölgenin anayol ile sınırlanan kısmından ötesinde konut yerleşimibulunmamaktadır, ayrıca yaya ve bisikletli olarak geçilmesi de mümkün değildir. Alanda yapılan gözlemler sırasında Google MyMaps adlı uygulamanın yardımıylabulunan kentsel donatı elemanları very olarak kaydedilmiştir. Sonrasında Kevin Lynch'in teorik yaklaşımlarından hareketle alanların tümümününimgesel ifadeleri çıkarılmıştır. Yani bölgeler, sınırlar, yollar, bölgeler, nirengi ve odak noktaları kapsamında incelenmiştir. Fakat burada seçilen alanlar kendi içlerindeişlevlerinden ötürü kentte bölgeleri oluşturdukları için bölge sınırları içinde kalan alanlarda Kevin Lynch'in tanımına uyan, 'işlevsel ya da fiziksel bir özellikten ötürübölgeleşme' arayışına girilmemiştir. Kısaca alanlar, hem işlevsel hem de fiziksel olarak kendi içlerinde Milano kenttinde 'bölge' olarak çalışmaktadırlar. Duomo tarihimerkezdir ve kentin turistik özelliklerini taşıyan bölgedir. Citta Studi bölgesiüniversite fonksiyonunu üstlenmiştir ve bölge sınırları içerisinde bu işlevin yükünüpaylaşan konutlar üniversiteden daha büyük bir alana yayılmıştır. Bu durumda bölgekentin tümü için ele alındığında üniversite bölgesidir ancak çalışma kapsamında öğrencilerin konaklamasını da barındırdığından ötürü konut bölgesi olarak ele alınmıştır. Merkezden çepere doğru ele alınan bir yaklaşımda alanı 'konut bölgesi'olarak adlandırmak daha doğru gözükmüştür. Bunlara ek olarak Lambrate'de işlevsel bir bazda bir bölgeleşmenin olup olmadığına karar vermek zordur. ÇünküLambrate'nin kullanıcı algısında üniversite bölgesine yakınlığı, öğrenci bütçesine uygun konutları, ofis ve fabrikaları, Duomo'ya uzaklığı, kentten çıkışı andırdığı, tren istasyonu ve ulaşım fonksiyonuyla öne çıkmaktadır. Fakat Lambrate'ninbölgeleşmesinde bölgenin en spesifik özelliği olan kent çeperi bölgesi olma durumuasıl öne çıkandır. Odak noktaları ise kentte başka nedenlerden ötürü oluşmuştur ya da oluşturulmuştur. Kentte en çok öne çıkan ve tasarımsal yaklaşımlarda dikkate alınan odak noktasıDuomo Katedrali tarafından domine edilen Duomo Meydanı'dır. Kentin en kalabalıknoktasıdır. Buna ek olarak alanlardaki diğer odak noktaları da inceleme dahilindedir. Bu sebeplerle alanlardaki kentsel ekipman-donatı-mobilya-objelerin tümü'Tanımlayıcı İstatistiksel Analiz' yöntemiyle incelenmiş, sayısal veri olarak tablolaştırılmıştır. Hangi ekipman türünün bölgede ne miktarda bulunduğukaydedilmiş, daha sonra incelenmiş olan alanlarda öne çıkan baskın imgelere yönelik yapılacak olan istatistiksel incelemelere bir taban oluşturması için kaydedilmiştir. Böylelikle alanların beş ana imge elemanı üzerinden incelemeleri genelden özeleşeklinde yapılmıştır. Alanların imgelerinde baskın imgesel elemanların öne çıktığı görülmektedir. Kısacabunlar, Duomo tarihi merkez bölgesi için nirengiler, Citta Studi bölgesi için yollar, Lambratebölgesi için ise tren yollarının ve bir anayolun oluşturduğu sınırlar öne çıkmaktadır. Bu durumda baskın imge elemanları üzerinde ve etrafında bulunan objelerin sayısını, sıklığını, türünü ve alanda özellikle bulunup bulunmama durumlarını inceleme fikridoğmuş olup, bölge incelemesinde elde edilen verilerin oranına bakılarak yorumlanmıştır. Duomo bölgesinde öne çıkan baskın ve zayıf nirengileri oluşturan 9 öge etrafındabölgede bulunan ögelerin %55'i (%50 ve üzerinin belirleyici nitelik taşıdığıdüşünülmektedir) nirengiler etrafındadır. Bunun sebebinin alanın tarihi merkez olmasından kaynaklı olup turistik özellik taşıması ve turistlerin de bu bölgelerdeyoğunlukla toplandığından kaynaklandığı düşünülmektedir. %55 gibi bir dengelidağılımın olması alanın tamamının turistik önem taşıması, nirengilerden hariç de turistik noktaların olabileceğini göstermektedir. Ancak buradan net olarakanlaşılabilmektedir ki, Duomo bölgesi Milano'nun müzesidir ve kent burada kendiniDünya'ya sergilemektedir. Bu sebeple sadece bu alanda öne çıkan kentsel donatı elemanları (%100 elektrik temizlik aracı, restore edilen yapılar üzerine geçirilmişduman emici örtü ve bunu işaret eden açıklama 'Questo impianto reduce lo smog: thisbuilding reduces smoke', Area C olarak ifade edilen bölgenin otoparkkurallarında doğaya zarar vermeyen amaçlara yönelik uygulamayı açıklayan tabelalar, yerel belediyenin oldukça vurgulu bir ambleminin bulunduğu beton saksılar, v. b.)bölgenin çevre yanlısı imajını doğrudan anlatmaktadır. Duomo tarihi merkezbölgesinin çevre yanlısı imajı 'prestij-odaklı' dır. Lynch'in teorik yaklaşımlarından hareketle, Citta Studi bölgesinde öne çıkan baskınkent imgesi elemanı 'yollar' olarak belirlenmiştir. Ana cadde, ulaşım hattı, alıverişkonsepti, okul yolu-öğrenci güzergahı gibi nedenlerle alanda bulunan 8 baskın yoldiğer imaj ögeleri arasından öne çıkmaktadır. Bu yolların belirlenmesinden sonra, tüm alanda Google MyMaps uygulaması üzerinde işaretlenen objelerin sembolleri söz konusu imge elemanı üzerinde sayılmış ve veriler tablolaştırılmıştır. Toplam ekipmansayısının %61'i imgesel yollar üzerinde toplanmıştır. (%50'nin üzerinde bir çoğunluğaulaşılmış olması önemlidir). En baskın kentsel ekipman türü üzerinde belediyeninsimgesi vurgulanan çöp kutularıdır. Bunun dışında sadece alanda bulunan, alanın kendine özgü ekipmanlara da rastlanmıştır. Okul bölgesi olduğundan ötürü üniversite tarafından tasarlanmış olan POLIMI çöp kutusu, yine üniversite'ye ait atık toplama alanı ve sadece üniversite alanında bulunan atık pil kutuları öne çıkmaktadır. Bu nedenle alanın çevre yanlısı imajında en fazla rol oynayan üniversitedir. Konutbölgesinde ise yerel belediyenin sembolünü üzerinde taşıyan çöp kutularının baskınoluşu çevre yanlısı imaj da belediyenin rolünü de vurgulamaktadır. Bu durumda Citta Studi bölgesinde çevre yanlısı imaj ihtiyaç odaklıdır ve kurumlar tarafından yönlendirilmektedir. Kent çeperinde konumlanan Lambrate bölgesinde bir imaj ölçümü yapmak mümkün olamamıştır. Sınırların baskın olduğu bölge hakkında kısa bir özet geçilecek olursa, fabrika, ofis, konut, öğrenci yurdu ve geçici olarak her yıl düzenlenen Milano DesignWeek kapsamında bazı showroom ve stüdyoların yer aldığı Lambrate bölgesinde işlevin oturmamış olduğu gözlemlenmiştir. Bölge sınırlarınarasında işlevsel olarak sıkışmış gözükmektedir ve bu bölgenin algısına da yansımaktadır. Sınırlardan kaçış, sınırlardan uzak durma, işlevin kısıtlanması gibi sorunlar bölgenin çevre yanlısı imajına da yansımış, diğer iki bölgede gözleneninaksine herhangi bir tutumun belirlenmediği göze çarpmıştır. Kentsel ekipmanlarınyalnızca %24'ünün sınırlara yakın yerlerde bulunması bu durumun kanıtıdır. Çalışmanın başında kentin tümüne yönelik bir fikir edinmek üzere merkezden çepereüç bölge seçildiğinden bahsedilmiştir. Bu durumda yapılan çalışmanın amacına ulaşması adına şu yorumun yapılması gereklidir: Milano kentinin çevre yanlısı imajımerkezde prestij odaklı iken, konut alanında ihtiyaç odaklıdır, çeperlerde ise henüz bir tutum benimsenmemiştir. Her ne kadar ekipman sayısı ile Citta Studi bölgesinin yollarıöne çıksa da çeşitlilik ve dağılım bakımından Duomo bölgesindeki nirengi noktalarıkentin çevre yanlısı imajı bağlamında asıl belirleyicidir. Lambrate bölgesinde isesınırların nasıl çevre yanlısı imaj yararına kullanılabileceği üzerinde çalışılabilir.