Samsun ili ve çevresinde kistik fibrozis ön tanılı çocuk ve adolesanların kftr gen analizleri ve frekans dağılımlarının incelenmesi

Giriş: Kistik Fibrozis çocuklarda ve erişkinlerde görülen, hayatı tehdit eden genetik multisistem bir hastalıktır. Otozomal resesif geçiş gösterir. Hastalığa neden olan gen mutasyonlarının tümü 7. kromozomun uzun kolu üzerinde (7q31.2) tek bir lokustan kaynaklanır. İnsidansı etnik gruplara göre farklılık göstermekte olup yaklaşık 1/25 taşıyıcı sıklığı ve 1/2000 3500 canlı doğum ile beyaz ırktaki en yaygın hastalıklardan biridir. KF'ye neden olan yaklaşık 1900'den fazla KFTR mutasyonu tanımlanmıştır. Hastalık ve belirtileri, Kistik Fibrozis Transmembran Regülatörü proteinini kodlayan gendeki mutasyon sonucunda ortaya çıkmaktadır. Materyal-Metod: Çalışma retrospektif dosya taraması yöntemi ile yapıldı. Hasta bilgileri için hastane arşiv dosyası ve genetik poliklinik dosyaları kullanıldı. Çalışmaya, Ocak 2012 -Nisan 2016 tarihleri arasında Çocuk Genetik Bilim Dalı'na yönlendirilen, 0-18 yaş arası Kistik Fibrozis ön tanılı 210 çocuk hasta dahil edildi. Tüm hastalara dizileme ve ters hibridizasyon multipleks PCR yöntemleri ile KFTR mutasyon analizleri yapıldı. Hastalara 14.08. 2014 tarihine kadar 3 ekzonlu, sonrasında 12 ekzonlu sekans analizi uygulandı. Bulgular: Çalışmamıza dahil olan hastaların yaşı minimum 1 ay, maksimum 216 ay, ortanca yaş 17 ay idi. Erkeklerin/ kızlara oranı 1.03 olarak bulundu. Hastaların en sık başvuru nedeni tekrarlayan akciğer enfeksiyonu 101 (%48) ve kilo alamama 56 (%26.7)idi. Hastaların 112'sine 3 ekzonlu (%53.3), 98'ine 12 ekzonlu (%46.7) sekans analizi çalışıldı. Sekans analizi sonucunda, 210 hastanın 71 (%33.8)'inde homozigot, bileşik heterozigot veya heterozigot formda, 28'i farklı toplam 87 mutasyon olduğu görüldü. Sekansda hastaların 19'u (%9) homozigot ya da bileşik heterozigot mutasyon olarak belirlendi. Klinik temelde, homozigot ya da bileşik heterozigot mutasyon sıklığı en yüksek olan klinik bulgu, mekonyum ileusu idi (%57); mutasyon saptanan hastaların tümü homozigot ya da bileşik heterozigot mutasyon idi. Tüm mutasyonlar içinde F508del (%13) ve 1677del TA (%4.8) mutasyonu sıklık sırasında ilk 2 sırayı oluşturmaktaydı. Homozigot ya da bileşik heterozigot mutasyona sahip hastaların başvuru yaşı minimum 1 ay, maksimum 216 ay bulundu, ortanca yaş ise 2 aydı. F508del'in ishal ve kardeş KF öyküsü birlikteliği istatistiksel olarak anlamlı bulundu. 1677 del TA ve ishal birlikteliğinde ise sınırda anlamlılık vardı. Klinikte mutasyonlarla birliktelikte en yüksek ilişki oranı, ter testi ilişkisi oldu. Ters hibridizason multipleks PCR'da 210 hastanın 40'ında (%19) mutasyon saptandı. Allel temelinde, 14 farklı, toplam 61 mutasyon mevcuttu. 61 mutasyonun 23 (%11)'ü homozigot ya da bileşik heterozigot mutasyon olarak belirlendi. F508del allel frekansının, mutasyon saptanan hasta grubundaki oranı %33. 8 (27/80) ve tüm hastalardaki oranı %6.4 (27/420) bulundu. 1677del TA allel frekansı mutasyon saptanan hasta grubunda %12. 5 (10/80), tüm hastalardaki oranı %2.4 idi. Sonuç ve Öneri: Kistik fibrozis tanısı, klinik buguların biyokimsal veya genetik tetkikler ile bütünleştirilmesiyle konur. Tanıda KFTR mutasyon analizleri, son yıllarda giderek artan öneme sahiptir. Çalışmamız, çocukluk çağı kistik fibrozis hastalarında KFTR gen mutasyonlarının, bölgemizdeki sıklığını, dağılımını ve klinik ilişkilerini yansıtmaktadır.