turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kuseyin Esenkocoyev'in hikayelerinde kelime grupları

Kelime grupları söz diziminin en geniş ve detaylı konularından biridir. Dildeki sözcüklerin, bir kavramı bildirmek, bir olayı anlatmak, bir niteliği karşılamak ve durumu belirtmek için bazen dil birlikleri halinde kullanılmasıyla kelime grupları ortaya çıkar. Kırgız Türkçesinde kelime grupları yapı ve mana özellikleri bakımından birçok noktada Türkiye Türkçesiyle benzerlik gösterir. Bununla beraber farklı özelliklerin görüldüğü durum ve örnekler de vardır. Bu çalışmada Kırgız yazar Kuseyin Esenkocoyev'in Sayakatçı Bala, Üçünçü Şar, Rodinanın Uulu ve Şarşe adlı hikayelerindeki cümleler kelime grupları bakımından incelenmiştir. Cümlelerde bulunan kelime grupları; yapı özellikleri, başka kelime gruplarının ve cümlelerin yapılarına katılma şekilleri yönüyle incelenmiş ve sınıflandırılmıştır. Yapılan sınıflandırmalar başlıklar halinde verilmiştir. Her başlığın altına sonuç kısmı eklenmiştir. Çalışmanın amacı bu başlıklar ışığında Kırgız Türkçesinde kelime gruplarının hangi özelliklere sahip olduklarını, Türkiye Türkçesindeki kelime grupları ile benzerlik ve farklılık gösterdiği noktaları belirlemektir. Çalışmadaki örnek cümleler hikayelerde bulunduğu satır numaralarıyla verilmiştir.
Nuri Pakdil'in hayatı-eserleri ve hayatı ekseninde tiyatrolarının incelenmesi

Nuri Pakdil, yazılarıyla olduğu kadar Edebiyat dergisi ile de çevresini yetiştirmiş Türk Edebiyatının önemli üstadları arasında yer alır. Bütün hayatı boyunca yaşadıklarını hep en üst duyarlılıkla hissetmiş, insanın modern çağda duyarsızlaşmasına da yine en üst seviyede tepki göstermiştir. Onun bütün yönü Mutlak Öğretiye doğru olmuş ve bu öğretiden uzaklaştıran her unsuru bütün eserleriyle gözler önüne sermiştir. Bu tezin amacı Nuri Pakdil'in bütün hassaslıklarının toplamı olan hayatını, eserlerini ve bu hayatının yansıması olan eserlerinden tiyatrolarını incelemektir. Tiyatro, ona göre temelinde 'eylem' olduğu için bütün türlerden üstündür. İnsanlığı devrim ateşine yönlendiren eserlerinin yanında bu sözlerini eyleme dönüştüren tiyatroları da tezimizin önemli bir bölümüdür. Bu nedenle tezin ilk bölümünde Nuri Pakdil'in çocukluğundan başlayarak ömründeki aile, çevre, eğitim ve iş hayatı anlatılır. Yazmaya başlama sürecinden günümüze kadar geldiği nokta aktarılır. İkinci bölümde bütün eserleri türlerine göre gruplandırılarak incelenir. Eserlerin dış yapılarından, basımlarına, sayfa sayılarından, genel konularına ve eserlerdeki önemli sözlerine kadar incelemesi yapılır. Her eser hakkında diğer önemli sanatçıların görüşlerine de yer verilir. Üçüncü bölümde Nuri Pakdil'in tiyatroları ele alınır. Öncelikle tiyatro kavramı tanımlanmaya çalışılır, tiyatronun gelişimi ve türleri hakkında bilgi verilir. Bu bilgiler ışığında Nuri Pakdil'in tiyatrolarının hangi tiyatro tarzında olduğuna da açıklık getirilmeye çalışılır. Bütün yazarlar da olduğu gibi Nuri Pakdil'in de sözleri hayatından bağımsız değildir. Bu nedenle eserlerine ve tiyatrolarına hayatı ekseninde açıklık getirilmeye çalışılır.
Halkevi dergiciliğine bir örnek - Kayseri Halkevi Neşriyatı: Erciyes

Atatürk, Türk Milletinin çağdaş uygarlık düzeyine ulaşması için önemli kurumlar oluşturmuştur. Bu kurumlar Cumhuriyet Halk Partisi, Türk Di Kurumu. Türk Tarih Kurumu ve Halkevleridir. Cumhuriyet rejiminin kültür merkezleri olarak kurulan Halkevleri, Atatürk Devrimleri doğrultusunda, köylü ve gençlik başta olmak üzere halkı, siyasal, kültürel ve ideolojik açıdan eğitmek amacını gerçekleştirmiştir. Araştırmanın Giriş Bölümü'nde, 19 Şubat 1932'de açılan Halkevlerinin ve şubelerinin çalışmaları anlatılmıştır. Bu Şubeler, Dil, Tarih, Edebiyat Şubesi, Güzel Sanatlar Şubesi, Temsil Şubesi, Spor Şubesi, Sosyal Yardım Şubesi, Halk Dershaneleri ve Kurslar Şubesi, Kütüphane ve Yayın Şubesi, Köycülük Şubesi. Müze ve Sergi Şubesi'dir. Halkevlerinin Mayıs 1950'de kapatıldığında sayısı 478'e ulaşmıştır. Halkevlerinin kapatılışı bu bölümde genel olarak anlatılmıştır. Kayseri Halkevi 24 Haziran 1932 tarihinde açılan 20 Halkevi arasındadır. Kayseri Halkevi ve Şubelerinin çalışmaları Birinci Bölümde incelenmiştir. Halkevinde, Cumhuriyet ve İnkılap prensiplerinin kökleşmesi, halk şairlerinin tanıtılması, salgın hastalıklar, Kayseri tarihi konularında konferanslar verilmiş. tiyatro gösterileri, spor müsabakaları düzenlenilmiş, okuma yazma ve yabancı dil kurslar açılmış, köylünün teknik aletler edinmesi için çalışılmıştır. İkinci Bölümde, Kayseri Halkevi, Dil, Tarih ve Edebiyat Şubesi tarafından çıkarılan Erciyes Dergisi incelenmiştir. Mart 1938'de ilk sayısı yayınlanan Derginin 6 -7-8. sayıları birlikte, yirmi dört sayısı ise iki aylık olarak çıkmıştır. Bunun sebebi savaş sebebiyle yurtta kağıt sıkıntısı çekilmesidir. 9., 10., 11. ve 12. sayılarda yayın tarihi verilmemiştir. Şubat-Mart 1950 tarihli 84 -85/ sayısı ile yayın hayatı son bulmuştur. Üçüncü bölümde Erciyes Dergisi'nde yayınlanan yazılar konularına göre ayrılarak özetlenmiştir. Dergi'nin sayı dizini, dış kapak örnekleri ve Kayseri Halkevi yayınları, ekler kısmında verilmiştir.
Türkmen Türkçesinde istem

Bu çalışmada, Türkmen Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki isimlerin fiillere bağlanırken hangi hal eklerini aldığı konusu işlenmiştir. Türk lehçelerinde istem konusunda pek fazla araştırma bulunmamaktadır. Çalışmamız temel olarak dört bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölüm sayılabilecek Giriş bölümünde hal ekleri ve istemle ilgili özlü bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye Türkçesinde de bulunan Türkmence fiillerin istem durumlarını; üçüncü bölümde, Türkiye Türkçesinde bulunmayan Türkmence fiillerin istem durumlarını inceledik. Bunları, istem sayıları ve aldıkları hal eklerine göre değişik kategoriler halinde ele aldık. Her bahiste sayılarını ve yüzdeliklerini de vererek istatistikli bir araştırma ortaya koymayı amaçladık. Dördüncü bölüm olarak kabul edebileceğimiz Sonuç bölümünde ise, yaptığımız çalışmanın sayısal verilerini özlü bir şekilde sunduk. Çalışmamızın en son kısmında, hangi fiilin hangi hal ekleriyle kullanıldığını merak edenlerin kolayca görebilmesi için bütün isimleri alfabetik olarak aldıkları hal ekleri ve örnek cümleleriyle birlikte derli toplu olarak verdik.
Ra'if divançesi inceleme-metin

Mehmed Ra'if Bey, on dokuzuncu yüzyılda yaşamış önemli bir devlet adamı ve şairdir. İyi bir eğitim alan Ra'if, uzun yıllar muhtelif yerlerde kadılık yapmış, İstanbul payesi almış ve Anadolu kazaskerliğine kadar yükselmiştir. Gerek meslek hayatı gerekse verdiği eserlerle bizce on dokuzuncu yüzyıl için oldukça önemli bir isimdir. Şairin İstanbul'da Millet Kütüphanesinde kayıtlı, kendi hattıyla yazmış olduğu iki divançesi vardır. Bu divançelerde yer alan klasik tarzda kaleme alınmış manzumeler, divan edebiyatına yeni malzemeler kazandırması açısından; aynı zamanda eserlerde yer alan dönemin diğer şairlerine yazılmış nazireler ve yine bu kişilerden nazire isteme amacıyla yazılmış manzumeler bu edebiyatın önemli bir unsuru olan nazire isteme geleneğine katkı sağlayacak değerli metinlerdir. Bunların dışında divançelerdeki sayısı oldukça fazla olan tarih metinleri on dokuzuncu yüzyıldaki önemli hadiselere, dönemin önemli devlet adamları ve şairlerinin doğum tarihleriyle hayatlarına ve bu dönemde yapılmış önemli eserlerin kim tarafından ve hangi tarihlerde yapıldığına kaynaklık edebilecek bilgiler vermektedir. Divançelerin sonunda şairin kalemiyle ele alınmış divan edebiyatının tarih boyunca, bilhassa on dokuzuncu asırda, verdikleri eserlerle meşhur olmuş şairlerin şiirlerinden örneklerin bulunması yine bu şairlerin incelenmesinde kullanılabilecek ürünlerdir. Bu nedenle şair Ra'if Bey'in tanıtımının ve eserlerinin neşrinin yapılmasıyla, klasik Türk edebiyatına katkı sağlayacak önemli metinler edebiyata kazandırılacaktır. Bu düşüncelerden hareketle Millet kütüphanesinde Ali Emiri Manzum Eserler 153 ve 154'te kayıtlı divançe nüshaları temin edilmiş ve metin neşrinin merkeze alındığı bir tez çalışmasında bulunulmuştur.
Kırgız Türkçesi'nde edatlar - Cengiz Aytmatov'un 'Cemile' romanındaki edatlar üzerine karşılaştırmalı bir çalışma -

Bu çalışmada, dünyaca ünlü Kırgız yazan Cengiz Aytmatov'un 'Camiy- la' romanında geçen edatların, Türkiye Türkçesine aktarma yolları araştırılmıştır. Bu karşılaştırmalı çalışma için, birbirinden farklı temel lehçelere dayanan iki yazı dili seçilmiştir. Bilindiği üzere bugün kullanılan Türk yazı dilleri; Uygurca, Bulgarca, Kıpçakça, Oğuzca gibi temel lehçelere dayanmakta; bunlar da kendi aralarında birbirlerine farklı uzaklıktaki ikincil lehçelere bölünmektedir. Kırgız Türkçesi, Kıpçak; Türkiye Türkçesi ise Oğuz grubuna girmektedir. Türk yazı dillerinin birbirlerine aktarılmasında karşılaşılan kolaylıklar veya zorluklar, lehçelerin birbirleriyle örtüşme oranlarına bağlıdır. Kaynak bakımından farklı olanlarda bu oran düşmektedir. Bu çalışmada; Kırgız Türkçesindeki bazı edatların, Türkiye Türkçesine benzer veya ses bakımından eş değer kelimelerle aktarılabilecekleri tespit edilmiştir. Ancak bunların bir kısmı, kendisinden önce gelen kelimenin istediği hal eki bakımından birbirlerinden farklı kullanılmaktadır. Kırgız Türkçesindeki bazı edatlar ise, tamamen başka kelimelerle Türkiye Türkçesine aktarılabilmektedir. Bunların bazıları, kendisinden önce gelen kelimenin durumu bakımdan her iki lehçede aynı şekilde kullanılmaktadır. Kırgız Türkçesindeki bazı edatların aktarılması esnasında, Türkiye Türkçesindeki kelime karşılıklarının, cümlenin durumuna göre, bazen kullanılmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonucu olarak, Kırgız ve Türkiye Türkçesinin edatlar ve kullanımları bakımından birbirinden çok farklı olmadığı; ancak Kırgız Türkçesindeki edatların, sadece sözlükteki kelime karşılıklarıyla Türkiye Türkçesine aktarılamayacağı, duruma göre farklı yapı ve karşılıkların kullanılması gerektiği söylenebilir.
Eski Uygurca Maytrısimit adlı eserin 'oyun / dram sanatı' kavramları ve eğitsel ögeler açısından incelenmesi

Amaç: 'Eski Uygurca Maytrısimit Adlı Eserin Oyun / Dram Sanatı Kavramları ve EğitselÖgeler Açısından İncelenmesi' adlı bu çalışma ile Maytrısimit adlı eserin dram sanatı ve oyun kavramları ile birlikte eğitsel açıdan incelenerek değerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Yöntem: Maytrısimit adlı eserde nitel araştırma yöntemiyle dram sanatı unsurları ve oyun türüne ait nitelikler tespit edilmiş bununla birlikte eserin eğitsel unsurlar açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenine dayalı doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Metinde belirlenen kavramlar / temalardan hareketle oluşturulan başlıklar, kavramların ve örneklerin bulunduğu bölüm numaraları ve o bölümlerdeki geçiş sıklığını gösteren frekanslarıyla tablo halinde gösterilmiştir. Eserde, ana problem olarak dram sanatı ve oyun türü kavramları ile birlikte eğitsel ögelerin bulunup bulunmadığına dair bulgular alt problem basamakları ile birlikte örnekler biçiminde sunulmuştur. Sonuç: Araştırma sonucunda eserde ilkel ve modern dram sanatı unsurları ve oyun türününniteliklerine ait örneklerden oluşan bulgular ile eğitsel içerikli örneklerden oluşan bulgular elde edilmiştir. Eserin modern anlamda dram sanatının ilk örneği olarak kabul edilebileceğininönemi vurgulanmıştır. Eserin eğitsel bakımdan değerinin bilgi felsefesi ve öğrenme psikolojisitemelinde oluştuğu tespit edilmiş ve bunlara ilişkin bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulguların Türkçe eğitimi açısından değerli olduğu ortaya konmuştur.
Milli kütüphane 87 no'lu şiir mecmuası

Klasik Türk şiirinin yüzlerce yıllık geçmişşinden geriye keşfedilmeyi bekleyen oldukça büyük bir yazma eser arşivi kalmıştır. Bu arşivi oluşturan eserler arasında yazıldıkları döneme ışık tutan mecmuların önemi büyüktür. Tezimizin konusu Milli Kütüphane'de yer alan 87 numaralı mecmuanın incelemesidir. XIX. yüzyıla ait olan mecmua 136 varaktan oluşmaktadır. Mecmuanın kütüphane kayıtlarına dayanarak Maraşlı Fahri tarafından tertip edebileceği düşünülmüş; ancak mecmuada bu fikri destekleyen net bir kayda rastlanmamıştır. Rika olarak kaleme alınan mecmuanın çeviri yazısı yapılmıştır. Mecmuadaki bazı şiirler neşredilmiş divan veya diğer kaynaklardaki nüshalarıyla karşılaştırılmıştır. Mecmuanın tanımı, tasnifi, önemi üzerinde durulmuş ayrıca dipnotlarda şairler ve önemli kavramlarla ilgili bilgiler verilmiştir. Yapılan bu incelemeler daha önce farklı bir araştırmaya konu olmamış bu mecmuayı tanıtmayı amaçlamaktadır.
Ahmet Yılmaz Boyunağa'nın hayatı, sanatı ve eserlerinin tematik incelemesi

Tarihi roman, milletlerin geçmişşlerini yeni nesillere aktarma ve milli kimlik oluşturmada etkin bir araçtır. Tarihi roman yazarı, bu düşünce ile milli kahramanları okuruna tanıtmak ister. Böylece, milli değerlerini bilen, ülkesini ve milletini seven gençler yetiştirmeyi amaçlar. Ahmet Yılmaz Boyunağa da, kaleme aldığı tüm eserleri ile özellikle tarihi romanları ile Türk gençlerine, bu bilinci vermek ister. Onun anlatılarında asıl konu, Türk ve İslam tarihidir. On dört roman, on bir hikaye, altı inceleme eseri, iki ders kitabı ve bir de masal kitabı kaleme alan yazarın, bu eserlerinde genel olarak didaktik tavrı dikkat çeker. Sanatçı, Türk tarihini ve İslam tarihini doğru şekilde öğretmeyi amaç edinmiştir. Boyunağa'nın romanlarında şahıs kadrosunu Türk tarihinin önemli yönetici ve komutanları teşkil ederken hikayelerinde peygamberlerin ve çocuk kahramanların ibret alınacak yaşamları konu edinilmiştir. Bu çalışmada, Ahmet Yılmaz Boyunağa'nın roman ve hikayeleri içerik açısından tasnif edilmiş, konu ve temalar incelenmiştir. Çalışmanın sonunda Boyunağa'nın romanlarında öne çıkan en belirgin temanın 'kahramanlık' olduğu gözlenmiştir. Yazar, Türk tarihindeki ünlü kişilerin hayatını ele alarak genç okurlara tarihini sevdirmek ister. Yazarın hikayelerinin, ilkokul çağındaki çocuklara; romanlarının ise ortaokul ve ortaöğretim çağındaki gençlere uygun eserler olduğunu söylemek mümkündür.
Raşid Divanı

RAŞİD DİVANI Ayşe BALKAN Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Mayıs 2001 Danışmanı: Yard. Doç. Dr. Mehmet SARI XIX. yüzyılda divan tarzında şiir yazan şairlerimizin sayısı oldukça kabarıktır. Birinci derece şairlerimizle birlikte adı sam bilinmeyen sanatkarlarımız da vardır. Edebi zeminimizi de ikinci ve üçüncü derece şairlerimiz oluştururlar. İşte bu şairlerimizden biri de Afyonkarahisarlı Çizmeci-zade Osman Raşid'dir. Divan şiirinin son temsilcilerinden biri olan Osman Raşid dönem şairleri gibi tasavvuf cereyanından etkilenmiş bir şairdir. Osman Raşid'in Mahallileşme cereyanının etkisi altında aruzla ve hece ile yazılan ve müretteb olmayan divanı tasavvuf şiirlerden müteşekkildir. Çalışmamızda yazma iki nüshası bulunan Raşid divanını karşılaştırmalı olarak transkribe ettik. Ayrıca şiirlerdeki tasavvufi unsurlar üzerinde de durarak şairin hayan ile birlikte edebi kişiliğini ortaya çıkardık. Böylece Divan Edebiyatı'nın XTX. yüzyıl şairlerinden olan Osman Raşid'i ilim alemine tanıttık.
Hasmi Divanı

Adıyaman'ın Besni İlçesinin Tut Köyü'nde doğan Hasmi 18. yüzyıl şairidir. İyi bir eğitim aldığı ve etkili konuşma yeteneğine sahip olduğu bilinen şair eğitimini Maraş, Antep ve Hicaz'da tamamlamıştır. Beş farklı nüshanın karşılaştırılmasıyla ortaya konan Hasmi Divanı'nda 8 kaside, 1 terkib-bend, 25 tarih, 1 lügaz, 8 tahmis, 1 müseddes, 2 murabba, 357 gazel, 2 kıta, 22 rubai ve 39 müfred olmak üzere toplam 466 parça manzume yer almaktadır. Üç bölümden oluşan bu tezde sırasıyla Hasmi'nin hayatı ve şahsiyeti, divanın şekil ve muhteva özellikleri ile metnin kuruluş özellikleri ve yazma nüshaları ele alınmıştır. Sonda ise tenkidli metin ve dizine yer verilmiştir.
Klasik Türk şiirinde rintlik

İçinde yaşadığı topluma, toplumsal kurallara ve dünyaya karşı kayıtsız bir tavır takınan rint tipi, divan şairleri tarafından idealize edilmiş bir tip olarak yansıtılmış ve rintlik divan şiirinin en önemli konularından biri olmuştur. Bu çalışmada Ahmed Paşa, Necati, Fuzuli, Baki, Şeyh Galip, Fehim ve Nedim divanlarından faydalanmak suretiyle rint tipinin özelliklerini anlatmaya çalıştık. Rintler, şarap, meyhane ve sevgiliyi daima önemsemiş ama dini ve sosyal normları hiçe saymışlardır. Divan şairleri, rindane görüşlerini, rint tipi, özellikle de rint-zahit çatışması üzerinden anlatmışlardır. Bu da klasik şiire farklı bir güzellik ve canlılık kazandırmıştır. Zahitlerin fanatizme varan bağnazlıkları karşısında özgür ve asi duruşlarını kaybetmeyen, hiçbir yasak ve baskıya aldırış etmeyen tavırlarıyla rintler, yaşadıkları toplumun en dikkat çekici ve toplumsal tepkiyi üzerine çeken tipi konumunda olmuşlardır. Kendilerini sınırlayan bütün normlardan uzaklaşarak özgürleşen rintler, zahitlerin kendilerine yönelik uyarılarını hiçe saymışlardır. Dünya ve ahiret kaygısından uzak bir hayat yaşadıkları için dünyaya ve ahirete ait hiçbir menfaatin peşinde koşmamış, hiç kimseye baş eğmemişlerdir. Onların bu tavrı, görünüşe önem veren ikiyüzlü insanlara karşı tepkili olmalarına ve eleştirel bir tavır içine girmelerine neden olmuştur. Şairler, rintliği kaderleri olarak gördükleri için, toplumun hor görüp aşağıladığı bu sıfatı bir övgü vesilesi olarak değerlendirmişlerdir. İnsanları ikiyüzlü davranmaya zorlayan bütün gelenek ve adetlere karşı çıkan rintler, aşk ve sarhoşluktan yana tavırlarını koymuşlar ve anı yaşamanın mutluluğunu bırakmadan kendi yollarında yürümeye devam etmişlerdir. Şeriat kurallarına ve uygulamalarına karşı olumsuz bir tavır sergileyen rintler, rintliği, hem özgürlüğün ve kurtuluşun hem de gamsız ve kedersiz bir hayatın yegane yolu olarak görmüşlerdir. Şairler, bir yaşam felsefesi ve bir duruşun adı olan rintlik sayesinde, özellikle de rint-zahit çatışması üzerinden 'toplumsal eleştiri'lerini yapma imkanı elde etmiştir.
Elmastraşzade Mustafa Hilmİ'nin 2. dİvanı

Bu çalışmayla 19. yüzyılın ilk yarısında yaşamış alim, mutasavvıf ve musikişinas bir şair olan Elmastraşzade Mustafa Hilmi'nin ikinci divanını tanıtmak ve Türk Edebiyatına kazandırmak amaçlanmıştır. 48 varaktan ibaret olan bu divan Marmara Üniversitesi Kütüphanesi Nadir Eserler Bölümü'nde T 819. 1 HİL numarasıyla kayıtlıdır. Aşk, musiki, Allah ve Hz. Muhammed sevgisi ağırlıklı konuları oluşturmaktadır. Diğer konular dünyanın geçiciliği, zamanının bozukluğu vs. dir. Kadiri tarikatine mensup şairin şiirleri bu tarikatten izler taşır. Şiirleri, gerek dil ve üslup gerekse edebi sanatlar bakımından divan şiirinin genel özelliklerini yansıtmaktadır. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Girişte, Hilmi'nin yaşadığı dönem olan XIX. yüzyılın sosyal, idari ve edebi ortamının genel özelliklerini belirtmeye çalıştık. Birinci bölümde Hilmi'nin hayatına, edebi kişiliğine ve eserlerine ait bilgilere yer verdik. İkinci bölümde Divan'ı ana hatlarıyla şekil, muhteva ve dil açısından incelemeye çalıştık. Üçüncü bölümde Divan'ın transkripsiyonlu metnini verdik.
İran Türk edebiyatı antolojisi

Bu çalışma ana hatlarıyla iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İran ve Türk Edebiyatına mensup şairler tanıtılmış, ikinci bölümde ise bu şairlerin eserleri üzerine inceleme yapılmıştır. Bir yönüyle antoloji niteliğinde olan bu çalışmanın gayesi İran ve Türk Edebiyatı arasındaki etkileşimi ortaya koymaktır. Bu sebeple bedii özellikler üzerinden geniş bir değerlendirme bölümüne yer verilmiş, her iki edebiyatın müstakil üslup özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca edebi sanatlar, muadiller ve muhaffeflerden hareket edilerek bir inceleme ortaya koymak gayesiyle hareket edilmiştir.
Karşılaştırmalı dilbilim açısından Arapça ve Türkçede yan cümleler

çalışmada Arapça ve Türkçedeki yan cümlelerin dilbilim açısından özellikleri karşılaştırmalı olarak verilmeden önce giriş bölümde dilbilimin ne olduğu, dilbilim ve karşılaştırmalı dilbilim hakkında geçmişşte ve günümüzde yapılan çalışmalar ve bu çalışmaları yapanlar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde Türkçe ve Arapçadaki cümlenin tanımı, cümlenin anlam, yapı ve zaman bakımından çeşitleri araştırılıp iki dildeki benzer ve farklı yönler ortaya konuldu. Bunu yapmadaki amaç ise her iki dilin kendine özgü yapısı ortaya koyularak yapılan çalışmanın geniş bir perspektiften sunulmasıdır. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Türkçe ve Arapçadaki yan cümlelerin yapısall ve anlamsal özellikleri araştırılarak, her iki dilde yer alan yan cümleler tüm yönleriyle ortaya konuldu. Bunu yaparak tez konumuz olan karşılaştırmalı dilbilim açısından Arapça ve Türkçede yan cümlelerin incelenmesinde sağlıklı verilere ulaşmak hedeflendi. Çünkü bilinmeyen kavram ve ilkelerin doğru bir şekilde karşılaştırılması mümkün değildir. Tezin son bölümünde ise Arapça ve Türkçedeki yan cümleler: a) Arapça ve Türkçede ortak bulunan yan cümleler. b) Arapçada bulunan ancak Türkçede bulunmayan yan cümleler. c) Türkçede bulunan ancak Arapçada bulunmayan cümleler karşılaştırmalı dilbilim açısından incelenmiştir. Şüphesiz her dil kendine özgü bir yapıya sahiptir. Anadili Türkçe olup Arapça öğrenmek isteyenler, bir dilden diğer dile cümleleri çevirirken gramer açısından sıkıntı yaşamakta ve doğru bir çeviri yapamamaktadır. Bundan dolayı araştırmamızda; çeviride iki dil arasındaki güçlüklerden biri olan, birleşik cümlelerin oluşumunda yer alan ve daha önce karşılaştırmalı olarak çalışma yapılmayan yan cümleler konusu incelendi.
Kitáb-ı Tercüme-i Tezkire-i Dávud FÌ'ilmi't-Tıbb

Bu çalışma, Muhammed Bin Mustafa El-Gurani tarafından 17. yüzyılda Osmanlı Türkçesine çevrilen KitAb-ı Tercüme-i Teokire-i DAvyd Fi eİlmi'u-Uıbb adlı eser üzerinedir. Çalışma, Giriş, İnceleme, Sonuç ve Öneriler bölümlerinden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, malzemesi, yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Bunun yanında mütercim ve müellifin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuş ve müellifin İslam tıp tarihindeki yeri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma konusu olan eserin nüsha betimlemesi yapılmıştır. Başlangıçtan 18. yüzyıla kadar olan süre içerisinde yazılmış tıp kitapları ve bunlar üzerine yapılmış akademik çalışmalar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Metin Kurulurken Uyulan Esaslar içerisinde, eserin genel olarak dil ve imla özellikleri, metinde tercih edilen okumalar dile getirilmiştir. Dizin Hazırlanırken Uyulan Esaslar alt başlığında, tematik dizinlerin hazırlama yöntemleri açıklanmıştır. Tematik dizin yönteminin seçiminde metnin hacmi ile tıp terimlerinin ortaya çıkarılması fikri etkili olmuştur. Bilindiği gibi, tıp yazmalarının en belirgin özelliklerinden biri, günlük dildeki kelimelerin birçoğunun, birer tıp terimi olarak farklı anlama gelecek şekilde kullanılmalarıdır. Eski tıp anlayışı dikkate alınarak, bu kelimelerin anlamlarını belirlemek ve günlük dildeki kullanımlarından ayırt edebilmek gerekir. Bu amaçlarla, özel bir inceleme ve büyük bir titizlikle hazırlanan tematik dizinler, tıp metinleri için farklı bir dizin hazırlama yöntemi olarak akademik tartışmaya sunulmuştur. İnceleme bölümünde, KitAb-ı Tercüme-i Teokire-i DAvyd Fi eİlmi'u-Uıbb'ın, çeviri yazısı yapılmıştır. Metin, bazı anlamlandırmaları güçleştirecek kadar devrik cümlelerden oluşmuştur. Okuyucuya, metnin bizim tarafımızdan nasıl anlamlandırıldığını göstermek için metin, 'nokta, virgül, iki nokta, noktalı virgül, tırnak işareti' kullanılarak noktalanmış ve sınırlı sayıdaki imla kuralları ile düzenlenmiştir. Aynı şekilde kısmen eksik yazılan ve metinde boş bırakılan yerler, eserin, Arapça özgün metninden yapılan kısmi karşılaştırmayla tamamlanmaya çalışılmıştır. Metinde eksik veya hatalı yazılmış kelimelerdeki tamamlamalar, köşeli parantezle metin içerisinde gösterilmiştir. Tematik Dizinler alt başlığında, metindeki tıp ve tıpla ilgili kelimeler, ayrıntılı bir şekilde tasnif edilerek incelenmeye çalışılmıştır. Bitki isimleri - tespit edilebildiği kadarıyla- düzenli olarak Türkçe ve Latince karşıkları ile birlikte verilmiştir. Çalışmamızda, Tematik Dizinler'den sonra, metinde kırmızı mürekkeple yazılmış olarak verilen madde başı kelimelerin Arap alfabesi düzeniyle bir listesi verilmiştir. Bu listede, ayrıca her madde başı için varsa metinde verilen kısa anlamları, eş anlamlıları ve mizaç özellikleri okuyucuyla paylaşılmıştır. Çalışmanın Sonuç ve Öneriler bölümünde ise çalışma sonucunda elde edilen bulgular sıralanmıştır.