turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tanrı'nın önbilgisi ve özgür irade probleminde Harry Gordon Frankfurt yaklaşımı

Hangi koşullar altında insanların sorumlu olduğu etiğin önemli bir sorusudur. Kişinin alternatifleri olduğu takdirde özgür iradeye sahip olacağına dair genel bir inanç vardır. Bu prensibe 'alternatif olasılıklar prensibi' denir. Bu inançtan çıkan sonuç şudur: Ahlaki sorumluluğu gerektiren özgürlük determinizm ya da Tanrı'nın varlığı ile uyumsuz olmalıdır. Harry Frankfurt, alternatif olasılıklar prensibini reddeder; kişiyi yaptığının aksini yapma şansı olmasa da yaptığından dolayı sorumlu tutar. Bu sebeple irade özgürlüğü-determinizm gerçeği ile uyumludur. Ona göre kişinin önünde tek gerçek seçenek vardır ve kişi bu seçeneği seçtiği takdirde özgür iradeye sahiptir.
Din dilinin anlamı; doğrulamacı ve işlevselci yaklaşımlar

Mantıksal pozitivizmin savunduğu doğrulamacı ve yanlışlamacı yaklaşımlar, din dilinin anlamsızlığı konusunda ısrarcı bir tutum sergilemektedir. Wittgenstein'ın ikinci dönem fikirlerinden hareketle birçok işlevselci teori ortaya atılmıştır. Wittgenstein'ın kullanım-anlam teorisi, birçok teist düşünür için dini kurtarmak adına umut verici olmuştur. Hare ve Braithwaite gibi filozoflar din dilinin ahlaki yorumuyla ön plana çıkmışlardır. Braithwaite, dini ifadeleri yalnız ahlaki niyetleri gerçekleştirmek için motivasyon sağlayan öğeler olarak yorumlamaktadır. Fonksiyonalist filozofların din dili yorumları, indirgemeci olmakla eleştirilmiştir. Aynı zamanda bu tavır bazı teist filozoflarca dinin ilahi vasıflarını görmezlikten gelen bir yaklaşım olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada din dilinin fonksiyonel tahlilleri indirgemeci olmakla eleştirilmektedir.
Hegel'de sivil toplum kuramı

Hegel'in hukuk felsefesi sözleşmesi gelenek ve Alman Tarihsel Hukuk Okulu'nun bir sentezini içerir. Bu tez çalışmasında yapılmak istenen, Hegel'in sivil toplum kuramının hala güncel olduğunu gösterebilmek ve modern toplumda birey ve toplum arasında oluşan yabancılaşmanın, bölünmenin ortak nesnel bir anlam zemini ile aşılabilmesinin mümkün olduğunu gösterebilmektir. Hegel'in modern toplum ve devlet eleştirisi, tezin ilk bölümünde, sözleşmeci gelenekten Thomas Hobbes, John Locke ve J. J. Rousseau'nun kuramları ile ilişkilendirilmiştir. İkinci bölümde ise, Hegel'in sivil toplumu hem bir zenginlik hem de sefillik toplumu olarak tanımlamasından hareketle, sivil toplumun çelişkili bir yapısının olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, sivil toplum kuramında, Hegel'in modern toplumun problemleri ile birlikte, nasıl özgürleşmesinin mümkün olduğunu araştırdığı söylenebilir. Hegel, bir toplumun özgür olabilmesi koşulunun, ancak birey ve toplumun içsel bir bütünlüğü ile mümkün olduğunu belirmektedir. Sivil toplum, nesnel kurumları, hukuku içermesine rağmen, birey ve toplum arasında bir bütünlük oluşturamaz. Hegel'in sivil toplum kuramı, daha geniş anlamda, nesnel ahlaklılık kuramı, modern toplumun çelişkilerinin ve problemlerinin belirlenmesinde, oldukça zengin bir analiz sunmaktadır. Tezin son bölümünde gösterildiği gibi, bugün Hegel'in nesnel ahlaklılık kuramının, günümüz koşullarına göre düşünüldüğünde, hem teker teker bireylere hem de bir bütün olarak tüm topluma özgürleştirici bir perspektif sunduğu söylenebilir.
İbn Sİna felsefesinde küllİler meselesi

Bu tezde İbn Sina felsefesinde külliler meselesi ele alınmıştır. Külli, tasavvuru açısından kendisinde birçok varlığa yüklem yapılmasına engel bulunmayan anlama denir. Bu çalışmada küllilerin insan zihni dışında mevcudiyeti ve bunun keyfiyeti ele alınmıştır. İbn Sina, külliler ile kendisine küllilik ilişen nitelikleri birbirinden ayırmaktadır. Fakat filozofumuz bunların mevcudiyetleri meselesini birbirinden ayırmaksızın ele almaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada külliler ile mutlak niteliklerin mevcudiyeti birlikte ele alınmakta ve fakat bunlar arasındaki fark da göz ardı edilmemektedir. Bu çerçevede, tezin birinci bölümünde ilk olarak küllinin ve mutlak niteliklerin ne olduğunu, ikinci olarak da duyulur varlıkların sebepleri ve insanın bilgisinin nesnesi olarak mutlak niteliklerin varlığı üzerinde durulmaktadır. Külliler meselesiyle idealar nazariyesinin eleştirisi birbiriyle yakından alakalı iki konudur. İkinci bölümde Platon'un idealar nazariyesini niçin vazettiği, İbn Sina'nın bu nazariyeyi nasıl ve niçin eleştirdiği üzerinde durulmaktadır. Ayrıca bu eleştirinin nasıl anlaşılması gerektiği aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Üçüncü bölümde mutlak niteliklerin Tanrı'nın bilgisi olarak O'nun Zatıyla alakası üzerinde durulmakta; O'nun bilgisiyle iradesi arasında nasıl ve ne gibi bir ilişki olduğunu ele alınmaktadır. Ayrıca külli niteliklerin Tanrı'dan nasıl sudur ettiği, sonra da bu niteliklerin taayyün ve teşahhusunun keyfiyeti üzerinde durulmaktadır. Dördüncü ise bu niteliklerin idrak süreçlerine ve bu süreçte Faal Aklın rolüne değinilmekte; bu bilginin nesnesiyle ve öznesiyle ne gibi ilişkilerinin olduğunu ele alınmaktadır.
Cumhuriyet Dönemi felsefe eğitimi (1923-1938)

Türkiye, 18. yy.'dan günümüze kadar süregelen çağı yakalama, ilerleme, aydınlanma, çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkma sürecinde; dünya görüşünü, devlet şeklini, tüm kurumlarını ve dolayısıyla eğitim sistemini de değiştirdi. Filozoflarının düşünceleri ve çalışmaları sonucu aydınlanan, aklı merkeze alan ve büyük adımlar atarak ilerleyen Batı karşısında Osmanlı İmparatorluğu, Lale devrinden itibaren 'padişah-saray' olarak gelişen Avrupa'dan haberdar olmuşlardır, ancak 'mutaassıp' bürokrasi, medrese ve yeniçeri ocağı direnişiyle karşılaşıldı. Hal böyle olunca savaşlarda yenilgiler kaçınılmaz oldu. Osmanlı, bu noktadan sonra Batı'dan geri olduğunu aşama aşama kabul etmeye başladı. Batı taklit edilerek durum toparlanmaya çalışılıyordu, ama yüzyılların geri kalmışlığı, kitlelerce özümsenmeyen yenilikler ile giderilemezdi ve tarihin bizlere pek çok kez gösterdiği kaçınılmaz son gerçekleşti ve Osmanlı İmparatorluğu tarih sahnesinden çekildi. Osmanlı İmparatorluğunun çöküşünde birçok sebep gösterilebileceği gibi içlerinden belki de en önemlisi eğitim ve öğretim sisteminin çok yetersiz ve çağ dışı olmasıydı. Batı'yı aydınlatan, Batı'nın ilerlemesinde kilit rol oynayan kişiler filozoflar, düşünürlerdi. Batı Antik Çağ'dan itibaren birçok filozof yetiştirmişti. Bu filozoflar toplumu aydınlatma, aklı özgürleştirme ve ideal devleti oluşturma görevlerini üstlendiler. Oysa ki, Osmanlı İmparatorluğu'nda filozof bir yana felsefe eğitimi bile yok denecek düzeydeydi. Belli bir program yahut ders kitabı mevcut değildi. Mustafa Kemal önderliğinde gerçekleştirilen Kemalist Devrim, bu eksikliğin farkındaydı. Mustafa Kemal, eğitim konusuna özel önem gösterdi. Türkiye Cumhuriyetinde felsefenin kurumsallaşmasını, felsefe programlarının oluşturulmasını, ders kitaplarının basılmasını sağladı. Bu tezde, Osmanlı Dönemi'nin Batı etkisiyle ortaya çıkan fikir akımları, Kemalist Devrimin eğitim anlayışı, Kemalistlerin eğitim alanında ne yapmak istedikleri ve Ortaöğretim ve Üniversite düzeyinde felsefe alnında yapılan reformlar, çalışmalar ve programlar ele alındı.
Friedrich Nietzsche felsefesinde insan ve duygu

İnsan felsefesi alanında en önemli simalardan olan Nietzsche, insanın evrensel özelliklerini tespit etmesi bakımından 19. yüzyılın en dikkat çekici düşünürlerindendir. Nietzsche'nin felsefesi genel olarak incelendiğinde onun değerler başta olmak üzere kimi temel anlayışları eleştirerek düşüncelerini oluşturduğu görülmektedir. Nietzsche'nin temel eleştirisi; yabancılaşmış, yaratıcı gücü yok olan sürü insanına karşıdır. Bu çalışmada Nietzsche düşüncesindeki insan ve duygu görüşü ele alınmaktadır. Duygu konusu Nietzsche'nin felsefesinin de temelini oluşturmaktadır. Nietzsche düşüncesinde duygular insanın fizyolojisinin uzantıları olarak değerlendirilmiştir. Nietzsche, duyguları incelerken insanı bir bütün olarak değerlendirmektedir. Üst-insan fikrine ulaşma sürecinde Nietzsche'de istem dışı olan duygular yaşam karşıtı ve yaşamı zayıflatan durumlar olarak açıklanmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde Nietzsche'nin hayatı ve eserleri; ikinci bölümde Nietzsche'nin insanla ilgili görüşü; üçüncü bölümde Nietzsche'de duygu, insan ve duygu fikri değerlendirilmiştir. İnsan, akıl varlığı olduğu kadar duygusal yönü inkar edilemeyen bir varlıktır. İnsanın birçok davranışının temelinde duyguların etkisi görülmektedir.
E. M. Cioran'ın felsefesi

ODABAŞ 2005, Sayfa: V + 85 Jüri: Danışman: Yrd. Doç. Dr. Uğur K. ODABAŞ Prof. Dr. Mustafa YILDIRIM Doç. Dr. Adnan ÖMERUSTAOĞLU Bu çalışmada, savaş sonrası felsefe düşüncesinde önemli bir kavşak noktası olan E. M. Cioran'ın sorunlaştırdığı nihilizm, Tanrı, kötülük problemi, ölüm, intihar, tarih ve ütopya gibi temel kavramları ve sorunları ele alıp değerlendirmeye çalıştık. İki bölümden oluşan tezimizin temel perspektifi, Cioran'ın negativist yaklaşımı üzerine kuruludur. Negativist anlayışıyla Cioran, çağının yeni ontoloji arayışlarına, ontolojinin olanaksızlığı söylemiyle farklı bir bakış açısı getirirken, mevcut yorumlan aşındırmasıyla da ilginç tartışmaların odağı haline gelmiştir. Bu bağlamda Cioran'ın gerek tarihe, ölüme, intihara, Tanrı'ya gerekse de metafiziğe bakışı, felsefesinin doğası itibarıyla nihilizm ve varoluşçuluk ile de ilişkilendirilebilir. Ayrıca çalışmamızın odaklarından biri de, Cioran düşüncesinin, bu iki felsefi eğilimle ilişkilerini serinlemek olmuştur.
Abdullah Bosnevİ'de varlık-imkan ve yokluk

Miladi 16. yy'ın sonu ile 17. yy'ın ilk yarısında yaşamış olan Abdullah Bosnevi, vahdet-i vücud düşüncesinin en önemli ve etkin savunucularından biridir. Onun tüm düşüncesini, genelde vahdet-i vücudun, özelde ise varlık-birlik-yokluk ve imkan kavramlarının anlam haritaları oluşturmaktadır. Bu bağlamda, varlık-yokluk ve imkan problemini, ontik ve epistemik boyutlarıyla Abdullah Bosnevi özelinde incelediğimiz bu çalışma, onun bu kavramlara getirdiği açıklamaları, ürettiği yeni kavramları ve yaklaşım biçimini dikkatlere sunmaktadır. Buna göre İbn Arabi'ye kadar olan varlık tartışmalarının tarihi seyrinin gözler önüne serilmesi amacını güden birinci bölümde, varlık kavramının, düşüncenin tarihi seyri içinde geçirdiği mühim kırılma noktaları üzerinde durulmuştur. Böylelikle İbn Arabi öncesi, varlık kavramının arkeolojisi yapılmış, arka planının fotoğrafı çekilmiştir. Ardından Bosnevi'nin, varlık tartışmalarının, kat'iyyen son noktası olarak telakki ettiği ve bu açıdan hatemü'l-evliya olarak gördüğü İbn Arabi'nin, kendinden önceki düşünürler tarafından şekillendirilen varlık problemine katkısının neler olduğu sorgulanmıştır. Onun düşüncesinin orijinal yanları belirtilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise Bosnevi'nin, 'Varlık' ve 'Bir' kavramlarına bakışı, üçüncü bölümde Bosnevi'nin varlık-imkan ve yokluk kavramlarının çeşitli açılardan birbirleriyle olan ilişkilerine dair görüşleri tespit ve analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde de yokluk kavramına getirdiği yeni açılımlar tartışmaya açılmıştır.
Jaspers'te suç kavramı

Bu tez, ünlü Alman filozof Karl Jaspers'in suç kavramı üzerine eleştirel bir yaklaşım getirmeyi amaçlamaktadır. Jaspers'in 'ahlaki ve metafizik suç' ayrımlarında dile getirdiği suç yaklaşımı, günümüzde ancak belli bir hukuk sisteminde anlamı olduğuna inanma eğiliminde olduğumuz suç algılayışına zarar veren bir yaklaşım olarak görülebilir mi? İşte bu tez, bu soruya cevap verme doğrultusunda, Birinci Bölüm'de, bir bütün olarak Jaspers'in felsefe anlayışı merkezinde onun 'varlık', 'insan' ve 'varoluş' kavramlarını açıklamaktadır. İkinci Bölüm'de, Jaspers'te 'varoluş', 'özgürlük' ve 'iletişim' kavramlarıyla ilişkisinde suç kavramı ön plana çıkarılmaktadır. Üçüncü Bölüm'de ise, Jaspers'in suç kavramına dair yaptığı ayrımlardan hareketle, ahlaki ve metafizik suç ile Jaspers'in neyi dile getirmeyi istediği gösterilmeye çalışılmıştır. Tezin Sonuç Bölümü'nde, Jaspers'in ahlaki ve metafizik suç anlayışının, hukuk alanında suçun algılanışı üzerinde olumsuz olabilecek etkileri vurgulanmıştır.
Modal mantıkta sıkı içerme kavramı

19. yüzyıl itibariyle sembolik mantık alanının bir alt disiplini olarak sınıflandırılmaya başlanan modal mantık, günümüzde farklı uygulama alanlarına sahip olmasına ve birçok mantıkçı tarafından çalışılmasına rağmen ülkemizde yeterince tanınmamaktadır. Bu tez çalışmasında, sembolik mantığın temel eklemlerinden birisi olan 'içerme'nin doğruluk değerlerinin nasıl belirlenmesi gerektiğine ilişkin felsefi ve mantıksal tartışmalar, bu tartışmalara yeni bir boyut katan 'modalite' kavramı ile modal mantık alanına ait 'sıkı içerme sistemleri' incelenmeye çalışılmıştır. Hedefimiz, 'İçerme' ve 'modalite' kavramlarının felsefe ve mantık tarihindeki serüvenini, bu serüvende önemli bir gelişme olarak kayda geçen sıkı içerme sistemleri ile onlara yöneltilen eleştirilerin, bilhassa bilimsel faaliyetler açısından önemini ortaya koymak olmuştur.
John Locke'da güç ve iktidar kavramı

Siyaset felsefesi üzerine filozofların görüşleri incelendiğinde güç ve iktidar kavramının merkezi bir öneme sahip olduğu görülecektir. İktidar, siyasal sistemin oluşumu ve bu sistemin içerisindeki ilişkilerle etkileşim içerisindedir. O halde, bir filozofun iktidar kavramını araştırmak için onun siyasal sistemini nasıl kurguladığını ve siyasal düzenin içerisinde iktidarın bireylerle olan ilişkisini açıklamak gerekecektir. Sözleşmeci anlayışın içerisinde yer alan John Locke'un iktidar anlayışı, bu çalışmanın araştırma konusudur. Modern toplum sözleşmesi kuramcısı olan Locke'da iktidar kavramı, siyasal durumun öncesini belirten doğa durumu anlayışından başlanarak devletin içerisindeki konuma kadar incelenmektedir. Doğa durumunda insanlar arasındaki ilişkinin düzenleyicisi doğa yasasıdır. O, herkes için geçerli olan özgür, eşit ve adil toplumsal düzene dair kurallar içermektedir. Doğa yasası insanların birbirine zarar vermeden ve doğal haklarını ihlal etmeden nasıl yaşayacaklarının bilgisini sunar. Locke'a göre doğa durumu bu sebeple barış durumudur, savaş durumunun oluşmasına neden olan ise mülkiyet edinme kurallarının paranın icadı ile değişmesidir. İnsanlar doğal haklarının güvenliğini sağlamak üzere sivil topluma geçerler. Locke bu geçişin toplum sözleşmesi ile onay ve rızaya dayalı olarak gerçekleştiğini düşünür. İktidar meşruiyetini bu sözleşmeden alır. Bu yüzden Locke, iktidarın kaynağını kutsal kitaptan hareketle açıklayan görüşleri özellikle de Robert Filmer'i eleştirir. Locke, toplum sözleşmesi ile iktidarın sınırlarının ve görevlerinin belirlendiğini düşünür. Bireyler sözleşme ile doğa durumunda sahip oldukları güç ve yetkileri sivil topluma geçerken iktidara devrederler. Bu çalışmada Locke tarafından öngörülen sözleşme sonucunda bireylerin hak ve iktidarlarından vazgeçmedikleri, aksine özgürlüklerini kazandıkları gösterilmektedir. Bireylerin devlette sahip olduğu haklardan, mülkiyet hakkı ve direnme hakkı incelenerek iktidarın bu haklar ile ilişkisi ortaya koyulmaktadır.
An Analysis of self-deception

Bu tezin amacı kendini kandırma kavramına tam bir tanım bulmak ve insanın kendini kandırmasının hangi koşullarda gerçekleştiğini açıklamaktır. Bu amaçla değişik yaklaşımlar incelenmiş ve analitik yaklaşımın bu durumu sadece bilişsel bir sorun olarak ele almasının kendini kandırma kavramının anlaşılmasında yetersiz olduğu iddia edilmiştir. Varoluşsal yaklaşımın durumu öznenin kendisi ile ilişki olarak ele almasının, kendini kandırma kavramının anlaşılmasında daha doğru bir yaklaşım olduğu savunulmuştur. Kendini kandırma, insanın kendisini kavrayışına aykırı bir etkinlikte bulunmasına rağmen bu etkinliği reddetmesi olarak tanımlanmıştr. Son olarak kendini kandırma kavramımn erik prensipler kabul edilmeksizin anlaşılamayacağı iddia edilmiştir.
Nurettin Topçu düşüncesinde ahlak, iktisat münasebeti

'Nurettin Topçu Düşüncesinde Ahlak, İktisat Münasebeti' isimli bu tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölümde Nurettin Topçu'nun hayatı, eserleri ve genel felsefesi işlenmiştir. Nurettin Topçu'nun genel felsefesi bağlamında önce M. Blondel'in 'hareket felsefesinin' Topçu düşüncesindeki etkisi üzerinde durulmuş, ardından varlık, metafizik, devlet, siyaset, sanat, din, ve eğitim felsefeleri bakımından Topçu düşüncesi incelenmiştir.
İnsan felsefesi ve insan hakları bakımından İslam karşıtlığı

Yaşadığımız yüzyıl ve yirminci yüzyıl insan haklarının gelişimi bakımından önemli kazanımlara tanık olmuştur. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin yayımlanmasından sonra insan hakları sözleşmeleri ve devletlerin bu sözleşmelere taraf olmasıyla beraber insan hakları; hukuki, idari, sosyal ve ekonomik düzenlemelere yön vermiştir. Ancak tüm bunlar da insan hakları sorunlarının çözümü için yeterli olamamıştır. İnsan hakları belgelerinin bize getirdiği ilkelerin devletlerin hukuk sistemine aktarılırken içeriğinin yeteri kadar aydınlatılamaması, bu hakların insanın değerinin bilgisi ve bilincinden oluşan bir takım ilkeler olduğunun anlaşılamamasına neden olmuştur. Ve bunun doğal bir sonucu olarak tek tek kişiler ve toplumlar tarafından uygulamada ve yapıp etmelerde sorunlar yaşanmasına yol açmıştır. Geçmişte yaşanan ırkçılık, ayırımcılık, nefret gibi insan hakları ihlalleri teknolojinin gelişmesi ve medyanın da etkisiyle bu yüzyılda farklı boyutlarla karşımıza çıkmaktadır. Yakın zamanda gerçekleşen katliamlar, soykırımlar vb. insan hakları sorunları bakımından değerlendirilecek olursa, bunların en önemlisi 'İslam karşıtlığı'dır. Bu çalışmada İslam karşıtlığı kavramı Doğu-Batı, Hıristiyanlık-Müslümanlık, oryantalizm çerçevesindeki tartışmalardan çıkarılarak, dünyanın farklı bölgelerinden, farklı din, ırk ve etnik grupların oluşturduğu örneklerle ele alınmıştır. Konu insan felsefesi ve insan hakları bakımından tartışılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Döneminde bir bilge: Aydın Sayılı

Uzun ve bol ürünlerle dolu ömrünün büyük kısmı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun yetmiş yılı içerisinde geçmişş olan Aydın Sayılı üzerine hazırlamış olduğumuz tezin ana başlığı 'Türkiye Cumhuriyeti Döneminde Bir Bilge: Aydın Sayılfdır. Tez, 1. 'Önsöz', II. 'Giriş', III. 'Türk Kültür Tarihinde Bilimin Yeri', IV. 'Aydın Sayılı ve Onun Türk Kültür Tarihindeki Yeri', V. 'Sonuç', VI. 'Kaynakça', başlıklı bölümlerden müteşekkildir. 'Önsöz'de, Cumhuriyet Devri Türk Bilgesi olarak ele aldığımız Aydın Sayılı üzerindeki incelememizin önemi üzerinde durulur. Tezin 'Giriş' kısmında, 'Hikmet nedir?, 'Bilge kimdir? sorular çerçevesinde bilgelik konusu incelenir. Hikmet tanımlarına yer verilir. Böylece, Cumhuriyet devri Türk bilgesi olarak ele aldığımız Aydın Sayılı'nın, gerek kişiliğinin, gerekse çalışmalarının söz konusu hikmet tanımlarına uyup uymadığını tespit etmek için zemin hazırlanır. 'Türk Kültür Tarihinde Bilimin Yeri' başlıklı bölüm, 1. 'Cumhuriyet Öncesi Türk Kültür Tarihinde Bilimin Yeri', 2. 'Cumhuriyet Devri Türk Kültür Tarihinde Bilimin, Dilin ve Tarihin Yeri' alt başlıkları altında mütalaa edilir. 'Cumhuriyet Devri Türk Kültür Tarihinde Bilimin Yeri' başlıklı kısımda, yazılı tarihin ta başlangıcında yer alan ve insanlık kültürüne şehir devletleri, tapmak, şiir, destan, öykü, atasözü, kanun, okul, matematik, astronomi, ticaret, müzik, resim, heykel gibi yüce kültür değerlerini katmakta muvaffak olan Sumerlilerin Türklerle münasebeti üzerinde durulur ve bilimin Cumhuriyet devrine kadarki Türk kültür tarihindeki yeri analiz edilir. 'Cumhuriyet Devri Türk Kültür Tarihinde Bilimin, Dilin ve Tarihin Yeri' başlıklı kısımda Atatürk'ün Bilim, Dil ve Tarih konuları üzerindeki inkılap hareketlerinden söz edilir. 'Aydın Sayılı ve Onun Türk Kültür Tarihindeki Yeri' başlıklı bölüm, on alt başlık altında incelenmiş olup, onda Aydın Sayılı'nın hayat hikayesi, eserlerinin listesi, şahsiyeti, bilim tarihine verdiği önem, bilim, kültür ve batılılaşma anlayışı incelenir; İbn Türk, Harezmi, Farabi, Beyruni, İbn Sina gibi Türk bilgeleri, medrese, rasathane, hastahane, kütüphane gibi eğitim ve araştırına kurumları üzerindeki çalışmalara, Türk dili, Türk kültür tarihi üzerine katkılarına yer verilir. Tezin 'Sonuç' kısmında, Aydın Sayılı'nın gerek kişiliğinin, gerekse çalışmalarının 'Giriş'te sunduğumuz bilgelik tanımları ile uyum içerisinde olduğu tespit edilir. Aydın Sayılı'nın Cumhuriyet devrinde yetişmiş bir Türk bilgesi olduğuna belirginlik kazandırılır.
Jean-Paul Sartre ve Albert Camus'de özgürlük kavramı

Bu çalışmanın amacı, Jean-Paul Sartre ve Albert Camus'nün özgürlük kavramını nasıl anladığını ve özgürlük kavramına ulaşma yollarını, felsefi ve edebi eserlerindeki insan kavramından hareketle araştırmak; özgürlük kavramı ile ilgili görüşlerini karşılaştırmak ve bazı 20. yüzyıl düşünürleri tarafından ortaya atılan felsefi ve politik özgürlük görüşlerinin yol açtığı çeşitli problemlerin nasıl aşılacağını göstermek, böylece Sartre ile Camus'nün düşüncelerinin çağımız için önemine dikkat çekmektir. Çalışmanın Giriş bölümünde, varoluşçuluğun tarihsel arka planı ve varoluş sorunu üzerine düşünmüş ve yazmış filozofların görüşlerinin yanı sıra, özgürlük kavramının tarihsel ve felsefi arka planı ele alınmaktadır.
Modernizm sürecinde cami cemaatinin dini anlayışı

GÜNGÖR, Özcan, Modernizm Sürecinde Cami Cemaatinin Din Anlayışı, Batıkent Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Niyazi AKYÜZ, 142 s. Batıkentte yaşayan ve cami cemaati olan halkın modernizmin çok yönlü etkilerinin; dinin teorik, pratik, ve sosyal yönlerine ilişkin bulgularla birlikte ortaya çıkarılmasına katkıda bulunmayı hedefleyen bu araştırma, üç bölüm ve genel değerlendirme-sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de, araştırmanın konusu, problemi, önemi, amacı, varsayımları ve yöntemi hakkında bilgiler verdik. İkinci Bölüm'de, dinin sosyolojik tanımı, din toplum ilişkileri, bir sosyalleşme unsuru olarak cami ve ortamı ve son olarak din, gelenek ve modernizm konusunda kuramsal bilgilere yer verdik. Üçüncü Bölüm'de, araştırma örnekleminin bağımsız değişkenlere göre dağılımı ile ilgili olarak verilen betimsel bilgilerin ardından, araştırmaya katılanların yaş, eğitim, medeni durum, aylık gelir, mesleki durum ve son oturulan yer gibi olgusal niteliklerine göre dini yaşayışlarında ve modernizm sürecinde karşısında oluşan tutumlarında ortaya çıkan farklılaşmaları inceledik. Sonuç kısmında ise, araştırma evrenini oluşturan Batıkent'te, cami cemaatinin gerek dini hayat ve gerekse modernizm sürecindeki tutumlarında görülen farklılaşmanın ülkemizde farklı niteliklerde devam eden modernleşme, kentleşme ve sosyal değişme süreçlerinden etkilendiğini ifade ettik. Din anlayışı konusunda geleneksel yapının büyük oranda belirleyiciliğini yitirmesine karşın, çeşitli etkenlere bağlı olarak bazı geleneksel tutum ve davranışların etkilerini koruduğunu da ifade ettik. 124
İslam ve modernite

Tez, özünde ?'slam ve modernite ikili karsıtlıgının kurgusökümünüamaçlamaktadır. 'Ve' baglacının imledigi, slam ve modernite'nin bagdasabilirligi/bagdasamazlıgı matriksi temel alınarak karsıtlıgın özü kavranılmaya çalısılmıstır. Bu baglamda, ilk adımı tarihsel gelisimi içinde modernitenin anlamının kurgulanısıbetimlenmeye çalısılmıstır. Bu betimlemeyi, slam'ın bukurgulanıs içinde nasıl görüldügü, slam'dan ne anlasıldıgının açımlamasıizlenmistir. Son olarak da, Modernitenin krizi olarak ortaya çıkan Postmodern durum içinde filizlenen elestiriler baglamında, slam'ın kendinden ne anladıgı ve modernitegörüsü içinde biçimlenen slam anlayısına gösterilen tepkilerin kavramsal çözümlemesi yapılmıstır. Ayrıca, bu çalısma, modernitenin en temel ve en özgün metafizik savıtarihsel varolus için mükemmel bir norm olusturma çabası olarak gösterilmektedir. Bu çabanın kurumsal kaynagı ise Aydınlanmanın 'Evrensel Etik' ve 'Evrensel Us'paradigmasıdır. Etik ve entelektüel olan evrensel bir tarihsel sürecinin olanagınıtartısmalı biçime dönüstürüyorsa modernite ve slam karsıtlıgı olarak konulandurumun anlamı nasıl biçimlenebilir? Bu temel sorunun yanıt asamalarındamodernitenin kurgulanıs asamaları ve temel savları irdelenmistir. Son olarak çalısma, Postmodern tartısmalar dogrultusunda Batı'nın slamdeğerlendirmesi ve postmodern anlayıs çerçevesinde slam dünyasının kendini nasıl degerlendirdigi üzerinde yogunlasmıstır