turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstikamet kavramına semantik yaklaşım

Bu çalışmamızda istikamet kavramını ilk kullanımından alarak bugüne kadarki kullanımlarını semantik olarak incelemeye çalıştık. Tez, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, semantik, anlam, kavram ve bağlamın anlamlan üzerinde durmaya çalıştık. Buna göre semantik, dili anlam yönünden ele alıp kelimenin anlam derecesini araştırarak dilin
La place et les fonctions des produits multimedias dans la didactique du Français langue etrangere

Bu çalışmada, günümüzde hemen hemen her alanda kullanılan bilişim ve iletişim teknolojileri ve çoklu ortam araçlarının, tam anlamıyla dil öğretim yazılımları ve İnternet sitelerinin Fransızcanın yabancı dil olarak öğretimindeki yeri ve işlevleri irdelenmeye çalışılmaktadır. Genel olarak, çoklu ortam araçlarının bu alana katkıları, kullanılan diğer yöntem ve yaklaşımlardan belli başlı farklılıkları ve aynı zamanda eksiklikleri sorgulanmaktadır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci ana bölümde, tümdengelim bir yaklaşımla, Bilgisayar Destekli Dil Öğretim Yönteminin genel gelişimi ele alınarak, başlangıcından günümüze kadar bu alanda kaydedilen gelişmeler incelenmektedir. İkinci bölümde, tümevarım yöntemiyle konunun sınırları va amaçları doğrultusunda seçilen ve aynı zamanda çalışmanın gövdesini oluşturan dil öğretim yazılımları ve İnternet siteteri çözümlenmektedir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise, Fransızca öğretim yöntemlerinin genel bir değerlendirmesi yapılarak, bu yöntemler içerik ve amaçlar bakımından bir önceki bölümde çözümlenen dil öğretim yazılımları ve İnternet sitelerinin verileriyle karşılaştırılmaktadır. Sonuç bölümünde, dil öğretimine yönelik her yöntemin, her buluşun ya da aracın eksik yönlerinin olabileceği, ancak bunların seçmeci bir yaklaşımla amaca uygun olarak değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır.
Rusça cümlelerde tonlama

Dil, insanoğluna özgü bilişsel bir değer olarak bireyler arası ve toplumlar arası ilişkileri düzenleyen bunlara yön veren, farklı alt bileşenlerin oluşturduğu karmaşık bir sistemler bütünüdür. Bundan sözlü dili soyutladığımızda, sözlü dilin temelde ayırıcı özellikler sergileyerek belirli bir anlam yüküne sahip parçalı sesbirimler ile ton gibi çoğu zaman farklı ve ayırıcı işlevlere sahip parçalar üstü sesbirimlerden oluştuğunu görebiliriz. Konuşucu tarafından dinleyiciye belli bir düşünce veya durum aktarıldığında, bununla birlikte duygu durumunu yansıtmak için dildeki tonlama özelliğinden de faydalanır. Her dil, kendisine akraba ya da tamamen yabancı olan diğer dillerle sürekli iletişim içerisindedir. Dil etkileşimleri toplumun gelişmesi için doğal bir süreçtir. Çalışmamızda da konu edildiği gibi, Dil sistemi içinde tonlama ayrı bir yere sahiptir. Sesin tonu, tınısı, yoğunluğu, ezgisel yapısı insanların duygularını ve düşüncelerini yansıtarak dile canlılık katmaktadır. Her dilde olduğu gibi Rusça'da da tonlama büyük önem taşımaktadır ve özel bir yere sahiptir. Tonlama yardımıyla konuşma anlamsal parçalara bölünmektedir, çeşitli sözdizimsel yapıların ve cümle çeşitlerinin işlemlerini gerçekleştirmektedir, insanların duygularını, düşüncelerini ve isteklerini ifade etmekte yer almaktadır. Rusça cümlelerde tonlama üzerinde dilbilimciler tarafından yapılan araştırmalar sonucunda tonlama genel hatlarıyla basit, karmaşık ve bağlaçsız cümlelere göre sınıflandırılmıştır. Türkiye'de Rusça cümlelerde tonlama üzerine hemen hemen hiçbir çalışmanın yapılmamış olması sebebiyle bu tür bir sınıflandırmanın Rusça cümlelerde tonlamayı daha yakından tanımak açısından faydalı olacağını düşünüyoruz.
Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan okuma metinlerinin Türkçenin sesletimi edinimine etkisi

Bu çalışmada, Türkçe öğrenen temel seviyedeki Bosna-Hersekli öğrencilerinin sesli okuma etkinlikleri sırasında sesletim hatası yapmış oldukları sesbirimlerin tespit edilmesinin ardından yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan okuma metinlerinin Türkçenin sesletimi edinimine olan etkisinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Boşnak öğrencilerin seslendirdiği okuma metinlerindeki sesbirimler, sesbilgisel çevrede farklı niteliklere sahip ünsüzlerle birlikteliklerindeki konumları göz önünde bulundurularak Praat (Boersma ve Weenink, 2020) programı ile çözümlenmiş, R dilinde IPA değerleri ile şekillendirilmiş ve katılımcıların Türkçe ünlüleri üretimleri R programlama dili çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu temel dil yeterlilik seviyesindeki Türkçe öğrenen 15-20 yaş aralığındaki 25'i kadın ve 15'i erkek olmak üzere toplam 40 Boşnak öğrenci oluşturmuştur. Katılımcıların seçiminde öğrencilerin her birinin ana dilinin Boşnakça olması kriteri aranmıştır. Araştırma, okuma metinlerinin yabancı öğrencilerin Türkçe sesletim becerilerine olan etkilerinin tespit edilmesi amacıyla karma araştırma modeli kullanılmıştır. Buna göre Praat (Boersma ve Weenink, 2020) ses analizi programı ile elde edilen verilerin niceliksel çıktıları betimsel analiz modeline uygun olarak yapılandırılmış ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları, temel seviyedeki Boşnak öğrencilerin Boşnak alfabesinde bulunmayan Türkçeye özgü /ı/, /ö/, /ü/ sesbirimlerini doğru seslendiremediklerini; özellikle ötümlü ses çevresindeki ünlüleri olması gerekenden daha geride eklemlediğini; cümle ve sözcük vurgularının ise Türk konuşurlarından farklı gerçekleştirildiğini göstermektedir. Buna göre, /ı/, /ö/, /ü/ gibi Türkçeye özgü sesbirimlerin A1 düzeyinden itibaren farklı sözcük ve cümleler ile sıklıkla örneklendirildiği okuma metinlerinin Türkçe sesletim ediniminin kazandırılması için faydalı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Yusuf es-Siba'i'nin romanlarında aile, din ve toplum

Arap edebiyatının özellikle de Modern Arap edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Yusuf es-Siba'i 20. yüzyılda Mısır'da yaşamıştır. Teknik ve içerik açısından sağlam bir şekilde yazdığı romanlarıyla modern Arap romanının en önemli örneklerini vermiştir. es-Siba'i hikaye, tiyatro ve makale gibi türlerde de eserler kaleme almıştır. Ancak daha çok romanlarıyla ön plana çıkarak bu türdeki eserlerinde aile, din ve toplum öğelerini işlemiştir. O, romanlarında geçen bu konuları tarihi, gerçekçi ve romantik bir bakış açısıyla ele alır ve onları kendi süzgecinden geçirerek farklı yönleriyle okuyucuya sunar. Bunun yanı sıra roman anlayışının arka planında aile, din ve toplum öğeleri zaman zaman olumsuz örnekleri de konu alabilir. Böylece genel bir eleştiri yaparak bu konularda eksik yönlerin düzeltilmesini ister. Yapılan araştırmalar sonucu Modern Mısır edebiyatı için önemli bir şahsiyet olmasına rağmen ülkemizde Yusuf es-Siba'i hakkında bir çalışmanın yapılmamış olması böyle bir çalışmanın değerini göstermiştir. Yazarın eserleri arasında en önemli yeri teşkil eden romanları bu çalışmanın ana temasını oluşturmuştur. Bu çalışmada Yusuf es-Siba'i'ye ait romanlarda ele alınan ve Arap toplumunun kimliğini ön plana çıkaran öğelere değinilmiştir. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşur. Giriş bölümünde 20. yüzyılda Mısır romancılığına genel bir bakış ile Arap toplumunda aile, din ve toplum yapısı durumlarından bahsedilmiştir. Birinci bölümde yazarın hayatı, eserleri ve edebi kişiliği ele alınmış, ikinci bölümde ise aile, din ve toplum konuları incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler ve sonuç bölümüyle birlikte çalışma tamamlanmıştır.
Reconstruction du sens dans l'apprentissage du FLE

Yabancı dil öğrenmek toplumun ihtiyaçlarına göre şekillenen bir durumdur. Günümüzün yabancı dil öğretim yaklaşımı olan iletişimsel yaklaşım Avrupa Birliği tarafından ortaya koyulmuş olan Ortak Başvuru Metninde yer bulmaktadır. Bu çerçevede bir dili öğrenmek demek o dili dilsel yetisini kazanarak o dilde iletişim kurmak demektir. Bu yetinin içerisinde anlamsal yetisinin yer alması dil öğretimi boyutu farklı bir yöne yönelmektedir. Yabancı dil öğrenmek var olan anadil de bulunan anlam ekseninin çerçevesinde şekillenir. Bu nedenle Ortak Başvuru Metni anlamsal yetiyi anlam ekseninin değerlerini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, Ortak Başvuru Metninde yer alan A1 düzeyinde Fransızcada bulunan anlam boyutunun değişkenlerini ortaya koyulacaktır. Böylece, yabancı dil olarak Fransızca öğrenen bir Türk öğrenenin anlam boyutunda 2 dilin benzer ve farklı yönlerini başlangıç düzeyi için karşılaştırabilecek ve içselleştirebilecektir.
Almanca ve Türkçede öfke ifade eden deyimlerin semantik açıdan incelenmesi

Bu çalışmada iki farklı kültür dili; Almanca ve Türkçede, öfke durumunda, öfkenin dile dökülmesine yardımcı olan deyimlerdeki söz sanatları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmamızda mecazı esas alan üç; anlamı esas alan iki söz sanatına yer verilmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde duygu ve öfke kavramları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde anlam kavramı hakkında tanımlama yapılarak anlambilim ve anlambilimin tarihi anlatılmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde deyim kavramı, deyimbilim, deyimlerin kaynağı, deyimlerde anlam olayları hakkında bilgi verilmiş; deyimlerin diğer kalıp ifadelerle olan ilişkileri konu edilmiştir. Dördüncü bölümünde ise Almanca ve Türkçe deyim sözlüklerinde öfke durumunu söze döken deyimler taranarak hangi söz sanatıyla ifade buldukları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada incelen Türkçe deyimlere Ömer Asım Aksoy'un Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü; Almanca deyimlere ise Almanca Büyük Deyimler Sözlüğü kaynaklık etmiştir. Taranan sözlüklerde Almanca 131, Türkçe 81 deyim tespit edilmiştir. Çalışmada, Almanca ve Türkçe deyimler, incelenirken tek tek ele alınmıştır. Deyimler, sözcükler temel alınarak incelendi. Türkçe sözcüklere TDK'nin internet sözlüğü, Almanca sözcüklere ise Duden'in internet sözlüğü kaynaklık etmiştir. Ayrıca Almanca deyimler için yapılan açıklamalar için Redensart-Index kullanılırken, Türkçe deyimlerde TDK dışında başvurulan kaynaklar dipnot şeklinde belirtilmiştir. Çalışmanın sonunda, her iki dilde de elde edilen veriler değerlendirilmiştir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ad durum ekleri ve bir izlence önerisi

Bu tez çalışması, Türkçe öğrenen yabancıların en çok öğrenme güçlüğü yaşadıkları konu olan ad durum eklerinin kullanımındaki yanlışların en aza indirilebilmesi için bir izlence örneği sunmaktadır. Tezde sunulan bu izlence örneğinin hazırlanma aşaması öncesinde, hedef grubun dil öğrenme ihtiyacı tesbit edilmiş ve izlencenin bu amaca yönelik olarak hazırlanmasına çalışılmıştır. İzlencenin uygulandığı hedef grup, günlük hayatını sürdürebilecek kadar Türkçe öğrenmek istemektedir. Bu grubun akademik düzeyde dil öğrenme ihtiyacı yoktur. Bu nedenle, izlencede yer alan konuşmalar günlük hayattan alınmıştır. Bu izlencenin, ileride ad durum ekleriyle ilgili yapılacak çalışmalara ışık tutabileceği umulmaktadır.
Kültürlerarası aktarımda dil ve çeviri olgusuna bakış-bir metin alt türü olarak patent metinlerinin Türkçede oluşum serüveni

Osmanlı İmparatorluğu'nda Batı kültürüne doğru Tanzimat döneminde başlayan açılımda ve bu açılımı sürdüren ve Batı uygarlığına eklemlenmeyi bir hedef olarak benimseyen Türkiye Cumhuriyeti'nde çeviri, edebiyat, kültür, hukuk, teknoloji gibi alanlarda başlıca aktarım aracı olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Bu tezin amacı kültürlerarası aktarımda çeviri ve dil olgularının kurucu rolünü kuşatıcı bir bakış açısıyla değerlendirmek ve özelde çeviri, genelde dilin, kültürel ve toplumsal bağlamdan bağımsız ele alınamayacağını göstermektir. Tezin tartışmasını somutlaştırmak amacıyla çevirinin alıcı bir kültürde metin alt türünün oluşumundaki rolü, üçüncü bölümde tartışılan Çoğuldizge kuramının 'kültürel repertuvar' kavramının kılavuzluğunda irdelenmiş ve bu amaç doğrultusunda Batı uygarlığı ve hukuk sisteminden aktarılan Patent Sistemi çerçevesinde, patent metinlerinden oluşan bir bütünce seçilmiştir. Patent metinlerinin nasıl bir çerçevede iletişime girdiklerini göstermek amacıyla Patent Hukukunun Batı düşünce tarihindeki gelişimi ve günümüzdeki uygulaması açıklandıktan sonra, bu tezde benimsenen metin ve metin alt türü kavrayıştan ışığında bütüncede yer alan metinler betimleyici bir çalışmada incelenmiştir. Betimleyici çalışma sonucunda aktarımın kaynağı Batı kültürünün tersine, Türkçede bir metin alt türü olarak patent metninin oluşmadığı görülmüştür ve tartışmanın kültürel repertuvar kavramının ötesinde daha bütünlüklü bir çerçeve elde etmek amacıyla kültürel tahakküm ve Türkiye'nin modernleşme tutumu eksenine getirilmesi gerektiği gösterilmiştir.
Rusça deyimlerdeki ön ekli/ön eksiz hareket fiillerinin anlam bilgisi ve şekil bilgisi açısından incelenmesi

Bir toplumun tarihini, kültürünü, edebiyatını, sahip olduğu bütün değerleri ve dil bilgisini şekillendiren en önemli öge dildir. Çünkü bir ulusun sahip olduğu bütün duygu ve düşünce sistemi, dil aracılığıyla ifade edilmektedir. Günlük yaşamda gerçekleştirilen herhangi bir eylem veya içinde bulunulan herhangi bir durum ifade edilirken, Türkçe ve Rusça dil bilgisinin en önemli yapılarından birisi olan fiillere ihtiyaç duyulmaktadır. Fiiller hem Türkçede hem de Rusçada bu görevleri sebebiyle oldukça önemli bir yapıya sahiptirler. Dillerin ulusal ve evrensel niteliği göz önünde bulundurulduğunda, fiilin dil ve konuşma içerisindeki fonksiyonu oldukça belirgindir. Çünkü fiiller, her cinsten öznenin yaptıkları işi, oluşu ya da hareketi bildirmektedirler. Bu nedenle, bütün dünya dillerinde fiil önemli bir yer teşkil etmektedir. Çalışmamızda; Rusçadaki ön ekli ve ön ek almamış hareket fiili içeren deyimler, ana dili Türkçe olan konuşurların karşılaştıkları aktarım problemleri çerçevesinde anlambilimsel ve şekil bilgisi açısından ele alınmıştır. Böylece Rusça fiil ve ön ek unsurlarının anlamsal niteliklerinin ve işlevsel kullanımlarının tespit edilebilmesi amaçlanmıştır.
Türkçe ve Korece ezgi örüntülerinin karşılaştırılması

Bu çalışma, Türkçe ve Korece ezgi örüntülerinin değişik tümce türlerine göre gerçekleşme biçimlerinin gözden geçirilmesi ve önceki bulguların özgün veri ile yemden değerlendirilmesi ile iki dilin karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın Türkçeye ilişkin özgün verisinin çözümlenmesinde, Praat ses analiz programı kullanılmıştır. Korece için ise daha önceki çalışmalarda yer alan betimlemeler kullanılmıştır. Korece ve Türkçe ezgi örüntülerinin karşılaştırılması aşamasında Chesterman (1998)' de yer alan ayrımsal işlevsel çözümleme yönteminin ilkeleri temel alınmıştır. Giriş Bölümü'nde çalışmanın sınırlılıkları belirlenmiştir. 1. Bölüm'de, ayrımsal dilbilim ve görevsel sesbilim üzerine literatürde yapılan saptamalar ve tanımlamalara yer verilmiştir. 2. Bölüm'de Türkçe ezgi örüntüsü üzerine yapılan betimlemelere yer verilmiş ve çalışmanın özgün verisi incelenmiştir. 3. Bölüm'de Korece ezgi örüntüleri daha önceki çalışmalar doğrultusunda gözden geçirilmiştir. 4. Bölüm'de ise, Korece ve Türkçenin ayrımsal işlevsel çözümleme yöntemi çerçevesinde karşılaştırılmasına yer verilmiştir. Sonuç Bölümü'nde çalışma ana hatlarıyla özetlenmekte ve iki dilin karşılaştırılması yoluyla ulaşılan bulgular verilmektedir. 214
Kasımalı Bayalinov'un Kurman Cılga adlı uzun hikayesi örneğinde Kırgız milli kimliği

Bu çalışmada 1950'li yıllarda Kasımalı Bayalinov tarafından kaleme alınmış olan 'Kurman Cılga' adlı uzun hikaye üzerinde Kırgız Milli Kimliği konusu incelenmiştir. Çarlık Rusya'nın yıkılması ile birlikte kurulan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin savunduğu yeni ideoloji Sovyet hakimiyeti altında bulunan diğer toplumlar gibi Kırgız Türkleri üzerinde de derin izler bırakmıştır. Sovyet rejimi dil ve edebiyat alanında büyük baskı kurarak hakimiyeti altında bulunan topraklarda kaleme alınan eserleri sosyalist realizm akımı doğrultusunda yazılmaya zorlamıştır. Sovyet rejimi bu şekilde hem yeni rejimin propagandasını yapmış hem de oluşturmak istenilen tek tip ideal Sovyet insanı ve sonrasında daha kapsamlı bir şekilde Sovyet kimliğini oluşturmak istemiştir. Sovyet Kırgız edebiyatının ilk temsilcilerinden olan Kasımalı Bayalinov' da eserlerini sosyalist realizm akımının etkisinde yazmıştır. Tezimize konu olan eserde de bu akımın etkisi açıkça görülmektedir. Eser her ne kadar sosyalist bakış açısı ile yazılmış olsa da içerisinde Kırgızların kadim kültür ve geleneklerine ait birçok unsuru bulmak mümkün olmuştur. Bu eser öncelikle Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Milli kimliğin ana unsurları olan kültür, dil, din, edebiyat, eğitim, vatan sevgisi, siyaset ve ekonomi gibi konular altında değerlendirilmiştir. Eser sosyalist realizm akımının etkisi ile yazıldığı için eser bu açıdan da değerlendirilmiştir. Kimlik konusu haricinde Kırgız Türkleri, Kırgız Edebiyatı ve yazar Kasımalı Bayalinov hakkında da bilgiler verilmiştir.
Dede Korkut'un söz varlığı ile Anadolu ağızları söz varlığının karşılaştırılması

Bu çalışmaya öncelikle Dede Korkut Hikayeleri, Anadolu ağızları ve Türkmen Sahra/Günbet yazmasının tanıtımıyla başlanmıştır. Derleme Sözlüğü ve diğer bağımsız çalışmalardan faydalanılarak Dede Korkut'un Dresden ve Türkmen Sahra/Günbet yazmalarından seçilen toplam 1403 kelimenin Anadolu ağızları söz varlığı ile karşılaştırması yapılmıştır. Karşılaştırma için seçilen kelimeler standart yazımın dışında kalan özellikli kelimelerdir. Seçili her bir madde başı kelimenin okunuşu üç ayrı eserden yazılış farkları gözetilerek madde başı yapılmış ve öncelikle ağızlarda birebir bu kullanımlar aranmıştır. Kullanım mevcutsa ilçe ve bağlı olduğu il bağlantısıyla listelenmiştir. Ardından ağızlarda kelimeyle ilgili ses, biçim ve anlam farkı bulunan kullanımlar varsa ayrıca listelenmiştir. Son olarak kelimeyle ilgili köken, tür, kullanım sayısı ve dilbilgisel hususları içeren bilgiler açıklanmıştır. Elde edilen veriler analiz edilerek Dede Korkut Hikayeleri'nin söz hazinesinin tüm Anadolu coğrafyasına dağılımı tespit edilip haritalandırılmıştır. Ağız taramalarında kullanılan kapsamlı kaynak listesiyle Dede Korkut kelimelerinin geniş bir ağız coğrafyasındaki güncellik oranı tespit edilmiş ve çeşitli diğer sayısal verilere ulaşılmıştır. Bu çalışma aynı zamanda Dede Korkut'un söz varlığını dar alan karşılaştırma çalışmalarının dışına taşımıştır.
Discovering discourse role of converbs in Turkish discourse

Ulaçlar, çekimsiz belirteç tümceciklerinde de yer alan yana sıralamalı eylemsilerdir (Göksel & Kerslake, 2005). Türkçe'de ulaçlar, söylem bağlacı olabildiği gibi bir eylemin tamlayanı ya da belirteci gibi de davranabilir. Ulaçların farklı rollerini bulmak ve ayırt edebilmek için, Türkçe Söylem Bankasında yer alan 15 ulacı biçimbilimsel olarak inceledik. Çalışmanın amacı, ulaçların kullanılabildiği tüm farklı rolleri bulmak, anlam belirsizliğinin sebeplerini anlamak ve otomatik işaretleme yöntemlerine faydalı olabilecek özellikleri keşfetmektir. Bu amaçla, bir ulaç derlemi oluşturduk. İki işaretleyici ile işaretleme çalışması başlattık ve sonuçları inceledik. Ayrıca, karar ağacı algoritmasını eğiterek ulaçların sağ ve solundaki biçimbilimsel özelliklerin anlam belirsizliğini çözmede bilgilendirici olup olmadığına baktık. İşaretleme sonuçlarına göre üç çeşit ulaç gözlemledik: anlam belirsizliği taşımayan ve her zaman söylem ilişkisi oluşturan ulaçlar; anlam belirsizliği taşıyan, söylem bağlacı ve diğer rolleri alabilen ulaçlar; ve işaretleyicilere bile anlamı belirsiz gelen zor ulaçlar. Bunlara ilaveten; ulacın bağlı olduğu sözdizimsel sınıf gibi özelliklerin, ulacın rolünü otomatik belirleme faydalı olabileceğini gördük. Ulaç ile ana eylem arasındaki mesafe ve ulacın sağ ve solundaki kelimelerin biçimbilimsel özelliklerinin de makine öğrenme çalışmaları için iyi ipucu niteliği taşıdığını gözlemledik.
Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Mustafa Kutlu'nun eserlerinde ilişki sözleri

Bu çalışmayla Türkiye Türkçesinde konuşma dilinde selamlaşma, tanışma, hatır sorma, rica etme, teşekkür etme, özür dileme, davet etme, karşılama, vedalaşma-uğurlama, onaylama, reddetme, baş sağlığı dileme, söz verme, alkış, kargış, kabul etme, tebrik etme kategorilerinde kullanılan ilişki sözleri tespit edilmiştir. İlişki sözlerinden yola çıkarak Türk milletinin düşünce sistemi ve Türkçenin ifade zenginliği ortaya koyulmuştur. Çalışma, özellikle roman ve hikaye gibi kurmaca metinlere dayandırılmıştır. Çünkü kurmaca metinlerde konuşma dilinin özelliklerini görmek diğer metinlere göre daha olası bir durumdur. Eserlerde sosyal çevreleri, statüleri, eğitimleri, gelir durumları, etnik kökenleri, kültürel yapıları, din anlayışları ve yaşları farklı kahramanların olması yapılan dil çalışmasının toplum dilbilimine uygun olmasını sağlamıştır. Çalışma, Hüseyin Rahmi GÜRPINAR ve Mustafa KUTLU'nun eserlerine dayandırılmıştır. Çalışmanın bu yazarların eserlerine dayandırılması, bize ayrıca ilişki sözlerinin 1890'lardan günümüze kadar nasıl bir seyir izlediğini de takip etme imkanı sunmuştur. Taranan eserlerde tespit edilen ilişki sözleri, kullanıldığı bağlama dikkat edilerek semantik-pragmatik açıdan değerlendirilmiştir. İlişki sözlerinde hem kategori hem de bu kategorilerde kullanılan ilişki sözleri sayısının çok olması Türk milletinin toplumsal iletişime verdiği önemi gözler özüne sermiştir.
Belagat ilminde haber ve inşa

Bakara suresini Haber ve İnşa üslubu açısından inceleyen bu çalışma genel olarak iki bölüm, giriş ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın amacı, önemi, kaynakları, Meani ilmi ve onun bir bölümü olan haber ve inşa üslubundan kısaca bahsedilmiştir. İlk bölümde haber-inşa üslubundan haberi cümlenin belagat alimleri tarafından yapılan tanımları, mukteza ve hal kavramlarının tanımları, haberi cümlenin kuruluş amaçları, mecazi amaçları, haberi cümlenin çeşitleri, cümleyi pekiştiren tekid edatları ve haberi cümlenin mukteza-yı zahirin dışına çıkılarak kullanılmasından bahsedilmiştir. Haberi cümleden sonra inşa-i cümle, inşa-i cümlenin tanımı, gayesi ve kısımlarından -emir, nehiy, istifham, temenni ve nida- ve bunların mecazi maksatlarından bahsedilmiştir. İkinci bölümde Bakara suresi hakkında genel bilgiler verilmiş, Bakara suresinin ayetleri haber ve inşa üslubu açısından ayrı bölümler halinde incelenerek haber-inşa üslubunun sure üzerinde tatbiki yapılmıştır. Sonuç kısmında yapılan çalışmalardan ve elde edilen sonuçlardan ve araştırmanın yararlarından kısaca bahsedilmiştir.