turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İndirekt lingual ortodonti ve şeffaf plak teknikleriyle yapılan ortodontik tedavilerde hasta konforu, memnuniyeti, tedavi etkileri ve tedavi süresinin karşılaştırılması

Çalışmamızın amacı, büyümesini tamamlamış bireylerde estetik iki yöntem olan lingual ortodonti ve şeffaf plak teknikleriyle yapılan tedavilerde hasta konforu, memnuniyeti, tedavi etkileri ve tedavi süresinin karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla 1. grupta 15 birey STb lingual braketlerle, 2. grupta ise 15 birey ECligner şeffaf plaklarıyla tedavi edilmiştir. Ortodontik tedavi öncesi ve sonrası alınan lateral sefalometrik ve panoramik filmlerde iskeletsel, dişsel, yumuşak doku ölçümleri yapılmış ve ortodontik modeller üzerinde dental ark boyutu değişimleri incelenmiştir. Tedavi öncesinde (T0), hasta konforu değerlendirmeleri yapılmıştır. Tedaviye başladıktan 4 saat sonra (T1), 2 gün sonra (T2), 1 hafta sonra (T3), ve 1 ay sonra (T4) hasta konforu ve hasta memnuniyeti değerlendirilmiş, tedavi bitiminden 1 hafta önce (T5), ve tedavi bitiminde (T6) hasta konforu ve memnuniyeti ölçümleri tekrarlanmıştır. Gruplar arasındaki farklılık bağımsız örneklem t testi ile gruplar içinde iki zaman arasındaki farklılık için eşleştirilmiş örneklem t testi, ikiden fazla zaman arasındaki farklılık içinse tekrarlı ölçümler varyans analizi kullanılmıştır. Çalışmamızın sonucunda lingual ve şeffaf plak yöntemleri arasında tedavi etkileri, tedavi süresi, hasta konforu ve memnuniyeti açısından belirgin farklılıklar olmadığı, çalışmaya katılan bireylerin her iki tedavi yönteminden de memnun kaldıkları belirlenmiştir.
Hasİb Keyyalİ'nin hikayelerinde sosyal problemler

Yazarların, içinde bulunduğu toplumun sevinç ve kederlerinden etkilenmeleri ve bunları eserlerine yansıtmaları tabii bir olaydır. Toplumsal gerçekçi bir yazar olan Hasib Keyyali, yirminci yüzyılda Suriye'de yaşamış ve hikayelerinde o dönemin sosyal problemlerine çözümler aramıştır. Yirminci yüzyılda Fransız işgali, askeri darbeler, savaşlar ve ekonomik krizler gibi çeşitli olaylar yaşamış olan Suriye halkı, zor bir dönemden geçmişştir. Milliyetçi bir kimliğe sahip olan Keyyali de bu sorunlara kayıtsız kalmamış ve hikayelerle farkındalık oluşturmaya çalışmıştır. Bunun yanında toplumun yozlaşması, aile hayatında yaşanan sorunlar, bürokrasi ve eğitim gibi birçok konu da Keyyali'nin üzerinde durduğu meselelerdendir. Yapılan araştırmalar sonucu, Modern Suriye edebiyatı için önemli bir isim olmasına rağmen, Türkiye'de Keyyali hakkında çalışma yapılmamış olmadığı ve bu nedenle Keyyali üzerinde bir çalışma yapılmasının uygun olduğu görülmüştür. Yazarın eserlerinin çoğunluğunu oluşturan hikayeler de çalışmanın çerçevesini oluşturmuştur. Bu çalışmada Hasib Keyyali'ye ait hikaye kitaplarında değinilen sosyal problemler ele alınmıştır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte Suriye'nin 20. Yüzyıl siyasi, sosyal ve edebi durumundan bahsedilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri ele alınmış, ikinci bölümde hikayelerinde yer alan sosyal problemler incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler ve sonuç bölümü ile çalışma tamamlanmıştır.
Suriyeli öğrencilerin Türkçeyi öğrenme durumlarında tümdengelim yöntemi üzerine bir eylem araştırması

Suriyeli öğrencilerin Türkçeyi akademik bir şekilde öğrenirken sıkıntılar yaşadığı ve bu sıkıntıların kaynağının doğru öğretim yöntemlerinin ders içinde kullanılmadığından dolayı olduğu düşünülmektedir. Bu sorun doğrultusunda öğrencilerin metin yoluyla tümdengelim yöntemiyle Türkçeyi öğrenme süreçlerinde daha iyi sonuçlarla karşılaşılacağı varsayılmıştır. Bu araştırmada, eylem planı sürecinde geliştirilen uygulamalarla öğrencilerin dört temel dil becerisinde, dil bilgisinde ve söz varlığı durumlarında süreç başındaki başarı durumlarının olumlu yönde gelişmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak öğrencilerin Türkçeye karşı tutum ve algıları araştırılmış, ön öğrenmeler ve son öğrenmeler değerlendirmeleriyle düzeyleri hakkında fikir sahibi olunmuş, sıkıntı çektikleri konular tespit edilerek çözüme yönelik uygulamalar geliştirilmiştir. Cinsiyet ve ana dili değişkenleri açısından ilerlemeler kaydedilmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olan 'Eylem Araştırması' deseni kullanılmıştır. Sınıf içinde olan bir problemin çözüme ulaşıp ulaşmadığını görmek adına bu araştırma düzeni çalışmaya oldukça faydalı etkiler sağlamıştır. Araştırmanın öğrenci çalışma grubunu, 2018- 2019 eğitim-öğretim döneminde İstanbul İli İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Avcılar ilçesindeki bir devlet okulunun 4. sınıfında devamlılık gösteren 22 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama araçlarını; Ön Öğrenmeler Değerlendirmesi, Son Öğrenmeler Değerlendirmesi 1-2, Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı, Yazma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı, Okuma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı, Dinleme Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı, Dil Bilgisi Durumu Dereceli Puanlama Anahtarı, Söz Varlığı Durumu Dereceli Puanlama Anahtarı, Araştırmacı Öğretmen Günlüğü, Konuşma Ses Kayıtları ve Ders İçi Etkinlik Materyalleri oluşturmuştur. Toplam 12 veri toplama aracıyla çalışılmıştır. Verilerin analizinde çeşitli kodlamalar kullanılarak veriler üzerinde betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmadaki ilk veriler ışığında öğrencilerin akademik bir şekilde Türkçeyi öğrenmede zorluk yaşadıkları tespit edilerek sürece başlanılmıştır. Öğrencilerin yaşadıkları sorunlardan yola çıkılarak hazırlanan 10 haftalık eylem planındaki uygulamalarla öğrencilerin sıkıntılarını en aza indirmek amaçlanmıştır. Sürecin gerek içinde gerekse süreç sonrasında uygulamaların ardından edinilen bulgulara bakıldığında öğrenciler verilen bu eğitimle olumlu yönde değişimler göstermişlerdir. Değişkenler açısından öğrenciler incelendiğinde kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre, ana dili Kürtçe olan öğrencilerin Arapça olan öğrencilere göre daha başarılı oldukları tespit edilmiştir.
Türkçede ve Arapçada söylem bağlaçlarının karşılaştırmalı betimlemesi

Bu çalışmanın amacı, Arapçadan Türkçeye geçmişş olan söylem bağlaçlarının işlevlerini ve anlamsal yapısını betimlemektir. Bu amaçla öncelikli olarak Türkçeden Arapçaya ve Arapçadan Türkçeye çevrilmiş olan yazılı metinlerden bir veri tabanı oluşturulmuştur. Söylem bağlaçları, kiplik değer ve retorik işlevlerine göre sınıflandırdıktan sonra içinde bulundukları bağlam ve eş dizilim açısından betimlemeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonuçları, söylem araştırmalarında yer alan söylem bağlaçlarının evrensel özelliklerinin olup olmadığı yönündeki tartışmalara ışık tutacaktır. Örnek olarak, sıklıkları farklı olmakla birlikte, her iki dilde de karşıtlık temel retorik ilişkisiyle ortaya çıktığı görülen 'ama' bağlacı, bugünkü Arapçada nadir olarak 'zıtlık' ilişkisiyle kullanılırken; bugünkü Türkçede anlamsal genişlemeye uğramış ve işlek olarak ödünleme için de kullanılmaya başlanmıştır. Bu sonuç, bir söylem bağlacının çekirdek anlamının yanında anlamsal genişlemeye de uğrayabileceğini göstermektedir. Çalışma, bu yönüyle de çeviribilim ve bilgisayarlı dilbilim araştırmalarında makine çevirisi çalışmalarına katkı sağlayabilecektir.
Muhtelif sanatlarla ilgili metin çevirisi

Muhtelif Sanatlarla İlgili Metin Çevirisi başlıklı bu çalışmada adı ve müellifi belirsiz olup son sayfasındaki tarihe göre hicri 1330, miladi 1911/ 1912 yılında Çağatay Türkçesi ile yazılan el yazması bir metin ele alınmıştır. Söz konusu yazmada demircilik, dokumacılık, marangozluk, ayakkabıcılık vb. bazı mesleki sanatlar ile alakalı bazı bilgiler yer almaktadır. Zikredilen sanat dallarının tarihi, ortaya çıkışı, ilk ustaların adları, usta-çırak münasebetleri, çalışma şekli ve çalışma esnasında okunması icap eden dualar hakkında eserde bir takım açıklamalar yapılmaktadır. Bunlara ek olarak yazmada, birkaç dua ve muskalar ile birlikte 'Seşenbe Nine Hikayesi' ve 'Kötü Nazarlı Tafaşat' başlıklı iki öykü de mevcuttur. Üç bölüm olarak hazırlan bu çalışmanın ana kısmını ve ilk üç bölümünü değerlendirme, yazma nüshanın transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesine aktarımı oluşturmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise transkribe edilerek aktarımı yapılan metnin tıpkıbasımından örnek bulunmaktadır. Bu çalışma ile hem Türk kültür ve sanatının günümüzde kaybolan bazı zenginlikleri tanıtmak hem de Çağatay Türkçesi üzerinde çalışmak isteyen araştırmacılara yeni bir kaynak sunmak amaçlanmıştır.
Elazığ ili Palu ilçesi mikrotoponimleri üzerine bir inceleme

Sosyal ve kültürel hayatın derin izlerini taşıyan yer adları aslında bir yörenin kadim nüfus kütükleridir. Toponimin bir alt dalı olan mikrotoponim; bir yerleşimdeki çeşme, dağ, dere, tepe, yayla vb. yer adlarının anlam, köken ve gramer durumunu inceleyen bir bilim alanı olarak karşımıza çıkar. Yaşamımızı sürdürdüğümüz, görüp de unuttuğumuz, daha önce hiç görmediğimiz yerlerin anlamlandırılması ve bir milletin dil zenginliğinin ortaya konulması adına mikrotoponim araştırmalarının önemi çok büyüktür. Bir mikrotoponim incelemesi olan bu çalışmada 458 yer adı incelenmiştir. Çalışmamızda çeşme, dağ, dere, ilçe, kasaba, köy, tepe, yayla başlıkları etrafında tespit edilen mikrotoponimler; tür, köken bakımından incelenirken mikrotoponimlerin gramer yapısı ve leksik-semantik durumları da hazırlanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonuna 'Palu Yer Adları Sözlüğü ' adıyla bir bölüm de eklenmiştir.
Mahmud B. İsmaİl el- Harputİ'nin Tevdİhu'l-&Icirc;'Rab 'An Kava'İd'il-İ'Rab adlı eserinin tahkiki

Harputi, H. 9./ M. 16. yüzyılda yaşamış ve nahiv ilminde Tevdihu'l -İ'rab 'an Kava'idi'l- İ'rab adlı eseriyle meşhur olmuştur. Harputi bu eserinde İbn Hişam el-Ensari'nin Arapça grameri hakkında yazmış olduğu Kava'idul-İ'rab adlı eserini şerh etmiştir. Bu çalışmada Harputi'nin hayatı ve Tevdihu'l-İ'rab 'an Kavaidi'l İ'rab adlı eseri incelenmiştir. Harputi'nin yazmış olduğu Tevdihu'l-İ'rab 'an Kava'idi'l-İ'rab adlı bu şerh günümüze kadar ulaşmıştır. Bu eser'in el yazma nüshaları birçok kütüphanede mevcuttur. Harputi bu eserinde İbn Hişam'ın Kava'idu'l İ'rab adlı eserini şerh etmiştir. Harputi İbn Hişam'ın eserini ayet, hadis, şiir ve misaller ile açıklamış ve daha anlaşılır hale getirmiştir. Harputi bu eserinde nahiv ilminin meşhur iki ekolünden biri olan Basra ekolünü benimsemiştir. Kufe ekolüne değindiği zaman o görüşün Kufelilere ait olduğunu özellikle belirtmiştir. Bu eserin en önemli özelliği metinde yer alan ayet, hadis ve şiirlerin i'rab'ının yapılması, ayrıca ayet hadis, şiir ve misaller getirilerek metnin daha anlaşılır kılınmasıdır. İbn Hişam'ın Kava'idu'l-İ'rab adlı eseri şark medreselerinde hala okutulup ezberlenmektedir. Bundan dolayı Harputi'nin Kava'idu'l-İ'rab'ının şerhi olan bu yazma eserin tahkik edilmesi akademik çalışmalara ve ilim dünyasına katkı sağlayacağını ümit ediyoruz. Anahtar Sözükler:Nahiv, İbn Hişam, Harputi, Kava'idu'l İ'rab, Tevdihu'l -İ'rab 'an Kava'idil- İ'rab
Türkiye ve Tatar Türkçelerinin eş zamanlı biçim ses-bilgisel karşılaştırılması

Biçim-ses bilgisi, bir bağımlı biçimbiriminin bir sözcüğe eklenmesiyle farklı görünümlerininin nasıl ortaya çıktığı, değişken biçimlerden hangisinin seçileceği ile söz ve morfemin fonem birleşiminin nasıl belirlenmesi gerektiğini ses bilgisi ve biçim bilgisinin kesiştiği alan ile belirlenmesidir. Çalışmada Türkiye ve Tatar Türkçelerindeki bağımlı biçimbirimler olan yapım ve çekim ekleri tespit edilmiş ve bunların kısmen işlevleri, özellikle biçimbirimcikler biçim ve seslerine göre her iki yazı dilinde karşılaştırılarak incelenmiştir. Türkiye ve Tatar Türkçelerinde dil bilgisi bölümünde incelenen belli sayıda bağımlı biçimbirim kullanılmaktadır. Bunlar yazı dillerinin art zamanlı ve eş zamanlı dil bilgisi çalışmalarında incelenmiştir. Türkiye Türkçesi ve Tatar Türkçelerindeki bağımlı biçimbirimler karşılaştırılarak biçim-ses bilgisel benzerlik ve ayrılıkları bu çalışmayla ortaya konmuştur. Tezde her iki yazı dilindeki biçimbirimler ve biçimbirimcikler çeşitli dil bilgisi çalışmalarından tespit edilmiştir ve bunlar biçim-ses bilgisel olarak karşılaştırılmıştır. Çalışma '1. Yapım Ekleri', 'Ad Yapım Ekleri', 'Fiil Yapım Ekleri', 'Alıntı Ekler', '2. Biçim Bilgisel Kalıplaşmalar' ve '3. Çekim Ekleri', 'Ad Çekim Ekleri' ile 'Fiil Çekim Ekleri' bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışma bu yönleriyle Türkiye ve Tatar Türkçelerinin biçim-ses bilgisel olarak ilk karşılaştırması olmakla beraber yapılacak benzer çalışamalara örneklik teşkil edecektir.
Çocuk dilinde hal türleri

Bu çalışmada, dil edinim süreci içindeki Türk çocuklarının bir dilbilgisel ulam olan sözcüksel görünüşü nasıl kullandıkları incelenmektedir. Sözcüksel görünüş, bu alandaki çalışmalara yeni bir bakış açısı kazandıran görünüş kuramına göre incelenmektedir. Giriş Bölümü'nde, anadili olarak Türkçeyi edinen çocukların dil edinim sürecini inceleyen çalışmalara kısaca değinilmekte ve çalışmanın yeri belirginleştirilmektedir. Ayrıca, tezde kullanılan varsayımlar, değişkenler ve veri toplama tekniği hakkındaki bilgiler de bu bölümde verilmektedir. 1. Bölüm'de, sözcüksel görünüşle ilgili yapılmış olan çalışmalarda yer alan kuramsal belirlemeler ve görünüş kuramına ilişkin bilgiler verilmektedir. 2. Bölüm'de, 2.5-4. 0 yaş arasındaki Türk çocuklardan elde edilen veride yer alan eylemlerin görünüş kuramma göre sınıflaması bulunmaktadır. Sınıflanan veri, bu bölümde niteliksel ve niceliksel olarak değerlendirilmiştir. Niteliksel değerlendirmede, en çok kullanılan ya da içinde bulunduğu hal türünün özelliklerini açık bir biçimde yansıtan eylemler hal türlerine göre örneklenmektedir. Niceliksel değerlendirmede aynı veri, yaş grupları, cinsiyet ve hal türlerinin kullanılma oranlarında ortaya çıkan aylık devinim değişkenlerine göre incelenmiştir. Sonuç Bölümü'nde, çalışma ana hatlarıyla özetlenmekte veri tabanından elde edilen sonuçlar verilmektedir. 167
Abdulkadir el-Fasİ el-Fihrİ ve Arap dilbilimine katkısı

Modern anlamda Arap Dilbilim çalışmaları XX. yy.'ın ikinci yarısı ile hız kazanmıştır. Modern dilbilim yaklaşımlarından biri olan Üretici Dönüşümsel Dilbilgisi Kuramının Arap Dilindeki gelişimi, iki aşamada gerçekleşmiştir. Mişel Zekeriyya, Davud Abduh, Mazin el-Va'r gibi dilbilimciler, ÜDD kuramının modüllerinden olan Standart Kuram ve Genişletilmiş Standart Kuram çerçevesinde dar kapsamda çalışmalar yapmışlardır. Arap dili verilerinin ÜDD kuramlarının yöntem ve teknikleriyle betimleyici bir şekilde ele alınması ve bu sadette daha kapsamlı çalışmalar yapılması Faslı dilbilimci Abdukadir el-Fasi el-Fihri (d. 1947-) eliyle olmuştur. Fasi'nin dilbilim çalışmaları, ÜDD'nin ilke ve parametrelerine paralel olarak gelişmiştir ve bu çalışmalar, kuramın Arap dilbilimine uygulanabilirliği noktasında önem taşımaktadır. Bu çalışmada ÜDD bağlamında Abdulkadir el-Fasi el-Fihri'nin eserleri ve dilbilim görüşleri incelenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak ÜDD'nin ilke ve parametreleri ele alınmış ve buna ek olarak Arap dilindeki ÜDD çalışmaları üzerinde durulmuştur. Daha sonra Fasi'nin bu konuda ortaya koyduğu eserler incelenmiş ve dil tasavvuru hakkındaki kanaatleri ele alınmıştır. Son olarak da Fasi'nin ele aldığı bazı meseleler, Chomskyci bakış açısı bağlamında karşılaştırmalı olarak ele alınarak Arap dilbilimine katkısı ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasında kip

Bu tezde, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasındaki kip yapılarının benzerlik ve farklılıkları incelenmiştir. Tezin amacı, Kırım Tatarlarına Türkiye Türkçesi, Türklere Kırım Tatarcası öğretiminde kip yapılarının neden olduğu zorlukları çözecek bir yaklaşımın belirlenmesini sağlamaktır. I. Bölüm'de, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasınm tarihsel gelişimi verildikten sonra, ses, biçim ve temel sözcükler açısından aralarındaki benzerlik ve farklılıkların bir kısmı karşılaştırılmıştır. Tezin amacı, yöntemi, varsayımları, kapsam ve sınırlılıkları belirtilmiştir. II. Bölüm'de, konuyla ilgili daha önce yapılmış olan çalışmalardan kısaca söz edilmiştir. III. Bölüm'de, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasında kip kavramının nasıl betimlendiği çeşitli kaynaklardan aktarmalar yapılarak verilip kip kavramı betimlenmiştir. IV. Bölüm'de, Türkiye Türkçesi ve Kırım Tatarcasındaki kipler biçimsel olarak karşılaştırılmıştır. Kiplerin olumlu, olumsuz, olumlu soru ve olumsuz soru biçimleri tablolarda gösterilmiştir. V. Bölüm'de, kipler işlevsel olarak incelenmiştir. İşlevlerin saptandığı cümleler tablolarda gösterilmiştir. VI. Bölüm'de, konu ile ilgili sonuç ve öneriler verilmiştir.
İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin yazılı anlatımlarından hareketle adların anlatımdaki yeri ve bu türün kavratılması ile ilgili uygulamalar

Çağımızın önemli sorunlarından biridir ana dili korumak. Bu koruma eylemi de ancak dili tam olarak kavrayabilmekten ve sözcük servetini zenginleştirmekten geçmektedir. Bu sorunla yola çıkarak ilköğretim ikinci kademedeki 90 öğrencinin yazılı anlatımları incelenmiş, sözcük kavramının en önemli unsurlarından biri olan adları kullanma yeterlilikleri araştırılmıştır. Ayrıca öğrencilerin sosyoekonomik durumları hakkında bilgi almak için anket uygulanmıştır. Ankette yaş, cinsiyet, anne-baba eğitim durumları, kardeş sayıları, kitap okuma seviyeleri, televizyon izleme süreleri gibi değişkenlere yer verilmiştir. Toplanan veriler SPSS 18 Paket Programına aktarılmıştır. Araştırmaya konu olan her öğrencinin kağıdındaki adlar belirlenmiştir. Belirlenen bu adlar araştırmacı tarafından daha önceden adların çeşitlerine göre hazırlanmış olan tabloya yerleştirilmiştir. Her öğrenci için ayrı ayrı hazırlanmış olan tablolardaki sayısal veriler de SPSS 18 Paket Programına aktarılmıştır. Böylece tüm değişkenler arasındaki ilişkiler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan 90 öğrenci yazılı anlatımlarında toplamda 3066 ad kullanmıştır. Bu adlar somut-soyut, tekil-çoğul-topluluk, özel-cins-iş eylem adı başlıkları altında incelenmiştir. Bu sayısal veriler ve değişkenler sayesinde 23 araştırma sorusuna cevap aranmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin; Yazılı anlatımlarında kullandıkları toplam ad sayısına göre sınıfları arasında ve günlük okudukları ortalama sayfa sayıları arasında, Günlük okudukları ortalama sayfa sayılarına göre kardeş sayıları arasında, Sınıflarına göre yazılı anlatımlarında kullandıkları eylem adı, soyut ad, tekil ad, topluluk adı, cins ad ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Çalışmamızda ulaşılan bulgular ışığında bu alanda çalışma yapacak olan araştırmacılara ve öğretmenlere çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam adlı romanında dil birimlerinin soyuttan somuta geçişi

Bu tez çalışmasında soyut: genel, belirsiz, tanımsız anlamlarında; somut: özel, tanımlı, belirli anlamlarında kullanılmıştır. Dil birimleri, anlatıda görev alırken soyuttan somuta geçme eğilimindedir. Bu durumun vericinin tercihine göre değişen birçok nedeni vardır. Somutlaşma sürecinin incelenmesi, bu nedenleri gün yüzüne çıkarmaktadır. Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam adlı romanı, tanımlılık/belirlilik özelliklerine göre incelendiğinde birçok dil biriminin soyuttan somuta geçiş yaptığı görülür. Tek başlarına seslerin ve eklerin dahi somutlaştığı, daha belirli/tanımlı bir hal aldığı söylenebilir. Buna rağmen sürecin en fazla görüldüğü dil birimleri sözcüklerdir. Ad, zamir, sıfat ve zarf görevindeki sözcük ve sözcük öbekleri, anlatının ilk cümlesinden son cümlesine kadar somutlaşmaya devam etmektedir. Her ses, ek ya da sözcüğün somutlaşma aşaması incelenemeyeceği için bu tezde, bir anlatının temel unsurlarından kişi, zaman ve mekan kavramlarının somutlaşma süreçleri incelenmektedir. Böylece yeri geldiğinde sesten sözcük öbeklerine kadar her tür dil birimi değerlendirilebilmiştir. Dil, görünen yüzünden çok görünmeyen yanıyla araştırmacıları büyüler. Görünmeyen yanın sadece bir bölümü, dil birimlerinin birbirleri arasındaki görevsel ve anlamsal bağdır. Somutlaşma sürecinin incelenmesi, sesten cümle üstü birimlere kadar uzanan bu bağın örneklerle yüzey yapıya çıkarılmasını sağlamıştır. Aynı zamanda sağlıklı bir iletişimin sağlanmasında somutlaşma sürecinin kilit rol oynayabildiği, örnekler üzerinden açıklanmıştır.
Türkçe sözlüklerin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme

Sözlükler, kelimeler hakkındaki güvenilir ve detaylı bilgiyi veren kaynaklardır. Bu yüzden kelimeyle ilgilenen hemen herkesin başvurduğu temel eserlerden biridir. Özellikle dil öğretiminde öğretmenlerin, öğrencilerin ve diğer paydaşların bir kelimelerin anlamı, doğru telaffuzunu, eş, yakın, zıt anlamlısını veya kökenini öğrenmek başta olmak üzere açıp baktığı eserlerdir. Bunu şöyle yorumlamak da mümkündür: dil öğrenmek isteyen veya dil öğretenler muhakkak bir sözlüğe ihtiyaç duyarlar. Çünkü sözlük, dil hakkındaki en başarılı ve en önemli kaynak yapıttır. 20. Yüzyıla kadar da eğitimin temel aracıdır. Ancak günümüzde yardımcı bir materyal olarak hizmet görmektedir. Günümüzde eğitimin bu önemli tamamlayıcı materyali açıp bakanlar üç farklı bölümden oluşmuş bir yapı ile karşılaşırlar: ön bölüm, orta bölüm ve arka bölüm. Kullanıcılar ön bölümde ön söz, kullanıcı rehberi, kısaltmalar tablosu gibi yönlendirici bilgiler bulurlar. Onların asıl işine yarayan ve kafalarındaki soru işaretini giderecek olan bölüm orta bölümdür. Bu bölümde kelime listeleri ve onlara ait sözlüksel girdiler bulunmaktadır. Son bölümde ise sözlük yazarlarının orta bölüme dahil etmediği il ve ilçe adları, ülke bayrakları, yüzölçümleri, nüfusları, çeşitli rakamlar ve yazılar, önemli kişilerin biyografileri vb. bilgiler olur. Sözlüğün bu üç bölümü göz önünde bulundurulduğunda ortaya dil ve dil dışı varlıklarla ilgili milyonlarca bilgi varlığı görülür ki bunları bir araya getirmek, kullanıcı dostu bir biçimde düzenlemek ve sunmak oldukça zor bir uğraştır. Bu zorluğu fark eden sözlük bilimciler, sözlüksel düzenlemeleri dört ayrı tabaka halinde düşünüp onları bütün yapı, bütüncül yapı, parçacıl yapı ve ilişkisel yapı olarak adlandırmışlardır. Diğer yapıların sınırları üzerine tartışma olmasına rağmen parçacıl yapının kapsamı ile ilgili bir görüş birliği bulunmaktadır. Parçacıl yapı, her bir maddenin içinde bulunan sözlük bilimsel bilgidir. Burada, madde başı, heceleme, telaffuz, etimoloji, morfoloji ve dil bilgisi, anlam, tanımlayıcı örnekler, resimler ve alıntılar bulunur ki bunlar, sözlük kullanıcıların aradığı şeylerdir. Bu sözlüksel girdilerin kullanıcı ihtiyaçları, sözlüğün amacı ve hedefi ile madde başı sözcüğün niteliği dikkate alınarak işlenmesi gerekir. Yapılan bu çalışmada Türkçe Sözlük ve Misalli Büyük Türkçe Sözlük'ten seçilen yüz maddenin madde başının gereksinimleri dikkate alınarak hazırlanıp hazırlanmadı, evrensel sözlük ilkelerine riayet edilip edilmeği incelenmiştir. Tespit edilen eksikliklerin bir listesi hazırlanmış ve sonuç bölümünde sayısallaştırılarak yorumlanmıştır. Daha sonra bir sözlük maddesinin taşıması gereken asgari nitelikler göz önünde bulundurularak nasıl hazırlanması gerektiği örnek üç madde ile gösterilmiştir.
Nogay Türkçesinde fiil

Bu tezde, Nogay Türkçesindeki basit fiiller, türemiş fiiller, fiillerin basit ve birleşik kipli çekimleri, sıfat-fiil ekleri, zarf-fiil ekleri ve bunların fonksiyonları incelenmiştir. Nogay Türkçesindeki tüller, Nogayca-Rusça sözlükten taranmıştır. Toplam 3864 fiil tespit edilmiş, bunlar arasında değerlendirme yapılarak, orjinal olan örnekler tezde kullanılmıştır. Tezin 'Yapı' ve 'Çekim' bölümünde, önce anlatılan ek hakkında bilgi verilmiş, daha sonra ek ile ilgili değerlendirme, o ekle türemiş olan fiil örnekleriyle desteklenmiştir. Çekim bölümünde örnek fiil çekimleri yapılmıştır. Fiil çekimi incelenirken, Türkiye Türkçesindeki bir kipi Nogay Türkçesinde karşılayan birden fazla şekil olduğu görülmüştür. Bunlardan bazıları kurallı ve düzenli değildir. Üç ağzı bulunan Nogay Türkçesi henüz standart bir edebi dil haline gelmemiştir.