Spastik çocukların rehabilitasyon ve eğitim mekanlarında programlama ve tasarım kararlarının belirlenmesinde kullanılabilecek bir kullanım sonrası değerlendirme modeli

Jüri: Prof Dr. Kerim ÇINAR Prof Dr. Hasan ŞENER Prof Dr. S. Mete ÜNÜGÜR Yrd. Doç. Dr. İbrahim BAKJR Yrd. Doç. Dr. Nazım KOÇU Fiziksel özürlü grup içinde yer alan Cerebral Palsy' li çocukların toplum içinde bağımsız hareket edebilmeleri için hareket kusurlarını gidermeleri, yaşamsal ve toplumsal gereklilikleri öğrenmeleri zorunludur. Beyinsel hareket özrü bulunan spastik çocukların bireysel yetilerini kazanmaları için gerekli olan eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinin bu amaçlara uygun, özel olarak tasarlanmış yapılarda yapılması gereklidir. Bu nedenle spastik çocuklar için eğitim ve rehabilitasyonmekanlarının oluşturulmasında programlama ve tasarım kararlarının doğru alınması, yapının amacına uygun olarak kullanılmasını sağlayacaktır. Çalışma; SÇERM lerinİn tasarlanması için gerekli programlama ve tasarım kararlarının belirlenmesini sağlayacak Kullanım Sonrası Değerlendirme modelinin geliştirilmesini içermektedir. Ortaya konulan modelin denenmesi amacıyla yapılan uygulama geçerli ve kullanılabilir bir nitelik taşımaktadır. SÇERM de programlama ve tasarım kararlarının belirlenmesi amacıyla ele alınan bu çalışma 6 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde problem tanımlanarak, çalışmanın amacı, kapsamı ve önemi ile çalışmada kullanılacak yöntemlere değinilmiştir. Kullamm süreemde bir model geliştirilmesi hedefi; çalışmada izlenecek konulan da belirlemektedir. Bu nedenle Bölüm 2'de; Cerebral Palsy özrünün nedenleri, çeşitleriyle spastik çocuklar için eğitim, rehabilitasyonun önemi üzerinde durulmuştur. Spastik çocuklara eğitim ve rehabilitasyon veren kuruluşlar ile bu kuruluşların dünyada ve ülkemizdeki gelişimleri ve kuruluşların sağlık sistemi içindeki yerine değinilmiştir. Spastik çocuk eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde yer alan bölümlerin mekansal organizasyonu, literatüre, konu ile ilgili yaşa ve yönetmeliklere dayalı olarak ortaya konulmuştur. Bölüm 3'de; mimari planlama süreci içinde yer alan programlama ve tasarım süreçleriyle kullanım sürecinde değerlendirme yaklaşımı ele alınarak, KSD modellerine değinilmiştir. KSD yaklaşımıyla yapılan değerlendirme çalışmalarının, kullanılmakta olan yapılarla yeni tasarlanacak yapılar için önemi vurgulanmıştır. Bölüm 4'de; SÇERM' inin programlama ve tasarım kararlarının belirlenmesini sağlayıcı bir model geliştirilmeye çalışılmıştır. Birbirine bağlı alt süreçlerden oluşan, holistik bir yapı gösteren modelle; programlama ve taşarım kararlarının belirlenmesi için gerekli verilerin toplanıp değerlendirilerek SÇERM inin programlama ve tasarım kararlarının ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Bu kararların mevcut yapılan iyileştirmede ve gelecekte yapılacak yapılar içinde gerekli olacak veri tabanının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bölüm 5; ortaya konulan modelin test edilmesi için yapılan alan araştırmasını içermektedir. Ortaya konulan model yapının tüm performans boyutlarında programlama ve tasarım kararlarını içermektedir. Bu noktada, çalışmanın çokbüyüyeceği düşüncesi ile alan araştırması sadece işlevsel performansa dayalı programlama ve tasarım kararlarının belirlenmesine yönelik sınırlandırılmıştır. Alan araştırması için seçilen 'Metin Sabancı Spastik Çocuklar ve Gençler Eğitim, Rehabilitasyon ve Üretim Merkezi' hakkında modele dayalı olarak gözlem ve görüşme yoluyla bilgi edinilmiş, yapının işlevsel kararlarının doğru alınıp alınmadığı anket formları ile tespit edilmiştir. Alan çalışmasından elde edilen işlevsel performansa dayalı bulgular ortaya konularak mevcut merkezin işlevsel performansa dayalı programlama ve tasarım kararlarına yönelik değerlendirme yapılmıştır. Bölüm 6'da; çalışmanın genel bir değerlendirilmesi yapılarak önerilerde bulunulmuştur. Sonuçta SÇERM'i için işlevsel performansa dayalı programlama ve tasarım kararları ortaya konulmuştur. SÇERM için ihtiyaç programı belirlenmiştir.