turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Namık Kemal'in mektuplarında sosyal ve siyasi meseleler

Bu çalışmada daha çok edebiyatçı kimliğiyle tanınmış Namık Kemal'in hususi mektuplarında döneminin sosyal ve siyasal olaylarına yaklaşımı ele alınmıştır. Şair ve yazarlığının dışında muhalif bir gazeteci, sürgün bir bürokrat ve vatansever bir devlet adamı olan Namık Kemal, yirmi bir yıl süren sürgünlüğünde dönemin yegane haberleşme vasıtası mektuplardan yararlanmıştır. Bu nedenle dönemi içinde en çok mektup kaleme alan yazarımız Namık Kemal'dir. Bu doğrultuda onun kişisel ilişkilerin samimi ortamında ortaya koyduğu çeşitli görüşlerini sayıca fazla olan bu mektuplardan okuyup yorumlama imkanı bulunmaktadır. Çalışmamızda Fevziye Abdullah Tansel'in dört ciltlik Namık Kemal'in Mektupları adlı eserinden yararlanılmıştır. Sosyal ve siyasi konulara ilişkin çıkarılan fişler kendi içinde bölümlere ayrılmıştır. Çalışmamız boyunca'Namık Kemal, mektuplarında dönemin sosyal ve siyasal ortamını nasıl yorumlamıştır? sorusu sorularak çıkarımlar ve yorumlarda bulunulmuştur. Bazı konularda mektuplar dışındaki kaynaklardan alıntılara yer verilerek çalışmanın içeriği açıklığa kavuşturulmuştur. Çalışmamızda Namık Kemal'in mektuplarında döneminin önemli sosyal ve siyasal gelişmelerine kayıtsız kalmadığı ve bunlar hakkında düşünce ürettiği varsayımıyla hareket edilmiştir.
Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinleri okuma-anlama etkinliklerinin eleştirel okuma ölçütlerini karşılama yeterliliği (8. sınıf örneği)

Yazınsal metinler, özgün dil yapıları, örtük iletileri, kurgusal oluşları, çok katmanlı anlamsal yapıları ile diğer metin türlerinden ayrılırlar. Eleştirel okumanın; sorgulama, yeniden yapılandırma, üst düzey bilişsel becerileri kullanmaya dönük yapısı ise yazınsal metnin asıl oluşma nedeni olan derin yapısındaki anlam düzeyine ulaşılmasına olanak tanır. Yazınsal metinlerin eleştirel okunmasını temel alan bu çalışmanın amacı; yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanan 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinlere yönelik uygulama çalışmalarının eleştirel okuma ölçütlerini uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı araştırmaktır. Araştırmada 2014- 2015 Eğitim Öğretim yılında okutulan 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan öykü türündeki metinlerin okuma-anlama uygulama çalışmaları örneklem olarak seçilmiştir. Nitel Araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizinin kullanıldığı araştırmada; alan yazını taranarak ve üç uzmanın görüşleri doğrultusunda oluşturulan eleştirel okuma ölçütler listesi ve alt kategorilerine göre metinlerin okuma-anlama uygulama çalışmaları incelenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda Türkçe Öğretim Programında, Türkçe dersi okuma anlama kazanımlarında yer alan eleştirel okuma yaklaşımının yazınsal metinlerin okuma anlama uygulama çalışmalarına yansıtılmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca uygulama çalışmalarının, yazınsal metnin yüzeysel yapıdaki anlamına yönelik olduğu ve derin yapıdaki anlama ulaşılmasına olanak tanımadığı bulgulanmıştır. Ders kitabı yazarının, yazınsal metni okur merkezli bir yaklaşımla eleştirel olarak çözümleyip derin yapıdaki iletiye ulaşması gerektiği ve buna uygun eleştirel okuma etkinlikleri oluşturmasına gereksinim duyulduğu başta olmak üzere birçok öneri geliştirilmiştir.
'Altay Halk Masalları' eseri ve Altay Türkçesinde isim kategorisi

Altay Türkçesi, uzun yıllar boyunca maruz kaldığı hakim dil Rusça etkisi ve her geçen gün azalan konuşur sayısıyla tehlikedeki Türk lehçelerinden biridir. Bir dilin ölümü aynı zamanda o dile bağlı ve yüzyıllar boyunca biriktirilmiş kültürel değerlerin de ölümü anlamına gelmektedir. Altay Türkçesi, Altay Türklerinin yaşadığı coğrafi şartlar nedeniyle Türkçenin arkaik unsurlarını barındırması ve yine aynı nedenle eski Türk kültür mirasını koruması bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türk lehçeleri içinde konuşur sayısı bakımından küçük bir grubu oluştursa da şekil, içerik ve kültür aktarımı bakımından büyük önem taşıyan Altay Türkçesi araştırmalarına katkıda bulunmak, hazırlanan indeksle Altay Türkçesi sözlüğünün zenginleştirilmesine katkı sağlamak, halk masalları aktarımı ile Altay kültürüne ışık tutabilecek yeni çalışmalara kaynaklık etmek amaçlanmıştır. Çalışmada, Altay Türkçesinde ad kategorisi ile ilgili başlıklar incelenmiş, çalışılan metinlerde bu kategoriyle ilgili örnekler gösterilmiştir. Ad kategorisi, çokluk, iyelik, hal, ad yapımı başlıkları altında ele alınmış, ayrıca bu başlıkların tarihi süreç içerisindeki yerini daha iyi gösterebilmek amacıyla tüm başlıklar art ve eş zamanlı incelemeye tabi tutulmuştur. İndeks bölümünde çalışma alanımız olan adlar indekse dahil edilmiş, karşılarına metinde geçtikleri yerler ve anlamları verilmiştir. Altay halk masalları Türkiye Türkçesine aktarılmış, bu aktarım sırasında metinlerin türüne uygun olması bakımından masal üslubu kullanılmıştır. Çalışmada Altay Türkçesi söz varlığına, gramerine, masallar yoluyla edebiyatına, kültürüne ve Sibirya grubu Türk lehçelerinin toplu gramer çalışmalarına katkı sağlanmış olacaktır.
Süleymaniye Kütüphanesi, Galata Mevlevİhanesi Koleksiyonu 171 Numaralı Mecmua (Syf. 116-232 inceleme-karşılaştırmalı metin)

Bu çalışma Süleymaniye Kütüphanesi Galata Mevlevihanesi Koleksiyonu 171 numara ile kayıtlı mecmuanın (s.116- 232 arası) incelenmesi ve transkripsiyonlu metninin hazırlanmasından oluşmaktadır. Metin hazırlanırken Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'nin kurallarına dikkat edilmiş ve tablolar buna göre oluşturulmuştur. Çalışmamızda ilk olarak mecmua tanıtılıp burada yer alan şairlerden hakkında bilgi bulabildiklerimizin biyografilerine yer verilmiş; daha sonra ise şiirlerin transkripsiyonlu metni oluşturulmuştur. Bu şiirler akademik çalışmalarla karşılaştırılmış ve bulunan farklar ortaya konulmuştur. Klasik Türk şiiri, halk şiiri ve tekke şiiri ürünlerine yer vermiş olan mecmuanın kesin olarak herhangi bir edebiyat dönemine ait olduğunu söylemek mümkün değildir. İncelediğimiz kısımda 101 şair ve onlara ait çeşitli nazım şekilleriyle oluşturulmuş 433 manzumenin varlığından söz edilebilir. Manzumelerde görülen mahlaslardan ve ilgili akademik çalışmalardan hareketle yapılan araştırmalar neticesinde manzumelerin hangi şairlere ait olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın son kısmını ise sonuç bölümü, kaynakça, tıpkıbasım ve özgeçmişş oluşturmaktadır.
Bursa Mustafakemalpaşa ağzı

Yapılan bu çalışmada, Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı köylerin ağız özellikleri incelenmiştir. Mustafakemalpaşa'ya bağlı 30 köye gidilerek 30 kaynak kişi ile görüşülmüştür. Kaynak kişilerden çocukluk anıları, masal, mani, türkü, eski gündelik hayatları ile ilgili malzemeler derlenmiştir. Konuşmalar ses kaydına alınmıştır. Daha sonra konuşmalarınhepsi çeviri yazı işaretleriyle yazıya aktarılmıştır. Çalışmaya görüşülen 30 kişide 20 metindahil edilmiştir. Tez; Giriş, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Sonuç, Metinler ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Mustafakemalpaşa ilçesinin tarihi, coğrafi, ekonomik yapısıyla ilgili açıklamalar yapılmıştır. Ses Bilgisi bölümünde, ilçe ağzının yazı dilinden ayrılan sesleri belirlenmiş ve ses değişimleri incelenmiştir. Şekil Bilgisi bölümünde, ilçe ağzının şekil özellikleri incelenmiştir. Ses Bilgisi ve Şekil Bilgisi bölümlerindekiincelemeler ağızlardaki çok sayıda örnekle desteklenmiştir. Sonuç bölümünde, ses ve şekil bilgisi incelemelerinin sonuçları değerlendirilmiştir. Metinler bölümünde, 30 kaynak kişiden derlenen malzemeler çeviri yazı işaretleriyle yazıya geçirilmiş ve numaralandırılmıştır. Sözlük bölümünde, ilçe ağzından derlenmiş, kullanımdan düşmekteolan, yaygın kullanılan sözcükler toplanmıştır. Kaynakça bölümünde tezin yazımındayararlanılan kaynak eserler sıralanmıştır.
Nigar Refibeyli'nin şairliği

XIX. Yüzyılın sonu, XX. yüzyılın başında Azerbaycan edebiyatının roman, şiir ve tiyatro alanındaki hızlı gelişimi, 1920 senesinde Sovyetler Birliğinin egemenliği altına geçmesiyle 70 senelik bir süreyi kaplayan işgal devri edebiyat ve sanat anlayışında birçok yeniliklere ve gerilemelere sebep oldu. Bu yıllarda Azerbaycan şair ve yazarları zoraki rejimin isteklerine uygun eserler vermeye başladılar. Sovyetler Rejimi'nin egemen olduğu bir zamanda kendi şiirlerini ortaya koyan, çevirmen kimliğiyle de bilinen Nigar Refibeyli, Sovyetler Dönemi Azerbaycan edebiyatında şiir ve yaptığı çevirileriyle kendini ifade eden nadir kadın şairlerden biridir. Nigar Refibeyli sade ve anlaşılır bir dilde yazdığı şiirlerinde bireysel ve evrensel temalara yer vermiş, aynı zamanda vatan, anne sevgisi, şevkat, kadın, insan sevgisini derin samimiyet ve açıklıkla ifade etmiştir. II. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte şiirleri daha çok savaş konularını işlemiş, şiirlerinde hasret ve sevgiye büyük bir yer vermiştir. Genel olarak şiirlerinin konusu doğa, devrin sorunları ve insanların güncel duygu ve düşünceleridir. Nigar Refibeyli XX. yüzyılda Azerbaycan edebiyatında yeni sayılan serbest şiirin ilk numunelerini vermekle birlikte, zaman zaman aruz ama daha çok hece vezninde şiirler ortaya çıkarmıştır.
Emİr Çelebi, Enmuzecü't-Tıbb 173a- 351b

Bu çalışma, Emir Çelebi'nin 379 varaktan oluşan EnMuzecü't-Tıbb adlı eserinin 173 a-351b varak aralığının inceleme ve metin bölümlerini içermektedir. Emir Çelebi bu eserini, kendisini İstanbul'a getiren Kaptanıderya Recep Paşa adına yazmış ve 1624'te Kasımpaşa'da tamamlamıştır. Çalışmanın Giriş bölümünde, Eski Mısır, Antik Yunan, Orta Çağ Avrupası, Mezopotamya, Çin gibi eski uygarlıklarda gelişen tıp alanına, İslamiyet öncesi ve İslami dönem Türk tıp tarihine değinilmiş, Anadolu'da, Selçuklu Devleti ile Osmanlı Devleti'nde tıp alanının genel hatları, bu alandaki tarihi şahsiyetler ve eserler ele alınmıştır. Emir Çelebi'nin, eserin kimi yerlerinde dönemin tarihi kişiliklerine yer vererek tarihi vesikalarda bulunmayan vakaları da kaydettiği Giriş bölümünde gösterilmiştir. Emir Çelebi, eserin ön sözünde, eser sahiplerinin kendilerinden önce yazılanları, hiçbir şey katmadan, o yazılanları olduğu gibi almanın hata olduğunu dile getirmiştir. Esere kendi tecrübelerinin sonuçlarını da kaydedilmesinin gerekliliğini savunmaktadır. Bu hususta, hem ilaç hazırlamayı ve hazırlanan ilaçların tesirini gözlemlemeyi hem de kadavralardan yararlanmayı tecrübe ettiğini eser içinde sıklıkla kullandığı 'inücerrebdür' ifadesiyle gösterir. Emir Çelebi, Enmuzecü't-Tıbb'a havanın, toprağın ve iklimin nitelikleriyle ilgili sağlık bilgileriyle başlar ve anatomiden kısaca bahsettikten sonra hastalıklarla ilaçlarının teker teker açıklanmasına geçer. Emir Çelebi, bu hastalık baplarında öncelikle hastalıkların tanımını yapar, ardından hastalığın bedenin neresinde ve ne şekilde belirti göstereceğini anlatır. Bu ön bilgileri vererek karşılaşılan hastalığın ne olduğunu doğru tayin ve doğru tespit etmeyi amaçlar. Hastalığın tespitinden sonra hazırlanması gereken ilacı detaylı bir şekilde anlatır; gerekli malzemeleri ölçülerine kadar verir, belirli bir nizam ve sıra ile ilacın hazırlanışını gösterir. İlaç tamam olduktan sonra bedenin neresine, ne şekilde, nasıl uygulanacağını, günün hangi vaktinde ne kadar doz kullanılacağını anlatır. Eserde, Emir Çelebi'nin, hekimlerin mesleği öğrendiği kişilere karşı görev ve sorumluluklarını, hekimlerin taşıması gereken nitelikleri, meslektaşlarına ve hastalarına karşı tutum, davranış ve görevlerini bildirdiği bölüm bulunmaktadır. Emir Çelebi, eserinin sonunda, Arabi ayların hangi günlerinde hacamatın yararlı, hangi günlerinde zararlı olduğunu belirlemiş, bunu düzgün ve açıklayıcı bir tablo ile göstermiştir. İnceleme kısmında eserin imla, ses ve şekil özellikleri üzerinde durulmuş, varak numaraları gösterilerek örnekler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde eserin çeviri yazılı metni bulunmaktadır. Üzerinde çalıştığımız eser, dil özellikleri itibariyle Eski Anadolu Türkçesi özellikleri gösteren eserdir. Yine metnin söz varlığı da Eski Anadolu Türkçesi söz varlığı özellikleri göstermekle birlikte içerdiği tıp terimleri itibariyle Türk dili ve tıp bilimi için daha değerli bir kaynaktır.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Huzur' romanında ad ve eylem öbeklerinde niteleyiciler

Bu çalışmada, Ahmet Hamdi Ttanpınar'ın 'Huzur' romanında ad ve eylem öbeklerinde niteleyiciler incelenmiştir. Adların ve eylemlerin görev ve işlevleri ve bunkarıın niteleyicileri üzerinde durulmuştur. İnceleme bölümü iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde eylem öbekleri ele alınmış; eylem ve niteliycileri arasındaki ilişkileri incelenmiştir. İkinci bölüm ise ad öbeklerine tahsis edilmiştir. Burada, adlarla niteleyicileri, arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde de bu çalışmayla ulaşılan sonuçlar maddeler halinde sıralanmıştır.
Birey ve toplum ilişkileri ekseninde Cemal Şakar'ın hikayeleri ve hikayeciliği

Cemal Şakar, Cumhuriyet Devri Türk edebiyatında 1980 sonrasında gelişen postmodern öykünün önemli temsilcilerinden biri olmasına rağmen eserinin üzerinde çok fazla çalışma yoktur. Bu çalışmada yazarın on öykü kitabının; yapı, tema, simgesel unsurlar ile dil ve üslup bakımından incelemesi yapılacaktır. Yazar öykülerinin neredeyse tümünde bireylerin hayatı algılayışları üzerinden yaşadıkları iç hesaplaşmaları işler. Öykülerini kurguladığı sosyal ve siyasal atmosferin akislerini yarattığı isimsiz kahramanın penceresinden detaylı bir şekilde ele alır. Şakar, öykülerini oluştururken üç kaynaktan beslenir; anıları, gelenek ile din ve modernizm. Öykü türünün ve postmodern öykünün verdiği imkanların dışında, öykü sınırlarını zorlamaya çalışır. Genel olarak gelenek/din ve modernizm çatışması, arayış/kaçış ve savaş temaları üzerine kurduğu öyküleri, durum öyküsü özelliği taşır. Yazım tekniklerine oldukça hakim olan yazar, uyguladığı tekniklerin çokluğu bakımından diğer öykücülerden ayrılır. Öykü karakterlerinin çoğu; hayat ve toplumla kavgalı, insani meseleler karşısında oldukça hassas; ancak rahatsız oldukları hiçbir şeyi değiştirmeye çalışmayan pasif ve silik tiplerdir. Temelde beş bölümden oluşan çalışmanın Birinci Bölümü'nde; yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında genel bilgiler verilirken, İkinci Bölüm'de eserlerinyapısı, Üçüncü Bölüm'de tema, Dördüncü Bölüm'de eserlerdeki simgesel değerler, Beşinci Bölüm'de de eserlerin dil ve üslup özelliklerine değinilmiştir.
Halide Edip Adıvar'ın romanlarında dini tip ve karakterler

II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet devrinin en önemli yazarlarından biri olan Halide Edib, yaşadığı dönemin sosyal ve psikolojik sorunlarını romanlarında başarıyla işlemiştir. Tanzimat hareketiyle başlayan Batılılaşma, toplumun her kesimini az ya da çok etkilemiştir. Hiç şüphesiz ki dönemin yazarları da bundan etkilenmiş ve yeni hayatın toplum ve fert üzerindeki etkilerini inceleyerek, eserler vermişlerdir. Hem Batı terbiyesiyle yetiştirilen, hem de Batı kültürünü bizzat yaşayarak deneyimler kazanan Halide Edib de olayları kendi süzgecinden geçirerek değerli eserler kaleme almıştır. Halide Edib romanlarında, bugün her alanda gördüğümüz başarılı Türk kadınlarının en çarpıcı örneğini vermiştir. Bu başardı, takdir edilen kadınlardan ressam Kamuran ve okuduğu mevlitlerle halkın gönlüne taht kuran Rabia, dini vecibeleri yerine getiren bir tiptir. Kaya, Aliye ve Hanife de verdiği mücadelelerle zihinlerde yer eden, dini kaideleri eksiksiz yerine getirmeseler de sağlam bir din inancına sahip olan kahramanlardır. Medeniyet krizini bizzat kendi hayatında yaşamış olan Halide Edib, bunları eserlerinde de işlemiştir. Yazarın romanlarında Batı etkisini yaşayan dini tip ve karakterleri azımsanmayacak derecededir. Toplumda yaşayan diğer fertler gibi onlar da yeni hayat tarzlarında olumlu ya da olumsuz davranışlar sergiler. Takındıkları tavır çoğunlukla birbirinden farklıdır. Yemliklere karşı sırt çeviren katı, yobaz tipler olduğu gibi, yeni hayatin büyüsüne kapılıp kendi öz benliğini yitiren dini tip ve karakterler de mevcuttur. Bütün bu olumsuz tiplemelerin yanında, kendi kültürünü Avrupa'nınki ile yoğuran, ortaya yadırganmayacak bir sentez çıkartan ve toplumda saygıyla, sevgiyle anılan tipleri de görmek mümkündür. Halide Edib'in romancılığında yeni bir devrenin başlangıcı olan Sonsuz Panayır (1946), toplumun alt üst olmuş değerlerini yansıtır. Bu eserden itibaren yazar, çeşitli bakış açılarıyla, yeni değerleri çok şüpheli karşılayan romanlar kaleme almıştır. Ne tamamen Doğulu ne de tamamen Batılı olmak isteyen Halide Edib, bu düşünce yapısıyla yarattığı tiplerin daima arkasında yer alır. Ona göre önemli olan, Batı'yı medeni ülkeler seviyesine yükselten bilim ve tekniğin alınıp, kendi öz değerlerimizi, kimliğimizi yitirmeden, yararlı bir şekilde, çağdaşlaşma yolunda kullanmaktır.
Ahmed-i Daİ'nin Ukudü'l-Cevahir'i inceleme-Tenkitli metin-sözlük

Ahmed-i Dai, divan şiirinin kurucularından ve XIV. yüzyılın büyük şairlerindendir. Divan şiirinin tekamülünde önemli bir yere sahiptir. Edebiyat, tefsir, hadis, lugat, aruz, tıp, tarih, astronomi, inşa, rüya tabiri gibi birçok alanda eser vermiş çok yönlü, ansiklopedist bir şahsiyettir. Bu tezin mevzuunu teşkil eden Ukudü'l-Cevahir, Ahmed-i Dai tarafından yazılmış Arapça-Farsça manzum bir sözlüktür. Eser, Ahmed-i Dai tarafından öğrencisi II. Murad'a ithaf edilmiştir. Anadolu Türk edebiyatının kuruluş evresinde örneklerini gördüğümüz Arapça-Farsça manzum sözlükler, sonraki yüzyıllarda yazılan Arapça-Türkçe ve Farsça-Türkçe manzum sözlüklerin prototipleri olarak kabul edilmektedir. Bu sözlükler, tahsil çağındaki çocuklara kelime ezberletmek, aruz ve kafiye gibi edebiyat bilgilerini öğretmek amacıyla yazılmış eserlerdir. Ukudü'l-Cevahir 13. ve 15. yüzyıllar arasında yazılmış benzerleri gibi manzum-sözlük yazma geleneğinin ilk örneklerindendir. Ukudül-Cevahir üzerinde yapılan bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm şairin hayatı, edebi kişiliği ve eserleriyle ilgili kısa bir özetten oluşmaktadır. İkinci Bölüm Arapça-Farsça manzum sözlük geleneğine dair bir girişten sonra Ukudü'l-Cevahir'in incelenmesine ayrılmıştır. Üçüncü Bölüm eserin Türkiye el yazma kütüphanelerinde bulunan beş nüshası karşılaştırılmak suretiyle hazırlanan tenkitli metindir. Dördüncü ve son bölüm ise metinde yer alan Arapça-Farsça ve satır altı Türkçe kelimelerin Türkiye Türkçesi karşılıkları da verilerek gösterildiği mukayeseli tablolardan oluşan sözlüktür.
Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu'nun Köroğlu adlı eski harfli tarihİ romanının çeviri yazısı ve tahlili

Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu romancı, gazeteci, politikacı, çevirmen, eleştirmen gibi birçok sıfatı üzerinde barındıran çok yönlü bir yazardır. Çok yönlülüğünün bir neticesi olarak edebiyat alanında da eserler vermiştir. Cumhuriyet döneminin ilk tarihi roman yazarı unvanının sahibi olan yazar hakkında tez düzeyinde hiç çalışma yapılmadığı görülerek bu çalışma yapılmıştır. Tarihi tahrif etme konusunda eleştirilmesine karşılık döneminde yazdığı romanlar halk ve aydınlar tarafından çok beğenilmiştir. Onun tarihi romanlarından Köroğlu'nun eski harflerle yazıldığı ve çevirisinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Romanın günümüz alfabesine çevirisi yapılarak roman inceleme yöntemlerinden klasik inceleme yöntemiyle tahlil edilmesi, bu araştırmanın ana konusunu teşkil etmiştir.
1908-1918 arası Türk edebiyatında hatıra türünün edebi özelliklerinin incelenmesi

Türk Edebiyatında hatıra türünün gelişimini ele aldığımız çalışmamız, 1908- 1918 yılları ile sınırlandırılmıştır. Diğer birçok Batı kaynaklı tür gibi, eski edebiyatımızda mevcut olmakla birlikte, Tanzimat'tan sonra adı konan ve yeniden şekillenen hatıra türünün, bu türle benzer özellikler gösteren ve birbirine karıştırılan türlerle mukayesesi yapılmış, benzeyen ve ayrılan yönleri belirtilmiş; konuyla ilgili kaynakların yetersizliği sebebiyle, imkanlar dahilinde türün sınırlılıkları belirlenmeye çalışılmıştır. II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra, Sultan Abdülhamid yönetimini eleştiren yazarların, duygularını sübjektif yorumlarla ifade ettikleri eserler yayımlanmıştır. Bu eserler, döneminin aydın mantalitesini göstermesi açısından önemlidir. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra, İttihad ve Terakki Cemiyeti taraftarı olan yazarlar, hatıralarında, Meşrutiyet yönetimini överken; Cemiyete mensup olup, daha sonra muhalif saflara geçenler ise hatıralarında İttihad ve Terakki'yi eleştirmişlerdir. Sultan Abdülhamid, İttihad ve Terakki dönemini anlatan hatıralar dışında; Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz, Sultan V. Mehmed Reşad, Sultan VI. Mehmed dönemlerini anlatan hatıralar da yazılmıştır. Bu eserler, yakın siyasi tarihimizi aydınlatması açısından önemlidir. 1908 yılından önce ve sonra yapılan savaşları anlatan hatıra kitapları da genellikle hadiselere, müşahedelere, savaşın insanlar üzerinde bıraktığı izleri anlatan duygusal ifadelere yer vermeleri bakımından, edebiyat ve tarihimiz açısından büyük değere haizdirler. Sultan Abdülhamid döneminde üst düzey yönetici olarak görev yapan devlet adamları, hatıralarında, kendi dönemlerinde yapılan olumsuz 247 faaliyetlerde rolleri olmadığını ispatlayarak kendilerini savunma amacını gütmüşlerdir. Bu da yazarların, eserlerinde kendi özel hayatlarından çok, resmi belgelere yer vermelerine neden olmuştur. özel hayata ait olan hatıralarında, yazarlarının hususi hayatlarına ait bilgileri aksettirirken, onların dönemlerinin siyasi atmosferlerini de hissettirmeleri bakımından dikkate değerdirler. Tezimizde hatıra türüne ait olan eserlerden başka, 'hatıra' adını taşımasına ve kaynaklarda 'hatıra' olarak geçmesine rağmen, bu türe dahil edemeyeceğimiz eserlerinde, son bölümde 'Hatıra Türüne Girmeyen Eserler' başlığı altında inceledik. Çalışmamızda, sınırlılıkları tam olarak tespit edilmemiş ve bugüne kadar, üzerinde derli toplu bir çalışma yapılmamış olan hatıra türüne ait, 1908- 1918 yılları arasında kitap olarak yayımlanmış eserlerin tespiti, inceleme ve değerlendirmeleri yapıldı.
Tanzimat'tan Servet-i Fünun'a Türk romanında gerçekçilik anlayışları

Bu tezin amacı, Türk romanında Tanzimat'tan Servet-i Fünun'a kadar geçen süreçte ortaya çıkan gerçekçilik anlayışlarını tespit etmektir. Çalışmada, belirlenen dönemde yayımlanmış romanlar incelenmiş, gerçekçiliğe ilişkin yönler tespit edilmiş, Türk romancılarının gerçekçilik anlayışlarını gösteren romanlar içerisinden bir örneklem seçilmiştir. Seçilen romanlar ve bu romanların yazarlarının kuramsal görüşleri tezin kapsamını oluşturmuştur. Çalışmada ortaya koyulan bulgulardan çıkan sonuç, Türk romanındaki gerçekçilik anlayışının gerçekçi tutumdan bir edebiyat akımının yöntemine doğru geliştiğidir. İlk Türk romanı örnekleri, kendilerine özgü gerçekçilik anlayışları ile yöntemsel olmayan bir gerçekçi tutumu içermiş, gerçekçilik akımının tanınmasıyla birlikte bu akıma özgü denemeler yapılmıştır. Bu denemelerin kaynağını Avrupa gerçekçiliğinden alan asıl örnekleri ise, Servet-i Fünun döneminde verilmiştir.