Une étude sur Travail d'Emile Zola dans le cadre de la méthode de structuralisme génétique

Tezi yapmaktaki amacımız, Emile Zola'nın Emek adlı romanında Lucien Goldmann'ın Oluşumsal Yapısalcılık adlı yazınsal eleştiri yöntemini kullanarak bir inceleme yapmak ve yöntemin yazınsal yapıtlara uygulanabilirliğini göstermektir. Düşünsel ve yazınsal metinleri Marks'ın Eytişimsel özdekçilik ve Hegel'in Sanat anlayışlarıyla ele alan bu yöntem sayesinde Zola'nın Emek adlı romanını mümkün olduğunca bütüncül ve tutarlı bir şekilde incelemek tezin önemini oluşturur. Zola'nın bu eserinde yansıtmakta olduğu dünya görüşünü içkin unsurlardan yola çıkarak tarihsel ve toplumsal durumla açıklamaya çalışmak, ileride yapılacak buna benzer çalışmalara faydalı olacağını umuyoruz. Zola'nın eserleri üzerine daha önce Oluşumsal Yapısalcılık yöntemi aracılığıyla bilimsel bir çalışma yapılmamış olması ve bu esere oldukça uygulanabilir olması tezin yapılmasını gerekli kılan koşullardandır. Temelleri Marksizme dayanan bu yöntem, ilk olarak, yapısallcı yazınsal eleştiri yöntemlerinden faydalanarak eserin içkin unsurlarını incelemeyi amaçlar. Biz de Anlama aşamasında Gerard Genette, Algirdas Julien Greimas ve Roland Barthes gibi kuramcıların yöntemlerinden faydalandık. Daha sonra Açıklama aşamasında, Goldmann'ın yazınsal eserlere uygulanabilen toplumbilimsel yöntemi ışığında eseri ele aldık. İsimleri geçen kuramcıların eserleri haricinde bu çalışmada kullanılan araçlar; kütüphaneler, veri tabanları ve kitapçılardan temin edilmiştir. 19. yüzyıl Avrupa'nın, toplumsal her alanda büyük değişimler ve çalkantılar yaşadığı bir dönemdir. Siyaset, ekonomi, ekin, eğitim, askeriye ve teknoloji alanlarında insanlık tarihinin en büyük gelişmeleri olur. Böylesine büyük değişimlerin yaşandığı bir dönemde de toplumsal yapılar tamamen değişir ve büyük toplumsal hareketler ortaya çıkar. Gelişen anamalcı dizgeyle birlikte Avrupa'da oldukça güçlü bir burjuva sınıfı oluşmasının yanında işçi sınıfı gibi emeğini satarak hayatta kalmaya çalışan, ezilen bir sınıf da oluşur. Burjuvalar her geçen gün zenginleşirken emekçiler oldukça kötü koşullarda hayatlarını sürdürürler. Böylesi bir ortam ve dönemde doğal olarak sınıf çatışmaları da had safhaya ulaşmıştır. İşçiler zamanla oldukça etkili örgütler, yapılanmalar ve ideolojiler oluşturmuştur. Emile Zola böylesi bir dönemde doğmuş, büyümüş ve dünya görüşü insanlığın bu ve buna benzer durumlarını gözlemleyerek oluşmuştur. O yazarlık kariyeri boyunca toplumu fizyolojik olarak incelemeye çalışmış ve bir sanat türü olan romanı bir bilim haline getirmeye çalışmıştır. Doğalcı kuramı, dönemin birçok olgucu düşünüründen etkilenerek oluşturmuştur. Rougon-Macquart adlı eserinde Fransız toplumunun genetik soyağacını oluşturmaya çalışmış, her kesimden ve türden insanı ele almıştır. Özellikle III. Cumhuriyet döneminde, artık toplumu incelemeyi değil toplumun ve insanın nasıl olması gerektiği konusunda düşünmeye ve çalışmaya başlamıştır. Bundan dolayı Emile Zola'nın Emek adlı romanında yöntemsel bir inceleme yaparak eserin içkin ve aşkın yapılarını ortaya koymak, toplumsal ideoloji ve olayların yapıtın oluşumunda ne derece etkili olduğunu, yazarlardaki düşünce ve dünya görüşlerinin şekillenmesindeki öneminin kanıtlanması çalışmanın önemini oluşturur. Aynı zamanda bir gazeteci ve düşünür olan Zola, yazmış olduğu bu eserde nasıl bir dünya görüşü ortaya koyduğu, toplumsal ve tarihsel koşulların bu dünya görüşünü nasıl etkildiği ve yazarın bunlara nasıl tepki verdiği eserin içkin unsurları ele alınarak incelenmiştir. Çalışmanın anlama bölümünde eseri oluşturan içkin unsurlar incelenmiştir. Romanı oluşturan yazınsal teknikler oldukça başarılıdır ve yazar doğalcı tekniklere mümkün olduğunca bağlı kalır. Eserin ilk yarısı oldukça gerçekçidir fakat ikinci yarısından itibaren anlatı tamamen kurgusal bir evrene bürünür. Çalışmanın açıklama bölümünde eserin aşkın unsurlarını incelemeyi amaçladık ve yazarın yaşadığı dönemin toplumsal koşullarından ve tarihsel olaylarından oldukça etkilendiğini gördük. Farklı bakış açılarıyla incelenen yazarın bu eserine Marksist temelli Oluşumsal Yapısalcı eleştiri yöntemi olan Lucien Goldmann'ın yöntemiyle yaklaşarak, dönemin sınıfları arasındaki çatışmaların toplumu yönlendiren ideolojiler üzerindeki etkisini gösterebilmek çalışmanın bir diğer önem arz eden yönüdür. Zola'nın Emek adlı eseri Lucien Goldmann'ın yöntemi aracılığıyla, kendi içkin yapıları içerisinde incelenmiştir. Sonrasında da bu eser meydana geldiği toplumdaki gerçekliklerle açıklanmıştır. Sonuç olarak yazar, yaşamış olduğu toplumdaki bozulmaları ve sorunları tespit ederek insanlığa bir çözüm önerisi sunmuştur. Aydın sıfatını taşıyan yazar topluma bir tez sunmuş ve bunun herkes tarafından anlaşılabilir olmasını istemiştir. Toplumu felakete sürükleyen sömürü, bireycilik, yabancılaşma, kölelik, eşitsizlik gibi olgulara karşı çıkmış ve bunların nasıl düzeltilebilceği konusunda çözüm önerileri sunmuştur. Zola bu öneriyi tasarlarken döneminin birçok önemli sosyalist ve anaşist düşünürünün fikirlerinden faydalanmıştır. Yazar, insanların fedakarlık yapması, eğitimin özgürleşmesi, paranın değil emeğin esas alınması, dayanışma, bilim ve özgürlükle daha iyi bir dünya inşa edileceğini savunur. Yaptığımız incelemenin sonucunda Zola'nın toplumda var olan birçok karşıt izleği eserinde yansıttığını tespit ettik.