Tarihsel açıdan arp'in gelişimi

Arp, telli bir müzik aleti olup, parmakla çekilerek çalman ve tellerin titreşimiyle ses elde edilen bir enstrümandır. Telli müzik aletlerinin en eski ve basit şekli müzikal yaydır. Bu, eski çağlarda avcılıkta kullanılan yaydan gelişmiştir. Zamanla tel sayısı arttırılarak rezonans kutusu ilave edilmiştir. Tarihsel gelişiminde üç esas form gösterir. Birincisi müzikal yaydan gelişen ve yay biçiminde olan en erken şeklidir. Bunların en eski örneklerini M. Ö. 4000 yıllarında Mısır ve Sümerler' de görmekteyiz. Bu tip Arp'ların çeşitli şekil ve boylan Yunan ve Roma uygarlıklarında az olmakla beraber bütün Akdeniz milletlerince kullanılmıştır. Yunanlılar yine telli bir çalgı olan Lir'i, Romalılar da Kitara'yı tercih etmişlerdir. ikinci tip Arp'lar üçgen biçimini almış olan Arp'lardır. M. Ö.2000 yıllarında Mısır'da gelişmeye başlamışlardır. Üçüncü tipler ise sütunlu ve çerçeveli Arp'lardır ve Ortaçağ Avrupa'sında gelişmeye başlamışlardır. Arp yüzyıllar boyunca var olmasına rağmen değişen form yapısının yanında, mekanik olarak basit bir yapıya sahipti. Şimdiki modern yapışma ulaşması bir yüzyıldan fazla zaman almıştır. Sütun, boyun ve rezonans gövdesi ile üçgen biçimini alan Arp'lar X. ve XI. yüzyıllarda kuzey Avrupa Hıristiyan dünyasında görülür. XII. yüzyıldan itibaren iki esas form dikkati çeker. Birincisi İrlanda Arp'dır. Bunlar bir ağaç bloğunun içine oymak suretiyle elde edilen ağır görünümlü, dışa doğru eğik sütunlu Arp'lar olup kaim pirinç tellerin gerilimini taşıyacak şekilde biçimlendirilmiştir. İkinci tip üçgen Arp'lar ise Avrupa Arp'lardır. Bugünkü modern Arp daha ince ve zarif yapıda olan bu Avrupa Arp'lanndan gelişmiştir. Gotik dönemin 25 telli Arp'lan Rönesans boyunca kullanılmış, fakat Ortaçağ'da Arp'ın diyatonik ses dizisi Rönesans'ın kromatik dizisine uymadığı için iki veya üç sıra telli Arp'lar icat edilmiştir. Bunlar, paralel tellerin dış sıralan diyatonik olacak, orta sıra ise yarım tordan verecek şekilde akort edilir. Daha sonra 1660'lı yıllarda Tirol'lü Arp yapımcıları telleri yarım ton inceltecekçengeller icat etmişlerdir. 1720 yılında Bavyera'lı Hochbrucker bu çengelleri Arp'ın ayaklığına yerleştirdiği yedi pedalla çalıştırmıştır. Bu sistemde pedalları çengellere bağlayan ulaştırma mekanizması sütun içinden geçer. Fransa'da ise XVIII. yüzyılda Sebastian Erard Arp mekanizmasını en fazla geliştiren yapımcı olmuştur. Pek çok çalışma ve deneylerden sonra Erard çengel yerine çatallı döner disk sistemini uygulamıştır. Bu sistemde pedallara basmak suretiyle teller yarım ton tizleştirir. 1811 yılında yine Sebastian Erard tarafından iki hareketli pedal sistemi geliştirilmiştir. Erard mevcut olan çatallı disk sırasının allına ikinci bir sıra daha ilave ederek her telden üç ayrı ses çıkartma imkanı elde etmiştir. Bir pedal bağlı olduğu nota ve oktavlarım, üstte dururken bemol, orta basamağa indirildiğinde bekar, ve en alt basamağa indirildiğinde ise diyez seslerini verir duruma getirir. Böylece modern Arp her sesi oktavları la birlikte harekete geçiren yedi pedalı ile günümüzde kullanılan hale gelmiştir. Konser Arp'lar 6.5 oktav olup 47 tellidir ve 1415 parçadan meydana gelmiştir. Çerçevesi tellerin meydana getirdiği 725 kg gerilimi taşır. Modern Arp'ın tonal ve teknik imkanları glisandolar, esrarlı armonik sesler gibi etkileyici bir atmosfer yaratılmış ve empresyonist dönemden itibaren daha yaygın olarak eserler bestelenmiştir.