Züge motive und stoffe von Nietzsche in Kafka's erzahlwerk

Bu araştırma, bir edebiyat yazan olarak Franz Kafka'nın felsefeci Friedrich Nietzsche'nin oluşturduğu tinsel dünyayı edebiyat eserlerinde nasıl yansıttığını, ele almaktadır. Nietzsche'nin etkisi bütün 20. yüzyıl Alman edbiyatında görüldüğü gibi, Kafka'da özellikle büyük bir önem taşımaktadır. Ne var ki, bu düşünür ile bu yazarın arasındaki ilişki, yazınbilimde henüz derinlemesine araştırılmamıştır. Bunun nedenlerinden biri, Kafka'nın eserlerini yayına hazırlayan Max Brod'un, Kafka'nın Nietzsche ile bağlantısınının üzerinde durmamasıdır kuşkusuz.. Öte yandan Kafka da hemen hemen hiçbir yerde Nietzsche ile olan bağlantısından söz etmemektedir. Bu ise, araştırmaları zorlaştıran bir durumdur, çünkü, bu konunun pozitivist yöntemle aydınlatmanın yolunu kapatır. Bundan ötürü, Kafka'nın Nietzsche ile olan bağlantısını aydınlatmanın tek yolu, Kafka ve Nietzsche'nin eserlerini birbiriyle karşılaştırmaktır. Bunu yapabilmek için, Kafka'da ve Nietzsche'de ortak olan edebi motifleri tespit edip, inceledik. Bu bağlamda, temel olarak Kafka'nın edebiyat eserlerini aldık. Bu nedenle araştırmamızın yöntemi, karşılaştırmalı yöntemdir. Bu araştırma, Kafka'nın Nietzsche ile olan bağlantısını genel olarak ele alan bir 'Giriş'i izleyen üç ana bölümden ve bir sonuç kısmından oluşmaktadır. İlk bölüm, konu olarak 'Adalet' motifini ele almaktadır. Adalet kavramı, meslekten bir hukukçu olan Franz Kafka için büyük bir önem taşır. 'Yargı' ve 'Dava' gibi eser başlıkları, buna işaret eder. Aynı biçimde Nietzsche için adalet çok büyük bir önem taşır, çünkü Nietzsche için insan yaşamı, tüm yaşam gibi bir değerler sistemidir; ancak, Nietzsche'ye göre insanın şu özelliği vardır: insan, yaşamını belirleyen değerlerini seçebilir ve değiştirebilir. Kafka'nın ve Nietzsche'nin adalet kavramı çerçevesinde ele alabildiğimiz motifleri tespit etmek içinde, araştırmamıza 'Yargı' başlıklı öykünün yapısall bir analiziyle başladık. 'Yargı'nın ayrıca Kafka'nın bütün eserleri için belirleyici bir önemi vardır. Bu öykünün yapısall öğeleri, daha sonraki eserlerindeki karmaşık yapısall öğelerin ilk ve yalın halleridir. Örneğin 'Yargı'daki baba, daha sonra 'mahkeme' ve 'şato teşkilatı' olarak karşımıza çıkar. Bir yandan bu yapısall öğelerin hangi motiflerin bağlamında ortaya çıktığını ele alırken, öte yandan Nietzsche'nin motifleriyle olan benzerliklerini belirlemeye çalıştık. Bu çerçevede, yasa'nın temel bir motif olarak ortaya çıktığını gördüğümüzden dolayı, araştırmanın ikinci bölümünde, Nietzsche'ye göre yasaların nasıl oluşturulduğunu ortayakoymaya çalıştık. Yasaların oluşturulmasında, hem Kafka'da hem de Nietzsche'de, aynı zamanda ikinci bölümün başlığı olan 'çilekeş idealler'in belirleyici bir önemi sahip olduğunu gördük. 'Çilekeş ideal', hem Kafka hem de Nietzsche tarafından sık sık işlenen bir motiftir. Bu motif aynı zamanda, efendilik ve köle bilinci arasında gidip gelen modern insanın çift-değerliliğinin yapısall bir öğesidir. Üçüncü bölüm ise, 'sanat ve sanatçı'yı ele almaktadır. Hem Kafka hem de Nietzsche için sanat, insanın birçok etkinliğinden biri değildir yalnızca. Sanatın özünü, genel olarak ele alındığında, daha önce var olmayan, yeni değerlerin yaratılması oluşturur. Bu ise, aynı zamanda insanın belirleyici bir özelliğidir. Dolayısıyla sanat, insanın temel bir etkinliği, sanatçı da, insanın özsel bir biçimidir. Nietzsche için sanat, insanın özünü en iyi tanımladığı için, eserinde merkezi bir yer tutarken, Kafka da yaratmış olduğu sanatçı figürleri aracılığıyla, insanın özünü yansıtmaktadır. Bu bağlamda, sanatçı olmanın yarattığı sorunsal, kendisi bir sanatçı olan Kafka'nın yaşamı boyunca sürekli olarak irdelediği bir konudur. Bu nedenle Nietzsche'nin sanat felsefesi, Kafka için büyük bir önem taşımıştır; çünkü Nietzsche, sanat kuramını oluştururken ve sanat üzerine düşünürken, yani kendi estetiği çerçevesinde, sanat eserinin, onu alımlayan tarafından nasıl algılandığı ile değil de, daha çok sanat eserini üreten sanatçı açısından bakmaktadır. Nietzsche'ye göre kendisinin estetikte yapmış olduğu yenilik zaten budur. Kafka da sanatçıya Nietzsche'ye benzer bir biçimde bakmaktadır. Sanatçının üretimini belirleyenin ne olduğunu sorgulayan Kafka, bu konuda Nietzsche ile büyük oranda çakışmaktadır. Bunun sonucunda, bu araştırmada gösterdiğimiz gibi, sanatçı sorunsalını ele alışı sırasında, Nietzsche'ye yaklaşmaktadır.