turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Stoacılardan Alexander Wendt'e dünya devleti düşüncesi

Dünya devleti, evrensel bir ideal olarak yaklaşık yirmi beş yüzyıl öncesine dayanan bir düşüncedir. Felsefi temelleri Stoacıların kozmopolitan anlayışına kadar uzanmaktadır. Ancak bu düşünce, tam anlamıyla yirminci yüzyılda şekillenmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın son yıllarında Japonya'nın Hiroşima ve Nagazaki şehirlerine atılan atom bombaları, dünya çapında korku ve şok etkisi yaratmıştır. 1945- 1950 yılları arasında nükleer bir felaketten korunmak ve savaşları önlemek amacıyla çok sayıda dünya devleti önerisi getirilmiştir. Soğuk Savaş nedeniyle bu düşünce geri planda kalsa da, 1990'lardan itibaren kozmopolitanizmin de yükselişiyle birlikte tekrar gündeme gelmiştir. Dünya devleti düşüncesi, çoğunlukla imkansız bir düşünce veya bir ütopya olarak değerlendirilmektedir. Siyasal kozmopolitanizm ile onun kurumsal bir projesi olarak görülebilecek dünya devleti, Uluslararası İlişkiler disiplini içinde bazı istisnaların dışında destek görmemiştir. Bu istisnalardan belki de en dikkat çekici olanı, Alexander Wendt'in dünya devletinin kaçınılmaz olduğu iddiasıdır. Dünya devletinin kaçınılmaz bir son olacağını kesin bir şekilde bilemeyiz. Ancak sınırlı bir dünya devletinin mümkün olduğunu öngörebiliriz.
Tinin fenomenolojisi'nde geist ve ahlak kavramı-akıllı bir pratiğin temellendirilmesi

Tin kavramı, tarihsel olarak Hegel'den çok daha önceye dayanan ve hem felsefenin dışındaki alanlarda, hem de felsefe tarihi içinde farklı anlamlarla karşılanan bir kavramdır. Bu nedenle tin kavramı felsefe tarihinde önemli bir yere sahiptir ve kavram hakkındaki tartışmalar güncelliğini korumaktadır. Tin kavramı, Hegel'in pratik felsefesinin merkezi kavramlarından biridir. Hegel, tin kavramını Tinin Fenomenolojisi'nde ahlaki bir kavram olarak ortaya koymaktadır. Bu anlamda tin kavramı, ahlakı teorik olarak temellendiren akıl kavramının içinden çıkıp gelmektedir. Fakat Hegel'in tin kavramını ahlaki bir kavram olarak ele alışı, gerek tin kavramı bağlamında yapılan çalışmalarda, gerekse bir bütün olarak Tinin Fenomenolojisi üzerine yapılan incelemelerde geri planda kalmaktadır. Bu tezde, Georg Wilhelm Friedrich Hegel'in Tinin Fenomenolojisi'nde ortaya koymuş olduğu tin kavramının ahlaki bir kavram olarak belirlenmesi konu edinilmiştir. Öncelikle Klasik Avrupa felsefesinde ve Klasik Alman felsefesindeki özne teorilerine Hegel'in tin kavramının hazırlayıcısı olmaları bakımından yer verilmiştir. Sonrasında, Hegel'in kendi düşünsel gelişim tarihinden hareketle Tinin Fenomenolojisi'nin oluşum tarihine yer verilmiştir. Tinin Fenomenolojisi'nin dış ve iç oluşum tarihinin ortaya koyulmasından sonra, tin kavramının ahlaki bir kavram olarak açıklanmasına girişilmiştir. Ahlaki bir kavram olarak tinin, teorik kökeninin ortaya koyulabilmesi için Tinin Fenomenolojisi'nden hareketle akıl kavramı oluşum süreciyle birlikte açıklanmıştır. Tin kavramının, teorik olan akıl kavramının dışavurumu ve görünüş tarzı olduğu iddia edilmiş ve açıklanmaya çalışılmıştır. Tin kavramının anlamına açıklık kazandırılmış ve pratik alanda tinin kendisini ortaya nasıl koyduğu ve gerçekleştirdiği, böylece dünyayı değiştirip ahlakileştirdiği gösterilmiştir.
Platon'un siyaset felsefesinde doğruluk kavramı

oz Bu tezde, Eski Yunan toplumunun siyasi ve sosyal yapısı, doğruluk kavramı açısından açıklanmaya çalışılmıştır. Bu yüzden şairlerin, siyasetçilerin, sofistlerin ve felsefecilerin bu kavram hakkındaki görüşleri, siyaset felsefelerinin sınırlı imkanları izin verdiği ölçüde ele alınmıştır. İlk bölümde Homeros, Heisodos, Yedi Bilgeler ve Presokratiklerin adalet kavramını kullanışları anlatılmıştır. İkinci bölümde, Eski Yunan' m önemli figürleri olan trajedi yazarları, sofistler ve Sokrates incelenmiştir. Bu bölümde onların doğruluk üzerine olan düşüncelerini açıklayabilmek için Platon'un diyaloglarından yararlanılmıştır. Bu diyalogların ana konusu, çoğunlukla erdemlerin tanımım vermeye yöneliktir. Bilgelik, cesaret ve ölçülülükle beraber doğruluk, Eski Yunan' m önemli dört erdeminden biridir. Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümlerinde ise Platon'un doğruluk hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Devle f İnsana konusu doğruluk kavramının tanımlanmasıdır. Kitap boyunca, Platon iki soruyu cevaplandırmaya çalışır: 'Doğruluk nedir? ve 'Doğruluğun yararlan nelerdir? Doğruluk için Yunanca kullanılan sözcük dikaiosüne'dir. Bu sözcük genelde 'doğru davranış' ve 'doğruluk' veya 'haklılık' ile aynı anlamlara gelmektedir. Dikaiosüne'nin kökü olan dike sözcüğü ise 'yol', 'telafi/tazminat', 'yasal süreçler', 'görenek' ve 'adalet' anlamlarında kullanılır. Son bölümde ise Platon'un siyaset felsefesi üzerine diğer çalışmaları olan Yasalar ''da ve Devlet Adamanda doğruluk kavramı incelenmiştir.
İbn Sina'nın akıl-aşk ilişkisi

Bu çalışmada İbn Sina'nın (ö. 1037) 'akıl' ve 'aşk' kavramları üzerine yazılan eserleri ve onun felsefesinde bu kavramların nasıl ele alındığı incelenmektedir. Bu kavramlara İbn Sina'nın yaklaşımının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma ile İbn Sina'nın aşk-akıl felsefesinde, varlıkların 'aşk'tan sudur eden 'akıllar' vasıtasıyla vücuda geldiği ve bu sayede yetkinleştiği belirlenmiştir. Ayrıca İbn Sina felsefesinde, bu kavramların daha çok mecazi anlamda kullanıldığı, 'aşk-akıl ilişkisi'nin çok açık olmadığı; 'aşk' denilen varlık ile 'akıl' sayesinde ilişki kurulabileceği tespit edilmiştir.
Marx'ta insan doğası üzerine bir inceleme

Marx, 19. yüzyılın gelişen iktisadi süreci içerisinde 'insan'ı tarihsel-maddeci bir açıdan yeniden ele alır. Bu çabasıyla Marx üretim ilişkilerinin toplumsal yaşamı ve toplumsal yaşamın da üretim ilişkilerini nasıl etkilediğini inceler. Böylece 'insan'ın maddi koşullar içerisinde bir özne oluşuna ulaşır. Marx'ın özgün yanı da budur. Geleneksel felsefeye olan karşıtlığının ve kendinden önceki materyalist anlayışlardan kopuşunun temelinde de 'insan'ın özneleşmesi yatar. Marx bu kopuşu tözsellik karşıtlığı olarak inşa ederken 'insan'ı da bu karşıtlığın içerisinde özneleştirir. Böylece 'insan'da tinsel veya maddi ögelerle desteklenmiş bütün 'öz/doğa' anlayışlarına karşı çıkar. Bu çalışmada Marx'ta insan doğasının yapılan incelemelere göre mümkün olamayacağı felsefi bir açıdan ele alınmıştır. Çalışmanın Giriş kısmında Platon, Aristoteles, Hume, Kant, Hegel ve Feuerbach'ın töz anlayışlarını 'insan'ın incelenmesine sunacağı olanaklar çerçevesinde incelemeye gayret ettik. Birinci bölümde, tarihsel ve toplumsal bir insan çerçevesi çizmeye çalıştık. İkinci bölümde, 'insan'ın kendini tarihsel koşullarda nasıl var ettiğini ele aldık. Üçüncü bölümde ise devrimci bir özne olarak 'insan'ı soruşturmaya çalıştık. Bu tezde Marx'ın insana dair maddeci kavrayışına felsefi açıdan bir katkı yapılmaya çalışılacaktır.
Gazzalİ ve İbn Teymiyye'de kelam-mantık ilişkisi

Kelam, İslam düşüncesinin temel disiplinlerinden birisidir. Bu ilim, tarihi süreç içerisinde mantık ilmiyle farklı etkileşimler içinde olmuştur. Mantık ilminin, kelam ilmiyle etkileşiminde Gazzali büyük rol oynamıştır. Onun, mantığı kelama dahil etmesiyle birlikte kelam ilmi, mütekaddimin ve müteahhirin olmak üzere iki ana döneme ayrılmıştır. Gazzali öncesi kelamcılar, mantığı reddederken; Gazzali ile başlayan süreçte mantık, İslam dünyasında müspet olarak karşılanmış ve kelamın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bununla birlikte bu dönemde de İbn Teymiyye gibi mantığa karşı olan düşünürler de bulunmuştur. Gazzali ve İbn Teymiyye'de Kelam-Mantık İlişkisi adlı bu çalışmada ise, ilk olarak mütekaddimin kelamının mantığa yaklaşımı ele alınmış ve bu dönemde mantığa suri bir sebepten mi, yoksa dini bir sebebe binaen mi karşı çıkıldığı sorgulanmıştır. Bu meyanda Gazali öncesi kelamcıların, mantığı neden reddettikleri araştırılmıştır. Daha sonra ise Gazzali'nin mantık ilmini nasıl algıladığı, mantık ilminin O'nun kelami düşüncelerinde bir değişiklik meydana getirip getirmediği ve mantık ilmini kelam ilmine nasıl uyguladığı incelenmiştir. Son olarak ise mantığın genel kabul gördüğü müteahhirin döneminde olmakla beraber hem mantığa hem de kelama eleştiriler yönelten İbn Teymiyye'nin görüşlerine yer verilmiş ve O'nun mantığı neden ve nasıl eleştirdiği, eleştirilerinde mütekaddimin kelamıyla benzerlikler bulunup bulunmadığı, mantığı eleştirmeye müteahhırin kelamının sevk edip etmediği ve bu eleştirilerinin kelam için ne anlam ifade ettiği tartışılmıştır.
Farabi-İbn Sina sistemi ışığında İbn Meymun'un din felsefesi

Bu çalışmada, İbn Meymun'un din felsefesinin tam bir değerlendirmesine ulaşmak için İslam felsefe geleneğinin bilinmesi gerektiğini akılda tutarak, onun din felsefesini Farabi-İbn Sina sistemi ışığında incelemeyi amaçladık. Tanrı'nın varlığı, nübüvvet, yaratma, bilgi gibi temel felsefi konularda İbn Meymun'un İslam filozoflarıyla bazen benzer, bazen de farklı görüşlere sahip olmasının onun din ve felsefe tasavvurundan kaynaklandığını gördük. Birinci bölümde din ve Tanrı kavramını, Tann'nın varlığının kanıtlarını ve İbn Meymun'un bu konulara yaklaşımını ele aldık. İbn Meymun'un, felasifenin görüşlerini büyük ölçüde kabul ettiği, ve aynı zamanda kelamcıların Tanrı kavramı konusunda felasifeye yönelttiği eleştirilerden yararlanarak, Tann'nın fiili sıfatlarına vurgu yaptığı sonucuna vardık. İkinci bölümde Tanrı hakkında nasıl konuşulacağı problemini inceledik. İbn Meymun, insan aklının sınırlı olduğunu kabul ederek Tann'nın zatı hakkında sükut edilmesi gerektiğini ileri sürer. Bundan dolayı da o, Tann'nın ancak selbi ve fiili sıfatlarla tavsif edilebileceğini iddia eder. Son bölümde Tann'nın bilgisi ve yaratması problemini araştırdık. Felasifeden farklı olarak İbn Meymun'un Tann'nın cüz'iler dahil her şeyi bildiği anlayışına sahip olduğunu ve yoktan yaratma görüşünü benimsediğini göstermeye çalıştık. Sonuçta İbn Meymun'un, Farabi-İbn Sina, Gazali ve İbn Rüşd'ün çözümlerinden yararlandığına dikkat çektik. VI
Richard Rorty'nin siyaset felsefesi

Amerikan felsefesinin önemli düşünürlerinden biri olan Richard Rorty'nin siyaset felsefesini konu alan bu çalışma, bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde Rorty'nin siyaset felsefesinin şekillenmesinde etkili olan temelci felsefe karşıtlığına değinilerek, onun düşüncesinde siyaset ve felsefe arasında kurduğu ilişki incelenmiş ve Rorty'nin siyaset anlayışının temelci bir zemine dayanmadığı vurgulanmıştır. İkinci bölümde Rorty'nin siyaset felsefesinde merkezi bir yeri olduğu düşünülen olumsallık, ironi ve dayanışma kavramlarıyla ne kastettiği açıklanmış ve ardından bu kavramlardan hareketle ortaya koyduğu demokrasi ve insan hakları anlayışı betimlenmiştir. Üçüncü bölümde ise bu açıklama ve betimlemelerden yola çıkılarak, Rorty'nin, kendilerini sürekli yeniden betimleyen ironist ve liberal bireylerin oluşturduğu, içinde mutlak hakikat düşüncesine yer verilmeyen ve kamusal ile özel alanı birleştirme talebinden vazgeçilen toplum projesi ya da taslağı üzerinde durulmuştur. Sonuçta, başkalarının hayatlarına ne kadar tanıdık hale gelirsek acı içinde olan insanları görmezden gelme olasılığımızın da o kadar düşük olacağını öne süren Rorty'nin liberal toplum taslağı, etkili ve tartışmalı bir ütopya olarak karşımıza çıkmaktadır.
Franz Brentano'da intentionalite anlayışı

Bu çalışmanın amacı, 19. yy sonu ve 20. yy'ın ilk dönemlerinde Franz Brentano'nun Aristoteles ve Skolastizm'den devşirip farklı bir yorum katarak geliştirdiği intentionalite anlayışının, çağının felsefe koşullarında ne anlama geldiğini ve kavramı çalışmalarına konu etmesini sağlayan faktörleri araştırmaktır. İncelememizde intentionalite kavramının tarihi gelişimiyle birlikte Brentano felsefesindeki önemine ve aynı zamanda Brentano'nun felsefe ve kendi çalışmaları için belirlediği yöntem olan tasvirci psikolojinin açıklamasına yer verilecektir.
İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinin öğrencilerin ahlaki gelişimine etkisi: Kohlberg'in ahlak gelişimi kuramı açısından bir değerlendirme

Kuramsal çerçeve ile desteklenen bir alan araştırması olan bu çalışmanın temel konusu; ilköğretim 6. 7. 8. sınıf DKAB derslerinin öğrencilerin ahlaki gelişimine etkisinin Kohlberg'in kuramı dikkate alınarak değerlendirilmesidir. Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramına göre değerlendirmenin temel amaç olduğu araştırma, DKAB dersi öğretim programındaki ahlaki konulara ilişkin yargıları öğrencilerin nasıl açıkladıkları araştırılmıştır. Bağımsız değişken olarak kullanılan öğrencinin cinsiyeti, sınıf düzeyi, doğum tarihi, anne-babasının eğitim durumu, mesleği ve gelir durumu ile öğrencinin ahlaki gelişimi arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Ahlaki yargılara ilişkin öğrencilerin verdiği cevaplar, Kohlberg'in kuramı esas alınarak değerlendirilmiştir. Elde edilen cevaplar çerçevesinde ahlaki yargılar ile öğrencilerin ahlaki gelişim düzeyi arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Cinsiyet ve ahlaki gelişim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ancak, kız öğrencilerin anne-babaya itaat fikrine daha bağlı oldukları görülmüştür. Kız öğrenciler ahlaki davranışlarında başkalarının takdir ve onayına daha çok önem vermişlerdir. Kız öğrenciler toplumda kabul görme fikrine erkeklerden daha yatkındırlar. Elde edilen oranlara göre kız öğrenciler huzur fikrine erkeklerden daha çok önem vermektedirler. Yaşın artması ile ahlaki gelişim düzeyinin yükselmesi ile öğrencilerin ahlaki gelişim düzeyleri ile anne-babanın öğrenim düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ailelerin gelir durumu ile öğrencilerin ahlaki gelişim düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde geleneksel döneme dahil olan öğrencilerin çoğunun alt gelir grubunda olduğu görülmüştür. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun, ahlaki davranışlarında anne-babasını örnek aldıkları ortaya çıkmıştır.
İbn-i Rüşd ve Spinoza'da felsefe ve din ilişkisi

Bu çalışmanın amacı, felsefe tarihi boyunca filozofların konu edindiği din ve felsefe ilişkisinin ele alınışının tarihsel izleğini sunmanın yanı sıra, özel olarak İbn Rüşd ve Spinoza'nın bu ilişkiyi nasıl ele alıp incelediklerini irdelemektir. Bu amaçla, öncelikle, İslam ve Hıristiyan felsefe tarihinde din ve felsefe ilişkisinin ele alınışıyla ilgili genel bir çerçeve sunulacak olup, ardından iki filozof özelinde bu konunun nasıl irdelendiği üzerinde durulacak ve birbirleriyle ortak yönleri ve ayrıştıkları noktalar ortaya konmaya çalışılacaktır. Din ve felsefe arasındaki ilişki üç biçimde ortaya konabilir: 1 )Dine önem verip felsefeyi reddetmek ki bu din adamlarının tavrıdır. 2) Felsefeyi esas alıp dini reddetmek ki bu dine karşı çıkan felsefecilerin tavrıdır. 3) Felsefe ile dini uzlaştırma çabası ki birçok felsefeci pek çok nedenle bu tavrı sergilemeye çalışır. İbn Rüşd ve Spinoza'nın tavrını, bu üçüncü tip tavır kapsamında değerlendirebiliriz. Zira her ikisi de felsefe ile dini uzlaştırmaya çalışmıştır, ancak her birini bu tavrı takınmaya yönelten nedenleri şöyle açıklayabiliriz: İbn Rüşd'ün yaşadığı dönemde din adamları, felsefe çalışmalarının, bilhassa Aristoteles felsefesinin caiz olmadığı yönünde fetva veriyorlardı ve bu nedenle İbn Rüşd, din ile felsefeyi uzlaştırmaya, aralarında zıtlık olmadığını, dinin felsefi düşünceyi gerektirdiğini, felsefenin herkese değil, özel bir kesime yönelik olduğunu, yalnızca akli istidadı bulunanların işi olduğunu açıklamaya çalışmıştır. İbn Rüşd bu yaklaşımla felsefe karşıtlarını ikna etmeye çalışarak felsefecilerin, felsefe çalışmalarında, bilhassa Aristoteles felsefesinden özgür olabilmelerini sağlamak istemiştir. Nitekim Aristoteles felsefesinin kamil hakikat olduğuna inanıyordu. Spinoza ise Rönesans döneminde cumhuriyetçi bir yönetim altında yaşamasına rağmen, fanatik Yahudi ve Hıristiyanların baskısına maruz kalmıştır. Bu nedenle gerçek görüşlerinin felsefecileden ve araştırmacılardan başkası tarafından anlaşılmaması için Ortaçağ terimlerini kullanmaya yönelmiş, din ve felsefenin ortak hedefi mutluluğa ulaşmaktır, ancak felsefenin kullandığı yol, dinin kullandığı yoldan farklıdır, felsefenin yolu akıl ve hikmet iken dinin yolu takva ve itaattir demiştir.
Aristoteles'in ontolojik modalite teorisi üzerine bir araştırma

Bu tezde Aristoteles'in modalite teorisinin genel portresini sunmaya çalıştım. Felsefe tarihinin en zengin kavramlarından biri olan modalite Aristoteles'in metafiziğin altta yatan yönlendirici mekanizmalarını anlamak için özel bir önem taşımaktadır. İlk bölüme mantıksal imkan kavramının bir açıklamasıyla başlıyorum ve modal kavramların epistemolojik ve ontolojik analizi arasında net bir ayrım yapıyorum. İkinci bölüm ontoloji ve metafizik bağlamında olanaklı ve edimsel varlığın iç yapısının tesis edilişine odaklanacak. Değişebilir tözlerden mutlak olarak zorunlu ve edimsel tözlere uzanan akıl yürütmelerin izini sürerek nedensellik ve zorunluluğa ilişkin görüşleri de değerlendireceğim. Üçüncü bölüm Aristoteles'in olanak ve edimsellik problemi ile ilgili görüşlerinin günümüzde geçerli olup olmadığına bakacak. Son olarak töz kavramından bütün sonlu varlıkların asıl kökeni olan tanrı düşüncesine geçişi tartışacağım.
Jean Paul Sartre'ın ahlak anlayışı

İnsanın olduğu yerde ve sadece insani davranışlar ile anlam kazanan ahlak, insanların farklı yapılarından dolayı çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Genel anlamda ahlak, insanların değer ifade eden davranışları sonucu oluşan iyi ve kötü, doğru ve yanlış gibi değerlendirmelerin yapılabildiği konuları kapsamaktadır. Yüzyıllar boyunca ahlakın ölçütünün ne olduğu tartışılmıştır. Özellikle haz, fayda, erdem ve ödev gibi farklı ölçütlerin dikkate alınmasıyla çeşitli ahlak anlayışları ortaya çıkmıştır. Bunun yanında kimileri ahlak ile dini özdeş saymış, kimileri de ahlakın dinden bağımsız bir biçimde oluştuğuna inanmıştır. Dindarlara göre ahlak, çoğunlukla dini kaynaklara dayanarak dinden çıkmaktadır. Bunun aksini savunan dine karşı cephe alanlar tarafından ise ahlakın insan ürünü olduğu kabul edilmektedir. 20. yüzyılın en önemli filozoflarından biri olan Sartre da ahlakın temeli olarak insanı görmüştür. Onun görüşlerinin arka planında ateist varoluşçuluğunun izlerini görmek mümkündür. Sartre'a göre Tanrı'yı, dolayısıyla dinleri reddeden insan sayesinde ahlaki ilkeler, evrensel niteliğinden sıyrılarak öznel bir kimliğe bürünecektir. İnsan, sahip olduğu özgürlüğü sayesinde kendi ahlaki ilkelerini oluşturacaktır.
Nietzsche'de yaşama sorunu

Bu çalışmanın amacı, öncelikle Nietzsche'nin, yaşamış olduğu 19. yüzyılda büyük bir sorun olarak gördüğü, yaşamın giderek değer ve anlamını yitirmesi olgusunu ve bu sürecin de kaçınılmaz olarak nihilizme yol açacağı endişesini incelemek; ve ardından geleneksel Batı metafiziğine dayalı bir inanç sistemi olan Hıristiyanlığın ve onun ahlakının insanı ve yaşamı hangi yollarla değersizleştirdiklerini yine Nietzsche'nin bakış açısından göstermek; ve nihayet onun yaşamı savunmak ve onu kendi bütünlüğü içinde onaylamak adına ileri sürdüğü temel argümanları farklı bakış açılarıyla sorgulamaktır.
Yeni-platonculuğun işrak felsefesine etkisi

Bu tez çalışmasında konusu olan Plotinos ve onun felsefesinin Sühreverdi felsefesine olan yansımasını inceledik. 'Yeni-Platonculuğun İşrak Felsefesine Etkisi' adlı çalışmamız çerçevesinde konumuzun özünü oluşturan Yeni-Platonculuk ve İşrak felsefesini araştırmış bulunmaktayız. Böylelikle bu iki akımın savunucusu olan Plotinos ve Sühreverdi'nin görüşlerini temel kavramlar etrafında incelenmiş ve bu kavramların iki filozof açısından karşılaştırılmaları yapılmaktadır. Bu çalışmada Aynı zamanda bu filozofların felsefelerine etki eden diğer felsefi görüşlere de odaklanmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Plotinos'un 'Bir' olarak isimlendirdiği Tanrı'dan sudur eden ve onun felsefesinin temelini oluşturan sudur anlayışı ve bu anlayışının içerisinde yer alan Nous, Ruh ve madde kavramları ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise Sühreverdi felsefesinin temeli olan 'Nur' kavramını ve bu nur kavramı içinde oluşan sudur anlayışı işlenmektedir. Bu bağlamda Plotinos ve Sühreverdi felsefesinde tüm varlıklar ve evren Tanrı'dan sudur etmektedir. Üçüncü Bölümde ise temel kavramlar etrafında Plotinos'un Yeni-Platonculuk akımı ile Sühreverdi'nin İşraki felsefesine etkisi ele alınmaktadır.
18. yy Fransız düşüncesinde Diderot'nun yeri ve önemi

Bu tezde, XVIII. yüzyıl Fransız Aydınlanma Felsefesi içerisinde yetişmiş oyun yazarı, sanat yönetmeni ve aynı zamanda filozof olan Denis Diderot'nun önemli düşünceleri ele alınmıştır. Fakat Aydınlanma dönemine ve Diderot'ya geçilmeden önce Ortaçağ, Rönesans Dönemi ve ve Yeniçağ Felsefeleri incelenmiştir. Sebebi ise Diderot'nun gelişmesinin alt yapısının önceki dönemlere önemli ölçüde bağlı olmasıdır. Bilgi birikimine bağlı olarak Diderot, toplumsal bir felsefi temele, tüm düşünce sistemini oturtmuştur. İnsanların bir bütün oluşturması gerektiğini ve özgürlüklerini bu bütünün yani toplumun çıkarlarını gözeterek yaşamaları gerektiğini savunmuştur. Editörlüğünü yaptığı ve kendisi de içerisine maddeler yazdığı Ansiklopedi'sini toplumunun her kesimine ulaştırmış ve toplumsal bir birlik oluşturmayı başarmıştır. Ansiklopedi başta olmak üzere eserleri, düşüncelerini yansıtmasından dolayı ayrı ayrı öneme sahip olan Diderot'nun varlık anlayışı deizme ve materyalizme dayanırken, bilgi kuramı sensualisttir. Ahlak ve politika anlayışını erdem ve mutluluk kavramı üzerine kurmuş olan Diderot, sanatını da ahlak anlayışı çerçevesinde şekillendirmiştir. Diğer düşünürlerden farklı olarak Denis Diderot farklı alanlardaki düşünceleri bir bütünlük içerisinde ele almayı başarmıştır. Onun düşünceleri belki bir Kant ya da Locke gibi çığır açıcı nitelikte değildir ama dönemini aşmış ve XX. yüzyıla kadar uzanarak birçok filozofa etki etmiştir. Diderot, aynı zamanda Fransız Devriminin başlamasında rol oynayan bir düşünürdür. Tezimiz, bu denli geniş bir bilgi birikimine sahip olan Denis Diderot'nun önemli fikirlerini bir araya toplamak ve Onun dönemi içerisinde fazla önemsenmemesine karşılık, aslında ne kadar değerli ve saygı duyulması gereken bir düşünür olduğunu açıklamak amacındadır.
Yeni bilginin dolaşım araçları: 17. yüzyılda İngiltere'de yeni bilginin kamusallaşması

17. yüzyılda İngiltere'de, doğayı yeni bir yöntemle incelemeye geçiş süreci kendine has özellikler taşır. Devrim olarak nitelendirilen bu dönemin değişen ilmi bakış açısı pek çok kez araştırma konusu olmuştur. Bu çalışmada ise bu dönemin değişimlerini taşıyan ortamlar incelenecektir. Aklın marifetli ellerle buluşma ortamları nelerdir? Bu ortamlar yeni bilimin karşılaşma, aktarılma ve kamusallaşma mekanları olarak önemli işlevler görürler. İngiltere ise bu ortamlara halkın da şahitliğini katarak objektif ve bağımsız karakteristikler ekler. Bu çalışmada İngiltere'nin 17. yüzyılda yaşadığı bu farklı tecrübe, yer yer karşılaştırmalarla ele alınacaktır. Bu bağlamda akademiler, müzeler, kahvehaneler, zengin hamiler, laboratuvarlar, halka açık deneyler, dergiler, bilim adamları arasındaki ilmi mektuplaşmalar yeni bilginin aktarım araçları olarak incelenecektir. 17. yüzyıl İngiltere'sinde yeni bilginin yayılımı ve kamusallaşmasındaki en önemli etkenlerden biri olan özgür ortam, bilimin ekonomik sosyal ve kültürel bağlamı ile birlikte değerlendirilecektir.
Siyaset felsefesinde olan-olması gereken tartışması ve değer kavramı

Felsefe tarihinde olan ve olması gereken, betimleyici ve normatif olan, olgu ve değer arasındaki ilişki sorunu ahlak felsefesinin, hatta bir yanıyla bilim felsefesi ve mantığın araştırma konusu olarak ele alınmıştır. Olması gereken ve olan arasında ne türden bir ilişki vardır? Olması gerekene karar veren ya da yönlendiren nedir? Olandan olması gerekene bir geçiş mümkün müdür? Bu sorular felsefenin hem kadim hem de yeni tartışmalarında farklı şekillerde ifade edilirler. Bu tez çalışmasının amacı ise sözü edilen türden soruların, aynı zamanda en yalın halleriyle siyaset felsefesinin de soruları olduğunu göstermektir. Bunlar, insanların ortak ilkelere nasıl vardıklarını da içeren bir sorunun farklı uzantıları olarak görülebilirler. Bu bağlamda değerli olanın nasıl tanımlandığı, ahlak felsefesi ve siyaset kavrayışıarasında nasıl bir bağ olduğu sorusunu da içermektedir. Ayrıca bu tartışmanın bir devamı niteliği taşıyan değer sorununun da siyaset felsefesi için önemine dikkat çekilecektir. Özellikle maddi değer sorunu, siyaset felsefesi bağlamında, olan-olması gereken tartışması gibi oldukça önemli olan ama yeterince üzerinde durulmamış bir konudur.