Zihinsel engelli çocukların sosyalleşmelerinde Türk halk oyunlarının etkisinin araştırılması

Günümüz koşullarında hızlı teknolojik gelişmelerle birlikte beden eğitimi ve sporun insan yaşamındaki önemi giderek artmış ve eğitim amaçlarının insana kazandırabileceği önemli bir disiplin durumuna gelmiştir. Çünkü beden eğitimi ve spor bireylerin fiziksel, zihinsel duygusal ve sosyal gelişmelerini sağlayan bir bilimdir. İçerisinde birçok alt branşı barındıran beden eğitiminin benlik algısı, kendini ifade edebilme, sosyal ilişkilerde yapıcı ve sürükleyici düşünebilme yeteneklerini geliştiren bir kolu da Halk oyunlarıdır. Halk oyunları, bireye özgüven kazandırmanın da ötesinde, vücut koordinasyonu, nefesi doğru kullanabilme, sosyal ve bireysel ilişkilerde jest ? mimik kullanabilme, kendini doğru ifade edebilme, müzik ve dans eşliğinde deşarj olma gibi birçok noktada da gelişme ve kazanç sağlar.18. yüzyıla kadar zihinsel engelli çocuklar ölüme terk edilirdi. Fakat 18. yüzyıldan sonra zihinsel engelli çocuklar kaderine terk edilmekten kurtularak eğitilmeye başlanmıştır. Jean Marc Gespard Itard zihinsel engelli çocuklarla ilk bireysel çalışmayı başlatmıştır. Ülkemizde özel eğitimle ilgili ilk çalışmalar Osmanlı zamanında Enderun mekteplerinde yapılmıştır. Başbakanlığa bağlı Özürlüler İdaresi Başkanlığı engelliler ile ilgili çalışmaları yürütmektedir. Üniversitelerde bu alanda uzman öğretmenler yetişirler. Bu öğretmenler Milli Eğitimin açmış olduğu eğitilebilir ve öğretilebilir zihinsel engelli okullarında çocuklara eğitim vermektedirler. Zeka insan davranışlarını düzenleyen en üst sentez yeteneğidir. Zihinsel engelli çocuklar bu sentez yeteneğinden yoksun oldukları için davranışlarını kontrol etmekte zorlanırlar. Zihinsel engel akıl hastalıklarıyla karıştırılmamalıdır. Zihinsel engelli kişiler sadece yavaş öğrenen ve öğrenme kapasiteleri kısıtlı olan kişilerdir. Spor; kas ve sinir sistemini, zihinsel reaksiyonlarını, vücudun fizyolojik ve metabolik gelişimini destekleyen bir araçtır. Topluma uyum bozukluğu olan engelli için spor yalnızca bedensel bir uğraş görevi görmez. Aynı zamanda onun toplum içinde uyumlu bir kişi haline gelmesini sağlar. Spor yapan engelli çocukların kendine olan özgüvenleri artar. Daha öncesinde yapılan araştırmalar ve çalışmalar sonucunda hareket eğitiminin normal bireyler kadar zihinsel engelli bireylerde de önemli kazanımları olduğu saptanmıştır. Biz de buradan yola çıkarak Halk oyunları eğitimin zihinsel engelli bireylerin sosyalleşmelerine ne kadar etkisi olduğunu ve varsa bunun nasıl geliştirilebilineceğini araştırdık. Sakarya / Serdivan Kanada Eğitim Uygulama ve İş Eğitimi Merkezi zihinsel engelli öğrencilerine halk oyunları çalışmaları yaptırılarak sosyalleşmelerine etkileri araştırıldı. Zihinsel engelli 12 öğrenciye halk oyunları çalışma programı öncesinde ve sonrasında ? Sosyal Becerileri Değerlendirme Anketi ? dağıtıldı ve uygulandı. Yapılan anketler sonucunda Halk Oyunları çalışmalarının zihinsel engelli çocukların sosyalleşmelerine, anket verilerinin genel değerlendirilmesi anlamında % 63 oranda olumlu etki sağladığı görülmüştür. Bu araştırma sonucunda halk oyunları çalışmalarının zihinsel engellilerin sosyalleşmelerine etkilerine bakıldığında; sosyalleşmenin alt basamakları olan temel sosyal beceriler, ilişkiyi başlatabilme becerileri, ilişkiyi sürdürme becerileri, grupla iş yapma becerileri, duygusal beceriler, kendini kontrol etme becerileri, saldırgan davranışlarla başa çıkma becerileri, yönerge verme becerileri olumlu anlamda gelişme gösterirken, temel konuşma becerileri, ileri konuşma becerileri, sonuçları kabul etme becerileri ve bilişsel becerilerinde herhangi bir değişme görülmemiştir.