Riskli travma nedeniyle çocuk acil servisine başvuran hastaların klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi

Tekgüç, M, Riskli travma nedeniyle çocuk acil servisine başvuran hastaların klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2014. Travma, çevresel etkenlerden enerji transferi sonucunda insanın doku ve organlarında oluşan hasardır. Çocuklar ve adölesanlarda, travmaya bağlı yer alanma ve ölümler diğer major hastalıkları geride bırakarak, travmayı çözülmesi gereken en önemli halk sağlığı problemi haline getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, riskli travma mekanizması nedeniyle çocuk acil servisine başvuran ve çoklu organ travması şüphesiyle yaklaşılan hastaların ilk başvurusu ve izlemi sırasındaki klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının retrospektif olarak karşılaştırılması, sınıflandırılması ve değerlendirilmesidir. Bu çalışmada Ocak 2010 ve Eylül 2013 tarihleri arasında riskli travma mekanizmasıyla ÇAS'a başvuran 302 çocuk hastanın retrospektif olarak klinik, laboratuvar ve radyolojik bulguları ayrıntılı incelenmiştir. Çalışmaya ICD- 10 Hastalık Sınıflandırma Kitapçığında yer alan 'Hastalık ve ölümün dış sebepleri V1-99' ile 'kazaların diğer dış sebepleri W1-51' travma tanı kodlarıyla saptanan ve riskli travma mekanizmasına maruz kalmış hastalar dahil edilmiştir. Travma mekanizmaları içerisinde en sık araç dışı motorlu taşıt kazalarının (%32,5) görüldüğü, en sık erkek cinsiyetin (%60,3) travmaya maruz kaldığı, tüm yaş gruplarında en sık motorlu taşıt kazalarının yer aldığı, ancak 0-1 ve 1-5 yaş grubunda yüksekten düşmenin daha sık ve 12 yaşından sonra da darp mekanizmasının daha sık görüldüğü (p<0,05) saptanmıştır. Fizik muayene ile en fazla bulgu saptanan bölgeler; ekstremiteler (%49,7) ve skalptir (%42,1). Vakaların %16,6'sında (50/302) travma tespit edilmemiş, %7'sinde (21/302) çoklu travma, %50,7'sinde (153/302) yumuşak doku travması, %11,9'unda (36/302) izole ekstremite travması, %7,6'sında (23/302) izole kranial travma, %4'ünde (12/302) izole yüz travması, %1,7'sinde (5/302) izole vertebra travması, %0,7'sinde (2/302) izole abdomen travması saptanmıştır. Çoklu travmaya en sık eşlik eden travma paternlerinin, kranial travma ve ekstremite travması olduğu görülmüştür. Travma paternleri karşılaştırıldığında, Glasgow Koma Skalasının özellikle çoklu ve kranial travması olan hastalarda daha düşük saptandığı (p<0,05), Pediatrik Travma Skorunun ise çoklu ve ekstremite travması olan hastalarda daha düşük bulunduğu (p<0,05) tespit edilmiştir. Hastaların %98,7'sine mutlaka bir görüntüleme yönteminin uygulandığı, en sık çekilen bilgisayarlı tomografinin kranial BT (%39,4) olduğu, kranial BT çekilen vakaların %17,6'sında (21/119) travmatik beyin hasarı olduğu, bu vakaların %66,6'sının (14/21) belirgin nörolojik sekel kalmadan iyileştiği, abdominal BT'sinde karaciğer ve dalak laserasyonları saptanan beş hastanın abdominal cerrahiye gerek duyulmadan iyileştiği, sadece bir hastanın ameliyat edilip, diyafram laserasyonunun onarıldığı, Torakal BT'de anormal bulgu saptanan on vakanın hepsinin cerrahiye gerek kalmadan iyileştiği, ancak pnömotoraks veya effüzyon nedeniyle üç vakada göğüs tüpü takıldığı saptanmıştır. Vakaların %93'ü için laboratuvar tetkiki istenmiştir. Travma saptanan hastalarda, saptanmayanlara göre lökositoz görülme sıklığı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). İzole abdominal travma ve çoklu travma saptanan vakalarda ise, hem hematüri hem de karaciğer enzimlerinde artış sıklığı travma saptanmamış vakalara göre daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). Hastalardan üçünün eksitus olduğu, 14'ünün (%4,6) kalıcı bir hasarla iyileştiği, bu 14 sekelden sekizinin santral sinir sistemi hasarı olduğu, travma mekanizmaları arasında kalıcı hasara en sık neden olanın ADTK olduğu (p>0,05) tespit edilmiştir. Sonuç olarak; riskli travma mekanizmasının, çocuk hastaların travma paternini belirleyen unsurlardan biri olduğu ve travma hastaları değerlendirilirken muayene bulguları ve tetkiklerinin yanında travma mekanizmasının da mutlaka göz önünde tutulması gerektiği ortaya çıkmıştır.