turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
16. yüzyılın belli başlı şairlerinin divanlarında övünme unsurları

Bu çalışmamızda 16. yüzyılın başlıca şairlerinden Fuzuli, Baki, Hayali ve Muhibbi divanlarında övünme unsurları incelenmiştir. Klasik edebiyatın zirvesi olarak da düşünebileceğimiz 16. yüzyıl, şairlerin sanatlarını en üst düzeyde sergiledikleri ve Divan şiirinin doruğa ulaştığı bir dönemdir. Bu çalışmamızda, 16. yüzyıl Divan şairlerinin sanatını icra ederken şiirde ne gibi unsurlarla ilgiler kurduğunu, şiir ve söz söyleme ustalığını nasıl sergilediğini ve şairin şiir anlayışı ile hayal dünyasını yansıtan bu unsurlarla ne şekilde övündüğünü anlamayı amaçladık. Çalışmamızda konu iki bölüm halinde ele alınmıştır. Tezimizin asıl konusunu teşkil eden birinci bölümde 16. yüzyıl şairlerinin divanlarında sanat anlayışını gösteren beyitler önce nesre çevrilip günümüz Türkçesiyle yazılmıştır. Akabinde beyitler tasnif edilmiş ve şairlerin şiirde ortak övünme unsurları belirlenip bu çerçevede konu örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda bu övünme unsurları ışığında sanatçının ideal şiir portresi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise çalışmanın geneli değerlendirilmiş ve sonuç kısmı oluşturulmuştur.
Türk halk hikayelerinde aşk motifi

Bu çalışmada Kars, Erzurum, Sivas ve Adana aşıklık geleneği içinde yetişen aşıklardan derlenen otuz dört hikaye incelenmiş; hikayelerde aşk motifi ele alınmıştır. Aşk motifi, aşkın doğuşu, seven-sevilen, yardımcı unsurlar, engelleyici unsurlar, rakip, mücadeleler, imtihanlar ve vuslat bağlamında ayrıntılı olarak tahlil edilmiştir. Hikayelerde aşkın nasıl doğduğu, iki kahraman arasındaki aşkın nasıl desteklendiği ya da nasıl engellendiği, rakip unsuru, kahramanın sevgiliye ulaşma yolunda karşılaştığı imtihanlar ve yaşadığı mücadeleler ile hikayenin sonunda vuslata erip erememeleri incelenmiştir.
Tercüme-i Camiü'l-Hikayat li-Semerkandi

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın aslı, Ebu'l-Leys es-Semerkandi tarafından kaleme alınan Tercüme-i Camiü'l-Hikayat li-SemerkandI üzerine yapılmıştır. Eserin Türkçeye ne zaman ve kim tarafından çevrildiği bilinmemektedir. İstanbul Hacı Selim Ağa Yazma Eserler Kütüphanesinde 390 numarada kayıtlı olan bu eser Eski Anadolu Türkçesi özelliklerini taşımaktadır. Çalışma eserin, 61 a-121b varakları üzerine yapılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde eser, eserin aslını yazan Ebu'l-Leys es-Semerkandi, eseri toplayarak bir kütüphaneye vakfeden Kemankeş Abdülkadir Efendi, eserin yazıldığı dönem ve çalışmanın içeriği hakkında bilgiler yer almaktadır. İnceleme bölümünde metnin ses ve şekil özellikleri tespit edilerek, bu özellikler metinden alınan örnekler ile ayrıntılı anlatılmıştır. Metin bölümünde, metnin transkripsiyonu yapılmıştır. Transkribe edilirken her varağına sayfa ve satır numarası verilmiştir. Dizin bölümünde, eserde geçen her bir kelimenin hangi sayfalarda geçtiği yazılmış ve kelimelere anlam verilerek eserin sözlüğü dizin halinde hazırlanmıştır. Sonuç bölümünde ise, çalışmada tespit edilen önemli noktalar üzerinde durulmuştur.
Nedim Divanı'ndaki şarkıların estetik ögeler açısından incelenmesi

Sanatçı duygu ve düşüncelerini dile getirirken estetik bir değer olan güzelliği, eserine ruh yaparak, somutlaştırmaya çalışır. Sanatçının güzel olanı somutlaştırmasıyla ortaya çıkan yapıya estetik nesne denir. Ortaya çıkan bu yapıdan haz duymak isteyen alımlayıcı yani estetik özne, sanat eserine yaklaşırken anlamlandırma sürecinde esere değerler yükler. Estetik öznenin sanat eserine yüklediği değer estetik değerdir. Estetik nesne ve estetik özne arasındaki ilişkiler neticesinde estetik öznenin estetik nesne hakkındaki nihai görüşü ise estetik yargıdır. Bu çalışmada güzelliğin somutlaşması / nesnelleşmesi sürecine dahil olan her bir öge hem klasik hem de modern tahlil metotlarına başvurularak incelenmiş ve olabildiğince farklı bir estetik çözümleme modeli ortaya konulmuştur. Her biri birer estetik nesne olan Nedim'in şarkıları, onları meydana getiren estetik ögeler açısından incelenmiş olup, güzelliğin bu şarkılarda estetikleşerek somut bir varlık olarak görünmesinde hangi vasıtaların görev aldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Türk halk anlatılarında ödül ve ceza

Ödül ve ceza, bireyin belli bir davranışı yapmasını sağlamak için bir insan tarafından kasıtlı olarak verilen uyarıcılardır. Bu uyarıcılar vasıtasıyla canlıya istenilen duygu ve davranışlar öğretilir, istenilmeyenler de engellenir. Türk Halk Anlatılarında Ödül ve Ceza adlı çalışmada halk anlatılarında yer alan ödüller ve cezalar tasnif edilmiş, bu kavramların davranış odaklı analizi yapılmıştır. Bununla birlikte ödül ve ceza türlerine işlevsel açıdan yaklaşılmış, bunların anlatılardaki fonksiyonları üzerinde durulmuştur. Tezde multi-disipliner çalışma eşliğinde, psikoloji, felsefe ve psikanaliz gibi farklı disiplinlerin verileri kullanılarak ödül ve ceza yorumlamıştır. Bu yorumlar sayesinde ödül ve cezanın anlatılardaki rolü tek boyutta değil, yatay ve dikey olmak üzere iki boyutta incelenmiştir. Dikey boyutta, anlatılardaki ödül ve cezanın tarihsel, felsefi ve psikolojik derinliğine inilmiştir; yatay boyutta ise ödül ve cezanın görünür düzlemdeki sonuçları üzerinde durulmuştur. Bu boyut daha çok fiziksel, sosyal ve ekonomik unsurlardan oluşur. Dikey boyuttaki incelemede arketipsel ve ontolojik bir çözümleme yapılmıştır.
Mehmet Niyazi Özdemir'in tarihİ romanlarında isim

Mehmet Niyazi Özdemir, yazın yaşamı boyunca hem fikir yazıları yazmış hem de tezli romanlar kaleme almıştır. Ancak kendisi daha çok tarihi romanlarıyla ön plana çıkmıştır. Bu çalışmada Mehmet Niyazi Özdemir'in tüm tarihi roman külliyatını oluşturan Çanakkale Mahşeri, Kanije, Plevne, Yazılamamış Destanlar ve Yemen Ah Yemen adlı eserlerinin söz varlığı adlar özelinde incelenmiştir. Adların, Mehmet Niyazi Özdemir'in tarihi romanlarında kullanmış olduğu 14. 940 madde başı sözcüğün %37'sini oluşturduğu tespit edilmiştir. Her 5 eserde yer alan adlar, bağlamsal anlamlarına göre tanımlanmış ve kavram alanlarına göre sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmada yazarın kullandığı adların 62 farklı kavram alanına ait olduğu belirlenmiştir. Romanlarda kullanılan isimler kavram alanlarına göre tablolar aracılığıyla gösterilerek karşılaştırılmıştır. Aynı şekilde romanlarda yer alan şahıs adları, özel yer adları ve milliyet, mensubiyet bildiren özel adlar da yine tablolar ile karşılaştırma yapılarak belirtilmiştir. Böylece romanlardaki adların kavram alanlarının, şahıs adlarının, yer adlarının, milliyet bildiren özel adların kullanım sıklığı ve oranı ortaya konmaya çalışılmıştır. Son olarak yazarın beş tarihi romanının ayrıntılı gramatikal dizin çalışmasına yer verilmiştir. Dizin çalışmasında yazarın söz varlığında yer alan isim ve fiiller eklerinden ayrılarak yazarın ne sıklıkta isim ve fiil kullandığı sayısal olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın gramatikal dizini isimlerin kavramsal yapısı, fiillerin kullanıldığı yere göre durumu dikkate alınarak yapılmıştır. Sonuç bölümünde Mehmet Niyazi Özdemir'in üslup özelliği ile ad kullanımı arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.
Halit Ziya Uşaklıgil'in romancılığında kendini yıkma eğilimi

Servet-i Fünun romanı denince akla gelen ilk isim olan Halit Ziya Uşaklıgil, modern Türk romanına yarattığı karakterle çağ atlatmıştır. Uşaklıgil'in yaratığı karakterlerde görülen kendini yıkma eğilimi üzerine yaptığımız bu çalışmada, yazarın edebi hayatı boyunca kaleme aldığı sekiz romanın incelemesini yaptık. Bu eserlerde roman kahramanlarını yıkıma götüren psikolojik, sosyolojik ve felsefi sebepleri hiçlik kavramıyla birlikte ele aldık. Öncelikle romanlardaki çok yönlü karakter yapıları tespit edildi, daha sonra yıkım sürecinde etkin olan içtimai ve ailevi unsurlar tespit edildi. Bu tespitler yapılırken fikirleriyle psikoloji ve sosyolojiye yön veren bilim insanlarının görüşlerinden istifade edildi. Araştırmamızda öncelikle romanlardan yola çıkarak şahısların ruhsal dünyasını keşfederken Türk romanın kilometre taşlarından biri olan Halit Ziya Uşaklıgil'in hususi hayatının izlerini de roman karakterlerinde görme imkanı bulduk. Yaptığımız bu çalışmada karakterlerin kendini yok etme şekilleri ve bu şekiller arasındaki bağ ve farklılıkları sebeplerine göre sınıflandırırken istatistiki verilerde de bulunduk.
Mektebli ve Mekteblilere Arkadaş dergilerinin sistematik indeksi

Bu çalışmada 29 Mayıs 1913- 23 Nisan 1914 tarihleri arasında 39 sayı neşredilmiş olan Mektebli ve 18 Ocak 1910- 28 Temmuz 1910 tarihleri arasında 14 sayı neşredilen Mekteblilere Arkadaş dergilerinin konu ve yazar fihristi çıkarılmıştır. Çalışma bir giriş bölümü ile üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çocuk edebiyatı ve çocuk dergiciliği hakkında genel bilgiler verildi. Birinci ana bölümde Mektebli, ikinci ana bölümde Mekteblilere Arkadaş dergileri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise seçme metinler yer almıştır. Bu çalışmanın dönemin çocuk dergiciliği anlayışı ve toplumun çocuğa bakış açısını da irdeleyerek günümüz çocuk edebiyatı çalışmalarına katkıda bulunması hedeflenmektedir.
Necip Fazıl Kısakürek'in Çile adlı şiir kitabındaki kavramlar ve tasnifi

Bu çalışmada Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinin önemli temsilcilerinden biri olan Necip Fazıl Kısakürek'in Çile adlı şiir kitabında bulunan şiirlerdeki bazı kavramların taşıdığı anlamlar incelenmiştir. Seçilen kavramların oluşturduğu çağrışım zenginliği göz önüne alınarak bu kavramların farklı şiirlerdeki anlamlarına değinilmiştir. Kavramların seçiminde kullanım sıklığı ve çağrışım yoğunluğu dikkate alınmıştır. Şairin sıklıkla üzerinde durduğu, pek çok şiirinde karşımıza çıkan kavramların şiirde taşıdığı bağlamsal anlamlar açıklanmıştır. Şairin şiir anlayışının ve düşünce dünyasının izlerinin olduğu bu kavramlardaki anlam derinliği ve çeşitliliği gösterilmiştir. Kavramlar belli konu başlıkları altında toplanmak yerine alfabetik olarak sıralanmıştır. Şiirde kullanılma durumuna bağlı olarak her kavram farklı sayıda açıklanmıştır. Sadece bir şiirinde geçen kavramlar olduğu gibi birden çok şiirinde geçen kavramlar da bulunmaktadır. Ayrıca kavramların dönemsel ve tematik olarak tasnifi yapılmıştır.
Tarık Buğra'nın tiyatro anlayışı ve tiyatro eleştirisi Milliyet gazetesi süreci yazıları (1951-1954)

Bu çalışmada, Tarık Buğra'nın 1951- 1954 yılları arasında Milliyet gazetesinde çıkan düşünce yazıları incelenmiş ve sonrasında esas malzemeyi oluşturan tiyatro ile ilgili eleştirel yazıları tespit edilmiştir. Bu yazılar sayesinde yazarın hem tiyatro sanatına olan bakış açısını hem de tiyatro türü üzerine olan eleştirilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Tarık Buğra'nın edebi kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ele alınan tiyatro metinlerinden hareketle yazarın tiyatro anlayışı ve tiyatro eleştirisi piyesler, piyes yazarları, tiyatrocular, rejisör, tiyatro münekkitleri, tiyatro idarecileri gibi çeşitli açılardan incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Tarık Buğra'nın, söz konusu yıllar arasında kaleme aldığı tiyatro metinlerine yer verilmiştir.
İki farklı kültürel üretim formu olarak roman ve televizyon dizisi: 'Aşk-ı Memnu' örneği

Kurmaca anlatı kapsamında değerlendirilebilmeleri bakımından benzeşen iki form olan roman ve televizyon dizisi; üretim süreçleri, hedef kitleleri ve kültürel etkileri bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Roman bireye yönelik olarak, birey tarafından sanatsal kaygılarla üretilmekte ve bireye gerçekliğin algılanmasında yerleşik kalıpların dışına çıkacak bir bakış açısı kazandırmaktadır. Düşünsel etkinlik gerektiren, okuruna anlamlandırma sürecinde aktif rol yükleyen romanın aksine televizyon anlatısı izleyiciyi edilgenleştirmek üzere yapılandırılmış bir akışa sahiptir. Son yıllarda Türk televizyonlarında sıklıkla görülmeye başlanan edebiyat uyarlaması diziler, dizi ve roman karşıtlığının en açık görülebildiği program türüdür. Roman ve televizyon dizilerini iki farklı kültürel üretim formu olarak ele alan bu çalışmada her iki formun üretim ve tüketim süreçleri değerlendirilmiş ve söz konusu farklılıklar, Halid Ziya Uşaklıgil'in Aşk-ı Memnu romanı ve romandan uyarlanan televizyon dizisi karşılaştırmalı olarak incelenerek ortaya konmaya çalışılmıştır.
Niyazi-i Mısri'nin Dİvan-ı İlahiyat eserindeki isim hal ekleri

Bu çalışmada Niyazi-i Mısri'nin Divan-ı İlahiyat eserindeki isim hal ekleri üzerinde durulmuştur. 'Giriş' bölümünden sonra isim hal eklerinin tanımı yapılmış, her ekin Eski Türkçe ve Eski Anadolu Türkçesindeki şekli, oluşumu, varsa ses değişiklikleri belirtilmiştir. Konuyla ilgili daha önce yazılan kitap ve makalelerden hal ekleri ile ilgili farklı görüşlere yer verilmiştir. Değerlendirdiğimiz çalışmaların hepsinde araştırmacılar bu ekler için farklı terimler kullanmışlardır. Biz de çalışmamızda bilgileri değerlendirirken araştırmacıların kullanmış olduğu bu terimleri değiştirmedik. Ancak kendi değerlendirmemizde, Türkçede yaygın kullanılan sıralamayla isim hal ekleri için; yalın, ilgi, belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma, vasıta, eşitlik ve yön gösterme terimlerini kullandık. Ayrıca eklerin kurduğu yapılar ile işlevlerini, sayfa ve satır sayılarını vererek gösterdik. İsim hal eklerini incelediğimiz bu çalışmamızın sonunda yararlandığımız kaynaklardan oluşan bir 'Kaynakça' yer almaktadır.
Bir edebiyat dergisi olarak Mavera ve mavera topluluğu

Mavera, 1976- 1990 yılları arasında toplam 164 sayı yayımlanmış bir kültür ve edebiyat dergisidir. Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt, Rasim Özdenören, Alaeddin Özdenören, Mehmet Akif İnan ve Ersin Nazif Gürdoğan'ın öncülüğünde yayımlanan Mavera, İslami hassasiyeti edebi bir zeminde ihya etme amacıyla çıkarılmıştır. Mavera ekibine mensup yazar ve şairler, daha önce aynı niyetle yayımlanmış olan Büyük Doğu, Diriliş ve Edebiyat dergilerinin oluşturduğu çizgiye sadık kalmışlar, onlardan devraldıkları bayrağı daha ileriye taşıma gayreti içinde olmuşlardır. Edebiyat-ideoloji ilişkisi ile İslami edebiyat gibi dönemin sıkça tartışılan meseleleri, derginin yazar kadrosu tarafından sık sık gündeme getirilmiştir. Edebi inceleme, edebi eleştiri ve edebi tartışmalar, gençlerin yönlendirilmesinde ve edebiyat aktüalitesini belirlemede önemli rol oynamıştır. Öykü, şiir, edebi deneme, mektup, edebi söyleşi, gezi yazısı, anı, günlük ve masal gibi pek çok edebi tür, Mavera'nın sayfalarında yer bulmuştur. Derginin kurucuları, genç yazarların yetişmesine önemli katkılarda bulunmuşlardır. İlk kalem tecrübelerini Mavera'da oluşturan gençler, bu beslenişlerle edebiyat dünyasında yer edinebilmişlerdir. Bunlara ek olarak Mavera'nın yazarları, alışılagelenden farklı olarak Türkiye'de ve dünyada cereyan eden gelişmeleri de dikkate almışlardır. Evrensel duyarlılığa sahip olması, Mavera'yı dönemin diğer edebiyat dergilerinden ayırmaktadır. Mavera dergisi etrafında toplanan yazar ve şairler dört başı mamur bir edebiyat topluluğu meydana getirmişlerdir. Mavera, hem sayfaları, hem de Kızılay'daki yönetim bürosu itibariyle bir edebiyat mahfili işlevi de görmüştür.
Denizli yöresinde anlatılan efe hikayeleri

'Denizli Yöresinde Anlatılan Efe Hikayeleri' adlı çalışma yöredeki efe/zeybekliğe bağlı olarak anlatılan ürünlerin tespiti ve anlatılan bu ürünlerin işlevlerinin incelenmesinden oluşmuştur. Çalışmanın 'Giriş Bölümünde' efe/zeybek kavramı üzerinde durulmuş, bu oluşumun ve yaşam tarzının dünden bugüne geçiş süreci ele alınmıştır. Birinci bölüm başlığı altmda 'Halk Hikayesi' formunda ele alınıp değerlendirilen bu anlatıların ne şekilde değerlendirilmesi gerektiği tartışılmış ve klasik halk hikayesi formuyla bugün anlatılan yapı arasındaki ortak ve farklı unsurlar belirtilmiştir. Ayrıca özellikle son yıllarda kahraman kalıbı oluşturmak amacıyla oluşturulan çalışmalardan hareketle Denizli yöresinde efe/zeybekliğe bağlı olarak yapılan anlatılardaki kahraman kalıbı ortaya konmaya çalışılmış, bu kişilerin halk nezdindeki yapılan ve işlevleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonuç kısmında özellikle Yörük Türkmen geleneğinin devam ettiği bu coğrafyada, teknolojinin gelişimiyle birlikte ortaya çıkan gazete, televizyon gibi sosyal yaşama yön veren basın-yaym organlarının, yaşam standartlarının ve ilgi-ihtiyaçlann değişimi neticesinde, sözlü kültür ürünlerinin formunda da çeşitli değişikliklerin meydana geldiği belirtilmiştir. Kürşat ONCUL
Orhan Kemal'in öykülerinde küçük, fakir insan

Orhan Kemal, içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluk taşıyan ve bu sorumluluk bilinciyle devrinin sosyal, siyasal ve ekonomik gelişmelerini gerçekçi bir perspektifle öykülerinde yansıtan, toplumcu gerçekçi yazar kimliğiyle dikkat çeken en üretken kalemlerimizden biridir. 1940'lı yıllarda Türk edebiyatında güçlü bir eğilim olarak kendini hissettiren 'Anadolu'ya yöneliş'; öykülerinin temel hareket noktası 'Sosyal Gerçeklik' olan Orhan Kemal'in öykülerinde 'küçük insanların' gerçekçi bir tarzda ele alınması biçiminde karşılığını bulur. Yazar, bu anlayışından hareketle öykülerinde çetin koşullara teslim olmayan ve toplumun alt tabakasını oluşturan insanların ekmek kavgasını, 'küçük adamların' zorlu hayatını işler. Orhan Kemal'in 'küçük insanların' ayakta kalabilme mücadelesini anlatırken temel amacı 'sosyal fayda'dır. Bu yolla okuyucuyu hem eğitmek hem de düşündürmek amacındadır. Aynı zamanda 'küçük insan' öyküsü üzerinden insana dair evrensel bir mesaj iletme kaygısı da taşır. Tez çalışması ele aldığı öykülerle Orhan Kemal'in 'küçük, fakir insan'ını ortaya koymaya çalışmıştır. Orhan Kemal'in eserlerinde işlediği küçük, fakir insan tipi, düzensiz bir toplumun parçası olan ve hayatın zorluklarıyla boğuşan, gelecekten umutlu bir insandır. Yazarın öykülerde 'insanı anlatma ve anlama çabasını' temel alan bir bakış açısı sergilediği görülür.
Klasik bir şiir mecmuası

Mecmualar, kişilerin kendi beğenilerine göre oluşturulan bir şiirler derlemesidir. Mecmuaları, manzum, mensur veya nazım ve nesrin karışık olduğu mecmualar şeklinde sınıflandırabileceğimiz gibi, konularına göre şiir, münşeat ve fevaid mecmuaları olarak da sınıflandırabiliriz. Klasik Türk edebiyatında geniş bir yer tutmasına rağmen mecmualar üzerinde çok çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada 81 sayfadan oluşan bir şiir mecmuası incelenerek mecmuanın biçim ve muhteva özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmada mecmua içerisinde yer alan şiirler, basılmış olan divanlardaki şiirlerle mukayese edilmiş ve aradaki farklar dipnotta belirtilmiştir. Mecmua içerisinde yer alan şairler, kullanılan nazım biçimleri tablolar halinde gösterilmiştir.
Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinde anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiiller (MEB 2016 örneği)

Deyimler, Türkçenin söz varlığını oluşturan önemli ögelerdendir. Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı, ilgi çekici bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbekleridir. Deyimler etkili anlatımıyla yüzyıllardan beri varlığını sürdüren ve Türkçeye zenginlik katan önemli değerlerdendir. Bu nedenle üzerinde durulması ve incelenmesi gereken bir hazine niteliğindedir. Türkçe, anlam kaymasına uğrayarak deyimleşmiş birleşik fiiller açısından da çok zengindir. Ancak bu konu hakkında pek fazla inceleme yapılmamıştır. Sadece 'birleşik fiiller' başlığı altında çok kısa bilgilerle geçiştirildiği ve çok az bir kısmının sözlüklerde yer aldığını görmekteyiz. Bu da dil bilgisi çalışmalarında bir eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkçede bu alanda yapılan araştırmaların azlığı ile birlikte konu, farklı bakış açıları ile ele alınmaya uygundur. Bu görüşler doğrultusunda (MEB 2016) ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinleri farklı bir çalışmayla ele alındı. Bu çalışmanın amacı, ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinde anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiillerin belirlenmesi, sınıflandırılması, kullanım sıklıklarının ve çeşitliliklerinin ortaya çıkarılmasıdır. Ayrıca Türkçenin ne kadar zengin ve güçlü anlatım olanaklarına sahip olduğunu gösteren bu yapıdaki birleşik fiillerin, ortaokul Türkçe ders kitaplarında incelemesi yapılarak, gerek Türkçedeki yeri ve öneminin bilinmesi gerekse bu alandaki eksikliklerin giderilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada ilk olarak alan yazını taranmış araştırmacıların bilgilerine başvurulmuş; birleşik fiil sınıflandırmalarında, anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiillerin yeri, tanımı ve yapısından hareketle bir değerlendirme yapılmıştır. İncelenen eserlerden tespit ettiğimiz anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiiller, önce fiil unsurları ve bu fiillerle yapılan birleşik fiiller esas alınıp, alfabetik olarak listelenmiş; sözlük anlamları verilmiştir. Daha sonra, bu fiillerle yapılan anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiillerin örneklenmesi, kullanım sıklıkları ve anlam çeşitlilikleri gibi unsurlara yer verilmiş; elde edilen veriler doğrultusunda da bazı önemli sonuçlara ulaşılmıştır.
1908-1918 yılları arasında gazete ve dergilerde çıkan roman değerlendirmeleri üzerine bir inceleme

Bu çalışmada 1908- 1918 yılları arasında gazete ve dergilerde çıkan roman değerlendirmeleri incelenmiştir. Edebi tenkidin bir alt dalı olarak roman tenkidinin bu dönemde hangi kriterlere göre yapıldığı ortaya konulmuştur. Roman türünün münekkitler ve okurlar tarafından algılanışı, edebi akımlarla ve başka edebi türlerle ilişkisi irdelenmiştir. Dört bölümden meydana gelen tezimizin ilk bölümünde roman türü üzerine yapılan değerlendirmeler tek tek incelenmiştir. Bu makalelerde romanın Türk edebiyatına kendini ne dereceye kadar kabul ettirebildiğinin ve türün sınırlarının ne kadar belirlenebildiğinin tartışıldığı görülmüştür. İkinci bölümde Türk romanı ve romancıları üzerine yapılan değerlendirmeler tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde aynı dikkat yabancı roman ve romancılara yöneltilmiştir. Bu bölümdeki değerlendirmeler Batı romanının ve yazarlarının münekkitler tarafından oldukça yakından takip edildiğini açığa çıkarmıştır. Dördüncü bölümde Hakkı Tarık Us Süreli Yayınlar Koleksiyonu'nda yer alan bütün gazete ve dergilerin taranması sonucu elde edilen ve incelemeye tabi tutulan yüz elli kadar değerlendirme yazısının sistematik indeksi yapılmıştır. Bu indeks araştırmacılara kolaylık sağlaması açısından 'süreli yayın adına göre' ve 'münekkit adına göre' olmak üzere iki şekilde sıralanmıştır. Sonuç'ta ise elde edilen incelemelere toplu bir bakış ile 1908- 1918 yılları arasındaki roman tenkidinin nasıl bir tablo çizdiği belirlenmiştir.
Manastırlı Mehmed Rif'at'ın Belagat-i Osmaniyye adlı eseri

Yapmış olduğumuz bu çalışmada Manastırlı Mehmed Rif'at'ın İstanbul'da 1302 tarihinde basılan, Külliyat-ı Kava'id-i Osmaniyye adlı külliyatının içinde yer alan 'Belagat-ı Osmaniyye' kitabıdır. Kitap külliyatın içinde 200. sayfadan 320. sayfanın sonuna kadar yer almakta ve 120 sayfadan oluşmaktadır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde belagatın tanımı ve tarihçesi aktarıldıktan sonra Manastırlının Belagat-ı Osmaniyye adlı eserinde uyguladığı sistem tanıtılmıştır. İkinci bölümde Manastırlının hayatı eserleri ve kişiliği tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde metnin günümüz alfabesine aktarımı yapılmış, dördüncü bölümde terimler sözlüğü yer alırken; son ve beşinci bölümde eser üzerindeki tespitler ve eserin önemini belirten sonuç bölümü bulunmaktadır. Eserin metni aktarılırken eserde yer alan başlıklarda kullanılan numaralandırma sistemindeki aksaklıkların fark edilmesi için köşeli parantez içinde ondalık numaralandırma sistemi kullanılmıştır. Eserin orijinal numaraları korunarak aksaklıkların daha kolay fark edilmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise gerek günümüzde yazılan eserler gerekse kendi dönemine yakın eserlerle kıyaslanarak eserin barındırdığı özellikler değerlendirilip açıklanarak, eserin belagat üzerine yazılan diğer eserlerden farkı ve belagat ilmi bakımından önemi aktarılmaya çalışılmıştır. Anahatar Kelime: Manastırlı, Mehmed, Rif'at, belagat, Osmaniyye