turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
A New theory of content

oz YENİ BİR İÇERİK TEORİSİ Aytekin, Tevfik Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Erdinç Sayan Eylül 2003, 52 sayfa Doğalcı anlam felsefecileri çözüme direnç gösteren gönderim kavramım nedensellik veya ereksellik gibi empirik bilimlerce saygın kavramlarla tanımlamaya çalışırlar. Bu tezde bu çalışmalar kısaca tanıtıldıktan sonra, Fodorun asimetrik bağımlılık kavramına dayanan içerik teorisi belli bir derinlikte incelenmiştir. Asimetrik bağımlılık teorisinin önemli sezişleri olmakla birlikte, gönderim kavramının indirgenmesinde yetersiz kaldiğı tezde iddia edilmiştir. Asimetrik bağımlılık analizlerinin sorunlarına sahip olmayan ve tümanlamlıcılık veya yanlış - temsil gibi, çetin olmalarıyla bilinen konularla daha başarılı bir şekilde başa çıkan yeni bir içerik teorisi geliştirilmiştir.
İbn Miskeveyh'in adalet anlayışı

Bu çalışmada, İbn Miskeveyh'in adalet anlayışı ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı ahlak, siyaset ve hukuk felsefesinin önemli kavramlarından biri olan adaleti, İbn Miskeveyh'in bakış açısıyla incelemek; diğer filozofların adalet anlayışlarıyla karşılaştırmalar yapmak suretiyle benzer ve farklı yönlerini tespit etmektir. İbn Miskeveyh adaleti bir tarafta, metafizik ve fiziki alemle irtibatlandırır, diğer tarafta birey ve toplumla ilişkili bir kavram olarak inceler. İbn Miskeveyh adaleti dört kısma ayırır. Onun bu ayrımı aynı zamanda adaletin, varlığın her aşamasındaki farklı görünümlerine yapılan bir vurgudur. İbn Miskeveyh adaletin ilke ve kaynağını metafizik alemde görür. Adaleti 'Birlik' ve 'Mutlak iyi' kavramlarıyla ilişkili olarak ele alır. O, fiziki alemdeki adalet fikrini ise cisimlerdeki denge ve düzen üzerine bina eder. İbn Miskeveyh insanın özgür iradesine vurgu yapar ve Platon kaynaklı nefsin akıllı, öfkelenen ve iştah duyan üç farklı gücüne dikkat çeker. O nefsin güçlerinin aklın egemenliğine girmesi sonucu ideal olan dengeyi yakalamasını seçimli adalet olarak değerlendirir. Seçimli adaleti, hem ilahi hem tabii hem de örfi adaletin kesişme noktası olarak görür. Bu kapsamda adaletin yirmi dört alt erdeminden bahsederek sosyal yansımalarına dikkat çeker. İbn Miskeveyh insanlar arasındaki ilişkileri konu edinen örfi adalete de vurgu yapar. O hükümdarı adaletin güvencesi olarak görür, toplumu bir arada tutan sevgi ve dostluk kavramlarını da adaletle ilişkili olarak ele alır. Bunun yanı sıra dağıtıcı, ticari ve düzeltici adalet konularında Aristoteles'i takip etmiştir. Adaletin unsurları dediği Şeriat, hakim ve para konularını kendine has bir üslupla inceler. İbn Miskeveyh adaleti metafizik, fizik, ahlaki ve siyasi boyutlarıyla bağlantılı olarak ele almış, kendisinden önceki felsefi birikimlerle, İslam düşüncesini bütünleştirerek kendi özgün yorumunu ortaya koymuştur. Ayrıca İbn Miskeveyh'in kendinden sonra gelen Tusi, Devvani ve Kınalızade gibi İslam Ahlak Filozofları üzerindeki etkisi de açıktır.
Aristoteles'in metafizik'inin Zeta kitabı

Batı uygarlığı tarihinin belki de en önemli düşünürü olan Aristoteles'in kuşkusuz <özellikle de konusunun Aristoteles'in bilimler tasnifindeki yeri bakımından> en önemli eseri olan Metafizik'in gövdesini teşkil eden üçlemenin ilki olan Zeta kitabının yalın bir biçimde çözümlenmesinin amaçlandığı işbu tez çalışmasında Aristoteles'in Zeta'da <zaman zaman 'varlık', zaman zaman 'töz' şeklinde çevrilegelmiş olan> ousianın mahiyeti hakkında yürüttüğü tartışmanın düşünüldüğü kadar çetrefil olmadığı, buradaki analizden çıkacak sonucun Aristoteles'in Kategoriler'de yalın bir biçimde ortaya koyduklarıyla hiç de çelişmediği gösterilmeye çalışılmıştır. Buna göre, tıpkı Kategoriler'de olduğu gibi, Zeta'da da Aristoteles'in asıl ya da birincil ousiaların madde ve biçimin müstakil somut bütünlüğü olan gerçeklik ya da tamamlanma halindeki 'nesne'ler olan tek tekler, diğer bir deyişle 'bu-belirli-şey'ler olduğunu, tür ya da cins gibi 'tümel'lerin ise ancak ikincil bir anlamda ousia olabileceklerini söylediği gösterilmeye çalışmıştır.
Friedrich Nietzsche'de nihilizmin epistemolojik izdüşümü

Friedrich Nietzsche, her şeyin bir oluş içerisinde olduğunu dile getirerek, değişmeden aynı kalan varlık anlayışına karşı çıkmıştır. Batı metafiziğinin temelinde yer alan bu anlayış, bilgi açısından kesinlik arayan bu yüzden yaşamı reddeden bir yapı olduğu için Nietzsche'nin eleştirisinin temelinde yer alır. Gelenekselliğin dayatmış olduğu bilgi anlayışını eleştiren Nietzsche yalnızca yorumların olduğunu savunmuştur. Nietzsche Batı metafiziği duyuüstü bir dünya tasarımı yaptığı için zamanla değerlerin değersiz hale geldiğini savunur. Bu durumu nihilizm olarak ifade eden Nietzsche, değerlerin değersiz hale geldiğini savunur. Bu durumun nihilizm olarak ifade eden Nietzsche, değerlerin yeniden değerlendirilerek aşılması gerektiğini savunmuş batı metafiziğin sebep olduğu nihilizm ile hesaplaşmak istemiştir. Bu yüzden Nietzsche, felsefesinin tüm öğretilerini değerlerin yeniden değerlendirmesi üzerine kurmuştur.
Sığınma hakkı ve mültecilerin insan haklarının korunması

İnsanlar tarih boyunca yaşama olanakları azaldığında ve hayatları tehlikeye düştüğünde kendilerine yönelen tehditten kaçmak için başka yerlere sığınmıştır. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, 14/1. maddesinde insanların zulüm altında başka ülkelerde 'sığınma arama' ve 'sığınma olanaklarından faydalanma' hakkı olduğu açıklamıştır. 1967 tarihli Protokol ile revize edilen 1951 tarihli Mültecilerin Statüsüne İlişkin Cenevre Sözleşmesi, uluslararası koruma talep eden bireylerin mültecilik başvurusunun somut olarak değerlendirilmesine yönelik araçlar sunan en temel belge olarak kabul edilmiştir. 2000'li yıllarla birlikte gözlenen uluslararası terörizm, giderek artan ve ani-kitlesel bir görünüm alan mülteci hareketlerine ilişkin politikaları olumsuz yönde etkilemiştir. Sözleşme, hazırlandığı dönemin dinamiklerine özgü yapısıyla, bu olumsuz gelişmelere gereken çözümleri sunamamıştır. Böylece, Sözleşmeyle çelişen, sınırlayıcı ve zorlayıcı politikalar benimsenmiştir. Özellikle bireysel statü değerlendirmesi yapmaya odaklanması, doğal afetler ve savaş gibi önemli tehdit durumlarını kapsam dışı bırakması, açık denizde kurtarma gibi yeni sorunlara yönelik bir çözüm önermemesi, sorumluluk paylaşımı-denetimi konusunda açık düzenlemeler içermemesi, mültecilik kriterlerine ilişkin kavramlara net tanımlar getirmemesi bu yetersizliğin başlıca nedenleri olmuştur. Bu yetersizlik, dışlayıcı hızlandırılmış değerlendirmenin ve mülteci korumasına alternatif yeni koruma uygulamalarının artan bir oranda devletlerce benimsenmesine zemin hazırlamıştır. Artık mültecilerin sadece Sözleşme ile tanınan hakları değil insan hakları da ihlal tehdidi ile yüz yüze gelmiştir. Belirlediği plan dahilinde Sözleşmenin yetersizliğini, ele aldığı bu sorunlar çerçevesinde ispatlamayı amaç edinen bu çalışma; ilk iki bölümünde 'sığınma'-'göç' ve 'sığınma hakkı'-'insan hakları' çerçevesindeki önemli kavramları, III. bölümde mülteciliğin tarihsel sürecini, IV. Bölümde, mültecilik statüsü edinilmesine ilişkin prosedürleri ve statüyle tanınan hakları ve V. Bölümde mültecilerin haklarının korunmasına yönelik mekanizmaları ve karşılaşılan sorunları incelemiştir. Sonuç bölümünde, sığınmanın insan haklarıyla, ilticanın ise devletlerin egemenlik alanıyla ilgili olduğunu iddia ederek öneriler getirmiştir. Netice olarak bu çalışma, 'sığınma' ve 'iltica' kavramları arasında ayrıma giden, sığınmacılık ve mülteciliği ayrı statüler olarak ele alan ve devletlerin sorumluluklarını insan hakları zemininde net olarak ortaya koyan bağlayıcı nitelikte yeni bir belge kaleme alınmasını önermiştir.
Gazalİ'nin düşünce sisteminde irade varlığı olarak Tanrı

İrade kelimesi Allah'a atfedilip atfedilmeyeceği hususunda filozoflar ve kelamcılar arasında tartışmalara neden olan bir kavramdır. Problemin kaynağı Tanrı-alem ilişkisine dayanmaktadır. Tanrı ve alem arasındaki ilişkiyi sudur teorisi ile açıklayan filozoflar için irade kelamcıların anladığı manada 'alem ile Tanrı arasına giren zaman' şeklinde kabul edilemez bir sıfat iken, zamansal yaratmayı kabul eden kelamcılar için ise olmazsa olmaz bir sıfat olup, Tanrı ile alem arasına zaman girmesinde problem yoktur. Çalışmamız, kavramın içerdiği anlamlar ve ihtilafa sebep olan yönleri ile beraber Gazali'nin içerisinden geldiği kelam geleneği ve üzerinde çalışmalar yaptığı felsefe geleneği arasında 'İrade Varlığı Olarak Tanrı'nın nasıl temellendirildiğini incelemeyi hedeflemektedir. Key Words: Islamic Law, Formalism, Formalism, Formalism, Law, Legal Interpretation, Legal Uncertain, Chill, Remedy
Cinema: Aesthetics of time

Bu tez sinemayı estetik bağlamda şu soru ile analiz edecek: Sinema sanatı içinde güzel nasıl yaratılmıştır? Alman filozof Immanuel Kant'ın (1724 ? 1804) estetik yargı teorisi bu analizdeki aksiyom olacak. Fakat, Kant'dan bağımsız olarak estetik yargının objenin kaynağıyla direk ilişki içinde olduğunu savunacağım. Bu nedenle sinemanın estetiğini tanımlamak için sinema konusuna, ontolojik açıdan yaklaşacağım. Sinemanın estetiğini anlamak ve güzelin bunun içinde nasıl yaratıldığını keşfetmek için sinemanın kaynağını araştıracağım. Bunu bulmak içinde, sinematografik-imge sinema sanatındaki en küçük birim olduğundan ve kaynağın bu en küçük birimde belirgin olacağından, sinematografik-imgenin keşfi ve ontik ilkesi yoluyla sinematografik-imgenin kaynağını araştıracağım. Bu kaynağın zaman olduğu ortaya çıkacak ve insan aklına bağlantısı bakımından zaman kavramını inceleyeceğım. İnceleme sonunda, sinemanın kaynağındaki zaman kavramının Henri-Louis Bergson'un (1859 ? 1941) süre kavramı olduğu anlaşılacak. Ardından sinemaya tekrar döneceğim ve sinematografik-imgeyi bir kez daha, doğası ve yapısı bakımından analiz edeceğim. Ayrıca sinematrografik-imge ile sinema arasındaki bağlantıyı farklı sinematik eğilimlerle anlamaya çalışacağım. Bu son bölüme öncülük edecek ve burda sinematik estetiği açıklayacağım. Sonuç olarak da bu tez şunu önerecek, sinemadaki estetik; zaman estetiğidir.
Theodor Adorno ve Walter Benjamin'de sanat eserinin doğası

Bu çalışmada 20. yüzyılın çağdaş iki düşünürü Theodor W. Adorno ile Walter Benjamin'in sanat üzerine olan düşünceleri, sanat eseri bağlamında ele alınmıştır. Düşünürlerin bu bağlamdaki düşünceleri ayrı bölümlerde belirtildiği gibi, birbirleriyle olan yazışmaları temel alınarak, karşılaştırmalı olarak da incelenmiştir. T. Adorno'nun 'Eleştirel Felsefe', Kültür Endüstrisi', 'Kitle Kültürü', 'Müziğin Fetiş Karakteri', 'Müziksel Olumsuzlama', ve 'Yeni, İlerici ve Diyalektik Müzik' düşünceleri ile W. Benjamin'in 'Aura', 'Flaneur', 'Fantazmagori', 'Alegori', 'Hikaye Anlatıcısı' gibi kavramları çerçevesinde sanata ve sanat eserine yaklaşımları ele alınmıştır. Sözü edilen düşünce ve kavramlar birbirleriyle karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir. Adorno ve Benjamin'in düşünceleri bağlamında özsel sanat anlayışıyla, teknik gelişmeler sayesinde yeniden üretilmiş yapıtın sanatsal niteliği karşılaştırılmış ve yeni bir sanat düşüncesinin olanağı ifade edilmiştir. Böylece bu düşünürlerin sanat üzerine olan düşünceleri, sanat eseri temelinde belirtilmiş ve bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur.
Noam Chomsky'de 'Evrensel Dilbilgisi' kavramı: Gelişimi, kapsamı ve başlıca dil yaklaşımları içindeki yeri

Chomsky üzerine yapılan çalışmalarda 'evrensel dilbilgisi' genellikle ya bir 'dilbilim kuramı' ya da 'dillerin genel bir dilbilgisi kuralı' olarak anlaşılmaktadır. Oysa Chomsky, bir takım dilbilim kuramları ve dile ilişkin özgün bir yaklaşım geliştirmiş olmasına karşın, 'evrensel dilbilgisi'ne kuramlar-üstü bir kavram der. Bu çalışmanın temel amacı, 'evrensel dilbilgisi'nin, Chomsky'nin zengin bir felsefi geleneğe dayanarak geliştirmiş olduğu bir kavram olduğunu ortaya koymaktır. Bu amacı göz önünde bulundurarak 'evrensel dilbilgisi' kavramının Chomsky'nin çalışmalarındaki felsefi arka planını, Chomsky'nin buna dayalı bazı varsayımlarını ortaya koymaya; Chomsky'nin başlıca dil yaklaşımları içindeki yerini göstermeye çalıştık. Çalışmamız ilk adımda zihin ve dil ilişkisi çerçevesinde 'evrensel dilbilgisi' kavramını hazırlayan felsefi geleneğe odaklanmaktadır. İkinci olarak 'evrensel dilbilgisi' kavramı çerçevesinde, Chomsky'nin felsefi görüşlerine ve dilbilimsel çalışmalarına temel oluşturan tezleri ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamızı, Chomsky'nin dile ilişkin çalışmalarına dayanarak eserlerinde en çok yer verdiği dil eksenli başlıca yaklaşımlar karşısında öne sürdüğü argümanları ortaya koyarak sonlandırdık. Bunun sonucunda da yaygın kanının aksine 'evrensel dilbilgisi'nin bir 'dilbilim kuramı' veya 'dillerin genel bir dilbilgisi kuralı' olmadığını; Chomsky'nin ifadesiyle kuramlar-üstü bir kavram olduğunu göstermeye çalıştık.
Otoriteden otonomiye: Yasa ve özgürlük

Yasa ve özgürlük kavramları arasındaki ilişkinin dönüşümünü, otoritenin hukuksal temellendirilişi bağlamından, bir toplumsal otonomi ideali zemininde ele alınışına kadar takip etmeyi ve irdelemeyi amaçlayan bu çalışma 'otorite olmaksızın yasayı düşünebilir miyiz? ve 'toplumsal otonomi mümkün müdür? gibi soruları odağına almaktadır. Öncelikle Hobbes, Kant, Rousseau ve Hegel'de yasa ve özgürlük ilişkisinin otorite kavramı dolayımıyla nasıl kurulduğu gösterilmektedir. 'Özgürlüğün hukuksallaştırılması' olarak adlandırılabilecek olan modern yasa-özgürlük bağının art alanındaki otoriter devlet anlayışına dikkat çekilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde otonomi kavramını bireysel bağlamından çıkararak toplumsal bir ideale dönüştüren 19. yüzyıl toplumsal anarşizminin modern devlet eleştirisi ortaya konulmakta ve Proudhon, Bakunin ve Kropotkin'de yasa ve özgürlük bağının anti-otoriter kuruluşu gösterilmektedir. Toplumcu anarşizmin modern devlet kuramı ile ortaklaştığı ve ayrıştığı noktalar ayırt edildikten sonra, toplumcu anarşizmin Kant'ın otonomi kavramını siyasallaştırma denemesinin sonuçları ele alınmaktadır. Çalışmanın son bölümünde 20. yüzyıl totalitarizminin bir sonucu olan yasa ve özgürlük bağının kopuşuna karşı, otorite, yasa, ve özgürlük arasında kurulan eski ilişki yerine, özgürleşme, doğrudan demokrasi ve olumsal yasaların birliğini kuran heteronom otonomi kavramsallaştırması önerilmektedir. Buna göre, ancak özgürlüğün özgürleşmeyle, doğrudan demokrasinin otoriteyle ve yasaların olumsal yasalarla ikame edilmesiyle otonominin toplumsallığı mümkün olabilir. Zira, heteronom otonomi, özgürleşmenin her zaman heteronomi içerisinde gerçekleşebilir olduğu ve herkesin kendini belirleyen yasaları yapabileceği kabullerine dayanır. Özgürleşme ve doğrudan demokrasiden doğan otoritesiz yasalar, hukuksal yasalardan farklı olarak olumsal yasalar olarak adlandırılabilir ve bu yasaların zorlayıcı olmaksızın 'tanınmış' ve 'uygulanabilir' olması yeterlidir. Heteronom otonomi kavramsallaştırması, otonomi ortodoksisi ile heteronominin tahakkümü arasında kurulan yanlış ikiliğe düşmeksizin otoritesiz yasaların imkanını göstermeyi hedeflemektedir.
Demokrasi ve insan hakları arasında kurulan ilişki üzerine bir inceleme

20. yüzyıl siyaset felsefesinde en sık karşılaşılan iki kavram, demokrasi ve insan hakları kavramlarıdır. 'Demokrasi' sözcüğünün kullanıldığı hemen her yerde 'insan haklan' sözcüğüyle de karşılaşılmaktadır. Bu iki kavramın ayrılmaz yapıda olduğu düşünülmektedir. Demokrasi ile insan haklan arasında, üç farklı biçimde ilişki kurulduğu görülmektedir. İlkin, insan haklan korunmaksızın demokrasinin varlığım sürdüremeyeceği savunulmaktadır. Bu anlamda, insan haklan, demokrasinin 'koşulu' olarak ifade edilmektedir. İkincileyin, demokrasi olmaksızın insan haklarının korunamayacağı öne sürülmektedir. Sözgelimi B. Barber tarafından demokrasi, insan haklarının 'koşulu' olarak görülmekte, bu hakların demokrasiye tabi olduğu ifade edilmektedir. Üçüncüleyin, demokrasi ile insan haklan arasında 'içsel' bir ilişki olduğu söylenmektedir. Örneğin, S. Benhabib ve J. Habermas, bir yandan, insan haklarını demokrasinin 'koşulu', öte yandan, demokrasiyi insan haklarının 'koşulu' olarak görürler. Demokrasi ile insan haklan arasında karşılıklı bağımlılık ilişkisi olduğu savunurlar. Demokrasinin insan haklarının koşulu ya da demokrasi ile insan haklarının karşılıklı olarak birbirlerinin önkoşulu olduğu savlan şu kanıya dayanmaktadır: İnsan haklan 'kesin' bir anlama sahip değildir ve bu hakların anlamı, demokratik tartışma ile yurttaşlar tarafından belirlenebilir. İnsan hakları, yasa koyucu yurttaşlar tarafından müşterek olarak belirlenmezse, demokrasi zayıflar. Demokrasi, kendi kendilerine yasa koyabilecek yurttaşlar talep eder. İnsan haklarının ne olduğunu belirlemek, yurttaşların kendi kendilerine yasa koyması anlamına gelir. İnsan haklan şudur denilip yasa koyucu yurttaşlara buyurulamaz. İnsan haklarının dışarıdanIll yasa koyuculara buyurulması dayatma ya da koruyuculuk anlamına gelir. Bu düşünürlere göre, demokrasi bir 'eşitlik' fikri getirmektedir. Bu eşitlik fikri, yurttaşlara insan haklarını somut olarak belirleme yetkisi vermektedir. Ne var ki, bu tür bir eşitlik anlayışı, hem insan haklarına hem de demokrasiye zarar vermektedir. Halis bir demokrasi için, 'kendi kendini yöneten yurttaşlar' istenmektedir. 'Kendi kendini yönetmek' insanın olanakları arasındadır. Onlara belirli bir şekilde muamele edildiğinde, onlara bir takım koşullar sağlandığında, kendi kendini yöneten yurttaşlar haline gelebilirler. İnsan haklarıyla talep edilen bu koşulların her insan için sağlanmasıdır. Bu koşullar biliniyor. İnsan haklan da bu koşulların bilgisinden türetilmektedir. İnsan haklan, belirsiz ve demokratik kararla belirlenebilir bir kavram biçiminde sunulduğunda, bu haklann gerektirdikleri açıkça görülememektedir. Oysa, açık bir insan haklan kavramı, bu haklan korumak için en başta gerekli olan şeydir.
Russell Düşüncesinde Yaşam İçin Felsefe

İnsan olarak hayat boyu hep bir şeylerin peşinde koşturmaya programlanmış gibiyiz. Bazen mutluluk, bazen huzur, bazen iyi bir insan olma arzusu, bazen tutkularımız, bazen de para ve hırs bizi peşinden koşturan şeylerin bir kısmı. Ancak neyin peşinde koşarak koşalım bunun bir hududu yok ve bu şekilde yaşamlarımızın sonuna geleceğiz, gerek ulaşmış gerek ulaşamamış. Russell insanın hayat boyu peşinde koştuğu her şeye değinmiş bir düşünürdür ve bundan yıllar önce söylediği şeyler hala günümüzde mevcut. Dolayısıyla bu tez kapsamında Russell'ın eğitim, toplum, mutluluk, evlilik, etik, siyaset, özgürlük gibi konularda nelere değindiğini, bu konudaki kitaplarını inceleyerek ele alacağım.
Risale-i Nurda estetik delil ve otantikliği sorunu

Bu tez çalışması, geleneksel İslam düşüncesinde belirgin izler bırakmış olan, buna karşılık çağdaş Din Felsefesinde diğer delillere oranla kendinden daha az söz edilen Estetik Delil'in, Risale-i Nur'a referansla, mantıksal uzantılarının keşfine yöneliktir. Amacımız, Estetik Delil'in Tanrı'nın varlığını kanıtlamadaki gücünün yakın geçmişşimizden bir örnek eşliğinde serimlenmesi ve söz konusu örneğin, estetik alan içinde kalınarak ne derecede orijinallik içerdiğinin tespitidir. Bu bağlamda araştırmamız temel olarak iki kısma ayrılmıştır. Birinci bölüme geçmeden önce; genel anlamda 'Estetik' ve 'Estetik Delil' üzerinden 'Din Felsefesi' ve 'Risale-i Nur ' dolayımında kalınarak konu açılmaya çalışılmıştır. Ardından gelen ilk kısımda Risale-i Nur'daki Estetik Delil söyleminin gücü sorgulanmış ve ikinci kısımda ise, yine Estetik Delil açısından bu eserin kaynaklarının orijinalliği, İslam düşünce tarihine referansla tespit edilmeye çalışılmıştır.
Context-sensivity of knowledge ascriptions

Bilgi Atıflarının Bağlam Duyarlılığı Burcu Erciyes Bu tez çalışması, bilgi felsefesi tartışmalarında son dönemde ön plana çıkmış olan bağlamsalcılık teorisi üzerinedir. Bağlamsalcılık teorisinin temel iddiası bilgi atıflarının doğruluk değerlerinin değerlendirildikleri bağlama göre değişmesidir. Bu tezin amacı, bilgi atıflarının bağlama duyarlı olmasını gerekçelendirme standartlarının bağlama duyarlı olmasına dayandıran kimi bağlamsalcılara sağlam bir zemin hazırlama girişimidir. Bu maksatla, ilk olarak bağlamsalcılık teorisinin ne olduğundan ve bu teorinin üzerine inşa edildiği kimi varsayım ve iddialardan bahsettikten sonra gerekçelendirme standartlarının bağlama duyarlı olup olmadığını araştırıp, böyle olduklarına inanmak için iyi nedenlerimiz olduğunu savundum. Son olarak da, bilgi atıflarının bağlama duyarlı olmasını gerekçelendirme standartlarının bağlama duyarlı olmasının zorunlu bir sonucu olduğunu iddia eden bağlamsalcıların kimi koşullar yerine getirildiği taktirde bu çıkarımı yapmakta haklı oldukarını savundum.
İhvanü's-Safa'nın mantık anlayışı

oxer özel Aytekin, İhvanü$s-Safa3mn Mantık Anlayışı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doc. Dr. Tahir Yaren. Yüksek Lisans tezimizin giriş kısmında çalışmamızda izleyeceğimiz metodik ilkeler hakkında bilgi verildi ve bazı tarihsel özellikler değerlendirildi. Birinci bölümde ihvanü's-Safaya göre mantık kavramı değerlendirildi. Bu bölümde mantık kavramının farklı yönleri ele alındı. Örneğin, onun dil mantığı ve felsefi mantıkla olan ilişkisi değerlendirildi. Bununla birlikte mantığın matematikle olan ilişkisini araştırdık. Aynı zamanda İhvanü'sSafa'ya göre beş tümel ve kategoriler konularını tartıştık. Çalışmamızın ikinci bölümünde İhvanü's-Safa'nın kıyas ve önerme görüşlerini inceledik. Burada sembolik mantığın sembollerini kullanmaya çalıştık ve daha sonra formüle edilen akıl yürütme türlerini argümantasyon açısından değerlendirdik. Sonuç bölümünde de çalışmamız boyunca ulaştığımız sonuçlan aktardık.
J. Habermas'ın İletişimsel Eylem Kuramı açısından insan hakları problemi

Habermas'ın araştırma programının merkezinde İletişimsel Eylem Kuramı ve iletişimsel rasyonalite kavrayışı bulunmaktadır. İletişimsel rasyonalite fikri ise modernite eleştirisi-savunusunun temelini teşkil eder. Bu çerçevede o, modernite ile geleneksel yaşam formlarının parçalanmasının iki taraflı okunması gerektiğini düşünür. Bu parçalanma yaşama dünyasının rasyonalize olması ve böylelikle kendi içinden bir sistem alanının ayrışmasına sebep olmuştur. Bu durum insan toplumunun özgürleşim potansiyelinde, demokratik müzakereyi olanaklı kılmakla bir genişleme yaratmıştır. Ancak diğer taraftan stratejik eylemin hüküm sürdüğü saha olarak sistem alanı yaşama dünyasını esir almıştır. Bu durumda yapılması gereken yaşama dünyasının sistemin boyunduruğundan kurtarılması ve kendi demokratik kurumlarını biçimlendirmesinin sağlanmasıdır. İletişimsel Eylem Kuramı içinde bu biçimde ortaya konan modernitenin patolojilerinin aşılması çabası, söylem aracılığıyla etik sahaya genişletilir. İyi yaşama ilişkin tek bir tasarım sunmayan söylem etiği formel bir karaktere sahiptir. Söz konusu etik yaklaşımdan temellenen söylem ilkesi, iletişimsel eylemin siyasi ve legal sahaya uyarlanmasının anahtarı olur. Söylem ilkesi, pratik müzakerenin sonuçlarının geçerliliğine odaklanır. Bu türden bir geçerlilik, özgür ve eşit katılımcıların rasyonel uzlaşıya varmalarının yegane yoludur. Bu anlamda söylem ilkesi demokrasinin olanağı haline gelir. Habermas demokrasi, hukuk ve haklar sistemi arasında içsel bir ilişkinin bulunması gerektiğini düşünür. Demokrasi ve insan hakları birbirlerine rakip olmadıkları gibi ancak birlikte mümkündür. Bu, otonomiye yüklenen anlamda ortaya çıkar. Ona göre, bireysel haklara karşılık gelen öznel otonomiye sahip olunmadan siyasi haklara karşılık gelen kamusal otonomiye de sahip olunamaz. Diğer taraftan kamusal otonomi de öznel otonomi için gerekli olan şartları hukuk dolayımıyla kurumsallaştırır. Bu temel üzerinde ortaya çıkan Habermas'ın insan hakları yaklaşımı, doğal hukuk geleneği ile postmodern yaklaşım arasında bir uzlaşıdır. Hakların bütüncül bir çerçevede ele alınmış olması, ahlaktan türetilmemesi ve merkeze izole bir bireyi almaması onun kuramı postmodern düşünüşe yaklaştırmaktadır. Diğer taraftan temel bireysel hakların içsel bir değerlerinin olduğuna dair düşüncenin, hakların temellendirilmesi konusunda yarattığı boşluk onun, doğal hukuktan tam anlamıyla kopmadığını göstergesidir.
Henri Bergson'da bilinç ve zaman problemlerinin irdelenmesi

Bu tez, bilinç ve zaman problemini, Henri Bergson'un görüşleri çerçevesinde, incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, bilinç ve zaman arasındaki ilişki araştırılmış ve bu iki unsurun yaratıcı evrim açısından rolü gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmada, zaman konusunda özellikle, insanın içsel zaman algısına işaret edilmiştir. Aynı zamanda bilinç ve zaman arasındaki ilişki konusunda, ben fikri ve belleğin önemine dikkat çekilmiştir.