Psikolojik danışma ve rehberlik birinci sınıf öğrencilerinin cinsiyet ve algılanan sosyo-ekonomik düzey açısından psikolojik ihtiyaçları ve karar verme stratejilerinin incelenmesi

Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin karar verme stratejileri ve psikolojik ihtiyaçları; sosyo-ekonomik düzey ve cinsiyet değişkeni açısından incelenmiştir. Araştırma 2001- 2002 öğrenim yılı Bahar Dönemi'nde, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, 'Psikolojik Danışma ve Rehberlik Anabilim Dalı'nda okuyan birinci sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Toplamda 115 öğrenci araştırma kapsamına alınmıştır. Bu araştırmada, araştırmanın bağımlı değişkeni olan karar verme davranışını ölçmek için Kuzgun (1992) tarafından geliştirilen 'Karar Stratejileri Envanteri'; diğer bağımlı değişken olan psikolojik ihtiyaçları ölçmek içinse, 'Edwards Kişisel Tercih Envanteri ' kullanılmıştır Verilerin analizinde t testi ve varyans analizi kullanılmıştır. F değerinin önemli çıkması halinde, farkın hangi gruptan kaynaklandığım bulmak için, grupların ortalamaları arasındaki farkların önem denetimi Scheffe Post-Hoc Testi ile yapılmıştır. Araştırmadaki karşılaştırmalarda hata payı 0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bilgiler şu şekilde özetlenebilir; 1. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencileri, cinsiyet gruplarına göre karşılaştırıldıklarında, benimsedikleri karar verme stratejileri açısından, aralarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 2. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'ünde okuyan birinci sınıf öğrencileri algıladıkları sosyo-ekonomik düzeylerine göre karşılaştırıldıklarında; mantıklı karar verme stratejisi açısından aralarında anlamlı düzeyde farklılık çıkmamıştır. Sosyo-ekonomik düzeyini yüksek olarak algılayan öğrencilerin, sosyo-ekonomik düzeyiniii i orta olarak algılayan öğrencilere göre içtepisel karar verme stratejisini ve kararsızlık stratejisini benimsedikleri bulunmuştur. 3. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencilerinin psikolojik ihtiyaçları, cinsiyet gruplarına göre karşılaştırıldıklarında; kızların şevkat gösterme ihtiyacının erkeklerden daha yüksek olduğu; erkeklerinse başatlık ihtiyacının kızlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. 4. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü'nde okuyan birinci sınıf öğrencileri psikolojik ihtiyaçları ve algıladıkları SED'e göre karşılaştırıldıklarında; SED'ini düşük olarak algılayan öğrencilerin, SED'ini orta olarak algılayan öğrencilere göre, yakınlık ihtiyacının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırma bulguları, psikolojik ihtiyaçlar ve karar verme stratejileri ile ilgili daha önce yapılan araştırmaların bulgularıyla birlikte tartışılıp yorumlanmış ve bu bulgular doğrultusunda şu önerilerde bulunulmuştur; Öğrencilere götürülen danışma programlarında, öğrencilerin farklı ihtiyaçları merkeze alınmalıdır. Bazı baskın ihtiyaçların bir kişilik sorunu olup olmadığı tespit edilmeli, kişilik sorunu olarak görülüyorsa psikolojik danışma yardımı alması sağlanmalıdır. Yapacağı mesleğin niteliklerine uygun olmayan ihtiyaçlar içindeki öğrenciler, gerekiyorsa başka bölümlere ya da ihtiyacım karşılayabileceği faaliyetlere yönlendirilmelidir. Öğrencilerin içtepisel karar verme ve kararsızlık davranışlarını azlatmaya, mantıklı karar verme becerilerini geliştirmeye yönelik grup danışmaları yapılmalıdır. Karar vermeyi içeren psikolojik danışma yardımları öğrencilere götürülürken, karar verme davranışının hangi değişkenlerden etkilendiği göz önünde bulundurulmalıdır. Psikolojik danışman adayı bu öğrenciler, karar verme durumuyla karşı karşıya kalacakları, karar verme sürecinde etkin rol alabilecekleri ortamlarda görev almaları konusunda teşvik edilmelidir.