A design proposal for İzmir universal exposition project in the context of urban design

Kent makroformımun artan nüfus nedeniyle büyümesi ve değişen sosyo-ekonomik, kültürel yapı sonucu farklılaşması kentlerin dinamik yapısını oluşturmaktadır. Bu olağan dinamik süreç çok hızlı işlemeye başladığı zaman kent toprağı birden aşırı değer kazanmakta, sonuç olarak kentsel mekanın şekillenmesi doğrudan en fazla rant elde etme amacına göre gerçekleşmektedir. Bu durum niteliksiz mekansal düzenlemelere, dolayısıyla sağlıksız, mevcut kent dokusuyla entegre olamayan çevrelerin oluşmasına neden olmaktadır. Zamanla kentler hem görsel hem de fonksiyonel açıdan birbiriyle yeterince ilişki kuramayan parçaların toplandığı tanımsız yerler haline gelmektedir. Diğer yandan çok büyük boyutlara ulaşan kentsel mekanın daha önceki dönemlerde olduğu gibi bir kişi ya da belli bir görüş tarafından şekillenmesi ve bu şekillenmenin aynı bilinçle yavaş yavaş devam etmesi mümkün olmamaktadır. Bunun yerine kentsel mekanın şekillenmesiyle ilgili birbirinden bağımsız kararlar getirilmekte, programlar hazırlanmakta ve projeler üretilmektedir. Bu nedenle kenti bir bütün olarak ele alacak kaliteli mekansal oluşumları ve gelişimi sağlayacak bir tasarım anlayışına ihtiyaç vardır. Bu noktada kentsel tasarım mekansal düzenlemelerde en geniş kapsamlı kararlardan en küçük detay çalışmalarına kadar çeşitli uzmanlık alanlarının katkısının bulunduğu koordineli bir çalışmayı gerektirmektedir. Kentsel tasarım tekniği, tasarım ürününün ölçekler arası bütünlüğün sağlandığı tutarlı bir dil içinde ifade edilmesini sağlamaktadır. Kentlerimizdeki yapılaşmayı kontrol eden ve yönlendiren imar kanunlarındaki planlama ve mimarlık esasları iyi birer rehber oluşturmamaktadır. Gerek imar uygulamalarında, gerek mimari projelerde kentsel tasarım ilkeleri oiuşturulmamaktadır. Kentsel mekanın şekillenmesinde kentsel tasarım uygulamaları sadece yoğunluk ve emsal belirlemede görülmektedir. Büyük kentsel tasarım projeleri oluşturulurken kentsel tasarım dili referans alınarak projeye yönelik tasarım ilkeleri oluşturulmalı ve mekan bu ilkelere göre şekillenmelidir. Bu çalışmanın kapsamım oluşturan İzmir Evrensel Fuarı projesinin oluşturulmasında bu yöntem izlenmektedir. Çalışmada kuramsal bir tabana oturtulmuş bir kentsel tasarım projesi hazırlanması amaçlanmaktadır. Daha geniş bir açıklamayla kentsel tasarım dili içinde ifade edilen tasarım ilkeleriyle şekillenecek bir projenin oluşum süreçlerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde çalışmanın amaç ve metodolojisini ortaya koyan ve kapsamını belirleyen genel bir giriş yapılmakta ve proje konusu tanıtılmaktadır. Proje konusu İzmir Evrensel Fuarı olarak belirlenmiştir. Konunun seçiminde kentsel tasarım süreçlerinin üst ölçeklerden, detay projelerine kadar her aşamasını içine alan geniş kapsamlı bir çalışmayı içermesi göz önünde bulundurulmuştur. İkinci bölümde projenin oluşumuna yol gösterecek olan kentsel tasarım kuramı incelenmiştir. Kentsel tasarım kuramına yönelik çeşitli görüşler ortaya konduktan sonra bir kentsel tasarım projesinde mekansal düzenlemeleri etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bu faktörlerin belirlenmesi tasarım dilini oluşturmak açısından gerekli görülmüştür. Üçüncü bölümde İzmir Evrensel Fuarı projesinin oluşumu için gerekli olan bilgiler belirlenmiş ve elde edilen bilgiler fuarlar, İzmir'in rekreasyon özellikleri ve proje alanına yönelik veriler başlıkları altında incelenmiştir. Dördüncü bölümde, üçüncü bölümde incelenen analitik bilgilerin sentezi yapılmıştır. Bu bölümde ayrıca projenin oluşumu için gerekli olan ancak henüz karar üretilmemiş konularda varsayımlar yapılarak tasarım girdileri oluşturulmuştur. Gerek mevcut, gerek varsayımlarla oluşturulan bilgilerin tasarım sürecine nasıl yansıyacağı ortaya konmuştur. Beşinci bölümde İzmir Evrensel Fuarı projesinin tasarım süreci ortaya konmuştur. Bu sürecin karar aşaması olarak daha önceki bölümlerde ortaya konan verilerin doğrultusunda tasarım programı oluşturulmuş. İkinci aşama olarak projenin amaç ve hedefleri belirlenmiş ve tasarım prensipleri oluşturulmuştur. Tasarım prensipleri doğrultusunda proje alanındaki planlama kararlarını ve genel fonksiyon dağılımını gösteren 1/10. 000 ölçekli bir kavramsal plan hazırlanmıştır. Proje alanında yer alacak yapıların 1/1000 ölçekte şematik olarak 2 boyutlu ve 3 boyutlu çözümlemeleri yapılarak 1/5000 ve 1/2000 ölçekte tüm proje alanının, 1/500 ölçekte bir bölgenin detaylı tasarımı yapılmıştır. Sonuç bölümünde çalışmanın kapsamı ve İzmir Evrensel Fuarı tasarımıyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. m