turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
John Rawls'da adalet-özgürlük ilişkisi

Adalet ve özgürlüğü birbirinden bağımsız şekilde düşünmek mümkün değildir. Çünkü adalet talepleri çoğu zaman özgürlüğün eşitliğiyle ilgili taleplerden oluşur. John Rawls'un adalet teorisi bu durumun örneklerinden birini sunar. Ona göre adalet içerisinde bireylerin özgür ve eşit vatandaşlar olarak düşünülebileceği bir toplumsal işbirliği idealini tanımlar. Rawls teorisinde iki adalet ilkesi önerir. İlk ilke temel özgürlükleri garanti altına alırken, ikinci ilke eşitsizlikleri en az avantajlıların yararına telafi eder ve fırsat eşitliğini sağlar. Düşünürün adalet teorisinde özgürlük önemli bir rol oynar. Adalet teorisinin temel amaçlarından biri özgürlüğün yasal/siyasal ve sosyo-ekonomik koşullarını sağlamaktır. Bu adalet fikri aynı zamanda eşitlikçidir ve öncelikli olarak özgürlüğün eşitliğini sağlamaya çalışır. Dolayısıyla Rawls'un adalet teorisini açıklamak özgürlük düşüncesini incelemeyi zorunlu kılar. Bu şekilde bir incelemenin önemli bir bileşeni özerklik kavramıdır. Rawls'un teorisinde bireylerin ahlaki kişiliğini tanımlayan iki yeteneği vardır. Bunlardan ilki belirli bir iyi kavramına sahip olma, değiştirme ve rasyonel şekilde takip etmektir. Diğeri ise adalet hissidir. Bu iki ahlaki güç bireylerin özerkliğini tanımlar. Özerklik ve özgürlük birçok boyutta örtüşür. Temel özgürlükler bireylerin özerkliği için gerekli anayasal koşulları sağlar. Dahası bireylerin rasyonel özerkliği özgürlüklerinin bir boyutunu oluşturur. Öz-saygı yukarıda bahsedilen örtüşmenin açık bir ifadesidir. Ek olarak adalet teorisi içinde özgürlük ve özerkliğin etkisini gösterir.
Technological rationality and one-dimensional man: Herbert Marcuse'nin ileri endüstri toplumu eleştirisi

oz TEKNOLOJİK USSALLIK VE TEK-BOYUTLU İNSAN: HERBERT MARCUSE'NİN İLERİ ENDÜSTRİ TOPLUMU ELEŞTİRİSİ Soysal, Soner Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet inam Ortak Tez Yöneticisi: Dr. Halil Ş. Turan Aralık 2002, 135 sayfa Bu çalışmanın amacı Herbert Marcuse'nin 1960'ların en etkili kitaplarından biri olan Tek-Boyutlu Insan'da ortaya koyduğu ileri endüstri toplumu görüşünün bir çözümleme ve eleştirisini sunmaktır. Bu amaçla, ilk olarak, Herbert Marcuse'nin eleştirel kuramı ayrıntılı olarak sunulmuştur. Sonrasında, ileri endüstri toplumunun teknolojik ussallığının nasıl otoriter ve baskıcı bir sosyal yapıya doğru ilerlediği ortaya konulmuştur. Bu gelişmenin evreleri - yeni sosyal denetim biçimlerinin ortaya çıkışı, politik alanın hakimiyet altına alınışı, kültürel yaşamın baskı altına alınışı, dilin özümlenmesi - ele alınmış ve ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Daha sonra, bu hakimiyet altına alma sürecinin tamamlayıcısı olan entelektüel alanın özümlenmesi incelenmiştir, ileri endüstri toplumunun meşru mantığı olan biçimsel mantık tartışılmış ve toplumun tek-boyutluluğundaki rolü gösterilmiştir. Bundan sonra, ileri endüstri toplumunun bilimsel yöntemi değerlendirilmiş ve insanın ve doğanın hakimiyet ve baskı altına alınmasına yol açan içkin sınırlılıkları ve eksiklikleri sergilenmiştir. Son olarak, entelektüel yaşam alanındaki tek-boyutluluğun en son bileşeni olan olgucu felsefe ayrıntılarıyla irdelenmiş ve hakimiyet ve baskı altına alma sürecinde nasıl bir işlevi olduğu açıklanmıştır. Sonuçta, kısa bir özetten sonra, Marcuseci eleştirinin çok gelişmiş günümüz endüstri toplumuna uygunluğu tartışılmıştır.
Varlık-insan bağlamında İbn-i Arabİ ve Heidegger incelemesi

İnsanlık her çağda, içinde bulunduğu evrene, çevresindeki olay ve olgulara dair farklı medeniyet ve kültürlere dayalı bakış açıları geliştirerek tüm var olanların ve kendisinin anlamını bulmaya çalışmıştır. Fenomenolojik, hermeneutik bir ontoloji sistemi kuran Heidegger'in düşüncesi modern dünyanın Varlık hakkında ulaştığı zirveyi temsil ederken, İbn-i Arabi'nin tasavvuf metafiziğinden ortaya çıkan Varlık ve insan anlayışı çağını aşan bir evrenselliğe sahiptir. Çelişir görünen bu iki düşünce birbirlerini tamamen dışlarlar mı? Yoksa birbirleri ile örtüşen yönleri olabilir mi? Bu ekoller modern insanın bunalımını çözecek şekilde sentezlenebilir mi? İnsanın Varlıkla kopan bağını tekrar güçlendirebilecek ontolojik bir paradigma söz konusu olabilir mi? Bu soruları cevaplamak amacıyla öncelikle farklı zeminlerde inşa edilmiş olan her iki ontolojik sistemin metodolojisi tespit edilmeye çalışıldı. Daha sonra Varlık ve insan hakkındaki temel kavramları araştırılarak bu kavramların arasındaki benzerlikler ve ayrılıklar ortaya kondu. Heidegger'in ontolojisi Varlık ve var olanlar arasında fenomenolojik bağı kurmayı başarırken Varlığı dünyaya indirgemiştir. İbn-i Arabi'nin ontolojisi ise Allah ile özdeşleştirilen Mutlak Varlık ve alem arasındaki ilişkiyi madde dünyanın ve zamanının ötesine giderek ölüm sonrası hayata uzanan bir perspektifte açıklamıştır. Bu durumda İbn-i Arabi'nin ontolojisinden ilahi surete göre yaratılmış değerli ve sonsuz bir insan anlayışına ulaşılmakta iken, Heidegger'in ontolojisi ile de Batı felsefesinde geleneksel olarak bildik bir şeymişçesine kavramsallaştırılan Varlığın gizemi aralanmaktadır.
Sanat yapıtları ve katharsis

Bu tez çalışmasında Aristoteles'in 'Poetika' adlı eserinde söz ettiği katharsis doktrini üzerinden sanat yapıtları ele alınacaktır. Filozofun tragedya tanımı içerisinde söz ettiği fakat ileri bir açıklama getirmediği katharsis kavramı, yüzyıllar içerisinde çok sayıda farklı argümana ilham kaynağı olmuştur. Bu argümanlar dört ana başlık altında toplanabilir: İzleyicinin acıma ve korku deneyiminde aşırılık ve yoksunluk arasında uygun ifadeye ulaştığı ahlaki bir arındırma biçimi; patolojik acıma ve korku duygularının izleyiciden arındırıldığı tıbbi anlamda bir arındırma biçimi; kahramanın trajik eyleminin ahlaki kirliliğinin oyun esnasında arıtıldığı yapısall bir biçim; evrensel bir anlayışla izleyicinin, tasvir edilen acınası ve korku veren olayları kavradığı entelektüel bir aydınlanma biçimi. Çalışmanın amacı, dört başlık altında sınıflandırılan bu yaklaşımlar ile seçilen sanat yapıtlarının ne denli örtüştüğünü ortaya koymaktır. Tez çalışması iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Ayn Rand tarafından 'Batı Uygarlığı'nın tüm yükünü omuzlarında taşıyan felsefi bir atlas' olarak tanımlanan Aristoteles ve eserleri tanıtıldıktan sonra 'Poetika'ya, içerisinde geçen kavramlara yönelik derinlemesine bir bakış sunulacak, akabinde katharsis argümanlarının gelişimi tarihsel ve kuramsal olarak incelenecektir. İkinci bölümde dört başlık altında değerlendirilen argümanlar izleğinde Tiziano ve 1554- 1562 yılları arasında gerçekleştirdiği 'Danae', 'Venüs ve Adonis' , 'Perseus ve Andromeda' 'Diana ve Actaeon', 'Diana ve Callisto' , ve 'Europa'nın Kaçırılması' adlı yapıtlarından oluşan Poesie Dizisi, Poussin ve 'Aşdod'da Veba' adlı yapıtı, Alfredo Jaar ve 'Görüntülerin Matemi' (2002) adlı düzenlemesi ve son olarak da Michael Haneke ve 'Ölümcül Oyunlar' (1997/2007) adlı sinema filmi ele alınacaktır.
Davıd Hume'da nedensellik ve insanın özgürlüğü problemi

David Hume, John Locke ve George Berkeley ile birlikte İngiliz empirizminin en önemli temsilcilerinden biri olarak ün kazanmış ve felsefeye özgün katkılar yapmış önemli bir filozoftur. Hume'un, zihinsel süreçler üzerinden kurguladığı nedensellik öğretisi felsefeye yaptığı özgün katkıların başında gelip özgürlük anlayışıyla birlikte bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Hume, bir empirist olmakla birlikte, bilgiyi salt dış dünyadan türetmek yerine, insan zihninin işlemlerine veya insan zihninin yetilerine bilginin edinilmesinde önemli bir yer vermektedir. Hume, nesnelerin tüm nitelikleri ile birlikte algıdan bağımsız olarak var olduğuna dair olan inancımızı da zihnin imgelem gücüne bağlamaktadır. O, zihinsel süreçlerin epistemolojik rolü konusundaki tavrını nedensellik probleminde de sürdürmekte ve nedenselliğin varlığına dair kanımızın kaynağını, nesnelerin kendisinde veya nesneler arası gerçekleşen bir bağıntıda değil, deneyimlerin tekrarı sonucunda zihinde oluşan bir ilke de görmektedir. Alışkanlık dediği bu ilke, zihnin, deneyimlerin tekrarı ile girdiği geleceğin geçmişşe benzeyeceğine dönük bir beklentidir. Hume, bunun ötesinde nesnelere içkin bir neden-etki ilişkisinin tanıtlanamayacağını iddia eder. İnsanın özgürlüğü konusunda da sıra dışı savları olan Hume, irademizin ve eylemlerimizin karakter ve güdülerimize zorunlulukla bağlı olduğunu ve dahası bu zorunluluğun özgürlüğün kendisi olduğunu ifade eder. Doğada gördüğümüz yasalılığın ve nedenselliğin insan iradesinde ve eylemlerinde de aynen geçerli olduğunu düşünen Hume, insan ve toplum tiplerinin de söz konusu zorunluluk sayesinde belli yasalarla kategorize edilmek suretiyle birey ve toplum bilimini mümkün kıldığını ileri sürer.
La question de l'intentionnalité dans la philosophie d'Emmanuel lévinas

Bu çalışma çağdaş felsefenin önemli filozoflarından Emmanuel Levinas'ın (1906-1995) Etik Felsefesi'ne bir giriş yapmayı amaçlamaktadır. Levinas'ın etik düşüncesi onun Bütünlük ve Sonsuz adlı ana eserinde aşkın yönelimsellik fikri olarak sunulmuştur. Levinas yönelimsellik terimini Edmund Husserl felsefesinden ödünç alır. Böylelikle yönelimsellik meselesi husserlci fenomenoloji ile levinasçı etik arasında kritik bir soruna dönüşmektedir. Bizim çalışmamız Levinas'ın Etik Felsefesi'ne girmek için bu iki filozofun yönelimsellik mefhumlarını sorgulamayı deniyor. Bu amaçla çalışmamız Bütünlük ve Sonsuz eserine kadarki Levinas'ın fenonemenoloji okumasına dikkat kesilmekte ve daha sonra aşkın yönelimsellik fikrini fenomenolojik yönelimsellik teorisi ile karşılaştırarak sunmayı denemektedir.
The question of freedom in political philosophies of Thomas Hobbes and Jean-Jacques Rousseau.

Bu çalısma, Thomas Hobbes (1588-1679) ve Jean-Jacques Rousseau'nun(1712-1778) toplum sözlesmelerindeki özgürlük problemini, siyasi otorite ile iliskisi çerçevesinde incelemektedir. Bu amaca yönelik olarak her iki filozofun doga durumu ile ilgili düsünceleri, siyasi örgütlenmeye geçissüreçleri ve bu örgütlenmeyi mesrulastıran temelleri üzerinde durulmustur. Her ikisinin de toplum sözlesmelerinin temel amacı siyasi yükümlülügümesrulastırmak olduğundan dolayı, tezin baslıca amacı siyasi yükümlülügündogasının analizidir; böylece siyasi toplumdaki egemen ve özne arasındaki iliski özgürlük çerçevesi içinde tartısılacaktır.
Uçurumun iki yakası: Hannah Arendt'te siyaset ve felsefe

Yirminci yüzyılın sıra dışı siyasi düşünürlerinden biri olan Hannah Arendt'in düşünceleri özellikle yirmi birinci yüzyılın gelişmeleri bağlamında önem kazanmaktadır. Arendt'in totalitarizm deneyimine verdiği tepkiyle şekillenen siyasal düşüncesi, siyasete katılarak ortak dünya için sorumluluk almaya bir çağrıdır. Arendt, siyasetin gerçek anlamını açığa çıkaran insani deneyimlerini anlama amacıyla Antik Yunan dönemine geri döner. Yunan felsefesinin tepe noktasına ulaştığı bu dönem aynı zamanda düşünce ve eylem, felsefe ve siyaset arasındaki uçurumun da açıldığı dönemdir. Bu tezde, Arendt'in, Platon'un, Sokrates'in yargılanması üzerine geliştirdiği ve Batı siyaset düşüncesine damgasını vuran felsefi bakışa getirdiği eleştiriler ele alınmıştır. Arendt, Vita Contemplativa ve Vita Activa arasında yaratılan hiyerarşiyi eleştirir ve kurulan hiyerarşiyle eylem yetisinin, dolayısıyla da siyasetin değersizleşmesinin sonuçlarını irdeler. Arendt'e göre siyasetin anlamı özgürlüktür. Gerçek anlamıyla siyaset yüzyıllar boyunca düşünce ve eylem, başka bir deyişle insanlar arası dünyada kanılarını tartışan yurttaşla yalnızlık içinde değişmeyen hakikati arayan filozofun arasındaki çatışmayla gölgelenmiştir. Arendt, Kant'ın yargı kavramıyla söz konusu uçurumun üzerine bir köprü inşa etmeyi dener. Yargıda bulunmak, genişletilmiş zihni kullanmayı, yani diğerlerinin bakış açısını anlayıp zihinde canlandırabilmeyi gerektirir. Düşünce, Arendt'in deyimiyle 'insanın en siyasi zihinsel yetisi' olan yargı yetisini yetkin kılarak siyasal alanla etkileşir.
Tracing the footsteps of the young Leibniz in the labyrinth of the continuum

Bu çalışma, Gottfried Wilhelm von Leibniz'in erken dönem felsefesinde süreklilik labirentinden çıkış çabalarını anlatmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel güdüsü, Leibniz'in labirente adım atışının ve bununla birlikte labirentin sorunlarıyla yüzleşmesinin incelenmeye değer olduğuna olan inançtır. Temel alınan bu görüş ışığında, sürekliliğin oluşumu probleminin genç Leibniz için nasıl bir anlam taşıdığı, labirentin hangi kavramlar ve metafizik problemlerle ilişkili olduğu ve Leibniz'i labirentten çıkış çabasında zorlayan güçlüklerin neler olduğu tartışılmıştır. Daha da önemlisi, Leibniz'in ilk çalışmalarında bu güçlüklere ne tür yanıtlar verdiği, ne gibi çözümler ürettiği ve neden ve nasıl fikir değişikliklerine gidip sürekliliğin oluşumuna dair farklı kavrayışlar geliştirdiği aktarılmaya ve açıklanmaya çalışılmıştır. Leibniz'in labirentten çıkış yolu bulma çabasını incelerken, 1666- 1675 yılları arasında yazmış olduğu kimi yazılar incelenmiş, süreklilik labirentiyle doğrudan ilişkili olan yazılar üzerinde özellikle durulmuştur. Çalışma boyunca, Leibniz'in sürekliliğin oluşumu problemine yönelik vermiş olduğu geometrik, fiziksel ve metafizik açıklamalar arasındaki farklar ve geçişler irdelenmiş ve bununla ilgili olarak hareketin ve 'conatus' kavramının birleştirici rolüne özellikle odaklanılmıştır.
Normatif mantık ve mümkün dünya üzerine bir inceleme

Normatifliğin olgusallık üzerinden olan-olması gereken ayrımı yapılarak tanımlanması kendi içerisinde bir ironi barındırmaktadır. Bu ironi ise arkasında dil-dışı gerçeklik hakkında söz edebilmemiz için kullandığımız dilin kendisinin normatif olması gibi bir olguyu saklamaktadır. Gerçek üzerine konuşma demek olan mantık, yaygın kanıya göre normları olması gerekene iter gibi gözükse de, bu yanılsama yaygın kullanımdan ileri gelmektedir. Normlarla olması-gerekeni kurgulayan sistemlerin düzenlendiği doğrudur. Fakat normatifin olan-olmadığı ya da şu anda vuku-bulmadığı doğru değildir. Normların beşeri ilişkiler sonucu ortaya çıktığı ve temel ilişkinin bir aradalık ilişkisi olduğu kabul edildiğinde, varlığı meydana getiren şeyler arasındaki ontolojik bir aradalık ilişkisine dönüp bakmamız icap eder. Kaldı ki, seçilen kurama göre ontolojik olarak belirlenmiş özellik ve ilişkilerden ibaret olan somut nesne gibi fiziksel bağlamda insan dediğimiz varlık da bir somut nesnedir. Bu ontolojik temelde normların olanlar içindeki yeri açıktır. Bu kuramsal yaklaşımın tutarlılığını denetlemek ise mantığın diğer bir görevidir. Nitekim mantıkça olanaksız durumlar içeren bir dünya gerçek dünyanın ötesinde mümkün dünya bile değil, imkansız dünyadır. Mantık çerçevesinde yaratıcı eylem olarak insanı eylemde bulunmaya zorlayan her türlü hareket kalıplaştıkça normatif eylemlere dönüşmektedir. İnsanın yeryüzünde var olmaya başladığı andan beri süregelen bu emir komuta zincirleri ise insan düşünce sistemini ve normatif mantığı oluşturmaktadır. Ne yazık ki sahip olduğumuz normatif mantığı çoğu zaman fark edemiyoruz. Fakat tarihi bir mekana gittiğimizde ve oradaki mimari doku, kültür ve teknolojinin ait olduğu zamanı fark ettiğimizde normlara ve normatif mantığa ayak bastığımızı; onların sesini, kokusunu ve sıcaklığını duyduğumuzu hissederiz. Bizden miras kalan mekanlarda gezecek olanlara soğuk duvarlar bırakmak ise normlarına sahip çıkmayan bir mantığın ürünü olabilir. Bu nedenle analitik felsefe geleneğinden ve metodolojisinden yararlanılarak çözümlenen bu türden bir işleyişi ortaya koymak, literatürdeki normatif mantık konulu çalışmaların ontolojik yönü eksik bulunduğu için gerekli görülmüştür.
Klasik ve çağdaş ütopyalarda siyaset ve ahlak ilişkisi

Felsefe Tarihine damgasını vurmuş olan klasik ütopyalardan olan Platon'un Devlet, Farabi'nin el-Medinetü'l Fazıla, Thomas More'un Ütopya, Francis Bacon'un Yeni Atlantis, , Tommaso Campanella'nın Güneş Ülkesi, isimli eserleri ile yine çağdaş distopyalardan olan Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya ve George Orwell'ın Bin Dokuz Yüz Seksen Dört adlı ütopik eserleri siyaset ahlak ilişkisi açısından incelenmiştir. Üç bölümden oluşan tez çalışmamızın birinci bölümünde, ütopya kavramının sözlük ve etimolojik anlamları, bazı yazar ve düşünürlerin ütopya kavramı hakkındaki düşünceleri ve tanımlamaları ile klasik ve çağdaş ütopyalar hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. İkinci bölümde, toplumsal yapılanmayı oluşturan aile, din, eğitim, örf ve adetler, kölelik, mülkiyet ile siyasal yapılanmayı oluşturan yönetim biçimi, yöneticiler, yasalar, ütopyalarda oluşan siyasal ve toplumsal yapılanmaların nasıl olduğu ile ilgili ve ahlaki kavramlardan olan iyi-kötü, özgürlük, yardımlaşma, paylaşma ile ahlaki erdemlerden olan adalet, bilgelik, ölçülülük ve cesaretten bahsedilmiştir. Üçüncü bölüm ise, hem klasik hem de çağdaş ütopyalarda hangi yönetim biçimi teşkil ettiyse, o yönetim biçiminde devletin idaresinde söz sahibi olan yöneticilerin hem siyasi hem de ahlaki yönlerinin ortaya konularak, halkın ahlaki yönünü belirleyip belirlemediğini, daha doğrusu siyasetin ahlakla olan ilişkisi ele alınmıştır.
Uluğ Nutku'nun felsefi antropolojisinde tarihsellik ve özbelirleme

Bu çalışmanın ana amacı, Cumhuriyetin ilk kuşak filozoflarının ardından ülkemizde felsefi antropoloji alanında önemli adımlar atmış olan Uluğ Nutku'nun felsefe anlayışının bütünlüğü içinde tarihsellik ve özbelirleme kavramlarını irdelemektir. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde, insan felsefesi kavramı, kavramın tarihçesi, kavram üzerinde ortaya atılan kuramlar ve ülkemizde insan felsefesi üzerine yapılmış çalışmalara kısaca yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Nutku'nun akademik yaşamı ve felsefesi hakkında bilgi verilmiştir. Özellikle felsefesinin dayandığı kavramlar, kaynağı ve yöntemi üzerinde ayrıntısıyla durulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Nutku'nun felsefi antropolojisinin derinliğine inilmiş ve temel varoluş sorunları bağlamında tarihsel değişkenlik-tarih bilinci, özbelirleme ve antinomi kavramları açımlanmıştır. Ayrıca, bu kavramların birbirleriyle ve felsefe tarihiyle olan ilişkileri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise, Uluğ Nutku'nun insan felsefesi bağlamında sanata bakışı ele alınmış ve şiirlerindeki tarihsellik, özbelirlenim ve antinomi gibi temel insani nitelikler, fenomenolojik yöntem aracılığı ile irdelenmiştir.
Fenomenolojide beden problemi: Husserl, Sartre ve Merleau-Ponty

Fenomenoloji, bedenin 'dünya içindeki varlık' olduğu tespitiyle, klasik zihin-beden düalizmi karşısında eleştirel bir tavır alır. Kartezyen geleneğin bedene nesne olarak yaklaşımının aksine fenomenoloji, bedeni birinci şahıs açısından ele alarak, bedenin öznelliğini vurgular. Bu anlamda fenomenoloji geleneği, bilincin, bir şeyin bilinci olmak için bir bedende vücut bulması gerektiğine işaret eder ve yaşayan, 'öz-bedeni' merkeze alır. Öz-beden kavramı, bedenin maddi boyutunu da dışlamamakla beraber, onun yaşamsallığını vurgularken, bedenin salt bir nesne olarak ele alınan önceki yorumlarının indirgemeci tavırlarına karşı bir tepkidir. Bu çalışma Husserl, Sartre ve Merleau-Ponty'nin beden kavramlarını karşılaştırarak, beden problemini farklı bir perspektiften yorumlamayı amaçlamaktadır.
Schopenhauer ve Nietzsche'de istenç kavramının karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı Schopenhauer ve Nietzsche'nin düşüncelerini istenç kavramı açısından incelemek ve onların felsefelerini aynı kavram bakımından karşılaştırmaktır. Gençliğinde Schopenhauer'ı akıl hocası olarak kabul etmesi sebebiyle, Nietzsche'nin erken dönemlerinde Schopenhauer'ın derin bir etkisinin olması hiç de şaşırtıcı değildir. Ne var ki bu etki, Nietzsche'nin istenç kavramını, basit bir şekilde Schopenhauer'dan aldığı düşüncesini doğurmamalıdır. Bu bakımdan çalışmada öncelikle, Schopenhauer'ın istenç kavramını kullanımı incelenmiştir. Schopenhauer dünyayı tasarım ve istenç olarak, iki ayrı yönden değerlendirmiştir. Bu iki yön birbirine öylesine bağlıdır ki, biri olmadan diğeri anlaşılamaz. Bu sebeple, önce tasarım olarak dünya; daha sonra istenç olarak dünya incelenmiştir. İstenç olarak dünyayı inceleyen 2.2. bölümde, Schopenhauer'ın istenç kavramına yaklaşımı incelenmiş ve onun istenç ile insan arasındaki ilişki konusundaki düşünceleri açıklanmıştır. Daha sonra Nietzsche'nin istenç kavramını anlayışı incelenmiştir. Güç istenci ve perspektivizm öğretisi temelinde ele alınan bu kavramın metafizik bir anlam içermediği; aksine dinamik ve değişken bir yapısının olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde, önce istenç kavramının; güç, özne, nedensellik ve kendinde şey kavramlarıyla ilişkileri incelenmiş; daha sonra Nietzsche'nin istenç kavramını anlayışı, güç istenci ve perspektivizm öğretileri bakımından açıklanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, Schopenhauer ve Nietzsche istenç ve onunla ilişkili olan kavramlar açısından karşılaştırılmıştır. Bu amaçla, öncelikle Schopenhauer'ın Nietzsche'nin erken dönemlerindeki etkileri gösterilmiştir. Daha sonra, iki filozof, istenç kavramı açısından değerlendirilmiş, bunun yanı sıra, istenç kavramının temeli olan ve bu filozofların istenç kavramına bakış açılarının farklılaşmasına neden olan kavramlar incelenmiştir.
Wittgenstein'in renkler konusundaki düşünceleri

Wittgenstein erken ve geç dönem olarak iki döneme ayrılan düşünceleriyle 20. yüzyıla damgasını vurmuş en önemli filozoflardan birisidir. Onun görüşleri, başta dil felsefesi olmak üzere, mantık, matematik felsefesi, zihin felsefesi, etik, din felsefesi, estetik gibi alanlarda etkili olmuştur. Çalışmamızda öncelikle Wittgenstein'ın erken ve geç dönem düşünceleri ele alındıktan sonra, felsefe ve bilim tarihinde renkler konusunda öne sürülen görüşler ve teoriler irdelenmiştir. Daha sonra ise Wittgenstein'ın erken ve geç dönemlerinde renkler konusunda öne sürdüğü düşünceler incelenmiştir. Sonrasında ise, Wittgenstein'ın, renkler konusundaki görüşlerini dile getirirken özellikle renklerin gösterilerek anlatılabileceği düşüncesinin, renk illüzyonu, ters spektrum ve renk körlüğü gibi durumların anlaşılmasında bize yardımcı olamayacağı örneklerle gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın sonuç bölümünde ise, Wittgenstein'ın renkler konusundaki görüşlerine ilişkin bir genel değerlendirme yapılmış ve tezde edilen bulgulara yer verilmiştir.
Sainüddin İbn Türke'nin varlık anlayışı

Bu çalışmanın temel amacı Sainüddin İbn Türkiye'nin varlık anlayışını ve varlık anlayışı ile ilişkili olarak insanın varlık alanında konumunu ve gerekliliğini ele almaktır. Sainüddin İbn Türke on beşinci yüzyılda İbn Arabi düşüncesini takip eden ve sistemleştiren muhakkik sufiler arasında sayılmaktadır. O, vahdet-i vücud düşüncesini ehl-i nazarın kullandığı yöntemle istidlali bir şekilde ortaya koymaya çalışmıştır. İbn Türke, Meşşai, Kelami ve İşraki geleneğin varlık anlayışlarını temelden eleştirerek kendi sufi varlık anlayışını burhani bir dil kullanarak ortaya koymayı hedeflemiştir. Söz konusu düşünce geleneklerinin varlık anlayışının geçersizliğini ortaya koyduktan sonra da kendi varlık anlayışını tesis etmekte ve böylece yöntem bakımından muhakkik sufiler arasında müstesna bir yer edinmektedir. İbn Türke insan ve insan-ı kamili ele alırken de istidlali yöntemini devam ettirmekte ve bu bağlamda varlık dairesinde insan-ı kamilin gerekliliği hususunda ortaya çıkabilecek şüphe ve eleştirilere cevap aramaktadır. İbn Türke varlık ve insan anlayışını ortaya koyarken burhani dilin yanında aynı zamanda harf ve sayı sembolizmini de kullanmaktadır.