Üstün yetenekli çocukların etiketlenme algıları ile duygusal zeka yeterliliklerinin incelenmesi

Üstün Yetenekli Çocukların Etiketlenme Algıları ile Duygusal Zeka Yeterliliklerinin İncelenmesiBu çalışmada üstün yetenekli çocukların etiketlenme algıları ile duygusal zeka yeterliliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Ankara ilinde bulunan Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden üstün yetenekli tanısı almış çocuklar ve anneleri dahil edilmiştir. Araştırma modeli olarak nicel ve nitel araştırma tekniklerini birleştiren karma modelden yakınsayan paralel karma model kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda üstün yetenekli çocukların duygusal zeka yeterliliklerini belirlemek için ise Titrek (2004) tarafından geliştirilen öğrencilerin Duygusal Zeka Yeterliklerini Kullanma Sıklığı Ölçeği ' kullanılmıştır. Ayrıca üstün yetenekli çocukların üstün yeteneklilik tanısına ilişkin görüşleri almak için araştırmacı tarafından oluşturulmuş 'Üstün Yeteneklilerin Etiketlenme Algısını Belirleme Ölçeği ' geliştirilerek, 300 çocukla geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Sonuç olarak modelin veriye iyi düzeyde uyum gösterdiği, güvenirlik sonuçlarında tüm alt boyutların güvenirlik puanlarının istenen düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda ise, annelerin üstün yetenekli tanısı almış çocuklarının üstün yeteneklilik durumunu ve duygusal zeka yeterliliklerini nasıl değerlendirdiklerine yönelik derinlemesine bilgi edinmek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' kullanılmıştır. Sonuçta, araştırmanın nicel boyutunda etiketlenme ile duygusal zeka arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırmada etiketlenmenin etkilerinin cinsiyete göre anlamlı farklılıklar göstermemesine karşın, yaş değişkeninin çocukların kendilerine ilişkin üstün yeteneklilik düşüncesi üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca duygusal zeka puanlarında cinsiyete göre anlamlı farklılıklar olduğu, kız çocukların erkeklerden daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, baba öğrenim durumu ile duygusal zeka toplam puanları arasındaki anlamlı farklılık olmuştur. Lisans ve üzeri öğrenim durumuna sahip babaların çocuklarının duyguları yönetme ve duygusal zeka puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yapılan bu araştırmanın sonucunda çocukların öz bilinçlerine ilişkin puanları arttıkça kendilerinin üstün yeteneklilik etiketine ilişkin puanlarının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla, duygusal zeka puanları yükseldikçe kişinin üstün yeteneklilik etiketinden olumsuz anlamda daha az etkilendiği sonucuna varılmıştır. Araştırmada annelerden elde edilen bilgiler de çalışmanın nicel bölümünde elde edilen bilgileri destekler niteliktedir. Anneler çocuklarının gelişim özelliklerinden bahsederken sıklıkla duygusal gelişime yönelik vurgu yapmış, çocuklarının duyguları paylaşma, duyguları tanıma ve yönetme gibi konularda güçlük yaşadığını ve bu konularda yoğun desteğe ihtiyaç duyduklarını dile getirmişlerdir. Dolayısıyla bu çalışma, bir yandan da üstün yeteneklilik etiketinin olumlu yönleri olsa da, psikolojik, duygusal ve sosyal bir takım yükümlülükleri olduğunu da hatırlatmaktadır.