Kosova'da ulusun inşası ve karşı-kamusallaşma mekanlarının üretimi

bir zemin üzerinde yer yer patinaj yaparak yer yer dengede olmayı göze alan ve zeminle arasındaki farazi halıyı çekip atma cüreti gösteren modern insan için, epistemik rejim içinde yer alan tüm düşünsel setler, cılız birer konstrüksiyon olarak değerlendirilir. Tartışma zemininin, dolayısıyla düşünselin dışavurum platformunun kayganlığı, öznesi kuramcı için moderniteyle birlikte teorik konstrüksiyonunun yanlışlanabilirliğinin ön kabulünü gerektirir. Öyle ki kavramlar, kelimeler ve onların ebediyetine olan nominalistçe güvenin buharlaştığı bir 'hendek atlama' söz konusudur. Buna karşılık olarak, modernitenin üretimsel habitatı içerisinden bir çıktı olan modern tarihyazımı, cılız konstrüksiyonlar karşısında daha stabil bir üretim yapma iddiasında gözükür. Salt ilerlemeci, amaç odaklı ve farazi bir teleolojik çizgide geliştiği varsayılan 'lineer tarihyazımı' ve bu türden bir tarih yazımının rasyonalize ederek, modernist bir hadıma uğratarak sadeleştirdiği pür 'tarihsel süreklilik noktalarının' öngörülemezliğinden kaynaklanan; içinde bulunulan pozisyon itibarıyla 'kopuş' veya 'direnç noktaları' olarak da tanımlanabilecek bir mekanizmada süregeldiğini anlatan doktrinel yaklaşımlarla karşılaşmak mümkündür. Öte yanda mimarlık gibi, varoluşsal disipliner gerekliliği içerisinde 'katılaştırma' edimine muhtaç, bu edimi mesleğin realizasyonu ve failin müellif olabilmesi aşamasında gerçekleştirmeye mahkum bir praksisten söz ediyoruz. Modernite, modern tarih yazımı ve mimarlık gibi birbiri içerisinde etkiyen kavramlardan yola çıkarak 'katı olan her şeyin buharlaştığı' 1 modern dünyada, bir yandan kendimizi modern bir birey ve mimar addederek, bir diğer yandansa mesleki gereksinim içerisinde katılaştıran bir disipliner pozisyonda konumlamış oluyoruz. Bir yandan geçicilik ve yanlışlanabilirliği ilkesel olarak göz önünde bulundururken, bir diğer yandan modern tarihyazımsal araçlar aracılığıyla verilerden yola çıkan saptamalar üzerinden belli bir tutarlılık içerisinde tezler ileri sürebiliyoruz. Bu çalışmanın ardındaki çıkış noktası ve düşünsel arka plan, modernite ile birlikte mimarlık alanında tarihyazımsal üretim ortamındaki bahsi geçen dikotomik ve paradoksal gerilim hatlarından yola çıkılarak çizildi. Modernitenin ve modern kavramsal inşai çıktılar olan 'ulusal kimlik' fikri ile araçlaşan mimarlığın iç içe geçtiği; politik merci olan iktidarın muktedir olabilmek adına kamuyu şekillendirirken mekana yönelik atıflara başvurduğu uzun uzadıya bu süreci, Kosova özelinde benzerlerinden farklılaştıran ve uzanımları günümüze kadar gelen, karşı-kamusal düzenin, başlıca 'karşı-mekan' üretimi yoluyla inşa edildiği ve istisnai durum sonrası varlığını gündelik yaşamsal pratikler içerisindeki uzanımları aracılığıyla sürdürdüğü bir deneyim söz konusudur. Çalışma kapsamında modernite, modern olma hali ve modern insanın kamusallaşma örüntüleri içerisinde temsiliyet kurmaya yönelik girişimlerinin erksel, imgesel, kültürel ve politik arka plan ilişkilerine yakın plan okumalar yapılmaktadır. Çalışmanın izini sürdüğü tarihsel dönüm noktaları, anlamaya çaba sarf ettiği toplumsal reaksiyonel davranış kalıplarının kaynakları ve güncel yaşamsal pratiklerdeki mekansal-zamansal uzantılarına yönelik ilettiği soru veya sorularla iktidar, mekan ve kimlik üzerinden belirlenmiş çalışma sahası olan Kosova'da, 2. Dünya Savaşı sonrasından günümüze öncelikle modern bir inşa olan ulusal kimliğin ve ulusal başkentin, sosyalist dönemdeki tavandan tabana tek yönlü inşasına ve karşılığında 1974 ve sonrasında ket vurulan karşı temsiline yönelik deneyim ve bu deneyimin bir tezahürü olarak ortaya çıkacak 1989- 99 yılları arasında sivil itaatsizlik dönemindeki akıbet deneyimi karşısında alternatif karşı-kamusallaşma örüntüleri ile mimarlık arasındaki ilişkisellik ve kamusal alanın fiiliyatta kayboluşu, çok boyutlu ve dönemler arası karşılaştırmalı olarak irdelenecek ve konu edinilmiş ve tartışılmıştır.