Irak örneğinde uluslararası sınır anlaşmazlıkları

Yeni dönemde her bir devletin ülkesini kuşatan uluslararası sınırları bulunmaktadır. Uluslararası sınırlar her devletin kendi egemenliğini ve gücünü kullanabildiği ve kanunlarını uygulayabildiği alanı belirlemektedir. Uluslararası sınırlar komşu devletlerin egemenliklerini birbirinden ayıran sınırlardır. Sınırların belirlenmesi üzerinde bir andlaşma yapılmaması ya da sınırların belirlenmemesi devletler arasında uyuşmazlıkların meydana çıkmasına ve uluslararası ilişkilerin gerilmesine yol açan sorunları meydana getirmektedir. Uluslararası sınır uyuşmazlıkları çok olduğundan dolayı bu araştırma Irak'ın komşu devletlerle bulunan sınır uyuşmazlığı sorununu incelemekle sınırlıdır. Zira bu uyuşmazlık bölgede bulunan en karmaşık ve en önemli sorunlardan biridir. Bu durum söz konusu çalışmanın detaylı bir şekilde incelenmesini gerektirmektedir. Bu araştırma dört bölüm ve bir sonuçtan oluşmuştur. Birinci bölümde genel olarak uluslararası sınır uyuşmazlıkları incelenmiştir. Zira ilk önce uluslararası sınır kavramı ve zamanla bu kavramın nasıl geliştiği ele alınmıştır. Daha sonra uluslararası sınır tanıtılmıştır. Bunun türleri, görevleri ve devletler arasında uluslararası sınırı tespit etme şekli açıklanmıştır. Ayrıca uluslararası sınır uyuşmazlıkları kavramına değinilmiştir. Bu uyuşmazlıklarla ilgili en önemli hukuk ilkeleri ve bu uyuşmazlığı çözmenin hukuki yolları incelenmiştir. Bu çalışma Irak'ın komşu devletlerle yaşadığı en önemli sınır uyuşmazlıklarını araştırma üzerinde yoğunlaştı. İkinci bölümde Irak'ın genel olarak sınırı, daha sonra Irak'ın komşu devlet Türkiye ile yaşadığı ilk sınır uyuşmazlığı incelenmiştir. Bu bölümde Musul sorunu detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu uyuşmazlığın doğuşu, bunun çözümü için konferans ve andlaşmaların yapılması gibi gösterilen en önemli uluslararası çabalar, BM Örgütü'nün rolü ve bu uyuşmazlığın nihai bir şekilde nasıl çözüldüğü incelenmiştir. Üçüncü bölümde Irak'ın İran ile bulunan sınır uyuşmazlıkları incelenmiştir. Bu sorunun nasıl ortaya çıktığı, bunun sebepleri ve ortak sınırların düzenlenmesi için imzalanan en önemli andlaşmalar ele alınmıştır. Bu sorunun nasıl geliştiği ve iki ülke arasında silahlı çatışmanın ve savaşın meydana gelmesine nasıl yol açtığı açıklanmıştır. Ayrıca Irak ve İran devletlerinin her birinin bu dönemde yaptığı sınır ihlallerine araştırılmıştır. Dördüncü bölümde ise, Irak ve Kuveyt arasında meydana gelen sınır uyuşmazlıklarına değinilmiştir. Burada bu sorunun çözülmesi ve sınır sorununun düzenlenmesi için bu iki ülke arasında yapılan en önemli andlaşmalar ve bu sorunun kötüleşmesinin Irak'ın Kuveyt'e savaş açmasına nasıl sebep olduğu araştırılmıştır. Ayrıca bu uyuşmazlığın çözülmesi için BM Örgütü tarafından gösterilen uluslararası çabalar ve bu sınır uyuşmazlığını çözmekle ilgili Güvenlik Konseyi'nin en önemli kararları zikredilmiştir. Daha sonra Güvenlik Konseyi'nin oluşturduğu Sınırı Belirleme Komisyonu, onun en önemli işleri ve başarıları, bu iki ülke arasında ortak olan sınırı belirlemekle ilgili verdiği kararları ve bu komisyonun işinin hukuki değerlendirilmesine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde bu araştırma neticesine ulaşılan en önemli sonuçlar ve önerilere yer verilmiştir.