turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
13. yüzyıl Anadolu Türkçesinde sıfat fiil ekleri

Hazırladığımız bu çalışma, 13. yüzyıl Anadolu Türkçesinde sıfat fiil eklerinin incelenmesini içermektedir. Yapmış olduğumuz çalışmanın amacı; 10. yüzyıldan itibaren Orta Asya'dan batıya göç eden Oğuzların, 12. yüzyılın sonlarında kendi lehçelerine dayalı olarak oluşturdukları, Anadolu'da kurup geliştirdikleri Eski Anadolu Türkçesinin belgelerle takip edilebilen ve bu sebeple başlangıç safhası olarak kabul edilen, safhanın özelliklerini en iyi şekilde yansıtan 13. Yüzyıl Anadolu Türkçesini tanıtmak ve bu döneme ait eserlerde kullanılan 'sıfat-fiilleri', fonksiyonları ve şekilleri esas alınarak tespit etmek ve bu eserler ışığında 13. Yüzyıl Anadolu Türkçesinin kendine özgü anlatım zenginliklerini ortaya koymaktır. Çalışmamızda öncelikle, 13. yüzyıl Anadolu Türkçesindeki sıfat fiil eklerinin tespiti için 13. yüzyıl Anadolu sahasında yazılmış on dört eser tespit ettik. Bu eserlerde bulunan sıfat fiil eklerini eserlerin transkripsiyonlu çeviri çalışmalarını incelemek suretiyle tespit ve tasnif etmeye çalıştık. Yararlandığımız eserleri kısaltmalar kısmında gösterdik. Çalışmamızın birinci kısmında sıfat fiil kavramının tanımını, bu konu hakkında çalışmaları olan çeşitli bilim adamlarının görüşlerine yer vermek suretiyle ele aldık ve 13. yüzyıl Anadolu Türkçesinin bize kazandırmış olduğu on dört eseri tanıttık. İkinci kısımda ise belirlemiş olduğumuz 13. yüzyıl Anadolu Türkçesi eserlerinde yer alan sıfat fiilleri, fonksiyonları ve bu fonksiyonların ihtiva ettiği şekiller esas alınarak tespit ve tasnif ettik. Bu bağlamda 13. yüzyıl Anadolu Türkçesi eserlerinde tespit edilen sıfat fiillerin fonksiyonlarından hareketle dönemin sosyo-kültürel yapısına, halkın yasayış ve duyuş biçimlerine ayna tutmaya çalıştık ve en yoğun kullanım alanına sahip fonksiyonlardan hareketle dönem hakkında saptamalarda bulunduk.
Ahenk unsurları bakımından Nef'i Dİvanı'nın tahlili

Doktora Tezi AHENK UNSURLARI BAKIMINDAN NEF'i DİVANI'NIN TAHLİLİ Bahir SELÇUK Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı 2004, s. 358 XVII. yüzyıl, Osmanlı devletinin siyasi alanda gerilediği, bunun yanında kültür ve sanat bakımından da zirvede olduğu bir dönemdir. Bu yüzyılda yaşayan Nef'i, kasidelerindeki üstün başarısı ve divanındaki ses ve ahenk mükemmeliyeti dolayısıyla edebiyat tarihlerine geçmişş bir şairdir. Divan şiirinde ses ve anlam güçlü bir birliktelik ve bütünlük gösterdiğinden, bazı ahenk ve ses unsurları daha işin başında şiirin ana hazır malzeme oluşturmaktadır. Dolayısıyla ortaya konan bir şiirde, şairin çok özel bir gayreti olmasa da belli bir ahengin varlığı hissedilir. Fakat Nef'i, klasik şiirin bu kalıplarıyla yetinmemiş, güçlü sanatçı kişiliği ile daha değişik ve güçlü unsurlarla, şiirlerindeki ahengi zirveye çıkarmıştır. Nef i Divanı üzerine yapılan çalışmada, ahenk vasıtası olan hususlar tespit edilmiş ve şairin divanındaki bu hususların temelinde daha çok söz ve ses tekrarlarının olduğu görülmüştür. Şairin bu tekrarlar vasıtası ile oluşturduğu ahengin anlamdan soyutlanmış monoton ve kuru bir ahenk olmadığı, aksine anlamı şekil ve ses özellikleri bakımından destekleyen bir özellik arz ettiği gösterilmeye çalışılmıştır. Tekrara dayalı bu hususların yanında Divan şiirinin temel ritim kalıpları olan vezin, kafiye-redif ve söz dizimini de şairin, değişik unsurlarla zenginleştirerek kullandığı tespit edilmiştir. Nef i'nin, güçlü üslubu sayesinde Divan şiirine yeni bir hava getirdiği, ahenkli söyleyişi ve tasannu'a düşmediği üslubuyla şiirin iki esas öğesi olan ahenk ve manayı uyumlu bir biçimde kaynaştırdığı, bundan dolayı da kendisine olan güveni ve meydan okumayı her fırsatta sergilediği görülmüştür.
1950'den günümüze lise Türk Dili ve Edebiyatı müfredatlarında Türk dünyası edebiyatına verilen yerin incelenmesi

Bu çalışmada, 1950'den günümüze, lise Türk dili ve edebiyatı öğretim programlarında, Türk dünyası edebiyatına verilen yer incelendi. Çalışmanın başında, edebiyatın tanımı, içeriği, Türk edebiyatının kapsamı ve değişik coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklarının edebiyatları ve edebi şahsiyetleri hakkında kısa bilgi verildi. Sırasıyla 1957, 1976, 1991 ve 2005 yıllarında kabul edilen Türk dili ve edebiyatı müfredatları tanıtılıp, bu öğretim programları, ortak devir Türk dünyası edebiyatı ve Türkiye dışında gelişen çağdaş Türk dünyası edebiyatına verilen yer açısından ele alındı ve programlar karşılaştırıldı. Bu programlarla verilmek ve yapılmak istenenler ortaya konuldu. Ayrıca halihazırda yürürlükte olan 2005 öğretim programının, Türk dünyası edebiyatı konularına yer verme hususundaki yetersizliği ve yapılması gerekenler üzerinde duruldu.
Mustafa Reşİd - İnşa Mu'allimi

Bu çalışma, Mustafa Reşid'in Hicri 1310 yılında İstanbul'da eski harflerle Enver Efendi Matbaası'nda neşredilen İnşa Mu'allimi adlı eseri hakkında yapılmıştır. İnşa Mu'allimi, kapsamlı bir inşa-münşeat kitabıdır. Resmi mektuplar, özel mektuplar, hukuki konularla ilgili dilekçeler ve çeşitli senet örnekleri eserin ana bölümünü oluşturmaktadır. Üslub-ı Müzeyyen ü 'Aliye Misal başlığı altında bir kısmı Türkçe, bir kısmı ise tercüme olan eserlerden alıntılar yapılmış, adeta küçük bir antoloji örneği verilmiştir. Bu özelliği ile İnşa Mu'allimi diğer inşa kitaplarından ayrılmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümünde yazarın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, inşa-münşeat kavramları üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde İnşa Muallimi'nde yer alan teorik bilgiler sadeleştirilerek özetlenmiş, burada yer alan yazı örnekleri gruplanmış, tablo halinde verilmiştir. İkinci bölümde bu kavramlar tek tek açıklanmıştır. Üçüncü bölümde eserin metni latinize edilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmamızın genel bir değerlendirmesi yapılmış ve kaynakça bölümü ile çalışmamız bitirilmiştir.
19. ve 20. yüzyıllarda Azerbaycan şiirlerinde aşk ve aşık sıfatlarının incelenmesi

19. ve 20. Yüzyıllar Azerbaycan edebiyatının uyanma, dünyayı tanıma, silkinip şahsiyetini arama ve bulma devirleridir. Bu dönemlerde Azeri edebiyatı bir yandan Türkiye diğer yandan da Rusya'daki edebi hareketlerin, siyasi gelişmelerin tesiri altındadır. Şairlerin, yazarların sosyal hayattaki rolünün ve öneminin artması, yalnız kendi his ve düşüncelerinin değil, halkın fikir ve arzularının da sözcülüğünü üstlenmesi bu devre rastlamıştır. Azerbaycan halkının hayatında baş gösteren önemli değişiklikler; ülkenin Rus işgaline uğraması, milli istiklal mücadelesi, eğitim seferberliği ve uygar dünyanın üyesi olma ideali, her türlü zulme karşı direnme vb. gibi, toplum gündemini sürekli meşgul eden konular şiirlerde sık sık ele alınmaktaydı. Ancak bunun yanı sıra insanoğlunun vazgeçilmezi olan, hayatına anlam katan aşk da Azerbaycan şairlerinin şiirlerini bu dönemde süslemekteydi. Çünkü aşk her dönem insanoğlunun yaşama sebebi yaradılış gayesi olmuştur. Aşk yaratılmış tüm varlıkların birliğe dönüş sebebidir. Aşkın ilkesinde birlikte olmak, birlik amacı vardır. Şairler şiirlerinde kimi zaman ilahi olan aşklarını kimi zaman vatanlarına kimi zaman ise sevgiliye olan aşklarını dile getirmişlerdir. Aşklarını anlatırken sevgilerinin yüceliğini göstermek ya da yaşadıkları aşktan dolayı düştükleri durumu anlatabilmek adına sıfatlardan yararlanmışlardır. Bu sıfatlar bazen aşıkların çektiği acıları bazen sevgilinin güzelliğini bazen de aşklarının ne denli büyük olduğunu anlatan betimlemeler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Boşnak Baladlarında Türk Halk Kültürü unsurları

Bosna Hersek'in 1463 yılındaki Osmanlı fethetmesiyle birlikte Boşnak ve Türk milleti ve devleti arasında kültürel ve sosyal etkileşim başlamıştır. Türk kültürüne ait unsurlar Boşnakların hem günlük yaşantısında hem de edebi türler içerisinde yansımalarını bulmuştur. Türk kültürüne ait halk kültürü unsurları, Bosna-Hersek coğrafyasında görülmeye başlanmış ve Osmanlı toplum hayatı, Boşnak kültüründe derin etkiler bırakmıştır. Baladlar, Boşnak Halk Edebiyatının sevdalinkalarla birlikte en bilinen türlerindendir. Baladlar Balkan coğrafyasında sadece Boşnaklara has bir tür değil, neredeyse tüm Balkan halklarında görülmektedir. Baladlar Boşnakların gelenek-görenek, inanç anlayışlarını yansıtmaktadır. Boşnakların uzun bir dönemi ihtiva eden Osmanlı hakimiyeti dönemi Türk halk kültüründen Boşnak kültürüne, buradan da Boşnak baladlarına yansıtılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türk-Boşnak halk kültürlerinin ortak unsurlarını balad örneklemiyle ele almaktadır.
Münşeat mecmuası: Mekatİb ve Tahrİrat numuneleri (İBB Atatürk Kitaplığı- t816 mün t816 mün 1)

Türk edebiyatı kendi içinde dönemlere ayrılmıştır. Her bir devir kendi içerisinde ayrı bir zenginliğe sahiptir. Bir alt dalı olan Eski Türk Edebiyatı alanında verilen eserler bile kendi içerisinde çeşitlilik arz etmektedir. Yirmi birinci yüzyıla gelindiğinde hala bu alanın derinliğine inilememiş ve bazı alanları ilim alemine kazandırılamamıştır. Kütüphanelerin raflarında gün yüzüne çıkmayı bekleyen nice eserler mevcuttur. Bu eserler içerisinde mecmualar, Eski Türk Edebiyatı'nın arka planda kalan en önemli sahalarındandır. Mecmua türlerinden olan münşeat mecmuaları da araştırılmayı bekleyen türler arasındadır. Hem Osmanlı tarihini hem de edebiyat tarihini daha iyi kavramada münşeat mecmuaları çok önemli bir görev üstlenmektedir. Bu çalışma; ilaç tarifleri, Arapça dualar, ayetler, manzumeler, hikaye, fetva metni ve özellikle de eserin çoğunluğunu oluşturan özel ve resmi mektupları ihtiva etmektedir. Çalışmamız inceleme, metin, sözlük ve tıpkıbasımdan oluşmaktadır. İnceleme kısmında mecmua, münşeat ve mektupla ilgili bilgiler verildikten sonra neşri yapılan eser, dil ve üslup, muhteva ve şekil bakımından ele alınmıştır. Neşredilen metin ve bu metnin muhtevasına göre oluşturulan sözlük ve en son olarak eserin tıpkıbasımıyla çalışma nihayete erdirilmiştir.
Mevlana'nın Mesnevİ'sinde nesne dünyası

Mevlana Celalettin Rumi'nin, şiiri ve şairlik yönü edebiyat açısından incelendiğinde onun söze ve sözcüklere kazandırdığı katkı büyüktür. Sözcüklerin yeni anlamlar kazanması, anlatımın somuttan soyuta doğru taşınması Mealana'nın şiir geleneğinin bir sonucudur. Mevlana dönemin şiir geleneğinden ciddi bir şekilde yararlanmıştır. Mevlana eserlerinde; halk tabirlerine, Türk geleneklerine, örflerine, inançlarına ve daha pek çok konulara yer vermiştir. Bu, Mesnevi adlı eserinde de görülmektedir. Nitekim Mevlana'nın Mesnevi'sine başta Türkçe ve Farsça olmak üzere pek çok şerh yapılmıştır. Bu çalışmada Ahmet Avni Konuk'un on üç cilt olarak hazırladığı Mesnevi-i Şerif Şerhi incelenerek nesneler tespit edilmiştir. Nesnelerin, bilinen ve görünen şekillerinin arka planında aslında bir içyüzü bulunmaktadır. Bu nesnelerin aslını veya içyüzünü sadece nesnenin 'kendisi' itibariyle anlayamayız. Bu bakımdan bir nesnenin mahiyetinin ne olduğu sorusu bu nesnenin bulunduğu bağlamın mahiyetinin ne olduğu sorusuyla iç içedir. Bu çalışmada nesneler; metafor, metonimi, sembol ve yapısallcılık bağlamında incelenerek nesnelerin işlevselliklerinin ne olduğu sorusuna cevaplar aranacaktır. Böylece Mevlana'nın Mesnevi'sine farklı açıdan bakılacaktır.
Ahmed Bin Hemdem Kethüda Süheyli Divanı'nda tipler ve kişilikler

Klasik şiirimizin bugünün literatürü için karanlıkta kalan noktaları, araştırmacıların çalışmalarıyla aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Mazmunların, remzlerin ve kelimelerin yanı sıra metni oluşturan yapı taşlarından olan tip ve kişiliklerin tespiti, metne hakim olmayı kolaylaştıracaktır. Bu çalışmanın amacı da Klasik Türk edebiyatında 'insan' temasıyla yola çıkılarak 16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyılın ortalarına doğru yaşam sürdüğü tahmin edilen Süheyli mahaslı şairin Divanı'ndaki tip ve kişilikleri tespit etmektir. Bu bağlamda Divan'daki tip ve kişilikler taranmış, bulunan örnekler metinde yer aldıkları tanık beyitlerle birlikte, benzer özellik gösterenler küme oluşturacak şekilde çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın sonucunda tip ve kişilik bakımından zengin sayılabilecek Divan'dan hareketle şairin ailesindeki, çevresindeki ve kültür hazinesindeki isimlere ulaşılmıştır.
Klasik Türk edebiyatında saki-nameler 'Şekil ve muhteva incelemesi'

Bu çalışmada 15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar muhtelif nazım şekillerinde yazılmış saki-name metinleri şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. Tezimiz bir muhteva çalışması olduğundan bu çalışma için tarafımdan yeni bir saki-name metni okunmamıştır, incelenen metinlerin hepsi daha önceden transkribe edilmiştir. İnceleme eldeki mevcut saki-name metinlerinin tamamını kapsayacak şekilde yapılmıştır. Saki-name, klasik Türk edebiyatının önemli türlerinden biridir. Saki, şarap, kadeh, sürahi, meclis, meyhane başta olmak üzere musiki aletleri, hum, cür'a, mum, sofra, yemek, mezelerden bahseden manzum eserler olup bu kavramlar gerçek ve tasavvufi anlamlarda kullanılır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk örneklerinden başlayarak Türk edebiyatında saki-namelerin gelişimi anlatılmıştır. İkinci bölümde saki-nameler nazım şekilleri, vezin, kafiye, redif yönüyle incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise saki-namelerde muhteva incelemesi yapılmış; metinler saki, şarap, kadeh, meclis, meyhane, yemekler, mezeler, mutrib, muganni, sürahi, sebu, hum, cür'a, kulkul, sarhoşluk vd., aşk, dini unsurlar, tasavvufi kavram ve mecazlar açısından incelenmiş, ve benzetme unsurları ortaya konulmuştur.
Hz. Mevlana'nın Mesnevi'sinde zıtlıklar

Mevlana Celaleddin-i Rumi İslami düşünce dünyasında ve Farsça şiir söyleyen mütefekkirler arasında en çok bilinen ve tanınan isimlerdendir. Onun büyük eseri Mesnevi-i Manevi altı ciltten ve 26000 beyitten meydana gelmektedir. Eserin isminden de anlaşıldığı üzere bu kitabın formu şiirin mesnevi türündedir ve muhtevası manevidir. Şüphesiz ki Mevlana, her büyük düşünür gibi hem çağdaş hem de önceki düşünür ve düşüncelerden etkilenmiştir ve bu düşüncenin hiçbir zaman önceki düşüncelerden bağımsız olmadığı anlaşılmaktadır. Bu düşünce süreci, insan hayatında ve insanca yaşanabiecek bir hayatta devam etmektedir. Bundan dolayı Mesnevi gibi mükemmel bir çalışmada özgünlük ve orijinal olmak çok önemlidir, Mesnevi, bu anlamda özgün ve orijinal bir eserdir. Mevlana düşüncesinde zıtlık kavramı çok önemlidir ve bu durum Mesnevi'de baştan sona kadar açıkça gözükmektedir. Rumi, zıtlık kavramını genelde eğitim amacıyla kullanmıştır. Bu çalışmada, Mevlana'nın Mesnevi-i Manevi isimli eseri, Rumi düşüncesinde incelenerek, tezat kavramı farklı açılardan tespit edildi ve ortaya konuldu. Bu tespitten sonra eserdeki zıtlıklardan birer örnek seçilerek çalışma hazırlandı ve gereksiz uzatmalara da yer verilmedi. Bu tezin hazırlanmasının temel amacı Mesnevi'yi daha iyi anlamak için bir anahtar oluşturmaktır.
Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet Yazmaları O.0103 numarada kayıtlı şiir mecmuası

Mecmualar eski Türk edebiyatının temel taşlarından biridir. Bu denli öneme sahip olan mecmualardan biri olan Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet Yazmaları O.0103numarada kayıtlı olan şiir mecmuası, çalışmamızda incelenmiştir. Mecmuada yer alan 33 şairin çoğunluğu 16. yüzyılda yaşamıştır. Toplam 320 şiirin yer aldığı mecmuada en çok şiiri bulunan şairler; Ümidi, Sa i, Azizi veMisali'dir. Mecmuanın orta kısmı genel olarak gazel ağırlıklı olmakla birlikte kaside, tarih ve müfret gibi diğer nazım biçimleri de kullanılmıştır. Mecmuanın derkenar kısmında ise çoğunlukla kasideler bulunmaktadır. Mecmuada orta kısım ve derkenar müstakil olarak kendi içinde bir bütün oluşturmaktadır. Bu nedenlemecmuanın metin kısmı hazırlanırken öncelikle orta kısım tamamen okunduktan sonraderkenarda yer alan şiirlere yer verilmiştir. Bu çalışmada yer alan ve divanı bulunan şairlerin hem divanında hem de mecmuada bulunan ortak şiirler karşılaştırılmış tespit edilen farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca yine mecmuada olup divanı olmayan şairler veya şairlerin divanında bulunmayan şiirler makale, tez gibi akademik içerikli diğer çalışmalardataranarak bulunan farklılıklar yine dipnotta belirtilmiştir. Şairlere, şiirlere, vezinlere ve nazım biçimlerine yer verilen tablolar, grafikler hazırlanmıştır.
Hakan Günday romanlarında yeraltı edebiyatı unsurları

Yeraltı edebiyatı, Türk ve dünya edebiyatlarında tartışılan bir konudur. Öyle ki bu edebiyatın varlığı bile tartışmalara açıktır. Kimi edebi çevreler bu oluşumu yok sayarken; kimi edebi çevreler ise bu akımı gelip geçici olarak görmektedir. Bazı edebi çevreler ise yeraltı edebiyatının ne olduğuyla ilgilenerek ona bilimsel vasıf kazandırmayı amaçlamaktadır. Bu yüzden de bu edebi akımın başlangıcı veya oluşum süreci herkesçe farklı değerlendirilebilmektedir. Bu tezin yazılma amacı da yeraltı edebiyatının tanımı ve algılanış biçimleri hakkında genel bir bilgi vermek, yeraltı edebiyatına özgü kavramları açıklamak, bu anlayışa özgü nitelikleri bünyesinde barındıran eserler kaleme alan Hakan Günday'ın romanlarını bu bağlamda incelemektir. İncelemeye konu olan sekiz roman Kinyas ve Kayra, Zargana, Piç, Malafa, Azil, Ziyan, Az ve Daha'dır. Eserler, belirli bir sistem içerisinde ele alınarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu yöntemler sonucunda elde edilen bulgular, bölümler halinde yazılarak tez, üç ana bölüme ayrılmış; ilk bölümde yeraltı edebiyatı olgusu incelenmiş, ikinci bölümde Hakan Günday tarafından yazılan eserler değerlendirilmiş ve üçüncü bölümde ise bu eserlerdeki yeraltı unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Kutadgu Bilig'de ünlem grupları ve yapısı

Türk edebiyatının en önemli eserlerinin başında gösterilen Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınmış ve Türk-İslam edebiyatı çevresinde yazılmış olan ilk eserdir. Bu öneminden dolayı eser üzerine sayısız çalışma yapılmış ve bu önemini günümüzde de sürdürmeye devam etmiştir. Karahanlı Türkçesi ile yazılan Kutadgu Bilig, Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi ile birlikte yeni bir kültür çevresi yaratmış, eserler bu kültür çevresinde kaleme alınmıştır. Kutadgu Bilig'in, birçok ilki bünyesinde barındırması sebebiyle Türk dili ve edebiyatı sahasında araştırılan eserlerin başında gelir. Yine eserin önemli bir tarafı eserde ay, aya veya ünlemleri ile oluşturulmuş ünlem gruplarının çok fazla kullanılmış olmasıdır. Eser'in alegorik bir niteliğe sahip olması ve duygu yoğunluğunun okuyucuya hissettirilebilmesi, bu ünlem grupları vasıtasıyla meydana gelmiştir. Bilindiği gibi ünlemler acıma, sevinç, şaşırma, korku gibi duyguları dışa yansıtmaya yarayan yapılardan oluşmaktadır. Ayrıca ünlemler, insanların heyecanlarını dışa vurmalarını sağlayarak sözlü iletişim ortamında da önemli bir vazife teşkil etmektedir. Kutadgu Bilig'de kullanılan ünlemlere dayalı olarak oluşturulmuş ünlem grupları da kendi içerisinde çeşitli kelime gruplarından oluşmuştur. Bu çalışmada, ünlem grupları ve ünlem gruplarının içinde yer alan ilk kelime grubu tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylelikle ünlem grubunu oluşturan ilk kelime gruplarının hangi kelime gruplarından oluştuğu gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca ünlem grubunu oluşturan ünlemler, kendi içinde gruplandırılmış ve her ünlem ile oluşturulmuş kelime grubu tespit edilerek gösterilmiştir.
Pİrİ Paşa-Zade Celalİ Mehmed b. Abdülbakİ, Tuhfe-i Mir,

Manzum sözlükler Türk edebiyatı sahasında yakın zamana kadar göz ardı edileneserlerdendir. Bunlar hacmi küçük, faydası çok ve ezberi kolay eserlerdir. Bu sözlükleringenellikle yazılıştaki asıl amacı sıbyan mektebine yeni başlayan çocuklara kolaylıkla kelimeezberletmek, edebu sanatları öğretmek ve bunun yanında aruz veznini ve taktu'i öğretmektir. Anadolu sahasında yazılan manzum sözlük sayısı elliyi geçmektedir. Ancak bunlar arasındametinleri neşredilenlerin sayısı henüz dörttür. Tuhfe-i Şahidu manzum sözlükler arasında en çok rağbet gören, Türkiye'deki kütüphanelerde, kolleksiyonerlerde, yurt dışındaki kütüphanelerde yüzlerce nüshası bulunan ve 1848- 1867 yılları arasında 5 kez basılan bir sözlüktür. Bu eserin yazılış amacı Mesnevu'de geçen garip, yani anlaşılması güç olan kelimeleri derlemek ve açıklamaktır. Bu eser, hakkında bir doktora tezi hazırlanmış olmasına rağmen hala neşredilmemiştir. Manzum sözlüklere yazılan şerhler ise hala keşfedilmeyi beklemektedir. Şerh metinleri manzum sözlüklerin eksikliklerini gidermek için yazılmış eserlerdir. Bu metinler manzum sözlüklerin bahirleri, vezinleri hakkında daha geniş bilgi vermek, kelimelerin harekelerini ve Türkçe karşılıklarını daha ayrıntılı olarak vermek, okuyanlara aruz veznini, basit gramer kurallarını ve vezinlerin taktu'lerini öğretmek gibi amaçlarla yazılmışlardır. Şahidu'ye yazılan otuz dokuz şerhten biri ise Puru Paşa-zadeCemalu'nin Tuhfe-i Mur'idir. Henüz hiçbir manzum sözlük şerhinin metni neşredilmemiştir. Bu çalışma çerçevesinde Puru Paşa-zade Mehmed b. Abdü'l-baku El-Cemalu'nin Tuhfe-iMur'inin tenkitli metni ortaya konulmaya çalışılacaktır.
Divanü Lugati't Türkteki Argucanın tarihİ Türk lehçeleri açısından değerlendirilmesi

Divanü-Lugati't-Türk, daha önce de belirttiğimiz gibi Türk dilinin ilk sözlüğü olmasının yanı sıra Türk dilinin gramer kitabıdır. Eserde adı geçen Türk topluluklarından biri de Argulardır. Kaşgarlının vermiş olduğu bilgilerden 11. Yüzyılda yaşadığı kesin olarak bilinen Arguca hem ses hem şekil hem de sözcük açısından standart Karahanlı Türkçesinden farklı özellikler göstermektedir. Bu özellikler kimi zaman sözcüğün anlamına ilişkin olmakla birlikte kimi zaman da ses değişmelerine yöneliktir. Çalışmamızda Arguların dil ve tarih malzemesini ayrıntılı olarak irdeleyeceğiz. Bununla birlikte malzemenin daha iyi anlaşılması açısından diğer tarihi Türk lehçelerinden de yararlanacağız.
Irak halk şiirinde cinas sanatı El-Ubudiye ve Türkmen hoyratlarının karşılaştırılması

Bu araştırmada Türkmen ve Arap halk edebiyatının zenginliği vurgulanarak başta özgün halk şiiri olmak üzere Irak'ın yerel kültürel mirası ortaya konulmuştur. Ayrıca çeşitli dönemlerde Irak'ta yaşayan değişik kabileler ve bölgenin kültürel özellikleri üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın amacı, Irak'taki el-Ubudiye ile Türkmen hoyratlarının içerdiği edebi söz sanatlarından cinas ve türlerini tespit edip karşılaştırmalı olarak analizini yapmaktır. Çalışmamızda her iki halk şiiri sanatındaki cinas ve türlerini tespit etmek ve analiz yapmak için analiz tanımlayıcı yöntem kullanılmıştır. Irak'taki el-Ubudiye halk şiiri ile Türkmen hoyratlarında cinas sanatının kullanılması, her iki şiir sanatının kolay ezberlenmesini sağlamış ve sözlü yolla nesilden nesile aktarıla gelmiştir. Bu iki halk sanatı, dinleyende duygusal edebi bir etki bıraktığı için bu tür halk şiirine sehli mümteni kasidesi adını verebiliriz ve bunlar da çok yaygındır. el-Ubudiye ile Türkmen hoyratları arasında bariz bir benzerlik görülmekte ve her iki şiir türü de sadece Irak'a özgü olup diğer Arap ülkelerinde bulunmamaktadır.
Refik Özdek'in roman ve hikayelerinde yapı ve tema

Refik Özdek, Cumhuriyet Dönemi'nde gazeteci ve çevirmen kimliğiyle ön plana çıkmış yazar ve şairlerdendir. Yazar, roman ve hikayelerinde çok sayıda bireysel ve sosyal temayı işler. Eserlerinde başta eğitim meselesi ve teknolojinin yanlış kullanımı gibi sorunlara çözüm önerileri getirmeye çalışır. Refik Özdek Türk edebiyatında modern/post-modern eğilimlerin hakim olduğu bir dönemde fazlaca eser vermesine karşın bu eğilimlerin dışında gelenekçi bir tutum sergiler. Zaman zaman modernist yazarlarla benzer konulara değinmesine rağmen modernist edebiyatın imgesel unsur ve tekniklerini kullanmaz. Roman ve hikayelerinde çocuk ve gençleri eğitmeye çalışır; didaktik bir tutum sergiler. Çalışmanın I. bölümünde Refik Özdek'in Türk edebiyatı tarihindeki yeri, devrin edebi ve sosyal şartları da göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. II. bölümde yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerinde kısaca durulmuştur. III. bölümde Refik Özdek'in roman ve hikayeleri yapı bakımından incelenmiş, eserlerin yapısını oluşturan materyal unsurlar arasındaki organik ilişki ortaya konulmuştur. Yapı bölümü, 'Olay Örgüsü, Anlatıcı ve Bakış Açısı, Kişiler, Zaman, Mekan ve Dil ve Anlatım Unsurları' başlıkları altında ele alınmıştır. IV. bölümde ise roman ve hikayeler tematik olarak incelenmiştir. Tema bölümü 'Sosyal Temalar ve Bireysel Temalar' başlıkları altında değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde yazarın roman ve hikayeleri üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır.