turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de iktidarın yetkilerinin sınırlandırılmasının tarihsel gelişimi (1808-2010)

Tarihin her aşamasında iktidarlar, geleneksel veya modern yönetimlerde denetimsiz ve sınırlandırılamayan devlet idaresi anlayışıyla siyasal ve toplumsal hayata yön vermeye çalışmıştır. Ancak iktidarların, devletin üstün gücünü keyfi, sınırsız bir biçimde kullanma çabasına karşılık, özgürlüklerin korunması lehine iktidarların keyfi uygulamalarının sınırlandırılmasını zorunlu gören doktrinler ortaya çıkmıştır. İktidarın kamu yararı, doğal hukuk, adalet, iyilik, ahlak, ilahi emirler/yasalar gibi çeşitli soyut ilke ve ölçütlerle sınırlı olduğu yönünde ileri sürülen fikirler, zaman içinde iktidarın mutlak ve belirlenmiş ilkeler doğrultusunda sınırlandırılması gerektiği yönünde somut hale gelmiştir. Avrupa ve Amerika kıtasından başlayarak, ortaya çıkan örgütlü toplumsal hareketler sonucunda hak ve özgürlüklerin lehine iktidarın sınırlandırılması ölçütlerini belirleyen bağlayıcı ve üstün yazılı kurallar ortaya çıkmıştır. Hukuk, siyaset bilimi, tarih alanlarında Osmanlı Devleti ve Türkiye ile ilgili yapılan çalışmalarda iktidar, iktidarın denetlenmesi ve sınırlandırılması konusunda bir takım çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada Türk-Osmanlı Anayasal gelişmeleri içerisinde iktidarın sınırlandırılması düşüncesinin ilk yazılı metni olarak yorumlanan 1808 tarihli Sened-i İttifak'tan başlanarak Tanzimat ve Islahat Fermanları, 1876 Ka-nun-i Esasi, 1909 Anayasa Değişiklikleri, 1921 ve 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, 1961 Anayasası, 1971- 1973 Anayasa değişiklikleri, 1982 Anayasası ve 2010 yılına kadar yapılan Anayasa değişiklikleri, iktidarın sınırlandırılması çerçevesinde esas alınmıştır. Belirtilen metinler ve anayasalarda iktidarı sınırlandırılmasını sağlayan hükümlerin hangileri olduğu, hangi sınırlandırma mekanizmalarını barındırdığı tartı-şılmıştır. Ayrıca Anayasalarda yapılan değişikliklerle sınırlandırma araçlarının etki-lerinin ne ölçüde azaldığı veya arttığı incelenirken, Sened-i İttifak'ın ilanından başla-yarak Osmanlı Devleti ve Türkiye'de iktidarların, denetim mekanizmaları yoluyla sınırlandırılması olgusuna bakış açıları, tepkileri ve bu konuda aldıkları önlemlerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada iktidarın sınırlandırılmasını sağlayan yargısal ve siyasal/parlamenter denetim araçları temel alınarak incelemeler yapılırken, bazı dönemlerde ön plana çıkan diğer denetim araçlarına da belirli ölçü-lerde yer verilmiştir. Türkiye'de iktidarın sınırlandırılmasının tarihsel gelişimi ince-lenirken bu konuyla bağlantılı olan demokrasi ve özgürlükler konusunda yaşanan gelişmeler de ele alınmıştır. Ayrıca, Türkiye'de yaşanan gelişmeler ana hatlarıyla incelenirken, bu gelişmelerin iktidarın sınırlandırılması konusunda ne tür sonuçlar doğurduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.
Türk hukukunda güveni kötüye kullanma suçları

Güven duygusu, topluluk halinde yaşamanın ve bireylerin gündelik yaşamlarında birbirleriyle çok çeşitli ve karmaşık ilişkiler kurmalarının bir sonucu olarak zaman içerisinde insanların hayatında önemli bir yer edinmiştir. Güvenin suiistimali, her dönemde antisosyal bir davranış olarak nitelendirilmiş gerek toplum gerek kanun koyucu tarafından çeşitli şekillerde kınanmıştır. Bu çalışmanın konusu 'Türk Hukukunda Güveni Kötüye Kullanma Suçları' olarak belirlenmiştir. Güveni kötüye kullanma suçu, malvarlığına karşı bir suçtur. Suçun oluşumu için, suçun maddi konusunu oluşturan şeyin faile devredilmiş olması zorunludur. Aynı zamanda, malik ile malın zilyetliği devredilen kişi arasında zilyetliğin devir amacını belirleyen bir sözleşme ilişkisi bulunmalıdır. Suçu diğer malvarlığı suçlarından farklı kılan da işte bu sözleşme ilişkisidir. Ceza hukuku sistemlerindeki yeri Roma Hukuku'ndaki furtum suçuna kadar geriye giden güveni kötüye kullanma suçu, çalışmanın birinci bölümünde kavramsal açıdan değerlendirilmiş; özellikle eşya hukukunun temel kavramlarından mülkiyet ve zilyetlik, suç özelinde ele alınmıştır. Yine bu bölümde başta Alman Ceza Kanunu olmak üzere çeşitli ceza kanunlarında suçun düzenleniş biçimlerine değinilmiştir. İkinci bölümde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen güveni kötüye kullanma suçu unsurlarına ayrılarak incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde, suçun Sermaye Piyasası Kanunu'nda oldukça detaylı bir şekilde düzenlenen nitelikli halleri ele alınmış ve suçun diğer bazı ilişkili suç tipleriyle karşılaştırması yapılmıştır.
İslam Hukuk metodolojisinde müşterek lafız ve furu' fıkha tesiri

İslam hukukçularının furu' meselelerde ihtilaf etmelerinin birçok sebebi vardır. Bu sebeplerden biri de lafız ekseninde oluşan ihtilaflardır. Lafız üzerinde meydana gelen ihtilaflar füru' fıkıhta birçok ihtilafı beraberinde getirmiştir. Hemen her lafız çeşidinin İslam hukukunda meydana getirdiği etkileri mevcut görünmektedir. Konunun önemine binaen usul kitaplarımızda her bir lafız çeşidi üzerinde ayrı ayrı durulduğu gibi furu' fıkıhta meydana getirdiği önemli etkileri de fıkıh kitaplarımızda yer almıştır. Bu çalışmada, İslam hukuk metodolojisinde farklı bir öneme sahip olan ve furu' fıkıhta da önemli sonuçlar meydana getiren 'Müşterek Lafız' üzerinde durulmuş, müşterek lafzın meydana gelme sebepleri, fıkıh kültüründe meydana getirdiği ihtilaflar üzerinde incelemeler yapılmıştır. Ayrıca müşterek lafız ekseninde oluşan ihtilaflardan bahsedilirken Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli mezheplerinin görüşlerine de yer verilmiştir.
Hukukumuzda icra suçları

Borç ilişkisi, insanların toplumda birbirleriyle kurdukları hukuki ilişkilerden bir tanesidir. Taraflar arasında kurulan bu ilişki, borçlu sıfatına sahip olan tarafın, edimini alacaklı sıfatına sahip olan tarafa karşı kendiliğinden ve zamanında yerine getirmesiyle sona erer. Borçlu, borç ilişkisinin konusunu oluşturan edimini kendiliğinden ve zamanında yerine getirmezse alacaklıya devletin icra organları vasıtasıyla alacağına kavuşma imkanı tanınmıştır. Alacağını elde edemeyen alacaklı icra organına müracaat eder. İcra organı da İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen cebri icraya ilişkin hükümleri uygulamaya başlar. Bu hükümler uygulanırken hem alacaklının alacağına kavuşması hem de borçlunun malvarlığı ve şahıs varlığı açısından olabildiğince az zarar görmesi gözetilir. Buna karşılık borçlu hakkında başlatılan icra takibi işlemlerinin daha etkin ve hızlı bir şekilde yürütülebilmesi ve borçlunun kötü niyetli bazı davranışlarına karşı alacaklının korunabilmesi için İcra ve İflas Kanununda borçluya ve üçüncü kişilere bir takım yükümlülükler yüklenmiştir. Borçlunun veya üçüncü kişilerin kendilerine yüklenen bu yükümlülükleri ihlal etmeleri halinde, ihlalin şekli ve türüne göre İcra ve İflas Kanununda çeşitli cezalar öngörülmüştür. Cebri icra hukukunun özelliklerinden kaynaklanan ve cezaya bağlanan fiiller doktrin ve uygulamada 'icra suçları' şeklinde adlandırılmaktadır. Biz de çalışmamızda İcra ve İflas Kanunu' muzun 16. Babının özel olarak düzenlenen ve cezai yaptırıma bağlanan fiilleri 'Hukukumuzda İcra Suçları' adı altında ele alacağız.
Vergi tahsilatında etkinlik

Bir devlet açısından en önemli gelir kaynağı vergilerdir. Vergilerin ilk amacı mali amaçtır. Devletin, üstlendiği görevleri yerine getirebilmesi, vergi tahsilatının etkin şekilde yapılabilmesine bağlıdır. Vergi tahsilatında etkinlik üç açıdan ele alınabilir. Birincisi, mevzuata yönelik etkinliktir. Vergi tahsilatında etkinlik için mevzuatın basit, anlaşılabilir ve günün koşullarına uygun olması gerekir. İkincisi, mali etkinliktir. Mali etkinliğin göstergesi, kamu harcamalarını karşılayacak düzeyde vergi geliri elde etmektir. Bu amaca yaklaşma derecesi, mali etkinliği değerlendirmede kullanılır. Üçüncüsü, İktisadi etkinliktir. Bu etkinlik kavramı vergi tahsil maliyetlerinin düşük olmasını ifade etmektedir. Vergi tahsilatında etkinlikten söz edebilmek için her üç etkinlik kriterinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu çalışmada öncelikle vergi tahsilatına ilişkin genel kavramlar ile vergi tahsilatındaki temel ilkelere yer verilmiştir. İkinci bölümde etkinlik kavramı ve vergi tahsilatında etkinlik kavramı açıklandıktan sonra, etkin bir tahsilata ilişkin unsurlar belirtilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de Vergi Tahsilatının etkinliği hukuki, mali ve iktisadi açıdan analiz edilmiştir.
Faktoring sözleşmeleri

Özellikle orta ve küçük ölçekli işletmelerin genellikle bir finansman aracı olarak kullandığı faktoring işleminin temelini oluşturan faktoring sözleşmeleri, günümüzde ulaşılan işlem hacimlerinin büyüklüğü, yurt içi faktoring işlemlerinin yanı sıra uluslararası faktoring işlemlerindeki artış ve ülkemizde bu konuda yazılan monografik nitelikteki eserlerin görece az sayıda olması nedenleriyle bu çalışmaya konu edilmiştir. Çalışmamız bir giriş, iki ana bölüm ve bir sonuç bölümünden ibarettir. Giriş bölümünde konunun takdimi yapıldıktan sonra faktoring işleminin ve faktoring sözleşmelerinin hem uluslararası hem Türkiye'deki tarihsel gelişimine yer verilmiş ve çalışmanın sunuşu yapılmıştır. Birinci bölümde faktoring sözleşmelerinin tanımı, kuruluşu, işlevleri, türleri, hukuki niteliği, işleyişi ve benzer bazı finansman teknikleri ile karşılaştırılmasına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise faktoring sözleşmelerinde tarafların hak ve yükümlülükleri ile faktoring sözleşmelerinin sona ermesi konuları irdelenmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmanın genelinde varılan sonuçları tamamı bir arada verilmiştir.
Evlilik birliği içerisinde diğer eşin rızasına bağlı hukuki işlemler

Tezin konusu ''Evililik Birliği İçerisinde Diğer Eşin Rızasına Bağlı Hukuki İşlemlerdir.'' Tez giriş ve sonuç bölümleri dışında üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Türk Hukuk'unda fiil ehliyeti kavramı ve evli kişilerin ehliyet durumu açıklanmıştır. İkinci bölümde; Türk Medeni Kanunu'nda eşin rızasının arandığı haller dört başlığa ayrılmış, tasarruf yetkisinin kısıtlanmasına ilişkin hükmün uygulanmasında, evli erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesi işleminde, paylı mülkiyet konusu malda pay üzerindeki tasarruf işlemlerinde üstün hak sahibi olan eşin bu hak sahipliğinin niteliğini ve söz konusu haklarını kullanırken hangi hukuki işlemlerin diğer eşin rızasını gerektireceği üzerinde durulmuştur. Mal rejimlerini ilgilendiren düzenlemelerin yanı sıra, aile konutu kavramının kabulü, geçerliliği eşin rızasına bağlanan hukuki işlemlerin kapsamını genişletmiştir. Aile konutunun mülkiyetinin eşlerden birine ait olması ya da kiralanmış olmasına göre eşin rızasına bağlanan hukuki işlemler çalışmada açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; kefalet sözleşmesi akdedilmesi durumunda ve aile konutunun kira sözleşmesine konu olması durumunda diğer eşin rızasının alınması hususu incelenmiştir. Tez hazırlanırken konuyla doğrudan ve dolaylı olarak ilgili bulunan tüm eserler taranmaya çalışılmıştır. Bunun dışında, konuyla ilgili mahkeme kararları incelenmiş, konunun uygulamada ne tür uyuşmazlıklara neden olduğu hususuna dikkat çekilmiştir. Kanunun diğer eşin rızasının varlığını aradığı işlemlerde rızanın kapsamı her bir işlem için farklılık arz etmektedir. Bu sebeple her bir işlemde rızanın hukuki niteliği ve sonuçları ayrı ayrı incelenmelidir.
Kolluk olarak jandarmanın işlevi

Bu çalışmada Türk Jandarma Teşkilatının, üykeliz de kri tarihsel gelişim süreci, Türk idari yapısı içerisindeki yeri, diğer ülke jandarma teşkilatları ile karşılaştırılması ve Türk Jandarma Teşkilatının idari kolluk faaliyetleri incelenmiştir. İlk olarak idari teşkilatı içerisinde kolluk kavram irdelenmiş kolluk işlemleri açıklanmıştır. Bu kapsamda genel olarak kolluğun görevleri ve çeşitleri, idari kolluğun özellikleri ve idari kolluk çeşitleri ile Türk Hukukunda kolluk yetkisinin sınırları ve kolluk yetkilerinin genişlediği durumlar olan olağanüstü hal ve sıkıyönetim uygulamalarında kolluk yetkileri konusu yürürlükteki mevzuat ışığında ele alınmıştır. Genel olarak kolluk ve kolluk yetkileri irdelendikten sonra; Türk Hukukunda genel kolluk teşkilatı olan jandarma Teşkilatının tarihi gelişim süreci, Türk idari yapısı içerisindeki yeri, teşkilatlanması ile ülkemizde Jandarma teşkilatının kurulmasına kaynaklık eden Fransız ve İtalyan Jandarmaları ile karşılaştırması yapılmıştır. Türk Jandarma Teşkilatının idari kolluk faaliyetleri konusu mülki görevler kapsamında değerlendirilerek mevzuatta yapılan diğer değişikliklere göre detaylı olarak incelenmiştir.
Burhanü'ş-Şerİ'a'nın Vikayetü'r-rivaye fİ Mesaili'l-Hidaye adlı eserinin tahkik ve tahlili

Çalışmamızın konusu, hicri VII. yüzyıl Hanefi fakihlerinden Burhanüşşeria'nın 'Vikayetü'r-rivaye fi mesaili'l-Hidaye' adlı eserinin tahkik ve tahlilidir. Vikaye, Merğinani'nin el-Hidaye'sindeki meselelerin derlenmesiyle oluşturulan muhtasar bir metindir. Çoğu hicri VII. yüzyılda kaleme alınan ve 'mütun' diye de ifade edilen muhtasarlardan biri olan bu eserin, Hanefi literatüründe önemli bir yeri vardır. Üç metin, dört metin ve altı metin şeklinde gruplandırılan bu metinlerin tümünde Vikaye bulunmaktadır. Osmanlı ve diğer coğrafyalarda uzun süre fetva kaynağı olan ve ders kitabı olarak okutulan Vikaye, söz konusu metinler arasında -şerh, haşiye, ta'lik, ihtisar, risale, reddiye ve tercüme olarak- üzerinde en çok çalışma yapılan eserlerdendir. Kütüphanelerde yazma halde bulunan Vikaye'den yararlanmak, onu incelemek ve ona diğer muteber metinlerle mukayeseye giderek analizler yapmak gayesiyle hazırlanan bu tez, iki ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım, eserin tahlili ile ilgilidir. Üç bölümden oluşan bu kısımda; birinci bölümde, müellifin yaşadığı dönemin siyasi ve ilmi durumu, hayatı, Vikaye adlı eseri ve bunun Hanefi literatüründeki yeri incelenmiş ve kendisine nispet edilen eserler hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca genel olarak Hanefi literatüründe muhtasarlar ve metinlerle ilgili bilgiler aktarılarak Vikaye'nin bunların arasındaki yeri belirtilmiştir. İkinci bölümde, Vikaye'nin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde de, özellikle el-Hidaye başta olmak üzere diğer temel metinlerle mukayese edilerek tahlillerde bulunulmuştur. Arapça olan ikinci kısımda ise, Vikaye'nin kronolojik olarak en eski nüshaları tespit edilip bunlar temel alınarak eserin tahkiki gerçekleştirilmiştir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu çerçevesinde çevrenin kasten kirletilmesi suçu

Türk ceza hukukunda çevrenin kirletilmesine ilişkin temel ceza kanununda yapılan ilk düzenleme, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 181. maddesinde yer almaktadır. Ülkemizde çevreye karşı yaptırımların genellikle idare hukuku kapsamında olması sebebiyle çevre ceza hukukuna gereken önem verilmemiş, bu konuda birkaç çalışma dışında derin bir akademik tartışma ortamı oluşmamıştır. Aynı şekilde, kanun koyucunun da çevreye karşı suçların düzenlenmesi sırasında özensiz davrandığı söylenebilir. Gerçekten, gerek ceza hukukunun temel ilkeleri gerek diğer kanunlarla ilişki açısından hükmün lafzında ve uygulamada çeşitli eksiklikler bulunmaktadır. Bu araştırma ile amaçlanan, 'Çevrenin Kasten Kirletilmesi' suçunun kapsamlı bir biçimde ele alınması; düzenleme ve uygulamada karşılaşılan veya karşılaşılabilecek sorunların ortaya konarak çözüm önerilerinin sunulmasıdır. Tez kapsamında çevre ceza hukukunun genel sorunları, uluslararası hukukta ve karşılaştırmalı hukukta çevre suçları, Türk hukukunda çevre hakkı ile çevre ceza hukukunun gelişimi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu çerçevesinde 'Çevrenin Kasten Kirletilmesi' suçunun suç ve yaptırım teorileri uyarınca incelenmesi konularına yer verilmiştir.
Ticari satımda satıcının temerrüdü

Parayla değiştirilmesi mümkün olan her şey satım sözleşmesine konu olabilmektedir. Satım sözleşmesi ticari satım sözleşmesi olarak da ticaret hayatında karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamın konusu, taşınır malların satımını konu edinen ticari satımda satıcının temerrüdü ve bunun sonuçlarına ilişkindir. Ticari satım sözleşmesinin kurulmasından sonra satıcının satılanı teslim borcunu zamanında yerine getirmeyerek temerrüde düşmesi, ticaret hayatında sık karşılaşılan sözleşme ihlallerindendir. Uygulamadaki önemi nedeniyle tez konusu olarak seçilmiştir. Bu çalışmada ticari satımda satıcının temerrüdü, TBK' nun 117 vd. maddelerinde yer alan borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümler yanında ticari satım sözleşmelerinde satıcının temerrüdüne ilişkin TBK. m.212/f. 2 hükmü ile tacirler arası ticari satımlara ilişkin TTK. m.23/f.1. a hükmü çerçevesinde incelenmiştir.
Türk Ticaret Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu tasarısına göre ticaret şirketlerinin birleşmesi

1980'li yıllardan itibaren dünya ekonomisi giderek hızlanan bir küreselleşme sürecine girmiştir. 19. yüzyıldan sonra şirket birleşmeleri giderek yaygınlaşmaya başlamış, 21. yüzyılda ise adeta bir şirket varoluş tipi haline gelmiştir. Şirket birleşmelerine ilişkin olarak Ticaret Kanunu dışında birçok kanunda düzenlemeler bulunmaktadır. Çalışmamızda Türk Ticaret Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu Tasarı'sı açısından şirket birleşmeleri ele alınmakla beraber, mevzuatımızdaki diğer düzenlemelere de zaman zaman atıflarda bulunulmuştur. Ticaret şirketlerinin birleşmesi, oldukça geniş kesimler üzerinde etki yaratmaktadır. Şirket birleşmeleri sadece birleşen şirketleri değil; birleşen şirket pay sahipleri, alacaklıları, borçluları, çalışanları, yatırımcıları gibi grupları da etkisi altına almaktadır. Çalışmamızda, öncelikle genel olarak birleşme müessesine yer verilmiş; daha sonra mevcut Ticaret Kanunu ve Tasarı halindeki Türk Ticaret Kanunu açısından birleşmenin şartları, esaslı unsurları, birleşme işlemleri, aşamaları ve birleşmenin etkileri ayrı başlıklar altında ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Askeri ceza yargısında infaz

Tez çalışmam, Askeri mahkeme ve disiplin mahkemelerinin kesinleşmiş ilamlarının ve Askeri Ceza Hukukuna özgü disiplin cezalarının infazı ile sınırlıdır. Hürriyetin kısıtlanması ile temel hak ve özgürlüklerinin nasıl bağdaştırılacağı, özellikle hürriyeti bağlayıcı cezaların infazı sırasında hükümlünün, bu hak ve özgürlüklerinin hangilerini ceza evlerimizde karşılayabileceğimiz, hangilerini, hangi oranda sınırlandırabileceğimiz sorunu incelenmiş ve tartışılmıştır. Sadece cezalara ilişkin değil, yargılama sırasında alınan tedbirlerin, ilk ve son soruşturma aşamasında savcıların önüne gelebilecek her nevi ilamın, infazı; mahsup işleminin yapılması veya içtima kararının alınması gibi mahkeme tarafından yerine getirilmesi gereken, ama infazla yakın ilişkili olmaları nedeniyle savcıların da çok yakından bilmek ve takip etmek zorunda oldukları konular, ayrıntılı olarak incelenmiştir. Askeri disiplin hukukunda, Askeri ceza hukukunun ayrılmaz bir parçasıdır. Bu nedenledir ki, Disiplin Hukuku başlığı altında, disiplin cezalarının niteliği, askeri kabahat, disiplin kabahati ve disiplin suçu ve disiplin tecavüzü kavramlarının hukuki nitelikleri, disiplin amirlerinin ceza yetkileri ve sadece askeri yargıya özgü muvakkat tutuklama kararlarının icrası, disiplin amirleri tarafından verilebilecek disiplin cezalarının nevileri incelenmiş, Disiplin mahkemeleri, ilamlarının icrası da ele alınmıştır.
Karayoluyla uluslararası eşya taşıma sözleşmesine göre taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu

Türkiye'nin CMR'ye taraf olması ile birlikte CMR hükümleri, kapsamına aldığı karayoluyla uluslararası eşya taşımaları bakımından bir içhukuk düzenlemesi olarak uygulama alanı kazanmıştır. Bu bakımdan bu tarihten itibaren kural olarak karayoluyla eşya taşınmasına ilişkin biruyuşmazlıkta, uyuşmazlık konusu taşıma uluslararası nitelikte bir taşıma iseCMR, yurtiçi bir taşıma ise TTK hükümlerine tabi olacaktır ve taşıyıcının sorumluluğu bu hükümler dikkate alınarak tespit edilecektir. Taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu gerek CMR'de gerekTTK'da gerekse TTK tasarısında taşıyıcının hasar ve zıyadan doğansorumluluğundan ayrı bir sorumluluk sebebi olarak düzenlenmiştir. Eşyanıntaşıyıcı tarafından taşınmak üzere teslim alındığı ana taraflarca kararlaştırılan veya bu şekilde bir kararlaştırma bulunmaması halinde halin icabına göre tespit edilecek olan taşıma süresinin eklenmesi ile ortaya çıkacak olan tarihtetaşımanın tamamlanarak eşyanın gönderilene teslim edilmemiş olması halindeteslim süresinin aşılmasından bir başka deyişle gecikmeden söz edilir. Taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu bakımından TTK ve CMRdüzenlemeleri arasında esasen önemli farklar bulunmaktadır. Bunların başlıcaları; taşıyıcının sorumluluğu bakımından getirilen sınır, sorumluluğun hukuki niteliği, bildirim ve zamanaşımı süreleri, sorumluluktan kurtulmasebeplerine ilişkin farklar olarak sayılabilir. Türk Ticaret Kanunu tasarısında ise bu farkları ortadan kaldırabilmek amacıyla TTK'da yer alan konuya ilişkin farklılıklar CMR'de belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenerek taşıma hukukunda bir uyum sağlanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, taşıyıcının gecikmeden doğan sorumluluğu, CMR'ninkonuya ilişkin düzenlemeleri esas alınarak işlenmiş, ayrıca her bölüm içerisindeTTK'nın konuya ilişkin hükümleri ve TTK tasarısında getirilmiş olan düzenlemelere yer verilerek CMR düzenlemeleri ile karşılaştırmalarda bulunulmuştur.
Medeni Usul Hukuku'nda delil tespiti

Delil tespiti, bir geçici hukuki korumadır. Bu kurum, davadan önce veya dava sırasında delillerin emniyet altına alınmasını amaçlar. Delil tespitinin konusunu deliller ve maddi vakıalar oluşturur. Bir usul işlemidir ve delil tespiti kararı, bir ara karardır. Bu kurum, niteliği itibariyle tespit davası, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve noterlerin yaptığı tespit işlerinden farklıdır. Delil tespitinde görevli ve yetkili mahkemeler Kanun'da özel olarak düzenlenmiştir. Delil tespiti talebi, esas davanın taraflarınca bir dilekçe ile görevli ve yetkili mahkemeye yapılır. Delil tespiti talep edilebilmesi için talep eden tarafın, açılmış veya açılacak davada taraf olması, delil tespitinin yapılmasında hukuki yararının bulunması ve gider avansını yatırmış olması gereklidir. Bunun yanında tespit edilecek deliller çekişmeli bir vakıaya ilişkin olmalı ve bu delillerin esas davada incelenmesine geçilmemiş olmalıdır. Delil tespiti kararına itiraz mümkünden; delil tespiti talebinin reddine itiraz mümkün değildir. Delil tespiti kararı, delil tespiti talebi dilekçesiyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Bu şekilde karşı taraf tespitin icrasında hazır bulunmaya çağrılır. Fakat acele hallerde delil tespiti kararı tebliğ edilmeksizin karşı taraf hazır bulunmadan tespitin icrası gerçekleştirilir. Bu durumda delil tespiti kararı, delil tespiti talebi dilekçesi ve tespitin icrasına ilişkin tutanak ve raporlar karşı tarafa tebliğ edilir ve itirazı varsa belirtilen sürede itiraz etmesi gerektiği ihtar edilir. Delil tespitinin icrasına itiraz ancak acele hallerde mümkündür. Delil tespiti icra edilirken hazır bulunan karşı tarafa ayrı bir itiraz müessesesi Kanun'da düzenlenmemiştir. Delil tespiti dosyası davanın eki sayılır. Her iki taraf da yapılan delil tespitine delil olarak dayanabilir. Mahkeme de yapılan delil tespitinin hükme esas alabilir. Marka hukuku açısından da delil tespiti düzenlenmiştir. Buna göre, sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden bu fiilin tecavüz olup olmadığının tespitini talep edebilir.
Yüce Divan

Yüce Divan, Türk hukukunda 1961 Anayasası'yla birlikte Anayasa Mahkemesi bünyesinde teşkilatlanmış özel bir mahkeme olarak karşımıza çıkmaktadır. Yüz elli yıllık geçmişşine rağmen mahkemenin yapısı, teşkilatlanması ve yargılama usulü zaman zaman değişikliğe uğramaktadır. Hemen hemen her dönem Yüce Divan çokça tartışılmış bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Mahkemenin yapmış olduğu yargılama sayısı az ise deyüklenmiş olduğu görevin ağırlığı ve önemi sebebiyle mahkeme kamuoyunda her daim güncelliği korumaktadır. 2010 yılı anayasa referandumu ile mahkemenin kişi yönünden yargılama yetkisi genişlemiştir. Mahkemenin özel yapısı ve yargılama usulü üzerine doktrindedaha önce bir takım çalışmalar yürütülmüştür. Bu çalışmada kısaca 2010 değişiklikleri sonrasında mahkemenin değişen yapısı ve yargılama kurallarını da göz önüne alarak mahkemeyi incelemeye çalıştık. Çalışmanın ilk bölümünde Yüce Divan'ı kavram olarak inceleyip, tarihiniaraştırmaya çalıştık. İkinci bölümde ise karşılaştırmalı hukuktan örnekleri inceleyerek o ülkelerdeki Yüce Divan görevinin yerine getiriliş usulünü araştırdık. Üçüncü bölüm itibariyle mevcut Yüce Divan sistemimizi incelemeye başladık. Dördüncü Bölümde soruşturma usulünü her kişi açısından incelemeye çalıştık. Beşinci bölümde kovuşturma usulünü ele almaya çalıştık. Son bölümde ise sonucu ve mevcut sistemin iyileştirilmesine dair çözüm önerilerimizi sunmaya gayret ettik.