turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkçeden Boşnakçaya geçmiş kelimelerde anlam değişmeleri

Balkan dilleri arasında Türkçeden en çok kelime alan dil Boşnakçadır. Araştırmalar neticesinde 8742 kelime geçtiği tespit edilmiş olsa da bu sayının 10 binin üzerinde olduğu rahatlıkla söylenebilir. Çünkü tarih boyunca Boşnaklar Türkçeden ve Türk hayat tarzından en çok etkilenen toplum olmuştur. Türkçeden almış oldukları kelimelere kimi zaman Boşnakça ekler getirerek yeni kelimeler türetmiş, kimi zaman da yeni anlamlar türetmiş yahut da Türkçeden aldığı kelimenin anlam sayısını en aza indirmiştir. Bu çalışmada da Türkçe ve Boşnakçadaki ortak söz varlığında meydana gelen anlam değişmeleri ve anlam olayları konu alınmıştır. Tezimizin giriş bölümünde Bosna-Hersek ve Boşnakçanın genel hatlarına kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde Balkan dillerinin ve Boşnakçanın tarihsel süreç içindeki Türkçe ile olan münasebetleri incelenmiş ve Türkçenin bu diller üzerinde bıraktığı izler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Boşnakçada bulunan Türkçe alıntı kelimelerle ilgili şimdiye kadar yapılmış önemli çalışmaların bir bibliyografyası sunulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise önce anlam değişmeleri ve anlam olaylarının genel özelliklerine değinilmiş sonra da Boşnakçada yalnızca anlam farklılığı bulunan toplam 1460 Türkçe alıntı kelime mukayeseli şekilde hangi anlam değişmesi ve anlam olayına uğradığı tablo üzerinde gösterilmiştir.
Terceme-i Şir'atü'l-İslam: Metin-gramatikal dizin

Bu çalışma İmamzade Muhammed b. Ebu Bekr'in Şir'atü'l-İslam eserinin Türkçe tercümeleri üzerine yapılmıştır. İncelenen nüsha, yazılış tarihi bakımından Eski Anadolu Türkçesi dönemi içinde yer almaktadır. Metin Eski Anadolu Türkçesinin ve Klasik Osmanlıca döneminin dil özelliklerini yansıtmaktadır. Çalışma ile üzerinde durulmamış bir eser ve dili hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır. İncelenen metin, dini konular hakkında yazılmış, öğretici bir eserdir. Çalışmada yazarın hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Metin okunmuş, transkribe edilmiş ve ardından metinde geçen sözcükler anlamları ile birlikte dizin bölümünde verilerek çalışma tamamlanmıştır.
Aka Gündüz'ün Katırcıoğlu adlı eserinin harf aktarımı ve söz dizimi

İnsanlığın üzerinde yaşadığı, duyu organlarımızla algılayabildiğimiz ve gerçek bir dünya olan doğadan edinilen bilgilerin yorumlanıp anlama kavuşması, ancak saymacalardan oluşan ve tamamen yapay bir dünya olan dil ile mümkündür. İnsanoğlu zaman içerisinde, dilin bu araç işlevinin yanında estetik yönünü de keşfetmiştir. Yazarlar, dilin estetik temsilcileri olarak kaleme aldıkları eserlerle okurlarına ulaşmışlardır. Dilin bu özelliği, yazarları yalnızca okurlarına ulaştırmamış, aynı zamanda dilbilgisel olarak incelenmeye müsait bir alan oluşturmuş ve yaratıcısının üslup özellikleri bakımından ipuçları barındırmıştır. Bu düşünceden hareketle ortaya çıkan bu çalışma, Aka Gündüz'ün cumhuriyetin ilanından önce kaleme aldığı Katırcıoğlu adlı eserinin harf aktarımını ve söz dizimi bakımından incelenmesini içermektedir. Çalışma harf aktarımını ve söz dizimi unsurlarının incelenmesini kapsadığı için, yazarın diğer eserleri ve dönemi ile karşılaştırılması, eser üzerindeki edebi özellikler, bu çalışmanın dışında tutulmuştur. Buna rağmen ileride yapılacak çalışmalara bir zemin hazırlayacak ve kaynak olacak, eserin üslup özellikleri hakkında yorum yapılabilecek sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlar sayısal veriye dönüştürülerek grafikler aracılığı ile gösterilmiştir. Eserin cümle çözümlemeleri ve kelime grupları incelenirken metnin bağlamı dışına çıkılmamıştır. Arap harfleriyle kaleme alınan eser, çalışmanın ilk bölümünde Latin alfabesine aktarılmıştır. Bu aktarım, eserdeki imla ve anlatım özellikleri olduğu gibi muhafaza edilerek gerçekleştirilmiştir. Eserde karşılaşılan anlatım bozuklukları metnin bağlamı dikkate alınarak, söz dizimi çalışması sırasında giderilmiştir ve cümleler metnin bağlamına göre tamamlanmıştır. Gerçekleştirilen aktarımın ardından eserdeki cümleler numaralandırılarak, her cümlenin öge çözümlemesi yapılmış, öge çözümlemelerinin altında kelime grupları tahlil edilmiştir. Çalışmadaki cümle ögelerinin ve kelime gruplarının incelenmesi aşamasında, her unsur tek tek belirtilerek çeşitli kısaltmalarla işaretlenmiştir. Elde edilen sonuçların sağlıklı bir şekilde sayısal veriye dönüştürülebilmesi için metnin bağlamı esas alınarak bazı ayıklamalar yapılmıştır. Bu ayıklamaların yapılmasındaki mecburiyet, sözcüklerin kullanıldığı yere ve anlama göre değişiklik göstermesinden doğmuştur. Yapılan söz dizimi çalışması üzerinden eserin dil dünyası ve sanatçının üslubu hakkında yorum yapılabilmesi için çalışma sayısal verilerle desteklenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında ortaya çıkan sayısal veriye dönüştürülmüş sonuçlar ve grafikler sayesinde çalışma, daha somut bir hale getirilmiştir.
Abdullah Eş-Şebravİ ve şiiri

Osmanlıların Arap topraklarına hakim olduğu dönemlerde Arap edebiyatının gerilediği iddiası uzun yıllar bir klişe olarak hassaten yakın dönem Arap edebiyatçıları tarafından tekrar edilegelmiştir. Ancak bu durumun ilgili dönem dikkatle tahlil edildiğinde ilmi olmaktan uzak olduğu anlaşılacaktır. Değerlendirilmelerin pek çoğu araştırma yapılmadan siyasi/sömürgeci bakışın tesirinde kalınarak ezberlenmiş meşhur bir hatayı yeniden ifade etmekten öteye geçmemektedir. Son dönemlerde yapılan çalışmalarla Osmanlılar döneminde Arap edebiyatının gerilemediği, aksine her dönemde gelişebilecek ve kendini yenileyebilecek dinamikleri bünyesinde barındıran köklü bir edebi geleneğe sahip olan Arap edebiyatının tabi seyrinde gelişmesini sürdürdüğü ve bazı değişimlerle Osmanlı döneminde de inkıtaa uğramadan yoluna devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu tür çalışmalara zerre miktarınca bile olsa bir katkı olması amacıyla bu tezde Osmanlı dönemi şair ve ediplerinden biri olan Abdullah eş-Şebravi'nin hayatı ve Divan'ı incelenmiştir. Çalışma yapılırken imkan nispetinde analiz, sentez, karşılaştırma vb. bilimsel metotlara bağlı kalınarak klasik ve modern kaynaklar rehberliğinde şairin ve ürünlerinin edebi değeri ortaya konmaya çalışılmıştır. Beyani üsluplardan ve Bedi'i sanatlardan yararlanarak şiirini daha etkileyici ve ifadelerini daha güçlü hale getiren şairin şiirlerinin dokusunun kaliteli olduğu çağdaş araştırmacılar tarafından da ifade edilen bir hakikattir.
Derin ve yüzey yapı ayrımı çerçevesinde sarfİ mİzan ve i'rab

Arapça'da kelimelerin geneli, belirli kalıplarda gelir ve kelimelerin son harekeleri, terkip içinde bulunduğu yere göre değişiklik arz eder. Bu, Arapça'nın mevzun ve mu'rab bir dil olduğunu gösterir. Dolayısıyla Arap Dili üzerine yapılacak bilimsel bir çalışmanın, kelimelerin veznini ortaya çıkaran sarfi mizan konusu ve cümle içindeki yerini belirleyen i'rab olgusu üzerinde durması, isabetli olacaktır. Hem sarfi mizan hem de i'rab, dil çalışmalarında farklı birçok görüşün, dolayısıyla problemin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada, bu iki önemli konuda ortaya çıkan bazı problemlere, derin ve yüzey yapı ayrımı çerçevesinde alternatif çözüm önerileri getirilmeye çalışıldı. Tezimiz, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde sarfi mizanın kavramsal çerçevesi çizilmeye çalışıldı. Daha sonra kelime ve türleri, kelime türetimi ve kelime yapısında meydana gelen ses değişimleri üzerinde duruldu ve bölüm, sarfi mizanla ilgili problemlerden ve derin ve yüzey yapı ayrımı çerçevesinde alternatif çözüm önerilerinden bahsedilerek sonlandırıldı. İkinci bölümde ise önce i'rab olgusunun kavramsal çerçevesi çizilmeye çalışıldı. Daha sonra da i'rabla ilgili problemlerden ve derin ve yüzey yapı ayrımı çerçevesinde alternatif çözüm önerilerinden bahsedildi. Tez, sarfi mizan ve i'rabla ilgili problemler, derin ve yüzey yapı ayrımı çerçevesinde alternatif çözüm önerileri ile ilgili elde ettiğimiz bulguları özetlediğimiz sonuçla bitirildi.
Native English speaking teachers and non-native English speaking teachers in İstanbul: A perception analysis

Bu çalışmanın amacı stanbul'daki üniversitelerde görev yapan, anadili ngilizce olan ve olmayan ngilizce öğretmenlerinin mesleğe bakışfarklılıklarını, ve bu grupların kendilerinin ve diğer grubun mensuplarının güçlü ve zayıf noktaları ile ilgili algılamalarını araştırmaktır. Çalışma stanbul'daki 10 farklı üniversitede 172 katılımcı ile gerçekleştirildi. Veriler, dört bölümden oluşan ve içinde açık uçlu sorular, çoktan seçmeli sorular ve likert ölçekli sorular bulunan bir anket ile toplandı. Ankete ek olarak 15 katılımcı ile sözlü mülakatlar gerçekleştirildi. Anketten elde edilen veriler niceliksel olarak incelenmiş, ve bunun için t-testleri, yüzde oranları ve ortalamalar hesaplanmıştır. Mülakatlardan elde edilen veriler de kategorilere ayırmak suretiyle analiz edilmiştir. Sonuçlar göstermiştir ki; katılımcıların büyük çoğunluğu ngilizce Dilöğretimini ya geçerli bir meslek ya bir kariyer olarak görüyorlar. ki gruptan toplanan veriler karşılaştırıldığında ise, ngilizce öğretmenliğini bir meslek veya kariyer olarak gören NNESTlerin yüzdesi NESTlerinkinden daha yüksek çıkıyor. Çalışma NESTlerin ve NNESTlerin mesleğe bakışlarında benzerlikler bulsada, bir öğretmenin sahibolması gereken özellikler ve NESTlerle NNESTlerin güçlü ve zayıf yanları söz konusu olduğunda görüş farklılıları olduğunu ortaya çıkarmıştır. Genel olarak, çalışmanın bulguları 'öğretilen dili anadili olarak konuşanlar idealöğretmenlerdir' inancının, katılımcılar doğrudan belirtmemiş olsalar da geçerliliğini koruduğunu ortaya koymuştur.
İlköğretim 6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan şiirlerin fonetik-semantik ilişki çerçevesinde incelenmesi

araştırma, Türkçe derslerinde okutulan, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirleri, fonetik-semantik puanları bakımından inceleyerek onların, öğrencilerin duygu ve düşünce dünyasına katkılarını tespit etmek ve şiir vasıtasıyla kazandırılabilecek özellikleri kazandırıp kazandırmadığını incelemek ve öğrencilere bu özelliklerin en iyi şekilde kazandırılması için tavsiyelerde bulunmak amacıyla yapılmıştır. 2010- 2011 eğitim-öğretim yılında Muğla ili genelinde okutulan Türkçe ders kitaplarında yer alan şiirlerin tema zenginliği, fonetik-semantik ilişkisi, şiir sayısı, değer sayısı, kelime hazinesine katkı ve hazırlama komisyonu açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi üzerine yapılmış bir çalışmadır. İlköğretim Türkçe ders kitaplarının şiir bölümlerini incelediğimizde öğrencilere tema zenginliği, duygu ve değer eğitimi ve onların kelime hazinesine katkı sağlamaları açısından yeteri kadar faydalı olamadıkları görülmektedir. Türkçe ders kitapları fonetik-semantik ilişkisi açısından incelendiğinde bu konuda da öğrencilere özellikle duygu eğitimi verme yönünden yetersiz kaldığı görülmüştür. Fonetik-semantik ilişkisi bakımından zayıf, lirik özellikli olmayan şiirlerin ders kitaplarına seçilmesi öğrencilerin gelişimleri açısından büyük bir eksikliktir. Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin tema zenginliği, fonetik-semantik ilişkisi, şiir sayısı, değer sayısı, kelime hazinesine katkı ve hazırlama komisyonu açısından incelenip değerlendirilerek öğrencilerin gelişmesi bakımından yeterliliği az olan bu kitapların yerine öğrencilere daha fazla duygu, düşünce ve değer katabilecek şiirlerin yer aldığı Türkçe ders kitapları hazırlanması bir ihtiyaçtır. Lirik özelliği, duygu, düşünce ve değer evreni güçlü olan şiirlerin ders kitaplarında yer alması, öğrenciler açısından faydalı olacaktır.
Plurals, mass nouns, and telicity in Turkish

Bu çalışmanın genel amacı Türkçede sözlüksel görünüş yapısına bütüncül bir yaklaşım sunmaktır. Çalışma özellikle sözlüksel görünüş kavramlarından biri olan hedefte-bitişlilik kavramının çoğulluk ve sayılamazlık kavramlarıyla ilişkisini irdeler. Çalışmanın vurguladığı temel bir nokta doğal dilde adsal alan ile eylemsel alan arasındaki paralelliklerdir. Her iki alandaki bazı anlambilimsel ayrımların, sadece anlambilimsel tekillik ve anlambilimsel çoğulluk ayrımına indirgenebileceği savunulur. Anlambilimsel tekillik ve çoğulluk ayrımı, adsal alanda tekil ve çoğul adları ayırmanın yanı sıra, grup gönderimli ve dağılımsal okuma alan adları birbirinden ayırır. Ayrıca, sayılamaz ve sayılabilir adlar arasındaki farklılık da bu anlambilimsel ayrım tarafından belirlenir. Çalışma, grup gönderimli adların ve sayılabilir adların anlambilimsel olarak tekil, sayılamaz adların ve dağılımsal okuma alan adların ise anlambilimsel olarak çoğul olduğu görüşünü benimser. Eylemsel alanda ise, anlambilimsel tekillik ve çoğulluk görünüşsel yapıya göre belirlenir. İçsel olarak hedefte-bitişli eylemler sözlükçeden olarak gelirlerken, içsel olarak hedefte-bitişsiz eylemler ise dur. Bunun yanı sıra, bazı yüklemler belirsizdir ve bu yüklemlerin veya yorumu eylemin eylem öbeğindeki dolaysız nesne ile kuracağı anlambilimsel ilişkiye göre belirlenir. Bu ayrım ışığında, görünüşsel eylem sınıflarından Aktiviteler çoğul, Olmalar tekil ve Tamamlamalar belirsiz olarak tanımlanır. Son olarak, tümce düzeyinde hedefte-bitişliliğin anlambilimsel tekilliğin bir yansıması olduğu savunulur. Hedefte-bitişlilik anlambilimsel olarak değere sahip bir yüklemin, anlambilimsel olarak üyelerle birleşiminden doğar. Buna göre, hedefte-bitişli bir tümcede çoğul adlar ve sayılamaz adlar tür-değiştiren anlambilimsel işlevler aracılığıyla okuma alırlar. Bütün bunların ışığında, çalışma Türkçe'de hedefte-bitişlilik kavramının görünümlerini bütüncül bir biçimde açıklamayı hedefler.
Tagging ambiguous word classes in Turkish

Bu çalışma, Türkçe'de belirsiz sözcük türlerinin işlev ve sıklık dağılımına dayalı derlem temelli betimlemesini Sunmaktadır. Çalışmanın ilk bölümü, sözcük türü sınıflandırmalarını, Türkçe'de sözcük türü işaretlemelerini ve karşılaşılan belirsizlikleri özetlemektedir. Çalışmanın ikinci bölümü, Türkçe sözcük türü işaretlemede belirsizlik gösteren -ad, sıfat, belirteç ve ilgeç- sözcük türlerini betimlemektedir. Çalışmanın üçüncü bölümü, tez araştırması için dengeli ve temsil gücü yüksek 3 milyon sözcüklük derlemin tasarım ve yapımını ele alınmaktadır. Bu bölüm ayrıca sözcük türlerindeki belirsizlikleri gidermek amacıyla geleneksel dilbilgisi ve dil tipolojisi alan yazın taraması sonucu oluşturulan testleri içermektedir. Çalışmanın dördüncü bölümü, işlev ve sıklık dağılımı açısından veriyi iki kısımda inceler. İlk kısım, insan kaynaklı sözlükleri ve Türkçedeki temel renk terimlerini ad-sıfat ayrımını amaçlayarak incelemektedir. İkinci kısım, birincil ve ikincil ilgeçleri incelemektedir. Bu betimlemeler, Türkçe'de sözcük türü işaretleme programlarına yol gösterici olabilecektir. Türkçe sözcük türü işaretlemede bu betimlemeler, işaretleme programları için kural niteliği taşıyabilir ya da belirsiz sözcükleri işaretlemede veri listesi hazırlamada kullanılabilir.
Türkçe dilbilgisiz afazide zaman göndergesi

Alanyazında farklı birçok dil üzerinde yapılan çalışmalar eylem çekimlerinin dilbilgisiz afazili bireyler için sorunlu olduğunu göstermektedir. Özellikle geçmişşe gönderimi olan eylem çekimlerini üretebilmek bu grup konuşucular için daha da zor olmaktadır. Bu çalışmada, dilbilgisiz afazili bireylerin üretimlerinde farklı zaman çekimlerinin nasıl bir görünüm sergilediği, bu yapılar arasında bir hiyerarşinin olup olmadığı, basit ve karmaşık şekillerde olduğunda daha farklı bir görünüm sergileyip sergilemediği ve görünüş kategorisinin karmaşık yapılarda nasıl bir başarımı olduğu araştırılmıştır. Bu konuları araştırmak üzere davranışsal bir test yöntemi olan resimli bir tümce tamamlama testi hazırlanmıştır. Çalışmaya akıcı olmayan tutuk afazi tanısı konmuş 17 dilbilgisiz afazili birey katılmıştır. Bu bireylerin dilbilgisel üretimlerinden elde edilen sonuçlar, farklı zaman yapıları arasında belirgin bir hiyerarşi olduğunu göstermiştir. Geçmiş-dışı zaman yapıları korunurken, geçmişş zaman yapıları bir hayli sorunludur. Bunun dışında geçmişşe gönderimi olan bir eylem, biçimbilimsel yönden basit ya da karmaşık da olsa ya da farklı görünüş özellikleri de içerse, durum değişmemektedir. Geçmiş zaman yapısının sabit olduğu zaman yapıları görünüş ve biçimsel özellikleri ne kadar farklı olursa olsun, dilbilgisiz afazili bireyler için eşit derecede sorunlu olmaktadır. Bu bulgular, Yarbay Duman (2009)'da önerilen Birleştirme Sorunu Varsayımı ile desteklenmektedir. Dilbilgisiz afazili bireylerin geçmişş zamanlı yapılarda düşük başarım göstermesinin nedeni, geçmişş zaman DI yapısının içerdiği kesinlik nedeniyle anlambilimsel yönden karmaşık olmasıdır.
Altun Yaruk Sudur X. kitap

Doktora tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada Radloff-Malov tarafından yayımlanan Suvar aprabhasa (Sutra zolotogo bleska; Radloff 1913) adlı eserin 607 /1-7, 627/ 22 ve 677. sayfaları arasında bulunan, X. kitap (26-31. bölümler) içinde yer alan metin incelenmiştir. Sanskritçesi, Suvarnaprabhasasutra olan Altun Yaruk Sudur, Budist Uygur nesri içerisindeki en hacimli kitaplardan biridir. 10 kitap ve 31 bölümden oluşan eserin aslı Sanskritçedir. Sanskritçeden 8. yüzyılda Çinceye; 10. yüzyılda da Çinceden Uygurcaya çevrilen bu eser, Sutraların en önemlisi sayılır. Çalışmamızın Giriş kısmında Altun Yaruk Sudur hakkında kısaca bilgi verildikten sonra, X. kitabın bölümlerine göre içeriği üzerinde yapılan son çalışmalar, çalışmada kullanılan yöntemler aktarılır. Daha sonra Berlin Fragmanlarının yazı çevirimi ve harfçevirimi verilir. Burada U ve Mainz fragmanlarının ön ve arka yüzlerindeki metin St. Petersburg yazması, R-M yayını ve ayrıca diğer çalışmalardaki okuyuş biçimleri ile de karşılaştırıldıktan sonra ortaya çıkan farklar dipnotla gösterilir. Üçüncü olarak St. Petersburg yazmasına dayanan metnin yazı çevirimi ve harfçevirimi yapılır; burada R-M yayını, Berlin fragmanları ve daha önce yapılmış çalışmalardan ayrılan noktalar dipnotla gösterilir. Dördüncü kısımda ise metin Türkçeye aktarılır. Hemen ardından Uygurca metin ile Çince metnin karşılaştırılarak bulunmuş olan önemli söz ve ibareler üzerinde açıklamalar yapılır. Altıncı bölümde ise metnimizde geçen sözcüklerin Türkçe, Çince ve Çağdaş Uygurca karşılıkları ile birlikte yer aldığı sözlük hazırlanmıştır. Kaynakça verildikten sonra gelen sonuç ve ekler kısmı ile de çalışmamız sona ermektedir.
Kurmanci Kürtçesi ve Hintçede ergatif üzerine bir inceleme

Kürtçe ve Hintçe aynı dil ailesinin üyeleri olmak itibarıyla pek çok ortak özellikler taşırlar. Bunların en dikkat çekicilerinden biri de ergatif adı verilen ve Hint-Avrupa dil ailesinde yalnızca İrani ve Aryan grubunda bulunan bir gramer olayıdır. Geçmiş zamanlı ve geçişli cümlelerde fiilin nesneye göre çekimlenmesi şeklinde tarif edebileceğimiz bu dilbilgisi hadisesi bulunduğu dil içerisinde kendine has nitelikler kazanarak yine aynı özelliği barındıran bir başka dile göre kimi farklılıklar kazanmıştır. Bu çalışmamızda Kürtçe ve Hintçede ergatif vasfının nasıl şekillendiğini şematik yaklaşımla ve analizci bir usulle tahlil ederek iki dil arasındaki ortak ve çelişen tarafları sergilemeye çalıştık. Tahlil için sunulan pek çok örnek, bir yandan konunun daha iyi anlaşılmasını temin ederken, diğer yandan mukayese imkanı sunmuştur. Bu da teorik olarak karmaşık gibi görünen fakat anadil konuşanlarının büyük bir akıcılıkla kullandıkları ergatif mekanizmasının nasıl yürütüldüğü ve zihni süreçleri ile ilgili detayların belirginleşmesini sağlamıştır.
Otistik çocukların dil kullanımlarındaki farklılaşmalar

Otizm, sosyal iletişimde, dil ve konuşma süreçlerinde bozukluklar ile ortaya çıkan, yaygın gelişimsel bir çocukluk dönemi sorunudur. Araştırmamız, otistik çocukların dil kullanımlanndaki farklılaşmaların dil gelişim kuramları ve Zihin Kuramı ışığında belirlenmesini amaçlamıştır. 8-15 yaşlan arasında 6 otistik ve 6 otistik olmayan erkek çocukla gerçekleştirilen bu çalışmada deneklerle iki ayrı deney gerçekleştirilmiş, birinci çalışmada deneklere dolaysız, dolaylı ve karmaşık dolaylı sorular yöneltilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda otistik deneklerin dolaysız sorularda başarılı oldukları, ancak dolaylı ve karmaşık dolaylı soruların anlaşılmasında ve yanıtlanmasında sorun yaşadıkları gözlenmiştir. Deneklere bir resim gösterilerek, kendilerine gösterilen resmi anlatmaları istenilen ikinci çalışmada, otistik deneklerin yorumlama ve anlamlandırmada sorun yaşadıkları görülmüş, ve bu durum da dilin anlam ve kullanım düzlemlerine yansımıştır. Sonuç olarak, otistik deneklerin, dil gelişim süreçlerinin aynı yaş dilimindeki sağlıklı çocuklarla karşılaştırıldığında daha geride olduğu, dolaylı söz ve yorumlayarak anlatımda sorun yaşadığı, bu durumun da zihinsel işlevlere yansıdığı görülmüştür. Zihinsel işlevlerdeki bu eksiklik, dilin özellikle anlam ve kullanım düzlemlerine yansımaktadır.
Salebİ'nin kısasü'l-enbiya eserinin eski Anadolu Türkçesine çevirileri: Betimleyici çeviri kuramları ışığında karşılaştırmalı bir inceleme

Ebu İshak es-Sa lebi tarafından Arapça olarak kaleme alınan Kitabu Arai'si'l-Mecalis fi ı a i'l-Enbiya adlı eser, Türk edebiyatında en çok rağbet gören eserlerden biri olarak Türkçenin pek çok döneminde karşımıza çıkmaktadır. Kısasü'l-Enbiya adlı eserin Türkçenin farklı dönemlerinde, Arapçadan Türkçeye birkaç çevirisi bulunmaktadır. İlk çeviri 14. Yüzyılda, son çevirisi ise 19. Yüzyıla aittir. Bu tezde, Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait transkripsiyonu yapılmış olan Kısasü'l-Enbiya tercümelerinde Yusuf Kıssası esas alınacaktır. Bunlar, Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait çevirmeni bilinmeyen ve Türk Dil Kurumu nüshası olarak bilinen Kısasü'l-Enbiya, aynı dönemde yapılan Çerkezi ve İzniki'ye ait çevirilerdir. Bu çalışmada, Sa lebi'nin Kısasü'l-Enbiya adlı Arapça eserinin Eski Anadolu Türkçesine yapılan, yukarıda adı geçen Türkçe çevirileri kaynak dili Arapça olan metinle karşılaştırılarak çevirmenlerin izledikleri stratejiler ve çeviri sürecinde verdikleri kararlar betimleyici çeviri araştırma yöntemiyle ele alınacaktır. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde, Türkçe çevirilerinde benimsenen çeviri yöntem ve stratejilerinin açığa çıkarılması için Georges L. Bastin'in düzyazı dilsel-kültürel unsurların sınıflandırılması ve bu unsurların çevirisinde önerdiği belli başlı çeviri yöntemleri temel alınarak Lawrence Venuti ve Gideon Toury'nin görüşleri Tarihi-edebi metinlerin çevirisi bağlamında ele alınarak kuramsal çerçeve oluşturulması amaçlanmaktadır. Son olarak, ele alınan üç farklı çevirinin öncül normları tespit edilerek yapılan çevirilerin kabul edilebilir çeviri kutbuna mı yeterli çeviri kutbuna mı yakın olduğu ortaya çıkartılacak ve nedenleri üzerinde durulacaktır.
Çocuklara yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

Dünyada artan çok kültürlü toplum yapısı erken yaşta dil öğretim çalışmalarına büyük ivme kazandırmıştır. Erken yaşta Türkçe öğretim çalışmaları ise sahada duyulan büyük ihtiyaca rağmen henüz kuramsal altyapıdan yoksundur. Konuyla ilgili kuramsal bilgi azlığı, materyal oluşturma ve öğretim süreçlerinde de eksikliklere yol açmaktadır. Bu tez çalışmasında çocuklara ve ergenlere yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde yaş gruplarına ve öğrenici ihtiyaçlarına göre sınırlandırılmış; dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerine dayalı etkinliklerin nasıl oluşturulabileceğine dair bir yol haritası ve örnek bir ünite oluşturulması amaçlanmıştır. Kullanılacak yöntem ve teknikler, ölçme-değerlendirme esasları gibi unsurların da dahil edildiği bu yol haritasının belli bir yaş aralığındaki çocuklara Türkçe öğretiminde yol gösterici olması beklenmektedir. Çocuklara yabancı dil olarak Türkçe öğretimi sahasında kullanılacak materyal, etkinlik, yöntem ve teknikler belirlenirken çocukların yaşlarının, fiziksel, sosyal ve bilişsel gelişim düzeylerinin yanı sıra aile, kültür ve çevrelerinin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bunların göz ardı edildiği dil öğretim çalışmaları olumlu sonuçlar vermeyecektir. Bu bağlamda çocuklara yabancı dil olarak Türkçe öğretimi konusunda yapılan uygulamaların kuramsal temellere dayandırılması sürecin daha sağlıklı sonuçlar vermesini sağlayacaktır.