Ortaokul öğrencilerinin duygu durumlarına göre dinledikleri müzik türlerinin incelenmesi

Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin duygu durumlarına göre dinledikleri müzik türlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Eşzamanlı gömülü karma desendeki bu araştırmada nicel ve nitel veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Nitel veriler, nicel verileri destekleyici bir konumdadır. En son aşamada iki veri türü birleştirilmiş ve yorumlama ile tartışma bu birliktelik doğrultusunda yapılmıştır. Ankette öğrencilerin en çok hangi durumunda müzik dinlediklerine yönelik sorunun cevapları, Parott'un (2001) sosyal psikolojideki duygu durumları sınıflandırmasının 'birincil duygu durumları' esas alınarak oluşturulmuştur. Yine ankette, öğrencilerin en çok dinledikleri müzik türlerinin cevapları, geniş literatür taraması ile birden fazla bilimcinin müzik türleri konusundaki tanımları ile harmanlanarak oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini 2012- 2013 yılında Türkiye'deki ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise; Mardin, Tokat, İzmir'den seçilen üç ortaokul ve bu okullarda 5. 6. 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır (N=608). Maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak tespit edilen bu iller; farklı sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerine sahip öğrencilere ulaşmak ve çeşitliliği sağlamak için seçilmiştir. Bu seçim, Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü'nün 2011 tarihli 'İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması ' adlı raporu dikkate alınarak yapılmıştır. Anketten elde edilen veriler SPSS 17.0 paket programına işlenmiştir. Analiz işlemleri sonucunda verilerin frekans ve yüzde değerleri tespit edilerek çeşitli grafikler oluşturulmuş, bulgular görselleştirilerek sunulmuştur. Nitel verilerin analizi işleminde ise öğrencilerin açık uçlu sorulara ilişkin verdiği cevap ve açıklamaların analizi yapılmıştır. Bu amaçla nitel araştırmalarda oldukça sık olarak kullanılan içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Öğrencilerin en çok hangi ortamlarda müzik dinledikleri, Parrott'un yaklaşımına göre sınıflandırılan duygu durumları ve en çok dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hangi duygu durumlarını yaşadıklarına ilişkin görüşleri, içerik analizi yapılarak incelenmiş ve en son aşamada, daha geniş bir perspektifle duygu durumları oluşturulmuş, ulaşılan bulguların dağılımları verilmiştir. Seslendiricilere ilişkin verilen cevaplar ise sadece isimler olduğu için betimlemeye gidilerek durum olduğu gibi yansıtılmış, aktarılmış ve dağılım verilmiştir. Araştırmanın sonucunda, açık ve kapalı uçlu sorulara göre yanıtlar alınmıştır. Öğrencilerin en çok Türk Pop-Rock müzik türünü tercih ettikleri, Parrot'un duygu durumlarına göre en çok eğlence-mutluluk duygusunda müzik dinlemeyi istedikleri, en çok dinledikleri seslendiricinin literatürde henüz bir tanımı olmayan, 'Arabesk-Rap' olarak tanımlanabilecek 'Arsız Bela' olduğu tespit edilmiştir. Parrott' un birincil duygu durumlarına göre öğrencilere sorulan diğer sorulardan elde edilen verilerde ise; öğrencinin sevgi-aşk duygusunda en çok Türk Pop-Rock müzik türünü tercih edip, Mustafa Ceceli'yi dinlediği görülmüştür. Eğlence-mutluluk duygusunda, en çok yine Türk Pop-Rock müziğini tercih etmesine rağmen, Yabancı Pop-Rock türündeki One Direction'ın daha çok dinlendiği ortaya çıkmıştır. Şaşkınlık duygusunda en çok yine Türk Pop-Rock müziğini tercih edildiği ve en çok dinlenilen sanatçının bu tercih ile doğru orantılı olarak Murat Boz ve Hadise dinledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Üzüntü duygusunda en çok Arabesk-Fantezi türü dinlenirken, bu duygu durumunda en çok dinlenilen seslendiriciler ise sırasıyla; Mustafa Ceceli, Arsız Bela, Müslüm Gürses ve Ahmet Kaya'dır. Korku duygusunda, en çok Türk Pop-Rock müzik türünü tercih edip, en çok dinlenilen seslendiricinin özellikle biri olmadığı, 'fark etmez' seçeneğini kodlayanların en yüksek dağılımı oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Öfke duygusunda, dağılım oranları birbirlerine yakın olmakla beraber, sırasıyla en çok; Türk Pop-Rock, Arabesk-Fantezi, Yabancı Pop-Rock ve Türk Rap-Hip-Hop müzik türünü dinlemeyi tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Yine korku duygu durumunda olduğu gibi, 'fark etmez' grubundakilerin yani özellikle bir seslendiriciyi en çok dinlemeyenlerin yoğunlukta olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer sorularından olan; en çok dinlenilen müzik eserlerinden sonra en yoğun olarak hissedilen duyguların neler olduğunun tespitindeki sonuçlarda; öğrencilerin sevgi-aşk duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumu değişkenlik göstermekle beraber, çoğunluğun sırasıyla mutluluk ve üzüntü duygu durumlarını hissettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin eğlence-mutluluk duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumunun, yarıdan fazla bir oranla duygu durumu değişim göstermeyerek, 'mutluluk' olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Şaşkınlık duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumunun, değişim göstermeyerek 'şaşkınlık' olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca hissettikleri duyguyu anlamlandırmakta ve isimlendirmekte kararsız kaldıkları düşünülen ve 'hiçbir şey' kategorisinde olanların en yüksek oranda oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin üzüntü duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumunun 'hüzün' olduğu görülmüştür. Öğrencilerin korku duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumunun 'huzur-rahatlık' olduğu görülmüştür. Öğrencilerin öfke duygusunu yaşadıklarında dinledikleri müziklerden sonra en yoğun hissettikleri duygu durumunun büyük oranda 'mutluluk' olduğu görülmüştür.