turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Klasik Türk şiirinde savaş aletleri

Türk kültür ve medeniyeti köklü bir savaş geleneğine sahiptir. Bu gelenek gerek kültüre gerekse de edebiyatın yazılı ve sözlü numunelerine yansımıştır. Edebi eserlerde savaş aletlerine ve bu aletlerin kullanım inceliklerine rastlanmaktadır. Çalışmaya esas alınan divanlarda bu savaş aletleri ile ilgili birçok kavramın ve terimin bulunduğu görülmektedir. Türk savaş literatürüyle ilgili bu unsurlar, klasik Türk şiirinin mecaz ve hakikat dünyasında önemli bir havza oluşturmuştur. Klasik şiirimizin asırlardır biriktirdiği bu havza, bu kültürel ve antropolojik arka plan, sahip olduğu bu zihni derinlik gerek edebi metinlere gerek tarihi metinlere gerekse de diğer bütün disiplinlere kaynaklık etmektedir. Çalışmada amaç; 'Savaş Aletleri'nin klasik Türk şiirine, savaş sanatı ve estetiği içinde nasıl yansıdığını, hangi bağlamda hangi amaçlarla hangi şairler tarafından kullanıldığını tespit etmektir. Ayrıca savaş aletlerinin çeşitleri, bileşenleri, yapımı, süslemesi, kullanım özelikleri; savaş aletleri ile ilgili inanışlar, deyim ve atasözleri gibi konunun alt boyutlarını ele almak; içinde bulunulan dönemin teknolojik dönüşümünü ortaya koymak hedeflenmiştir. Çalışmada savaş konusu ve Türk edebiyatı tarihinde savaşla ilgili unsurlar irdelenmiş, savaş aletleri ve klasik Türk şiirine yansımaları başlıklar halinde ele alınmıştır. Savaş aletlerinin maddi hususiyetlerinin yanı sıra din, tasavvuf, tarih, mitoloji ve kültür gibi disiplinlerle olan irtibatı incelenmiştir. Savaş aletlerinin şiirin merkezinde yer alan aşk ve savaşa, üslup ve söyleme nasıl yansıdığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma alanı klasik Türk şiiri olarak belirlenmiş olup XV - XVI. yüzyıllara ait 26 şair ile sınırlandırılmıştır. Seçilen şairlerde; dönemin özelliklerini ve farklılıkları yansıtması için şairlerin tanınırlığı, sultan şair, savaş şairi, kadın şair olması gibi nitelikler aranmıştır. Taramalar sonucunda on bine yakın beyit excel ortamına aktarılmış, çeşitli özellikler açısından tasnif edilmiş, tespitlere kaynaklık edecek tablo ve grafikler oluşturulmuştur. Beyitler yorumlanırken tarih başta olmak üzere felsefe, psikoloji, antropoloji, mitoloji gibi birçok disiplinden yararlanılmıştır. Sonuç itibarıyla savaş aletleri ile ilgili olarak; geliştirilen sanatlar, sevgili-aşık ilişkileri, teknolojik değişim ve dönüşüm, şair-patron ilişkisi, şairlerin söylem ve üslup farklılıkları, zamanla kalıp ifadeler yerine yerel söyleyişlerin kullanılması gibi hususlar bu çalışma ile ortaya konulmuştur.
Yaşar Kemal'in romanlarında halk bilimi unsurları

Meşrutiyetten sonra başlayan batılılaşma hareketleriyle gelişen Türk edebiyatı üzerinde geleneğin etkisi, öncelikle dil üzerinde yoğunlaşır, Milli Mücadele döneminden sonra edebiyatın bütün unsurları üzerinde artarak devam eder. 1940- 1970 arası Türk edebiyatında halk kültürünün bütün unsurlarını içine alan bir köy edebiyatı oluşur. Geleneğin çağdaş edebiyatımıza etkisi göz önüne alındığında, Yaşar Kemal'in romanları, gerçeklik prensibine göre kaleme alınmış, sosyolojik, antropolojik ve folklorik unsurlar açısından oldukça zengin eserlerdir. Yaşar Kemal'in Romanlarındaki Halk Bilimi unsularını başlıca iki ana gruba ayırabiliriz. Birinci grubu, anlatı türleri (mitoloji, destan, efsane, masal, halk hikayesi, halk şiiri, dengbej, oluşturur. Bu unsurlar, genellikle montajlama tekniğiyle romanlarda kullanılır. Bunlardan özellikle masal, efsane ve halk hikayeleri diğer unsurlara göre ön plana çıkar. Halk anlatıları içinde anılan bu unsurların romanlarda yer alışında, ortak bir form oluşur. Halk anlatıları, roman kahramanlarının ihtiyaçları doğrultusunda vakada montaj tekniği ile dahil edilir. İkinci grup, anlatı türleri dışında kalan unsurlardan oluşur. Bunlar; kalıp sözler, dil ve anlatım, formel sayılar, sosyal normlar, geçiş dönemleri, halk bilgisi, bayramlar törenler kutlamalar, inanışlar, oyun eğlence ve spor, halk oyunları, halk çalgıları, giyim kuşam ve süslenme, halk sanatları ve zanaatları, halk mimarisi, halklar ve halk mutfağıdır. Bu unsurlar, yaşamla paralellik gösterir. Burada yer alan sosyolojik, antropolojik ve folklorik unsurlar yazarın hayatından romanlara aksetmiştir. Yerelden evrensele ulaşma çabası içerisinde olan Yaşar Kemal, geleneksel unsurları sembollere dönüştürerek bunlardan evrensel imajlar üretir. Bu evrensel imajlar, onun romanlarını besleyen en önemli unsurlardır.
Muvakkit-Zade Muhammed Pertev hayatı, sanatı ve Divanı'nın tenkitli metni

'Muvakkit-zade Muhammed Pertev Hayatı-Sanatı ve Divanı'nın Tenkitli Metni' adlı doktora tezi, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Pertev'in yaşadığı yüzyılın sosyal, siyasi ve edebi durumu hakkındaki kısa bilgiler giriş bölümünde verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümü, Pertev'in hayatı ve eserlerine ayrılmıştır. İlk defa tarafımızdan tespit edilen kaynaklardaki bilgiler doğrultusunda şairin tam bir hayat hikayesi yazılmış; Pertev'in eserleriyle ilgili kaynaklardaki çelişkili bilgiler de açığa kavuşturulmuştur. ikinci bölümde de şairin edebi kişiliğine yer verilmiştir. Pertev'in edebi kişiliği kaynaklarda ve Divanı'ndaki bilgiler değerlendirilerek yazılmış; Pertev Divanı'ndaki şiirler de şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü ise Pertev Divan'in yurt içi ve yurt dışı kitaplıklarında tespit edilen on dört yazma nüshasının tavsifi ve tenkitli metnine ayrılmıştır. Tespit ettiğimiz nüshalar tek tek incelenmiş; bu inceleme sonucunda üç nüsha seçilmiş ve tenkitli metin bu üç nüshanın karşılaştırılmasıyla kurulmuştur. Böylece ilk defa Divan'in tam bir metni divan edebiyatmda kullanılan bilimsel yöntemlerle hazırlanmış ve araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. 542
Metafor ve metonimi kuramına göre eski Türk yazıtlarında kavram alanı ilişkileri

Türk dilinin en eski metinleri olan eski Türk yazıtları, bir takım anlamlandırma problemlerine, sınırlı sayıda konu alanına ve söz varlığına sahip olmasına rağmen içerdiği öğeler bakımından çok çeşitli kavram alanı ilişkileri ile daha geniş bir söz ve anlam varlığına işaret etmektedir. Söz varlığı unsurlarının anlamsal yapılanması, bir takım kavram ve kavram alanı ilişkilerine bağlı olarak gelişmektedir. Dolayısıyla alanlar ile bu alanların birbiriyle olan ilişkilerinin hangi zihinsel süreçlere göre gerçekleştiğinin belirlenmesi aynı zamanda mecazlı düşüncenin ve sözlük birimsel anlamın oluşma yollarının ortaya çıkartılması anlamına gelmektedir. Bu fikirden hareketle, çalışmada, eski Türk yazıtlarındaki söz varlığı unsurları, bilişsel dilbilimin temel konularından olan kavramsal alan, metafor ve metonimi kuramlarına göre ele alınmıştır. Bu çerçevede sözcük anlamlarının işaret ettiği alanlar arasında iki temel ilişki tipi söz konusudur. Bunlardan ilki, en genel biçimiyle aynı alan içerisinde bir kavram veya varlığa referansla başka bir kavrama erişim olarak kabul edilen metonimidir. Diğeri ise farklı alanlar arasında bir alandan başka bir alana haritalanma olarak bilinen metafor ilişkisidir. Buna göre öncelikle eski Türk yazıtlarındaki sözcükler biçimbilimsel analizle kelime ailelerine göre gruplandırılmıştır. Daha sonra sözcük aileleri ile sözcük ailesi oluşturmayan diğer sözcüklerin yazıtlarda işaret ettiği kavramlar/varlıklar arasındaki metafor ve metonimi ilişkileri tespit edilerek sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Böylece eski Türk yazıtlarının söz varlığı unsurlarındaki anlamsal yapılanmanın yolları ve metinlerdeki mecazlı düşünce yapısı ortaya konulmuştur.
Bayburt ve yöresi ağızları

Bu çalışma, Bayburt il merkezi ile bu ilin köy ve ilçelerinden derlenen dil ürünlerinin ses, şekil ve söz varlığı açısından incelenmesinden oluşmaktadır. Bayburt ve yöresinin ağız özelliklerini tespit edebilmek için 61 farklı yerleşim yerinden yörenin ağız özelliklerini yansıtan 135 ayrı kişi ile görüşülüp ses kaydı alınmıştır. Derleme aşamasında ağız derleme kurallarına titizlikle uyulmuştur. Kaynak kişilerin; bölgenin ağız özelliklerini en iyi şekilde taşıyan, okuma-yazma bilmeyen veya en fazla ilkokul mezunu olan, konuşma kusurları bulunmayan, genelini kadınların oluşturduğu 50 yaş ve üstü kişilerden olmasına özellikle dikkat edilmiştir. Metinlerin sağlam ve eksiksiz olması için derlenen konuşmalara ait ses kayıtları dikkatle dinlenerek yazıya aktarılmış, dinleme esnasında tereddütte kalınan bazı kelime ve seslerin doğru şeklinin teyidi için bölgeye ve bölge ağzına hakim olan kişilerin görüşüne başvurulmuştur. Konuşmalar yazıya aktarılırken Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen ağız transkripsiyon alfabesi esas alınmıştır. Bu alfabede yer almayan bölgemiz ağızlarına has bazı sesler için de yeni işaretler belirlenmiştir. Ses kayıtlarının deşifre edilmesi ile oluşturulan metinler art ve eş zamanlı olarak incelenmiştir. Bayburt ve yöresi ağızları, çalışmanın genelinde, diğer Doğu Grubu ağızları ve Türkiye Türkçesinin bazı ağızları ile karşılaştırılarak tespit edilen benzer özellikler dipnotlarda belirtilmiştir. Ayrıca bölge ağızları, ses ve şekil yönünden Azerbaycan ve Kıpçak Türkçelerinin bazı karakteristik özelliklerini de taşımaktadır. Bu nedenle sözü edilen lehçeler ile benzerlik gösteren hususlar da çalışmanın ilgili yerlerinde belirtilmiştir.
Refik Ahmet Sevengil'in hayatı, sanatı ve eserleri

Refik Ahmet Sevengil, Türk edebiyatına roman, hikaye, tiyatro, senaryo, biyografi, araştırma-inceleme türlerinde eserler verip üç güfte kazandırmış bir yazardır. Ancak edebiyat çevrelerinde daha çok gazeteciliği ve tiyatro tarihi araştırmalarıyla ismini duyurmuştur. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin kalkınması ve gelişmesi, Türk inkılabının idealleri doğrultusunda değişim ve toplumdaki yozlaşma, Sevengil'in yazarlık kimliğini biçimlendiren en önemli unsurdur. Bu nedenle roman ve hikayelerinde toplumsal kaygıyı ön planda tutmuştur. Hikayelerinde köylü sorunlarını, yozlaşmış kişileri, topluma zararlı devlet adamlarını, idealist devlet adamlarını ve toplumsal kalkınma için yapılması gerekenleri sık sık dile getirmiştir. Romanlarında yozlaşmış kişileri, köylü ve işçilerin sıkıntılarını, kadının toplumdaki yerini, toplumsal kalkınmanın gerçekleşmesi için yapılacakları bireysel hikayeler içerisinde işlemiştir. Tiyatro eserlerinde tiyatro sanatçılarının sahne arkasında yaşadıkları sorunlar ile bir fabrika müdürünün değişen düşüncelerini işlemiştir. Senaryo eserinde bir aşk macerasında Zonguldak'taki maden işçilerinin dramını anlatmıştır. Araştırma ve inceleme eserlerinde Türklerin sosyal yaşamına, sanat anlayışına, kültürüne ve tiyatro tarihine dair derinlemesine inceleme yapmıştır. Tiyatro tarihi araştırmalarıyla Türk tiyatrosuna bütüncül bir bakış açısı kazandırmaya çalışmış ve Türk sahne hayatını daha eskiye götürme yoluna gitmiştir. Şiir antolojileriyle eski Türk şiiri ve Türk halk şiirinin önemli şahsiyetlerini kendi üslubuyla farklı bakış açılarıyla dile getirmiştir. Biyografisinde yakından tanıdığı Hüseyin Rahmi Gürpınar'ı çeşitli yönleriyle ele alıp tanıtmış onun Türk edebiyatındaki değerini ortaya koymaya çalışmıştır. Ders kitaplarını bir Cumhuriyet aydınına yaraşır şekilde topluma faydalı olabilmek ve toplumda ihtiyaç duyulan alanlardaki eksikleri doldurmak amacıyla hazırlamıştır.'Refik Ahmet Sevengil'in Hayatı, Sanatı ve Eserleri' adlı bu çalışmamızda; Refik Ahmet'in Türk edebiyatındaki yerini, eserlerinin edebi kıymetini, araştırmalarının muhtevasını belirtmeye çalıştık. Ayrıca Türk edebiyatının çeşitli sebeplerle unutulmuş/göz ardı edilmiş isimlerinden birisi olan Refik Ahmet'i tüm eserleriyle yeniden gündeme getirmeyi amaçladık.
Cevami'ü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat tercümesi (2, 3 ve 4. kısımlar)

Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat 13. yüzyılda İranlı yazar Muhammed Avfi tarafından yazılan Farsça bir eserdir. Dini, ahlaki, tarihi, menkıbevi ve mitolojik hikayelerin anlatıldığı eserde 2000'den fazla hikaye mevcuttur. Kaynaklara göre eserin edebiyatımıza kazandırılan üç tercümesi bulunmaktadır. İbn Arabşah, Necati ve Celalzade Salih Çelebi tarafından gerçekleştirilen bu tercümelerden günümüze kadar ulaşabilen Celalzade tercümesi olmuştur. İbn Arabşah ve Necati tercümelerine ise rastlanmamıştır. Çalışmamızın konusunu teşkil eden Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi, Hasan Hüsnü nr. 720 kayıtlı Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat tercümesinin Necati'ye ait olduğuna yönelik görüşler bulunsa da tercümenin incelediğimiz kısımlarında buna dair bir bilgiye rastlanmamıştır. Nüshadaki istinsah kaydına göre eser, Aralık 1539'da yazılmıştır. Bu çalışmada Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi, Hasan Hüsnü nr. 720 kayıtlı Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat'ın 2, 3 ve 4. kısımlarının çeviri yazısı yapılmış, devamında eserin muhtevası, tahkiye unsurları ile dil ve üslup özellikleri üzerinde durulmuştur.
Müstakİm-Zade Seyyid Süleyman Sa'adeddİn Efendi'nin Hulasatü'l-Hediyyesi

Klasik Türk edebiyatında biyografik nitelikte yazılan eserler önemli bir paya sahiptir. Bunlardan menakıb-name ve terceme-i hal şeklinde yazılanlar, tasavvuf geleneğinin icracıları olan şeyhlerin ve bu şeyhlerin bağlı oldukları tarikat silsilelerinin ve tarikat geleneğinin anlaşılması açısından oldukça önemlidir. Çalışmanın giriş kısmında Hulasatü'l-Hediyye'de terceme-i hallerine yer verilen şeyhlerin mensup oldukları Halvetiyye ve ona bağlı bir kol olan Şemsiyye kolu hakkında bilgilere yer verildi. Bu kısımda ayrıca terceme-i hal ve menakıb-name türleri hakkında bilgilere de yer verildi. Çalışmanın birinci bölümünde eserin yazarı Müstakim-zade Seyyid Süleyman Sa'deddin hakkında bilgilere yer verilirken ikinci bölümde ise Hulasatü'l-Hediyye'nin içeriği hakkında bilgilere yer verilmiş, eserin elimizde bulunan dört farklı nüshasının tanıtımı yapılmış ve eser dil-üslup yönünden incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmaya konu olan eserin ikisi İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, ikisi de İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde olmak üzere tespit ettiğimiz toplamda dört adet nüshası bulunmaktadır. Yine ikinci bölümde dil ve üslup incelemesi bağlamında eserde kullanılan sözcük türleri, tamlamalar, cümle çeşitleri, deyimler, veciz ifadeler ve söz sanatları da tespit edilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise eserin tenkitli metni ve metnin yazımında dikkat edilen hususlara yer verilmiştir. Sonuç kısmında çalışmadan elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve çalışmanın bilim dünyasına sunduğu katkılara yer verilmiştir.
Ahmet Ümit'in romanlarına yeni tarihselci bir yaklaşım

1980'li yıllarda Stephen Greenblatt, Luis Montrose ve Catherine Gallagher gibi eleştirmenlerin yazılarıyla ortaya çıkan yeni tarihselci yaklaşıma göre edebi metin yazıldığı dönemin sosyal, kültürel, politik ve ekonomik alanlarında dolaşımda olan söylemlerle etkileşim içerisindedir. Kültürel antropolog Clifford Geertz'in görüşlerinden etkilenen yeni tarihselcilere göre edebi metin, yazıldığı dönemin kültürel söylemlerinden etkilendiği gibi bir ürün olarak ortaya çıktıktan sonra kendisi de kültürün değişim ve dönüşümüne katkıda bulunur. Yeni tarihselciler, tarih metinlerinin kurmaca metinler gibi yazınsal bir süreçten geçirildiğini öne sürerek tarihi bilgi ve belgelere öznel ve eleştirel bir yaklaşım getirirler. Bu bağlamda tarihin metinselliği ve metnin tarihselliği üzerinde dururlar. Marksist eleştirinin bazı görüşlerinden de etkilenen yeni tarihselciler, edebi metinlerde üretilen bilgi, iktidar ve ideolojik söylemlere odaklanırlar. Bunların yanı sıra yeni tarihselciler, geleneksel tarih yazımında görmezden gelinen sıradan insanı ve öteki olarak görülen kişileri tarih sahnesinde hak ettikleri yerde konumlandırırlar. Polisiye romanlarıyla tanınan Ahmet Ümit'in özellikle 2000 yılında yazdığı Patasana romanıyla birlikte polisiye kurgunun içine tarihi/kültürel olay, olgu ve kişileri dahil ettiği görülmektedir. Ahmet Ümit'in romanlarının yeni tarihselci bir yaklaşımla incelendiği bu çalışmada, öncelikle Ahmet Ümit'in romanlarına dahil ettiği tarihi/kültürel olay, olgu ve kişilerin nasıl bir değişim ve dönüşümle kurguya taşındıkları ve yazarın tarihe bakış açısı belirlenmeye çalışıldı. Romanların yazıldığı dönemin sosyal, kültürel ve politik söylemlerle ilişkisi üzerinde duruldu. Roman karakterleri içerisinden çoğunluğa göre öteki konumunda bulunan kişilerin varoluşları ve söylemleri değerlendirildi. Olay örgüleri içinde gömülü olan iktidar ilişkileri ve ideolojik söylemler gün yüzüne çıkarıldı. Romanların diğer metinlerle ilişkisi tespit edilmeye çalışıldı. Elde edilen bilgiler ışığında Ahmet Ümit'in polisiye romanlarına kattıkları, yazarın postmodern dönemdeki yeri ve sanat anlayışı hakkında bir sonuca ulaşıldı.
Kefevi Tekkesi Şeyhi Ali Vasfi Efendi hayatı, sanatı ve eserleri

Kefevi Tekkesi Şeyhi Ali Vasfi Efendi'nin Hayatı, Sanatı ve Eserleri ismini taşıyan bu çalışmamızla, Prof. Dr. Mehmet Kaplan tarafından 'Ara Nesil' olarak isimlendirilen edebi dönem sanatçılarından Ali Vasfi Efendi'yi, arşiv belgelerinin ışığında incelemeye gayret ettik. Ali Vasfi Efendi, bugüne kadar tekrar edilenin aksine edebiyat kamuoyunda yalnız şiirleriyle yer edinmemiş; nazım vadisinde yakaladığı başarıyı, nesirlerinde ve tercüme eserlerinde de gösterebilmiştir. Yazı hayatıyla at başı giden mektep, medrese ve Darülmuallimin-i Aliye hocalıkları, meşihati, Meclis-i Meşayih azalığı ve Antep mevleviyeti gibi vazifeleri, onun çok yönlü bir edebi şahsiyet olarak yetişmesine imkan tanımıştır. Çalışmamızı oluşturan dört bölümün ilkini, kendi içinde 'Ailesi, Doğum Yeri ve Tarihi', 'Eğitim Hayatı', 'Memuriyet Hayatı', 'Tasavvufi Hüviyeti' ve 'Edebi Hayatı' şeklinde gruplandırdık. Eserlerini incelediğimiz ikinci bölümü de kendi içinde ikiye ayırdık. Kitapları ve Süreli Yayın Faaliyetleri. Yazı ve şiirlerini neşrettiği gazete ve mecmuaların tanıtımlarını yaptığımız bu bölümde Ali Vasfi'nin, tespit edebildiğimiz süreli yayınlarda yer alan çalışmalarının künyelerini verdik. Ali Vasfi Efendi Kronolojisi başlıklı üçüncü bölümde Şeyh'in hayatındaki önemli hadiseleri, tarihi seyrine uygun olarak kronolojik bir liste halinde sunduk. Başta arşiv belgeleri, kütüphane ve kataloglar olmak üzere, gazete ilanları, tanıtım yazıları, dergi kupürleri gibi pek çok farklı kanaldan baskı-yayın tarihlerini tespit ettiğimiz kitap, yazı ve şiirlerini bu bölümde sıralayarak Şeyh Vasfi'nin hayatını adım adım okuma imkanı sunmaya çalıştık. Şeyh'in eserlerinden seçmeler yaptığımız dördüncü bölümde; nesir, şiir ve tercüme faaliyetleri başlıkları altında gruplandırabileceğimiz yazı hayatına dair üç örnek sunduk. Sonuç kısmına, elde ettiğimiz bulguların kısa bir özetini kaydettik. Ali Vasfi'nin hayatıyla ve eserleriyle Türk edebiyatına yaptığı katkıları bu bölümde değerlendirdik.
Türk edebiyatında Hazret-i Hatice kıssaları

Türk edebiyatında Hz. Muhammet ile Hz. Hatice'nin evliliği, manzum ve mensur birçok eserde konu olarak işlenmiştir. Yazarının insanlara faydalı olmak ve dua almak amacıyla yazdığı bu eserler üzerinde son yıllarda birçok çalışma yapılmış ve yapılmaktadır. Bu çalışmada öncelikle Hz. Muhammet ile Hz. Hatice'nin evliliği hakkında yazılmış eserler, başlangıçlarına, çalışılıp çalışılmama durumlarına göre sınıflandırılmıştır. Sonra konuyu aynı şekilde işleyen altı farklı nüshadan tenkitli metin oluşturularak incelemelerde bulunulmuştur. Hz. Muhammet ile Hz. Hatice'nin evliliği üzerine şekillenen eserde üzerinde en çok durulan hikaye unsurları olay örgüsü ve şahıs kadrosudur. Şahıs kadrosunda derinlikli olarak üzerinde durulan ve anlatılan kişiler Hz. Muhammet ile Hz. Hatice'dir. Zaman ve mekan detaylandırılan unsurlardan değildir. Genellikle üçüncü tekil kişinin anlatıcı olduğu metinde hakim bakış açısı kullanılmıştır. Anlatma, gösterme, betimleme, özetleme, konuşma, iç konuşma, iç çözümleme, geriye dönüş, pastiş gibi anlatım yöntem ve tekniklerinden faydalanılmıştır. Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesinin dil özelliklerinin görüldüğü eserler sade ve akıcı bir dille yazılmıştır. Eserde çeşitli deyim, atasözü ve halk söyleyişlerinin yanı sıra az da olsa Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar da bulunmaktadır. Mesnevi nazım şekli ile yazılan eserlerde, ahenk unsurlarından ölçü ve kafiyeye dikkat edilmiştir. İçinde iki gazel ve bir kaside bulunan metinde üç farklı aruz kalıbı kullanılmış, her beytin kafiyeli olmasına özen gösterilmiştir. Şairi belli olmayan eserde salat beyitlerinin kullanılması metnin mevlit olarak yorumlanmasına neden olmuştur.
Cevami'ü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat tercümesi (1. kısım)

Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat 13. yüzyılda Muhammed Avfi tarafından kaleme alınmış Farsça hikayelerden oluşmaktadır. Bu eserin tespit edilebildiği kadarıyla Türkçe üç tercümesi bulunmaktadır. Türkçe tercümeler Celalzade Salih Çelebi, Necati ve İbn Arabşah tarafından yapılmıştır. Celalzade Salih Çelebi tarafından yapılan tercüme günümüze ulaşmış ancak Necati ve İbn Arabşah'ın tercümelerine rastlanmamıştır. Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi, Hasan Hüsnü nr. 720'de kayıtlı olan Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat'ın Necati'ye ait olduğuna dair çeşitli görüşler bulunmaktadır. Çalışmamıza konu olan bu yazmanın Necati'ye ait olabileceğine dair bir bulguya rastlanmamıştır. 1539 yılında tamamlandığı anlaşılan eserin fihrist kısmında 1385 hikayeden oluştuğu belirtilmektedir. Kaynak eserden seçilen bazı hikayelerin özet niteliğindeki tercümesinden oluşan bu eserde sade ve yalın bir dil kullanılmıştır. Bu çalışmada Hasan Paşa Yazma Eser Kütüphanesi, Hasan Hüsnü nr. 720 kayıtlı olan Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat tanıtılmış, bu nüshadaki bablarla Milli Kütüphane 50 Damad 39'da ve Nuruosmaniye 3232'de kayıtlı nüshalardaki bablar mukayese edilmiş, Cevamiü'l-hikayat ve Levami'ü'r-rivayat'ın yapı ve muhteva özelliklerine dikkat çekilmeye çalışılmıştır.
Firdevsİ-i Rumİ Süleyman-name-i Kebİr'i (65-66. Ciltler)

Firdevsi-i Rumi, XV. yüzyılın ikinci yarısıyla XVI. yüzyılın ilk yarısında yaşamıştır. Telif ve tercüme çok sayıda eser kaleme almış üretken bir yazardır. Ona asıl ününü kazandıran Süleyman-name-i Kebir adlı eseridir. Dönemin padişahı II. Bayezid'e takdim edilen Süleyman-name-i Kebir, XV. yüzyılın ikinci yarısı ile XVI. yüzyılın ilk yarısı arasında kaleme alınmıştır. Eser, Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eserler Kütüphanesi Hazine 1534- 2 numarada kayıtlıdır. Bu çalışma ile eserin 65. ve 66. ciltleri transkribe edilerek Latin alfabesine aktarılmıştır. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Firdevsi'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümünde Süleyman-name-i Kebir'in çalışmamıza konu olan ciltleri incelenmiştir. İnceleme; Süleyman-name'nin bilgi kaynakları, eserin imla, şekil, üslup ve dil özellikleri, dini unsurlar, tarihi unsurlar, tabiat, topluluklar ve mekan başlıkları altında ayrıntılı olarak şekilsel ve tematik olarak ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde eserin 65. ve 66. ciltlerinin nüshaları tanıtılmış, daha sonra çevriyazılı metnin hazırlanmasında izlenen yol ile genel kıstaslar belirlenmiş, akabinde çalışmamızın ana gövdesini oluşturan metne yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda ulaşılan bilgi ve bulguların değerlendirildiği sonuç bölümüne, ayrıca özel isimlerden kurulu dizine ve ekler bölümünde metnin tıpkıbasımına da yer verilmiştir.