turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Gaziantep şehri cami mihrapları

Suriye ile Anadolu arasında bir geçiş noktası olan Gaziantep, sanatsal olarak kendine özgü bir üslup yaratmaya çalışsa da güneyden gelen akımlardan da etkilenmiştir. Gaziantep'te yer alan 22 cami mihrabından en eskisi olanları 16. yy. a tarihlenir. Daha önce inşa edilen mihrapların nasıl bir kuruluşu, yapı tekniği ve süslemesi var bilemiyoruz; ancak 16. yy. dan 20. yy. a kadar günümüze gelebilen mihraplara baktığımızda Gaziantep'in kendi şahsına özgü bir üslup ortaya koyduğunu söyleyebiliriz. Renkli taş tekniği; Güneydoğu Anadolu ve Suriye bölgesinin karakteristik bir özelliğidir. Ancak üç renkli taşın mihraplarda yoğun olarak kullanılması Gaziantep'e özgüdür. Ayrıca Gaziantep'in güneyinde yarım daire planlı niş her dönemde oldukça yaygın iken; Gaziantep'te daha ziyade çok kenarlı niş kullanılmıştır. Çok kenarlı niş Selçuklu ve Osmanlılarda yaygındır. Yani mihrap hücresi biçimi bakımından Anadolu etkileri gözlenirken teknik bakımdan güneyden etkilenmiştir. Ancak bu etkileri asgari düzeyde tutarak istikrarlı bir üslup oluşturmuştur. Bu üslup 20. yy. da yok olmak üzere iken son kez Handan Bey Camisi mihrabın da (M. 1957) düşük bir işçilik ile tekrarlanmıştır. Üç renkli taş malzemenin Gaziantep mihraplarında yoğun olarak kullanılması, bordur kullanımını da azaltmıştır. Buna karşılık islam mimarisinde bordur kullanımı ilk dönem mihraplardan bu yana yoğun yer almıştır. Zira bordur mihrap hücresinin bulunduğu duvardan ayrılmasını sağlar. İşte bu ayrımı Gaziantepli ustalar üç renkli taş malzeme ile yapmışlardır. Üç renkli taş malzemenin görünümünü çok beğenmiş olmalılar ki bitkisel ve geometrik süslemeye fazla ağırlık vermemişlerdir. Hatta bitkisel süsleme yok denecek kadar azdır. Zikzak, baklava, çapraz ve düz çarkıfelekler, dik silmeler, yıldızlar, çokgenler kullanılan başlıca geometrik motifler olmuştur.
Bursa hanları

Bu çalışmada, Bursa'nın merkezinde yer alan 12 hanın plan ve süsleme özellikleri ayrıntılı bir şekilde tanıtılmıştır. Tüm yapılar tarih içinde bir yere oturtulmuştur. 'Bali Bey Hanı' dışındaki hanların tümü iki katlıdır. Bali Bey Hanı, Bursa Harılan arasında, en azından batı cephesi üç katlı olan tek örnektir. Yapıların hepsi dört yönden revaklı bir avlu içermektedir. Revaklar her katta yer almaktadır. Revakların gerisinde hücreler vardır. Emir Hanı, Koza Hanı, Pirinç Hanı ahır mekanının da günümüze sağlam şekilde ulaştığı örneklerdir. Süsleme açısından son derece fakir olan bu yapılarda en yoğun süsleme Koz Hanı taçkapısında görülmektedir. Bursa, Osmanlılar döneminde şehir içi hanlarının ilk örneklerinin verildiği önemli bir kenttir. Osmanlılardan önce, daha çok kentler arasında inşa edilen bu yapılar, Osmanlılarla birlikte şehir içine taşınmış ve sadece konaklama yapısı olma özelliğinden çıkıp, aynı zamanda birer ticaret yapısı hüvviyeti kazanmıştır. Bu nedenle, Bursa'da genellikle görüldüğü üzere, inşa edilen hanlar, handa ticareti yapılan maun adıyla anılmış ve bu adlarını günümüze kadar korumuşlardır. Siyasi ve ticari açıdan Osmanlı Devleti'nin önemli bir kenti olan Bursa'da XIV. -XV. ve XVI. yy'da inşa edilmiş harılan bilim dünyasına ayrıntılı bir şekilde tanıttığım için mutluyum.
Görünenin ötesinde: 17. yüzyıl Hollanda resminde görsel zeka ve oyunlar

17. yüzyıl Hollanda resmi, genellikle, barındırdığı 'derin' ve 'saklı' anlamlar üzerinden alegoriler, semboller ve edebi metinler aracılığıyla okunmuş ve araştırmalara konu olmuştur. Hollanda resminin didaktik ve eğlendirici yanının vurgulandığı bu çalışmalar uzun zaman temel alınmışlarsa da, 1980'lerden itibaren bu durum değişim göstermiş ve zengin bir anlamsal alt yapısı olan dönem yapıtları, biçimsel olarak ele alınmaya başlanmıştır. İki ana bölümden oluşan bu tez, Hollanda Altın Çağı resminin şaşırtarak eğlendiren ve sanatçının teknik ustalığını gözler önüne seren yönlerini ele almaktadır. Çalışma için bir tablo hazırlanmış ve metin de bu tablo doğrultusunda şekillenmiştir. Buna göre tezin birinci bölümü, Hollanda Cumhuriyeti'nin dokuz kentinde çalışmış ressamların üretimlerini ve birbirleriyle olan etkileşimlerini ele almaktadır. Kentlerdeki ekonomik ve sosyal ortamın; sanatsal ve bilimsel üretimin ve buradaki ressamların usta-çırak ilişkisinin, onların yapıtlarında kullandıkları görsel oyunların seçimindeki etkileri incelenmiştir. Antik Çağ'dan beri resimlerdeki yanılsamaların ve oyunların sağladığı görsel olanaklar ressamları heyecanlandırmıştır. Ressamlar, temsil ve gerçeklik arasında bulanıklaşan sınır ile izleyicileri de kendi heyecanlarına ortak etmek istemişlerdir. İkinci bölümde, Perde; Ayna; Derinlik ve Doorkijkje; Çerçeve ve Niş; Işık ve Gölge, Doku ve Materyal; Perspektif Kutusu ve Camera Obscura ve Yüzeyde Oyunlar gibi çeşitli başlıklar altında, yüzeye ve mekana ilişkin çeşitli oyunlar ve olanaklar, seçilen örneklerle açıklanmıştır. Bağlam açısından gerek görüldükçe, yapıtların didaktik göndermelerine ve 'derin' anlamlarına değinilmiştir. Ressam ve yazar Philips Angel'in 1641 yılında Aziz Luka Günü'nde Leidenlı meslektaşlarına yaptığı konuşmanın, çalışmayı ilgilendiren kısmı çevrilmiş ve tezin Ekler kısmında bu çeviriye yer verilmiştir. Hollanda sanat tarihi literatüründe önemli bir yere sahip olan Resim Sanatına Övgü başlıklı konuşma, özellikle ressamların teknik ustalıklarına yaptığı vurgu açısından bu tezi destekler niteliktedir.
Modern heykelde iz ve işaret

Modern heykelden önce çoğunlukla pürüzsüz olan heykelin yüzeyi modern heykelle birlikte hareketlenir. Sanatçının izi heykelin yüzeyinde görünür olurken, bu iz aynı zamanda bir işarete dönüşür. İz ve işaret yaratıcısının varoluşuna tanıklık ederken biçime ve anlama da katkıda bulunur. Modern heykelle birlikte yeniden ön plana çıkan ve heykele içkin bir öge olan dokunsallığın, yüzeyde görünür olan ve işarete dönüşen izin yarattığı olanakla birlikte okunması gerekir. Modern heykeltıraş kendi üretimi üzerinde kendi elini, zihnini ve yaratımını göstermeyi amaç edinir.
Tarihsel, mitolojik ve dini bağlamda kutsal bir mekan olarak Kudüs

Kudüs, ülkemizin ve dünyanın gündeminde yer alan önemli bir kutsal mekan olması itibariyle ele alınmış ve insanlar için ne anlam ifade ettiği bulunmak istenmiştir. Bunun anlaşılması amacıyla tarih içinde ortaya çıktığı dönemden günümüze kadar olan süreci göz önüne alınarak Yahudilikte, Hıristiyanlıkta ve İslam'daki yeri ve insanları nasıl etkilediği incelenmiştir. Bir mekanın kutsallıkla anılması onun kutsalın tecrübesinde aldığı rol nedeniyledir. Bu anlamda Kudüs kutsal mekan fenomeni inanan insanlar için bir merkez sunmakta ve düzeyler arası geçişin mümkün olduğu yere işaret etmektedir. Ayrıca şehrin birçok peygamberle ve çeşitli ibadetlerle bağlantısı kurulmaktadır. Kudüs, Yahudiler için Süleyman Mabedi'nin, Hıristiyanlar için Mesih'in hatıralarının bulunduğu yerin ve Müslümanlar için kıble ve miracın mekanıdır. Bu anlamları itibariyle üç dinin mensuplarının kendilerini tanımlamalarında ve gelecekle ilgili tasavvurlarında yer almakta ve insanları etkilemeye devam etmektedir.
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan bazı Delailü'l- Hayrat'lardaki tasvirler

Bu çalışma; Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan Ebu Abdullah Muhammed b. Süleyman el-Cezuli es-Samlali'ye ait Delailü'l- Hayrat ve Şevariku'l- Envar isimli kitabın, Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebi'nin minyatürlü nüshalarını içeren bir katalog çalışmasıdır. Çalışma giriş ve yedi ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın amacı ve önemi, kapsamı, araştırmada izlenen yöntem ve Konya - Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nin tanıtımı yer almaktadır. 1. Bölümde; Minyatür ve Tezhip san'atlarının tarifi, tekniği ve yapılışı, tarihi gelişimi, kompozisyon ve renk özellikleri, kullanılan malzemelerin nasıl hazırlandığı ve uygulamalarındaki yöntemler ile yazma eserlerdeki kullanım alanları yer almaktadır. 2. Bölümde; Delailü'l-Hayrat ve Şevariku'l- Envar kitabı ile kutsal yöre ve mekan minyatürlerini içeren diğer eserler tanıtılmıştır. 3. Bölümde; katalog bulunmaktadır. Katalogda; eserlerin müellifi, hattatı, yazıldığı tarihi, eserin boyutları ile cilt ve yazı özellikleri tespit edilmiştir. Ayrıca katalogdaki minyatür ve tezhiplerin renk ve kompozisyon özellikleriyle kullanılan motifler ve boyama teknikleri incelenmiştir. 4. Bölümde; eserlerin incelenmesinden elde edilen bulgulara dayalı olarak bir değerlendirme ve sonuç yer almaktadır. 5. Bölümde; Bibliyografya bulunmaktadır.6. Bölümde; resim ve çizim listesini bulunmaktadır.7. Bölümde de; resimler ve çizimler bulunmaktadır.
Edirne Camilerinde yazı

Osmanlı Cihan Devletine doksan iki yıl başkentlik yapmış ve 18. yüzyıla kadar da ikinci başkent niteliğini korumuş olan Edirne şehri, sadece siyasi tarihimizde değil mimari tarihimizde de önemi tartışılmaz özel bir yere sahiptir. Rıfkı Melül Meriç bu özelliği şöyle dile getiriyor: ' Edirne, değişik amaçlarla inşa edilmiş bulunan büyüklü küçüklü mimari eserleriyle Osmanlı Mimari sanatının bütün aşamalarını kendinde toplayan tek ve örneksiz bir müze şehrimizdir'. Edirne Camilerindeki yazılar da Türk İslam Hat Sanatını en iyi şekilde yansıtmaktadır. Eski Cami sanat bakımından mahalli değerdeki yazı ve yazı-resimleriyle meşhur olmuştur. Edirne'de ' Eski Cami'nin yazısı, Üç Şerefeli'nin kapısı, Selimiye'nin yapısı ' sözü de Eski Cami'nin yazıları ile meşhur olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak son yıllarda yapılan restorasyon sonucunda bu yazıların çoğu yeniden yazılmak üzere silinmiş ya da bozulmuştur. Günümüzde çok az yazı kalmış ve camiin orijinal havası bozulmuştur. Muradiye Camii duvarlarında ve mihrabındaki çinileri, süslemeleriyle devrin san'at anlayışını yansıtmaktadır. Son zamanlarda bu çinilerin bir kısmı çalınmış ve çalınırken de diğer çiniler zarar görmüştür. Geriye kalan çinilerde de camiin kapalı ve bakımsız, halkımızın da ilgisiz olması nedeniyle tahribat devam etmektedir. Üç Şerefeli Camide restorasyon çalışmaları halen devam etmektedir. Üç Şerefeli Cami içindeki yazılar restorasyondan sonra yenilenmiş, avlu revak kubbelerindeki yazılar, inşa ve tamir kitabeleri ise restorasyon öncesi resimleriyle beraber değerlendirilmiştir. Ahşab işçiliğinin eseri olan pencere ve kapı kanatlarındaki yazılar resimleri, metinleri ve okunuşlarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Yine Selimiye Camii mihrab duvarında bulunan ' Fatiha ' ve ' Amene'r= Rasulü ' yazıları, hünkar mahfilindeki çiniler ve yazılar, inşa ve tamir kitabeleri, camiin avlu ve içindeki yazılar resimleri ve metinleriyle beraber değerlendirilmiştir. Diğer camilerde kitabeler dışında orijinal hat sanatı kalmamıştır. Yukarıda belirttiğimiz camiler dışındaki diğer camilerde bulunan son dönem yazılan kitabeleri resim, metin ve okunuşlarıyla beraber sunularak gelecek kuşaklara ışık tutulmaya çalışılmıştır.
Kuruluşundan Tanzimat'a Osmanlı başkent mimarisinde eğitim yapılarının külliye kuruluşları içindeki yeri ve önemi

ibadet, konut, mezar, ticaret, sosyal ve eğitim yapıları kategorizasyonu: yapısall, biçimsel ve strüktürel tipolojilerden farklı olarak, temel parametresi işlevsellik olan bir tipolojik sınıflandırmayı ifade eder. İşlevsel tipolojik bir grup olarak eğitim yapıları, verilen eğitimin niteliğine ve düzeyine bağlı olarak bir alt gruba ayrılmış, her bir alt grup ise morfolojik özelliklerine göre ayrıca sınıflandırılmalara tabi tutulmuştur. Osmanlı mimarisinin temel işlevi eğitim olan yapıları: genel medreseler, ihtisas medreseleri, ve sıbyan mektepleridir. Asıl fonksiyonu ilgili kimselere kitap hizmeti sunmak olan kütüphaneler birincil işlevlerinin yanında eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü yerler olarak bilindiğinden birer eğitim yapısı olarak değerlendirilmişlerdir. Osmanlı mimarisinin başlangıcından itibaren yapı üretimindeki genel eğilimi, farklı fonksiyonel yapıların bir külliye oluşturacak şekilde bir arada tasarlanması yönünde olmuştur. Bu eğilimin bir sonucu olarak külliye kuruluşlarının işlevleri açısından dini, sosyal, ticari ve kültürel birer merkez; tasarımları açısından ise olgun mimari kompleksler haline gelmesi Osmanlılar döneminde olmuştur. Dini ve simgesel anlamlarına koşut olarak çoğunlukla külliyelerin merkezlerini teşkil eden camileri saymazsak, Osmanlı külliye mimarisinin en önemli ögeleri başta medreseler olmak üzere eğitim yapıları olmuştur. Bazıları günümüze ulaşmamış olsa da çoğu külliyede bir veya daha fazla eğitim yapısı mutlaka inşa edilmiştir. Öyle ki Fatih ve Süleymaniye gibi Osmanlı mimarisinin ikonları sayılan iki sultani külliye, öğretimin son derece planlı ve kademeli yapıldığı birer eğitim kampüsü olarak tasarlanmışlardır. XVI. Yüzyılın sonlarında başlayarak merkezini eğitim yapılarının teşkil ettiği külliyelerin inşa edilmesi ise bir gelenek halini almış, bu gelenek yaklaşık iki yüzyıl boyunca sürdürülmüştür. Geleneksel Osmanlı eğitim yapıları, Sanat Tarihi ve Mimarlık Tarihi alanlarında daha çok tekil yapılar olarak ele alınmış; plan, strüktür ve diğer yapısall özellikleri bakımından birçok araştırmacı tarafından çalışma konusu edilmişlerdir. Bu çalışmalarda Osmanlı eğitim yapıları plan şemaları, mekan düzenlemeleri, strüktürleri, dış kütle biçimlenişleri, inşa malzemesi ve teknikleri açısından irdelenmiş, gelişim süreçleri yorumlanmıştır. Bu tez çalışmasında ise Osmanlı başkentlerinde inşa edilen ve bir külliyenin fiziki bütünlüğü içinde yer alan eğitim yapılarının, bir bütünün parçaları olmaları durumları göz önüne alınarak incelenmiştir. Yapılan çalışmayla söz konusu yapıların, bütün içindeki mimari fonksiyonlarının neler olduğu, parça-parça, parça-bütün ilişkilerinin nasıl kurulduğu, bu ilişkilerin eğitim yapılarının mimari tasarımlarına nasıl etki ettiği sorularına cevap aranmıştır.
Yapılcan köyü Hıdırlık Türbesi tasvirleri

Hıdırlık Türbesi Kütahya'nın Altıntaş ilçesine bağlı Yapılcan köyünde bulunmaktadır. Türbe, kübik gövdeli plan tipi özellikleri, yapımında kullanılan inşa malzemesi ve tekniklerden dolayı 13. yüzyıla tarihlendirilmiştir. Çalışma kapsamında mimariye kısaca değinilmiş, asıl konu olan tasvirler ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Türbe mimarisinde görülen süslemeler, genellikle çini, seramik, taş v. b. malzeme yüzeylerine uygulanmıştır. Tezimize konu olan tasvirler, dış cephede taş blokların yüzeyinde, iç mekanda ise sıva yüzeyinde yer almaktadır. Kazıma ve baskı teknikleri kullanılarak meydana getirilen tasvirler, insan, hayvan, geometrik ve bitkisel olmak üzere çeşitli başlıklar altında ve belirli bir düzen içerisinde ele alınmıştır. Tasvirler, Türklerin İslamiyet öncesi inanç sistemi olarak görülen Kamizm öğelerini, Orta Asya hayvan üslubuna ait izleri ve özellikle kaya resimlerinde karşılaşılan anlatımları bünyesinde barındırmaktadır. Tamamen özgün olan bu tasvirler içinde, tahtta oturmuş, kolları tıraz bantlı, başı haleli, elinde küre ve mendil tutan figür dikkati en fazla çekenlerin başında gelmektedir. Türbede yoğun olarak işlenmiş olan tasvirler dönemin kültürel dünyasının bir yansıması olarak görülmelidir. Aynı zamanda yazılı belgelerin az olduğunu düşündüğümüz dönemin inanç sistemi ve belki de inanç sistemindeki değişimin önemli ipuçlarını veren bu tasvirler, yine dönemin hayat tarzı konusuna bazı açıklamalar getirmesi bakımından önemlidir.
Olympos antik kentinin ortaçağ dokusu ve Likya bölgesi açısından önemi

Olympos antik kenti Anadolu'nun güneybatısında yer alan Lykia Bölgesi'nin doğu sınırına yakın, 36 ? 23' 52 .60, 30 ? 28' 34.22 enlem ve boylamlarına konumlanmaktadır. Günümüzde Antalya il snırları içerisinde bulunan kent Antalya'ya yaklaşık 85 km. uzaklıktadır. Bir kıyı kenti olan Olympos, kentsel yerleşim tipolojisi açısından Lykia kentlerine benzerlikler göstermekle beraber, kendine özgü birçok farklı unsuru da barındırmaktadır. Kentin içinden geçen ve yerleşimi ikiye ayıran Göksu, Lykia kentleri arasında Olympos'a özgün kimliğini sunan ilk öğe olarak sayılabilir. Ayrıca, topografik yapının zorlamasıyla hem kıyı hem de yamaç kenti yerleşim özelliklerşi taşıyan kent, planlamacılık açısından da farklı özellikler taşımaktadır. Lykia tarihi açısından önemli figürlerin yaşadığı bir kent olan Olympos, şimdilik Helenistik döneme kadar inen bir kronolojiye sahiptir. Yerleşimin kronolojisindeki üst sınır ise, bugüne kadar elde edilen yazılı ve arkeolojik verilere dayalı olarak M. S 7. yüzyılın ortalarına kadar uzanmaktadır. Olympos kent dokusu ve mimari geleneğin Roma'dan Bizans' doğru evrilmesi sürecine doğrudan ışık tutan bir yapıya sahiptir. Ayrıca, başkent dışında, yani taşrada yer alan yapılaşma sürecine ve kentleşme ilkelerine de güçlü veriler sunmaktadır. Elde edilen veriler ışığında M. S 2. yüzyıldan başlayarak, Hıristiyanlaşma sürecindeki Lykia Bölgesi kentsel yerleşim özelliklerinin Roma'dan, Bizans'a doğru dönüşüm sürecine zengin yapı repertuarı ile kaynak sağlamaktadır. Olympos neo-platonist Kilise babalarından Methodius'un yaşadığı kent olarak ünlenmiş ve erken dönemlerinde yüksek seviyedeki bir piskoposluk olarak kabul edilmiştir. 431, 458 ve 518 yıllarına tarihlenen konsil belgelerinde adı geçen Olympos, 518 yılı kayıtlarında ilk sırada bulunan Markiane ve Eudokias ile birlikte yer alsa da (Hild 2004, 9) 10. yüzyıl ve sonrasındaki belgelerde izlenememektedir. Olympos'ta karşımıza çıkan Kenobitik kuruluşlu dinsel yapı grupları, 5. ve 6. yüzyıllara tarihlenen anıtsal boyutlu kiliseler ve yazılı belgelerle birlikte Olympos'un önemli bir Hıristiyanlık merkezi olduğu anlaşılmaktadır
1970 ile 2010 yılları arasında Türkiye'de sanat tarihi yazımı

Tu rkiye'de, Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte, modern ulus-devlet kurma anlayışıyla değerlendirilmeye başlanan sanat tarihi yazımı, ulusçuluk / milliyetçilik ideolojisi çerçevesinde ele alınmıştır. Uygulanan Batılılaşma politikaları nedeniyle de, sanat tarihi yazımında Avrupa-merkezci bakış açısı ve 'ilerleme' du şu ncesi etkili olmuştur. 1970'li yıllardan itibaren, Batı Avrupa'da ve Kuzey Amerika'da öncelikle tarih, sosyoloji ve felsefe disiplinlerinde ortaya çıkan Postmodern yaklaşım, tarih yazımında 'gerçeklik'in ve nesnelliğin sorgulanmasına neden olmuştur. Böylece, farklı tarihsel gerçekliklerin var olma ihtimali ve tarihsel anlatıların öznellik ve bireysellik içerdiği göru şu ortaya çıkmıştır. Bu durum, tarihsel geçmişşe bakış açısının, anlatı modellerinin ve yöntemlerinin dönu şmesini ve çeşitlenmesini sağlamıştır. Sanat tarihi yazımı da dahil olmak u zere Tu rkiye'deki birçok disiplin de bu yaklaşımdan etkilenmiştir. Bu tez çalışması, 1970 ile 2010 yılları arasında Tu rkiye'de yayınlanmış dergi, derleme kitap ve sergi / koleksiyon kataloglarında yer alan, Tu rkiye'nin görsel sanatlarına dair, seçilmiş sanat tarihi anlatılarını, onları oluşturan, ideolojiler ve kaynaklar, söylemler, tarihsel anlatı modelleri ve du zenleri, dil ve terminoloji gibi birimlere ayırarak tarihsel söylem analizi metoduyla eleştirel okumaya tabi tutmaktadır. Bu birimler; sosyoloji, felsefe, sanat tarihi ve siyaset bilimleri disiplinlerinden yararlanılarak zamansallık, farklılık, ikili karşıtlık ve özgu nlu k gibi Tu rkiye'deki sanat tarihinde öne çıkan kavramlar ile Milliyetçilik, Feminizm, Oryantalizm, Postkolonyalizm gibi kuramlar bağlamında tartışılmaktadır. Böylece tez çalışmasında, Tu rkiye'de 1970 ile 2010 yılları arasındaki sanat tarihi yazımında, bir tarihsel anlatı modelinin ve buna bağlı söylemin hakimiyetinden çıkılması; Tu rkiye'nin kendine yönelik tarihsel ve zamansal algısının değişimi; ulus-devlet'in yarattığı 'öteki' kimliklerin söylem içerisinde yeniden biçimlenmesi; 'ilerleme' du şu ncesiyle ilişkili ikili karşıtlıkların yeniden değerlendirilmesi; kullanılan dilin, söylemin ve tarihe bakış açısının değişmesi; sanat tarihi yazımının, yeni yazı formları ve yöntemleriyle genişlemesi gibi önermeler incelenmektedir.
Kazimir Maleviç ve Süprematizm

Kazimir Maleviç 20. yy başında yaşamış bir ressamdır. Özgün bir sanat akımı yaratmıştır, nesnesiz sanat alanında bir öncüdür. Maleviç'in sanatı ve kuramları nesnesiz sanat alanında çok etkili olmuşlardır. Bu yüzden modern sanat önemli bir yere sahiptir ve bu dönemin önemli kişilerinden biridir. Malevich ve Süprematizm hakkında dünya genelinde birçok araştırmacı yayınlar yapılmaktadır. Ancak Türkiye'de Maleviç'in sanat akımı ve kuramları hakkında yeterli bilgi yoktur ve kuramları Türkçeye çevrilmemiştir. Bu çalışmada esas amacımız Maleviç'in sanat anlayışını ve kuramlarını Türkiye'de bilinmesini sağlamak ve sanat tarihi içerisinde yerini almasını sağlamaktadır
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesindeki Türkçe yazmalarda lake ciltler

Mimar Kemaleddin Bey (1870-1927) tarafından tasarlanan ve 1913 yılında tamamlanan Medresetü'l-Kuzat'ın binasında hizmet veren İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, dünyanın sayılı yazma eser kütüphanelerindendir. Kütüphane, bünyesinde barındırdığı Arapça, Farsça ve Türkçe eserler bakımından oldukça zengin bir koleksiyona sahiptir. Bu zenginlik sayıdan ziyade eserlerin farklı kültürlere ait olmasından ve eser çeşitliliğinden kaynaklanmaktadır. Nadir Eserler Kütüphanesi'nde 22 .417'nin üzerinde yazma, 30.000 civarında eski harfli basma mevcuttur. Çalışmamız kapsamında, kütüphanede bulunan Türkçe yazmalardaki lake ciltler incelenmiştir. Kütüphanede 9943 adet Türkçe el yazmanın içinde 43 adet lake cilt tespit edilmiştir. İç ve dış kapakların fotoğrafları çekilip bu kapakların desen çizimleri yapılarak eserlerin konusu, tarihi, süslemesi ve cilt özellikleri gibi bilgileri katalog oluşturularak düzenlenmiştir. Araştırmada Farsça (F1422), Arapça (A3710) ve Türkçe (T5650) el yazmalardan birer tane, özelikle kısmi yerlerde dökülme olan lake ciltler seçilerek mikroskop altında incelendi. Dökülen kısımların sırasıyla katman tespitleri yapılmıştır. Çalışmamızda incelenen lake ciltlerde tespit edilen katmanlar doğrultusunda, toplam 6 lak denemesi yapılmış, tam olarak uygulanmaya çalışılmıştır.
Arşiv belgelerinde Zeyneb Sultan Külliyesi

Osmanlı mimarisi, 18. yüzyılda batılı unsurları klasik anlayış içinde harmanlayarak güzide eserler vermeye devam etmiştir. Bu eserlerden biri de III. Ahmed'in kızı olan Zeyneb Sultan'ın, 1769'da dönemin Hassa Başmimarı Mehmed Tahir Ağa'ya inşa ettirdiği kendi adıyla anılan külliyesidir. Pek çok tarihi eser gibi bu külliye de günümüze gelene kadar çeşitli sebeplerle değişikliğe uğramış; türbe ve sebil yok olurken 20. yüzyıl başında avluya bir medrese inşa edilmiştir. Külliye, bu zamana kadar yapılan araştırmalarda bir bütün olarak ele alınmamış; yalnızca cami ve haziresi müstakil çalışmalara konu olmuştur. Ancak yapılan bu çalışmalarda da arşiv belgeleri kullanılmamıştır. Bu tezde, mevcut literatür, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı ve Cumhuriyet Arşivleri, Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul Vakıflar I. Bölge Müdürlüğü ve İstanbul IV Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından tutulan kayıtlar, kütüphane arşivleri ve farklı tarihli İstanbul haritaları incelenip mümkün olduğunca birincil kaynaklara erişilmeye çalışılarak külliyenin tarihi süreci işlenmiştir. Giriş bölümünde, konunun amacı, kapsamı, önemi ve takip edilen yöntem sunulmuştur. Birinci bölümde, konunun daha iyi anlaşılması için Zeyneb Sultan'ın hayatına, dönemin mimari eğilimlerine ve külliyenin haritalardan faydalanılarak hazırlanmış kısa tarihçesine yer verilmiştir. İkinci bölümde, külliyenin elemanları ayrı başlıklar halinde işlenerek eldeki veriler çerçevesinde yapıların geçirdiği onarımlardan bahsedilmiş; ayrıca mimari ve süsleme özeliklerine değinilerek güncel durumları kaydedilmiştir. Hazire ve burada medfun önemli şahsiyetlere ait mezar taşları çalışılırken, hazire hakkında hazırlanmış iki katalog eser esas alınarak karşılaştırma yapılmış ve bunlar da görülen bazı eksikler giderilmiştir. Külliye hakkında yapılan genel değerlendirmeye ve ulaşılan yeni bilgilerin özetine sonuç bölümünde yer verilmiştir. Önemli görülen plan, çizim, belge ve transliterasyonlar ekler bölümüne konmuştur.