İngiltere'de yaşayan Kıbrıslı Türkler üzerine sosyo-kültürel yapı analizi

Kıbrıs'tan çeşitli nedenlerle İngiltere'ye göç eden Türklerden ilk gidenler grubunu oluşturan birinci kuşak, gittiği yıllardan itibaren, sonradan gelecek kuşaklar için gerek iş gerekse sosyal hayat bağlamında, birlik ve beraberlik içinde olacakları ve kültürü, kimliği koruyabilecekleri bir kültürel aktaran zemini hazırlamaya çalışmıştır. Çalışmamız boyunca birinci kuşağın ve ikinci kuşağın büyük bir bölümünün bu alanda yaptıkları çalışmaları, sosyo-kültürel yaşantılarım ve kültürel aktarımı tüm bağlamıyla ele alarak, Kıbrıs Türk sosyo-kültürel yapısı içinde meydana gelen serbest ve mecburi kültür değişmelerini, toplumsal dokuya nüfuz ediş sürecini, yapısall ve işlevsel balamdan anlayıp tahlil ederek, ele aldığımız kültürü anlayıp ve onun neticesinde varılan bulguları bilimsel bir düzlemde açıklayıp neden-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirerek, büyük bir çoğunluğun kimliklerini nasıl koruduklarım ortaya koymaya çalıştık. Kıbrıslı Türkler genellikle ilk yıllarda siyasi ve ekonomik nedenler başta olmak üzere eğitim, sağlık, evlilik gibi çeşitli nedenlerle İngiltere'ye göç etmişlerdir. İngiltere'nin dili, dini, kültürü farkh, iş alanlarının geniş oluşu ve Kıbrıslı Türklerinde azınlık olmaları nedenleriye özellikle ilk yıllarda aynı işyerinde çalışıp aynı bölge hatta mahallerde oturmuşlar, yeni gelenleri de kendi yanlarına alarak her türlü sorunlarıyla ilgilenmişlerdir. İş yerlerinde kadın-erkek uzun saatler ağır şartlar altında çalışarak birçoğu belli bir müddet sonra çalıştıkları iş alanları ve ihtiyaçları paralelinde çeşitli işyerleri açmışlardır. Bu ortamlardan bazıları onlar için hem işyeri hem de görüşülen sosyal mekan olma özelliğini taşımıştır. Genel olarak uğraştıkları iş alanları restoran, bakkal-market-marketçilik, kahvehane, tekstil ürürderinin dikildiği fabrikalar, kasetçilik ve kuaförlüktür. Birincil ihtiyaçlardan olan barınma ve iş imkanlarım bir düzene koyan Kıbrıslı Türkler, sosyal açılardan da birlik oluşturmak istemişler ve dernek ve cemiyetler kurma yoluna gitmişlerdir. Özellike ilk yıllarda kurulan Kıbrıs Türk Cemiyeti, Kıbrıslı Türklerin hayatında milli birlik oluşturma, varlığını duyurma, iş bulma, haber ama, protestolara ve yardım kampanyalarının düzenlendiği yer olma, IV dernekçilik, okul ve spor faaliyetlerinin başlangıç zeminini oluşturma bağlamında büyük bir öneme sahiptir. Kıbrıs'ta olayların olduğu yıllarda ingiltere'de yaşayan Kıbrıslı Türklerin maddi ve manevi açılardan Kıbrıs'a yardımları buradan örgütlenmiştir. Kıbrıs Türk Cemiyeti'yle başlayan demek, Türk dili okulları ve spor faliyeleri daha sonraki yıllarda genişleyerek birçok kurum ve kuruluşun oluşmasına imkan sağlayarak Kıbrıslı Türklere hizmet vermektedir, özellikle Türk dili okulları, gelecek nesillere dil ve kültür eğitiminin verilmesinde büyük öneme sahiptir. Yabancı bir ülke ve kültürde yaşamanın verdiği etkiye Kıbrıslı Türkler birbirleriye iyi ilişkiler kurmuşlar, çeşitli sosyal mekanlarda bir araya gelmek suretiyle bu bağlarım korumuşardır. Diğer milletlerle ve özellikle Rumlarla ilişkileri iş ilişkilerinden pek fazla öteye gitmemiştir. Aradan uzun yılların geçmesiye birlikte İngiltere'de birinci, ikinci ve üçüncü kuşak oluşmuştur. Birinci kuşak, ikinci kuşağı Türk kültürüyle yetiştirmeye çalışmış, üçüncü kuşakla birinci kuşağın bir arada olduğu ailelerde kültür aktarımı konusunda birinci kuşak üçüncü kuşağın kültürel eğitimiyle de ilgilenmiş, özellikle çocukların kültürel bağlamda eğitimine önem verimiştir. Kıbrıslı Türkler İngiltere'de mutfak kültürü, bahçelerin düzenlenmesi, alışveriş, eğlence gibi sosyal hayatla ilgili unsurlar da çalışma boyunca örneklediğimiz şekliyle İngiltere'deki imkanları değerlendirerek Kıbrıs'taki yaşantılarım benzerini oluşturmaya çalışmışlardır. Kıbrıs Türk kültürü içerisindeki gelenek görenek ve adetlerinin birçoğunu yaşatmaya çalışan birinci kuşak, ikinci ve hatta üçüncü kuşağa da bunların aktarımım sağlamaya çalışmıştır. Geçiş dönemlerinde yoğunlaşan kültür unsurları, doğumla başlayan hamilelikle ilgili uygulamalar, çocuklara Türk isimlerinin verilmesi, kına ve dini bir gereklilik olan sünnet düğünleridir. Daha sonra ise Kıbrıslı Türklerin hayatında birçok işleve sahip geçiş dönemi olan evlilik gelmektedir. Kıbrıslı Türkler dünürcülük kurumuna büyük bir işlev yükleyip, Türklerle evlenmek suretiyle kimliklerini korumaya çalışmışlardır. Düğünler hem bir sosyal ortam hem de geleneğin yoğun yaşandığı bir kültürel olgu olarak yaşatılmaktadır. Geçiş törenlerinin sonucu su ve dini inacın yaşatıldığınıngöstergesi olan hayatın son bulduğu ölüm çerçevesinde oluşan adetleri ise cenaze ve mevlit törenleridir. Kıbrıslı Türkler Kıbrıs'ta öğrenmiş oldukları birçok halk edebiyatı ürünlerini gelecek nesillere aktarırken, İngiltere'deki yaşam şartlan da onlar arasında özellikle 'hayat hikayeleri' ve 'kalıp sözler' adım verdiğimiz yeni halk edebiyatı ürünlerinin oluşumunu da sağlamıştır. İlk yıllarda Kıbrıs'taki Türklerle mektup ve gelen-gidenlerle başlayan haberleşme, teknolojinin gelişimiyle birlikte yerini telefona hatta internete bırakmıştır. Kıbrıs'tan, ailelerinden, İngiltere'de görüşemediklerinden haber almak için kahvehane cemiyet, bakkal, market, düğün salonu, sinema gibi sosyal ortamları değerlendiren Kıbrıslı Türkler, artık bunların yanında kendilerine ait radyo, gazete, dergi imkanlarına da sahiptir. Gazete, dergi ve radyo sayesinde de kendi seslerini duyurabilmektedirler. Bunun yanında BRT Int ve Türkiye'den yaym yapan tv kanallarıyla da her türlü olaydan anında haberdar olabilmektedirler. Kıbrıslı Türkler milli varlıklarını korumak, seslerini duyurmak amaçlı olarak ayrıca milli günlerde çeşitli gösteriler ve törenler düzenlemektedirler. Bunula birlikte dini bayramlara da önem vererek, gelecek nesillerin de bunları yaşatmalarım sağlamaya çalışmaktadırlar. Ülkelerine ve kültürlerine bağlı olan Kıbrıslı Türkler sık sık aileleriyle birlikte Kıbrıs'a giderek özlem gidermekte, çocuklarının ata yurdunu, ailelerini ve kültürünü tanımalarım istemektedirler. Birçok aile de uzun yıllar İngiltere'de çalıştıktan sonra emeklilik, çocuklarım Türk kültürüyle yetiştirme ve yeni bir iş kurma amaçlarıyla geri dönüş yapmaktadırlar. Ancak İngiltere'deki Türklerin Kıbrıs'a geliş-gidişler, vatandaşlık, yatırımlar ve emlakla ilgili çeşitli sorunları bulunmakta ve bu sorunlar da birçok Kıbrıslı Türkün geri dönüş yapma düşüncelerini değiştirmelerine yol açmaktadır. VI Her milletin DNA'larında getirdiği ve yaşamış olduğu coğrafya ve ülkenin genel yapısıyle şekillenen bir karakteri, kimliği vardır. Kimlik olgusu insanın almış olduğu kültürle doğrudan ilişkilidir. Çalışma boyunca birçok yönüyle ele alıp incelediğimiz Kıbrıslı Türklerin sosyo-kültürel yapısı ve davranış özellikleri de 'Kıbrıslı Türk kimliğinin' yaşadığım ve bir sonraki kuşaklara aktarılmak için sosyal zemin oluşturulmaya çalışıldığını ortaya koymaktadır. Ancak yabancı bir ülkede faklı bir din, dil ve bayrak altmda yaşama, yabacı eşlerle evlilikler, eğitim, sosyal çevre gibi birçok etkenler sonraki kuşaklara doğru kültürel kayba neden olmaktadır. Bu kültürel kayıp da yeni yetişen kuşakların hayatlarım incelemek suretiye görebilmekteyiz. Ancak alınacak çeşitli önlemler de kültür kaybı süreci zayıflatılabilecektir.