Trakya'nın Tanzimat Dönemi'nden günümüze kamu yatırımlarından aldığı pay

Devlet kurumu sınırları içerisindeki mekanı organize ederken çeşitli enstrümanlar kullanmaktadır. Bu enstrümanların en etkilisi ve en önemlisi kamu yatırımlarıdır. Devlet kurumunun bölgesel politikalarının mekana yansımalarını zaman içerisinde izleyebilmek için kamu yatırımlarının sektörlere göre dönemsel incelemesini ve analizini yapmak gerekmektedir. Bir bölgenin devlet nezdinde hangi politik veya stratejik yönde geliştirilmek istendiğini bölgeye yapılan kamu yatırımlarının zamana göre değişiminden saptayabilmek oldukça kolaydır. Diğer bir deyişle, devletin, kamu yatırımlarını yönlendirdiği bölgesinin hangi zaman diliminde eğitim, hangi zaman diliminde sağlık, hangi zaman diliminde ulaşım ve haberleşme ve hangi zaman diliminde tarımsal nitelikte geliştirdiğini bu yatırımları inceleyerek saptamak mümkündür. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin sınırları içerisinde yer alan bir bölgenin kamu yatırımlarından aldığı payın dönemsel incelemesini yaparken, başlangıcını Osmanlı Devleti'nin yenileşme hareketi olan Tanzimat Fermanı olarak kabul etmek doğru bir yaklaşım olacaktır. Bunun başlıca sebebi, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulması ile sonuçlanan büyük Türk Devrimi'nin felsefi temelinin Tanzimat Fermanı ile atılmış olmasıdır. Geç Osmanlı döneminde başlayan bu yenileşme hareketi, beklenen sonuçlarını mevcut devlet yapısında vermemiş, devamında bu yapıyı geride bırakarak yepyeni bir devlet ile hedefine ulaşmıştır. Ancak, bu yeni devlet, yani Türkiye Cumhuriyeti Devleti, teşkilat yapısı itibariyle yeni bir yapı olmakla birlikte, temelinde Osmanlı Devleti'nin teşkilat yapısı üzerine kurulmuştur. Bu durumdan dolayı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırları içerisinde kalan bir bölgenin mekansal, stratejik yapısını incelerken, araştırmanın başlatılması gereken zaman dilimi Geç Osmanlı dönemi, Tanzimat Dönemidir. Bu bilgiler ışığında bu tez, Tanzimat Döneminden günümüze uzanan zaman dilimini kapsamaktadır. Söz konusu zaman diliminde yapılan kamu yatırımları, Türkiye Cumhuriyeti Devleti planlı döneme geçinceye kadar belirli bir teşkilat tarafından belirli bir disiplin ile gerçekleşmemiştir. Bu nedenle, planlı döneme kadar yapılan yatırımların incelendiği kısımda analitik veriler sürekli ve yeterli olmadığı için bu dönemde kantitatif çalışma yapılamamaktadır. Bundan dolayı, tezde incelenen Trakya Bölgesi için aynı durum geçerli olup, planlı döneme kadar olan kamu yatırımları kalitatif olarak incelenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin 1960'lar ile başlayan planlı döneme geçişi ile birlikte teşkilatlı ve disiplinli yatırım programları belirli bir kurum tarafından yönetilmiş ve mekanda uygulamaya geçmişştir. Planlı dönemde gerçekleştirilen kamu yatırımları disiplinli bir şekilde kayıt altına alınmış, yıllara, bölgelere, illere ve hatta projelere göre detaylı bir biçimde arşivlenmiştir. Bu arşivin sunmuş olduğu ölçülebilir veri tezin ilgili bölümü için analitik çalışma yapılabilmesine olanak sağlamıştır. Tezin kalitatif ve kantitatif inceleme yapılan her iki bölümünde de Trakya Bölgesi'nin kamu yatırımlarından kişi başına aldığı pay Trakya haricinde kalan bölgeler ile karşılaştırılmış ve bir takım bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular ışığında özellikle kalitatif inceleme yapılan bölümde Trakya'nın jeopolitik konumundan dolayı askeri ve lojistik yatırımların ön plana çıktığı saptanmıştır. Kalitatif bölümün süreci incelendiğinde Erken Cumhuriyet Dönemi'nde güvenlik yatırımlarına ek olarak tarımsal kalkınma ve köycülük politikaları ışığında bölgesel yatırımlar gerçekleştirildiği saptanmıştır. Bu durum çok partili hayata geçiş döneminde de devam etmiştir. Tezin kantitatif bölümünde ise elde edilen veri setinde yapılan analitik analizler ile Trakya Bölgesi'nin kamu yatırımlarından kişi başına aldığı payın diğer bölgelere oranla az olduğu sayısal olarak da saptanmıştır. Planlı dönem ve Liberal Ekonomi'ye Geçiş Dönemi'nde yapılan kamu yatırımları büyük oranda sanayi ve hizmet sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Trakya, geçmişşinden günümüze gelinceye değin korumuş olduğu tarıma elverişli, verimli toprakları ile üzerinde yaşayan insanlara yıllar yılı hizmet etmiştir. Bu durum zaman içerisinde değişmiş, bu bölge yalnızca tarımsal olarak değil, sınai ve hizmet alanlarında da kullanılmaya başlanmıştır. Sanayinin kirletici etmenlerinden etkilenen bölgede, tarımsal verimlilik azalmış, su havzaları kirlenmiş ve geçmişşte sağladığı tarımsal altyapı bozulmuştur. Öte yandan, Trakya'nın Türkiye'nin Batı komşuları ile sınır oluşu bölgenin askeri açıdan ön plana çıkmasına sebebiyet vermiştir. Merkezi İstanbul Selimiye Kışlası'nda bulunan 1. Ordu'nun % 90'lık kısmı bölgede konuşlanmış vaziyettedir. Askeri stratejik açıdan ordunun hareketliliğini ve lojistik desteğini en kısa sürede sağlayabilmek için bölge sınır boyunca ve sınırdan iç kesimlerine uzanan karayolu ağı ile donatılmıştır. Trakya'nın ülke içerisinde bulunan jeopolitik konumu ve askeri stratejik önemi zaman zaman hayati nitelik taşımış, topraklarının tarımsal niteliğini göz ardı edilir duruma getirmiştir. Yapılan tüm inceleme, araştırma ve analizlere bakıldığında Trakya Bölgesi'nin altyapısı ile planlanan ve gerçekleştirilen kamu yatırımlarının birbirini destekler nitelikte olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda planlanan ve gerçekleştirilen kamu yatırımlarının Trakya Bölgesi'nde kişi başına düşen payının diğer bölgelere oranla az olduğu elde edilen bulgularla ispatlanmıştır.