turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Antik Dönem Yunan evleri

Erken çağlarda, konutun fiziksel bir yapı ve çevre niteliği kadar, kozmik ve mistik anlamları da önemlidir. Bu özellikleriyle konut, mekanla olduğu kadar zamanla da bir ilişkiyi, şimdiyle olduğu kadar geçmişşle de bir bağı sağlar. Gezgin dönemlerde konutun hem pratik hem de kozmik açıdan yuvarlak yapılandırılmasına karşın, yerleşikliğin getirdiği, çeşitlenen ve karmaşıklaşan ilişkileri ve işleri barındırmak için dörtgenleştiği izlenir. Bu dörtgen yapıların birleşerek oluşturdukları hücresel dokular, yansıttıkları komünal düzen çözülüp merkezileşmeye yöneldikçe, geçitler ve sokaklarla parçalanıp koruma duvarlarıyla çevrilemeye başlar. Gelişen uzun mesafeli ticaret, Anadolu'da surlu kentler yaratır. Megaronlar, iki odalı Hatti evler, bit-hilani tipi konutlar bu sur içinde gelişen, karmaşıklaşan ve eklentilerle iç avlulu kentsel konutlara dönüşen çekirdek birimlerini oluşturur. Bu birimler, farklı tipolojilerine karşın, giderek sınıf ve cinsiyet ayırımlarını gözetmeye başlayan ve içe kapanan atasoylu yurttaş evleri niteliğinde birleşir. Antik Çağ boyunca görülen tüm konutlar, peristyle ve atriumlu ev düzenlerinde olgunlaşır ve içinde yer aldıkları, düzgün planlı kentlere uygun düzenlilikte birimler oluşturur. Tunç Çağı'nın önemli bir bölümü ve Demir Çağı ile Antik dönem boyunca gelişen ve beraberinde harem-selamlık ayırımının antik biçimlerini getiren bu düzen, Anadolu Ortaçağı'nda da önemini korur.
Adıyaman müzesinde bulunan Ortaçağ dönemine ait bir grup madeni eser

Bölge illerine göre gelişmişlik ve tanıtım açısından daha az bilinen Adıyaman, Paleolitik döneme değin uzanan tarihi geçmişşi, kültürel birikimi bakımından özellikle arkeolojik ve etnografik değerler açısından aslında kıymetli veriler barındırır. Adıyaman Müzesi'nin etnografı seksiyonunda ve deposunda çoğunluğu mutfak eşyasından oluşan Ortaçağ dönemine ait birçok madeni eser bulunmaktaydı, araştırılan eserlerde müzenin depo bölümünden seçilerek incelenme gereği duyulan 18 farklı türde eser tanıtılmıştır. Bu seçilen eserler bir takım kriterlere uygun olarak belirlenmeye gayret edilerek, teşhir edilmeleri sağlanıp hak ettikleri değeri kazanmaları için çaba sarfedilmiştir. Adıyaman kentinin coğrafi yapısı ve tarihçesi hakkında bilgi verilerek, daha sonra da şehirdeki tek müze olan Adıyaman Müzesi ile ilgili açıklama yapılması ve maden sanatının Anadolu daki gelişim tarihini, aşamalı olarak tanıtma gerekçeleriyle Adıyaman müzesi seçilmiştir. Söz konusu olan madenlerin çeşitleri, bu madenlerin süsleme unsurları ve teknik açıdan değerlendirmelerini de yapmak gerekliydi. Adıyaman Müzesi'nin çalışma prensipleri doğrultusunda, birçok eser arasından seçilen örnekler, estetik görünümleri gibi spesifik detaylar ile sanatsal birer ifade aracı olmaları hassasiyetine göre değerlenmeleri neticesinde ele alındılar. Eserlerin yapım ve süsleme teknikleri gibi özellikleriyle tanıtıldıktan sonra diğer bölgelerdeki benzerleriyle karşılaştırıldılar. Sonuç kısmında bütün bu detaylı bilgilendirmeler bir süzgeçten geçirilerek genel bir tanımlama yapıldı.
Anadolu Selçuklu yapılarının mimari ve strüktürel analizi

ANADOLU SELÇUKLU YAPILARININ MİMARI VE STRÜKTÜREL ANALİZİ Tahsin Tazefidan GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Haziran 1988 ÖZ A. Selçuklu yapılarında mekan tasarımı, zamanın az sayıda malzeme, üstün bir işçilik ve ileri bir teknikle büyük bir biçim zenginliği oluşturan stabil bir çatkı sistemi göstermektedir. Konar-göçer Orta Asya Türklerinin yaşamını sürdürdükleri çadırları, Türk çatkı anlayışında simge. olmuş ve tüm yapılar bu anlayışla çadır devrinden bu yana dengeli, rahat, güvenli ve pratik bir uygulamayla zamanımıza kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir. Ancak bazı yapılarda çeşitli nedenlerle çatlamalar sonucu yıkılmalar, göçmeler ve büyük çapta çatlaklar gözlenmektedir. Yapı öğelerinin yükler etkisindeki davranışları statik açıdan ele alınarak stabilitenin bozulması ile duvarlarda oluşan çatlaklar sonucu, göçmeleri önlemek amacıyla yapı temelinde çeşitli konstrüksiyonlar detaylandırılarak bazı öneriler getirilmiştir. Yapılar tuğla, taş, az sayıda ahşap ve bunları birbirine bağlayan harç malzemeleriyle inşa edilmişlerdir. Yapı göçtüğünde, öğeleri oluşturan taş ve tuğlanın parçalanarak dağılması neticesi, halen yapısını koruyan bağlayıcı malzeme horasan harcının bileşimi ve oranları hakkında çeşitli kaynaklar araştırılarak analizleri neticesi konuyla ilgili birçok harç bileşimleri verilmiştir.
Gülnar'daki Türk devri mimari eserler

Gülnar tarihi ve coğrafi yapısıyla birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, tarih öncesi ve sonrası çağlarda insanların yerleşimine uygun bir bölge olmuştur. Anadolu ve Akdeniz'i birbirine bağlayan hat üzerinde bulunan Gülnar'da Karamanoğlu Beyliği ve Osmanlı döneminden günümüze çok sayıda mimari eser gelmiştir. Bu yapılar inşa edildikleri dönemde bölge halkının maddi ve manevi ihtiyaçlarını karşılamış, günümüzde de karşılamaya devam etmektedirler. Türk-İslam dönemi olarak bir bütün halinde incelenmeyen Gülnar ve köylerindeki mimari yapılar bu tez kapsamında incelenmiş, mevcut yapılardabilimsel yönergelere uygun bir biçimde ele alınmıştır. Konumuz itibariyle Gülnar merkez ve köylerindeki yapılar tespit edilmeye çalışılmış ve gün yüzüne çıkarılması hedeflenmiştir. Yapılan arazi çalışmaları kapsamında bir zaviye, 4 cami, 1 namazgah, 8 türbe, 6 çeşme, 1 yunak ve 5 köprü tespit edilmiştir. Bu yapılar belgelenerek bilimsel olarak incelenmiştir. İncelenen yapılar yakın bölge mimarisiyle karşılaştırılmış benzerleriyle birlikte ele alınmıştır. Yapılar genel hatlarıyla sade bir görünümde olup yerel mimari üslupta inşa edilmişlerdir. Kullanılan malzeme bölgenin iklimine uygun taş malzemedir
The founding of the İzmir Museum: A preliminary narrative based on Aziz Ogan's Archive

Müzeler her zaman için kimlik inşasının önemli bir parçası olmuştur. Birinci Dünya Savaşı sonrasında, ulus devletlerin inşası sırasında müzeler milli kimliğin inşasında fonksiyonel olarak kullanılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında müzeler devletin toplumu millileştirme ve homojenleştirme gündeminde önemli bir role sahip olmuştur. İzmir Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli kozmopolit merkezlerinden biriydi. Savaş ve takip eden yangın şehrin hem demografik hem de kentsel karakterini dönüştürdü. İzmir Arkeoloji Müzesi bu dönüştürülen şehirde oluşturuldu. Bu çalışma İzmir Arkeoloji Müzesi'nin kuruluşunu, şehrin dönüşmesi ve millileşmesiyle müzenin rolünün ilişkisini açıklamayı amaçlamaktadır
Geçmişten günümüze Said Halim Paşa yalısı

Bu çalışma, ülkemizin kültür başkenti olan İstanbul'da Boğaziçi Yeniköy semtinde bulunan Said Halim Paşa Yalısı'nın mimarisi, günümüze dek kullanımları, süsleme özellikleri ve geçirdiği onarımları ele alan bir çalışmadır. İstanbul Boğaziçi Yeniköy semtinde bulunan Said Halim Paşa Yalısı, Boğaziçi'nde kendine özgü tarihi geçmişşi ile günümüze kadar ulaşmış en nadide mimari eserlerden biridir. Yalı ismini, Osmanlı Devleti'nde Hariciye Nazırlığı ve Sadrazamlık vazifelerinde bulunmuş olan Said Halim Paşa'dan almıştır. Ahşap kagir olarak inşa edilen yalı iç süsleme ve dekorasyon olarak küçük bir sahil saray hüviyeti taşımaktadır. Yalının banisi Said Halim Paşa, tarihi ve siyasi kişiliğinin yanı sıra, sanata olan ilgisi, mimari ve dekorasyondaki ince zevki ile ön plana çıkan bir şahsiyettir. Doğu ve Batı estetiğini birbiriyle harmanlayan bu eser, tezimizde üç bölüm halinde incelenmiştir. Birinci bölümde Said Halim Paşa'nın hayatı, eserleri ve siyasi kariyeri anlatılmıştır. İkinci bölümde 19. yüzyıl ve Boğaziçi, Boğaziçi'nde yalı mimarisi, Boğaziçi'nde bulunan bazı yalıların incelenmesi, 19. yüzyıl Osmanlı yalı mimarisinde kullanılan üsluplar hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Said Halim Paşa Yalısı tarihi, mimari planı, geçmişşten günümüze kullanımları ve geçirdiği onarımlar, iç süsleme biçim ve özellikleri, mekanlardaki dağılımı ele alınmıştır.
Cizre mezar taşları(18.-19. yy.)

Tarihin her döneminde önemli bir yere sahip olan Cizre, Anadolu ve Mezopotamya arasında bir ulaşım merkezi olmuştur. Bu bölgede varlık gösteren uygarlıklardan birçok eser günümüze ulaşmıştır. XI. y. y. ile birlikte bölgede başlayan Türk hakimiyeti sonrasında birçok imar faaliyeti görülmüştür. Çalışmamıza konu olan mezar taşları Osmanlının XIX. y. y. son dönem eserleridir. Bu mezar taşlarımızın yıllarca gerekli önemin verilmeyişi ve zamanla tahrip olması ve tahribatın günümüzde de devam etmesi bu çalışmanın gerekliliğini göstermektedir. Mezarlıklar ve mezar taşları günümüzde birer açık hava müzesi konumundadırlar. Bir milletin kültürel değerlerini en güzel bir biçimde kaynaklık eden bu eserlerin tanıtımı açısından önemini ortaya koymaktadır. Cizre'de tarihi mezarlık içinde yer alan 18. yy. ve 19. yy.'dan günümüze gelen mezar taşları tez konumuzu oluşturmaktadır. Tarihi mezarlık içinde bulunan Mustafa Paşa Türbesi içindeki Abdulkerim Bey'in mezartaşıda konumuz içerisinde değerlendirilmiştir. Şimdiye kadar Cizre mezar taşları ile ilgili olarak herhangi bir bilimsel çalışmanın olmaması nedeniyle amacımız mezar taşlarını detaylı ve bilimsel yönden inceleyerek belgelemektir. Konu içerisinde mezarlarda baş taşı ve ayaktaşı, kitabe ve süsleme konuları ile ilgili özellikler bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Mezar taşlarındaki ortak özellikler, geleneksel ve yöresel etkilerin tespiti yapılarak bu bağlamda değerlendirilmiştir. Bu mezar taşları bölge'de Osmanlı'nın 18. ve 19. yy. sanat anlayışının bir yansımasıdır. Netice itibariyle Osmanlı'nın son iki yüzyılına şahitlik eden bu eserler Anadolu'nun her yerinde olduğu gibi Cizre'de de devam ettiğini göstermektedir.
Konya iç kalesine ait Ortaçağ buluntuları

Bu arastırmanın konusu, Konya iç Kale'sine ait ortaçag buluntularıdır. Anadolu Selçuklu Devleti'nin en önemli binalarının burada bulunması bu konuyu önemli kılmaktadır. Konya iç Kalesi'ne ait buluntular, mimariye bağlı ve küçük buluntular olmak üzere iki ana baslıga ayrılmıstır. Mimariye bağlı buluntular, çini, alçı, tas eser, kitabe, küçük buluntular ise seramik, kandil, heykel gibi çesitli alt baslıklardan olusur. Bu iki ana grup ayrı gibi görülse de üzerlerine tatbik edilen süsleme kompozisyonları bakımından benzer olmaları, aynı sanat anlayısına bağlı olarak biçimlendirildiklerinigöstermektedir. Konya iç Kale'de XIX. yüzyılın sonlarından baslayarak çesitli zamanlarda yapılan kazı ve sondaj çalısmaları ile ortaya çıkan buluntular, XII ? XIII. yüzyıl Anadolu Selçuklu tarihi, kültürü ve sanat anlayısı bakımından oldukça önemli birdegere sahiptir. Bu sebeple elde edilen buluntular Anadolu'da Selçuklu çagı hakkında önemli bilgiler vermektedir.
Mahperi Huand Hatun ve yaptırdığı yapılar

Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad'ın eşi Mahperi Huand Hatun'un kimliği, yaşamı ve yaptırdığı yapılar bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Dönem kaynaklarında kendisine çok az yer verildiğinden, yaşam öyküsü ancak genel hatlarıyla belirlenebilen Mahperi Huand Hatun, cami, hamam, türbe, zaviye ve han türünde pek çok yapı yaptırmıştır. Kitabeli yapılarının tümü, oğlu Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edilmiştir. Tarihi ve siyasi koşullar, diğer yapılarının da aynı dönem içinde inşa edildiklerine işaret etmektedir. Bu çalışmada, mimari ve süslemeleriyle irdelenerek karşılaştırmalı değerlendirmelere tabi tutulan yapıların, Anadolu Selçuklu mimarisi içerisindeki yerlerinin tespitine çalışılmıştır. Plan ve mekan olarak yeni denemelerin gerçekleştirildiği Kayseri Mahperi Huand Hatun Camii, kuzeybatı iç köşesine yerleştirilen bani türbesiyle Anadolu Selçuklu mimarisinin özgün örneklerindendir. Mahperi Huand Hatun Türbesi, cami ibadet alanı içinde yer alan konumu, benzer örneğine Anadolu veya yakın coğrafyada rastlanmayan mukarnaslı yüksek kaidesi ve her biri farklı süsleme kompozisyonuna sahip cephe düzeniyle özgün özelliklere sahiptir. Caminin yakınındaki kadınlar için yaptırılan hamam yapısının soyunmalık bölümü duvarlarının özgününde Kubadabad Sarayı çinileri tarzında çinilerle kaplandığı anlaşılmıştır. Yapının çini kaplamaları dışında Anadolu Selçuklu hamam mimarisini devam ettirdiği görülmektedir. Kayseri Şeyh Turesan Zaviyesi, kapalı bir sofanın iki yanına sıralanan mekanları ve daha sonra çok sayıda kişinin defnedilmesiyle türbeye dönüştürülen büyük ölçekli konaklama birimiyle öne çıkar. Tümü, uluslararası deniz aşırı kuzey-güney ticaret yolları üzerinde inşa edilen han yapıları, Anadolu Selçuklu hanlarının plan şemalarını tekrarlamışlardır. Bu çalışmada Mahperi Huand Hatun'un yaptırdığı yapıların önemli bazı yeniliklere getirmekle birlikte genel olarak Anadolu Selçuklu mimari teknik ve uygulamalarını tekrarladıkları, gelenek içinde kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Rönesans Resim Sanatı'nda ölüm teması

Sanat var olduğu günden bu yana, ressamlar ölüm temasını işlemiştir. Ölümün sanattaki yerini görebilmek için öncelikle tanımını, dinlerdeki ve felsefedeki yerini ve çağlar boyunca yüklendiği anlamları bilmek gereklidir. Ölüm, canlının, yaşamsal faaliyetlerini kaybetmesi olarak tanımlanır. Semavi dinlerde, diğer dünyaya geçiş yolu olarak algılanırken, ölümün bir son olmadığı tam tersi ebedi hayatın başlangıcı olduğu inancı hakimdir. Felsefe alanında ise ölüm için birçok düşünce ortaya atılmıştır. Tüm tanımları ve ölüm hakkındaki fikirleri kapsayan bu araştırma, ölüm ve sanat ilişkisi kapsamında üretilen sanat eserlerinden örneklerin incelenmesini de içermektedir. Sanat, bilim, felsefe ve mimarlık alanlarında Grek ile Roma arasındaki bağın kurulmasını sağlayan Rönesans, insanın keşfedilmesidir. Şüphesiz bu keşfin resim sanatına da getirdiği yenilikler vardır. Bu araştırmada, değişen ve gelişen resim sanatının süreci, ölüm teması dikkate alınarak incelenmiştir. Seçilen ressamların hayatları ve ölüm temalı eserleri analiz edilmiştir. Rönesans resim sanatının gelişim ve değişim sürecini yakından etkileyen görseller seçilmiştir. Rönesans resim sanatında üretilen ölüm temalı resimler, ölüm şekillerine göre incelenerek, ortak ve farklılık gösteren yönleri ortaya konulmuştur.
Burhaniye mezar taşları

Bu araştırmada, Balıkesir İli, Burhaniye İlçesinde bulunan Osmanlı dönemi mezar taşları incelenmiştir. Daha önce burada incelenen mezar taşlarıyla ilgili detaylı ve bilimsel bir çalışma yapılmamış olması araştırmanın önemini ortaya koymaktadır. Burhaniye ilçe merkezi ve mahallalerindeki mezar taşlarını inceleyip, zaman içerisinde giderek yok olan bu kültür varlıklarını bilimsel yöntemlerle belgelemek ve Türk Sanatı içerisindeki yeri belirlemek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Burhaniye merkezinde ve mahallelerinde incelenen mezar taşlarının 476 adeti erkeklere, 318 adeti kadınlara ait mezar taşlarıdır. Mezar taşlarından 44'ünün ise kime ait olduğu belirnememiştir. Toplamda 838 mezar taşı incelenmiştir. Bu mezar taşlarının en erkeni 1698 tarihli Muhyiddin-i Rumi Türbesi'nde bulunan mezar taşıdır. En geç tarihlisi ise Şarköy'deki 1967 yılına ait mezar taşıdır. İncelenen bu mezar taşları arasında, teknik ve süsleme açısından eski tarihli mezar taşlarına benzeyen genellikle 1945 -60'lı yıllarda yapılmış mezar taşları da bulunmaktadır. İncelenen mezar taşlarının katalog bölümü; katalog numarası, yeri, tarihi, ölçüleri, başlık tipi, malzemesi, cinsiyet, konumu, özellikleri/süslemeleri, kitabesi, şeklinde oluşturulmuştur. Özellikleri ve süslemeleri kısmında; formun özellikleri, işlemeleri ve yazı tipine de yer verilmiştir. Katalog, başucu taşı fotoğrafı, varsa ayakucu taşı fotoğraflarıyla tamamlanmıştır. Araştırma konusu olan taşların çoğu sağlam bulunmuştur. Formu bozulan, kitabeleri okunamayacak derecede tahrip olan taşlar da vardır. Bu taşlardaki bozulmaların bazılarının açık hava şartlarından, bazılarının da insan hatası ile oluştuğu gözlemlenmiştir.
Kapı ağası Gazanfer Ağa'nın Anadolu'da yaptırdığı mimarİ eserler

16. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan politik organizasyonlar sonucu güç ve itibar kazanan kapı ağalarının önemli bir temsilcisi olan Gazanfer Ağa'nın Anadolu'da inşa ettirdiği mimari eserler, dinamik bir süreci teşkil eden Osmanlı mimarlık tarihi içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bu dönemde yaratıcı hamlelerin sonucu olarak karşımıza çıkan bu mimari eserler bir taraftan bulundukları kentlerin ayırt edici mimari unsurları diğer taraftan da bu kentlerin tamamlayıcı simgesel unsurları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tez, tarihsel süreç boyunca geleneksel patronaj sistemi ile şekillenen mimarlık faaliyetlerinin kapı ağası Gazanfer Ağa'nın üstlenmesi ile ulaştığı boyutu kavramayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda bu eserlerin kentsel alandaki statüsünü belirleyerek bunların kültürel ve mekansal etkileşimlerini incelemeyi ve Osmanlı mimari birikimine olan katkılarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Yapıların, kimlik, imge, temsil, işlev gibi özellikleri belirlenerek, şehrin görünürlüğüne etkileri, sanat tarihi çalışmalarına katkıları açıklanmaya çalışılarak Gazanfer Ağa'nın içerisinde bulunduğu mimari faaliyetler analiz edilmiştir.
Milli saraylara bağlı son dönem Osmanlı saray, kasır ve köşklerde kullanılan kumaşların üslup, desen ve motiflerinde batılılaşma etkileri

En eski sanat dallarından biri olan dokuma sanatı bu topraklarda yüzyıllardır varlığını sürdürmüş ve Selçuklu döneminden başlayarak Osmanlı İmparatorluğu döneminde de büyük gelişim göstermiştir. Bu sanatın en değerli malzemelerinden olan ipek, Osmanlı İmparatorluğu döneminde ekonomik kaynak ve prestij unsuru haline gelmiş, Osmanlı ticaretinde önemli bir yere sahip olmuştur. Sadece toplumun yönetici kısmının kullanabildiği ipekli dokumalar aynı zamanda başka hükümdarlara hediye etmek amaçlı olarak da dokunmuştur. 17. yy'da sanatsal ve teknik açıdan en parlak dönemini yaşayan Osmanlı dokuma sanatı 18. yy'dan itibaren Avrupa'da sanayi devriminin gerçekleşmesiyle birlikte neredeyse durma noktasına gelmiştir. Türk dokumacılık sanatının son dönemini temsil eden ve batılılaşmanın etkisiyle kurulan Hereke Fabrikası, dokuma sanatına farklı bir bakış açısı kazandırarak önemli bir yere sahip olmuştur. Hereke Fabrikası 1843 yılında kurulmuş olup, 1845 yılında Hereke Fabrika-i Hümayun-u adını alarak bir İmparatorluk fabrikasına dönüşmüştür. Hereke Fabrikası ürettiği çok çeşitli ve yüksek kaliteli kumaşlar ile son dönem yapılan Saray, Köşk ve Kasırların perdelik, döşemelik tefrişinde büyük rol oynamıştır. Tez çalışmamızda öncelikle Hereke Fabrikası dokumalarının kullanıldığı Saray, Köşk ve Kasırların tarihsel süreci, Hereke Fabrikasının tarihi ve Hereke kumaşlar genel olarak ele alınmıştır. Ayrıca fabrikada üretilen batı etkili kumaş desenleri tespit edilerek detaylı olarak konu edilmiştir. Bu çalışmada Barok, Rokoko, Neo-Klasik, Ampir ve Art Nouveau gibi batı sanat üsluplarının hakim olduğu desenler saptanmış ve bu üsluplar tek tek ele alınmıştır. Bunun yanı sıra desenler ile tefriş edilmiş mekanlar belirlenerek bu mekanlarda fotoğraflama ve incelemelerde bulunulmuştur. Bununla beraber desenlerin renkleri ve varyantları belirlenmiştir. Tez çalışmamızın katalog kısmında ise söz konusu desenler çizilerek üslup özelliklerine göre ayrılmıştır. Yaptığımız bu araştırma ve katalog çalışması ile genel olarak Hereke Fabrikasının ürettiği batı etkili desenler saptanmış ve üslupları ile değerlendirmeleri sağlanmıştır.
Ermeni Kilise ve okul yapıları; Bursa örneği

Bursa 1326 yılında Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdikten sonra farklı etnik grupların bir arada yaşadığı bir şehir olmuştur. Kentte yaşayan yoğun gayrimüslimcemaatin bir kısmını Ermeniler oluşturmaktaydı. Ermeniler için devletin belirlediğişartlarda ibadethaneler ve okullar inşa edildi. 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra yeni bir kilise inşası olmamıştır. Bundan sonra 1915 yılında Ermenilere yönelik gerçekleşen Sevk ve İskan Uygulaması ile kilse ve okullar terk edilmiştir. Terk edilen bazı yapılar yıkılmış. Bazı yapılar kısmen de olsa günümüze ulaşmayı başarmıştır. Bu çalışmada bursa sınırları içerisinde tespit edilen yapıların plan tipi, mimari özellikleri, kullanılan malzeme ve süsleme programları incelenmiş olup bu yapıların varlığı belgelenmeye çalışılmıştır.
Konya Sahip Ata Külliyesi çinileri

Çalışmada Konya'da yer alan Sahip Ata Külliyesi'nin çini süslemeleri, teknik, renk, motif ve kompozisyon özellikleri ile değerlendirilmiştir. Yapı; Anadolu Selçuklu Dönemi'ne başkentlik yapmış bir kent olan Konya'da, Anadolu Selçuklu veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından inşa ettirilmiştir. Sahip Ata Külliyesi 13. yüzyılın en önemli eserlerinden birisidir. Yapının çini ve sırlı tuğla süslemeleri, dönemin süsleme anlayışını oldukça iyi yansıtmaktadır. Cami, Hanikah ve Türbe, külliyenin çini ve sırlı tuğla süslemelere sahip yapılarıdır. Bu nedenle tezin konusuna da uygun olarak külliyenin çiniye sahip olan bu yapıları üzerinde durulmuştur. Külliye yapılarındaki çiniler, bulundukları birimlere göre de ayrı gruplar halinde incelenmiştir. Aralarındaki benzerlik ve farklılıklar göz önünde bulundurulmuş; tüm çini kompozisyonları motiflerine, kompozisyon özelliklerine, tekniklerine göre çeşitli alt başlıklara ayrılarak tanımlanmıştır. Konya Sahip Ata Külliyesi'ne ait çiniler yakın dönemde bir tahribata uğramış ve harap olmuşlardır. Ancak yapılan restorasyon sonrasında çinilerin özgün haline uygun bir biçime getirildiği görülmektedir. Bu çalışmayla Konya Sahip Ata Külliyesi çinilerinin günümüze kadarki süreci ele alınmıştır. Bu süreçle birlikte hem çinilerin maruz kaldığı uygulamalar; hem de çinilerin motif ve kompozisyon özellikleri değerlendirilerek yapıya ait çinilerle ilgili kaynak oluşturacak bütüncül bir çalışma hazırlamak amaçlanmıştır.
Bursa'da erken dönem Osmanlı Mimarisi'nde Kemer

Bursa'da 1326- 1500 yıllarına tarihlenen yapıların kemerleri, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu dönemde yukarıda bahsedilen yapıların kemerlerini bir bütün halinde inceleyen ilk çalışma olması bakımından önemlidir. Türk-İslam mimarisi kapsamında; Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu, Atabeylikler, Anadolu Selçuklu ve Beylikler devri mimarisinde kemerlerin gelişimi incelenerek, bunların erken Osmanlı dönemindeki yapıların kemerlerine etkisi üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte bu dönemde Bursa'da çok sayıda benzer yapı olmasından dolayı, katalogda yalnızca 59 adet yapının kemerleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve bu kemerler, kataloğa dahil edilmeyen Bursa'daki ve İznik, Edirne, İstanbul, Manisa, Tokat, Amasya, Afyon, Ankara gibi şehirlerdeki erken Osmanlı dönemi yapılarının kemerleriyle malzeme, teknik ve süsleme bakımından karşılaştırılıp değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme neticesinde, kemerlerde kültürel etkileşimler ve yeni denemelerle şekillenen bir erken Osmanlı dönemi mimari üslubunun oluştuğu görülmüştür. Klasik Osmanlı mimarisinin temellerinin atıldığı bu dönem, yapıların kemerlerinin şekillenmesine de kaynaklık etmiştir.