turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Aşık Ömer (17. yy) Divanı'nda askerlikle ilgili unsurlar

Bu çalışmada XVII. asır şairlerinden Aşık Ömer'in Divan'ı incelenmiştir. Çalışmaya kaynaklık eden eser, Prof. Dr. Yakup Karasoy ve Prof. Dr. Orhan Yavuz'un Aşık Ömer Divanı (2010) isimli eseridir. Tezde, adı geçen eserin tamamındaki 1455 adet şiir incelenmiş ve şiirlerdeki askerlikle ilgili unsurlar tespit edilmiştir. Aşık Ömer'in hayatı, yaşadığı asır olan XVII. asır, asker ve askerlik mefhumları, Osmanlı devlet ve ordu teşkilatı, düşmanlar, silahlar, kıyafetler, erzaklar, hayvanlar, savaşlar, şahsiyetler, sporlar, mekanlar, yapılar ve bütün bunlarla alakalı benzetmelerle mecazi unsurlar ele alınmıştır. Çalışma dkuz bölümden oluşmaktadır ve yukarıda adı geçen konular başlık olarak alınmıştır. Kaynakça'da, çalışmada faydalanılan kaynak eserler listelenmiştir, İndeks'te ise Karasoy ve Yavuz'un Aşık Ömer Divanı'nda yer alan askerlikle ilgili unsurların sayfa sayıları ile şiir ve nazım birimi numaraları verilmiştir.
Mehtab - tahlilİ fihrist, inceleme, metin

Mehtab, II. Meşrutiyetin ilanından sonraki hürriyet ortamının yoğun yaşandığı günlerde yayın hayatına başlayan bir gazetedir. 10 Temmuz - 20 Teşrin-i Evvel 1327 yılında 15 sayı olarak çıkmıştır. imtiyaz sahibi Mehmed Tahir ve mesul müdürü Mehmed Faik'tir. İstanbul'da Tanin Matbaası'nda basılmıştır. Bu çalışmada hürriyet ortamında yeşeren ve solan bir gazete olan Mehtab'ın dönemi içindeki yerinin tespiti, gazete üzerinde döneme ışık tutacak incelemelerin yapılması, gazetenin günümüz harflerine aktarılması, kısaca, tahlil, inceleme ve çeviri amaçlandı. Mehtab gazetesi hem içerdiği türler, hem yer verdiği konular, hem de siyasetten ve güncel hayattan bilinçli olarak bahsetmesi ile önemli bir konuma yerleşmiştir. Gazete hür bir ortamda çıkmasına rağmen kalıcı olamamış ve 15 sayıdan sonra yayın hayatından silinmiştir. Mehtab eğer yayın hayatından erkence çekilmeseydi edebiyat dünyasında bıraktığı etki daha derin olabilirdi. Ama dönemin halkını aydınlatmada ve onlara yol göstermede öncü bir rol üstlendiği de reddedilemez bir gerçektir.
Nurullah Ataç'ın Günce I-II adlı denemelerinde geçen ikilemeler

Bu çalışmada yazmış olduğu denemeler ve Türk diline katmış olduğu farklı biçimsel özelliklerle adından söz ettiren Nurullah Ataç'ın Günce I-II adlı eserlerinde yer alan ikilemeler tespit edilerek kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Giriş bölümünde, ikilemelerin tarihsel süreci, geçmişşten bugüne kadar ikilemeler üzerinde yapılan bilimsel araştırma ve çalışmalar Nurullah Aaç'ın güncelerinde ikilemeleri ele alış şekli ile bunların Türk diline sağladığı kazanımlar ele alınmıştır. İnceleme bölümünde, ilk olarak eserlerdeki ikilemeler tarama ve fişleme yöntemi ile tespit edilmiş sonra yapı, görev ve kuruluş bakımından ikilemelerin asnifi yapılmış, ikilemelerin kuruluşunda yer alan sözcüklerin birbiriyle anlam ilişkileri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, inceleme aşamasında elde edilen veriler, sayısal açıdan değerlendirilmiştir.
Fuat Edip Baksı'nın hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme

TÜRKÇE ABSTRAKT (en fazla 250 sözcük): 1912'de Diyarbakır'da doğan öğretmen, şair ve yazar Fuat Edip Baksı ömrünün büyük bir kısmım İzmir'de geçirmiş, II. Erkek Lisesi, Namık Kemal, Ticaret ve Hava Liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptıktan sonra emekli olmuş ve son yıllarında İzmir Yüksek İslam Enstitüsü'nde ders verdikten sonra 1974'te İzmir'de vefat etmiştir. Yayımlanan on kitabından altısı şiir, ikisi inceleme, birer tanesi roman ve gezi- hatıra kitabıdır. 1931'den 1971'e kadar Yeni Asır, Anadolu, Demokrat İzmir, Vatan gazeteleriyle Atsız Mecmua, Fikirler, Emekler, Bağ, Gençlik, Ağaç, Bizim Dergi'de şiir, roman, gezi, inceleme, makale ve edebi fıkralarını okuyucuyla paylaşmıştır. İlk şiirlerinde milliyetçi çizgi takip eden Baksı, daha sonra özellikle Atatürk için yazdığı şiirlerle tanınmıştır. Aşk şiirleri içinde en göze çarpanları ise güfteleridir. Mehmetçik'i anlattığı kahramanlık şiirleri de yazmıştır. Romanlarının bir kısmı aşk teması üzerine kurulurken bazılarında İslam ve Osmanlı tarihini konu edinmiştir. Ayrıca halk hikayelerini modernize ederek yazdığı romanları da vardır. Sonuç olarak pek çok edebi türde eserler veren Fuat Edip Baksı, şiirlerinde klasik çizgiden ayrılmış, Divan, halk ve Batı edebiyatlarından esinlenmiş; romanlarında da daha çok realizmi yakalamaya çalışmış bir şair ve yazar olarak büyük şiir ve romanlar yazamamıştır. Her şeye rağmen dönem edebiyatı içinde İzmir ve çevresinde şiirleri ve romanlarıyla tanınmış ve özellikle güfteleriyle kendinden söz ettirmiş bir sanatkardır.
Süleymaniye Kütüphanesi Bağdatlı Vehbi 1542'de kayıtlı Muamma-Lugaz mecmusı: İnceleme-metin

Çalışmamız, Süleymaniye Kütüphanesi Bağdatlı Vehbi 1542'deki muamma-lugaz mecmuasının çeviri yazı yöntemiyle günümüz Türk alfabesine çevirisi ve incelemesinden oluşmaktadır. Bu çalışma 'lugaz' ve 'muamma' terimleri etrafında teşekkül etmektedir. Çalışmamıza temel olan mecmua 48 varaktan oluşmaktadır. Hangi yüzyıla ait olduğuna ve mürettibine dair bilgi içermeyan mecmua iki bölümden müteşekkildir. 81 muammanın yer aldığı birinci bölüm1b-8b varakları, 137 lugazın yer aldığı ikinci bölüm ise 9 b-44b varakları arasında yer almaktadır. Yazmada manzumelerin şairlerine dair bilgi verilmezken bazı lugazlarda mahlaslara rastlanmaktadır. Çalışmamız genel hatlarıyla inceleme-metin olarak iki bölüm şeklinde hazırlanmıştır. Tezimizin 'İNCELEME' kısmında manzumelerin içerik ve şekil özellikleriyle ilgili bilgiler üzerinde durduk. 'METİN' kısmında mecmuada bulunan muamma ve lugazların yazmadaki sırasıyla günümüz alfabesine çevirisini yaptık. Ardından 'SONUÇ' bölümünde tezimizle alakalı genel hatları ve kaydettiğimiz aşamaları belirttik. '
Yaşar Kemal'in romanları üzerine coğrafya merkezli okuma denemesi

İnsan ve mekan ilişkilerini çeşitli boyutlarda ele alan, sentez yapan, ilişkiler kuran coğrafya, kültür ile yakından ilişkilidir. Doğal çevrenin farklılığı kültüre yansımakta, kültür hem doğal çevreyi hem de toplumu etkilemekte ve etkilenmektedir. Zira edebiyat da toplumu yansıtan, topluma ışık tutan bir sanat dalıdır. Ayrıca edebi metinlerin önemli unsurlarından biri de mekandır. Bundan dolayıdır ki edebi eserlerde coğrafyanın izleri görülmektedir. Çoğu yazar ve şair, eserlerine coğrafik unsurları, ele aldığı toplumun kültür ve medeniyet özelliklerini dahil etmiştir. Bahsi geçen unsurları eserlerine dahil eden bir yazar da Yaşar Kemal'dir. Yaşar Kemal, Türk edebiyatının önde gelen toplumcu yazarlarından biridir. Yaşar Kemal, sadece eserleriyle değil ortaya koyduğu medeniyet tasavvuruyla da Türk düşünce tarihinde önemli bir yer tutmuştur. Yaşar Kemal'in medeniyet algısında toplumcu bir yazar olmasının da etkisiyle önemle üzerinde durduğu hususlardan birisi coğrafyadır. Yazar, eserlerinde özellikle Çukurova coğrafyasına eğilir ve çeşitli meseleler etrafında bahsi geçen bölgeye ışık tutar. Ancak onun üzerinde durduğu coğrafya tabii bir unsur olmaktan öte tarihi, kültürel ve medeniyet noktasında bir kimliğe ve bütünlüğe sahip kültürel bir coğrafyadır. Çalışmamızda coğrafya merkezli bir okumayla Yaşar Kemal'in Dağın Öteki Yüzü Serisi, Bir Ada Hikayesi Serisi, Binboğalar Efsanesi, Ağrıdağı Efsanesi, Üç Anadolu Efsanesi adlı romanları ve Bu Diyar Baştanbaşa eserlerini inceledik. Çalışmamız, yazarın fikirlerinin coğrafya ve mekan ile nasıl beslendiğinin ve kendisine esin kaynağı olan edebiyat-coğrafya ilişkisinin nasıl ortaya konması gerektiği hususunda önem arz etmektedir.
Aşıklık geleneği içinde Keskinli Hacı Taşan hayatı, sanatı, eserleri

Çalışmamızda Türk Halk Edebiyatının Aşık Edebiyatı sahasında üzerlerinde fazla araştırma yapılmayan, fakat eserleri ile geniş zümrelerin aşıkları olmuş sanatçılarından Hacı Taşan'ın hayatı, sanatının özellikleri ve eserleri ortaya konmuştur. Araştırmamız esnasında elde edilen bilgiler tezimizin içeriğine uygun olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda sanatçımız Hacı Taşan'ın memleketi olan Keskin ve çevresinde meydana gelen aşıklık geleneğinden bahsedilmiştir. Bu gelenekten bahsedilirken aynı zamanda usta-çırak ilişkisinden, usta-çırak ilişkisi anlatılırken de bu geleneğin önemli temsilcilerinin hayatı, sanatı ve eserlerinden bahsedilmiştir. Çalışmamız esnasında şu an hayatta olmayan sanatçımızı tanıyan kişilerle mülakatlar yapılmış ve bu mülakatlara içeriği değiştirilmeden yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise Hacı Taşan'ın Aşıklık Geleneği içindeki yerinden ve bu geleneğe olan katkılarından bahsedilmiştir. Çalışmamız sırasında faydalandığımız kaynaklar bibliyografya kısmında sıralanmıştır.
Erken dönem Osmanlı tarihlerinde epik unsurlar

OĞUZ, Hülya. Erken Dönem Osmanlı Tarihlerinde Epik Unsurlar, Yüksek Lisans, Ankara, 2005. 'Erken Dönem Osmanlı Tarihlerinde Epik Unsurlar' adlı çalışma giriş ve dört bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde, çalışma konumuzu kapsayan bilim dallarından tarih, halk bilimi ve tarih ile halk bilimi arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmış ve bu bilim dallarının işlevleri üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, mitlerden sonra ortaya çıkarak pek çok milletin edebiyatında görülen ve günümüz edebiyatında da etkinliğini sürdüren epik anlatı geleneği açıklanmıştır. Türkçe'de 'epik' kelimesi yerine Farsça'dan dilimize geçen 'dastan' kelimesi kullanılmaktadır. Epik kelimesinin Türkçe karşılığı olan 'destan' kelimesini edebiyatçıların yanı sıra tarihçiler de eserlerinde kullanmışlardır. Kelime anlamı olarak epik/epos, bir olay veya bir hali hikaye eden manzum ya da mensur eserlere; epope ise insanların olağanüstü hikayelerini anlatan uzun manzum öykülere verilen isimdir. İkinci bölümde, Osmanlı tarih yazıcılığının başlangıcı hakkında kısa bilgi sunulduktan sonra çalışma alanımızı oluşturan Tevarih-i Al-i Osmanlar'ın yazarları ile bu eserlerin içerikleri hakkında bilgi verilmiştir. Osmanlı tarih yazıcılığının başlangıcı, Anadolu Selçukluları ve Beylikler devrinden kalma Arapça ve Farsça eserlerin tercümeleri ile olmuştur. XV. yüzyılın başından itibaren ortaya çıkan Osmanlı tarih yazıcılığında hükümdarların olağanüstü hayatları, üstün şahsiyetlerinin ihtişamı tarih yazıcılığının temelini oluşturur. Müellifi gerek bilinen gerekse bilinmeyen, Osmanlı padişahlarının siyasi ve askeri faaliyetleri ile ilmi, dini, sağlık ve sosyal gayeler gözetilerek yaptırdıkları kurumlan ve diğer olayları kronolojik bir sıra takip ederek anlatan eserlere 'Tevarih-i Al-i Osman' denilmiştir. Ill Üçüncü bölümde, seçtiğimiz Tevarih-i Al-i Osmanlar'ın Axel Olrik'in 'Halk Anlatılarının Epik Kuralları' adlı çalışmasından hareketle epik özellik gösterip göstermediği tespit ve tahlil edilmiştir. Tevarihlerdeki epik özellikler tespit edilirken Özkul Çobanoğlu'nun (1999) makalesindeki temalar esas alınmıştır. Sonuç bölümünde ise, yazılı kültür ortamı ürünü olan Tevarih-i Al-i Osmanlar'ın Axel Olrik'in 'Halk Anlatılarının Epik Kuralları' adlı çalışmasında ileri sürdüğü şemaya ne ölçüde yanıt verdiği tespit edilmeye çalışılmıştır.
Celil Memmedguluzade ve hikayeleri üzerine bir inceleme

Mirza Celil Memmedguluzade, Azerbaycan mizah edebiyatı ve eleştirel realizminin en önemli temsilcisidir. Hayatı boyunca çocukların eğitimi ve kadınların sosyal hayatta aktif rol oynaması hususunda büyük bir çaba gösteren yazar, eğitim-öğretim hakkındaki fikirleriyle Azerbaycan maarifçiliğinin önde gelen aydınları arasında yer almıştır. Kurucusu olduğu Molla Nasreddin dergisinin yazar kadrosu arasında yer almış ve yirmi beş yıl boyunca yayımlanan bu dergide savunduğu fikirlerine sadık kalmıştır. Yazarın dergide neşredilen yazılarında ve hikayelerindeki amacı, halkın yaşadığı sosyal siyasi problemlere çözüm üretmek ve onları iyiye ve doğruya yöneltmektir.
Tahsin Yücel'in Vatandaş romanının Fransızca çevirisinde ekinsel öğelerin aktarımı

Yazınsal çeviride ekin kavramının ele alındığı bu çalışmada, ekinsel öğelerinçeviride oluşturdukları güçlükler ve söz konusu güçlüklerin aşılması sırasındaçevirmen kararları incelenmiştir. Çeviride sözcüklerin değil de, anlamın aktarıldığıgörüşünden yola çıkılarak incelenen ekinsel öğelerin, çeşitli çeviri yöntemleri kullanılarak büyük ölçüde erek dile aktarılabileceği sonucuna varılmıştır.
İbrahim Ta'ib Divanı

İbrahim Ta'ib 19. yüzyılın birinci yarısında II. Mahmut'un padişahlığı zamanında eser vermiş bir Klasik Türk Edebiyatı şairidir. Şairin bilinen iki Türkçe divanı vardır. Eserlerinden elde edilen bilgilere göre şair 1794 yılında Malatya'da doğmuştur. Şair Kazak-zade olarak da bilinmektedir. Yirmi yıl gurbette bulunduktan sonra tekrar Malatya'ya dönmüştür. Şairin ölüm tarihi bilinmemektedir. İbrahim Ta'ib; Fuzuli, Nabi, Bağdatlı Ruhi, Niyazi-i Mısri gibi şairlerden etkilenmiş olup Klasik Türk şiiri geleneğine uygun daha çok tasavvufi tarzda şiirler yazmıştır. Birinci divanda 8 koşma, ikinci divanda heceyle 3 gazel yazmış olması onun Halk şiirine de ilgi duyduğunu göstermektedir.
Defterdar-zade Ahmed Cemalİ'nin Metali'-i Cemalİ ve Şehr-engİz-i İstanbul adlı eserleri

Türk edebiyatının bilinen en uzun soluklu dönemi addedilen Klasik Türk Edebiyatı, kültürel yapının en gerçek mimarlarından olarak Türk şiir tarihine sayısız şair bağışlamıştır. Zira altı asırlık bir mazinin en edebi hasılatı; nezaket, kifayet ve türlü maharetlerle donatılmış bu şairlerin sesi ve elbette bu sesin nişaneleri olan şiirleridir. Edebiyat tarihimize matlalardan mürettep bir eser ve iki şehr-engiz bağışlayarak önemli katkılarda bulunan şairlerden Defterdar-zade Ahmed Cemali'nin üslubundaki orijinaliteyi, söyleyişindeki samimiyeti, hayal dünyasındaki zenginliği, ifadelerindeki gerçekçiliği ve dolayısıyla şiire getirdiği yenilikleri ortaya koymak bu çalışmanın edebiyat tarihimize ve kültürümüze olan katkısı bakımından mühimdir. Dolayısıyla bu çalışmada 16. asır şairlerinden Defterdar-zade Ahmed Cemali'nin Metali-i Cemali ve Şehr-engiz-i İstanbul adlı eserlerinin çeviri yazılı metni ortaya konmuş, metinler üzerine inceleme çalışması yapılmış ve mevcut eserler ve bilgiler ışığında şairin edebiyat tarihimizdeki yeri belirlenmiştir.
Ubeydullah Dede'nin Evsaf u Mucizat-ı Nebİ adlı eseri

Ubeydullah Dede'nin Evsaf u Mucizat-ı Nebi adlı eseri, mesnevi tarzında yazılmış dini-tasavvufi bir risaledir. 16. yüzyılda kaleme alınan eser, Hz. Peygamber'in doğumu, hayatı, mucizeleri gibi konuları haizdir. Bunun yanı sıra eserde tasavvufi muhteva geniş yer tutar. Eser üzerinde kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Eserden bahseden kaynaklarda müellifin kimliği ve eserin türü hakkında muhtelif görüşler mevcuttur. Dini-tasavvufi muhteva açısından oldukça zengin olan eserin içeriğine yönelik herhangi bir inceleme yoktur. Giriş, iki bölüm ve sonuçtan müteşekkil çalışmanın giriş kısmında eserin türü, edebi yönü, müellifin hayatı, edebi şahsiyeti gibi konular üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, eserin dini-tasavvufi muhtevası incelenmiş; ikinci bölümde, eserin transkripsiyon alfabesiyle yazılı metni verilmiştir. Sonuç bölümünde ise eserle ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Geleneksel halk anlatılarının çoklu zeka kuramı çerçevesinde tahlili

Bu teorik çalışmada, iletişimsel bir sürecin parçası olan geleneksel sözlü halk anlatıları Çoklu Zeka Kuramı çerçevesinde yorumlanmıştır. Sözlü kültür bağlamındaki performans olarak adlandırılan bu iletişimsel süreç, icracı, anlatı ve seyirci olmak üzere üç boyuttan meydana gelir; icracı ve seyirci arasındaki iletişimsel süreç sözlü anlatı ile başlar. Çoklu Zeka Kuramı çerçevesinde değerlendirdiğimizde, sözlü kültür bağlamında Sözel-Dilsel Zeka alanı öncelikli bir öneme sahiptir. Geleneksel sözlü anlatının türü ve seyirciye aktarımı, icracı ve seyircinin Çoklu Zeka alanlarından ve bu alanları çeşitli kombinasyonlarla, nasıl kullandıklarından etkilenir. Geleneksel sözlü halk anlatıları mantıksal bir süreç içerisinde yaratılırlar ve bu iletişimsel süreçte, icracı tarafından ne tür bir sözlü anlatının yaratılacağı konusunda Mantıksal-Matematiksel Zeka alanı önemli bir role sahiptir. Aslında, sözlü kültür bağlamında bütün Çoklu Zeka alanları çeşitli kombinasyonlarla kullanılırlar ve Sözel-Dilsel Zeka alanı iletişimi başlatıp, devam ettirdiği için, bu süreçte öncelikli bir öneme sahiptir. Geleneksel sözlü halk anlatılarından seçilmiş örnekler bu çerçevede yorumlanmıştır.
Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf türkçe ders kitabındaki metin türlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi

Bu araştırmada 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinler türlerine göre incelenmiştir. Çalışmanın çerçevesinin çizilmesi amacıyla öncelikle kuramsal bir temel oluşturulmuş ve bu konuyla ilgili daha önce yapılan araştırmalar incelenmiştir. Betimsel analiz tekniğiyle incelenen ders kitapları metin türlerinin yapıları, temalar ve metin türleri bakımından analiz edilerek, metinlerin yeni öğretim programına uygunluğu incelenmiştir. Araştırma sonucunda metinlerin öğretim programında belirtilen bilgilendirici, hikaye edici ve şiir yapılarının üçünü de kapsadığı tespit edilmiştir. Tema bakımından zorunlu temaların tüm sınıflarda yer aldığı, seçmeli olarak da beş temanın sınıflar bazında değiştiği anlaşılmıştır. Metin türlerinin özellikle deneme, hikaye ve şiir ağırlıklı olduğu, diğer türlerin ise düşük sayıda değişerek yer aldığı görülmüştür. Programdaki metin türlerinin zengin tutulmuş olmasına karşın kitapların bazı metin türlerine hiç yer verilmemiş, şiir türü sadece şiir olarak yer almış, 7. sınıfta sadece bir adet şiirin yer almıştır. Özellikle tiyatro ve roman gibi temalar minimum seviyede tutulmuş, atasözlerinin yer alabileceği özlü sözler temasına ise hiç verilmemiştir. Metinlerin seçiminde öğrenciye görelik ve yaşama yakınlık ilkelerine fazla dikkat edilmediği için seçimler orantısız ve dengesizdir. Kitapların yazımında genelde editör, yazar ve görsel tasarımcılar görev almışlardır. 6 ve 8. sınıf ders kitabının yazım heyetinde herhangi bir pedagog ya da çocuk gelişimi uzmanı yer almamıştır.
Hatay Arap Alevileri kültüründe geçiş dönemleri'doğum-evlenme-ölüm'

Hatay ili Asya, Avrupa ve Afrika arasında bir köprü konumundadır. Hatay birçok etnik yapıya ev sahipliği yapmaktadır. Hoşgörü şehri olarak anılmaktadır. Bölgede Müslüman, Hıristiyan, Yahudi dinlerine ve bu dinlerin farklı mezheplerine mensup topluluklar yaşamaktadır. Kültürel etkileşimle toplumlar arasında kültürel zenginliğin olduğu görülmektedir. Yaptığımız çalışmada Hatay Arap Alevi halkının geçiş dönemlerinden doğum, düğün ve ölüm gelenekleri ile Anadolu'da yapılmış, geçiş dönemleri ile ilgili araştırmalar incelenerek karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Hatay Arap Alevilerinin geçiş dönemlerindeki yaşam biçimi, gelenek-görenek ve inançlar doğrultusunda yapılan pratikler hakkında bilgiler içermektedir. Çalışma, yapılan saha kaynak kişilere yöneltilen sorularla, doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası; düğün öncesi, düğün sırası ve düğün sonrası; ölüm öncesi, ölüm sırası ve ölüm sonrası olarak bölümlere ayrılarak irdelenmiştir. Ayrıca yapılan saha çalışmasıyla kaynak kişilerin kuşaklar boyunca anne ve babalarından aldıkları bu uygulamalar çalışmada yer verilmiştir.
Arif Oruç'un hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme

Bu çalışmada sosyalist bir aydın olan Arif Oruç'un hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme yapılmıştır. Arif Oruç, uzun olmayan hayatında yazmış olduğu gazete yazıları ve atılmış olduğu siyasi hayat ile adından çokça söz ettirmiştir. Çalışmamız ile Arif Oruç'un yaşadıkları ve yazdıklarını anlatmak amaçlanmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde Arif Oruç'un genç yaşlardan beri benimsemiş olduğu sol düşüncenin tarihi ve ülkemizdeki gelişimi üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde Arif Oruç'un hayatı ve yazı faaliyeti üzerinde durulmuştur. Arif Oruç'un ailesi, çocukluğu ve eğitim hayatı ile ilgili bilgiler verildikten sonra onun gazetecilik ve siyasi hayatı hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise Arif Oruç'un eserleri yayım tarihleri dikkate alınarak kronolojik olarak verilmiştir.
Refik Halit Karay'ın Sürgün adlı romanında söz dizimi

Bu çalışmada Refik Halit Karay'ın ''Sürgün'' adlı romanı Türkçe söz dizimi açısından incelenmiştir. Bir dilin yapı taşı ses ve seslerden meydana gelen sözcüklerdir; ancak dilin temeli ve onu diğer dillerden ayıran ise o dilin dizge sistemidir. Bu nedenle dilin dizge sistemi üzerinde yapılacak araştırmaların çok önemli olduğu düşünülerek eserlerinde etkili ve akıcı bir dil kullanımı ile Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Refik Halit Karay'ın ''Sürgün'' adlı romanı söz dizimi açısından incelenmiştir. Araştırma konusu olarak Refik Halit Karay'ın ''Sürgün'' adlı eserinin seçilmesinde eserin dili kadar yazarın Beyrut, Şam ve Hatay çevresindeki sürgün yıllarını anlatan bir eser olması da etkili olmuştur. Çalışmanın birinci bölümünü ''Giriş'' oluşturmuş; ikinci bölümde ise Refik Halit Karay'ın hayatı, edebi kişiliği ve ''Sürgün'' romanı hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümü ise söz dizimi, cümle, cümlenin ögeleri, cümle türleri konularında yapılan araştırmaların yer aldığı kavramsal çerçeve oluşturmuştur. Dördüncü bölüm yöntem bölümüdür, bu bölümde araştırmanın modeline ve nasıl yapıldığına değinilmiştir. Beşinci bölüm ise bulgular bölümüdür, bu bölümde fişlenen cümlelerin ''cümle türleri'' ve ''cümle ögeleri'' açısından incelenmesi sonucunda elde edilen veriler, tablolar halinde gösterilmiş ve gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Tezin altıncı bölümü sonuç ve öneriler bölümüdür. Bu tezin amacı Türkiye Türkçesinde söz dizimi üzerinde farklı dilcilerin görüşlerine yer verilerek, bu görüşler doğrultusunda Refik Halit Karay'ın ''Sürgün'' adlı romanındaki cümleleri söz dizimi açısından incelemektir.
Türkçede -mAk ve -mAklIk eylemlikleri üzerine işlevsel bir inceleme

Dilbilgisi kitaplarında 'Mastar, Ad-fiil' olarak nitelendirilen -mAk ve -mAklIk ekleri, fiil kök ve gövdelerine eklenerek geçici hareket adları yaparlar. Bu hareket adları çeşitli oluş, kılış ve durumları gösterirler. -mAk ve -mAklIk ekleri, hareket işlevinin yanı sıra kalıcı ad yapma özelliği de taşırlar. Eski Türkçeden Türkiye Türkçesine kadar kullanımı devam eden -mAk eki ve geçmişşte kullanılan ancak günümüzde kullanımdan düşen -mAklIk eki bu tez çalışmasının ana konusudur. Bu tez çalışması iki ana bölümden oluşmaktadır. Öncelikle 'Giriş' kısmında, -mAk ve -mAklIk eklerine dair çeşitli araştırmacıların sunduğu bilgiler derlenmiştir. 'Birinci Bölüm'de -mAk ekinin cümledeki konumuna göre hareket işlevi ve kalıcı ad yapma işlevi incelenmiştir. 'İkinci Bölüm'de ise -mAklIk ekinin cümledeki konumuna göre hareket işlevi ve kalıcı ad yapma işlevi incelenmiştir. Bu araştırmalar, Türkçenin tarihi ve günümüz metinlerinden alıntılanan örneklerle yapılmıştır. Son olarak iki ekin cümledeki işlevselliği ve eklerle olan kullanımları gibi karşılaştırmalar 'Sonuç' kısmında tablolarla değerlendirilmiştir.
Divan şiirinde fahriye

Kelime anlamıyla övünme, büyüklenme, şöhret, erdem gibi anlamlara gelen fahriye, edebiyat terimi olarak genellikle kasidede, bazen de gazel ve mesnevi gibi türlerde şairin kendisini övdüğü, felekten yakındığı, durumunu kaside sunduğu kişiye ilettiği bölümün adıdır. Şairin fahriye bölümünde kendisine yönelik bu övgüsünü Osmanlı toplumsal yapısı içinde çeşitli sebeplerle anlamlandırmak mümkündür. Bunların en önemlisi, fahriye yazmanın Osmanlı şiiri çerçevesinde bir gelenek olarak algılanması gerektiğidir. Fahriye bölümlerinde şairin, kendisini diğer şairlerden üstün konumda göstermek için uç benzetmelere ve mübalağalı ifadelere yer vererek, gerçeklikten uzak tasvirler ortaya koyduğu hep düşünülen bir husustur. Oysa, 14. yüzyıldan başlayarak, divan şiiri boyunca devam eden fahriye örnekleri gözden geçirildiğinde, öne çıkan saptamanın ideal bir şair nasıl olmalıdır sorusunun yanıtı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla fahriye bölümleri, şairleri olmaları gereken üst konuma yönlendirerek eğitici ve olumlu bir işlev üstlenmektedir. Aynı anlayışla kaside türü de şairlerin sadece maddi kazanç sağlamak amacıyla ürettikleri şiir olmaktan çıkıp, farklı ve işlevsel bir konuma bürünmektedir. Fahriye örnekleri, aynı zamanda tezkirelerde ve divan dibacelerinde yer alan şairlik ve şiir değerlendirmeleri ile de örtüşmektedir. Bu da bizi bu bölümlerde ifade edilen benzetme kalıplarının tutarlı ve gerçekçi tanımlamalar olduğu sonucuna götürmektedir.