turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osman Çeviksoy'un eserlerinde halk bilimi unsurlarının tespiti

Halk bilimi hayatımızın hemen hemen her alanında geniş bir yer tutmaktadır. İnsanoğlu yaşadığı kültürün en önemli taşıyıcısı olarak halk bilimi unsurlarını hayatının her aşamasında kullanır. Kültür ve toplum birbirinden ayrılmayan iki önemli ögedir. Hayatın her aşamasında kültür etkisi derinden derine sezilir. İki unsur iç içe geçerek bir bütün oluşturur. Kültürün en önemli ögesi halktır, kültür halk ile şekillenir ve yoğrulur. Çalışmamızda Osman ÇEVİKSOY'un eserlerinde bulunan halk bilimi unsurları incelenmiştir. Osman ÇEVİKSOY'un hem öğretmen, hem yazar kişiliği, Almanya'da Türk kültürü dersleri öğretmenliği yapmış olması da ayrıca iki kültürün kıyaslanması konusunda ışık tutacaktır. Çalışmamızın ilk bölümünde Osman ÇEVİKSOY'un hayatı, edebi kişiliği ve Halk kültürünün çağdaş kültüre etkisi incelenmiştir. İkinci kısımda ise; yazarın öykülerinde ve romanlarında halk bilimi unsurlarını inceleyerek, kültür hakkında bilgi verilmiştir.
1960-1980 arası Türk romanında kadın

Edebiyat topluma tutulan bir ayna ise bu aynada rolü en çok değişen kadınlardır. Tanzimat döneminden itibaren değişimin, modernleşmenin sembolü olarak kurgulanan kadının 1960- 1980 arası eserlerde nasıl şekillendiğine odaklanan bu tezde kadının toplumda kendine yer edinmek için hangi yollara başvurduğu, kim ve ne ile mücadele ettiği irdelenmiştir. Çalışma, 1960- 1980 yıllarında edebiyatçıların kadın olgusuna nasıl baktıkları ve bunu romanlarda hangi açıdan ele aldıkları sorusuna cevap aramaktadır. Özne olma yolundaki kadın karakterlerin, 'genç kız, anne, eş' rolleri içinde yaşadıkları değişim ve gelişim, ruhsal ve sosyolojik açıdan incelenmiştir. Çalışmada geçmişşten 1960- 1980 dönemine kadar edebiyatımızda kadın konusuna değinilmiş, seçilen on altı romanda kadın karakterler çok katmanlı olarak irdelenmiştir. Tezin ilk bölümünde geçmişşten günümüze edebiyatımızda kadın konusuna değinilmiş, ikinci bölümde 1960- 1980 arası dönemde kadın konusu, üçüncü bölümde ise seçilen on altı romanda kadın karakterler çok katmanlı olarak irdelenmiştir. Ailede, evlilikte, çalışma hayatında ve ataerkil toplumda kadın olmanın zorluğunu yaşayan kadın karakterlerin özgürleşebilmek için hangi süreçlerden geçtiği, başarılı olup olamadıkları, yaşadıkları bunalım, çatışma ve yabancılaşma tezin ana eksenini oluşturmaktadır. 1960- 1980 arası kadın tarihinin kadınlar tarafından yeniden inşa edilme süreci olduğundan bu dönem tercih edilmiştir. Seçilen romanlarda sadece kadın yazarlara odaklanılmamış, erkek yazarların gözünden kadına bakış da incelemeyi genele yaymak adına tercih edilmiştir.
Mecmü'a-i Neza'ir (vr. 50b-100a) (Hasan Hüsnü Paşa no: 1031) inceleme-tenkitli metin

Mecmü'a-i Neza'ir (vr. 50 b-100a) (Hasan Hüsnü Paşa No:1031) İnceleme - Tenkitli Metin adını taşıyan bu çalışmada, on altıncı yüzyılın sonları ve on yedinci yüzyılın başlarında derlendiği tahmin edilen nazire mecmuasının tenkitli metni hazırlanmış ve bu metin esas alınarak eser üzerinde şekil ve muhteva incelemesi gerçekleşmiştir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde eser şekil, muhteva bakımından tetkik edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise eserin tenkitli metni ortaya konulmuştur.
Nahid Sırrı Örik'in romanlarında bireyin dramı ve yapı

Nahid Sırrı Örik (1895-1960), Türk edebiyatına birçok edebi türde eser kazandırmış, Cumhuriyet dönemi yazarlarımızdan birisidir. 'Nahid Sırrı Örik'in Romanlarında Bireyin Dramı ve Yapı' adlı bu çalışma, Nahid Sırrı Örik'in romanlarını, insan felsefesi ışığında incelemeyi amaçlamıştır. Teori ve uygulamadan oluşan çalışmamızda, öncelikle, romanları incelemede temel aldığımız, insan felsefesi tanıtılmış, bu felsefi disiplin bağlamında 'dram, dramın nedeni, dramın yapısı' kavramlarının çerçevesi çizilmiştir. Daha sonra, romanlar, sınırları belirlenen kavramların yardımıyla incelenmiştir. Bu kavramların, romanların asıl kişilerinin varlığında görünür hale geldiği; böylelikle yazarın, dramı, eserleriyle somutlaştırdığı tespit edilmiştir.
İbrahim Gülşenİ'nin Behçetü'l-Ebrar ve Lematü'l-Esrar adlı eseri üzerine dil incelemesi

Nazir İbrahim Gülşeni tarafından 18. yüzyılda telif edilen Behçetü'l-Ebrar ve Lem'atü'l-Esrar adlı eser gerek söz varlığı gerekse gramer bakımından Osmanlı Türkçesi alanında yapılan bir çalışma için oldukça önemli bir eserdir. Bu çalışma günümüze kadar eserleri hakkında pek az çalışma yapılmış olan Nazir İbrahim Gülşeni'nin bilinmeyen eserlerinden birinin günümüz Türkçesine kazandırılması ve Osmanlı Türkçesinin şu ana kadar tespit edilebilen söz varlığının ve dil bilgisi özelliklerinin dışında Osmanlı Türkçesi dönemine ait başka yeniliklerin ya da özelliklerin olup olmadığını tespit amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda eserin Ankara Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 850 numarada kayıtlı bulunan nüshası incelenmiş ve inceleme sonucunda elde edilen verilerin bilim dünyasına kazandırılması hedeflenmiştir. Çalışma Giriş, Gramer İncelemesi, Transkripsiyonlu Metin, Sözlük, İndeks, Sonuç ve Kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tez ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde eserin gramer incelemesi kapsamında imla özellikleri, metindeki fonetik özellikler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Behçetü'l-Ebrar ve Lem'atü'l-Esrar'ın Osmanlı Türkçesi dil özelliklerine uyularak ve aslına uygun olarak transkripsiyonlu metni verilmiştir. Üçüncü bölümde metin sözlüğü oluşturulmuştur. Dördüncü bölümde kişi ve yer adları indeksi hazırlanmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışma sonucunda elde edilen bilgilerin bilim dünyasına kazandırılması amacıyla çalışma ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Son olarak da okuyucuların karşılaştırma yapabilmesi için Ankara Milli Kütüphane Yazma Eserler Koleksiyonundan temin edilen Behçetü'l-Ebrar ve Lem'atü'l-Esrar el yazması eserinin tıpkıbasımına yer verilmiştir.
Ses ipine söz asan şair Arif Eren

1938 yılında Kahramanmaraş'ta dünyaya gelen Arif Eren, 1964 yılında Çağrıdergisinde ilk şiirinin yayımlanmasıyla edebiyat dünyasında ismini duyurur. 1965 yılında ilk şiir kitabı 'Bu Kent Sende Kalsın' adı ile yayımlanır. Bu yıllar Türk edebiyatında biçim ve içerik tartışmasının yoğun olduğu, politik söyleyişin hakim olduğu yıllardır. 1960'ların sonlarından itibaren toplumsal-siyasal gerilim arttığı,1970'li yıllarda edebiyat ve sanat hayatının siyasallaştığı ortamda Arif Eren şiiriniideolojik söylemlerden uzak tutmuştur. Bireyin iç dünyasını şiirin merkezine alsa da toplum hassasiyeti de gelişir. Hisar topluluğunun içinde de yer alan şair, yolunabağımsız devam ederek kendine has bir şiir anlayışı oluşturur. Geleneksel şiir anlayışı içinde milliyetçi ve ruhçu bir anlayışla modern şiir anlayışına uygun şiirler yazar. 1980 sonrası Divan, Halk ve modern şiirin karışımı bir estetik anlayışı benimseyen şair, serbest nazmı ana unsur olarak kullanarak biçim ve içerikte gelenekten faydalanır. Söz konusu bu çalışmada mümkün mertebe birinci el kaynak kişi ve metinlerden hareketle şairin doğumu, çocukluğu, eğitim ve öğretim hayatı, askerliği, çalışma hayatı, evliliği, ailesi ve yakın çevresi, sanat hayatı ve sanat anlayışı, beslendiği kaynaklar titiz bir çalışma sonucunda ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Bunun yanında şiirlerinin tematik incelemesi yapılarak, dil, anlatım, üslup, edebi sanatları kullanma gücü, imgekullanımındaki başarı ortaya konmuştur. Şiir dışındaki diğer eserleri hakkında bilgiler verilerek, hakkında yapılan çalışmalar irdelendi. Nihayetinde Arif Eren'in hayatı, sanat anlayışı ve eserlerinden hareketle genel değerlendirmelerde bulunarak yazarın Türk edebiyatındaki yeri ve önemi belirlenmeye çalışılmıştır. Türk kültür, sanat ve edebiyat hayatında şiirleri ile ön plana çıkmış Arif Eren ile ilgili bu çalışmanın, şairle ilgili önemli bir boşluğu dolduracağını umut ediyoruz.
Leyla Hanım ve Şeref Hanım divanlarında tarih manzumeleri

Bu çalışmada ilk önce Ebced hesabı hakkında, daha sonra Divan edebiyatı kadın şairlerimizden; Leyla Hanım ve Şeref Hanım hakkında bilgi verildi. Şairlerin divanlarında geçen tarih beyitleri şerh edilerek tarihlerin ne için yazıldığı belirtildi. Tarih beyitlerindeki harflerin ebced hesabındaki sayısal değerleri toplanarak tarih beyitlerinin yazıldığı tarihler hesaplandı ve matbu divanda verilen tarihlerle karşılaştırıldı. Leyla Hanım ve Şeref Hanım divanlarındaki tarih beyitleri vezinlerine, beyit sayısına, yazılış amaçlarına, mahlaslarına göre tablo haline getirilip iki şairin divanlarındaki tarih metinleri tablo halinde karşılaştırıldı
Tipler ve kişilikler çerçevesinde Ahmet Cezbİ'nin şiir dünyası

Edebi bir metnin kurgulanmasında önemli rol oynayan tipler ve kişilikler Klasik Türk Edebiyatı döneminin aydınlatılması için incelenmesi gereken ilk unsurlardandır. Tip ve kişiliklerin metinlerde yaygın kullanılması metinlerin anlaşılmasını ve yorumlanmasını kolaylaştırır. Ayrıca manzum ve mensur eserlerde kullanılan tipler ve kişilikler müellifin çağdaş toplum yapısı hakkında bilgi edinmemizi sağlayan tarihi bir kaynak işlevi de görür. Bu çalışmada 'Divan Edebiyatında İnsan' temasıyla, on sekizinci yüzyılın sonu ile on dokuzuncu yüzyılın başında yaşadığı tahmin edilen Himmetzade Ahmet Cezbi'nin eserlerindeki tip ve kişilikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada tiplerin temsili bir örneği seçilmiş benzerleriyle birlikte sınıflara ayrılmışlardır. Kişilikler ise metindeki kullanım alanlarına göre kümelendirilmiştir. Tüm tip ve kişilikler tanık beyitleriyle gösterilmiş çalışmanın sonuna dizin eklenmiştir.
Orhan Asena'nın tiyatroları

Cumhuriyet dönemi tiyatrosunun kuruluşu ve sonrasındaki gelişmeler oyun yazarlığının bizde de giderek kurumsallaşmasını getirmiştir. Bu kurumsallaşmada görevini yerine getirenler olduğu gibi kurumsallaşmanın çizgilerini belirleyen edebiyatçılarımız da mevcuttur. Orhan Asena bu kurumsallaşmayı en iyi biçimde gerçekleştiren tiyatro yazanmızdır. Her geçiş dönemi sonrası Orhan Asena o dönemi sorgulayan toplumsal - siyasal hareketi, değişimi, yozlaşmayı çöküşü ya da gelişmeyi sergileyen bir boyutu yansıtıyor oyunlarında. Uzun oyunların yanında kısa oyunları, yetişkinler için yazdıklarının yanı sıra çocuk oyunları da vardır. Konularım tarihten, günlük yaşamdan, mitolojiden, köy yaşamından kısacası insandan alır. Hiçbir zaman toplumun da olup bitenlerin de yaşamın da dışında kalmamış olan Orhan Asena : 'Yaşamın içinde tiyatronun yerini, tiyatronun içinde oyunlarının yerini, oyunlarının içinde kişileri yerini ve niçin orada olduklarını anlatmaya' çalışır.
Kırşehir ili Kızılırmak havzası ağıtları

Halk edebiyatı içinde yer alan, sözlü edebiyat ürünlerinden biri de ağıtlardır. Ağıt, konusu itibariyle ölümü ele alıp acıklı olmasına rağmen, ölümün dışında meydana gelen maddi manevi kayıplar, ayrılıklar veya bir yergi dile getirmeye çalışan çeşitleri de vardır. Ağıt geleneği, gelişen teknolojiyle birlikte her geçen gün biraz daha yok olmaktadır. Ağıtlarla ilgili bölgesel çalışmalar mevcuttur. Çalışma alanımız olan Kırşehir ili Kızılırmak havzası bölgesinde ise ağıt geleneği hala canlı bir kültür olarak yaşamaktadır. Kırşehir ili ağıtlarını konu alan çalışmalar ise daha çok ağıtı derlemek ve yayınlamak şeklindedir. Bu çalışmada bir kültürel unsur olan Kırşehir ağıtlarını derleyerek yazıya geçirip, gelecek nesillere kazandırmayı hedeflemekteyiz. Giriş bölümünde Kırşehirin coğrafi konumu ve tarihi hakkında bilgi verildi. 1. Bölümde ağıt ve ağıtla ilgili kavramların tanımlarıyla birlikte ağıt ve yas törenlerinin tarihi seyri anlatıldı. Aynı bölümde ağıtlarla ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi verildi. 2. Bölümde derlenen ve çeşitli kaynaklardan alınan ağıtlar şekil ve muhteva olarak incelendi. 3. Bölümde 166 ağıt metni hikayeleriyle yer almaktadır. Alfabetik olarak belirtilen Kaynak Kişiler Listesi'nde, kaynak kişilerin kimlik bilgileri yer almaktadır. Kaynakça kısmında, çalışmada faydalanılan eserlere yer verilmiştir.
Prof. Dr. İbrahim Hakkul'un 'Nevaiye Kaytiş-2' eserinin muhteva açısından tahlili

Türkistanlı aydınlar Sovyetlerin Orta Asya halklarına uyguladıkları zulüm siyasetine karşı her dönem eserleriyle direnmiş, seslerini duyurmuş, çeşitli sanatsal yöntemlerle, mecaz ve teşbihler kullanarak mücadele vermişlerdir. Hatta Abdullah Kadiri, Çolpan, Aybek, Abdullah Kahhar, Said Ahmedi Şükrüllah gibi Özbek edebiyatının usta yazarları bu yönde bir ekol yaratmışlardır. Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında Özbek akademisyen Prof. Dr. İbrahim Hakkul da seleflerin yolundan giderek hem de kendine özgü bir yol takip ederek sanat ve edebiyatı ön plana çıkarak rejime karşı direnmiştir. Hakkul, bilimsel ve edebi çalışmalarında özgür düşünce, Türk-İslam değerleri ve milli birlik-beraberliği çağrıştıracak konulara eğilmiştir. Özgürlük düşüncesini prensip eden Hakkul, çalışmalarıyla 'İstiklal Edebiyatı' mefkuresini ortaya atmıştır. Gerek ilmi gerekse popüler yayınlarında kendisine Ali Şir Nevai'nin fikir ve görüşlerini kılavuz edinmiştir. Hakkul, bugün Özbekistan'da klasik Çağatay ve Fars edebiyatı, Tasavvuf, Çağdaş Özbek edebiyatı, Doğu, Batı ve Rus Edebiyatı gibi farklı konularda eser vermekte, genç akademisyenlere yol göstermektedir. Hakkul, tez konumuzu oluşturan 'Nevai'ye Kaytış-2' ('Nevai'ye dönüş-2') adlı eserinde Nevai'nin ele aldığı değerleri 21. yüzyılın nesline nakletmeye, uyarlamaya; Nevai'nin 500 sene önce kaleme aldığı eserlerindeki insanlara vermek istediği mesajlarını tahlil ederek anlamaya ve okuyuculara iletmeye çabalamaktadır. Bu eseri tez konusu olarak seçmemizin nedeni de budur. Tez beş bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Özbek edebiyatının genel durumu ve Hakkul'un hayatı, ikinci bölümde Hakkul'un ilmi-edebi çalışmaları, üçünde bölümde Hakkul'un fikir dünyası, dördüncü bölümde 'Nevai'ye Kaytış-2' eserinin muhteva incelemesi, beşinci bölümde de eserin transkripsiyonlu metni ile Türkiye Türkçesine çevirisi yer almaktadır. Bunların ışığında Hakkul'un tahlilde ortaya koyduğu esaslar ile Ali Şir Nevai araştırmalarının mihenk taşları belirlenmeye çalışılmıştır.
İngiltere British Library'deki or. 7085 numaralı şiir mecmuası

Türkiye'de ve dünyanın birçok kütüphanesinde Osmanlılar döneminde yazılmış, edebiyattan sağlığa birçok konuda yüz binlerce nadide eser, araştırmacıların ilgisini beklemektedir. Osmanlılar döneminde konuşulan dil Türkçe olmasına rağmen yazı dilinde Arap alfabesi kullanılmıştır. Cumhuriyet'in ilanından sonra gerçekleştirilen harf devrimiyle Latin alfabesine geçildiğinden ve dilde sadeleşme hususu benimsendiğinden Osmanlılar döneminde yazılan eserleri bugün doğrudan okuyup anlamak zorlaşmıştır. Klasik Türk Edebiyatı alanında yapılan çalışmalarda Arap harfleriyle yazılmış eserler çeviri yazı teknigiyle Türkiye Türkçesinde kullanılan Latin harflerine aktarılmakta ve bu eserler üzerinde incelemeler yapılmaktadır. Klasik Türk Edebiyatı metin neşri kategorisinde değerlendirilebilecek bu çalışmamızla bu alanda yapılan çalışmalara bir yenisi daha kazandırmayı amaçladık. Osmanlı Türkçesi ile yazılmış bu şiir mecmuasını İngiltere Londra'daki British Library'de tespit ettik. Or.7085 katalog numarasıyla kayıtlı bu şiir mecmuasını çeviri yazı tekniği ile transkripsiyon harflerine aktardıktan sonra muhteva incelemesi yaptık. Elimizdeki yazma, 45 divan şairinin şiirlerinin derlendiği bir şiir mecmuasıdır. Yazmada en çok Baki'nin şiirlerine yer verilmiştir. Mecmuanın müstensihi belli olmamakla birlikte nesih yazısı ile kaleme alınmıştır. Bu yazma, 85 varaktır ve her bir sayfası 20 satırdan oluşmaktadır, her bir sayfada beş beyitten oluşan iki gazel mevcuttur. Eser toplamda 4 kaside ve 308 gazelden meydana gelmiştir.
Hamdi baba divanında din ve tasavvuf

Muhammet Hami Baba 19. yy da Antep'te yetişmiş olan Rufai tarikatına bağlı olmakla birlikte Bektaşi erenlerine gönül veren bir tekke şairidir. Hayatı ile ilgili kayda değer bir durum da kendisi Bektaşi geleneğine sahip olmasına rağmen beş kuşaktan kendisine kadar gelen Bostancı cami imamlığını devam ettirmiş olmasıdır. Şiirlerinde Hz Ali ve Ehl-i Beyt sevgisi önemli yer tutmakla birlikte Bektaşi şairlerin şiirlerinde pek rastlanmayan dört halife övgüsü de söz konusudur. Yine Hamdi Baba'nın ehl-i sünnette olduğunu ve mezhebinin Ebu Hanif olduğunu şiirlerinden anlamak mümkündür. Bu çalışmada Hamdi Baba'nın divanındaki dini-tasavvufi kelimelerin ihtiva ettiği anlamı inceledik. Tercih edilen kelime ve kavramlar ile hangi öğretilerin verildiğini anlamaya çalıştık. Kur 'an ayetlerinden hadislere dini şahsiyetlerden dini kavramlara kadar zikredilen kelimelerin ardındaki anlam derinliğini ulaşmaya çalıştık. Yine şairin tasavvuf anlayışına, şiirlerde beyitlerde yer alan tasavvuf kavramlarıyla erişmeye çalıştık.
İnci Aral'ın romanlarının tema, yapı, dil ve üslup yönünden incelenmesi

Lisans TeziNuray ÖRNEKFırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı2007;Sayfa: XI + 222 Roman türünün ben'in sorunlarını daha realist bir bakış açısıyla irdelemeyebaşlaması 19. yy.'daki 'Aydınlanma felsefesi' ile hız kazanır. Bireyin geçmişş ve gelecek çizgisindeki gelişim ve değişiminin sosyolojik, psikolojik ve felsefik yönlerininedebiyatın kurmaca yapısı içerisinde yer alması romanın hareket alanını oldukça genişletmiştir. Son dönem Türk edebiyatında yer alan isimlerin başında gelen İnci Aral, özellikle romanın bu geniş hareket alanını en çok ve en iyi kullanan yazarlardandır. İnci Aral, romanlarında dile getirdiği olayların merkezinde kişisel sorgulamalardan yola çıkarak özelde bireyin, genelde tüm insanlığın ortak problemleri olan özgürlük, varolma mücadelesi, cinsellik ve toplumsal yaptırımlar gibi konulara parmak basar. Bir Türk romancısı ve bir kadın olarak romanlarında kadının ve onun eksenindeerkeğin yetiştirilme tarzını, onlara yüklenen kadınlık ve erkeklik rollerini edebu bir dille eleştirir. Bu nedenle İnci Aral'ın romanları bireyi ve o bireyin yetişip şekillendiğitoplumu yansıtması noktasında önemli bir ayna vazifesi görmektedir.
Hurrem Divanı

Bu çalışma 19. yüzyılda yaşadığını tahmin ettiğimiz Divan şairlerinden Hurrem'in hayatı, edebi kişiliği ve Divan'ın çevriyazısını kapsamaktadır. Çalışmamızda Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmut Efendi yazma eserler bölümünde 3556 numarada kayıtlı yazma nüshadan yer alandık. Yaptığımız araştırmalar sonunda Divan'ın başka bir nüshasını tespit edemedik. Şair, ustaca şiirler yazmıştır. Gerek dilinin kıvraklığı gerekse edebi sanatları kullanma bakımından büyük şairleri aratmayacak derecede yetkin şiirler kaleme almıştır. Hurrem, bazı şiirlerinde mutasavvıf kişiliğiyle ön plana çıkmış, bazı şiirlerinde ise rindane bir söyleyiş benimsemiştir. Şiirleri, gerek dil ve üslup gerekse edebi sanatlar bakımından divan şiirinin genel özelliklerini yansıtmaktadır.
Rasim Özdenören'in hikayelerinde tasavvufi kavramlar

Edebiyat, gündelik pratiklerden, toplumsal ilişkilere uzanan geniş bir çerçeveye etki eden ve bunlardan da etkilenen bir olgu olarak zihin dünyamızda yer edinmektedir. Bu zihin dünyasının inşasında edebiyat, bireyin ve toplumun dönüşümünde anahtar bir rol üstlenmektedir. Bunun yanında Edebi eserler içinde bulunulan zamanın ve mekanın anlatısından da bağımsız değildir. Diğer bir ifade ile her edebi eser içinde yaşanılan çağın bir yansımasıdır. Bu sebeple edebi bir eserin incelenmesi toplumsal olguların daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu bakımdan bir eseri ele alırken onu sosyolojik, psikolojik, dini, tarihi vb perspektiflerle ele almak mümkündür. Bu çalışmada da Rasim Özdenören'in hikayelerindeki tasavvufi kavramlara odaklanmaya çalışılmıştır. Tasavvuf, başlı başına bir düşünce biçimi, yaşam biçimi olarak 13. Yüzyıl başlarından itibaren Anadolu'da yaygınlaşarak bu coğrafyanın yurtlaşmasında önemli katkıları olan bir okul görevi üstlenmiştir. Bunun yansımalarını farklı biçimlerde görmek mümkündür. Özellikle edebiyatımızda tasavvufa ayrı bir önem verilmiş ve 'tasavvuf edebiyatı' diğer adıyla 'tekke edebiyatı' alanında önemli eserler verilmiştir. Gerek Divan edebiyatında gerekse halk edebiyatında yüzyıllar boyunca kullanılacak bir dilin gelişimine ve dilin zenginleşmesine katkı sağlayan tasavvuf, Anadolu'nun yurtlaşması konusunda önemli kavramlardan biridir.
Bağdatlı Es'ad, hayatı, sanatı ve divanının tenkitli metni

Bu çalışmada 18. yüzyılın II. Yarısının sonlarında yaşamış Divan şairlerinden Bağdatlı Es 'ad' m hayatı, elimizdeki tek eseri olan Divanındaki şiirlerinden hareketle sanat özellikleri ve Divanının transkripsiyonlu-tenkitli metni incelenmiştir. Bağdatlı Es'ad hakkında maalesef mevcut kaynaklarda çok az bilgi vardır. Çalışmamızda karşımıza çıkan en büyük sorun bu oldu. Tez çalışmamızda öncelikle kaynaklardan bulabildiğimiz ve Divanından çıkarabildiğimiz kadarıyla şairin hayatı ortaya konmuş, daha sonra da kısaca şiirinin sanatsal özellikleri irdelenmiştir. Biz çalışmamızda bakış açımıza esas olarak Divandaki şiirleri yani metni aldığımızdan dolayı, bu kısım biraz daha kısa tutulmuştur. Son bölümde de Divanın transkripsiyonlu-tenkitli metni yer almaktadır. Çalışmamızda toplam iki nüshadan Ali Emiri Ktp. Nu.24'te kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır. Topkapı Sarayı Emanet Hazinesi Ktp. Nu. l638'de kayıtlı nüshanın mikrofilminde okunamayan yerlerin çok olması bunun en önemli sebebi olmuştur. Her iki nüshanın da mikrofilmlerinde okunamayan yerler, eserlerin orijinal yazmalarından incelenmiştir. Ancak fiziksel olarak yıpranmış bazı kısımlar tespit edilmiş ve bu kısımlar metin içinde şeklinde işaretlenmiştir.
Murat Menteş'in romancılığı

Murat Menteş, Çağdaş Türk Edebiyatında son zamanlarda önemli bir yer kazanan, bilenler tarafından kitapları çokça okunan bilmeyenler tarafından ise kitabevi raflarındaki kitap kapaklarına getirdiği yeni tarz ile ilgi çeken bir yazardır. Giriş kısmı ve altı ana bölümden meydana gelen bu çalışma Menteş'in eserleri üzerine yapılan ilk çalışmalardan olması itibariyle gelecekte yapılacak çalışmalara bir basamak olmayı amaçlar. Çalışmanın sınırlarını yazarın üç romanı oluşturur. Yedi adet kitabı bulunan Murat Menteş'in bu çalışmaya dahil edilmeyen ikisi eseri şiir kitabı ve iki eseri de yazarın deneme kitaplarıdır. Bu çalışma; giriş, altı ana bölüm, sonuç, kaynakça ve röportajdan oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın daha iyi olacağı düşünülerek araştırmanın kuramsal bir çerçevesi oluşturulduktan sonra ikinci bölümde yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri tanıtılmaktadır. Üçüncü bölümde romanlarında yapı derinlemesine incelerek yazarın roman tarzı hakkında bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Murat Menteş'in romanlarını oluşturan temalar açıklanmaya çalışılarak beşinci bölümde yazarın romanlarında yer alan postmodern unsurlar incelenmiştir. Altıncı bölümde ise yazarın romanlarındaki dil kurgusu işlenerek yazarı dili üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ek kısmında yazar ile yapılan röportaja yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda yazar ile yapılan röportajda kendisinin üslubu, ilk yazıları, şiir kitapları ve romanları hakkındaki sorulara verdiği cevaplara yer verilmiştir.
Rasim Özdenören'in hikayelerinin yapı ve tema bakımından incelenmesi

Rasim Özdenören, hikaye ve deneme yazılarıyla özellikle sanat ve düşünce hayatımızın önemli isimlerinden biridir. Yayınlanmış on bir hikaye kitabı vardır. Bu çalışma Rasim Özdenören'in hikayelerinin yapı ve tema bakımından incelenmesi üzerine yapılmıştır. Çalışmamızın amacı, yazarı tanımak, öykü kitaplarında yer alan ana temaları ortaya çıkarmaktır. Giriş ile birlikte beş başlıktan oluşan çalışmanın birinci başlığında yazarın öykücülüğünü hazırlayan sosyo-kültürel ortamlar incelenirken, ikinci başlığında öyküye genel bir bakış, üçüncü başlığında yazarın hayatı, sanatı, eserleri, son başlığında ise tema ve yapı çözümlemesi incelenmiştir. Araştırmamızda, yazarın öykülerinde sık kullandığı temaların değerlendirmesi yapılır. Öykülerin yapı bakımından incelenmesinde ise genel öykü düzeni göz önünde tutulur. Tema ve yapılar birbiriyle bağlantılı olarak sıralanmış olup tezin tematik bütünlüğü korunmaya çalışılmıştır. İnceleme yapılırken kronolojiye dikkat edilmiştir. Hikayelerinin tamamı önce tema, sonra yapı bakımından incelenerek başlıklar halinde toplanmıştır. Temaları sıralarken en çok kullanılandan en az kullanılana doğru bir sıralama gözetilmiştir.