turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanzimat Devri Türk romanında sosyal tenkit

Sosyal hayat, edebi türler arasında en yakın ilişkiyi roman ile kurmuştur. Bu yönüyle roman; toplum hayatının geçirdiği evreleri ve bir takım sosyal olayları gözlemleyebilme açısından önem taşır. Roman yazarı da sosyal meseleleri naklederken üstlendiği tenkit edici konumu ile olumlu veya olumsuz bakış açısını yansıtmış olur. Tanzimat döneminin Osmanlı politik, ekonomik ve kültürel hayatı, devletin Batılılaşma çabalarının doğrultusunda derin değişimler yaşamış; Batılılaşma ile gelen yeni yaşayış tarzı, mevcut Osmanlı sosyal hayatını olumsuz yönde etkilemeye başlamıştır. Bunun yanında toplumun kendi bünyesindeki sosyal aksaklıklar da sosyal yapının hasar görmesine neden olmuştur. Tanzimat'ın ilk dönem romancılarının sosyal konulara duyarlı olmaları, bu değişimleri romanlarına yansıtmalarına imkan vermiştir. Bu bakımdan Tanzimat romanını, 19. Yüzyıl sosyal hayatının en doğru saptanabileceği alanlardan biri olarak değerlendirebiliriz. Tanzimat romancıları ve özellikle Ahmet Midhat Efendi, Osmanlı sosyal hayatı ile Avrupa sosyal hayatını çoğu zaman karşılaştırarak tenkit etmişlerdir. Bu yaklaşım, okura doğruyu ve yanlışı aynı anda gösterebilme endişesini yansıtmaktadır. Tanzimat devrinin romana yansıyan sosyal meseleleri; sosyo-politik, sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel olmak üzere üç kategoride toplanmış ve tenkit edilmiştir. Romancıların tenkitleri ve sosyal meseleler hakkındaki fikirleri, olay örgüsü etrafında işlenmesinin yanında fikir paragrafları ile de aktarılmıştır. Ayrıca Tanzimat romancılarının sergiledikleri eleştirel tutumlar, roman türünden beklentilerini de ortaya koymaktadır. Onlar, sosyal hayatta gördükleri yanlışlıkları, eserlerinde kullandıkları sosyal tenkit diliyle düzeltebileceklerine inanmışlardır.
Türk romanında şehirleşme olgusu

Şehirleşme, Cumhuriyet'in ilk yıllarında görülmeye başlanan, ancak çok partili hayata geçişle beraber hız kazanan bir olgudur. Ülkemizde özellikle 1950'lerden itibaren ivme kazanan bu olgu, Türk toplumunun sosyo-kültürel, ekonomik ve ideolojik yapısında köklü dönüşümlerin meydana gelmesine sebep olmuştur. Şehirleşme paralelinde gerçekleşen bu dönüşümler, sosyal bilimlerin muhtelif disiplinleri tarafından farklı açılardan incelenmiştir. Buna rağmen yakın tarihimizin en önemli toplumsal hareketlerinden biri olan şehirleşmenin roman sahasındaki yansımalarını konu alan bir çalışma henüz yapılmamıştır. Biz bu çalışmada, şehirleşmeye müstakil bir tem olarak yer veren romanlardan hareketle, şehirleşme olgusunun edebiyatçılarımız tarafından ne şekilde ele alındığını ortaya koymaya çalıştık. İlk önce şehirleşme olgusunu merkeze alan romanları belirleyip, bu romanları etraflı bir şekilde tarayarak elde ettiğimiz verileri bir araya getirdik. Bir araya getirdiğimiz bu verileri belli bir değerlendirmeye tabi tuttuktan sonra tematik açıdan tasnif edip çeşitli başlıklara ayırdık. Şehirleşme olgusu etrafında gelişen toplumsal meseleleri müşterek temler olarak ele alan romanları aynı başlık altında toplayarak inceledik. Daha sonra bu temleri mukayeseli yöntem çerçevesinde tahlil ettik. Araştırmamızın ilk bölümünde genel olarak şehirleşmenin Türkiye'deki tarihsel gelişim süreci üzerinde durduk. Osmanlı'dan devralınan şehir mirası ile Cumhuriyet sonrası dönemde sanayileşmeye bağlı olarak gelişen modern şehirleşme sürecini karşılaştırarak inceledik. İkinci bölümde şehirleşme olgusuna yer veren romanları detaylı olarak ele aldık. Üçüncü bölümde ise, şehirleşmeyi siyasal açıdan ele alan romanları tahlil ederek, siyaset-şehirleşme ilişkisinin edebiyat alanındaki tezahürlerini ayrıntılı bir biçimde ortaya koymaya çalıştık.
Fahri Erdinç'in öykü ve romanlarının yapı ve izlek bakımından incelenmesi

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nın üretken isimlerinden birisi olan Fahri Erdinç, edebiyat türünün birçok alanında ürünler verir. Öykü, roman, şiir, tiyatro, anı, inceleme ve çeviri gibi alanlarda eserler veren Fahri Erdinç, daha çok öykü ve romancı yönüyle tanınır. Eserleri birçok dile tercüme edilen yazar, toplumcu gerçekçi bir çizgide eser verir. En verimli çağlarında yurt dışında yaşayan yazar, Türk okurları tarafından fazla tanınmaz. Daha çok sol-sosyalist bir çevre tarafından takip edilen yazar, 2000'li yıllarda 'Yordam Kitap' tarafından eserlerinin yeniden basılmasıyla Türk okuyucusu ile buluşur. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde ise Fahri Erdinç'in öyküleri yapı ve tema açısından ele alındı. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Fahri Erdinç'in romanları yapı ve izleksel kurgu açısından incelendi. Romanların yapısall ve izleksel kurgusu incelenirken roman teorisi dışında tarih, sosyoloji, felsefe ve psikoloji gibi bilim dallarından yararlanıldı. Fahri Erdinç'in romanlarında baskın izlek olan yabancılaşma, kendini gerçekleştirme, başkaldırı, aşk, ölüm gibi bireysel sorunlar ve sömürü, yozlaşma, sosyal adaletsizlik gibi toplumsal sorunlar izleksel açıdan değerlendirildi. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise Fahri Erdinç'in öykü ve romanlarında kullandığı dil ve üslup incelendi. Çalışmanın sonuç kısmında ise Fahri Erdinç'in öyküleri ve romanları hakkında genel bir değerlendirme yapıldı.
Divanu Lugati't-Türk'te söz yapımı

Doğu ve Batı Türkistan'da konuşulan Eski Türkçe yazı dilinden gelişen, İlk islami Türk edebi dili Karahanlı Türkçesidir. XI. - XIII. yüzyılları arasındaki bu dönem de Kaşgarlı Mahmud. tarafımdan 1073 yılında tamamlanmış olan Divanu Lugat-it-Turk adlı büyük sözlük, Türk lehçelerinin XI. yüzyıldaki söz hazinesini tespit eden eşsiz bir eserdir. Kaşgarlı bu sözlüğü Arap imla sistemine göre hazırlamıştır. Yani, Türkçe kelimelerdeki kısa ünlüleri harekelerle, uzun ünlüleri ise uzatma harfleri ile göstermiştir. Ancak, Kaşgarlı, her zaman bu kurala uymamış, çok kere Uygur imla sisteminin etkisinde kalarak, kısa ünlüleri de bu harflerle göstermiştir. Bu nedenle sadece Kaşgarlı'nın sözlüğündeki imla sistemine bakarak, Türkçe kelimelerdeki uzun ünlüleri tespit etmek mümkün değildir. Bunun için karşılaştırma yöntemine başvurmak gerekir. Biz bu çalışmamızda Türkçe kelimelerdeki uzun ünlüleri ayrıca işaret etme yoluna gitmeyip, hepsini kısa gösterdik. Kaşgarlı, Türkçe kelimeleri Arapça kelime vezinlerine, başka bir deyişle Arapça kelimelerin fonetik yapılarına uygun olarak tasnif etmiş ve sözlüğünü buna göre 8 bölüme ayırmıştır. Bu 8 bölüm veya kitap sözlükte şu sıra ile yer alır:XV 1- Hemze kitabı, 2- Salim kitabı, 3- Muzaaf kitabı, 4- Misal kitabı, 5- üçlüler kitabı, 6- Dörtlüler kitabı, 7- Gunne kitabı, 8- iki harekesiz harfin birleşmesi kitabı. Her kitap isim ve fiil olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İsimler fiillerden önce yazılmıştır. Eserde doğal olarak, Arap dilinin gramer terimleri kullanılmıştır. Biz bu tezimizde, Divan'daki dil malzemesini inceleyerek bütün yapım eklerini tespite çalıştık. Bu ekleri şu dört başlık altında topladık : 1- İsimden isim yapan ekler 2- Fiilden isim yapan ekler 3- İsimden fiil yapan ekler 4- Fiilden fiil yapan ekler Divan ' da sayıları çok az da olsa birleştirme yoluyla meydana gelmiş kelimeler de vardır. Bunları da 'Birleştirme yoluyla söz yapımı' başlığı altında tezimizin sonuna ilave ettik.
1970-2000 yılları arasında yazılmış Kıbrıs Türk piyeslerinin tematik açıdan incelenmesi

Bu çalışmada 1970- 2000 arası Kıbrıs Türk Edebiyatı'nda tiyatro türünün gelişimi incelenmiştir. Çalışma, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kıbrıs Türk Tiyatrosu'nun gelişimi anlatılarak, 1973 yılında Gençlik, Spor ve Kültür İşleri Dairesi tarafından 'Sahne Oyunları Yazma Yarışması' ile 1984 yılında Lefkoşa Belediye Tiyatrosu'nun düzenlediği 'Oyunlar 84' yarışması hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümde ise 1970- 2000 yılları arasında kaleme alınan Kıbrıs Türk piyesleri tematik açıdan incelenmiştir. Bu incelemenin anlaşılır olabilmesi açısından tematik açıdan incelenen piyesler üç ana başlık altında toplanmıştır. Buna göre; Tarihi Gerçeklere ve Ulusal Düşünceye Dayanan Piyesler, Toplumsal Piyesler ve Mitolojiye Dayanan Piyesler'dir. Bu ana başlıklar da piyesler dikkate alınarak kendi arasında alt başlıklara bölünmüştür.
Harezm ve eski Anadolu Türkçesine ait iki Nehcü'l-feradİs nüshasının ses ve şekil bilgisi bakımından karşılaştırılması

Yaklaşık son on yıla kadar Harezm Türkçesiyle yazılmış nüshaları bilinen Nehcü'l-Feradis'in Eski Anadolu Türkçesine aktarılmış iki nüshası daha bulunmuş bunlar ilim alemine tanıtılmış, üzerine yayınlar yapılmaya başlanmıştır. Yeni nüshaların bulunmasının özelde Nehcü'l-Feradis ile Harezm ve Eski Anadolu Türkçesi çalışmalarına genelde Türk diline katkısının olacağı tartışılmazdır. Bu çalışmada, Harezm Türkçesi dönemine ait Nehcü'l-Feradis'in Yeni Cami nüshası ile Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait Nehcü'l-Feradis'in Kastamonu nüshası ses ve şekil bilgisi bakımından karşılaştırılmıştır. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de çalışmaya giriş yapıldıktan sonra çalışmanın amacı, yöntemi ve kapsamı yer almaktadır. İkinci Bölüm'de Harezm Türkçesi ve Eski Anadolu Türkçesi dönemleri ve Nehcü'l-Feradis'in bu iki döneme ait nüshaları hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü Bölüm'de ses ve şekil bilgisi incelemesi yer almaktadır. Ses bilgisi; ünlüler ve ünsüzler olmak üzere iki kısımda incelenmiştir. Bu iki ana başlık kendi içinde alt başlıklara ayrılmaktadır. Şekil bilgisi incelemesi olarak da yapım ekleri ve çekim ekleri incelenmiştir. Yapım Ekleri; isimden isim, isimden fiil, fiilden isim, fiilden fiil yapma ekleri ile sıfat-fiiller ve zarf-fiiller başlıklarından oluşmaktadır. Çekim Ekleri; isim çekimi ve fiil fekimi ekleri olarak kendi içinde alt başlıklara ayrılmıştır. Fiil çekimi ekleri de bildirme ve tasarlama kipleri olarak alt başlıklara ayrılmıştır. Ayrıca, bu bölümün sonunda her iki nüshada incelenen ekler, toplu olarak tablolar halinde verilmiştir. Dördüncü Bölüm'de çalışma neticesinde elde edilen çıkarımların yer aldığı Sonuç ve çalışmada yararlanılan kaynakların yer aldığı Kaynakça yer almaktadır.
Bingöl efsaneleri

Yapılmış bu çalışmada Bingöl yöresi efsaneleri ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Bingöl yöresinin sözlü halk kültürü içindeki efsaneler konusunda, zengin bir içeriğe ve etno-folklorik özelliklere sahip olduğu görülmektedir. Çalışmanın inceleme kısmına bakıldığında, efsanelerin bölgesel farklılıkları ve bu farklılıkların coğrafyada dağılımı, derlemelerde karşılaşılan güçlükler ve derlenilen efsane metinleriyle Türkiye'de yapılan bazı önemli efsane çalışmalarının Bingöl Efsaneleri ile benzerlikleri ve farklılıkları belirtmeye çalışıldı. Derlenen efsaneler, anlatıcılarla yüz yüze görüşülerek yapıldı. Kürtçe metinler Türkiye Türkçesine çevrildi. Çeviri esnasında asıl metnin muhteva ve etno-kültürel özellikleri mümkün olduğunca korunmaya çalışıldı. Derlenen efsanelere bakıldığında, klasik sınıflandırmada yer alan bütün türlere ait efsanelere rastlanmaktadır; fakat yöreye özgü, dini motifli efsaneler, olağanüstü kuvvetler ve varlıklar üzerine efsaneler, Hızır İlyas ile ilgili efsaneler veya Alevi geleneğine bağlı efsanelerin ön plana çıktığı görülmektedir. Bunu bölge halkının etnik kökenlerine ve yaşayış tarzlarına bağlayabiliriz. Efsaneler bize, farklı inanışlara sahip olsalar da, bölge halkının birbiriyle ne kadar kaynaşmış, birlikte ortak bir kültür zenginliği ortaya koymuş olduğunu göstermektedir.
Türk öykücülüğünde 1950 kuşağı ve varoluşçuluk

Türk öykücülüğü içinde 1950 Kuşağı, hem dil hem de biçimsel denemeler yönünden ayrı bir yere sahiptir ve öykücülüğümüzün modernleşmesinde bir dönüm noktasıdır. Bu yıllarda öykülerini yayımlamaya başlayan öykü yazarları, batı edebiyatına ve felsefesine duydukları ilgiyle kendi yazınlarını harmanlayarak öykücülüğümüzde yeni bir anlayışın temsilcisi olmuşlardır. Öykülerde; varoluşçuluğun da etkisiyle özgürlük, yabancılaşma, yalnızlık ve ölüm temalarının sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Bu tezde; varoluşçuluğun 1950 Kuşağı üzerindeki etkisi incelenmiş ve öykülerden alıntılarla bu etki gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca varoluşçuluğun daha iyi anlaşılması için bu felsefenin temel anlayışı ve özellikleri açıklanmıştır.
İnsan karşısında bir romancı olarak Oğuz Atay

Belirli varlık şartlarıyla var olanın insanın kendini toplumda ve dünyada var etme çabası edebi eserlerin de konularından biridir. Bu çalışmada Takiyettin Mengüşoğlu'nun 'İnsan Felsefesi' adlı kitabındaki insanın varlık şartları incelenmiş ve bu şartların Oğuz Atay'ın roman kahramanları üzerinde kabul ediliş durumlarına bakılmıştır. Oğuz Atay bireyleri, varlık şartlarını halis bir şekilde yerine getirip getirmemelerine göre ele aldığı incelenmiş ve sonuç olarak yazarın halis bir şekilde tavır takınan, ideleştiren, seçim hakkını kullanan, tarihselliğini koruyan, isteyen ve bunların sonucunda eylemlerini gerçekleştiren bireyleri kabul ettiği görülmüştür.
Kırşehir'den derlenen efsanelerin retorik analizi

Kırşehir Anadolu'nun ortasında birçok medeniyete ev sahipliği yapmış kadim bir kültür merkezidir. Türk kültür ve medeniyetinin Anadolu'ya hakim olmasında da öncü bir rol üstlendiği bilinmektedir. Özellikle Anadolu'da Türk yazı dilinin gelişmesinde öncülük eden Aşık Paşa ve Ahmed-i Gülşehri gibi isimlerin yaşadığı, gelenekten geleceğe önemli bir sosyal teşkilat olan Ahilik'in kurulduğu bu coğrafyanın sözlü kültür açısından da çok zengin bir merkez olduğu bilinmektedir. Bu zengin sözlü kültürün önemli ürünlerinden biri de efsanelerdir. Efsaneler, belirli şahıs, yer ve olaylar hakkında anlatılan, içlerinde olağanüstüyü barındırmalarına rağmen inandırıcılık vasfı bulunan, özel bir şekli olmayan, kısa nesir anlatılardır. Efsane türünün üzerinde uzlaşılan en önemli özelliği olan inandırma ve bu bağlamda 'efsanelere niçin inanılır' sorusu, bu çalışmanın temel hareket noktasını oluşturmaktadır. Bu soruya cevap bulabilmek için temelleri antik çağlarda atılan, Aristo tarafından sistemleştirilen ve Elliott Oring tarafından efsanelere uygulanan 'Retorik Analiz Metodu', güncellenerek Kırşehir'de performans teorinin özellikleri dikkate alınarak -anlatıcı, anlatı ve dinleyici özelliklerinden arındırılmadan- derlenen yüz yetmiş üç efsaneye uygulanmıştır. Türkiye'de ilk defa bu çalışma aracılığıyla incelenen efsanelerin retorik boyutu ve bu retorik yönün oluşmasına katkı sunan unsurlar, ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Kırşehir efsanelerine uygulanan retorik analizin başarılı sonuçlar ortaya koyduğu görülmüştür.
Mesnevİlerin dİbace, sebeb-i te'lİf ve hatime bölümlerinde edebiyat eleştirisi

Mesnevilerin Dibace, Sebeb-i Te'lif ve Hatime Bölümlerinde Edebiyat Eleştirisi başlıklı tezimiz, yüzyıl ve konu sınırlaması olmaksızın ulaşılabilen tüm mesnevilerin incelenmesiyle hazırlanmıştır. Divan şiirinde tenkit konusundan kısaca bahsedildiği ve mesnevi, dibace, sebeb-i te'lif ve hatime terimleri hakkında bilgilerin yer aldığı Giriş bölümünden sonra mesnevilerin adı geçen bölümlerinden seçilen şiir metinlerinin sekiz başlık altında yapılmış tasnifi gelmektedir. Tasnif başlıkları altında yapılan değerlendirmelerde divan dibaceleri ve tezkirelerle de çeşitli karşılaştırmalar yapılmıştır. Böylece hem mesnevilerin şairlerin edebi birikimlerini yansıtmak hem edebiyat eleştirisi yapmak konusunda durdukları yeri tespit etmeye çalışılmıştır.
Adil Yakubov'un romanlarında sosyal ve kültürel meseleler

Özbekistan Türk edebiyatı, geçmişşi çok eskilere dayanan, Türk kültürü içerisinde edebi ve tarihi hususi hasletlere sahip bir sahadır. Bu çalışmada Özbekistan Türk edebiyatının son dönem ünlü yazarlarından Adil Yakubov'un romanları incelenerek sosyal ve kültürel bir takım meseleler belirlenmiş, yazarın şahsi bakış açısı ortaya konulmaya çalışılarak Özbek Türk edebiyatı içerisindeki yeri ve önemi değerlendirilmiştir. Araştırılan konunun daha iyi değerlendirilebilmesi için tezin birinci bölümünde, yazarın hayatı ve edebi şahsiyeti ele alınmış, ikinci bölümde incelenen eserlerin vak'ası ve olay örgüsüne yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, eserlerde tespit edilen sosyal meseleler değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, eserlerde kendini gösteren kültürel meseleler incelenmiş, güzel sanatlar, dil, gelenek ve görenekler ile dini ve tarihi bakımdan değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise, ele alınan bölümler kısaca değerlendirilmiş, sahaya ve yazara dair bir takım görüşler belirtilmiş, teklifler sunulmuştur.
Şem'İ Mustafa Efendi'nin Şerh-i Bostan'ı

16. yüzyıl, Osmanlı edebi sahasında şerh çalışmalarının yoğunlaştığı, verimli bir dönem olarak dikkat çekmektedir. 16. yüzyıldan itibaren, Osmanlı coğrafyasında, özellikle Fars edebiyatının meşhur klasiklerinin neredeyse tamamına yakını farklı şarihler tarafından şerh edilmiştir. En çok şerh edilen bu klasiklerin başında da Sa'di-i Şirazi'nin Gülistan ve Bostan adlı meşhur eserleri gelmektedir. Tezimizin konusunu oluşturan Şem'i Efendi'nin Bostan Şerhi, İranlı meşhur müellif Sa'di-i Şirazi'nin Bostan isimli eserini şerh etmek amacıyla yazılmış bir eserdir. Şem'i Efendi, şerhinde Bostan'ı mısra mısra şerh etmiş, metindeki anlaşılmayan nokta ve kavramları da kısaca açıklamakla yetinmiştir. Şerhini çeşitli alıntı ve iktibaslarla destekleyerek zenginleştiren şarih; şerhin derkenarlarında da Bostan'da geçen kelimeler, söz dizimi ve şerh esnasında açıklama gereği duyduğu bazı konular hakkında kısa, açıklayıcı bilgiler vererek şerhini şekillendirmiştir. Tezimiz üç kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda, Sa'di-i Şirazi'nin hayatı ve eserleri, Şem'i Efendi ve eserleri, şerh ve Bostan şerhleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Akabinde Bostan'ın kültür ve edebiyatımızdaki yeri ve önemine değinilmiş, bunu izleyen kısımda da Şerh-i Bostan'da şarihin izlediği şerh metodu hakkında bilgi verilerek şerh metnimizin muhtevası kısaca incelenmiş ve Şerh-i Bostan'da geçen arkaik kelimelerden oluşan küçük bir sözlük hazırlanmıştır. İkinci kısımda, Şerh-i Bostan metni transkribe edilerek Latin harflerine aktarılmıştır. Sonrasında şerh metnimizin derkenarlarında verilen kelime, gramer bilgileri ve açıklamalardan bir Bostan şerhi sözlüğü hazırlanmıştır. Üçüncü kısımda ise; tezimizden elde ettiğimiz sonuçlara ve çalışmamızda yararlandığımız eserlerden oluşan kaynakçaya yer verilmiştir.
Edirneli Ahmed Rüşdi Divanı

Edebiyatta bir şairin şiirlerini belli bir düzene göre toplayan mecmuaya divan denmektedir. Edebiyatımızda pek çok divan bulunmaktadır. Söz konusu divanlardan biri de tezimizde ele aldığımız 76 sayfadan oluşan Edirneli Ahmed Rüşdi Divanıdır. Eserin başında şairin hayatı hakkında bilgiler verilmiştir. Ardından Divan metnini oluşturan nazım şekilleri transkripsiyonlu olarak Divan'da yer almaktadır. Son olarak da kaynakça kısmı bulunmaktadır.
Müge İplikçi'nin öykücülüğü

Müge İplikçi, Türk edebiyatının yaşayan en önemli kadın yazarlarından biridir. Roman, öykü, çocuk kitabı yazarı olmasının yanı sıra köşe yazarı ve akademisyen olan İplikçi, kadın dünyasını kendine özgü üslubuyla dile getirir. Bu çalışmada Müge İplikçi'nin öyküleri incelenmiş; böylece yazarın öykücülüğünün özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada yazarın Türk öykücülüğündeki yerinin ve katkılarının ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma, giriş ve sonuç dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında öykü türünün gelişiminden kısaca bahsedilmiştir. Birinci bölümde Müge İplikçi'nin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde tüm öykü kitaplarından genele ulaşılarak yazarın öykü anlayışı ortaya konmuştur. Üçüncü bölüm çalışmanın en geniş ve en uzun bölümüdür. Bu bölümde öyküler, kronolojik sıraya uygun olarak altı başlık altında incelenmiştir. Çalışmada İplikçi'nin öyküleri esas alındığından, metne dönük bir inceleme yapılmış ve metinlerden örnekler verilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmanın tamamından ortaya çıkarılan bulgular tespit edilmiştir. Ekler bölümünde ise yazar ile yapılan röportaj yer almaktadır.
Divan şiirinde ateş

Ateşin bulunması insanlık tarihinin en önemli olaylarından biridir. Bu keşif insan hayatının ve kültürünün değişip gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Ateşin insan hayatındaki yeri ve önemi zamanla edebi eserlerde de yer almasını sağlamıştır. Hayatın hemen her unsurunun farklı boyut ve şekillerde söz konusu edildiği Divan şiirinde de geniş ve çeşitli çağrışımlarla ateşe yer verilmiştir. Divan şairleri ateşin rengi, gücü ve etkisinden yola çıkarak şiirlerinde edebi sanatların da yardımıyla özgün benzetmeler ve renkli hayaller ortaya koymuşlardır. Bu tezde XV.-XIX. yüzyıllara ait divanlardan seçilmiş örnek beyitlerden yola çıkılarak Divan şiirinde ateşin yeri, kullanım şekilleri, özellikleri ve Divan şairinin şiir dünyasına etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ateşin diğer kelimelerle olan anlam ilgileri de dikkate alınarak, ateş etrafında şekillenen benzetme ve hayal unsurları tespit edilerek değerlendirilmiştir. Tezde anasır-ı erbaanın bir unsuru olarak ateşin özellikleri, din ve tasavvuf kültüründeki, mitolojideki yeri, divan şiirinin geleneksel tipleriyle olan ilgisi, ateşin bulunduğu mekanlar, ateşle ilgili benzetmeler, gelenekler, inançlar, vb. ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. İnceleme, örneklerden yola çıkılarak ve metin merkezli olarak yürütülmüştür. Ayrıca ateş redifli şiirler de çalışmanın sonuna eklenmiştir.
Kısas-ı Enbiya (V. 81a-159b) transkripsiyon, inceleme, indeks

LİSANS TEZİKISAS-I ENBİYA (v. 81 a-159b) TRANSKRİPSİYON, İNCELEME, İNDEKSHalil ÖZER Danışman: Yrd. Doç. Dr. Mevlüt ERDEMYıl: 2006, Sayfa: 210 Jüri: Yrd. Doç. Dr. Mevlüt ERDEM Yrd. Doç. Dr. Mustafa SARIYrd. Doç. Dr. Nasrullah ÖZSOYTürk dilinin tarihsel gramerinin yazılabilmesi için Türkçenin eski dönemlerine ait belli başlı eserlerin dilbilimsel açıdan incelenmesine ihtiyaç vardır. Bu inceleme çalışmaları ile elde edilen bulgular, o dönemin dil özelliklerinin ortaya çıkmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle seçilen Kısas-ı Enbiya üzerinde yaptığımız bu çalışma ile o dönemin dil özelliklerinin ortaya çıkarılması ve benzer çalışmalara yardımcı olması amaçlanmıştır. Bu tez Kısas-ı Enbiya adlı eserin 81 a-159b arası varaklarını içermektedir. Bu çalışma giriş, inceleme, transkripsiyonlu metin ve dizinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde genel olarak eser ve yazarına, eserin hazırlanmasında dikkat edilen hususlara değinilmiştir. İnceleme bölümü; eserin yazım özellikleri, fonetik özellikleri, söz dizimi ve söz varlığından oluşmaktadır. Metin bölümünde eserin 81 a-159bvaraklarının transkripsiyonlu metni bulunmaktadır. Son bölümde ise kelimeler Kutadgu Bilig'in dizin sırasına göre sıralanmış ve anlamları verilmiştir. Bu çalışma, Türkçenin tarihsel yazımına, sözdizimine, söz varlığına yeni katkılar ve açılımlar sağlayacaktır.
Kerem ile Aslı hikayesinin sembolik çözümlemesi

Halkın 'milli' karakterini, kendine has değerleri ve kültürel birikimiyle oluşturduğu çeşitli unsurlar meydana getirmektedir. Bu unsurlardan biri, halk anlatılarının içinde önemli bir yere sahip olan halk hikayeleridir. Kimi zaman kahramanlık kimi zaman aşk, bazen de her iki unsurun karşımıza çıktığı halk hikayelerinde olağanüstülük ve gerçeklik, şiir ve söz iç içedir. Dinleyenleri kendine bağlayan bu özel anlatılarda dil, sembolik özelliğiyle ayrı bir işleve sahiptir. İnsanların var olduğu ve birbirleriyle iletişim kurmaya başladıkları ilk zamanlardan beri kullanılagelen semboller, modern çağa kadar uzanan süreçte çeşitli eserlere işlenmiş gizli kodlar olarak varlığını korumuştur. Bu nedenle destandan masala, halk hikayesinden şiire ve romanlara kadar toplumun ortak bilinçdışının oluşturduğu sembollerle örülü olan her türlü eser, çözümlendiği takdirde, görünenin ardında yatan anlam ortaya çıkacak ve eserlerin, olduğundan daha değerli bir hale geldiği görülecektir. Kültürümüzde önemli bir yere sahip olan hikayelerimizden biri Kerem ile Aslı hikayesidir. Kerem ile Aslı hikayesi, halk hikayelerinin temel motiflerini taşımakla birlikte kendine has ve sembolik açıdan zengin motiflere de sahiptir. Bu nedenle Kerem'in yolculuğunu arketipsel ve sembolik bağlamda tahlil etmek, çok yaygın olarak bilinen bir hikayede sembolik dilin nasıl kullanıldığını göstermesi bakımından önem taşımaktadır.