Kentsel yaşamda aydınlatmanın önemi ve aydınlatma problemlerinin tespiti: İTÜ Ayazağa yerleşkesi örneği

Kentlerde, fiziksel, ekonomik ve doğal çevreyi ilgilendiren en önemli düzenlemelerden biri aydınlatma tasarımıdır. Aydınlatma, insanların yaşam kalitesine sahip olabilmeleri için ihtiyaç duydukları güvenliğin sağlanmasında ve estetik gereksinimlerinin karşılanmasında büyük öneme sahiptir. Doğru bir kentsel aydınlatma sayesinde kentlilerin ihtiyaçları karşılanarak, kentsel yaşam kalitesi arttırılmış olacaktır. Doğru bir kentsel aydınlatma; aydınlatma kriterlerine uygun olarak, teknik ve estetik yönden birlikte ele alınıp, çevre ile uyumu gözetilip, görsel ve işlevsel açıdan başarılı bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Gerekli aydınlatma kriterlerine dikkat edilmeden uygulanmış olan aydınlatma sistemleri ise kentsel mekanlarda bir takım sorunlara yol açmaktadır. Bu sorunlardan biri ışık kirliliğidir. Işık kirliliği; genel olarak ışığın, yanlış yerde, yanlış miktarda, yanlış yönde ve yanlış zamanda kullanılması olarak tanımlanmaktadır. Işık kirliliği, doğal hayatı, insanların günlük yaşantılarını, kent ekonomisini ve astronomik gözlemleri olumsuz etkilemektedir. Bunlar da kentsel yaşam kalitesini düşüren önemli unsurlardır. Diğer bir problem, kentlerdeki aydınlatma yetersizliğidir. Yetersiz aydınlatma, kentsel mekanda görme eyleminin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için ihtiyaç duyulan aydınlatma seviyesinin altında olması veya aydınlatmanın hiç olmamasıdır. Kentsel mekanlarda aydınlatmanın yetersiz olmasıyla çevresel algı problemleri ve güvensizlik hissi oluşmaktadır. Kentsel aydınlatmada karşılaşılan bir diğer problem ise; aydınlatma sistemlerindeki bakımsızlıktır. Bakımsız aydınlatma sistemlerinde; zamanla özelliklerini kaybeden lamba ve armatürlerin verimliliği azalarak, enerji israfına ve yetersiz aydınlatma problemlerine yol açar. Kentsel mekanlarda sıklıkla karşılaşılan bu problemlerin tespit edilmesi ve ortadan kaldırılması için çeşitli önlemlerin alınması gerekmektedir. Problemlerin tespiti için dünyada yapılan çalışmalar incelendiğinde dört ana yöntem olduğu tespit edilmiştir. Bunlar; kentsel mekanın havadan fotoğraflanması, ışık ölçer ile kentsel mekandaki aydınlık düzeylerinin ölçümü, kentsel mekanda yapılan gözlemler ve kentsel mekanın kullanıcılarıyla yapılan anket çalışmasıdır. Tez çalışmasında, bu araştırma yöntemlerini kullanarak, kentsel aydınlatma sistemlerinde rastlanan problemleri ortaya çıkartmak amacıyla İstanbul Teknik Üniversitesi Ayazağa Yerleşkesi incelenmiştir. Çalışmada, ışık ölçer cihazı ile aydınlık değerleri elde edilmiş; bu değerler, gözlem ve anket çalışmalarından gelen sonuçlarla bir araya getirilerek, aydınlatma problemleri tespit edilmiştir. Tüm bu incelemeler sonunda görülmüştür ki; İTÜ Ayazağa Yerleşkesi, ışık kirliliği, yetersiz ve bakımsız aydınlatma gibi problemlerle karşı karşıyadır. Bu problemlerin çözülerek yerleşkedeki kentsel yaşam kalitesinin arttırılması; armatür tiplerinde gerekli olan düzenlemelerin yapılması, geceleri hiç aydınlatılmamış olan bölgelere aydınlatma projelerinin hazırlanması ve mevcut aydınlatma sistemlerine bakım yapılması ile mümkündür. Yerleşkenin daha başarılı bir aydınlatma sistemine sahip olması için ise, aydınlatma standartları göz önünde bulundurularak hazırlanan aydınlatma master planına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sayede, İTÜ Ayazağa Yerleşkesi kullanıcılarının görsel konforu sağlanmış ve yaşam kaliteleri arttırılmış olacaktır.