turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bizans sanatında son akşam yemeği sahneleri

Bizans Sanatı çerçevesinde gördüğümüz eserlerin çoğunun ikonografik olarak temelleri kutsal metinlere dayanmaktadır. Birlikte yenen yemekler ve mucizevi biçimde çoğaltılan yiyecekler resim sanatında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Bizans'ta bu konular öncelikle dini benimsetmek ve öğretmek, yaşatmak amacıyla işlenmiş, ardından bir sisteme oturarak tasvir edilmiş, en sonunda da bir belge niteliğinde günümüze kadar ulaşmıştır. Bu konulardan en yaygın tasvir edilenlerinden ve İsa'nın yaşamından önemli bir sahne olan, İncil'in dört ayrı yorumunun yanı sıra Paulus'un Korintliler'e mektubunda birbirinden farklı betimlemelerle anlatılmış olan Son Akşam Yemeği sahnesidir. Son Akşam Yemeği, İsa'nın çarmıha gerilmeden önce on iki havarisi ile birlikte yediği yemektir ve en genel tanımıyla bu yemek sırasında uğradığı ihaneti anlatmaktadır. Son Akşam Yemeği, Bizans'ın son yüzyıllarına kadar sanatçılar tarafından benimsenerek tasvir edilmiş, Hristiyanlık tarihi boyunca da, bambaşka topraklarda, aynı zamanda bulunduğu dönemin yemek kültüründen de etkilenerek günümüze birçok örneği bırakılmıştır. Sahneyi duvar resmi, mozaik, minyatür, el sanatları örneklerinde görmek mümkündür. Günümüze ulaşan en erken tarihli örneği 5. yüzyıla ait olan sahne, 15. yüzyıla kadar sürekli betimlenirken, bulunduğu dönemin sofra ve yemek adetleri hakkında kapsamlı bilgiler sunmakta ve sofra vasıtasıyla sosyal yaşamı gözler önüne sermektedir. Erken Bizans döneminde yarım daire masa etrafında toplanıp yemek yenilirken Orta Bizans döneminde masa şeklinin değişmeye başlamasıyla dikdörtgen masalara geçilmesi yemek kültürünün resim programındaki yansımalarına bir örnektir. Ayrıca erken örneklerde az sayıda figür ile sahneler verilmeye çalışırken yüzyıl ilerledikçe sahnedeki detay sayısının artması Son Akşam Yemeği sahnelerinde de kendini göstererek var olan bilgilerimizi destekler niteliktedir. Sahnelerin kronolojik olarak incelenmesi sonucu, Son Akşam Yemeği sahnelerinin Bizans'ın günlük yaşam ve yemek kültürünü bizlere aktaran görsel belgeler olduğunu söylemek mümkündür.
Bizans sanatında grifon tasvirleri

Eskiçağ toplumlarının hayal dünyasından türetilen fantastik kurgulu betimlerin neredeyse her ulusun mitolojisinde yer aldığı bilinmektedir. Daha çok sanat eserleri üzerinde ifade bulan bu figürler, genel olarak antropoid veya polimorfik şeklindeki kombinasyonlardan oluşur. Bunlar siren, sfenks, simurg, kentaur, ejder gibi karışık yaratıklardır. Grifon figürü de bunlar arasında yer alır. M. Ö.4. binyıl'dan itibaren görülmeye başlanan grifon, ilk olarak Mezopotamya ve Yakın Doğu ardından Girit ve Yunan dünyasında yer bulmuş ve Roma döneminde de figürün kullanımına devam edilmiştir. En genel tanımıyla kartal başlı ve kanatlı, aslan gövdelidir. Bu ilk kültürlerde 'gardiyan', 'koruyucu' rolleriyle öne çıkan grifon, aynı zamanda tanrı ve tanrıçaların yanında onlara hizmet eden varlıklardır. Bizans sanatının Antik çağın pagan mirasından devraldığı bu figür, kendi öz anlamları ve Hristiyan dünyasının sembolizmine dair anlamlarla harmanlanarak sivil kullanımın yanı sıra çeşitli dini eserler üzerinde de ifade bulmuştur. Çalışmamız içerisinde ele alınan eserler ise, malzeme türüne göre, mozaik (6), taş-mermer (16), maden (13), fildişi (5), kumaş (6), seramik (4) olarak belirlenmiştir. Bu eserler üzerinde yer alan grifon figürlerinin ya tek ya da çift figürler halinde betimlendiği görülür ve tipolojisi bu ana ayrım üzerinden detaylandırılmıştır. Yoğunluğun taş-mermer eser grubunda olduğu ve daha çok tek figür halinde betimlenen grifonların yoğunlukta olduğu tespit edilmiştir. Doğada mücadele eden, avlanan, koşan, yürüyen-duran grifonların yanı sıra Büyük İskender'in göksel yolculuğunda ona destek olan figürler olarak da görülmektedirler. Grifonun Bizans sanatına bağlı ikonografisi ve sembolizmine dair belirlemeler ise, Antik Çağ pagan inançlarına bağlı kullanımlarıyla paralellik gösterir. Bu açıdan bakıldığında Hristiyan sanat eserleri üzerinde yer alan grifon figürlerinin, 'koruyucu', 'gardiyan', 'uyarıcı' rolleriyle öne çıktığı anlaşılmaktadır. Bu durum, pagan inanca ait imgelerin Hristiyan inancı içerisindeki sürekliliğine işaret etmesi bakımından önemlidir. Stil açısından ise Antik çağdaki kullanımından pek uzaklaşmadığı anlaşılan grifonun, doğu etkileriyle beraber daha çok Yunan ve Roma sanatındaki kullanımının bir devamı olarak Bizans sanatında yer bulduğu anlaşılmaktadır.
Diyarbakır Müzesi'nde bulunan etnografik madeni takılar

Anadolu coğrafyasında, en eski yerleşim izlerinin takip edildiği ve tarihsel süreç içerisinde her zaman önemini koruyan Diyarbakır ili, birçok önemli medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Zaman içerisinde zenginleşen bu çok kültürlü yapı, sanatta, bilimde, edebiyatta ve daha birçok alanda önemli gelişmelere olanak sağlamıştır. Tarihi eserleri ve sanatsal zevki ile kendine has bölge üslubunun doğup geliştiği özgün bir kent olan Diyarbakır, mimari eserlerden madeni eserlere kadar pek çok sanat eseri örneklerine sahiptir. Bu tarihsel geçmişşin ve kültür mozaiğinin bir parçası olan Diyarbakır Müzesi'nde bulunan etnografik madeni takılar, pek çok açıdan değerlendirilerek önemli sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmamızın kapsamını oluşturan, Diyarbakır Müzesi'nde bulunan etnografik madeni takılar, kullanılan malzeme, teknik, süsleme, form ve tür çeşitliliği gibi özellikleri ile ele alınmıştır. Takının tanımı, sınıflandırılması ve Anadolu'daki tarihsel süreci, takı yapımında kullanılan gereçler ve teknikler incelenmiştir. Buradan hareketle; Diyarbakır ilinin tarihçesi ve coğrafi konumu, Diyarbakır Müzesinin mevcut durumu ayrıca dile getirilmiştir. Tezin amacı doğrultusunda, Diyarbakır Müzesi'nde bulunan etnografik madeni takılardan 80 adet eserin, bilgi formu oluşturularak tespit çalışması yapılmıştır. Bu çalışmayla, Osmanlı dönemi ile erken Cumhuriyet döneminden günümüze önemli takıların ulaştığı görülmektedir. Konunun daha iyi anlaşılması açısından bilgi formlarından sonra bir değerlendirme ve karşılaştırma yapılarak, Anadolu'nun diğer yörelerine ait örneklerle eserlerin benzer ve farklı yönleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son evresinde ise tanıtılmış eserlerden yola çıkılarak, elde edilen bilgilerden bir sonuç çıkarılıp kısaca dile getirilmiştir. Madeni eserler içerisinde ayrıcalıklı bir öneme sahip olan takı, eski çağlardan günümüze kadar kullanımı devam eden süs öğeleridir. Gerek inanç, gerekse estetik zevkleri somutlaştıran bu sanat eserleri, tarih boyunca ayırt edici bir unsur olarak kabul görmüş ve rol almıştır. Erken örneklerde tılsım, din, büyü gibi kavramların etkisiyle yaygınlaşmıştır. Sonrasında statü ve zenginlik belirtileri gibi durumlarda bir farklılık aracı olarak kullanılmıştır. Bunların yanı sıra süslenme amaçlı takı kullanımı, hoş görünme içgüdüsüyle ilgili bir durum olduğundan, ilkin nerde ve nasıl ortaya çıktığını söylemek gerçekçi bir yaklaşım olmayacaktır. Unutulmamalıdır ki uluslar, kültürel kimliklerini etnografik eserler sayesinde tanıyabilmektedirler. Bu itibarla, kültürel tarihi olmayan bir ulusun, gelecek tarihi de olmaz diyerek bu çalışma, ilgili kurumların, kamuoyunun ve araştırmacıların dikkatlerini çekeceğine olan umudumuzla, toplumda iyi bir bilinç oluşturulmasına vesile olacağını da temenni ederiz.
Geç Hitit Şehir Devletlerinden Sam'al Beyliği

Eskiçağın en önemli medeniyet merkezleri olan Anadolu, Mezopotamya ve Mısır, tarihin ilk dönemlerinden itibaren birçok kavmin göç ettiği ve üzerinde hakimiyet kurmak için çetin mücadeleler verdiği yerlerdir. İşte bu medeniyet merkezlerinden biri olan Anadolu' da M. Ö. 1650 yılında kurulan Hitit Devleti, M. Ö. 1200 yılında yıkılmış ve Arami Göçlerinin akabininde Gaziantep'te Sam' al Beyliği kurulmuştur. Gaziantep, bulunduğu coğrafi konum itibariyle oldukça stratejik bir noktadadır. Zira Gaziantep, Anadolu'nun Mezopotamya'ya açılan kapısı olduğundan dönemin süper gücü olan Asur Devleti'nin gözünden kaçmamış ve Hitit Devleti'nin yıkıldığı ilk yıllardan itibaren gündeminde olan bir bölgedir. Çöl kökenli Arami kabilelerinin aralıksız göçlerine çok başarını bir şekilde karşı koyamayan Asur Devleti, Hitit Topraklarını elde etme amacına kolay bir şekilde ve tam anlamıyla ulaşamamış fakat kurulan Şehir Devletlerini itaat altına alarak vergi yoluyla hakimiyet kurmaya çalışmıştır. İşte Sam'al Krallığı da Asur Devletine Bağlanan ve Geç Hitit Şehir Devletleri içerisinde Asur'a en sadık krallık olmuştur. Bu çalışmanın amacı da Sam'al Beyliği'nin siyasi ve kültürel tarihini ortaya çıkarmaktır.
Türk kültüründe gülün simgesel anlamları

Bu çalışma gülün, tarih boyunca Türk kültüründeki yeri ve önemini konu almaktadır. Türk kültüründe gülün simgesel anlamları araştırılırken görülmüştür ki, güle ilişkin gerek Doğu gerek Batı kültürlerinde yoğun bir simgesellik bulunmaktadır. Bu simgesellik, takip edilebildiği kadarıyla, önce gül bitkisi ailesine ait yemişleri ve bunlardan elde edilen içkilerle yapılan dini ritüeller ve gelenekler ile ilgili olurken daha sonraki dönemlerde, tüm bu simgeselliği de kapsayacak şekilde bitkinin çiçeğine odaklanmıştır. Bu nedenle bu çalışmada gül simgeciliği, sadece 'çiçek' olarak değil, hem meyve hem ağaç hem de içki ve renk olarak değerlendirilmiş, konunun bölümlendirilmeleri de bu bağlamda düzenlenmiştir. Gülün, Türk kültüründeki simgesel anlamlarını daha net bir şekilde ortaya koyabilmek amacıyla, diğer kültürlerde de gül simgeciliğine yer verilmiş ve elde edilen veriler de karşılaştırmalı olarak incelenmeye çalışılmıştır.
Anadolu'da koç, koyun ve at biçimli mezartaşları

Üzet Türk heykel sanatının en orjinal eserleri olan koç koyun ve at 'biçimli mezar taşları, bugün Kore'den Batı Anadolu'ya kadar her yere yayılmış bir durumdadır, ilk örnekleri Orta Asya'da ortaya çıkan koç/koyun ve at biçimli mezar taşlarına Orhun bölgesindeki Kül- Tigin mezar kompleksi, Uteris Kağan mezarı, Kisn- Ling ve öhensi'de tesadüf ediyoruz. Kafkasya'da ise Azarbeycan, Ermenistan'da, Gürcistan'da jAnadolu'da ise özellikle Doğu Anadolu bölgesinin pek çok merkezinde bol miktarda koç/koyun ve at biçimli mezar taşı mevcuttur. istanbul Türk İslam ülserle ri Müzesi'nde bir, Ankara etnografya Müzesi'nde iki, Elazığ Müzesi'nde on bir, Diyarbakır Müzesi'nde yedi, Van Müzesi'nde onaltı, Erzurum Müzesi'nde ise beş adet koç/koyun ve at biçimli mezar taşı mevctxttur. Fakat bu. mezartaşlarinıh ' pek çoğu köy ve kasaba mezarlıklarında halen terk edilmiş bir haldedirler. Anadolu ve Kafkasya'daki ilk örneklerin- Karakoyunlularla (XIII. yüzyıl sonu} birlikte görülmeğe başlaması, bu geleneğin Karakoyunlular 'la Anadolu'ya geldiğini düşündürmektedir. Bilinen örnekler daha sonra Akkoyunlular'in bu geleneği sürdürdüklerini ve zamanımıza kadar geldiğini göstermektedir. llöOrta Asya'daki eski Türk topluluklarının, mezarlarının taşlarına sırıklara geçirilmiş koç ve at kalıntıları diktikleri 'bilinmektedir. Zamanla koç/koyun ve at biçimli heykel mezar taşı geleneğine dönüşen bu anlayış Anadolu'da 1970'lere kadar devam etmiştir. Mezar taşlarının üzerindeki figür ve motifler ise, Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar uzanan geleneğin, bir devamıdır. Bu figür ve motifler arasında güneş, yıldız kılıç, hançer, ok, sadak, yay, terazi, kandil, atlı süvari, makas, tüfek, hayvan figürleri kahve takımları, tabanca vb. gibileri sayabiliriz. 111
İstanbul balıklı Ermeni mezarlığındaki bezemeli mezar taşları

İstanbul Balıklı Ermeni Mezarlığında bulunan mezar taşları üzerindeki bezemeler konu olarak seçilmiştir. Bu çalışma da her ne kadar mezar taşları üzerine yoğunlaşılmış olsa da bütüncül bir yaklaşımla Ermeniler de ölüm ve ölümle ilgili ritüeller kapsamında değerlendirilmelidir. Aynı zaman da mezar taşı üzerinde bulunan kitabelerinin de çevirisi yapılmıştır. İstanbul Balıklı Ermeni Mezarlığında bulunan mezar taşları ile ilgili olarak daha önce yapılmış bilimsel bir araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile İstanbul Balıklı Ermeni mezarlığında bulunan mezar taşları ilk defa bilim dünyasına tanıtılmış olacaktır. Çalışmada İstanbul Balıklı Ermeni Mezarlığında bulunun 37 adet bezemeli mezar taşları yerinde incelenerek detaylı fotoğrafları çekilmiştir. Bu anıtların ayrıntılı şekilde tanımları yapılmış olup her bir mezar taşı değerlendirilmiştir. Bezemeli mezar taşlarının hemen hemen hepsinin kitabesi bulunmaktadır. Bu kitabelerin transkripsiyonu ve çevirileri yapılmıştır. Sonuç olarak Ermeni toplumunda mezar ve mezar taşı geleneği kapsamında Anadollu ve Anadolu sınırları dışındaki alanlarda yer alan Ermenilere ait mezar taşları ile mevcut mezar taşları karşılaştırılmıştır. Böylelikle İstanbul Balıklı Ermeni mezarlığındaki bezemeli mezar taşlarının Ermeni sanatı içerisindeki konumları belirlenmiştir.
Çeşitli müzelerde bulunan örnekleriyle Osmanlı lüleleri

Türkiye'deki 6 müzede toplam 129 lüle üzerinde çalışma yapıldı. Bu müzeler şunlardır: Ankara Etnografya Müzesi, Topkapı Sarayı Müzesi, İstanbul Şehir Müzesi, İzmir Etnografya Müzesi, Manisa Etnografya Müzesi ve Türk-İslam Eserleri Müzesi. Lüleler 17. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasına tarihlenmektedir. Osmanlı lüleleri üç parçadan oluşmaktadır: lüle, çubuk ve ağızlık. Osmanlı lüleleri birçok tip ve süslemeye sahiptir. Osmanlı lüleleri 'Tophane Lüleleri' olarak bilinmektedir. Çünkü lüleciler yoğun olarak Tophane'de güzel ve kaliteli lüleler üretmişlerdir. Ancak Osmanlı lüle üretimi sadece İstanbul'la sınırlı olmayıp İmparatorluk sınırları içinde birçok merkezde de üretilmiştir. Lüleler genellikle kilden, bazen lületaşından nadiren de bronzdan yapılırdı. Osmanlı lüleleri beyaz veya açık gri renkte yapılmaya başlanmış, ancak 17. yüzyılın sonlarından itibaren kırmızı veya kahverengi renkte lüleler üretilmiştir. Lülelerin boyutları tütünün ucuzlaması ve üretiminin artmasıyla büyümüştür. Erken lülelerde çanak ile yuva arasında birleşimi sağlayan gemi omurgası kullanımı görülmemektedir. Gemi omurgası kullanımı, 17. yüzyıl sonları ile 18. yüzyıl başlarında ortaya çıkmıştır. 18. yüzyıldan önce çok az lüle üzerinde mühür bulunmasına karşın 19. yüzyılda lüleler üzerindeki mühürlerde artış olmuştur. Lüleler 17. yüzyılın başında Osmanlı başkentine İngiliz gemiciler tarafından getirildiği söylenmektedir. Lüleler üç yüzyıl boyunca kullanılmıştır. Ancak ekonomik problemler lüle ustalarını tehdit ederken, sigara da lülenin yerine kullanılmaya başlanıyordu. Bu yüzden lüleciler dükkanlarını teker teker kapatmaları ile bu el sanatı yok olmuştur.
Hacılar kapları üzerindeki motiflerin Anadolu kilim bezemelerine etkileri

Anadolu coğrafi konumu ve iklimsel özellikleri nedeni ile saplanabilen en erken dönemlerden başlayarak insanoğlunun arzu ettiği topraklar olmuştur. Anadolu topraklan üzerinde yerleşip, büyüyen ve kökleri farklı coğrafyalara uzanan pek çok uygarlığın kalıtları, şaşkınlık ve heyecan yaratan duygularla hala izlenebilmektedir. Çalışmamın konusuna kaynaklık eden, ilk ve ilkel örneklerinin Neolitik Dönemden kaynak aldığı düşünülen Hacılar seramik kaplanndaki bezekleri Anadolu kilimleri üzerindeki motiflere yansıdığını görebiliriz. Amaç, uzmanlık alanım olan günümüz Anadolu kilim motiflerinin bana çağrışım yaptığı Anadolu erken dönem seramik kapları üzerindeki bezeklerin, kilimlere nasıl düşüp, döküldüğüne küçük bir ışık yakabilmek, sanılarıma ortak bulabilme çabasıdır.
Edirne yeni saray kazısı seramikleri

Edirne Bulgaristan ve Yunanistan'la sınırı olan Türkiye'nin batısındaki bir şehirdir. Bu kent ayrıca Osmanlı devletinin 90 yıldan fazla başkentliğini yapmış bir kenttir. Şehir İstanbul'un fethinden sonra bu özelliğini kaybetmiştir. Saray-ı Cedid olarak da adlandırılan Yeni Saray Edirne'deki en önemli yapılardan biridir. Bu saray Eski sarayın yetersiz kalması sonrası inşa edilmiştir. Saray şehrin kuzeyinde Tunca Nehri'nin batısında kurulmuştur. Bu saray 16. ve 17. yüzyıllarda en parlak dönemini yaşamıştır. 18. yüzyılın ilk yarısından sonra sultanların saraya olan ilgisi azalmıştır. 1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında saray çok büyük zarar görerek kullanılamaz hale gelmiştir. Edirne Yeni Saray'daki ilk kazılar 1950li yıllarda Tahsin Öz tarafından başlatılmıştır Kazılar günümüzde Mustafa Özer tarafından devam ettirilmektedir. Bu kazılar sırasında farklı tekniklerde seramikler ele geçirilmiştir. Bu çalışmanın konusunu başkanlığını Mustafa Özer'in yaptığı Edirne Yeni Saray Kazısı'nda bulunan sırlı ve sırsız seramikler oluşturmaktadır. Anadolu'daki birçok kentte olduğu gibi Edirne Yeni Saray kazılarında ortaçağ sonrasına ait birçok seramik ele geçirilmiştir. Bu seramikler içerisinde tabaklar, çanaklar, kaseler, fincanlar, testiler, şamdanlar kandiller ve kapaklar yer almaktadır Bu çalışma sırasında seramikler öncelikle beyaz ve kırmızı hamurlu olmak üzere iki farklı grup altında değerlendirilmiştir Bu seramikler hamur, biçim bezeme ve motif özellikleri dikkate alınarak ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir
Türklerde mezarlara at gömme geleneği sanat tarihi açısından bir bakış

En erken M. Ö. 16. yüzyılda kendini gösteren Mezarlara at gömme geleneği, 1940'lı yıllarda son uygulamasına rastladığımız Kazakistan'a kadar takip edilebilmiştir. Dini bir alt yapıya sahip bu gelenek zamanla Türk topluluklarının farklı dinlere geçilmesine rağmen varlığını sürekli hissettirmiş bir ölüm adeti olarak devamlılığını sürdürmüştür. Bu alt yapıda gelişen at gömme geleneği kendi çevresinde Türk sanatını da geliştirmiş ve eyerler, at koşum takımları, yularlar, at başlıklarında önemli sanat özelliklerine rastlanmıştır. Proto-Türkler, Hunlar, Göktürkler, Kırgızlar olarak Asya'da devlet olarak varlığını göstermiştopluluklarda ağırlıklı olarak varlığını sürdüren bu unsur diğer yerel toplulukların adetlerinegirmiş önemli bir ritüeldir. Bu ritüel Türk topluluklarının M. Ö. 6. yüzyılda İskitler'in batıyagöçleri sırasında Doğu Avrupa'ya da gitmiş ve giderken de Türk sanatının unsurlarını da beraber götürmüştür. İskitlerle beraber Sarmatlar, Avrupa Hunları, Avarlar, Bulgarlar, Hazarlar ve Kıpçaklar-Kumanlar'da reel olarak bu geleneğe rastlanmıştır. En doğudaki at gömülü mezar Göktürkler'e ait olup Moğolistan'da bulunurken, en batıda ki mezar ise Avrupa Hunları'na ait Paris yakınlarındaki mezarda bulunmuştur. Ayrıca bu gelenek, sanatımızda ve kültür hayatımızda İslamiyet'ten sonra zaman zaman birebir, zaman zaman ise biraz değişerek kendini göstermiştir. Selçuklular'da, Akkoyunlular'da veKarakoyunlular'da benzer kültür izlerine, Osmanlılar'da ise atlı gömünün birebir örneklerinerastlamaktayız. II. Osman'ın atı buna güzel bir örnektir.
Relating architecture to social complexity in the Early Bronze Age: Southeastern Anatolia

Mimarinin sosyal karmaşıklıkla ilişkisi sıkça dile getirilen bir konudur. Bu tez, belirli bir dönem ve yer için mimarinin sosyal karmaşıklıkla nasıl ilişkilendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda bölgedeki üç yerleşme, Titriş, Lidar ve Kurban seçilmiştir. Bu yerleşmeler, karmaşıklıklarının doğasını ve derecesini anlamak için, planlama, erişim ve dolaşım şemaları, sınır kontrolü gibi mimari öğelerin analizi aracılığıyla çalışılmıştır. Bağımsız bir veri seti sağlamak amacıyla mimariye ek olarak, sosyal karmaşıklığın bir göstergesi olan mezarlar çalışılmıştır. Mezarlarda karmaşıklığı değerlendirmek için kullanılan başlıca kriterler arasında boyut, tip ve zenginlik farklılaşmaları bulunmaktadır. Mühür, çanak-çömlek, figürin gibi diğer arkeolojik bilgiler de ilgili ve gerekli yerlerde kullanılmıştır. Mezarların çalışılmasından gelen sonuçlar, ikisinin nasıl ilişkilendiğini incelemek amacıyla daha sonra mimari analiz sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, mimari karmaşıklığın her üç yerleşmede de sosyal karmaşıklığa koşutluk gösterdiği gözlenmiştir. Bu sonuç, karşılaştırma olarak kullanılan diğer iki yerleşmedeki örneklerle de -Anadolu'dakiDeğirmentepe Ubaid yerleşmesi karşıt durum olarak, Irak'taki Teli Taya Erken Tunç Çağı yerleşmesi ise uyuşan durum olarak- onaylanmaktadır.
9-12. yüzyıl resimli el yazmaları ışığında Bizans'ta mobilya

Tezin konusu '9.-12. Yüzyıl Bizans Resimli El Yazmalarında Mobilya' dır. Bu çalışmanın amacı, 9.- 12. yüzyıllar arasında yazılmış ve resimlenmiş olan el yazmalarında yer alan mobilya türlerini belirlemek ve içlerinde tanımlanabilecek durumda olanları inceleyerek değerlendirmektir. Amacımız Bizans mobilya tür ve tiplerini belirlemek olduğu için sahnelerin konusu ve ikonografisine, mobilya dışında yer alan süslemelere değinilmemiştir. Mobilya konusunu seçmemizdeki temel sebep ise Başpiskopos Maksimianus'un fildişi katedrası (6. yy.) gibi nadir bir örnek dışında herhangi bir müzede veya sergide günümüze gelebilen Bizans mobilya örneğinin bulunmamasıdır. Tez kapsamında ilk bölümde; el yazmasının kökeni ve malzemelerden papirüs ve parşömen hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Bizans sanatında el yazmalarının öneminden bahsedilmiş ve Bizans resimli el yazmalarına örnekler verilerek açıklanmıştır. Üçüncü bölümde; mobilya teriminin terminolojisine değinilmiş ve tarihte mobilya kullanımından bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde; ise Bizans'ta mobilya kullanımına değinilmiş ve tespit edilen kitap resimlerindeki mobilyalar beşinci bölümde katalog halinde tanıtılmıştır. Mobilya örneklerinin tespit edilmesi için müze ve kütüphanelerin dijital el yazması katalogları taranmış ve tanımlanabilecek durumda olanlar seçilmiştir. Çalışmamız sırasında, 18 müze ve kütüphanede 41 el yazması içerisinden 322 mobilya incelenmiştir. yüzyıla tarihlenen 3 el yazması örneğinde; 26 podest, 12 taht, 9 yatak, 9 masa, 5 tabure ve 1 rahle olmak üzere 62 mobilya incelenmiştir. 10. yüzyılda tarihlenen 6 el yazması örneğinde; 10 podest, 6 yatak, 5 masa, 4 tabure, 2 koltuk, 2 rahle 1 taht ve 1 dolap olmak üzere toplamda 32 mobilya incelenmiştir. 11. yüzyıla tarihlenen 16 el yazmasında; 35 podest, 17 dolap, 16 rahle, 15 tabure, 8 koltuk, 6 taht, 6 masa, 4 sandalye ve 2 yatak, 12. yüzyıla tarihlenen 16 el yazmasında; 40 podest, 23 rahle, 22 dolap, 14 tabure, 12 koltuk, 6 masa, 4 taht, 2 yatak ve 2 beşik incelenmiştir. Ancak 9. yüzyılda dolap, koltuk ve sandalye örneği ile karşılaşılmamış, rahlenin ise bir örneği tespit edilmiştir. 10. yüzyılda sandalye örneği tespit edilmemiştir. Beşik örneğine ise 12. yüzyıldaki tasvirlerde karşımıza çıkmaktadır. Kataloglar incelendiğinde Bizans mobilyalarında birbirinden farklı tarzda üretilen pek çok mobilya örneği olduğu anlaşılmaktadır. Balık biçimli kaideli rahleler, iki katlı podestler, üstü masa olarak kullanılan içleri raflı dolaplar, sırt dayama kısımları kavisli veya iplerle ağ olarak örülmüş koltuklar ve sandalyeler, şilte kaplı ve tırabzanlı yataklar, oymalı beşikler ve inci dizili veya renkli taş kakmalı süslü tahtlar el yazmalarında karşımıza çıkan mobilya örneklerinden bazılarıdır.
Hat sanatında icazetname ve ketebe geleneği

Hat sanatı, bünyesinde birçok gelenek barındırır. Temeşşuk sürecinin nihayete ermesi esnasında söz konusu olan icazet ve ketebe geleneği, bu sanatın özünün ve ona has olan bedii güzellikler ile geleneklerin de asırlarca muhafaza edilmesini sağlayan temel yapılardır. Verilen icazetin yazılı belgesi olan icazetnameler ise birer mezuniyet belgesi olmaktan ziyade, birbirinden kıymetli sanat eserleri ve aynı zamanda hat sanatı tarihine ışık tutan belgelerdir. İcazetname ve ketebe geleneğinin ele alındığı bu çalışma içerisinde, Topkapı Sarayı Müzesi, Süleymaniye Kütüphanesi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi gibi önemli kurumların arşivlerinde bulunan icazetnameler tespit edilebildiği kadarıyla derlenmiş, incelenmiştir. Ayrıca hattat imzalarının türlerinin tespiti amaçlanmıştır.