Hazır giyim üretiminde meslek hastalıkları, yorgunluk ve iş kazaları risk faktörlerinin değerlendirilmesi: Örnek bir uygulama

Sanayileşme ile birlikte bilim ve teknolojinin hızla gelişmesi ve yeni enerji kaynaklarının üretimde kullanılması üretim süreçlerini daha karmaşık hale getirmiştir. Sanayileşmenin getirdiği otomasyon, kitlesel üretim, yığınlar halinde çalışma vb. gelişmeler çalışma hayatının asıl özneleri olan çalışanları, işletmeleri, yakın ve uzak çevreyi çeşitli açılardan etkilemiştir. Çalışma hayatı, iş sağlığı ve güvenliğini etkileyen pek çok riski içinde barındırır. Meslek hastalıkları ve iş kazaları bu riskler arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Çalışma koşullarından kaynaklanan olumsuzluklar ya da kişisel ne denli yapılan hatalar sonucunda oluşan iş kazaları ve meslek hastalıkları iş sağlığı ve iş güvenliği kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Çalışma ortamlarının sağlığa uygun olmayışı, çalışanların yeterli eğitimden uzak olması ve ergonomik olumsuzlukların yanında çalışanların bilinçsizliği ya da kişilik yapılarından kaynaklanan sorunlar iş sağlığı ve güvenliğini tehdit etmektedir. Öte yandan, çalışanlardan kaynaklanan hatalar ya da çalışma koşullarından kaynaklanan hatalar önlenebilir hatalardır. Bu sebeple çalışma hayatındaki iş kazalarının ve meslek hastalıklarının meydana gelmeden önlenmesi için risk faktörlerinin neler olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. Bu araştırma, hazır giyim işletmelerinde çalışanların maruz kaldıkları iş kazalarını, meslek hastalıklarını ve yorgunluğa neden olan belli başlı risk faktörlerinin neler olduğunu belirlemek ve iş kazalarının, meslek hastalıklarının ve yorgunluğun oluşmaması için işletmelere önerilerde bulunmak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, Sakarya Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren bir hazır giyim işletmesinden anket yoluyla toplanmıştır. Çalışanların demografik özelliklerinin yanında meslek hastalıkları, yorgunluk ve iş kazalarının risk faktörlerinin şiddeti ve önlem alınma durumlarının frekansları ve yüzdelikleri hesaplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, çalışanlarda oluşan iş kazalarının en çok dikkatsizlik sebebiyle oluştuğu ortaya çıkmıştır. İş kazalarının en çok pazartesi günü gerçekleştiği, çalışma saatleri içerisinde en çok 1. saatte yaşandığı saptanmıştır. Hazır giyim üretim süreçlerinden depo & kesimhane bölümü meslek hastalıklarında en çok solunum yolu hastalıklarının görüldüğü, yorgunluk hallerinden en çok sırt ve bel ağrılarının oluştuğu, iş kazalarında en çok kumaş serimi ve kesimi sırasında oluşan el, parmak sıkışmaları, kesikleri ya da kayıpları tespit edilmiştir. Üretim bölümü meslek hastalıklarında en çok solunum yolu hastalıklarının görüldüğü, yorgunluk hallerinden en çok sırt ağrılarının oluştuğu, iş kazalarında en çok dikiş makinesinden madde fırlaması sebebiyle oluşan yer alanmalar ve dikiş iğnesinin zedelemesi, batması sebebiyle oluşan sıyrık ya da delinmeler tespit edilmiştir. Ütü bölümü meslek hastalıklarında en çok bel fıtığının görüldüğü, yorgunluk hallerinden en çok ayak ağrılarının oluştuğu, iş kazalarında en çok ürünün ütülenmesi sırasında oluşan yanıklar veya presteki hareketli aksam nedeniyle el, parmak yanıkları tespit edilmiştir. Paket & sevkiyat bölümü meslek hastalıklarında en çok bel fıtığının görüldüğü, yorgunluk hallerinden en çok bel ağrılarının oluştuğu, iş kazalarında en çok iş yerinde düşme ya da ayak kaymaları tespit edilmiştir. Bu risk faktörlerinin oluşmaması için işletmede alınan önlemler çalışanların yetersiz olduğu tespit edilmiştir.