turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ahmet Telli'nin şiirleri üzerine tematik bir inceleme

'Ahmet Telli'nin Şiirleri Üzerine Tematik Bir İnceleme' adlı çalışma, Ahmet Telli'nin hayatı, edebi kişiliği, şiir hakkında düşünceleri, eserleri ve şiirlerinde bireysel ve toplumsal temalar, sonuç ve kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. Şiir serüveni ülkenin sıkıntılı ve karmaşık dönemlerine denk gelen A. Telli yakın tarihin canlı şahididir. Bu şahitlik şiirine nüfuz etmiş ve şiirlerinde kullanılan temalara yansımıştır. Gördüğünü yaşadığını anlatan şair, halkın sıkıntılı zamanlarını şiirine konu eder. Şairin sesi, 1970 kuşağı olarak anılan, darbenin ve siyasi sıkıntıların yaşanıldığı bir dönemde hüzünlü bir ses olarak karşımıza çıkar. Bu dönem içinde toplumcu gerçekçiler ve ikinci yenicilerden etkilendiği söylenen yazar, kendi cümleleriyle bir kuşağın içinde yer almadığını belirtir. Şiire ilk başladığı yıllarda ideolojisinin yansıma alanı olarak şiire yaklaştığı görülen şairin ilerleyen yıllarda söyleyişi oturacak ve ilk kitaplarında bulunan gür ses, naif bir sese dönüşecektir. Bu durumda ilk yıllarda devrim düşüncesinin halka aktarılması için araç vazifesi gören şiir, daha sonra kendi sesi içinde sanatsal yönüyle kullanılacaktır. Ama çalışmada da sık sık bahsettiğimiz gibi, şairin devrim düşüncesi, düzeni değiştirme, acıların, zulmün son bulması arzusu hiçbir zaman onun şiirinden soyutlanmayacak sadece ilk yıllardaki şiirlerinde olduğu gibi direkt olarak değil imgeler ve göndermeler ile okuyucuya hissettirilecektir. Çalışmada şairin şiirlerinde temaları incelerken iki kısma ayırdık. Bireyden hareketle toplumu ve onların sıkıntılarını işleyen ilk bölüm Bireysel Temalar başlığını taşımaktadır. Genellikle siyasi ortamın sıkıntılarının bireyler üzerindeki etkisi üzerinde durulmuştur. Toplumsal Temalar olarak incelediğimiz ikinci bölümde, şairin siyasi düşüncesinin yansıtıldığı şiirler göze çarpar. Bu bölümdeki şiirler Ahmet Telli'yi ve onun sanatını anlamak açısından önem taşır.
18. yüzyıl şairlerinden Beliğ Mehmed Emİn Dİvanı

DOKTORA TEZİ BELİĞ MEHMED EMİN DİVANI, H. GAMZE DEMİREL T. C FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ 2005, Sayfa 887 +XIII Divanın tenkitli metin çalışması, tespit edilen _8 nüshadan, 6 yazma nüshanın ve bunların dışında 1 matbu nüshanın temin edilmesi neticesinde yapılmış; meydana gelen metinden hareketle tahlil çalışması ortaya konulmuş ve 18. yüzyıl Divan şairlerinden olan Beliğ Mehmet Emin' in hayatı, edebi kişiliği ve eserlerinin tanıtılması ile son bulmuştur. Beliğ Mehmet Emin'in şiirlerinde hayal inceliğinin, lirizmin, reel tasvirlerin yanında yer yer mahallileşmenin, Sebk-i Hindi'nin ve Hikemi tarzın da etkilerinin var olduğu tespit edilmiştir. Özellikle gazellerinde son derece önemli olan toplumsal gerçeklere parmak basmaktadır.
17. yüzyıl divan edebiyatı ve Nef'İ

Divan edebiyatı, Türklerin, 13. ve 19. yüzyıllar arasında Anadolu'da yarattıkları İslam kültürünün ortak özeliklerini yansıtan, geniş ölçüde Arap ve Fars edebiyatının etkisini taşıyan yazılı bir edebiyat türüdür. Divan edebiyatında başlangıcından beri şiir, nesirden daha önde yer almış ve daha gelişmiştir. Bu suretle adlandırılmasına sebep, bu edebiyatın daha çok manzum eserlerden meydana gelmesi ve şiir kitaplarına 'divan' denmesidir. 17. yüzyıldan itibaren duraklama dönemine giren Osmanlı İmparatorluğu, bu yüzyılda en karışık ve bunalımlı devrini yaşamıştır. Ancak siyasi ve sosyal hayatta görülen karışıklık ve bozukluklara rağmen edebiyat, bu devirde de gelişimini sürdürür. Bu yüzyılda yetişen şairlerden biri de Nef'i'dir. Bu çalışma ile Nef'i'nin 17. yüzyıl divan edebiyatı içerisindeki yeri ortaya konulmuştur. Şairin hayatı hakkında bilgi verilmiş, edebi şahsiyeti ve çağdaşı birçok şairin ortak noktası olan ''Sebk-i Hindi'' ana hatlarıyla tanıtılmaya çalışılarak şairin üslubu değerlendirilmiştir. Övgü ve yergi şairi olmasıyla ayrıca değerlendirilmiş olan Nef'i'nin son olarak Türkçe Divan'ından ve Siham-ı Kaza'sından seçme şiir ve tercümelerine yer verilmiştir.
Modern Türk edebiyatında epik şiir

Türk şiiri varlığını tarih boyunca güçlü bir şekilde sürdürmüştür. Tarihin hiçbir döneminde zafiyet göstermemiş olan şiirimiz, her dönem kendinden önceki şiir geleneğinden aldığı güçle bir ana damar üzerinde yürümeyi bilmiştir. İçinde bulunduğumuz dönem, 1990'ların ikinci yarısından itibaren gelişen toplumsal duyarlılığı olan Modern Epik Şiir dönemidir. Son yirmi yıllık yeni destansı şiiri içeren bu dönem, referansını modern Batı epiğinden, gücünü kendi şiir geçmişşinden alır. Tanzimat edebiyatından itibaren eleştiri değerlerini modernize etmeye yönelen Türk şiiri, İkinci Yeni şiiriyle birlikte Batılı referanslarını da aşacak seviyeye ulaşmıştır. Bu dönemden sonra eleştiri kültüründen birkaç kuşak uzaklaşan şiirimiz, 1990'lardan günümüze kadar sürecek olan yeni bir eleştiri kültürü inşa eder. 'Modern Türk Edebiyatında Epik Şiir' adlı bu tez, yeni eleştiri kültürünü, dayandığı referanslar üzerinden kronolojik olarak aktarma yoluna gitmiştir. Beş bölümden oluşan bu çalışma, Antik Yunan'daki klasik destandan başlayarak 2016 yılı Türk epik şiirine varmaktadır. Birinci bölüm 'Epik Kavramı ve Epik Şiirin Tarihi'ni ele alır. Bu bölüm, epik şiiri tanımlarıyla ve unsurlarıyla tanıtan, antik Yunan epiğinden 19. yüzyıl modern epiğine evrilen kronolojik epik bölümüdür. İkinci bölüm 'Batı Şiirinin Epik Temelleri'ni anlatır. Epik şiiri modern kılan özellikler ve şahsiyetler bu ikinci bölümün konusudur. Üçüncü bölüm 'Modern Türk Şiiri ve Epik Yansımaları' şeklindedir. Tanzimat'tan günümüze Türk şiirinde modernizm algısı, epik yönleriyle ve şairleriyle işlenir. '1990 ve 2000 Kuşağı Türk Şiirinin Epik Damarı' adlı dördüncü bölüm, günümüz epik anlayışlarını, dergilerini ve şairlerini tanıtır. Son bölümde epik şiirin teknik unsurları tanıtılır ve şiir tahlilleri yapılır. Akademik edebiyat camiasının en büyük sıkıntılarından biri yeni şiiri tanıyamama ve tanıtamamadır. Bu çalışma epik damar üzerinden gelip şekillenen son dönem Türk şiirini ilgili tüm taraflara tanıtma maksadı güdülerek hazırlanmıştır.
Yeni a Dergisinin Türk Edebiyatındaki yeri ve sistematik indeksi

Yeni a dergisi 1956- 1960 yılları arasında yayımlanan a dergisinin devamı olarak 1 Nisan 1972'de çıkmaya başlamıştır. 12 Mart İhtilali'nden hemen sonra çıkan dergide, Türkiye'nin içinde bulunduğu sıkıntılı dönemi hissetmek mümkündür. Derginin yeniden yayımlanma amaçlarından biri de '1968 kuşağı' diye tabir edilen gençliğin önünü kesmeye çalışan yönetimi eleştirmektir. Bu amaç aynı zamanda dergide yayımlanan fikir yazılarının, şiirlerin, hikayelerin, röportajların da konusunu büyük ölçüde belirlemiştir. Tezimizin amacı Yeni a dergisi penceresinden bir anlamda dönemin panoramasını çıkarmaktır. Dergide yer alan ürünler incelendiğinde, bu metinlerin dönemin atmosferiyle birlikte zaman zaman edebi dilden çıkıp politik bir söyleme dönüştüğü de görülmektedir. Bu dilin sebeplerinden biri de dergi kadrosunun eserlerini toplumcu gerçekçi akımıla biçimlendiriyor olmalarıdır. Tezimiz üç bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde dünyada ve Türkiye'de dergi tarihi kısaca ele alınıp, dönemini etkileyen dergiler üzerinde durulmuştur. Ayrıca 12 Mart Muhtırası'na zemin hazırlayan, önce Fransa'da başlayıp daha sonra etkileri Türkiye'de de görülen '1968 kuşağı' incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Yeni a dergisinin tanıtımı yapılmış, dergide çıkan yazıların üzerinde tek tek durulmuştur. Üçüncü bölümde ise önce dergi numarasına göre, sonra da yazarların soyadlarına göre fihrist çıkarılmıştır. Yayımlandığı dönemde Sosyalist kimliği baskın olan kişileri etrafında toplamayı başarmış ve dönemine ışık tutmak gibi bir misyona sahip olması bakımından Yeni a'nın Türk edebiyatında oynadığı rol sonuç bölümde değerlendirilmiştir.
Self-reflexivity in postmodernist texts: A comparative study of the works of John Fowles and Orhan Pamuk

oz POSTMODERN METİNLERDE KENDİNİ YANSITMA: JOHN FOWLES VE ORHAN PAMUK'UN ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMALI İNCELENMESİ Saraçoğlu, Semra Doktora, İngiliz Edebiyatı Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Margaret Sönmez Eylül, 2003, 122 sayfa Bu tez, bir İngiliz ve bir Türk yazar - John Fowles ve Orhan Pamuk'un romanlarında kendini yansıtma kavramının karşılaştırmalı bir analizini yapmaktadır. Çalışma, her yazardan seçilen üçer romanla sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada, Robert Scholes'un 'gerçek' teorisi, Linda Hutcheon'in kendini yansıtma konusundaki sınıflandırması ve Jacque Lacan'in 'ayna' teorisinin ışığı altında Fowles ve Pamuk'un iç içe geçmişş, birbirine benzeyen, ama aynı zamanda birbirinden farklı dünyalar yarattığı öne sürülmektedir. Bu dünyalar kurmaca dünya, yazarın varlığını hissettirdiği, çoğunlukla anlatıcının dünyasıyla karıştırılan dünya ve yazarın dünyası yani gerçek/dış dünyadır. Bu dünyalar birbirlerini yansıtırlar, ancak sanat/kurmaca bir hayal olduğundan, birebir dış dünyanın yansıması değildirler. Bu tez, Fowles ve Pamuk'un hayattaki ve edebiyattaki doğrultusunda ve 'gerçek' hakkındaki görüşlerine bağlı olarak farklıkendini yansıtma araçları kullandıklarını tartışmaktadır. Fowles öğretici olmayı amaçladığından daha çok açık olarak yapılan kendini yansıtma tekniklerini seçerken, Pamuk öğretmeyi amaçlamadığından hem açık hem de gizli olarak yapılan kendini yansıtma tekniklerini kullanır. Fowles bir dış dünya olduğuna inanır, ama Pamuk daha tutarsız bir yazar olarak dış dünyanın varlığım reddettiği halde yine de dış dünyayı işler, onu kullanır, orada yaşar. Bu çalışma, Fowles ve Pamuk'un her ne teknik kullanırlarsa kullansınlar metinlerinde kurgusallığı/kurmacayı konu edindiklerini savunmaktadır. Farklı iki edebiyatın temsilcisi olan Fowles ve Pamuk'tan seçilen altı roman kendini yansıtmanın postmodern romanın vazgeçilmez bir özelliği olduğunu göstermektedir.
Amrİ Divanı'nın tahlili

'Amri Divanı'nın Tahlili' adını taşıyan bu çalışma 16. yüzyıl Klasik Türk şiiri şairlerinden Amri'nin divanının tahlili üzerinedir. Döneminin önemli bir şairi olmasına rağmen divanının üzerine tahlil çalışması yapılmamıştır. Bu nedenle Amri'nin duygu, düşünce ve hayal dünyasının edebiyat ve kültür yaşantımıza kazandırmak gerektiği düşüncesi ile böyle bir çalışmanın yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada Mehmet Çavuşoğlu'nun Amri Divan adını taşıyan eseri esas alınmıştır. Çalışmada uygulanan yöntemler ise şu şekildedir: İlk olarak Amri Divanı'nı meydana getiren unsur ve mefhumlar tespit edilmiştir. Tespit edilen unsur ve mefhumların hangi sebeplerle, nasıl, nerelerde, hangi manada ve hangi sınırlar içerisinde kullanıldığına dair izahta ve tasnifte bulunulmuştur. Tasnif edilen malzemeden hareketle şairin kavram dünyasına girilerek, fikri ve edebi kişiliği ortaya konulmuştur. Çalışma, bir divan tahlili çalışması olmakla birlikte genel çerçevede edebiyat tarihine kaynak oluşturacaktır. Hem 16. yüzyılda oluşturulan edebiyata, bilime, sanata hem de Klasik Türk şiiri tarihine ışık tutacak olan çalışma, sadece edebiyata değil aynı zamanda kültürel mirasa da önemli katkılar sağlayacak, araştırmacılara yeni konu ve imkanlar sunacaktır.
Midyat halk kültürü monografisi

Bu çalışmada, Mardin'in Midyat ilçesi'ni, monografik açıdan incelemeye çalıştık. Halk kültürü ile ilgili olan birinci bölümde incelenen konularda yazılı ve sözlü kaynaklardan elde edilen tanımlamalar ve bilgiler aktarılmıştır. Sözlü kaynaklara sorulan sorular, üç dinin mensuplarına yönetilmiş ve böylece farklılar tespit edilmeye çalışılmıştır. Anonim Halk Edebiyatı ile ilgili olan ikinci bölümde ise; nazım, nazımnesir anonim halk edebiyatı ürünlerine yer verilmiştir. Bu bölümde ayrıca yazılı kaynaklardan elde edilen tanımların ardından, sözlü kaynaklardan elde edilen ürünler, Arapça'dan, Kürtçe'den ve Süryanice'den çevrilmiştir. Değerlendirmeler bölümünde ise çevirilerden kaynaklanan sorunlardan dolayı metinler, biçim ve içerik yönünden incelenememiştir. Bu araştırmanın sonucunda, Midyat Halk Kültüründe üç dinin inanç ve kültür yapısının izlerinin bulunduğu gözlenmiştir. Bütün bu izler, üç dinin de renklerini alarak kültürel etkileşim sonucunda Midyat Halk Kültürünü oluşturmuştur.
Moralızade Vassaf Kadri, hayatı-sanatı ve eserleri

Bu çalışmamızda II. Meşrutiyet Dönemine eserleriyle katkıda bulunan Moralızade Vassaf Kadri'nin hayatı, sanatı ve eserlerini ele almaya çalıştık. Bu çalışmaya başlamadan önce yaptığımız ön araştırmada Vassaf Kadri ile ilgili müstakil bir araştırmaya rastlamadık. Hatta edebiyat tarihlerimizde yazar hakkında bilginin bulunmaması bize, bu konuda bir eksikliğin bulunduğu fikrini verdi. Bu fikirden hareketle edebiyatımızdaki eksikliğin giderilmesine katkıda bulunmak için bu tezi yapmaya karar verdik. Çalışmamızı yaparken olabildiğince çok kaynağa ulaşmaya çalıştık. Bunun için de Türkiye'de bulunan birçok kütüphaneye giderek işimize yarayacak belgeleri, özellikle yazarın eserlerini toplamaya çalıştık. Eski yazıyla yirmi beş, Latin alfabesiyle de iki eser olmak üzere yirmi yedi eserinin varlığını tespit ettik. Bu eserlerin tamamını göz önünde bulundurursak Vassaf Kadri'nin, II. Meşrutiyette popülist bir anlayışla eser yazdığını ve edebiyatı, düşüncelerini aktarmak için araç olarak kullandığını söyleyebiliriz. Eserlerinde genel olarak Türkçülük, toplum ve insan, Abdülhamit aleyhtarlığı, batıl inanışlar gibi temaları işlemiştir. Sonuç olarak, II. Meşrutiyet Döneminde birçok türde eser vermiş olan Vassaf Kadri'yi elimizden geldiği kadar geniş bir şekilde tanıtmaya çalıştık.
Ebubekir Celalİ Divanı: Karşılaştırmalı metin-inceleme

18. yüzyıl, divan şiiri geleneği için kendi sınırları içerisinde bir değişim dönemidir. Eski ile yeni arasında şairlerin tam anlamıyla var olma mücadelesi verdiği bu dönemde özellikle şiir alışılmış kalıplardan sıyrılmaya başlar. Şairlerin'kaside' gibi uzun formların beyit sayılarını kısalttıkları, alışılmış divan tertibinindışına çıktıkları görülür. Ayrıca şiirin konu alanı da genişler. Özellikle mahallileşme akımının etkisiyle gündelik hayattan sahnelerle birlikte dönemin eğlence ve gezintimekanları şiirde tüm canlılığıyla görülmeye başlar.18. yüzyılın ikinci yarısında yetişmiş şairler arasında yer alan EbubekirCelali'nin şiirleri mahallileşme akımının özelliklerini barındırır. İnce hayallerle örülüve tüm orjinalitesini tekrara düşmeyen doğallığında barındıran bu şiirler aynı zamanda 18. yüzyılın sonunda divan şiirinin geldiği noktayı da açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışmada Ebubekir Celali Divanı öncelikle eski harflerden yeni harflere aktarılmış ve sonrasında divanın içerisinde yer alan anlatım unsurları divan şiirininkendisini yenilemesi noktasında tahlil edilmiştir.
Rus biçimciliği üzerine bir araştırma

Biçimcilik, edebiyatı bağımsızlaştırma mücadelesi olarak ortaya çıkan bir edebi akımdır. Biçim ve içeriği birbirinden ayırmamakla beraber daha çok biçim, teknik ve yöntem üzerine çalışmışlarıdır. 1915 -1930 yıllan arasında eserler veren biçimcilik, Opojaz ve Moskova Dilbilim Çevresi olmak üzere İM grup genç araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Bu çalışmada, biçimcilik genel hatlarıyla tanıtılmıştır. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde Rus biçimciliğinin bir tarihçesiyle birlikte, temsilcileri hakkında kısa bilgiler de verilmiştir. ikinci bölümde şiir ve düzyazı kuramlarından anlatı tekniklerin, anlatı birimlerinden temel terimlere kadar biçimcilerin bu konulardaki düşüncelerine yer verilmiştir. Son bölümde biçimciliğe yöneltilen olumlu ve olumsuz eleştirilere ve biçimciliğin diğer edebi akımlar ve diğer bilimlerle olan ilişkilerine değinilmiştir. Bunlardan sonra, bir sonuç bölümü yer almaktadır ve bu çalışma konusu ile ilgili başvurulabilecek kaynak kitaplar ve internet siteleri belirtilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Rus biçimciliğini tanıtmak ve bu konudaki çalışmalara kaynaklık etmektir.
Genç edebiyatın gençleri: Geç Dönem Osmanlı romanında gençlik, gelecek ve idealler

Geç dönem Osmanlı romanlarını örneklediği düşünülen beş romanın çözümlemesini sunan bu çalışma, ilk Osmanlı romanlarından bu dönem romanlarına görülen değişim ve dönüşümleri odağına almıştır. 'Alafranga züppelik' anlatısının yerini İmparatorluğun içinde bulunduğu kriz dönemine bağlı olarak gelecek anlatısına bıraktığı romanlarda, idealist gençler anlatıların merkezine yerleşmişlerdir. Kendilerini gelecekte nelerin beklediği sorusu etrafında birleşen gençler, 'doğru' Batılılaşmanın kapsamının tartışılmasında araçsal konumdadırlar.1890- 1911 tarihleri arasında yazılmış Halid Ziya Uşaklıgil'in Bir Ölünün Defteri (1890), Mai ve Siyah (1897), Nesl-i Ahir (1909), Mehmed Murad'ın Turfanda mı Yoksa Turfa mı? (1890) ve Ali Kemal'in Fetret (1911) romanlarında tespit edilen değişimler tezin Birinci Bölümü'nde 'Babasızlık Endişesinden Nesilsizlik Endişesine', 'Okuma Eyleminden Yazma Eylemine' ve ' 'Sefil' Erkekten 'Muteber' Erkeğe' başlıklarında gösterilmiştir. Önemli değişimlerden biri olarak yetişkinlerin / babaların romanlara dahil oluşunu temsiliyet açısından inceleyen İkinci Bölüm'de yetişkinlerin / babaların geç-dönem Osmanlı aydının farklı söylemlerini romanlara taşımakta araçsal kılındığı saptanmıştır. Üçüncü Bölüm'de, 'alafranga züppe' tipinin görünürlüğünü yitirdiği bu romanlarda olumlu karakter çoğalması tespit edilmiş, yapılan çözümlemede olumlu karakterlerin 'reformist' ve 'idealist' şeklinde ayrılarak 'doğru' Batılaşmanın kapsamının tartışılmasında araçsal kılındığı belirlenmiştir. Romanların ortak yönünü oluşturan 'müphem' gelecek anlatısının, romanların sonunda karşı ütopyaya dönüşerek Osmanlı İmparatorluğu'nun yitimini imlediği savunulan tezde, önemli göstergelere sahip olduğu düşünülen roman mekanları, Dördüncü Bölüm'de farklılaşma / farklılaştırma ve yitim üzerinden ele alınarak tartışmaya açılmış; karşı ütopyaya paralel olarak anlatıların mekanların yitimiyle sonuçlandığı ortaya konmuştur.
Mecm'ua-i Nezair Hasan Hüsnü Paşa N. (1031) 1b- 50a: İnceleme-tenkitli metin

'Mecm'ua-i Nezair Hasan Hüsnü Paşa N. (1031) 1 b-50a İnceleme - Tenkitli Metin? adını taşıyan bu çalışmada, on altıncı yüzyılın sonları ve on yedinci yüzyılın başlarında derlendiği tahmin edilen nazire mecmuasının tenkitli metni hazırlanmış ve bu metin esas alınarak eser üzerinde şekil ve muhteva incelemesi gerçekleşmiştir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde eser şekil, muhteva bakımından tetkik edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise eserin tenkitli metni ortaya konulmuştur.
Hapishane romanları (1950-1980)

Türk romanının doğuşundan itibaren sosyal ve siyasi yapıyla bağı oldukça güçlüdür. Ahmet Mithat Efendi, Namık Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem gibi ilk romancılar, yaşadıkları dönemin problemlerini romanlarında yansıttıkları gibi, sosyal ve siyasal hayata eleştiriler ve öneriler de getirmişlerdir. Türk romanının bu niteliği Cumhuriyet'ten bugüne kadar devam etmiştir. Bizim 1950- 1980 arasında yayımlanan romanlarda hapishane olgusunu incelemeye çalışmamız da temelde bu gerçekliğe bağlıdır. İlk romanlardan itibaren zindan, kale, mahbes olarak geçen mekan, belirlediğimiz romanlarda hapishane, dam, kodes, içeri, zindan? gibi adlandırmalarla vakanın ortamını hazırlamakta; belirli sürelerde orada yaşayan insanların yaşama biçimlerini belirlemekte; davranışlarını, bakış açılarını etkilemektedir. Roman ve hapishane bağlamında belirlediğimiz açık bir gerçek de yazarların hayat hikayeleri ile romanlardaki hapishane hayatları arasında bir benzerliğin var olmasıdır. Bu tespit, roman ve biyografi ilişkisini tartışmamızı da gerekli kıldı. Hapishane, doğası itibari ile suçluların veya suçlananların mekanıdır. Dolayısıyla ele aldığımız romanlardaki hapishane kişileri ya tutuklu ya da mahkumdur. Tutukluların hapishanedeki hayatları adeta suç ve ceza arasında yaşadıkları tedirginlik ve gerginlikten ibarettir. Mahkumların yaşadıkları temel duyguları, cezaya itiraz ve dışlanma korkusu olarak belirlemek mümkündür. Hapishanelerde kanunlar gereği bir sosyal ve idari yapılanma olduğu gibi mahkumların kendi aralarında kurdukları bir sosyal düzenden de söz etmek mümkündür. Ağa, meydancı, koğuş temsilcisi gibi sosyal birimler mahkumların kendi aralarında kurdukları yapının birimleridir. Bu yapı belirli ölçülerde kanunlar dışında hapishane raconu diyebileceğimiz teamüller ve müeyyideler sistemi oluşturmaktadır. Esasen bu sosyal yapının içine hapishane argosunu da ilave etmek gerekir. Ele alınan romanlarda özellikle suçluluk, suçlar ve cezalar merkezinde bir öteki dil oluştuğu açıktır. Romanlardaki hapishane olgusu çerçevesinde yapılan bu inceleme, edebiyat sosyolojisi bağlamında da daha birçok çalışmanın yapılması gerektiğini ortaya koymuştur.
Şairin romanı, romanın şiiri: Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk romanında şair ve şiir

Şairlerin karakterleri, hayat tarzları, hayal dünyaları her zaman ilgi çekici olmuş, araştırma konusu yapılmıştır. Onların poetik anlayışları, hayal dünyaları ve yaratma faaliyetleri sadece poetik yazılarda değil, edebi türlerde de yer almıştır. Bu bağlamda şairleri anlatan onlarca romanın varlığından da söz edebiliriz. Bu tezin konusu da şair ve şiir konusuna odaklanan romanlardır.'Şair kimdir?, 'Şairleri diğer sanatçılardan ayıran özellikler var mıdır?, 'Şiir nedir? ve 'Nasıl yazılır? gibi sorular bu tezin yazılış amacını teşkil etmektedir. Bu bağlamda tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Şair tiplerini sınıflandıran bölüm tezin birinci bölümüdür. Bu bağlamda Türk romanına yansıyan yönleriyle dört tip şairin olduğu görülmüştür. Bunlar, romantizmin etkisindeki melankolik şairler, kahraman özelliği gösteren şairler, havai bir hayat yaşayan rind-meşrep şairler ve geleneğin etkisinde şiirler yazan Divan şairleridir. Yine romantik şairleri taklit eden müteşairler de tezimize dahil edilmiştir. Bu şair figürleri incelendikten sonra beslendiği kaynaklar, Divan şiirine, halk şiirine ve Batı şiirine yaklaşımları üzerinde durularak şair figürlerinin poetikası üzerinde çalışılmıştır. Yaratıcılık başlığı altında ise şairlerin eserlerini yaratma süreçleri, yaratma sancıları değerlendirilmiş, yaratıcılığın deha, delilik ve narsisizmle olan bağlantısı incelenmiştir. Bu çalışmada Tanzimat dönemi romanlarından Cumhuriyet dönemi romanlarına kadar değişen, dönüşen şair imajı ve şiir anlayışı ele alınmıştır.
Hakim'in Şerh-i Dİvan-ı Şevket'i

Çalışmamızda, Sebk-i Hindi'nin önemli örneklerinden biri olan Şevket-i Buhari Divanı'nın XVIII. yüzyıl vakanüvis ve şairlerinden Hakim tarafından kaleme alınan şerhi karşılaştırmalı metin olarak hazırlanmış, eserden elde edilen döneme ve tarihe ışık tutan bilgiler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Daha önce Şevket-i Buhari Divanı'nın Molla Murad tarafından yapılan şerhi dışında Şevket-i Buhari Divanı'na yapılan şerhler üzerine herhangi bir çalışma olmadığı görülmüştür. Molla Murad'a ait olan şerhte sadece Şevket-i Buhari'nin üç kasidesinin şerhi bulunmaktadır. Çalışmamız ise Şevket-i Buhari Divanı'nın tamamını kapsamaktadır. Ayrıca Şevket-i Buhari Divanı üzerine bugüne kadar yapılan incelemelerde Divan'ın Arap harfleriyle yayımlandığı ve çeviri yazılı yayınının olmadığı görülmüştür. Biz de bu Farsça Divan'ı, yeni Türk harfleriyle vermiş olduk. Bir şerh metni olması nedeniyle eser, hem Şevket-i Buhari Divanı'nı hem Hakim'in şerhini kapsamaktadır. Divan'ı şerh ederken bazen nüsha karşılaştırması da yaptığı anlaşılan Hakim, Şevket-i Buhari Divanı'nda olmayan bazı beyit veya şiirlere yer vermiş, farklı nüshaları değerlendirip doğru olma ihtimali yüksek olan nüshalara işaret etmiştir. Hakim'in kendi şiirlerine göndermeler yapmış olması da Hakim Divan'ında olmayan kimi metinlerin edebiyatımıza kazandırılması açısından önem taşımaktadır. Hakim'in Şerh-i Divan-ı Şevket adlı eserinin bilim dünyasına iki yönlü fayda sağlayacağını umuyoruz. Divan'ı ve Tarih'i üzerine yapılan değerlendirmelerden sonra bu çalışma ile de Hakim'in farklı bir yönü olan şarih kimliği ortaya konmuş olacaktır.