Suçta tekerrür

Günümüzde pek çok suçlunun cezaevinden tahliye olduktan kısa bir süre sonra yeniden cezaevine dönmesi, cezaların yetersiz mi geldiği yoksa toplumun ahlaki bir çöküntü içine mi girdiği gibi soruları akla getirmiştir. Ceza hukukçuları tekerrürün çeşitli nedenleri üzerinde durmuşlardır. Bazı yazarlar verilen ilk cezanın yetersiz olmasını diğer bir kısım yazarlar da ekonomik ve sosyal nedenleri tekerrüre neden olarak göstermişlerdir. Tekerrür kurumunun bir suç politikası aracı olduğu görüşü yakın bir geçmişşe dayanır. Ancak, kişinin birden fazla suç işlemesi durumunda toplumun hükümlüye karşı daha sert ve enerjik davranmasının zorunluluk olduğu görüşü hemen hemen her toplumda kabul görmüştür. Burada karşımıza 'mükerrirlik'' ve 'tekerrür' kavramları çıkmaktadır. Mükerrirlik, bir ceza mahkumiyetine uğradıktan sonra yeniden suç işleyen bir kişinin normatif niteliğini belirleyen ve bu tür kişilere ilk defa suç işleyen kişilerden daha fazla ceza verilmesini içeren bir kavramdır. Tekerrür ise, kesin hükümle cezaya çarptırıldıktan sonra yeni bir suç işlemesinden dolayı yeni bir cezaya uğrayan kişinin durumudur. Tekerrür kurumunun suçluluk ile mücadelede bir suç politikası aracı olarak etkin bir biçimde kullanılması için öncelikle mükerrirliğe neden olan etmenler saptanmalı, tekerrür hükümlerinin uygulanmasında ceza suçluların bir daha suç işlememesi için alınan bir iyileştirme tedbiri olarak görülmelidir. Bu maksatla, öncelikle cezaevindeki mükerrirlerin büyük bir çoğunluğunun ilk suçlarını çocukluklarında işledikleri gerçeği karşısında çocuk suçluluğu ile etkin bir şekilde mücadele edilmelidir. Anti-sosyal davranış bozuklukları gösteren çocuklar daha küçük yaşlarda iken saptanmalı, bu çocukların topluma kazandırılması için test ve görüşme sonucu, zeka ve kişilik özelliklerinin yanı sıra saptanan yetenekleri doğrultusunda bir eğitim ve öğretim programı uygulanmalıdır. Ceza hukukunda ehil olabilmek için kişinin bedenen ve ruhen gelişmiş olması gereklidir. Bu bakımdan TCK. na göre halen küçüklerde 1 1 yaş olan 170 ceza sorumluluğu bizde de birçok Avrupa ülkesinde olduğu gibi 14 yaş olarak kabul edilmelidir. Çocuk ıslahevlerinin sayısı artırılmalı. çocuk suçluların cezalarını yetişkinlerle aynı cezaevlerinde infaz edilmesi biçimindeki uygulamadan vazgeçilmeli, kanunlarda belirtilen infaz rejimlerinin uygulanması sağlanmalı, hükümlülerin ziyaretçilerini odalarında kabulüne olanak sağlanmalıdır. Televizyon seyretmek, banyo ve tuvalet gibi önemli ihtiyaçlarını karşılamaya elverişli iki, üç veya dört kişilik odalardan oluşan cezaevlerinin yapımına hız verilmeli. toplu infaz sistemi uygulanmamalıdır. Açık ve yarı açık cezaevlerinin sayıları artırılarak özellikle hükümlülere meslek kazandırılması ve onların ıslahı sağlanarak cezaevinden tahliye olduktan sonra suçluluğa olanak sağlayan nedenlerin bulunmadığı bir ortamda yaşamaya alışmaları sağlanmalıdır. Tekerrür, yeni suçun ağırlaştırıcı bir nedeni değil, önceden cezalandırılan bir kimsenin cezasını ağırlaştıran, özel olarak kişiliğine bağlı bir durumdur. Tekerrürün mutlaka ve her zaman tehlikeli bir suçluyu ortaya çıkardığı düşünülmemelidir. Bu nedenle öncelikle tekerrrür suçluda tetkik edilmeli ve tekerrürün suçluda tehlikelilik ve kesin bir anti-sosyalliğin varlığına delil olup olmadığı araştırılmalıdır. Tekerrürün nedenleri hakkındaki incelemeler tekerrürün nedenlerinin özellikle sosyal nedenler olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, kanunumuzda olduğu gibi tekerrür halinde ceza önceden saptanan belirli bir oran dahilinde zorunlu olarak artırılmamalı, hakim her olayın özelliğine göre artırım oranını belirleyebilmek gerekirse hakime tekerrürden dolayı cezayı hiç artırmama yetkisi de tanınmalıdır. 171 Tekerrür hükümlerinin uygulanması bakımından kanunumuzun ifade biçiminin cezanın infazını koşul olarak aranması gerektiği fikrinde oianlaria. yalnız mahkumiyeti yeterli görenlere hak verecek biçimde olduğunu kabul etmek gerekir. Mahkumiyeti yeterli görenler mahkumiyet hükmünün bir uyarı niteliği taşıdığı, hükümlünün tekrar suç işleyerek bu uyarıya duyarsız kaldığı esasından hareket ederler. Cezanın infazı koşulunu arayanlar ise cezanın ıslah edici ve infazın hükümlüye ıstırap verici etkisine rağmen hükümlünün duyarsızlığı karşısında cezanın dozunun artırılması gerektiğini savunurlar. Bütün bu tartışmalara son vermek ve tekerrürün amacı bakımından içtimanın şeklini düzenleyen kaynak İtalyan Ceza Kanunun 76 ncı maddesinde yer alan ancak bizim ceza kanunumuzun bu maddeye karşılık 77 nci maddesinde yer almayan 'Şahsi hürriyeti sınırlayan bir cezaya mahkumiyetten sonra ve ceza infaz edilmeden önce veya infaz edildiği sırada bir suç işlenmesi halinde ilk önce ve gerekiyorsa yeni fiil için tekerrür dolayısıyla yapılacak ağırlaştırma nazara alınır.' biçimindeki hükmün Türk Ceza Kanununu da alınması uygun olacaktır. Tekerrürden dolayı cezanın artırılmasının esas nedeni suçlunun yeniden kanunu ihlal etmek suretiyle tehlikeliliğin artması olduğuna göre; taksirli cürümlerde suçluda kanunu ihlal etmek konusunda bir irade yoktur. Bu nedenle taksirli cürümler ile kasıtlı cürümler arasında olduğu gibi, Yargıtay'ımızın uygulamasının aksine taksirli cürümler arasında da tekerrür hükümleri uygulanmamalıdır. As. C. Kanunu'nun öteki genel hükümlerinde olduğu gibi tekerrür konusunda T. C. Kanunu'na bir yollama yapılmamış, askeri cürümlerde tekerrüre ilişkin özel hükümler konulmuştur. As. C. Kanunu'na göre tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için her iki cürümün aynı olması ve bu maddede tekerrürden söz edilmiş olması da gerekli olup, T. C. Kanunu'ndaki gibi genel bir artırım oranı da kabul edilmemiştir. As. C. Kanunu'nun tekerrürden dolayı cezanın artırılmasına olanak veren maddeleri sadece 65,66,67, 75 ve As. C. Kanunu'na Ek 2183 Sayılı Kanunun 1 ve 2nd maddelerinde yazılı suçlardır. Failin bu maddelerde belirtilen askeri suçlar dışındaki askeri suçları işlemesi halinde cezasının As. C. Kanunu'na ve 172 T. C. Kanunu'na göre de artırılması mümkün değildir. As. C. Kanunu'nda T. C. Kanunu'na yollama yapılarak askeri suç haline getirilen rüşvet, zimmet, hırsızlık, ırz ve iffete tecavüz gibi suçların olduğu gerçeği karşısında bu suçları işleyen asker kişilerin bu tür suçlardan mükerrir olmaları halinde cezalarının tekerrürden dolayı arttırılmamasına karşılık aynı suçu işleyen sivil kişilerin cezaların tekerrürden dolayı arttırılması kanunların genelliği ve eşitliği ilkesine aykırıdır. Bu nedenle asker kişilerin de T. C. Kanunu'na yollama yapılarak askeri suç haline getirilmiş suçları işlemeleri ve bu suçların tekerrürü halinde T. C. Kanunu'nun tekerrür ile ilgili genel hükümlerine göre cezalarının arttırılmasının sağlanması için yasal düzenleme yapılmalıdır. itiyat bir çeşit tekerrür değildir. Kanunumuz itiyadı fiile ait özel bir ağırlaştırıcı neden saymıştır. Bu nedenle itiyadı oluşturan üç mahkumiyetinde tekerrür süresi olan beş yıllık süre içinde gerçekleşmesi değil üçüncü mahkumiyetin birinci mahkumiyete göre ceza zamanaşımı süresi içinde işlenmesi aranmalıdır. Ayrıca itiyadın özel bir tekerrür biçimi olmadığı düşünüldüğünde, önceki mahkumiyetlere ait cezaların çekilmesi koşulu da aranmamalı, T. C. Kanunu'nun 572nci maddesindeki objektif koşulun gerçekleşmesi yani failin iki kez kesin olarak mahkumiyetinden sonra ceza zamanaşımı süresi içinde üçüncü suçu işlemesi halinde cezanın infaz edilmiş olmasına bakılmaksızın itiyat hükümleri uygulanmalıdır.