Kentsel açık alanların kullanıcılar tarafından değerlendirilmesi: Beşiktaş örneği

Kentsel açık alanlar toplumun kullanımına açık kamusal mekanlardır. Kent halkının karşılaşmasını, bütünleşmesini, birbirleriyle kültür alışverişinde bulunmasını sağlayan alanlardır. Bu yönüyle kamusal açık alanlar, teknik, ekonomik ve estetik boyutlarının yanı sıra sosyal ve kültürel boyutlara da sahiptir. Kentsel açık alanlar, insanların hem fiziksel hem de ruhsal ihtiyaçlarım karşılamaları açısından kent yaşamında önemlidir. Ancak sanayileşme ve göç, kentleşme olgusunun değişmesi, nüfusun hızla artışı ve sosyo-ekonomik sorunların ortaya çıkmasına bağlı olarak özellikle büyük kentlerde kamusal açık alanlar giderek azalmaktadır. Bunun sonucu toplumsal yaşam zarar görmektedir. Bu nedenle kamusal açık mekanların önemi giderek artmaktadır. Kamusal açık alanlar tüm kent halkı tarafından ulaşılabilir nitelikte olmalıdır. Farklı cins, yaş, eğitim düzeyi, sosyal yapı ve ekonomik yapıya sahip kişiler tararından kullanılmalıdırlar. Bu nedenle, bu mekanların yaşanabilirliğini artırmak için kullamcılann istek ve değerlendirmeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çalışmada, açık alan kullammlarmı ve açık alan kullanıcılarının isteklerini saptamak hedeflenmiştir. Bu amaçla, alan araştırması için seçilen Beşiktaş Merkez Bölgesi'nde anket uygulaması yapılmıştır. Bu çalışmada amaç; kentsel açık alanların kullamcılarca nasıl değerlendirildiğini irdelemek ve sonuçların bu tür alanların tasarımında kullanılabilirliğini değerlendirmektir. Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde giriş, amaç ve kapsam yer almaktadır. İkinci bölümde kentsel açık alan kavramının tanımı, sınıflandırılması ve tasarım kriterleri yer almaktadır. Tezde kentsel açık alanların sınıflandırılması aşağıdaki şekilde yapılmıştır: Parklar Kent Parkları Semt Parkları Mahalle Parkları Meydanlar Tarihi Kent Meydanları Transit Noktaları İskele Meydanları Özel Plazalar Anıtlar ve Çevreleri XUKüçük Ölçekli Meydanlar Caddeler ve Yol Aksları Kaldırımlar Yayalaştınlan Alanlar Oyun Alanları Çocuk Oyun Alanları Okul Bahçeleri Mahalle Ölçeğinde Boş Alanlar Rekreasyon Alanları Spor Alanları Piknik Alanları Kıyı Alanları Alışveriş Alanları Kapalı Çarşılar Alışveriş Caddeleri Alışveriş Merkezleri Pazarlar Tezde, kentsel açık alanların tasarım kriterleri ise; erişilebilirlik, fonksiyonların çeşitliliği, geçirgenlik, okunabilirlik, canlılık, form, güvenlik, algı ve estetik, konfor, sosyal boyut, eşitlik, bakım, anlam ve kimlik olarak kabul edilmektedir Üçüncü bölümde, kullanıcıların kentsel açık mekanları değerlendirmeleri ve kentsel açık alanlarla iligili araştırma yöntemleri kuramsal çerçevede anlatılmaktadır. Yurdumuzda ve yurt dışında yapılan benzer araştırma örnekleri incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak saptanan ve çevre kalitesinin en önemli unsurları olarak karşımıza çıkan karakteristikler tanımlanmıştır. Dördüncü bölümde, çalışma alam olan Beşiktaş İlçesi'nin konumu ve demografik yapısı, Beşiktaş Merkez Bölgesi'nin tarihsel gelişimi, Beşiktaş Merkez Bölgesi'nde yer alan kentsel açık alanların İstanbul için önemi, bölgenin tasarım kriterleri açısından değerlendirilmesi yer almaktadır. Ayrıca bu bölümde Beşiktaş Merkez Bölgesi'nde yapılan alan araştırmasının amacı, yöntemi anlatılmaktadır. Araştırmada, Beşiktaş Merkez Bölgesi'nde tespit edilen on üç kentsel açık alanda anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Sonuçların değerlendirilmesinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Bu bölümde, anket sonuçlarının genel değerlendirilmesi yer almaktadır. Son bölümde de, sonuç ve önerilere yer verilmektedir. Kullanıcıların sosyo-ekonomik yapısı ve yaşam tarzı kentsel açık alanların kullanımını etkileyen önemli bir faktördür. Bu nedenle kullanıcıların tercihleri, planlama ve tasarım çalışmalarında ele alınmalıdır. Bu bölümde kullanıcılarca yapılan değerlendirmelerin tasarım açısından önemi ve tasarım kriterlerinin bu değerlendirmelere göre geliştirilmeleri gerekliliği vurgulanmaktadır. xm