Edirne Üç Şerefeli Camii haziresi mezar taşları

Edirne Üç Şerefeli Camii Haziresi'nde yer alan 195 mezar taşıincelemiştir. Tespit ettiğimiz mezar taşlarının 55'i kadınlara, 139'u erkeklere aittir. Hazirede yer alan mezar taşlarının tümünün süslemesi kazıma-oymatekniğiyle yapılmıştır. Mezar taşının yüzeyi oyularak yapılan kitabeli ve süslemeli mezar taşlarının çoğu kabartma olarak verilmiştir. Mezar taşlarından bir tanesinin boyama tekniğiyle yapıldığı tespit edilmiştir. Hazirede yer alan dikdörtgen gövdeli başlıklı mezar taşı sayısıdoksanüç, sivri kemer biçimli mezar taşı sayısı on beş, tepelik kısmı dilimlimezar taşı sayısı otuzbir, yuvarlak kemer biçimli mezar taşı sayısı beş, dikdörtgen prizmal gövdeli mezar taşı sayısı yirmi, üçgen tepelik alınlıklı mezar taşı sayısı beş olarak tespit edilmiştir. Belirlenen bu mezar taşlarınındışında başlıkları kırık olan dikdörtgen form özelliği gösteren mezar taşı vesanduka sayısı ise yirmi olarak tespit edilmiştir. Edirne Üç Şerefeli Camii haziresi'nde yer alan mezar taşlarındayüzdoksaniki örnekte mermer, üç örnek de ise taş malzeme kullanılmıştır. Mezar taşlarında taşçı ustası, hattat, gibi meslek belirten bir yazıyarastlanmamıştır. Hazirede yer alan mezar taşların hepsi kitabelidir. Kitabelerde yer alan bilgilerin dışında şair ismine rastlanılmamıştır. Kitabelerin dizilişi yatay ve diagonal eksende uygulanmıştır. Mezar taşlarındaki kitabelerde yer alan yazışeritlerinin yatay eksende dizilişi yüzaltmışaltı mezar taşında tespit edilmiştir. Diagonal eksende dizilmiş mezar taşı sayısı on birdir. Mezar taşlarının en erken tarihlisi 1077/ 1666 en geç tarihlisi ise 1293/ 1875 olarak tespit edilmiştir. Ölü gömmenin en çok yapıldığı tarihler 1228/1812-1263/ 1846 olarak belirlenmiştir. Toplu ölüm ya da hastalık sonucunda ölümtespit edilmemiştir. Mezar taşlarında doğum tarihi verilmediği için yaş ortalaması tespit edilememiştir. Hazirede yer alan mezar taşlarındaki süslemeler, başlıklı erkek mezar taşlarında süslemeler başlıkta, kadın mezar taşlarında ise tepeliklerde, lahitmezarlarda lahit yan yüzlerinde ve köşeliklerde yoğunlaşmaktadır. Mezarlıkta yer alan mezar taşlarında görülen süsleme özellikleri bitkisel ve nesneli süsleme olarak yoğunluk gösterdiği tespit edilmiştir. Bitkisel süslemelerde gül, lale, çan çiçeği, selvi ağacı, hurma ağacı, üzüm salkımı, akantus, armut, nar, yıldız çiçeği ve rozet çiçeğidir. Nesneli bezemelerde isearma, vazo, meyve kasesi, şal, takı ve sepet motifine yer verilmiştir. Bitkisel bezemeler tek başına mezar taşlarında görülürken nesneli bezemeler bitkiselbezemelerle birlikte ele alınmıştır. Edirne Üç Şerefeli Camii haziresinde yer alan mezar taşlarınınçoğunun yönü bilinçsiz yapılan çalışmalar sonucunda değiştirilmiştir. Camihazireleri diğer mezarlıklara oranla daha bakımlı bir görünümdedir, fakat Üç Şerefeli Camii haziresi tahrip edilmiş bir görünüm teşkil etmekte veezarlıkta yer alan mezar taşları da kırık, bazı bölümleri eksik bir şekilde günümüze ulaşmıştır. Bu tahribatın bir kısmı doğa faktörüyle bir kısmı isebilinçsizce yapılmış çalışmalar sonucunda gerçekleştirilmiştir. Özellikle sembolik lahit mezarlar bu tahribattan oldukça etkilenmiş ve yer değiştirmeleri sebebiyle çoğu sembolik lahit mezarın yan yüzleriparçalanmıştır. Sanat ve sosyal açıdan önemli veriler ortaya koyan mezar taşlarının korunmasına yönelik tedbirler alınmadığı taktirde müzelerdeki örnekler dışında gelecek nesillere bir şey kalmayacaktır. Günümüzde yapılan mezar taşlarında mezarda yatan ile ilgili bilgiler veren motiflere ve biçimlendirme yöntemlerine rastlanmaz. Bugünmezar taşı geleneği ile ilgili kalan tek kural ölünün yerinin belirtilmesi ve baştarafının eski geleneklere göre değişmez yöne çevrilmiş olmasından ibarettir. Mezar alanları gerek genişliğe gerekse derinliğe ve yüksekliğine ekonomik güce dayalı bir şekil çizmektedir. Kadın erkek mezar taşları artık ancaküzerlerindeki yazılardan anlaşılabilir. Osmanlı mezar taşlarında olduğu gibi kadın mezarlarında detaycı süsleme özelliklerine fazla yer verilmemiştir. Mezar taşlarında yer alan yazılarda zamanla dış etkilerin sonucu olarak giderek kaybolur. Yazılar bazen renkli bazen renksiz herhangi bir plastik etki amaçlanmadan gelişigüzel yazılmıştır.