Lösemi tanısı konan çocuklarda öz kuramının incelenmesi

Kanser, çocuk ölümlerinde önemini koruyan, sadece yarattığı fiziksel koşullarla değil, psikolojik koşullarla da etkili olan bir hastalıktır. Son yıllarda tıp alanında meydana gelen değişiklikler, kullanılan değişik ilaç tedavileri, kanser hastalarının yaşam kalitelerini olumlu yönde etkilemiştir. Bu nedenle, hastaların normal yaşamla etkileşimlerini arttırmak ve tedaviyi normal yaşamın bir parçası haline getirmek önemli bir hedef haline gelmiştir. Henüz bir birey olmamn ilk adımlarını atan çocuklar için kanser hastalığı yaşam kalitesini etkileyen önemli bir faktördür. Araştırmada, lösemi tanısı konan hastaların özkavramlarının nasıl etkilediğinin ortaya konması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda, lösemi tedavisi gören bir grup hastanın, evrensel öz kavramını yansıtan bilişsel temsiller açısından değerlendirilmesi, aynı yaş, cinsiyette sağlıklı bir grupla karşılaştırılması, gruplar arasında benzer ve farklılıkların araştırılması, lösemi tedavisi gören grubun yaşadıkları iç çatışmalar, korkular ve endişeler açısından herhangi bir hastalığı olmayan bir grupla karşılaştırması, lösemi tedavisi gören grubun kendilerini çizim yoluyla ifadelerinde sağlıklı gruba göre herhangi bir fark olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın amaçlan doğrultusunda, lösemi tanısı konan yirmi çocuk ve aynı yaş (9- 14 yaş), cinsiyet ve benzer sosyo-ekonomik düzeyde olup herhangi bir hastalığı olmayan yirmi çocuk ile, Piers-Harris Öz Kavramı Ölçeği, Louisa- Düss Psikanalitik Hikayeleri Testi, derinlemesine bilgi almak için kullanılan hikayeler, Goodenough-Harris Bir-insan-Çiz Testi. aracılığıyla karşılaştırılmıştır. IVAraştırmanın problem ve amaçlan doğrultusunda elde edilen verilerin istatistiksel analizi yapılmış ve analizlerdeki-kare testi, t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmada, lösemi tanısı konan grup ile herhangi bir hastalığı olmayan grup, evrensel öz kavramını yansıtan bilişsel temsiller açısından kıyaslandığında, genel sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamazken, mutluluk/doyum alt ölçeğinde her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Mutluluk/doyum alt ölçeğinin özellikle bireyin duygu durumunu yansıtan bir alt ölçek olduğu düşünüldüğünde, lösemi tedavisinin bireyin genel öz tanımını etkilemediği, ama duygu durumu üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmaktadır Bu da etkinin sürekli değil, durumsal olabileceğini akla getirmektedir. Hastaların iç çatışmaları, korku ve endişeleri incelendiğinde özellikle lösemi tamsı konan grubun, sağlıklı gruba kıyasla daha az olumlu beklentiler dile getirdiği ve bu sonucun da mutluluk/doyum puanlarına yansıdığı saptanmıştır. Buna paralel olarak, Üç Dilek Testi'nde ifade edilen gelecekle ilgili beklentiler incelendiğinde; her iki grupta da gelecekle ilgili olumlu beklenti dile getirenlerin mutluluk/doyum puanlan kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmiştir. Sağlık, hastalık ve tedaviye ilişkin beklentilerin, lösemi tanısı konan grup için gelecek beklentiler kadar önemli olduğu saptanmıştır. Bir-İnsan-Çiz Testi'nin niteliksel ve niceliksel değerlendirmesi yapıldığında gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çizimle ilgili sorulan ruhsal durumu yansıtan yönlendirici sorulardan can sıkıntısıyla ilgili soruya verilen yanıtlarda, lösemi tanısı konan grubun kendisiyle ilgili problemleri daha az dile getirdiği saptanmış ve bu durum, çocuğun uzun tedavi dönemi sırasında kullandığı başa çıkına mekanizmasının bir parçası olarak ya da aile tarafından 'problem çocuk' olarak algılanmaya karşı bir savunma olarak yorumlanmıştır. Sonuç olarak, kanser hastalığına verilen tepkilerin 'normal insanlann anormal koşullarda verecekleri' tepkiler bağlamında ele alınması, hastalık döneminde verilecek psikolojik desteğin doğasını belirlemekte önemli olduğu düşünülmektedir.