Kentsel yenileşme projelerinin katılım boyutu: Ciutat Vella ve Fener Balat örnekleri

önde gelen dünya kentleri, günün gerektirdiği koşullara uyum sağlamak, evrensel değerlerini korumak ve küreselleşmenin getirdiği rekabet ortamında varolabilmek için dinamik bir değişim göstermek ve yenilenmek durumundadır. Bu çok boyutlu süreç, günümüzde, fiziksel, ekonomik ve sosyal anlamda hedefleriiçeren, sürdürülebilir ve planlı bir gelişimi kapsayan 'kentsel yenileşme' adını almaktadır. Avrupa kentlerinde yaşanan ve zamanla geliştirilerek bugün ki halini alan kentsel yenileşme süreci, ülkemizin ve önde gelen kenti İstanbul'un da öncelikle'sürdürülebilir' bir gelişim için ve birçok farklı sebepten dolayı gereksinim duyduğu bir süreçtir. Kentsel yenileşme sürecinde yer alması gereken birçok araç ve aktörünyanısıra önemli unsurlardan birisi de 'katılımcılık' faktörüdür. Bu tez çalışması bağlamında, kentsel yenileşme sürecinde katılım faktörünün önemi vurgulanarak, İstanbul Fener-Balat ve Barselona Ciutat Vella örnekleri karşılaştırılmıştır. Kentsel yenileşme girişimlerinde başarı sağlamış olan örnek modellerin hepsindesosyal hedeflere ulaşmanın ve projenin her anlamda devamlılığını sağlamanın ancak bütün aktörlerin sürece katılımını sağlamakla mümkün olduğu görülmektedir. Bu noktada, yürütücü kurum ve kuruluşlarla yerel halkın irtibatını sağlaması gereken arabirimler olan sivil toplum kuruluşları önem kazanmaktadır. Ülkemizde de son dönemde etkinlikleri artan bu birimler daha yaygın hale gelerek, alınan kararlarda söz sahibi olabilmeli ve daha ağırlıklı bir etkinlik sağlamak adına kapasitelerinigeliştirmelidir. Avrupa örnekleri incelendiğinde bu konudaki en tecrübeli ülkenin İngiltere olduğu görülmektedir. Sanayileşme sonucu yaşanan kontrolsüz kentleşme süreci ve devam eden dönemde artan sorunlar için geliştirilen çözümler bu konuda birçok ülkeye örnek olmuştur. Bu süreç İngiltere'de uzun yıllara dayanan deneyimler sonucugeliştirilmiştir ve başarılı uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Bu deneyimler ışığında kilit kavramlar ortaya konulmuş ve Avrupa Birliği bazında deneyim paylaşımı ile birlikte diğer Avrupa kentlerini de etkilemiştir. Kısa sürede de planlı bir yönetim anlayışı ve belli reformlarla hem kent ölçeğinde hem de ilçe ve mahalle bazında kentsel yenileşme projelerinin başarıya ulaşabileceği kanıtlanmıştır. İspanya ülkesindekiBarselona ve Ciutat Vella örneği de bunlardan birisidir. İstanbul kenti özelinde ise, kent bütününde başlatılması gereken kentsel yenileşmeprojelerine öncü olmak açısından öncelikli alanlar ve pilot projeler önem taşımaktadır. Bu örnek projelerden biri ise İstanbul'da 1990'larda başlatılmış olan en etkiliörneklerden birisi olan Fener-Balat projesidir. Sosyal hedeflere dayalı ve AB destekli ilk girişim olan bu proje, gelişimine söz edilen kavramlar dahilinde devam etmektedir. Türkiye'de bu gelişmeler ışığında, önemi son dönemlerde daha iyi anlaşılansürdürülebilir kentsel yenileşme sürecinin başlatılması adına ülke bazında somutgelişmeler yaşanmakta olup, merkezi hükümet konu ile ilgili yasa taslağını hazırlamışbulunmaktadır. Merkezi hükümet ve yerel yönetimler bazında yasal olarak gerekendeğişimlerin yapılması ve yerel kullanıcıların da sürece katılımının aktif hale getirilmesi ile kapsamlı kentsel yenileşme projeleri oluşturmak ve sürdürülebilir gelişimini sağlamak kolaylaşacaktır.