Uluslararası yeniden yapılanma bağlamında Türkiye'de toplumsal, ekonomik, yapısal dönüşümler ve küçük ölçekli üretime etkileri İzmir-Kısıkköy örneği

Sanayileşme ve mekan konularına ilgi duyanlar için, son yirmi yıl, çok önemli bir dönem olmuş, dünyadaki hızlı değişime koşut olarak yeni görüşler ve beraberinde yeni tartışmalar gündeme gelmiştir. Değişen üretim yapılan ve özellikle yirminci yüzyıla damgasını vuran Fordist üretim sisteminin çözülmesi ve bu dönüşümlerin mekansal yansımaları tartışmaların odak noktasını oluşturmaktadır. Gerçekte, 1970'lerde bir yeniden yapılanma süreci olarak algılanan üretimdeki değişmenin, çok daha farklı bir çerçeveye oturduğu, bir üretim yapısı olmaktan öte toplumların tüm öğeleri ile yem bir döneme girdiği izlenmektedir. Bu yeni gelişim evresinin, kapitalizmin dışında olmamakla birlikte, kapitalizmin bir başka evresi olduğu, çağdaş kapitalizmin çözüldüğü, parçalandığı bir dönem olarak tanımlanabileceği veya düzenleme mekanizmalarında ortaya çıkan değişimlerle şekillenen bir üretim dönüşümü olarak adlandırılabileceği şeklinde farklı değerlendirmeler vardır. Dünya gündeminde yer alan toplumsal ekonomik yeniden yapılanmalar çerçevesi içinde, üretim yapılarının çözümlenmesine yönelik yaklaşımlar, kuramsal çerçeveler olarak, üretimde post-Fordist söylemi oluşturmuştur. Aslında konular, önemli bakış açılarına, değişmelere uğramadan, post-Fordizm anlamında söylemin değişimi olarak yeniden gündeme gelmiştir. Uluslararası yeniden yapılanma ve endüstriyel yenilenmede temel eğilimler, az gelişmiş ülkeler genelinde sanayimin yapısı ve mekansal önceliklerine yönelik geliştirilen kuramsal çerçeveler ile yaşanan ekonomik yapısall dönüşümlerin Türkiye özelinde küçük ölçekli üretim birimlerine etkisini tartışmak çalışmanın amacı olarak özetlenebilir. HI Dünyadaki üretim sistemleri ve buna ilişkin son yıllarda yapılan kuramsal çerçevelerin irdelenmesi, çalışmanın ilk iki bölümünü oluşturmaktadır. Gelişmiş kapitalist ülkelerin deneyimlerine dayalı olarak geliştirilen kuramsal çalışmaların, bu ül&elerle sınırlı kaldığı görülmektedir. Gerçekte, yeni üretim ve birikim rejimlerinin niteliği, gelişmekte olan ülkeler için çok önemli olup, yeni olanakları ve sorunları beraberinde getirmektedir. Gelişmiş ülkelerde bunalım koşullarının çözümlenmesine yönelik olarak teknolojik değişim sonucu esnek üretim sistemi diye adlandırılan yeni bir üretim ve işgücü organizasyonu sunulurken, gelişmekte olan ülkelerde bunalımın üstesinden gelebilmek amacıyla yeni uyum mekanizmaları üretmek ve mevcut üretim sistemim yeni koşullara uyumlu hale getirmek için işgücünün ve üretimin örgütlenmesinde esneklikler getirmek şeklinde bir farklı yaklaşım olduğu öne sürülebilmektedir. Bilindiği gibi, üretim ilişkileri toplumsal yapılanmaların, toplumsal oluşumların temel belirleyicileridir. Kentsel alanda sanayinin yer seçimi' kentsel fiziksel yapılanmanın en önemli belirleyicisi olarak ele alınmaktadır. Genelde üretim etkinliklerine, özelde de üretim etkinliMerinin mekansal bütünlüğüne yönelik gerekli bilimsel ilgi hala yetersiz bulunmaktadır/ Özellikle küçük ölçekli üretimin kentsel disiplin içinde henüz yeterince çözümlenmemiş araştırma alanlarından birini oluşturmaktadır. Küçük ölçekli üretim, Türkiye ve benzeri ekonomik yapıya sahip ülke ekonomilerinin en yaygın üretim kesimim oluşturmaktadır. Küçük ölçekli üretimin, genelde toplumsal oluşumların değişimi ve dönüşümü bağlammda konumu, bu konumun toplumsal bütünü oluşturan toplumsal-ekonomik-siyasal vb. yapılarla ilişkileri, üretim ilişkileri içinde belirlenişi ve belirleyiciliğine yönelik tartışmalar araştırmanın üçüncü bölümünde yapılmaktadır. Dördüncü ve beşinci bölümlerde, konu İzmir kenti örneğinde ele alınmaktadır. Altıncı bölümde ise araştırmanın genel sonuçları verilmekte ve değerlendirmeleri yapılmaktadır.