Çocuğun dil gelişiminde fonolojik duyarlılığın karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Çocukların fonolojik duyarlılık becerilerinin, gelecekteki okuma basanlarını belirlediği, çeşitli araştırmalar sonucunda saptanmıştır. Fonolojik duyarlılığın konuşulan dilin ve Alfabesel Yazı Sistemleri'nin özelliklerinden ne derece etkilendiğinden yola çıkılarak, farklı Alfabesel Yazı Sistemleri'ne sahip olan dillerde, çocukların okuma öncesi dönemde geliştirdikleri fonolojik duyarlılık ile okuma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve farklı dil ve yaza sistemlerinin özelliklerinin, bu dönemde yer alan çocukların fonolojik duyarlılık ve gelecekteki okuma becerileri üzerindeki etkisinin ortaya konması, okuma öğretiminde bu özellikleri ön planda tutan yeni yöntemlerin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Araştırmamızda, farklı Alfabesel Yazı Sistemleri'ne sahip olan Türkçe ve İngilizce'de çocukların, okuma öncesi dönemde geliştirdikleri fonolojik duyarlılık ile okuma becerileri arasındaki ilişki incelenmiş; Türkçe ve İngilizce'nin dil ve yazı sistemlerinin özelliklerinin, bu dönemde yer alan çocukların fonolojik duyarlılık ve gelecekteki okuma becerileri üzerindeki etkileri saptanarak, Türkçe okuma-yazma öğretiminin kolaylaştırılabilmesi için en uygun öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. İstanbul ilinde, 1994- 1995 öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki resmi ilkokul, bir resmi anaokulu ve bir resmi anasınıfına devam eden farklı yaş gruplarındaki 46 kız, 48 erkek denek ile Amerika'nın Minnesota Eyaleti'ne bağlı Duluth Şehri sınırları içerisindeki bir devlet ilkokulu ve bu ilkokulun bünyesinde yer alan anasınıfında eğitim gören farklı yaş gruplarındaki 17 kız, 27 erkek denek üzerinde gerçekleştirilen bu araştırmada, öğrencilerin Harf Tanıma Testleri, Harf Kullanma Testi, Kelime Çözümleme Testi ve çeşitli Fonolojik Duyarlılık Testieri'nde aldıkları puanlar karşılaşılaştırılmıştır. IIAraştırmamızda kullanılan fonolojik duyarlılık testlerinin, fonolojik duyarlılığı güvenilir bir şekilde ölçtükleri, İngilizce üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda saptanmıştır (Yopp, 1988). Ayrıca, fonolojik duyarlılık testlerinin okuma başarısını geçerli bir biçimde yordadıkları da bulunmuştur (Yopp, 1988). Türk ve Amerikalı öğrencilerin, uygulamada yer alan bütün testlerde aldıkları puanlar üzerinde, sınıf, dil ve dilbilimi bağımsız değişkenlerine göre iki yönlü varyans analizi ve korelasyon hesaplamaları yapılarak, sınıf, dil ve dil birimi bağımsız değişkenlerinin ve bu değişkenler arasındaki etkileşimin, grupların elde ettikleri puanlar üzerinde anlamlı farklara yol açıp açmadıkları araştırılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, Türk anaokulu öğrencilerinin Kelime Çözümleme Testi'nde Amerikalı anaokulu öğrencilerine göre daha başarısız oldukları gözlenirken; ilkokul düzeyindeki Türk öğrencilerin, Amerikalı akranları ile karşılaştırıldıklarında çok daha başarılı oldukları saptanmıştır. Türk ve Amerikalı öğrencilerin Fonolojik Duyarlılık Testleri'nde aldıkları puanlar karşılaştırıldığında, Türk öğrencilerin her iki sınıf düzeyinde de Amerikalı öğrencilerden daha yüksek puanlar elde ettikleri; özellikle okuma öğretiminin başlamasının ardından Türk öğrencilerin fonolojik duyarlılık becerilerinin çok yüksek düzeylere ulaştığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, konuşulan dilin fonolojik duyarlılık gelişimini etkilediğine ve Alfabetik Yazı Sistemleri'nde bu becerinin, okuma öğrenimindeki katkısına işaret etmektedir. III