Mekteb müzesi Dergisi inceleme-indeks-seçme metinler

Dergiler üzerine yapılan çalışmalar son yıllarda artış göstermiş olmasına rağmen, kütüphanelerde hala gün yüzüne çıkmayı bekleyen dergi koleksiyonları mevcuttur. Çalışmamıza konu olarak seçtiğimiz Mekteb Müzesi dergisi bu koleksiyonlardan biridir. 'Mekteb Müzesi Dergisi İnceleme-İndeks-Seçme Metinler' konu başlıklı bu tezde, II. Meşrutiyet döneminde yayımlanmış eski harfli dergilerden Mekteb Müzesi dergisinin genel hatlarıyla incelemesi yapılarak derginin söz varlığını ortaya çıkarmak amacıyla dergideki bütün metinlerin sözcük indeksi yapılmıştır. On iki sayı yayımlanan derginin her sayısından birer örnek metin teze eklenmiştir. 1. Balkan Savaşı sonrası Mayıs 1913'te yayım hayatına başlayan dergi Osmanlı'nın son yıllarında çocukların ve kadınların toplumsal rolüne ve devletin genç bireyler üzerinde uyguladığı eğitim politikasına dair nitelikli veriler sakladığı için hayli önemlidir. Dergide Osmanlı'nın ilerlemesi için bilimin ve teknolojinin önemine, özellikle savaş teknolojisinin ve tayyareciliğin önemine sıkça değinilmesi derginin döneminin farklı bir yönünü yansıtmasıyla da önemli bir dergidir. Çalışmamız sırasında takip ettiğimiz yolu kısaca şöyle özetleyebiliriz: Eski harfli dergilerin hepsini belirledik ve arasından çalışmak üzere Mekteb Müzesi dergisini seçtik. Bu derginin bulunduğu kütüphaneleri tespit ettikten sonra, bu kütüphanelerdeki olan sayıları topladım. Çalışmanın hazırlık aşamasında derginin orijinal sayılarına, Ankara Milli Kütüphane, Beyazıt Devlet Kütüphanesi Hakkı Tarık Us Koleksiyonu ve İBB Atatürk Kitaplığından ulaşılmıştır. Dergi hakkında genel bilgi topladım. Daha sonra dergideki yazıları Latin alfabesine aktardım. Eski harflerden yeni harflere aktarırken kullandığım transkript alfabesinin tablosunu teze ekledim. Yeni harflere aktarımda noktalama işaretlerinin kullanımında, DIr bildirme ekinin ve DI görülen geçmişş zaman ekinin yazımında metinlere bağlı kalınırken; ki, de bağlaç ve ki, de, mi eklerinde günümüze sadık kalındı. Eklerin yazımlarındaki kullanımlarımı eklerin başlıkları altında belirttim. Derginin bütün sayfalarındaki sözcük incelemelerini yaparak, dergide kullanılan söz varlığını da belirledik. Yazara, konuya göre indeks çıkardım. Her sayıdan birer metin seçerek tezin sonuna örnek metin olarak ekledim. Daha sonra bu bilgilerin ışığında sonuç bölümünü hazırlayıp tezimi bitirdim. Bu çalışmayı dört bölüme ayırdık. Giriş bölümünde, 1913 senesindeki siyasi duruma ve Osmanlı İmparatorluğu'nda basın hayatına değindik. İkinci bölümde Mekteb Müzesi dergisinin tanıtımını, derginin kimlik bilgileri ve şekil özelliklerinin yanında, yazar kadroları, makale konu başlıkları hakkında bilgi verdik. Üçüncü bölüm ise inceleme bölümü, ilk olarak ünlü ve ünsüzlerin imla özellikleri örnekleriyle anlatılmış, ünlülerin ön seste, iç seste ve son seste kullanımlarına dair örnekler verilmiştir. Ses bilgisi bölümünde ise ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi, hece kaynaşması, hece yutumu, ünlü türemesi, ünsüz türemesi, ünsüz ikizleşmesi, ünlü değişmeleri, ünsüz değişmeleri şeklindeki ses olayları örnekleriyle birlikte ele alınmıştır. Şekil bilgisi bölümünde ise isim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiil türleri dönemin Türkçesinin özelliklerine yansıtan sözcüklerden örnekler verilmiştir. Ayrıca özel isimler indeksi de hazırlanarak teze eklenmiştir. Dördüncü bölümde ise dergiden seçme metinlere yer verdik.