turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kentsel yapılaşmış çevrenin oluşumunda dış mekan yaşantısının yeri ve işlevi: İstanbul Taksim Meydanı örneği

İnsan varlığı, toplumsallaşmak ve bütünleşmek' zorunda olan dinamik bir varoluştur. 'İnsan Varlığı Kavramı' ile ilgili teoriler ve psikoloji, çevresel psikoloji, sosyoloji gibi disiplinlerdeki çalışmalar 'Kentsel Dış Mekan Yaşantısı'nın insanın bütünleşmesinde önemli bir rolü olduğunu ortaya koymaktadır. Buradan hareketle yapılan çalışmada, geçmişşten günümüze değin kentsel yerleşmelerdeki dış mekanların ve içerdikleri yaşantısının yukarıda bahsedilen disiplinlere ait bulgular ışığında, inşan için önemi incelenmiştir. 6 Bölümden oluşan çalışmanın 1. bölümünde konunun amacı, yöntemi ve kapsamı açıklanmıştır. 2. Bölüm; ilgili konuda geliştirilen çalışmaya temel olması amacıyla 'Dış Mekan Yaşantısı'nı insan-yapılaşmış çevre etkileşimi yönünden söz konusu disiplinler ışığında inceleyerek kentsel dış mekan özelliklerini ele almaktadır. 3. Bölüm kapsamında, 2. bölümde belirlenen çerçeve doğrultusunda 'Dış Mekan' ve 'Dış Mekan Yaşantısı' tarihsel sürekliliği içinde geçmişşten günümüze kadar incelenmektedir. 4. Bölüm; alan çalışmasına konu olan Taksim Meydanı'nın da içinde yer aldığı İstanbul'un kentsel dış mekanları ve içerdikleri yaşantı 3. bölüm için belirlenen çerçeve doğrultusunda incelenmektedir. 5. Bölümde 'Taksim Meydanı' yapılan anket yardımıyla elde edilen bulgular, kuramsal bilgiler ve gözlemler çerçevesinde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. 6. Bölümde, yapılan incelemeler sonunda kenti kent kentliyi kentli yapan en önemli özelliklerden birinin. 'Kentsel Dış Mekan Yaşantısı' olduğu ve bu yaşantının yeniden canlandırılmasının ancak tasarımda 'Kentsel Dış Mekan' kav - ramının temel hedef alınmasıyla mümkün olacağı görüşüne varılmıştır. Bu çerçevede kent merkezine yönelik tasarımlarla yönlendirici olabilecek planlama ilkeleri tanımlanmıştır.
Mekansal büyüme ve konut alanlarına yönelik gelişme stratejileri

Şehirsel saçaklanma sürdürülebilir gelişme açısından en önemli sorunlardan biridir. Saçaklanma, şehrin yayılarak tarım alanlarını işgal etmesi, doğal açık alanların sağladığı pek çok yararları ortadan kaldırması ve kent merkezlerinin köhneleşmesine neden olması gibi bir dizi probleme neden olmaktadır. Şehirsel saçaklanmanın neden olduğu olumsuzluklara karşı daha sürdürülebilir bir gelişme için kompakt gelişme stratejileri ortaya atılmıştır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'daki konut alanlarının mekansal büyüme karakteristiğini mekansal analiz yöntemleri ile çözümlemek ve daha sürdürülebilir bir mekansal büyüme için gerekli kompakt büyüme stratejilerinin neler olması gerektiğini ortaya koymaktır. Çalışmada, saçaklanma indeksi kullanılarak İstanbul beş alt bölgeye ayrılmıştır. Daha sonra her alt bölge birbiriyle 'birim konut alanı geliştirmenin getirisi' açısından karşılaştırılmıştır. Son olarak farklı senaryolar geliştirilerek saçaklanmanın kontrol edilebilmesine yönelik ortaya konan kompakt gelişme stratejilerinin etkinlikleri belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda, çeperlerde yeni konut alanı geliştirme potansiyeli, mevcut yapılaşmış alanların doymuş bölgelerindeki yenileme potansiyelinden yüksek çıkarken, doymamış bölgelerinkinden ise düşük çıkmıştır. Buna ilave olarak, mekansal stratejilerin saçaklanmayı 0.87 oranında, süreç odaklı stratejilerin ise saçaklanmayı 1.06 oranında azaltacağı ortaya konmuştur. Bu tez çalışmasında, İstanbul için yakın gelecekte daha sürdürülebilir gelişme koşullarının oluşturulması için şehirsel büyümenin belirli bir planlama rejimi kapsamında ve belirli mekansal büyüme stratejileriyle değerlendirilmesine duyulan ihtiyaç ortaya konmuştur.
Political and legal documents for ensuring sustainable urban transportation: A comparative analysis of USA, UK and Turkey

Sürdürülebilirlik ilkesi, her alanda olduğu gibi, kentsel ulaşım planlaması alanında da, tüm dünya çapında önemli bir konu haline gelmiştir. Kentsel ulaşım politika ve yasal belgeleri, kentsel ulaşım plan ve projelerinin yasal dayanağını oluştururken, gelişmiş ülkeler kentsel politika belgeleri ve yasalarını sürdürülebilirlik üzerine oluşturmaktadır. Bu tezde, Türkiye'deki merkez hükümetin kentsel ulaşım planlamasının yasal dayanak ve politika belgelerinin sürdürülebilir kentsel ulaşım plan ve projelerini gerçekleştirmede yeterliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, sürdürülebilir kentsel ulaşım konusunda Amerika Birleşik Devletleri'nin ve dünyanın en önde gelen liderlerinden biri kabul edilen İngiltere'nin politika belgeleri ve başlıca yasaları incelenmiştir. Bu analize dayanarak, sürdürülebilir kentsel ulaşım konusu için bir ülkenin politika ve yasal belgelerinde bulunması gereken önemli başlıklar belirlenmiş ve bir soru listesi üretilmiştir. Daha sonra, bu liste Türkiye'nin sürdürülebilir kentsel ulaşım politika ve yasal belgelerinin güçlü ve zayıf yönlerini saptamak için Türkiye'ye uygulanmıştır. Politika belgeleri; yerel yönetimler için kılavuz belgeler ve yasalar; ve ulusal çalışmalar olmak üzere üç ana başlık altında incelenerek Türkiye ile ABD ve UK karşılaştırmalı analizi yapılmıştır Sonuç olarak, Türkiye'deki sürdürülebilir kentsel ulaşımın politik ve yasal dayanaklarının güçlü ve zayıf yönleri anlatılmış ve Türkiye kılavuz belgeleri ve yasalarının benimsenmesi için öneriler yapılmıştır.
The assessment of socio-economic impacts of climate change in rural areas: The case of Konya

İklim değişikliği ve buna bağlı olaylar, çevresel koşulların yanı sıra sosyo-ekonomik açıdan da kırsal alanlarda önemli etkiler yapmaktadır. Tarım sektörü iklim değişikliğine neden olan bir sektör olmasına rağmen, iklim sorunu tarımsal üretimi de olumsuz etkilemektedir. İklim değişikliği; yol açtığı doğal afetler, göçler, yoksulluk, hastalıklar ve gıda güvenliği gibi problemler nedeniyle kırsal kalkınma ve koruma politikalarını da etkilemektedir. Kırsal alanlar üzerindeki iklim değişikliği, gıda güvenliği, gıda kıtlığı ve kentsel alanlardaki gıda talebindeki artış açısından kentsel alanları da etkilemektedir. Dolayısıyla, hem uzmanlar hem de çiftçiler, iklim değişikliğine uyum sağlayabilmek için çeşitli çözümler ve uygulamalar geliştirmektedirler. Genel olarak, çiftçiler kısa erimli çözümlere odaklanırken, uzmanlar uzun erimli eylemler ve politikalara vurgu yaparlar. Kısa erimli çözümler uzun erimli problemlerin çözümleri ile birleştirilirse, uyum stratejilerinin iklim sorunu ile ilişkilendirilmesi mümkün olur. Bu araştırma, kırsal alanlarda yaşayan çiftçilerin ve uzmanların iklim değişikliği üzerindeki algıları, deneyimleri ve tahminleri üzerine odaklanmaktadır. Saha çalışması sonuçlarına göre, risk algıları açısından hem uzmanlar hem de çiftçiler su azalması, su kıtlığı ve çölleşmeyi vurgulamaktadır. Planlama açısından, hem uzmanlar hem de çiftçiler gerekli önlem alınması durumunda üretimin artacağını ifade etmektedirler. Gelecek tahminlerinde, çiftçiler genellikle kısa erimde ürün deseni planlanmasının gerekliliğini ifade ederken, uzmanlar ise uzun erimde sektörler arasındaki su krizinden endişelenmektedirler. Çiftçilerin ve uzmanların algıları ve deneyimleri, gözlemledikleri etkiler, riskler, azaltım eylemlerinin sonuçları, methodlar ve gelecekteki tahmini sonuçları açısından beş bölgede farklılıklar ve benzerlikler göstermektedir. Bu tespitlerin, Türkiye'deki kırsal alanlarda ve tarım sektöründe uyum ve azaltım stratejilerinin belirlenmesinde katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Taksim Maçka büyük yeşil alanının evrimi ve kullanım açısından değerlendirilmesi

Çağlar boyunca yeşil alanlar, insanların günlük yaşamlarının sıradanlıklarından kurtulup doğaya ait varlıklarla bir arada olabilecekleri bir tür sığınak olmuştur. Bu alanlar, geçmişşten günümüze toplumların yaşarn biçimine, kültürüne göre fonksiyonel farklılıklar göstermiştir. Tarihsel gelişim içinde yeşil alanların fonksiyonel değişimi ve sistemli bir şekilde planlanması sanayi devrimi ile yaşanmıştır. Batı'da 19. yy. da yaşanan sanayi devrimi, Türkiye'de 20. yy. da yaşanmıştır. Gene aynı dönemlerde ele alınan sistemli yeşil alan planlaması, Türkiye'de kentlere kimlik kazandırması amaçlanan Cumhuriyet dönemi planları ile gerçekleşmiştir. İstanbul'da 1930'lu yıllarda uygulamaya konan Taksim Maçka büyük yeşil alanı, çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Bu yeşil alanın gerek büyüklük gerekse kent içindeki önemini vurgulamak amacıyla Beyoğlu semtinin gelişme sürecine yer verilmiştir. Beyoğlu semtinin sosyal ve fiziksel gelişme süreci bu bölgede yer alan Maçka Taksim büyük yeşil aianının oluşumunu etkilemiştir. Bu gelişme sürecinden sonra Türkiye'de kent planı ile ele alınan yeşil sistem anlayışına örnek olabilecek II No'lu park uygulaması tanıtılmaya çalışılmıştır. Park uygulamasına zemin hazırlayan faktörler 1800'lü yıllardan itibaren çeşitli belgelerle incelenmeye çalışılmıştır. 1930 yıllarında uygulamaya konan bu büyük yeşil alan 1950 sonrası İstanbul'da yaşanan düzensiz büyüme ile büyük bir kısmını kaybetmiştir. Bu büyük yeşil alandan geriye kalan Maçka Demokrasi ve İnönü Gezisinin günümüzdeki aktif kullanımından çıkan sorunlar ve bu sorunlara öneriler anket ve gözlemler yardımıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Institutional and spatial aspects of thermal tourism in Turkey: Nevşehir Kozaklı Thermal Tourism Center

Bu çalışmanın esas amacı Türkiye'de alternatif bir turizm türü olarak önem kazanan termal turizmin gelişiminin yasal-yönetsel açılardan ve planlama boyutunda incelenerek bu süreçte yaşanılan sorunların belirlenmesidir. Çalışma ayrıca çözüme ilişkin öneriler sunmaktadır. Termal turizmle ilgili kavramsal çerçevenin açıklanmasından sonra, termal turizm sektöründe Dünyada önde gelen ülkelerle ilgili genel bilgiler verilmektedir. Çalışma, termal turizm gelişiminin farklı boyutlarını irdelemek amacıyla iki farklı eğilim gösteren Macaristan ve Avustralya'daki termal turizm sektörü ile ilgili yönetsel organizasyon yapısı ve planlama süreçlerini detaylı olarak incelemektedir. Tez daha sonra Türkiye'deki termal turizmin gelişimini ele almakta olup Türkiye'deki termal turizmin yeterince gelişememesinin nedenleri yasal-yönetsel açıdan ve planlama boyutunda açıklanmaktadır. Son bölümde, Nevşehir Kozaklı Termal Turizm Merkezi incelenerek mevcut durum değerlendirmesi yapılmakta ve uygulamada ne tür sorunlar yaşandığı irdelenerek söz konusu problemlerin çözümüne yönelik önerilerde bulunulmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma Türkiye'de termal turizmin gelişmesine yönelik olarak yasal, yönetsel ve mekansal açılardan öneriler sunmaktadır.
Morfolojik bulgular ışığında kentsel sit sınırının belirlenmesi: Erzurum örneği

Kentsel tarihi alanların korunmasına yönelik yaklaşımlar geçmişşten günümüze tek yapı kapsamından alansal koruma kapsamına ulaşmıştır. Ancak ülkemizdeki kentsel korumaya ilişkin uygulamalarda yaygın olarak sit alanı sınırlarının tescilli yapıların varlığı ve yoğunluğu üzerinden belirlendiği gözlenmektedir. Oysaki mekan fiziki bir yapı olmanın ötesinde bir derinliğe sahiptir. Çok boyutlu ilişkilerin cereyan ettiği, ekonomik, sosyal, politik süreçlerin sonucunda şekillenmiş bir organizmadır. Bu ilişkiler örüntüsü içindeki değişimler bugünkü mekanı da düne göre farklı kılmakta katmanlaştırarak günümüze kadar getirmektedir. Dolayısıyla sit alanı sınırı ile tanımlanmış tarihi kent parçası olarak nitelendirdiğimiz alanı yalnızca anıtsal ve sivil mimari yapıların yoğunlaştığı alanların tespiti ile aramak yetersiz kalacaktır. Bu bağlamda korunması gerekli 'tarihi kentsel alanın' sınırlarını kapsamlı bir kavrayışla belirleyebilmek, kent dokusunun katmanlaşma sürecinin okunduğu morfolojik çözümleme ile mümkün olacaktır. Bu çalışmada tarihsel-coğrafi yaklaşımla Erzurum kenti morfolojik gelişimi incelenmiş ve mevcut kentsel sit alanı kritik edilerek sit alanı sınırlarının belirlenmesine yönelik öneri ortaya konulmuştur.
Kentsel dönüşümün politik, ekonomik ve sosyo mekansal incelenmesi: Çamlıca örneği

Dünyada kentsel dönüşüm örnekleri ilk ortaya çıkışından bugüne kadar geçen sürede hedefleri ve aktörleri bakımından farklılık göstermiştir. Kentsel dönüşümün uygulandığı yerlerde dönemin; sosyal, mekansal, politik ve ekonomik koşullarına göre kentsel alanlar yeniden üretilmiştir. Türkiye'de 1980'li yıllarda başlayan 2000'li yıllar itibariyle yoğunlukla uygulanan kentsel dönüşüm projeleri, dönüşümün mekansal dayanıklılığa ve ekonomik artı değer kazanımına indirgendiği örnekleri temsil etmektedir. 1950'li yıllarda kırsal alanlarda makine kullanımıyla ortaya çıkan ekonomik problemlerden kaynaklı göçlerle gelişen/dönüşen kentler, son yıllarda içeriği rant olarak modellenen ekonomik öncelik üzerinden dönüşüme tabi tutulmakta ve kırdan kente göç, kent merkezinden kent çeperlerine göçe sebep olmaktadır. Ülkemizde dönüşümün baş aktörü olan devletin; dönüşümün muhatabı olan vatandaşların, elde edilecek hakkın pazarlığı dışında katılımcılık kavramını hesaba katmadığı, sosyal ve çevresel yansımaları göz ardı ettiği bir anlayışla sürdürdüğü, şehircilik beklentilerini karşılamayan, deprem riskinden ötürü yapıların mühendislik bakımından iyileştirilmesi üzerinden yasal dayanakların sağlandığı bir politika benimsediği görülmektedir. Bu politikalar mekanın fiziksel dayanıklılığını artırırken sosyal, ekonomik ve çevresel bağlamda yeni sorunlar üretmektedir. Dünyada ve ülkemizde dönüşüm sürecinde beklentilerin, kullanılan argümanların, hedeflerin ve aktörlerin incelendiği bu çalışma, süreçte aktörlerin yöntemlerini ve tavırlarını İstanbul Çamlıca'daki kentsel dönüşüm örneği üzerinden değerlendirmektedir. Çamlıca Kentsel Dönüşüm projesi, dikey mimarinin aksine yatay mimari, özel sektör üzerinden üretilecek rant yerine kamu kaynaklarıyla sübvanse edilecek proje önerileriyle geçmişş ezberlerin dışında yaklaşımlar barındırmaktadır. Ancak kentsel dönüşümün yoğunluklu sürdüğü son 20 yıl zarfında olumlu sonuç alınamayan metotlar kullanılmıştır. İletişimin, sosyal, ekonomik ve mekansal olguların göz ardı edildiği yaklaşım bu örnekte sürdürülmüştür. Kentsel dönüşüm ülkemizde çok sayıda uygulamanın yapıldığı ve kuramsal olarak yazın zenginliğine sahip bir olgu olduğundan dönüşüm süreçlerinde yaşanan problemlerin aşılması için gerekli teorik ve pratik birikimin varlığından söz edilebilir. Akademinin, sivil toplum kuruluşlarının ve yerel yönetim kaynaklarının güçlü olduğu ülkemizde dönüşümde katılımcılığın esas alındığı bir planlama stratejisi geliştirilmesi durumunda kentsel dönüşümün başarılı örneklerine ulaşma imkanı vardır.
Ülkemizde planlama imar ve yasal yapılaşmanın incelenmesi

Kentleşme, konut, gecekondu, bölgesel gelişme dengesizlikleri, çevre sorunları, imar ve planlama kargaşası gibi konuların, bütün dünyada olduğu gibi Ülkemizde özellikle son elli yılın en güncel toplumsal olguları arasına girmiş olması nedeniyle, bu çalışmam ile bu konuda problemlerle karşılaşan, çözüm üreten araştırmacı ve teknisyenlere az da olsa altlık oluşturabilmeyi amaçladım. Bu çalışmada; Birinci bölümde: Kent ve kentleşme tanımlarına, kentleşmenin dünyada ve Türkiye'deki tarihçesine, Kentleşmenin nedenlerine ve Ülkemizdeki kentleşme politikasına, İkinci bölümde; Planlama tanımına ve plan türlerinin incelenmesine, Üçüncü bölümde; Mevzuatımıza konu olan Planlama kademelerine ve plan türlerine, özel amaçlı imar planlarının irdelenmesine, Dördüncü bölümde; İmar planlarının yapılması, kabul edilmesi ve değiştirilmesinin incelenmesine, Beşinci bölümde; Yürürlükteki imar kanunun, Amaç, İlke ve hedefleri, Uygulama alanı, önceki yasa ile farklılıkları ve benzer yönleri, 3 194'ünde Bakanlık yetki ve görevlerinin irdelenmesine, Altıncı bölümde; İmar ile ilgili yeni mevzuatın yasal yapılaşmaya etkilerinin incelenmesine, Yedinci bölümde; Yasal yapılaşma prosedürüne ve uygulamadan bazı örneklere, Sekizinci bölümde; Sonuç ve önerilere yer verilmiştir.
Re-reading urbanization experience of Istanbul through changing residential mobility behaviour of households

2000 yılı İstanbul nüfusunun beşte birinden fazlası beş yıl önce yaşadığı yerden başka bir yerde yaşamaktadır. İstanbul'un 2000 yılı nüfusunun yaklaşık olarak 9,2 milyon olduğu kabul edildiğinde, bu yaklaşık 2 milyon kişinin 1995 ve 2000 yılları arasında oturdukları yeri değiştirmiş olduğu anlamına gelmektedir. Bu iki milyon kişinin yarısından fazlasını (toplamın %11,5'i) İstanbul'un ilçelerinden birinde bulunan konut alanından yine İstanbul içinde fakat başka bir ilçede bulunan konut alanına göç edenler -kent içi hareketliler- oluşturmaktadır. İnsanların bir konut alanından başka bir konut alanına doğru hareket etmesi, başka bir değişle kent içi hareketlilik, kentlerin sosyo-mekansal kompozisyonunu şekillendiren en önemli süreçlerden biri olarak görülmektedir. Bu anlamda, kentleşme dinamikleri ile kent içi yer değiştirme arasında sıkı ve birbirini besleyen bir ilişki olduğu çok açıktır. Ne var ki Türkiye kentleşmesi üzerine yapılan çok az sayıda çalışmada nüfusun kent-içi hareketlilik süreçlerine değinilmiştir. Bu anlamda, 1980- 2000 dönemini kapsayan ve İstanbul kenti özelinde yapılan bu çalışma önemli bir açığı kapatır niteliktedir. Bilindiği gibi, 1980 sonrası dönem demografik, ekonomik, politik ve mekansal anlamda önceki dönemlerden dikkate değer bir şekilde ayrılmaktadır. Türkiye'de yaşanan bu hızlı yeniden yapılanma süreçlerinin tüm boyutlarının incelenmesinde İstanbul kenti benzersiz bir laboratuvardır. Kentin sosyo-mekansal yapısında yaşanan bu dönüşümler, hane halklarının kent içi yer değiştirme dinamikleri üzerine çalışmak için ise benzersiz bir olanak sağlamaktadır. Fakat burada belirtmem gerekir ki, bu tez sadece İstanbul'da 1985- 1990 ve 1995- 2000 dönemlerinde hane halklarının kent içi hareketlerini incelemeyi değil, bu noktadan hareketle Türkiye kentleşmesine dair de söz söyleme hakkına sahip olmayı hedeflemektedir.
Afetlere karşı kentlerin dirençliliği: İstanbul örneği

Tarih boyunca doğal afetler birçok can ve mal kaybına neden olmuştur. Türkiye'de üzerinde bulunduğu coğrafya nedeniyle, geçmişşten günümüze deprem, sel, heyelan vb. gibi birçok doğal afet meydana gelmiş ve yıkıcı etkileri olmuştur. Ülkemizdeki yerleşim yerlerinin pek çoğu bu afet tehlikelerinden kaynaklı çeşitli riskler altındadır. Dünyada son yıllarda afetlerle mücadelenin kent ölçeğinde yapılması gerektiği, bunun içinde kentlerin afetlere karşı dirençli hale getirilmesi vurgulanmış ve bu kapsamda birçok kampanya başlatılmıştır. Kentlerin afetlere karşı dirençli hale getirilebilmesi için kentlerin afet tehlikeleri ve risklerinin belirlenmesi ve bu doğrultuda zarar azaltma stratejilerinin oluşturulması öngörülmüştür. Afet risklerinin kentsel risk analizi yöntemiyle belirlenmesi ve kentsel planlama ve alınacak önlemlerle afet zararlarının nasıl en aza indirilebileceği üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Bu kapsamda 1. derece deprem bölgesinde olması, büyük bir deprem beklenmesi, sel ve taşkın risklerini barındırması, ülke nüfusunun yaklaşık beşte birinin yaşaması ve ülke varlıklarının büyük çoğunluğunun bu kentte bulunması nedeniyle İstanbul seçilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde afet ve doğal afet tanımları, afet yönetimi, tehlike, zarar görebilirlik, risk ve dirençli kent gibi kavramlara yer verilmiştir. İkinci bölüm de afet yönetim mevzuatı, mekansal planlama mevzuatının afet yönetimine katkısı, afet yönetimi ve mekansal planlar arasındaki ilişki, kentsel zarar görebilirlik ve kentsel riskler değerlendirilmiş ve üçüncü bölüm de ise afete dirençlilik kapsamında İstanbul tehlike, zarar görebilirlik, risk ve zarar azaltma kapsamında irdelenmiştir.
Improvement plans for Ankara metropolitan area ' spatial effects of improvement plans on city macroform '

ÖZ ANKARA METROPOLİTEN ALAN ISLAH İMAR PLANLARI 'ISLAH İMAR PLANLARININ KENT MAKROFORMU ÜZERİNDEKİ MEKANSAL ETKİLERİ' CİHANGİR ÇAMUR, Küpra Yüksek Lisans Tezi, Bölge Planlama Programı Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Tansı ŞENYAPILI Eylül 1991, 175 Sayfa Sosyo-ekonomik süreçlerin dışsal dinamikler ile geliştirilmesi sonucu ortaya çıkan dengesiz büyüme hemen hemen bütün gelişmekte olan ve geri kalmış ülkelerin kentleşme olgularında gecekondulaşma şeklinde mekana yansımıştır. Kentlerde artan nüfus yığılmaları sonucu oluşan aşırı kalabalıklaşma ve yaşamın sürdürülmesine yönelik uygun konut sunumu eksikliği kentsel sosyal donatıların, servislerin üzerinde baskıların oluşmasına yol açmıştır. Kentsel gelişme, konut sunumundaki kriz ve yaşamsal çevrenin bozulmasının gözle görülen sonuçları olan bu tür oluşumların çözümü birbiriyle uyumlu ülkesel politikalar ve global stratejilerin benimsenmesini gerektirmektedir. Bu tez çalışmasının özünü oluşturan gecekondunun ıslahı olgusu hemen hemen bütün af yasalarında yer almış ancak 2805/2981/ 3290 sayılı yasalar ile 1980'li yıllarda güncellik ve ivme kazanmıştır. Islah imar planları ile ilgili son tartışmalar planların kent makroformuna etkilerinin özellikle yoğunluk artışı ve sosyal donatı eksikliği açısından irdelenmesi üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu kapsamda, çalışma, ıslah imar planları tarafından getirilen artı yoğunluklar ve metropoliten gelişme arasındaki ilişkiyi, Ankara ölçeğinde ortaya koymayı amaçlıyor. Tezin ağırlıklı inceleme konusu, ıslah planlarının Ankara kentinin mevcut yoğunluk yüzeylerini ne ölçüde değiştireceği ve Ankara 2015 Metropolitan Alan Yapısal Plan önerisini nasıl etkileyeceğidir. Çalışma, aynı zamanda ıslah imar planlarının gecekondu alanlarının sağlıklı dönüşümünde bir araç olarak nasıl kullanılabileceğine ilişkin politikaların saptanmasını amaçlıyor.
Afet sonrası yeniden yapılandırma sürecinde coğrafi bilgi sistemlerinin kullanımı

Coğrafi Bilgi Sistemleri ve uzaktan algılama teknolojilerinin afet yönetimindeki rolü giderek daha da artmaktadır. Afet yönetimi, afetin meydana gelmesinden önce yer alan zarar azaltma ve hazırlık safhaları ile afet meydana geldikten sonra ortaya çıkan acil müdahale, iyileştirme ve yeniden yapılandırma safhalarından oluşmaktadır. CBS ve uzaktan algılama teknolojileri zarar azaltma aşamasında, tehlike ve risk analizi için ihtiyaç duyulan geniş hacimli verinin yönetimi ve analizi için kullanılır. Hazırlık aşamasında ise acil durum uygulama merkezlerinin ve erken uyan sistemlerinin tasarımında kullanılır. Eğer acil durum çağrısı, ön hasar tespiti, tahliye ve iskan ve ikincil hasarların önlenmesi gibi birçok eylemin bulunduğu acil müdahale aşamasındaki işler, zarar azaltma ve hazırlık aşamasındaki çalışmaları bütünler bir şekilde planlanmışsa, CBS problemlerin çözümü için güçlü bir araç olacaktır. CBS ve uzaktan algılama kısa ve uzun vadeli iyileştirme hedeflerinin ve amaçlarının belirlenmesi için afetin etkilerinin analiz edilmesinde de kullanılır. Yeniden yapılandırma sürecinde ise hasar bilgilerinin toplanması ve derlenmesi, afetzedeler hakkındaki verilerin depolanması ve yeni yerleşim alanlarının tespitinde kullanılır. Bu tez, yeniden yapılandırma safhasında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından icra edilen işlerde CBS ve uzaktan algılamanın kullanımım uygulamalı olarak göstermeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte, CBS ve uzaktan algılamanın afet yönetiminin diğer aşamalarındaki kullanımı da tez kapsamında ele alınmıştır. Bu tezin konulan için, uygulama alam olarak Bingöl ve Aşağıhomurlu seçilmiştir. Bingöl'e ait çok zamanlı uydu görüntüsü ve CBS verileri kullanılarak deprem sonrası bina hasar tespiti yapılmıştır. Bingöl'de afetzedeleri iskan etmek için seçilen yeni yerleşim alanlarına ait veri bulunamadığından, yeni yerleşim alanlarının seçiminde CBS'nin kullanılması için Aşağı Homurlu ilçesi uygulama alam olarak seçilmiştir, ikinci uygulamanın temel amacı, doğal afet temelli bilgi ve yönetim sistemlerine dayalı arazi kullanımı planlaması yapmaktır.