Özgül öğrenme bozukluğu tanısı bulunan 8-16 yaş arası çocuklarda nörokognitif yetilerin bilgisayar tabanlı nöropsikolojik test bataryası olan CNSVS ile değerlendirilmesi

Amaç: Akademik başarısızlığın nedenlerinden biri olan Özgül Öğrenme Bozukluğu'nun etyolojisini belirlemeye yönelik yapılan birçok çalışmada ÖÖB'de yürütücü işlevler dahil olmak üzere nörokognitif yetilerde yetersizlikler gösterilmektedir. ÖÖB'nin okul başarısızlığın diğer bir nedeni olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ile birlikteliği yüksek oranlarda bildirilmektedir. DEHB ve ÖÖB'nin tanı ölçütlerinin birbirinden çok farklı olmasıyla birlikte birçok benzer özellikleri bulunmaktadır. Çalışmamızda ÖÖB'de nörokognitif bozukluklarının bilgisayar tabanlı nörokognitif test bataryası olan CNSVS ile gösterilmesi, ÖÖB olgularıyla ve DEHB olgularının nörokognitif yetilerinin CNSVS test bataryasıyla karşılaştırılması, elde edilebilecek anlamlı bulguların ÖÖB'nin doğasının anlaşılmasında yardımcı olması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın örneklemini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Polikliniği'ne başvuran 8-16 yaş arası 31 ÖÖB ve 32 DEHB tanılı çocuk ve ergen ile çalışma gruplarıyla benzer sosyodemografik özelliklere sahip 33 sağlıklı karşılaştırma olgusu oluşturmaktadır. Olgulara ÖÖB tanı bataryası ve Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu uygulanmıştır. Çalışma kriterlerini karşılayan bütün çocuk ve ergenlerin ailelerinden Sosyodemografik Veri Toplama Formu, Atilla Turgay Çocuk ve Ergenlerde Yıkıcı Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Güçler ve Güçlükler Anketinin doldurulması istenmiştir. Nörokognitif yetilerin değerlendirmek amacıyla bütün olgulara CNSVS testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 21.0 programıyla analiz edilmiştir. Bulgular: ÖÖB grubundaki çocuk ve ergenler CNSVS ana bölüm puanlarından Nörokognitif İndeks, Toplam Bellek, Sözel Bellek, Psikomotor Hız, Bilişsel Esneklik, İşlem Hızı, Yürütücü İşlev, Akıl Yürütme ve Motor Hız puanlarında sağlıklı karşılaştırma grubuna göre anlamlı olarak daha düşük puan almıştır. ÖÖB tanılı çocuk ve ergenlerin reaksiyon süresi daha uzun, sürekli ve bölünmüş dikkati ile igili olduğu düşünülen Bütüncül Dikkat puanı daha yüksektir. DEHB grubundaki çocuk ve ergenler ise Nörokognitif İndeks, Psikomotor Hız, Bilişsel Esneklik, İşlem Hızı, Yürütücü İşlev, Basit Dikkat ve Motor Hız puanlarında sağlıklı karşılaştırma grubuna göre anlamlı olarak daha düşük puan almıştır. DEHB grubunda Bütüncül Dikkat Puanı sağlıklı karşılaştırma grubuna göre daha yüksektir. Çalışma belleği, sürekli dikkat ve görsel bellek ana bölüm puanları açısından ÖÖB, DEHB ve sağlıklı karşılaştırma grubundaki çocuk ve ergenler benzer performans göstermiştir. ÖÖB grubu DEHB grubu ile karşılaştırıldığında, ÖÖB tanılı çocuk ve ergenlerde nöropsikolojik profil açısından özet bilgi sağladığı düşünülen Nörokognitif İndeks Puanı daha düşüktür. Çalışmamızda medikal tedavi alan DEHB olguları, Psikomotor Hız, Reaksiyon Süresi, İşlem Hızı açısından medikal tedavi almayan DEHB olgularına göre daha iyi performans göstermiştir. Medikal tedavi alan ve almayan ÖÖB olguları arasında; özel eğitim alan ve almayan ÖÖB olguları arasında CNSVS ana bölüm puanları açısından farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular daha önce birçok çalışmada bildirilmiş olan ÖÖB ve DEHB'nin nörobilişsel işlevler üzerinde anlamlı bir bozulmaya sebep olduğu görüşünü destekler niteliktedir. Çalışmamız günümüzde kullanılan nöropsikolojik test bataryalarının ÖÖB ve DEHB tanılı çocuklarda var olan çeşitli nörobilişsel yetersizliklerin saptanmasında ve bireye özgü uygun müdahale programlarının oluşturulmasında önemli bir rol oynadığını düşündürmektedir.