turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mesneviler, Zakircan Furkat

Danışman: Yrd. Doç. Dr. Metin YILMAZ Üzerinde çalışılan metin 19. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış olan Özbek şair Zakırcan Fıırkal'a aittir. Furkafın sağlığında çeşitli gazetelerde yayınlanan mesnevileri daha sonra dıger, şiirleriyle birleştirilerek adı altında neşredilmiştir. Bu eser Taşkent, Özbek Bilimler Akademisi Kütüphanesinin Kol Yazmalar Bölümifnde 10072 numarayla kayıtlıdır. Çalışmada esas alman mesnevilerle ilgili bu araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. Binncı bölümde Çafcatav dili ve edebivatı hakkında bilgi verdikten sonra metnin dil özelliklerinden soz edildi. İkinci bölümünde ise metin. Arap alfabesinden Latin alfabesine transkrbe edildi. Leuncu ve son bölümde ise metnin gramatikal dizini yapıldı. Eser Çağatay dilinden Mpdern Özbekçe'ye geçiş dönemi özelliklerini taşıması bakımından büyük bir önem taşımakladır.
Kasyeri ili Gömürgen Kasabası ağzı

KAYSERİ İLİ GÖMÜRGEN KASABASI AĞZI Anadolu ağızları üzerindeki çalışmalar 1900'lü yılların başlarında yapılmaya başlanmıştır. Bu çalışmalar Türk bilim adamlarının Anadolu ağızlarının zenginliğini ve önemini kavramlarını sağlayarak bu konuda yeni çalışmaların yapılmasına öncülük etmiştir. Maddi ve manevi zorluklar sebebiyle ağız çalışmalarına gösterilmesi gereken ilgi sınırlı kalmıştır. Bu sebeple ağızlar üzerinde yapılan çalışmaların sayısı fazla değildir. Anadolu, geniş coğrafyasıyla farklı kültürleri bünyesinde toplayan bir yapıya sahiptir. Anadolu'da yaşayan farklı insan topluluklarının oluşturduğu yapı, onların siyasi, sosyal, ekonomik yapısını etkilediği kadar kullandıkları dili de etkilemiştir. Bu etki Türkçe bazı kelimelerin unutulmasına, bazılarının da fonetik değişmelere uğramasına yol açmıştır. Bu tezi yazmaktaki amacımız da Kayseri'nin Akkışla ilçesine bağlı Gömürgen Kasabası'nda konuşulan ağzın fonetik ve morfolojik yapısını inceleyerek bu bölgedeki dilimize ait özellikleri eriyip yok olmaktan kurtarmaktadır. Çalışmamızın asıl bölümünü Kayseri'nin Akkışla İlçesi'ne bağlı Gömürgen Kasabası ağzından derlediğimiz metinler, bu metinlerin grameri ve metinlerde geçen anlamı bilinmeyen kelimelerin sözlüğü oluşturmaktadır. Ülkemizde henüz dil labaratuvarları bulunmadığı için biz de klasik yöntem olan dinleme yöntemi kullandık. Metinleri ses alma cihazıyla dişleri sağlam, peltek konuşmayan, köyün dışına çok çıkmamış, okuma-yazması olmayan veya ilkokulu terk eden yaşlı kişilerden derlemeye çalıştık. DerlemelerimiziX Tuncer Gülensoy'un ' Kütahya ve Yöresi Ağızları' 9 adlı kitabında kullanılan yönteme göre inceledik. İncelediğimiz metinlerde görülen ses ve şekil özelliklerini şu şekilde özetleyebiliriz. Kasabamız ağzında normal ünlülerin yanında çeşitli ses etkileriyle oluşan ünlülerde vardır. Hece kaynaşması ve ünsüz düşmesi sonucunda oluşan uzun ünlüler ile çeşitli sebeplere bağlı olarak ortaya çıkan ünlü değişmelerine çok fazla rastlanır. Ünlü türemesi olayı önseste çok fazla görülür içseste ve sonseste de vardır. Önses, içses ve sonseste ünsüz değişmeleri çok fazladır. Önseste artdamak k'sı tonlu ğ-ya dönüşür kelime içinde ise -k - > - h - değişimi yaygındır. Önseste h - ilişmesi yaygındır, y- ilişmesine de bir kelimede rastlanır. Gerileyici ve ilerleyici ünsüz benzeşmelerinin örnekleri fazladır. Ünsüz ikizleşmesi olayı da görülür. Ünsüz düşmesi, hece kaynaşması ve yutumu olayları da kasabamız ağzının özelliklerindendir. Nazal n ünsüzü yaygın olarak kullanılır. Yapım ekleri ve çekim eklerinde birkaç ses değişimi dışında yazı dilimizden farklı bir kullanım yoktur.
Kerim Korcan'ın eserleri ve edebiyatımızdaki yeri

Kerim Korcan, 31 Ocak 1918 tarihinde Adapazarı'nda fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. İlk hikayesi, 1962 yılında Milliyet gazetesinin açtığı yarışmada ikincilik ödülü alır. Yazarlık hayatı bu yarışmada kazandığı dereceyle başlar. Yaşamının bir kısmını hapishanede geçiren Korcan buradaki gözlemlerine dayanarak roman ve hikayeler kaleme almıştır. Yazdığı eserlerinde gözleme önem vermiş ve bu gözlemciliği eserlerinin başarısını artırmıştır. Kerim Korcan roman ve hikaye türlerinde eser vermiş bir yazarımızdır. Yayımlanan altı romanı ve dört hikaye kitabı çalışmamızda yapı, tema ve anlatım özellikleri bakımından incelenmiştir. Kerim Korcan'ın roman ve hikayelerinde ele aldığı konulardan biri hapishane yaşamıdır. Hapishane bir mekan olarak dış dünyadan bağımsız olmayan, dışarısıyla paralellik arz eden bir yapıya sahiptir. Bu özelliğiyle hapishanede yaşayan insanlar yöneticilerin tutumundan, adalet mekanizmasındaki aksaklıklardan ve maddi imkansızlıklardan büyük sıkıntı çekmişlerdir. Kerim Korcan'ın eserlerinde ele aldığı diğer bir konu ise toplumsal yaşamda insanların daha rahat yaşabileceği, ezen ve ezilenin olmadığı, herkesin eşit haklara sahip olduğu, herkesin çalışıp emeğinin karşılığını hak ettiği ölçüde aldığı bir dünyanın kurulması için mücadele edilmesi gereğidir. Bu konuda kendisi bir mücadele içine girmiş olan yazar, insanlara böyle bir dünya için eserleri aracılığıyla çeşitli önerilerde bulunmuştur. Korcan, Türk edebiyatında eser verdiği 1962 ile 1990 yılları arasında toplumcu bir çizgiyi takip etmiştir. Türk edebiyatına Arap Kadir, Tatar Ramazan gibi önemli karakterleri kazandırmıştır. Öyle ki bu karakterlerden bazıları kendisinden daha tanınır hale gelmiştir.
Divan şiirinde Nabi ve hikemi tarz

TEZİN ADI : Divan Şiirinde Nabi ve Hikemi Tarz TEZ DANIŞMANI: Süreyya Ali Beyzadeoğlu TEZİ HAZIRLAYAN: Hüseyin Yorulmaz 17. yüzyılın ikinci yansında ve 18. yüzyılın ilk yıllarında, Divan şiirinde, Nabfnin devrin diğer şairlerine nazaran farklı ve ağırlıklı bir yeri vardır. Nihat Sami Banarlı'nın deyişiyle, eski şiirimizde adeta bir 'devrim' gerçekleştirmiştir. Onun şiirimize getirdiği yenilik, hikemi tarz ya da hakimane söyleyiş biçimidir. Bu tarz, Nabi dönemi şairleri başta olmak üzere, sonraki yıllarda yaşayan şairleri de gittikçe artan yoğunlukta etkilemiş ve eski edebiyatımızın yegane varlık bulduğu şiir alanında kalıcı bir iz bırakmıştır. Bu izin etkileri, 18. ve bir sonraki yüzyıhn kalburüstü bütün şairlerinin divanlarında görünmüş ve sanat anlayışlarına yansımıştır. İşte bizi bu çalışmaya sevk eden sebeplerin başında, Divan edebiyatında bir dönüm noktası olan Nabinin şiir anlayışı ve bu anlayışın iki yüzyıl boyunca az veya çok etkisinde kalmış şairlerin aynı doğrultudaki görüşleri gelmektedir. Edebiyat tarihçilerinin hikemi tarz ya da hikemiyat diye adlandırdıkları Nabi şiirinin özelliğini, kıssa ve ders vermeye yönelik ve aynı zamanda öğüt ve nasihat ifade eden ayet ve hadisler, formüle edilmiş bir şekilde söylenmiş sosyal ve siyasi olayların değerlendirilişi, halk ağzında söylene söylene anonimleşmiş atasözleri ve deyimler, yerleşik adet ve gelenekler, ahlaki ve tasavvuf bir takım kavramların insanlar arasında yüzyıllardır oluşturduğu anlayış birliği gibi daha uzatabileceğimiz anlayış birliği teşkil eder. Şairlerimiz bütün bu maddelere dair görüşlerini, yüzyılların imbiğinden damlaya damlaya bugünlere gelmiş manzumelerinde vurgulu ve etkili bir şekilde ifade ederler. Nabinin açmış olduğu hikemi çığırın önde gelen şairleri şunlardır: Sabit, Sayyid Vehbi, Raşid, Sami, Çelebizade Asım, Münif, Hami, Koca Ragıb Paşa, Haşmet, Fıtnat Hanım, Sünbülzade Vehbi, Süruri, Keçecizade İzzet Molla, Şinasi, Ziya Paşa, Hersekli Arif Hikmet gibi.
Kırım-Tatar halk masalları 'Akıllı Kirpinen Ayneci Tilki'

Üzerinde çalıştığım 'Akıllı Kirpinen Ayneci Tilki' adlı kitap, Ablaziz Beliyev tarafından toplanıp derlenen çeşitli halk masallarından oluşmaktadır. Bu masallarda Kırım Tatar Halkının özü. fikirleri ve düşünceleri aksettirilmiştir. Tezim. Transkripsiyon, çeviri, metnin grameri /e sözlük kısımlarından meydana gelmiş olup bu bölümlerde kısaca şu hususlar üzerinde durulmuştur. Transkripsiyonda. Kiril Alfabesiyle yazılmış olan metnin Latin Alfabesi ile okunuşu; Çeviride ise. metnin Türkiye Türkçesi'ne göre tercümesi yapılmıştır. Metnin Grameri Fonetik ve Morfoloji olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Fonetik kısmında imla özelliklerinden başlayarak Ses Bilgisi ve Ses Değişmeleri. Morfoloji kısmında ise Şekil Bilgisi üzerinde kurulmuştur. Sözlükte ise anlamı bilinme>en kelimelerin yanı sıra Kırım Tatar Türkçesi'nde /e Türkiye Türkçesi'nde ortak kullanılan kelimeler /er almaktadır.
Ali Dede Bosnevİ, hayatı, eserleri ve Fezailü'l-Cihad'ı

Bu tezde Ali Dede Bosnevi'nin (ö.1598) hayatı, ilmi, tasavvufi ve edebi şahsiyeti ele alınarak Arapça ve Türkçe eserleri tanıtılmıştır. Ali Dede Bosnevi 16. yüzyılmüelliflerindendir. Kanuni Sultan Süleyman'ın Macaristan'daki türbesinin türbedarlığınıyapmıştır. Aynı zamanda türbe yanında inşa edilmiş olan Halveti dergahının şeyhidir. Bundan dolayı Türbe Şeyhi olarak meşhur olmuştur. 11'i Arapça ve 15'i Türkçe olmak üzere toplam 26 eser kaleme almıştır. Eserlerinde yüksek bir edebi dil kullanmak yerine sade, anlaşılır ve eğitici bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Boşnak olmasına rağmen Türkçe'ye son derece hakim olduğu eserlerinden anlaşılmaktadır. Ali Dede Bosnevi'nin Türkçe eserlerinden biri olan Fezailü'l-Cihad bir kırk hadisderlemesidir. Eser 40 hadis, 40 hikaye ve 10 babdan oluşmaktadır. Eserin ulaşılan beşnüshasından dördü karşılaştırmaya tabi tutulmuştur. Akabinde çeşitli yönleriyle incelenmiş ve metin tedkiki yapılarak ilim dünyasına tanıtılmıştır.
Kuşları konu alan alegorik mesnevilerde metinlerarasılık

İlmi araştırmaların temeli, analiz ve senteze dayanmaktadır. Tüm analiz ve sentezler bağımsız olmadığı gibi edebi metinler de tek başına ve bağımsız değillerdir. Her metin, kendi döneminde veya daha önceki dönemlerde yazılmış metinlerle yer yer biçim, içerik, lafız, tür ve anlatım özellikleri bakımından; alıntı, yakınlık, benzerlik ilişkisi içinde bulunur. Her edebi metin, doğal olarak belirli bir kültürden doğar. Bu durum, aslında, her metnin kültür ortaklığı yönünden alıntılar mozaiği olarak okunması gerektiğini, başka metinleri de içine alabildiğini ifade etmektedir. Buradan metinlerarası ilişkiler kavramı doğar. Bu bağlamda metinlerarasılık kavramı, her eserin kendinden önceki eserlerde var olduğunun ve hiçbir eserin kendi başına bağımsız olmadığının tanımıdır. Bu disiplin veya çalışma yöntemi, tarih boyunca kişileri ve toplumları yönlendiren önemli düşüncelerin gelişiminde rol oynayan edebiyatla etkileşim içinde olmuştur. Bu kavram, edebiyat kuramlarıyla bağlantılı durumunu tarih boyunca devam ettirmiştir. Çalışmamızda alegorinin edebiyatımızdaki yeri ve öneminden bahsedilerek bu tarzda yazılmış kuş mesnevileri konu edilmiştir. Feridüddin Attar'ın Mantıku't-Tayr mesnevisi başta olmak üzereAli Şir Nevai'nin Lisanü't-Tayr'ı, Gülşehri'nin Mantıku't-Tayr'ı, Şemsi'nin Deh Murg'u ve diğer özgün kuş mesnevileri ele alınmıştır. Bu mesneviler, metinlerarasılık yöntemiyle incelenmiş, mesneviler arasında ortak ve farklı yönler, mana, lafız ve içerik alıntıları, mesnevinin ne kadar genişletildiği, mesnevideki bilgilerin dökümü; eserin tasavvuf, mitoloji, tarih ve sosyoloji gibi yönleriyle ele alınıp, panoraması ortaya konulmuştur.
Peçevi tarihi Biyografisi, 21a-40a metin, dizin, özel isimler sözlüğü)

Bu çalışma, giriş, Yazar ve eseri hakkında bilgi, metin, dizin, özel isimler sözlüğü, tıpkıbasım olmak üzere altı, bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde eser hakkında bilgi, eserin kısaca muhtevası, yazılış amacı ve önemi, eseri hazırlamada yazarın kullandığı kaynaklar bulunmaktadır. Ayrıca bu bölümde tezin kapsamı, tezin amacı ve eserin neşrinde takip edilen metodu da ele aldık. Çalışmanın ikinci bölümünde yazarın kısa biyografisi, eserin tanımı, eserin nüshalarının yurt içi ve yurt dışı kütüphane kayıtlan yer almaktadır. Üçüncü bölümde Bağdat Köşkü 206 numaralı yazma nüshasısın 21 a-40a arasındaki varaklarının transkripsiyonu ve bu nüshanın, eserin diğer iki nüshası ile tenkitli neşri mevcuttur. Dördüncü bölümde, metinde geçen bütün kelimelerin dizinine yer verildi. Ayrıca bütün kelimelerinin anlamları girildi. Dördüncü bölümde ise, çeşitli başlıklar allında toplayarak özel isimlerin sözlüğü yapıldı. Çalışmanın sonuna kaynak olarak kullanılan her üç metnin tıpkıbasımı eklendi.
Osmanlı Dönemi kadın divan şairlerinden Mihri Hatun Divanı'nın söz varlığı unsurları ve değerler eğitimi bağlamında incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı Mihri Hatun Divanı'nı söz varlığı ve değerler eğitimi bağlamında incelemektir. Araştırmanın birinci kısmında problem durumuna değinilmiş ve ardından araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıklar ve tanımlara yer verilmiştir. İkinci kısımıda ise araştırmada kullanılan yöntem üzerinde durulmuştur. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini Mihri Hatun'un Divanı oluşturmaktadır. İlgili alanyazın kısmında kelime, söz varlığı, söz varlığının içerdiği öğeler, değerler, değerler eğitimi konularında yapılmış çalışmalar ve tanımlamalar yer almaktadır. Ardından araştırma sonucunda elde edilen bulgulara geçilmiştir. Mihri Hatun Divanı'nın deyim ve ikileme açısından son derece zengin bir kaynak olduğu göze çarpmaktadır. Buna rağmen divanda bir tek atasözüne bile rastlanmaması dikkat çekicidir. Divandaki beyitlerde dini, tasavvufi, insani ve mitolojik değerlerin yoğun olarak kullanıldığı görülmektedir. Divanda yer alan söz varlığı unsurları ve değerler belilendikten sonra sınıflandırılmış ve tablo şeklinde ortaya konmuştur. İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı (2006)'na göre Türkçe derslerinde yer verilmesi gereken söz varlığı ve değerler tespit edilmiş ve buna göre Mihri Hatun Divanı'nda yer alan şiirlerden, derslerde örnek metin olarak yararlanabilmek için önerilerde bulunulmuştur.
Kültür haftası ve ağaç dergileri üzerine bir inceleme

1936'da neşredilen Kültür Haftası ve Ağaç dergileri, her ne kadar kısa soluklu olsalar da, sanat ve düşünce dünyasına iddialı bir biçimde girmiş ve ses getirmişlerdir. Tez konusu kapsamındaki bu iki dergiyi inceleyen tezimiz, üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümü, dergilerin teşekkülleri ve özelliklerini kapsamaktadır. Birinci bölümde dergilerin fiziki özellikleri ve muhtevaları belirlenmiş, yayın hayatlarının başlangıcı ve sonu ile birlikte amaç ve ilkeleri, edebiyat dünyasındaki yankıları üzerinde durulmuştur. Bölümün sonunda dergilerdeki şair ve yazar kadroları verilmiştir. Tezin en geniş safhasını oluşturan ikinci bölüm; şiir ve nesir olmak üzere iki ana başlıkta değerlendirilmiştir. Şiirler ses, dil, yapı, gerçeklik-anlam-yorum ve gelenek yönleriyle; nesirler ise yapılan tür tasnifi sonucu belirlenen on iki başlık altında değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Üçüncü bölüm, dergilerin indeks ve fihristlerini içermektedir. Her bir derginin ilk olarak indeksi verilmiştir. İkinci olarak yazar soyadına göre fihrist ve son olarak da yazı türleriyle yazıların konularına göre fihristi verilmiştir. Özetlerini verdiğimiz üç bölümden sonra, tez çalışmamız boyunca yaptığımız değerlendirmelerin sonucu 'Sonuç ve Toplu Değerlendirme' başlığıyla sunulmuş, bu çalışma esnasında yararlandığımız kaynaklar bir liste halinde verilmiştir.
Tarihi figürden edebi karaktere: Edebi metinlerde dini kadın figürlerinin temsili

Bu tez çalışmasında, dini temsilleri ile öne çıkan ve tarihsel gerçekliği olan kadın figürlerin edebi türler aracılığıyla nasıl 'inşa' edildiği ve bu inşa sürecinde yazarın ideolojisinin ve biyografisinin, metnin edebi türünün ve aynı zamanda dönemin şartlarının ve politikasının rolü üzerinde duracağım. Böylelikle, dini kadın figürlerinin her yeniden yazımla nasıl yeniden inşa edildiğini, dönüştüğünü, farklılaştığını metni bağlamından koparmadan anlamaya çalışacağım. Bu amaç doğrultusunda, Tanzimat döneminden yakın döneme kadar dini kadın figürlerinin izini sürerken kadın yazarların verdikleri eserleri söylem analizi ve yakın okuma tekniklerini ile inceleyerek tartışmaya açacağım. Böylelikle, tarihsel figürlerin edebi türdeki işlevselliğini ve dönüşümünü irdelerken, tarihsel gerçekliği olan şahsiyetlerin nasıl edebi birer karaktere dönüştüklerini göstermeye çalışacağım.
Van Kırgızları'nın tarihi kişiler hakkındaki ağıtları, inceleme-metin

Günümüzde Van Kırgızlan olarak isimlendirilmeye başlanan Kırgız diasporası, liderleri Hacı Rahmankul Han önderliğinde 1982 yılında Türkiye'ye gelerek Van ili, Erciş ilçesine bağlı Ulupamir Köyü' ne yerleşmiştir. Bu topluluğun devam ettirdiği kendine has bir sözlü geleneği mevcuttur. Bu gelenek dahilinde ağıtlar önemli bir yer tutar. Bu araştırmada Ulupamir köylülerinin tarihi kişileri hakkında söylenen üç ağıt metni incelemeye tabi tutuldu. Önbilgi olması açısından ilkin Van Kırgızla rı'nın tarihi geçmişşi, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısıyla ilgili bilgiler verilerek; Türk ağıt geleneğinin ve ağıt türünün genel bir değerlendirmesi yapıldı. Bu bağlamda Van Kırgızlan'nın ağıtlarında ortaya çıkan şekil ve muhteva özellikleri açıklandı. Kaynaklık teşkil eden Kırgızca metinler Türkiye Türkçe'sine çevrildi. Çeviri esnasında asıl metnin muhteva ve etno-kültürel özellikleri mümkün olduğunca korunmaya çalışıldı. Çalışmalım inceleme kısmında ağıtlann poetik unsurları değişik yönlerden incelemeye tabi tutuldu. Ayrıca daha önce Türk ağıt incelemelerinde tatbik edilmemiş olan 'benzetmeler', 'epitetler ve türleri', 'tekrarlar ve paralelizm' temel stilistik unsurlar niteliğinde analiz edildi. Van Kırgızları'nın ağıtlan, Türk ağıt söyleme geleneğinin bir parçası olmakla birlikte, kendine ait stilistik ve etno-folklorik özelliklere sahip olduğu sonucuna varıldı.
Camİ-i Rumİ'nin Saadet-Name adlı eseri

Sa'adet-name, 16. Yüzyılda Cami-i Rumi tarafından yazılmış tercüme bir eserdir. Eser, İranlı müellif Hüseyin Vaiz-i Kaşifi'nin 'Ravzatü'ş-Şüheda' adlı eserinden tercüme edilmiştir. Eserin müellifi, kaynaklarda Cami-i Mısri olarak da geçmektedir. Sa'adet-name, Hicri 960 (M.1553) tarihinde yazılmış bir maktel-i Hüseyin örneğidir. Sa'adet-name'de, Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hüseyin'in şehadeti konu edilmiştir. Olaylar, manzum ve mensur bir şekilde anlatılmaktadır. Mensur kısımlarda yer yer süslü bir dil kullanılmıştır. Manzum bölümler ise eserin dokusunu zenginleştirmiştir. Ayrıca, eserde bolca kullanılan ayet, hadis ve kıssalar anlatımı güçlendirmiştir. Tez çalışmamız, Sa'adet-name'nin 50 b-100a varaklarını kapsamaktadır. Bu çalışmada, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY2374'de kayıtlı olan nüsha esas alınmıştır. Nüshanın 50b ile 100a arasındaki 50 varağın transkripsiyonu gerçekleştirilmiştir. Eserin Nuruosmaniye Kütüphanesi 3938'de kayıtlı olan diğer nüshasından da istifade edilmiştir. Transkripsiyonlu metnin öncesinde eser ve müellifi hakkında kısa bir değerlendirme yapılmıştır. Eserin dil-üslup özellikleri ve muhtevası hakkında özet bilgiler verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise eserin anlaşılması noktasında yardımcı olacağını düşündüğümüz seçmeli bir sözlüğe yer verilmiştir.
Türk edebiyatında İskendernameler ve Ahmed-i Rıdvan'ın İskendername'si

Bu çalışma esas itibarıyla iki ana kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda İskendername türü eserlerin ana kahramanı İskender'in hayatından söz edilmiş, ardından onunla ilgili anlatmaların Batı'da ve Doğu'da ortaya çıkışı ve hikayenin Doğu'daki yayılma sahası üzerinde durulmuştur. Burada ayrıca Arap ve Fars edebiyatında yazılmış eserler de konu edilmiştir. Türk edebiyatında İskender'le ilgili yazılı ve sözlü edebiyatta var olan metinlere değinildikten sonra konuyla ilgili yapılmış çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Bu haliyle ilk kısım bir anlamda İskendername geleneğinin oluşum sürecini ve bu türde verilen örnekleri ele almaktadır. Çalışmanın ikinci kısmı Ahmed-i Rıdvan tarafından 1500 yılında kaleme alınan ve devrin hükümdarı II. Bayezid'e sunulan 8304 beyitlik İskendername'ye ayrılmıştır. Bu kısım üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde eserin müellifi Ahmed-i Rıdvan'ın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Burada ayrıca Hayati'nin intihalinden, eseri kendisine mal etme çabasından da söz edilmiştir. İkinci bölüm İskendername'nin genel özelliklerinin ele alındığı, şekil, muhteva, dil ve üslup özellikleri bakımından detaylı bir olarak incelendiği bölümdür. Üçüncü bölümde ise eserin ulaşılabilen iki nüshasından hareketle hazırlanan tenkitli metni yer almaktadır. Burada Hayati tarafından eserin başına eklenen 200 beyitlik mukaddimeye de yer verilmiştir.
Mustafa Necati Karaer'in şiirlerinde imaj dokusu

NECAT KARAER' N Ş RLER NDE MAJ DOKUSUNAZLIGÜL, Ramazan Yüksek Lisans-2005Türk Dili Ve Edebiyatı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Saadettin YILDIZTez, Mustafa Necati KARAER' in Şiirlerindeki maj Dokusu'nun incelenmesidir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Giriş mahiyetindeki birinci bölümde şairin hayatı, kişiliği ve eserleri ele alındı. Bu bölümde yapılan çalışmanın amacı şairin nasıl bir hayat yaşadığı ve bu hayatın şairin edebi kişiliğine nasıl yansıdığının ortaya konmasıdır. Çalışmanın bu bölümü her sanatçının, eserlerinde yaşantısının izlerinin bulunduğu kabul edilerek yapılmıştır. Çalışmayıyapmaktaki amacımız da yaşantıyla ve kişilikle eserlerin ilişkisini kurmaktır. kinci bölümde, şairin şiirle olan ilişkisinin başladığı zamandan son anına kadar geçen süre içerisinde şiirinde nasıl değişme ve gelişme olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde şairin hazırlık evresinden olgunluğa geçiş evreleri anlatılmıştır. Şiire bakışı ve ondan ne anladığının üzerinde durulmuştur. Bu iki kısımda incelenmiştir. Birinci kısımda şairin şairlik devreleri, ikinci kısımda ise şiir anlayışı verilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde şairin hayal dünyasını yakalanmaya çalışılmıştır. Onun hayal dünyasını besleyen, ona yeni dünyalar kurduran unsurların tespiti amaçlanmıştır. Buradan hareketle şairin çevreye nasıl baktığını incelenmiştir. Tezin bu bölümü iki kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda imajın şiirdeki yeri ve şiir dili üzerinde durulmuştur. Şairin şiirlerinin imaj açısından incelemesi yapılmıştır. Öncelikle şairin, şiirlerinde, imaj olarak diğerlerinden daha çok üzerinde durduğu ögeleri tespit edilmiştir. Yrd. Doç. Dr. Saadettin YILDIZ' ın imajodaklanması adını verdiği bu ögeler örneklerle açıklanmıştır. Daha sonra imajlar, yapı bakımından ve muhteva bakımından imajlar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. majlar öncemuhteva bakımından incelenmiştir. Bunlar da alt sınıflandırmalara tabii tutulmuş ve hepsiniörneklerle açıklama yoluna gidilmiştir. Yapılarına göre imajlar bölümünde ise imajlar.Tamlama Şeklinde Oluşturulan majlar, Çok Katmanlı, Kompleks majlar ve SözSanatlarıyla Oluşturulan majlar? olmak üzere üç grupta ele alınmıştır. Yine bunlar da örneklerle açıklanmıştır. Çalışmanın sonunda Mustafa Necati KARAER' in zengin ve farklı bir hayal gücüne sahip olduğunu görülmüştür. Çevresindeki eşyalara hep farklı açılardan bakan sanatçı bir kişilikle karşılaşılmıştır. çine kapanık kişiliğinin şiirlerine de yansımasının bir sonucu olarakanlamca kapalı olan şiirlerin, şairin yaşadığı hayattan parçalar alarak çözülmesi yoluna gidilmiştir. Yaşadığı çocukluk döneminin izleri hemen her şiirinde kendini göstermektedir. Hayatının özellikle olumsuz yönlerini şiirlerine yansıtan şairin beslendiği bu kaynak onuorijinal ve değişik hayallere yönlendirmiştir.
Prof. Dr. Ensar Aslan tarafından 1971 yılında derlenen Sinan Bey ve Mahperi hikayesi üzerine bir inceleme

XVI. yüzyıldan itibaren Türk halk edebiyatı içerisinde görülmeye başlayan halk hikayeleri, Türk edebiyatında anlatmaya dayalı türlerin en önemlilerindendir. Roman ihtiyacını karşılayan ve nazımnesir karışık bir yapıya sahip olan halk hikayeleri, tarihi, dini, sosyal ve geleneklerle bağlantılı olarak halkın yaşayışını yansıtan bir türdür. Bu yönüyle halk hikayeleri, kültürel değerleri içinde barındıran bir ansiklopedi vazifesi görür. Doğu Anadolu Bölgesi, yetiştirdiği aşıklar ve bunların çevresinde oluşan aşıklık geleneği ile dikkatimizi çekmektedir. Burada aşıklar, köy odalarında, düğünlerde, belli başlı kahvelerde sanatlarını icra ederler. Aşık Mevlüt İhsani de Doğu Anadolu'da yetişen aşıklardandır. Cumhuriyet dönemi aşığı olan Mevlüt İhsani halk hikayesi geleneğini başarıyla sürdüren bir sanatçı olmuştur. Bu çalışma ise 1971 yılında Atatürk Üniversitesi öğretim elemanı olan Ensar Aslan tarafından Aşık Mevlüt İhsani'nin anlatımıyla derlediği Sinan Bey ve Mahperi hikayesine dayandırılmaktadır. Çalışmada Sinan Bey ve Mahperi hikayesinin Fikret Türkmen/Mustafa Cemiloğlu (1998) ile Işıl Altun (2006) varyantları dikkate alınmış ancak temel metin olarak Ensar Aslan'ın çalışması incelenmiştir. Varyantlarda yer alan nazım kısımları ve olaylar ise çalışmada karşılaştırmalı olarak yer almıştır.