turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbn Haldun'un eğitim felsefesi

XIV. yüzyılda yaşamış önemli bir İslam filozofu olan İbn Haldun, (1332-1406) tarih felsefesinin kurucusu ve sosyolojinin de öncüsü olarak kabul edilir. Çok yönlü bir filozof olarak birçok ilimde farklı görüşler öne sürmüş ve nispeten yaşadığı asrın geleneksel kalıplarının dışına çıkmayı başarabilmiş olan İbn Haldun'un eğitim alanında da günümüzde de halen güncelliğini koruyan önemli ve ilginç görüşleri vardır. Bizim bu çalışmadaki amacımız, İbn Haldun'un eğitim görüşlerinde İslam filozoflarından ne derece etkilendiğini ortaya koymak ve bu görüşleri günümüz eğitim akımlarıyla mukayese ederek bu bilgiler ışığında onun eğitim felsefesinin bir değerlendirmesini yapmaktır. Çalışmada ilk önce, İbn Haldun'un Mukaddime adlı eserinde geçen eğitime dair görüşleri esas alınarak onun toplum, ekonomi, toplumsal değişme konusundaki görüşlerine değinilmiş, daha sonra eğitim ilke ve metotlarıyla ilgili görüş ve önerileri analiz edilmiştir. Bunu yaparken günümüz eğitimcilerinin görüşlerine de yer verilmiş, bu incelemelerden hareketle eğitime katkıda bulunacak yorum ve değerlendirmeler yapılmıştır. İbn Haldun, medeniyet'in gelişmesini ekonomik alandaki gelişmelere bağlamış, bu gelişmenin eğitim, sanat ve toplumsal hayata da etki ederek onları geliştirdiğini düşünmüştür. Onun eğitimde baskıcı ve sert davranışlar yerine ılımlı bir yaklaşımı tercih etmesi de günümüz eğitim anlayışını yansıtan görüşleri arasındadır.
Nag Hammadi literatüründe sethiyanizm

Bu çalışma Hıristiyanlığın ilk yüzyıllarında yaşamış gnostik akımlardan birisi olan Sethiyanizm'i konu almaktadır. İsmini Adem ve Havva'nın üçüncü oğulları Şit'den alan bu dini hareket ilk kez Nag Hammadi literatürünün keşfedilmesi ile ön plana çıkmıştır. Yapılan bu çalışmada Sethiyanizm'i heresiolojik literatürün etkisinde kalmadan sadece kendi kutsal metinlerinin ışığında değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışma içinde Sethiyan metinlerdeki mitler, tanrıların doğuşu, insanın yaratılışı ve kurtuluş doktrini olmak üzere üç parçada incelenmiştir. Sethiyanizm aşkın bir ilk prensipten sudur etmiş kutsal varlıklardan oluşan karmaşık bir kozmolojiye sahiptir. Maddi dünya ise kozmik bir kaza sonucu doğan kötücül bir demiurgos tarafından yaratılmıştır. İnsan, ruhsal özü ile Pleroma olarak bilinen göksel aleme, vücudu ile maddi aleme aittir. İnsanlık durumundan kaynaklanan bütün acıların sebebi bu iki zıt doğa arasındaki çatışmadır. Kurutuluş ise sadece kutsal özün tekrar göksel aleme yükselmesi ile gerçekleşir.
Varlıktan etiğe: Emmanuel Levinas'ta aşkınlık

Bu tezde amacım, Başkası'nın filozofu olarak bilinen Emmanuel Levinas'ın felsefesinin genel hatlarını ortaya koymak ve etiğe doğru nasıl yol aldığını anlatmaya çalışmaktır. Levinas'ın düşüncesinin değişimi ve gelişiminin nasıl gerçekleştiği, temel çıkış noktaları ve kavramları bu tezin ana gövdesini oluşturmaktadır. Levinas'ın felsefesinde oldukça önemli bir yer tutan ve onun için başlangıç noktası olarak görülen Heidegger'in fundamental varlıkbilimi, tezin ilk konusudur. Heidegger'in temel aldığı varlıkbilimin genel yapısının incelenmesi ardından ikinci bölümde Levinas'ın aşkınlık fikrinin doğuşu ve aşkınlık sorusuna cevap arayışı anlatılmaktadır. Bu bölüm, Levinas'ın erken dönem çalışmalarını kapsamakta ve Levinas'ın varlıkbilim ile metafizik düşüncelerini konu edinmektedir. Diğer taraftan Heidegger'in varlıkbilim yaklaşımına getirdiği ilk eleştiriler de bu bölümde yer almaktadır. Son bölümde ise Levinas'ın fenomenoloji ve ontolojiye olan eleştirel tutumunun gelişimi işlenerek etik düşüncesine giriş yapılmıştır. Levinas'ın etiğe yaklaşımı ve Başkası kavramına yaklaşımındaki değişim anlatılmıştır. Bu bölümde düşüncesinin değişen yönü ve vardığı nokta gösterilmeye çalışılmıştır. Böylece Levinas'ın aşkınlık arayışı ile başlayan felsefesinin ilerleyişi ve ulaştığı sonuç işlenmiştir.
Michel Foucault'da normalleştirme ve kapatılma kavramları üzerine bir inceleme

Michel Foucault'ya göre, iktidar, gücünü koruyabilmek için toplum içerisinde bazı sınıflandırmalar yapmaktadır. İktidar bu sınıflandırmalar sonucunda bireyleri normal ve anormal olarak ayırmakta, anormal bireylere normal kimliğe uymaları için bazı yaptırımlar uygulamaktadır. Bu nedenle, birinci bölümde, iktidar ilişkileri, baskı, kontrol, disiplin, disiplinci toplum, disiplinci iktidar ve hakikat kavramlarının iktidar ile bağı anlatılmıştır. Bu tanımlar yardımı ile iktidarın toplum içerisinde bireylerin seçimlerine nasıl etki ederek, bireyleri kimliksizleştirdiğine değinilmiştir. İkinci bölümde ise normalleştirme ve kapatılma kavramları geniş bir şekilde tanımlanmıştır. Disiplinci toplum tarafından belirlenen normları bireylerin nasıl benimsedikleri ve kapatılmanın nasıl çeşitlendiği ile iktidar mekanizmalarının nasıl güçlendiği ve günümüze kadar ne gibi değişiklikler geçirdiği anlatılmıştır. Sonuç olarak ise, iktidarın nasıl itaatkar bedenler yarattığı ve bu itaatkar bedenlerden kurtularak özgür kimliklere nasıl sahip olacağımızı Michel Foucault'nun düşüncelerine bağlı olarak eleştirel bir biçimde değerlendirilmesi yapılmıştır. 141
Popüler müziğin felsefi bazı dayanakları ve günümüze etkileri

Popüler müziğin kendi varlık sahasındaki oluşumu, kültür kuramları ve yaşama sanatı içerisinde, felsefi dayanakları çerçevesinde etraflıca incelenerek ele alınmaya çalışılmıştır. Bu sayede popüler müziğin insan yaşamındaki kavramsal temellerini görme imkanımız doğmuştur. İlk olarak müziğin kendisi konunun temelinde olduğu için incelenmiş, ardından kısa tarihçesiyle çağımız popüler müziğine ve kavramlarına giden yolu açıkça gösterilmeye çalışılmıştır. Bundan sonra popüler müziğin çıkışı ve kültürel anlamlandırılmaları üzerinde durulmuştur. Günümüz kültür kuramcıları ve filozofların çalışmaları tarihsel olarak ve konu çerçevesine bağlı olduğu ölçülerde kullanılmaya çalışılmış ve sıralandırılmaya çalışılmıştır. Popüler müziğin felsefi dayanakları olan kavramlar günümüz yaşama alışkanlıkları çerçevesinde açıklanmaya ve temellendirilmeye çalışıldı. Bunun sonucu olarak popüler müziğin felsefi dayanak ve kavramlarına bakılmıştır. Genel anlamda bu dayanakların altı boş ve temelsiz olduğu iddialarına karşın var olan insan açısından bakılarak güncel bir araştırma yapılmıştır. Günümüzde felsefenin bittiği gibi spekülasyonlar yayılmaktadır. Popüler müziğin felsefi dayanakları ve günümüzdeki etkilerine bakıldığında felsefenin 21. yüzyıl popüler kültürü içinde de yeri ve önemi açıkça görülebilir. Ayrıca, insan yaşamının her konuda felsefeye ve felsefi anlamladırmasına ihtiyaç duyduğunu yeniden hatırlatmaktadır.
Spinoza'nın ontoloji ve epistemoloji anlayışlarının etik anlayışına etkileri

Bu çalışmada varılan sonuç, Spinoza'nın pananteist olduğu, bilgi ve ahlak anlayışını bu temel üzerinde yükselttiğidir. Spinoza maddeci, panteist olarak yorumlanmaktadır, ancak bu eksik ve yanlış bir değerlendirmedir. Felsefesi incelendiğinde, indirgemeci anlayışa karşı çıktığını görürüz. Varlık madde ya da ruha indirgenemez. Spinoza varlığın bunlardan herhangi biriyle açıklanamayacağını iddia eder. Yani O, kesinlikle maddeci değildir. Ayrıca varlıkla Tanrıyı bir tutmaz, Tanrıya bir aşkınlık yükler. Ona göre Tanrının özü varlığı kuşatır ancak varlığın tümünün toplamı Tanrının özünü kuşatmaz. Bundan ötürü onun panteist olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Onun felsefesinin kavramsal çerçevesi panenteist teoriye daha uygun düşmektedir. Bilgi anlayışı varlık anlayışı üzerine kurulmuştur. Tanrının kendi özünün fikrine sahip olması, kendini kavraması; yaratan ve yaratılan ayırımına dayalı olarak, özünden çıkanların bilgisine yani tikellerin bilgisine sahip olması, fikirlerin kaynağının Tanrı olması onun panenteist olduğunu ortaya koyar. Nitekim Tanrının kendini ve tikelleri bilmesi söz konusu ise o panteist olamaz, varlıkla Tanrı bir olsaydı buna gerek olmazdı, dolayısıyla o panenteisttir. İnsanın cevhere dair tasarladığı bilgi, sahip olduğu varlık yapısı doğrudan ahlakını oluşturmaktadır. Tanrı insana kısmi bir özgürlük vermiştir. İnsan ya tutkularına kapılarak yaşayıp köle olacak ya da aklıyla Tanrısal bilgiye ulaşarak özgürleşecektir. Burada insanın bir seçme hakkına sahip olduğu açıktır. İnsan bu yanıyla diğer canlılardan farklılaşmıştır. Bu da panenteist düşünce doğrultusunda ortaya konabilecek bir savdır. Sonuç olarak Spinoza'nın ahlakı ontoloji ve epistemoloji temellidir; ayrıca onun ahlakı panteist görüş doğrultusunda değil, pananteist teori doğrultusunda değerlendirilmelidir.
Vapşı Bakşı'nın Nomlar isimli eserinin incelenmesi

Bu çalışmada Vapşı Bakşı'nın Nomlar adlı kitabı incelenmiştir. Bu bağlamda, Vapşı Bakşı'nın kim olduğuna ve Nomlar isimli kitabına dair anlatımlar yapılacaktır. Ardından Vapşı Bakşı'nın Nomlar kitabının modern Türkiye Türkçesi'ne aktarımı yapılarak kitabın eleştirisi ortaya konulacaktır.
Revealing the fact: The inseparable relation between the self and time

Bu tezin amacı zaman ve kendilik arasındaki ayrılmaz ilişkiyi ifşa etmektir. Öne süreceğim iddia kendiliğe dair yapılacak her türlü araştırmanın bizi doğrudan zaman ile karşı karşıya getireceğidir. Bu tez dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Descartes ve Hume'un kendilik ve zaman anlayışları ele alınacaktır. İkinci bölümde, Kant'ın kendilik ve zaman görüşü üzerine odaklanılacaktır. Üçüncü bölümde, öncelikle Bergson'un 'bilincin yaşamı' ile zamanı nasıl özdeşleştirdiği araştırılacaktır. Bunu yaparken, tözsel kendiliğin nasıl kendisini zamana yaydığı göz önüne serilecektir. Son bölümde, odak Heidegger'in Dasein kavramını zamansallık olarak yorumlaması olacaktır. Burada asıl amaç, Heideggerci sahih kendiliği zaman temelinde anlamak olacaktır
Wittgenstein'da anlam arayışı

Bu çalışmada, 20. yüzyılın en önemli filozoflarından biri sayılan Ludwig Wittgenstein'ın dilde yer alan anlam fenomenine dair düşüncelerinin seyri ele alınmaktadır. Wittgenstein'ın dilde yer anlam fenomenine dair düşüncelerine genel olarak bakıldığında; onun erken dönem düşüncelerinde, sözcüklerin sabit ve tek anlamlı olduğu ideal bir dil yapısı oluşturulmaya çalışıldığı göze çarpmaktadır. Onun erken döneminin temel eseri olarak kabul edilen Tractatus'da amaçlanan bu ideal dil, dünyayla benzer bir yapıda örgütlenmiş sabit, tek anlamlı ve günlük dilden uzak, mantıksal bir dili ifade etmektedir. Ancak Wittgenstein'ın erken döneminde oluşturmaya çalıştığı ideal dil, onun son dönem eseri olan Felsefi Soruşturmalar'da yoğun olarak eleştirilen biçimsel bir anlayış olarak görülmektedir. Onun son döneminde dil, genel anlamda sabit ve tek anlamlılığı barındıran bir dil olmaktan çok, anlamın daima farklılaştığı ve sözcüğün kullanıldığı her bağlamda yeni anlam kazandığı bir yapıyı ifade etmektedir. Bu anlamda, Wittgenstein'ın dile dair düşüncelerinde 'anlam' mephumu, sabit ve tek anlamlı bir ideal dil kurma amacından, dil oyunlarının etkili olduğu gündelik dilci ve çok anlamlılığı barındıran bir dil yaratma amacına doğru gitmektedir. Bu bakımdan Wittgenstein'ın dile dair düşünceleri ideal bir dil oluşturma amacından, var olan gündelik dili ele alma amacına doğru bir yönelim göstermekte ve anlam fenomenine dair düşüncelerde bu seyre göre şekillenmektedir.
Platon'da demokratia kavramı

Bu çalışmada demokratia kavramının Eski Yunan'da nasıl bir eylem ve düşünce alanı bulduğu Platon'un Devlet, Devlet Adamı, Yasalar diyalogları temel alınarak araştırılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, demokratia'nın etimolojisi üzerinde kısaca durulmasının yanı sıra, Platon'un demokrasiye ilişkin kaygılarını daha iyi anlayabilmek için, Eski Yunan'ın demokrasi anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Platon'un demokratia anlayışını temellendirmek amacıyla, demokratia'nın dayanakları olan siyaset, devlet felsefesi üzerinde durularak Platon'un devlet, hukuk, toplum görüşlerine yer verilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise demokratia kavramı irdelenerek Platon'un demokratia eleştirisinin temelleri ele alınıp tartışılmıştır. Bu bölümde demokratik yönetimin bilgisinin Eski Yunan'da sofistler aracılığıyla yayılımı dikkate alınarak demokratik retoriğin eleştirisi ve Thukydides'in 'Peloponnessos Savaşları' adlı eserinde yer verdiği Perikles'in 'Cenaze Töreni Söylevi' göz önünde bulundurularak Platon'un Meneksenos diyaloğu ele alınmış ve son olarak da demokratia ile paideia arasındaki ilişki gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda, Platon'un söz konusu temel diyalogları dikkate alındığında onun ilk başta antidemokrat bir anlayış içerisinde olduğu anlaşılmakla birlikte, aslında onun demokrasi ya da demos düşmanı değil de bazı demagogosların düşmanı olduğu görüşüne varılmıştır. Bu görüş doğrultusunda Platon'un, demokratia kavramını ontolojik, epistemolojik ve ethik açıdan değerlendirdiği sonucuna varılmıştır.
Will of the sovereign and contract in Thomas Hobbes and John Locke

Bu çalışma Hobbes ve Locke'un modern toplumsal sözleşme kuramları çerçevesinde, siyasal örgütlü toplumda yaşamanın nedenlerini, insanları devletin altında yaşamaya iten sebepleri ve barış içinde yaşamak için devlet oluşturulmasının gerekliliğini incelemektedir. Hobbes Batı siyasi düşüncesinin gelişmesinde belirleyici bir rol oynar ve Locke da bu kurama, düşünce özgürlüğü ve toplumun üstünlüğünü ekleyerek bir adım öne götürür. Bu amaca yönelik olarak, ortaçağ dünya görüşünden bağımsız bir siyaset felsefesi oluşturmaları açısından bu iki filozofun benzerlikleri ve insan doğası, tutkular ve insanın toplumsal yaşamdaki hakları, toplumun oluşması ve devletin rolü yönlerinden farklılıkları üzerinde durulacaktır.
John Locke'un ahlak anlayışı

18. yüzyıl aydınlanma döneminin başlatıcısı olarak kabul edilen John Locke, rasyonel, teolojik bir ahlak anlayışına sahiptir. Ona göre ahlak bir bilimdir ve matematik gibi kesin ve ispatlanabilirdir. Ahlaktaki bu kesinlik ve ispatlanabilirlik, bir eylemin ahlaki olarak iyi olup olmadığının ahlak kurallarına dayanarak belirlenmesinden kaynaklanmaktadır. Devletin ve dinin sınırlarını kesinlikle birbirinden ayrılması gerektiğini savunan Locke'a göre insanlar din ve vicdan özgürlüğüne sahip olmalıdır. Devlet ve kilise buna müdahale etmemelidir. Ona göre insan doğuştan akla sahip olduğu için aynı zamanda eşit ve özgürdür. Bu nedenle insan kendi aklı ile hayatını düzenleyebilir ve tutkularını, arzularını denetim altına alabilir. Locke, haz ve acıya dayanan iyi ve kötü ile kaynağını Tanrı'dan alan ahlaki iyi ve kötüyü birbirinden ayırmıştır. Ona göre tıpkı Mill'de olduğu gibi, eylemlerimizde kendi mutluluğumuz kadar başkalarının mutluluğunu da göz önünde bulundurmamız gerekir. Locke'un felsefesinde çıkış noktası doğa durumu ve doğa yasasıdır. Locke'a göre doğa durumu bir özgürlük ve eşitlik durumudur. Akıl yoluyla bilinen doğa yasası ve Tanrı'nın vahiyle bildirdiği ilahi yasa, ahlak kurallarının temelinde bulunmaktadır. Doğa yasasının insanlar üzerindeki etkisi sürekli ve evrenseldir. Toplumsal ilişkileri düzenleyen medeni yasa, kanı ve saygınlık yasaları da doğa yasasına uygun olarak hazırlanmıştır. Locke'a göre, Tanrı'nın bildirdiği bazı hakikatler akılla bilinemez. Bunlar sadece vahiy yoluyla bilinebilir. Akıl, vahyin muhtevasının anlaşılmasını ve gerçek vahiyle sahte vahyin birbirinden ayırt edilmesini sağlar. İnsan Locke'a göre, Tanrı'nın bildirdilerini yapmakla sorumludur. Bu dünyadaki hayatına, eylemlerine göre ahirette ödül ya da ceza alacaktır. İnsan eylemde bulunurken sadece kendi mutluluğunu ve çıkarını değil, başkalarının mutluluğunu ve çıkarınını da göz önüne almalıdır. Yasalar da bireysel çıkara göre değil, toplumsal çıkara uygun olarak hazırlanmalıdır.
Bilim felsefesinde zaman

İnsanlık Tarihinde mitolojik yaklaşımlarda dahil olmak üzere düşünen insanların günümüzde de hala çözmekte zorlandıkları boyutları çok yönlü olan fiziğin, adeta altından kalkamayıp metafiziğe emanet ettiği zaman ile ilgili yaklaşımlarını Antik çağdan başlayarak incelemek istedim. İlk çağlarda tanrıları bile denetleyen bir güç, bir düzenleme aracı olarak görülen zaman, Aristoteles ile Varolanlar sınıfından mı? Varolmayanlar sınıfından mı? İncelenmesi gerektiği sorgulanmış ve sonunda nesneye ait bir özellik olarak görülmüştür. Augustinius'da teolojik bir kaygıyla yaklaşılan zamanın gerçekliği sorgulanmakla beraber, Bergson'un bilinçteki zaman anlayışına kapılarını açmıştır. Newton'un Aristoteles çizgisinde ve hareketle açıklamaya çalıştığı, mutlak ve nesnel zaman anlayışı, Kant'da ise bu zaman anlayışının yerini özneye bıraktığı, Descartes'in töz, Einstein'in izafi olarak gördüğü zamanın idealist ve realist bakış açıları ile ontik, ontolojik ve epistomolojik kuramlarla ele alınması gerektiği aktarılmaya çalışılmıştır. Modern çağda gelişen bilim ve teknolojinin, zamanın anlaşılması noktasında farklı katkıları olmuş ve uzay- zaman bağlamında artık zamanla ilgili sorunun zamanın ne olduğu değil, zamanın tersinir olup olmadığı ve zamanda yolculuk olabileceği sorgulanmaya başlandığı anlatılmaya çalışılmıştır. Eşyanın dışındaki mutlak ve fizik zamanın dışında da yine mutlak amabilince bağlı, parçalanmayan, bütün bir zaman anlayışının süreye evrilmesi ile süreç ve bütünü çözemeyen zeka yerine sezgi kavramları üzerinde durulmuştur. Tarihe, kendini doğanın bir parçası olarak kabul ettiren zamanın, hiçbir dönemde keşfedilmesine müsaade etmemiş, gizemini korumuş olduğunu ve hareket değişim, varlık kavramları üzerinden kendini gerçekleştirmiş ve fakat, aynı şekilde bu kavramların kendini göstermelerinde etkili olduğu görüşlerini yansıtmaya çalıştım. Bu kaçınılmaz zorunlu ilişkiler, zamanın kuşatıcılığı, bilince ait bir tasarım olması, mekansal özelliklerin zamana atfedilmesi gibi bazı durumların zamanın anlamının çözümlenebilmesini zorlaştırdığı konular üzerinde durulmuştur. Olgular üzerine kurulan bilimin anlaşılır duruma gelmesinde bilim felsefesinin önemi ve kriterleri belirlenerek, tarih boyunca insanın bilme eylemini gerçekleştirmesinde zamanın rolü ve önemi anlatılmaya çalışılarak, zamanın özellikleri ile bilimin özellikleri arasında benzerlik kurulmaya çalışılmış olup zaman ve bilimin sabit değil, değişim ve süreğen olma yönü gösterilmiştir.
İslami ve modern epistemoloji bağlamında çevre ve çevre sorunları

Modern ve İslami epistemoloji bağlamında çevre ve çevre sorunlarını konu eden bu çalışmada temelde epistemolojik açıdan çevrenin nasıl ele alınabileceği problem edinilmiştir. Bu doğrultuda İslami epistemoloji bağlamında çevre kavramının mahiyetinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çevre bütün insanlık için son derece önemli olup özellikle son yıllarda etkisini oldukça fazla hissettiren çevre sorunları dünya üzerindeki tüm canlıların ortak problemidir. Bu konuya genellikle etik bağlamında yaklaşıldığı görülmektedir. İslam ülkeleri de dünyanın diğer bütün devletleri gibi kendi kalkınma hamleleri ve endüstrileşme çabaları oranında çevre sorunlarının ortaya çıkmasında pay sahibi olmalarına karşılık İslam dünyasının düşünce serüveninde çevre meselesi ciddi bir yer işgal etmemektedir. Son yıllarda artmakla beraber, çevre sorunu üzerine üretilen çalışmaların geneli meselenin felsefi boyutunun kavrandığı ve alternatif üretme kaygısı taşıdığı eserler bir alternatif çevre paradigması üretecek boyut ve kapasite üretebilmiş değil. Bu çalışmanın önemi ise çevre ve çevre sorunlarının epistemolojik bağlamına yer vermesidir. Çalışma üç ana bölümde ele alınmış; çalışmanın birinci bölümünde çevre kavramı, çevre sorunları ve çevrebilimi incelenmiş; dinler ve felsefi açıdan çevrenin ele alınışına değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde öncelikle epistemoloji kavramı ele alınmış, epistemolojinin temel kavramları olan akıl ve bilgi incelenmiş, bilgi türleri ve bilgi kuramı üzerinde durulmuş, epistemolojinin tarihsel süreci ve felsefe tarihinin dönemlerindeki gidişatı hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca dini epistemoloji ve epistemolojik açıdan çevre konularının üzerinde durulmuştur. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise İslami açıdan çevre ve çevre sorunlarına ve bu konunun İslami epistemolojide nasıl ele alındığı incelenmiştir. Bu bağlamda öncelikle İslam felsefesinde akıl ve bilgi kavramlarına nasıl yer verildiğine, çeşitli İslam filozoflarının bilgi kuramlarına değinilmiştir. Daha sonra İslam'da çevre ve çevre ahlakı üzerinde durulmuş, Kuran'da ekolojiye dair bilgilere yer verilmiş, Hz. Muhammed'in çevre konusundaki söylem ve davranışları ele alınmış, İslami açıdan insan-çevre ilişkisi üzerinde durulmuştur. Son olarak çevreye İslami açıdan epistemolojik yaklaşım incelenmiştir.
Farabİ'nin epistemolojisinde kesinlik problemi

Farabi epistemolojisinde bilginin degeri ve kesinligi konusu direk olarak 'yargı' ve'tasdik' kavramı altında incelenir. Çünkü 'dogru' ve 'yanlıs' olarak nitelendirilecekcümle yargı cümlesidir. Filozofa göre 'tasdik' zihindeki konu ile realitedeki olay arasında bir gerekçeden ötürü iliski kurma sonucunda meydana gelmektedir. Ona göre bu iliskininkurulmasının gerekçesi kisi tarafından, zihindeki konunun gerçekteki duruma 'mutabık'olduğunun düsünülmesidir. Buna göre dogruluk bu uygunluktan kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla bir tasdikin dogru olmasının ölçütü bu tasdikin gerçeklige tam uymasıdır ki bu kabul klasik 'mutabakat teorisi'ni yansıtmaktadır. O halde tasdik ile olgu; zihin ilegerçekligin ittihadının/özdesliginin nedeni mutabakattır. Bu noktadan hareketle Farabi'ye göre 'yakin' özetle gerçege uygun olan tasdikteki 'inanç türü'dür. Bu bakımdan 'dogrutasdik'teki inanç, zihindeki konu ile gerçekteki durumun bir olduğuna yönelik inanç iken'A'nın A olduğuna inanmak' olan bu 'birinci inanç'tan 'A'nın A dısında bir seyolamayacagı' inancı olarak 'çelismezlik inancı' türetilir ki filozofun 'kesin' dedigi inanç türü de budur.
İoanna Kuçuradi'nin insan hakları görüşüyle kültürel görelilik ve evrensellik gerilimi

İnsan haklarına dair tartışmalar 10 Aralık 1948'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen 'İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi' ile tarih sahnesine çıkmış ve uluslararası hukukun ve siyasetin konusu haline gelmiştir. Bu antlaşmayla daha iyi bir yaşamın koşullarının oluşması ve insan değerleri konusunda kayda değer bir ilerlemenin sağlanması amaçlanmıştır. Ulusal ve uluslararası arenada koruma çabaları artmasına rağmen insan hakları konusunda can sıkıcı ihlaller devam etmektedir Bunun yanı sıra, Batılı olmayan ülkeler, kendi kültür ve 'değerlerine' uymadığı gerekçesiyle, 'insan haklarının evrenselliğini' reddetmektedir. Buna devletlerin insan hakları ve demokrasi adına yaptıkları hak ihlalleri de eklenince, insan hakları artık yeni düzenin ideolojisi olarak görülmeye başlanmıştır. Hak ihlallerinin önlenmesi, haklara ilişkin güvencenin temin edilmesi ve dünya sorunlarına çözüm bulmak için 'insan hakları' kavramlarının içeriklerinin açıklığa kavuşturulması kaçınılmaz bir gerekliliktir. Bu ise ancak felsefi bilgiyle mümkündür. Felsefi bilginin ışığıyla aydınlatılan insan haklarına dair kavramlar aracılığıyla güncel sorunlar ile temel insan hakları arasındaki ilgi gösterildiğinde, hakların kültürler ve ideolojiler üstü mahiyetini sorgulamak daha kolay olabilir. Bu bağlamda her türden toplumsal ve siyasal düzenlemenin hak temelinde yapılması, hakları korumaya odaklı bir devlet anlayışının yerleşik hale gelmesi son derece önemlidir. Bu çalışma, güncel insani sorunlar bağlamında insan haklarına ilişkin kavramlar ve tartışmalara odaklanıp, haklar ile özgürlükleri etik ve değer temelli bir perspektifle ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaçla yapılan tartışmalarda ağırlıklı olarak İoanna Kuçuradi'nin görüşlerinden yararlanılacaktır.