turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
A Heideggerian conception of knowledge

Bu tez, Martin Heidegger'in Varlık ve Zaman'ının birinci ayrımı temelinde bir bilgi fikri geliştirmek için bir girişimdir. Birinci bölüm kısa bir giriştir. İkinci bölümde Heidegger'in Varlık ve Zaman'da sunduğu bir dizi kavram analiz edilmektedir. Bu kavramlar arasında bu tez için en önemli olanı Heidegger'in 'dünya' adını verdiği kavramıdır. Benim ikinci bölümdeki argümanıma göre dünya bizim günlük yaşamımızın arka planını oluşturan yapı olarak değerlendirilebilir. İkinci bölümde iki tür bilgi arasında bir ayrım da yapılmaktadır. Bu bilgi türlerine 'transparan bilgi' ve 'opak bilgi' adları verilmektedir. Transparan bilginin nesnesi dünyadır. Opak bilginin nesnesi ise mevcut-olan nesnelerdir. Üçüncü bölümde arka plan üzerine önde gelen iki teori değerlendirilmektedir. Bu teoriler John Searle'e ve Hubert Dreyfus'a aittir. Üçüncü bölümde bu teorilerin ikisinin de çeşitli itirazlara açık olduğu gösterilmektedir. Dördüncü bölümde Heidegger'in Varlık ve Zaman'ın önemli bir bölümünde bilgiye dair görüşlerinin ne anlama geldiği gösterilmekte ve Charles Guignon'ın Heidegger'in bilgiye yaklaşımı hakkındaki yorumunun hatalı ve bilginin ne olduğuna dair eksik bir anlayışa dayandığı iddia edilmektedir.
Borden Parker Bowne'un tanrı anlayışı

Boston Personalizmi adlı felsefi ekolün kurucusu olan Amerikalı filozof Borden Parker Bowne (1847-1910), felsefeci kişiliğinin yanı sıra bir teolog ve kendisini Hristiyan-Metodist imanını dünyaya hakim kılmaya adamış bir misyonerdir. Bowne'un teizm üzerine yaptığı çalışmaları hazırlarken temel amacı; zihnindeki Tanrı tasavvurunu felsefenin imkanlarından yararlanarak aşama aşama sistematik bir şekilde temellendirebilmektir. Bowne, bu amacına ulaşabilmek için ontolojik delile yaslanarak zihnindeki Tanrı tasarımının, önce Tanrı'nın tekliği, zekası, kişiliği, kudreti, değişmezliği, ezeliliği, ebediliği ve ilminden oluşan 'metafiziksel' yönünü, sonra o metafiziksel yönle birleşerek onun 'dinin Tanrısı' haline gelmesini sağlayan ahlaki yönünü inşa eder. Bowne'a göre Tanrı'nın zeki oluşu, Onun hem kendisini hem de nesnelerini bilmesi anlamına gelir. Kişilikli oluşu ise, Tanrı'nın zekasının yanı sıra iradesinin de olması yani hem kendisini hem de faaliyetlerini bilinçli bir şekilde belirleyip yönetmesi anlamına gelir. Teslis inancını rasyonalize etme arzusunda olan Bowne, bu hedefine ulaşabilmek için, Tanrı'nın ahlaki mutlaklığıyla mutlak ve biricik tekliğinin bağdaşmayacağı probleminin gerçekliği varsayımı üzerine bina ettiği görüşlerle bizi teslis inancının makul olduğunun kabulüne ikna etmeye gayret eder. Bowne'a göre ahlaki hayat, topluluğu ima ettiği için mutlak tek olan bir Tanrı ahlaki değerlere sahip olamaz. Bu yüzden mantık, Tanrı'nın ahlaki açıdan mutlak Tanrı olması için ezeli refakatçi ya da refakatçilere sahip olması gerektiğini ima eder. Tanrı'nın ahlaki mutlaklığını tesis eden bu ezeli refakatçiler ise, Tanrısal doğanın tekliği içerisinde tasavvur edilen kişiler yani Oğul ve Kutsal Ruh'tur. Bowne'un felsefesi, teolojik bir apolojetik yani dini inançların savunulması olarak tasvir edilebilir. Zira düşünürün felsefesi ile teolojisi, mahiyet itibariyle yakın benzerlik arz etmekte ve o, felsefenin olanaklarından faydalanarak aklındaki teolojiye ulaşmaya gayret etmektedir.
Postmodenizm ve eğitim

21. yüzyıl kavramlar ve tanımlar çokluğunun egemen olduğu bir çağdır. Bu çokluğun temelinde ise modern düşünceden post-modern düşünce doğru giden bir değişme süreci yatmaktadır. Modern olana dair kabul edilen birçok kavram ve değerin sorgulanması, tekrar bu değer ve kavramların ele alınıp tanımlanmaya çalışılması günümüzün yaşam biçimine de yansımaktadır. Bireyden başlayarak toplum ve onun oluşturduğu kurumların çoğunda bu değişim sürecinden etkilenme görülmektedir. Bu değişim sürecinden en fazla etkilenen kurum ise 'eğitim' kurumu olarak öne çıkmaktadır. Modern olanın birey, bilgi ve değer anlayışından post-modern olanın birey, bilgi ve değer anlayışına doğru giden 'eğitim ' kurumu yapılanması söz konusu olmaktadır. Bu durumda eğitim kurumları da çağı yeni düşüncesi doğrultusunda öğelerine şekil verme çabasına girişmektedir. Bu özellikler doğrultusunda bu çalışmada; Giriş bölümünde, modern felsefe ve onun özellikleri, kısaca post-modern felsefeye doğru geçiş süreci ve bu süreci orta çıkartan koşullar özetlenmektedir. Birinci bölümde, modernden post-modern olana geçiş ve bu geçiş sürecinde ele alınarak tekrar tanımlanan özne, öteki, bilgi, çoğulculuk, iktidar benzeri birçok kavram post-modern düşünürlerin bakış açılarıyla ele alınarak tekrar temellendirilmeye çalışılmaktadır. İkinci bölümde, post-modern felsefenin tekrar yapılandırdığı kavramlar bağlamında günümüzdeki eğitim programlarının öğelerinin tekrar ele alınması ve post-modern felsefenin düşünüş biçimine göre düzenlenmesi açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde, modern ve post-modern felsefenin biçimlendirdiği modern ve post-modern okul anlayışı karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde, son dönemdeki eğitim programlarında post-modern felsefenin etkinsi üzerinde durularak, genel bir değerlendirme yapılmaktadır.
F. C. S. Schiller'in gerçeklik ve doğruluk anlayışı: Pragmatik hümanizm

Bu çalışma, on dokuzuncu ve yirminci yüzyılda yaşamış F. C. S. Schiller'in hayatını, eserlerini ve ilk dönem pragmatistler ile ilişkisini genel hatlarıyla ele alarak Schiller'in pragmatik hümanist felsefesini irdelemeyi hedefler. Pragmatik hümanizmin epistemolojik, metafizik ve ahlaki temellerini inceleyen bu çalışma, söz konusu felsefenin Batı düşünce geleneğinin felsefi temelleri ile ayrımı hakkında da önemli tespitler ortaya hedeflemektedir. Schiller'in uygunluk ve tutarlılık teorilerinden ayrılarak pragmatist doğruluk anlayışına odaklanan bu çalışma, pragmatik hümanizmin özgün bir yönü olarak okunabilir. Pragmatik hümanizmin hem felsefi temelleri konusunda hem de gerçeklik ve doğruluk hususunda postmodern düşünceyi etkilemesi de ele alınan diğer bir önemli konudur.
Seneca'nın Naturales Quaestiones adlı eserinde doğa ve ahlak anlayışı

Tezimizin temel amacı, Seneca'nın Naturales Quaestiones adlı eserindeki doğa ve ahlak anlayışını değerlendirmek ve filozofun, bağlı bulunduğu Stoa düşüncesindeki genel eğilime uygun olarak insanları ahlaki gelişim amacıyla doğayı incelemeye çağırdığını göstermektir. Bu kapsamda ilkin Stoacı bilgi anlayışı çerçevesindeNaturales Quaestiones'teki doğa ve bilgi problemi incelenmiş olup, Seneca'nın, kutsal kabul ettiği doğanın bilgisini nasıl ahlaki çıkarımlara bağladığı ve hangi amaçlarla insanları doğayı tanımaya çağırdığıele alınmıştır. Tezimizin bu ilk bölümünde Naturales Quaestiones'teki doğa araştırması üzerine yazmanın ve göksel bilginin önemine, Seneca'nın insanların bu bilgiye erişememelerinin nedeni olarak gördüğü alışkanlık engeline, doğa bilgisinin uzun sürede tamamlanacağı düşüncesine ve Seneca'nın Roma'da felsefe ve doğa araştırmalarınaolan ilgisizlikten şikayetine değinilmiştir. Daha sonra, ikinci bölümde ilkin Seneca'nın genel tanrıbilim anlayışı üzerinde durulmuş olupNaturales Quaestiones'te ortaya konan doğanın yaratıcı ve yönetici kimliği, kader, doğa olayları arasındaki tutarlı birliktelik ve kehanet konusuyla birlikte Tanrı'nın evrendeki her şeyin nedeni olduğu düşüncesi işlenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise Seneca'nın genel ahlak anlayışı yanında Naturales Quaestiones'te sergilenen ahlak idealleri yani talihi küçümseme ve ölüm korkusunu yenme hedefi ele alınıp, yine eserdeki, ideal bilgenin zihni yükselişine engel teşkil ettiği için kaçınması gereken ahlaki kusur örneklerinden sapkınlık, gösteriş ve açgözlülükten bahsedilmiştir. NeticedeSeneca'nın insanları doğa araştırmasıyla, doğadaki gizli tanrısallığı ve kusursuz düzeni anlamaya çağırdığı dile getirilmiştir.
Filibeli Ahmed Hilmi'nin materyalizm eleştirisi

Şehbenderzade Filibeli Ahmed Hilmi, Osmanlıların son döneminde yetişmiş bir ilim ve düşünce adamıdır. İyi bir eğitim alt yapısına sahip olan Filibeli, İslam felsefesinin yanı sıra Batı düşüncesinin Antik Yunan'dan kendi devrine kadar geçirdiği tarihsel süreci de bilen şahsiyetlerden biridir. Felsefe, tarih ve psikoloji gibi farklı alanlarda eser vermiş olan Filibeli, bir dönem Darülfünun'da felsefe hocalığı da yapmıştır. Taşıdığı aydın sorumluluğu gereği devletin ve toplumun gidişatına kayıtsız kalamamış ve savunduğu düşünceler nedeniyle yedi yıla yakın bir sürgün hayatı yaşamıştır. Materyalizmi milli ve dini değerlere aykırı olması nedeniyle karşı çıkan Filibeli Ahmed Hilmi, materyalizmle bilimin birbirinin gereği gibi görülmesini reddetmiştir. Bilime ulaşmak için dini reddetmek gibi bir zorunluluğun olmadığı düşüncesinden yola çıkan Filibeli, hayatının önemli bir kısmını materyalizmin savlarını çürütmeye adamıştır. Bu tez çalışmasının amacı, düşünceleriyle materyalizm eleştirileri bağlamında son derece önemli bir etkiye sahip olan Filibeli'nin bu anlayışa karşı getirmiş olduğu eleştirileri incelemek ve tasnif etmektir. Çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. İlk bölümde tezin konusu ve yazılış yöntemlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, felsefe tarihinde Antik Yunan dönemine kadar dayanan materyalizm bir düşünce akımı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde Filibeli'nin hayatı, eserleri ve felsefi kişiliği ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise onun materyalist felsefeye karşı getirmiş olduğu tenkitler farklı başlıklar altında incelenip analiz edilmiştir. Sonuç kısmında da tez çalışmasının ne gibi sorulara cevap verdiği, hangi çalışmaların önünü açabileceği üzerinde durulmuştur.
Henri Bergson'da süre

Bergson, felsefesinde süre kavramını ele alıp bunu açıklamaya çalışmıştır. Bergson'un bütün düşüncesinin temelinde süre vardır. Bergson, diğer zaman anlayışlarından farklı olarak ölçülemeyen, sayılarla ifade edilemeyen, yaşantı sonucu olan zaman anlayışını ortaya koyar. O bilimin ortaya koyduğu mekaniksel ve statik zaman anlayışını kabul etmez. Gerçek zamanşuurun yaşantısı sonucunda ortaya çıkan süre'dir. Yaşanan zaman şuur hallerimizindaimi oluş ve akışıdır. Bergson zamanı homojen ve heterojen zaman olarak ikiye ayırır. Homojen zaman bilimin icat ettiği saatle ölçülen, sayılarla ifade edilen zamaniken heterojen zaman yaşantılarımızın, deneyimlerimizin sonunda ortaya çıkanzamandır; bu ise süre'dir. Gerçek süre'ye sahip tek varlık bizim bilincimizdir. Bilincimiz ise süre'ye sezgi ile ulaşır. Bergson sezginin bize gerçekliğin kendisiniverdiğini söyler. Biz süre'yi sezgi aracılığı ile kavrarız. Çünkü sezgi gerçekliğe nüfuz eden, nesnelerle doğrudan aracısız temas kuran bilgi türüdür. Bergson felsefesin de sezgi bir düşünce yöntemidir. Gerçek olanı mutlak olanı elde etme yoludur. Sezgininbize gösterdiği tek gerçeklikte süre'dir.
A critical consideration of narratives concerning the emergence of civilization: Nietzsche and Freud

Bu Yüksek Lisans tezinde, izlerinin antik düşünceye kadar takip edilebilen fakat açıkça modern düşünürler, özellikle Hobbes ve Rousseau, tarafından ele alınan uygarlığın ortaya çıkışı üzerine anlayışlar incelenecektir. İlk olarak Hobbes ve Rousseau'nun uygarlığın gelişimi üzerine anlatıları sunulacak ve sonra bu açıklamaların eleştirisini kendiliğinden içeren Nietzsche'nin ve Freud'un anlayışları gösterilerek sorunsallaştırılacaktır. Bu düşünürlere bir arada yoğunlaşılmasının bir başka sebebi de bu düşünürlerin uygar toplum öncesi varsayımsal bir durumu betimlemeleri ve uygar toplumun ortaya çıkışından sonra insanın durumunun hesabını vermeye çalışmalarıdır. Ardından, Nietzsche'nin ve Freud'un uygarlığın ortaya çıkışının insanın değişimi ile ilgili olarak dinamik bir süreç olduğuna dair bir okuma önerilmeye çalışılacaktır. Nietzsche'nin anlayışında 'soylu' ve 'köle' kuvvetleri arasındaki mücadeleye, yani agon'a, Freud'un anlayışında ise ölüm ve yaşam dürtüleri arasındaki antagonizmaya yoğunlaşılarak; onların uygarlığın ortaya çıkışı hakkındaki açıklamalarına, sans telos olan insanın değişimi bağlamında odaklanılacaktır. Son olarak Freud'un anlayışının Nietzsche'nin düşüncesinden ne ölçüde ayrıldığı tartışılacaktır.
Teknoloji-değer ilişkisi

Mitolojide Tanrısal karakteriyle hem övülen hem de insanlığa geçmesi bir tehlike unsuru olarak resmedilen ve ihtiyatla karşılanan tekhne, hakim felsefi düşüncenin belirli bir çerçeveye oturmasıyla bu yapı içerisinde mevcut hiyerarşiye uygun bir konum edinmiştir. Mevcut ontoloji, tekhnenin eylem alanını tabii olarak sınırlasa da, tekhneye yönelik ihtiyatlı yaklaşım devam etmiş, tekhne çoğunlukla kontrol altında tutulması gereken bir bilgi ve etkinlik türü olarak addedilmiştir. Bu kontrol, dönemin felsefi yönelimine uygun olarak ya ahlaki ya dini motivasyonlarla sağlanmıştır. Modern dönemle birlikte geleneksel felsefi varsayımların değişmesi, kadim düşüncede tabii görülen sınırları ortadan kaldırmış, diğer şartların uygun hale gelmesiyle teknoloji dediğimiz yapı mümkün hale gelmiştir. Kadim tekhneden farklı olarak modern teknolojinin sahip olduğu potansiyel, onun eylem alanını genişletmiş, üretim modu farklılaşmış, teknoloji; varlığı, bilgiyi, değeri etkileyen durumlar ortaya koymuştur. Teknolojinin hem manipülasyon alanının, hem de zamansal ve mekansal etkilerinin genişlemesi, yeni duruma uygun ahlaki bir tutumun gerekliliğini ve bunun nasıl temin edilebileceği sorununu ortaya çıkarmıştır. Bu hususlar teknoloji felsefesi literatürü içerisinde değere ilişkin tartışmalarda yer bulmuştur. Söz konusu literatürde yeni durumda teknoloji-değer ilişkisini tespit edebileceğimiz belirli problemler tartışılmakta, güncel bir mesele olarak değerlerin devrede olduğu bir teknolojinin imkanına yönelik arayışlar devam etmektedir. Bu çalışmada, tekhneden teknolojiye gelinen süreçte, bu alanın değerlerle ilişkisi, ilişkinin tarihi süreçte ne şekilde değiştiği yukarıda belirtilen süreçler ve problemler ekseninde, sonuçlarıyla birlikte ele alınmıştır. Buna ilaveten insani ilimlere ilişkin teknoloji felsefesi literatürü çerçevesinde, değerlere ilişkin tartışmalar ve değerlerle yönlendirilmiş bir teknoloji tasavvuruna yönelik perspektifler sunulup değerlendirilmiştir.
Tasavvufİ bakış açısıyla Samiha Ayverdi'nin İnsan ve Şeytan romanında insanın hürriyeti kavramı

Bu çalışmada, 20. yüzyılda yaşayan, Osmanlı'nın son dönemlerine, BalkanSavaşlarına, Birinci ve İkinci Dünya Harbine, İstiklal Savaşımız ile CumhuriyetDevrimlerine şahitlik eden Samiha Ayverdi'nin İnsan ve Şeytan romanındakiinsanın hürriyeti kavramı tasavvufi bakış açısıyla incelenmiştir. Araştırmamızda, İnsan ve Şeytan romanındaki hür insan modeline dair tecrübi halintahlil ve değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmamız; hürriyet kavramının felsefe, kelam, tasavvuf açısından incelenmesinin yanı sıra modern dünyadaki hürriyetalgısını da içerecek şekilde multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmıştır. Romanın ana kahramanında ve diğer karakterlerde; hürriyet konusu ile ilgili olarak ön plana çıkan tasavvufi unsurlar detaylandırılmıştır.
Kant etiğinin çağdaş İslam ahlakı üzerine etkileri: Ahmet Hamdi Akseki örneği

Ahlak felsefe tarihinde kendinden önceki ahlak anlayışlarını ve temellerini eleştirerek farklı bir ahlak anlayışı ortaya koyan en önemli filozoflardan biri Kant'tır. Kant etiği 'ödev ahlakı'na dayanmaktadır. Akıllı, irade sahibi, özgür olan ve bu özellikleri sayesinde 'ahlaklı' olabilen insanda a priori prensipler bulunmaktadır. Kant bu prensiplere ahlak yasası adını vermiştir. Ahlakı ibadetten çok daha önemli gören İslam dini ile Kant etiğinin en büyük ortak yönü 'ödev ahlakı' ve 'evrensel ilke' anlayışıdır. Kant ve İslam dini ödevi yalnız ödev olduğu için yapılması konusunda ısrar eder. Yapılan fiil ancak bu şekilde ahlaklı olabilecektir. Yine Kant'ın öne sürdüğü 'ancak evrensel yasa olmasını isteyebileceğin şekilde eylemde bulun' düsturu ile Hz. Peygamber'in; 'kendin için istediğini başkası için de iste, kendin için istemediğini başkası için de isteme' sözü aynı noktaya işaret etmektedir. İslam ahlakı ile Kant etiğinin en büyük ayrımı ise ahlakın temellendirilmesindeki farklılıktır. Kant, din temelli ahlak anlayışına itiraz ederken İslam ahlakı, ahlakın dinden ayrı olamayacağını vurgular.
Thomas Hobbes'un leviathan'ında doğal hukuk ve ahlak kuramı- 'ölümsüz barış' kavramı perspektifinde yeni bir okuma denemesi

Tez çalışmasında, Thomas Hobbes'un doğal hukuk ve ahlak kuramını Leviathan adlı eserinde nasıl temellendirdiğinin analizi yapılmaktadır. 20. yy'ın ikinci yarısından itibaren sistematik halde Hobbes okumaları yapılmaya başlamıştır. Bu süreç öncesi, Hobbes'un toplum kuramı genellikle tek bir perspektif üzerinden okunmuş ve metinlerinin başka bir okumaya imkan tanımadığı kanaatine varılmıştır. Fakat, özellikle İkinci Dünya Savaşı'ından sonra Hobbes metinlerine geri dönüş yeni alternatif okuma perspektiflerini ortaya çıkarmıştır. İki Dünya savaşları, Hobbes'un tabiriyle herkesin herkesle savaş içinde olduğu çağ, edebiyatta, teorik ve pratik felsefede, bilimde, sanatta ve kültürde insanları ortak bir arayışa sokmuştur. İnsanlığın, akıllı bir varlık topluluğu olarak, savaşmaktan başka bir potansiyelinin olup olmadığı arayışı 20. ve 21. yüzyılları her açıdan şekillendirmektedir. Bu nedenle, insanların savaş veya barış potansiyellerini dilsel olarak en açık biçimde ifade etmiş olan Hobbes, günümüzün hem ekonomik hem kültürel hem de en radikal hali olan insan kıyımları savaşlarının içinden barış umuduyla çıkılıp çıkılamayacağının cevapları için oldukça yerinde bir düşünürdür. Bu tez çalışması bu cevapların arayışındadır. Tez çalışmasının genel iddiası, gelenekselleşmiş veya birçok düşünür ya da akademisyen tarafından genel geçer kabul edilmiş okumanın Hobbes'un toplum kuramının tek mümkün okuma olmadığını işaret edebilmektir. Bu açıdan, geleneksel Hobbes okumalarına alternatif bir okuma denemesi denilebilir. Bu okuma şunu temellendirmeyi amaçlar; Hobbes'un toplum kuramındaki ahlak teorisinin 'insan insanın kurdudur' argümanıyla özdeşleştirildiğini, ancak bu argüman kadar güçlü olan 'insan insanın Tanrı'sıdır' argümanının göz ardı edildiğidir. Dolayısıyla, bu argümanın izini sürmek ve insanın 'Tanrı' olabilme potansiyelinin mümkünlüğünü ortaya koymaktır. Bu potansiyel bizi ahlaklı bir toplum olabilir mi sorusunun cevabına götürecektir. Yeni bir okuma olan bu çalışma, Türkiye'deki felsefe alanında ilk tez örneğidir. Yeni bir Hobbes okumasının mümkün olabileceğinin işaretlerini, uluslararası literatürde Crawford B. Macpherson, D. W. Hanson ve Bernard Gert'de, ulusal literatürde ise Doğan Göçmen'in okumalarında görülebilir. Bu tezin bölümlendirme ve başlıklandırma açısından da yeni bir örnek olduğu iddia edilebilir. Tezin bölümleri, Hobbes'un toplum kuramının üç aşamadan oluştuğunu ortaya koyabilmek için üç temel bölüme ayrılmıştır. Bu bölümlerin başlıklandırmaları geleneksel okumadaki klasik adlandırmadan farklı olarak yeni okumanın perspektifini işaret edebilecek adlardan oluşmaktadır. Ayrıca, tezin çerçevesi dahilinde ele alınan tüm özel kavramların Türkçe felsefe yapabilmek adına Türkçeleştirilmesine özen gösterilmiştir.
Aristoteles'in tercih görüşünün hareket noktası ve eylem hayatındaki yeri bakımından değerlendirilmesi

Bu çalışmada, Aristoteles'in tercih görüşü ve bu görüşün dayandığı felsefi temeller ele alınmakta ve tercihin eylem hayatındaki yeri edebiyat eserleri üzerinden değerlendirilmektedir. Çalışmada Aristoteles'in erdemlere dayalı eylem hayatında tercihin yerine ilişkin görüşlerinin günümüzde de geçerli olup olmadığı tartışılmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü kapsamında, Aristoteles'in varlık görüşüyle ilişkisinde doğa ve insan doğası görüşü incelenerek insana özgü olan şeyler ya da insanı insan yapan özellikler saptanmaktadır. Burada özellikle insan ruhu, insan doğası açısından ön plandadır. İnsan ruhu her ne kadar bedenden ayrı düşünülmese de insana özgü her ne varsa onun ortaya konmasında başat rol oynamaktadır. İnsan ruhu, insana özgü olan aklın ve erdemlerin de kaynağı olması bakımında insan doğasını ya da insanın özünü arayacağımız yer olmaktadır. İnsan doğasının gerçekleşmesi ise 'insanın işi', 'işlev'i ve 'insan için iyi' olanla ilgilidir. Yani ruhun akla ve erdeme göre etkinlilerinden oluşan bir hayat sürmek 'insanın işi', 'işlev'sel olduğu yaşamı ve aynı zamanda 'insan için iyi' olanı gerçekleştirmesidir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Aristoteles'in eylem hayatı görüşü, isteme ve tercihle ilgisinde ele alınmakta ve 'insanlaşma'daki yerleri ve önemleri tespit edilmektedir. İnsana özgü toplumsal, siyasal ve ekonomik faaliyetleri de kapsayan eylem hayatı hem bireyin insanlaşabileceği hem de 'insansal iyi'nin gerçekleştirilebileceği bir alan olmasıyla dikkat çekmektedir. Bu bağlamda bir insan, amaç olarak insana özgü eylem hayatını yaşamayı ister, bu isteği uğruna akla ve erdemlere göre tercihlerde bulunur ve nihayetinde insana en yakışır olan etkinlikleri hayata geçirmeye çalışır. Bu açıdan istemesi ve tercihleri akla ve erdemlere göre belirlenmiş bir insan, kendi elinde olan ve yapabilecekleri şeylerle hem ereğine kavuşur hem de kendi doğasını gerçekleştirir. Yani kendisini tamamlar ve insan olur. Bu tür insan örneklerine ise nadir olsa da gündelik hayatın içinde, ama özellikle de edebiyat eserlerinde rastlamak mümkün olmaktadır.
Tehafütlerde ölümsüzlük problemi

Felsefi problemlerden birçoğu, öneminden dolayı, insanın ilgilendiği konular arasında yer almaktadır. Bu problemler, insanlık tarihi boyunca çeşitli şekillerde mütemadiyen olagelmiş ve tekrar tekrar ele alınarak incelenmiştir. Bununla birlikte, insanlık, tarihin bilinebilen seyri içinde, özellikle felsefi açıdan kendi kendini devamlı olarak düşünmüş ve fiziki varlığının daha ötesine giderek ruhun varlığını, bedenle olan ilişkisini ve bedenden ayrıldıktan sonraki durumunu merak edegelmiştir. Zaman zaman insan, bu merakını bir dinin öğretisinde bir dogma olarak, bazen de aklıyla ürettiği çözümlerle gidermek ve çeşitli delillerle düşüncesini temellendirmek istemiştir. İslam dünyasında Gazali'nin yazmış olduğu Tehafüt'ül Felasife'de ruhun mücerret olması, ölümsüzlük ve mead problemini tartışma konusuna dahil etmiştir. Gazali, filozofların dini referans almadan sadece akli delillerle bu konuları ispatlama çabalarına karşı çıkmış ve yine filozofların metodunu kullanarak, yani akıl ile onların delillerinin aksini ileri sürerek, delillerini çürütmeye çalışmıştır. Daha sonra gelen İbn Rüşd, Hocazade ve Ali Tusi de, Gazali'yi takip etmiştir. Burada önemli nokta ise, İbn Rüşd'ün, bazen Gazali'yi haklı bulması, bazen de filozoflardan tarafa fikir beyan etmesidir.
The paradox of horror or the value of negative aesthetic experiences

David Hume (1982) Trajedi Üzerine'de seyircilerin rahatsız edici duygulardan zevk almalarının nasıl mümkün olduğu sorusunu sorar. Tezim trajedi paradoksuyla aynı estetik kaygıyı ortaya çıkaran ve onun çağdaş versiyonu olan korku paradoksunu ele alıyor. Korku paradoksunun gündeme getirdiği soru şu şekildedir: normal hayatta kaçınacağımız korku sanatı deneyimlerini deneyimlemekten neden zevk alıyoruz? Paradoksun nedenini, korku hikayelerinin iğrenç ve korkutucu bir yaratığın varlığını kanıtlamak ya da eğer insanların genel olarak olumsuz duygulardan hoşlanmayacağı anlayışı olursa bazı insanların olumsuz duygulardan hoşlanabileceği şeklinde açıklayan bazı cevaplar vardır. Ancak bu tezde farklı bir bakış açısı öneriyorum. Korku sanatından estetik olarak zevk almamızın zengin açıklamasının, insanın duygusal gelişimini hesaba katması gerektiğini savunuyorum. Yani, ahlaki eğitimimizin önemli bir parçası olan ve başkalarına karşı sahip olduğumuz sempati kapasitesi korku filmleri izleyerek ya da korku romanları okuyarak şekillenebilir ve gelişebilir. Tezim, 18. Yüzyıl filozoflarının trajedi paradoksuna ilişkin sempati konusundaki argümanlarına odaklanmaktadır. Sempatinin, trajedi paradoksunu çözmemize yardımcı olup olmadığını belirledikten sonra, Mary Shelley'nin (2013) Frankenstein'ını örnek olarak kullanarak, sempati kavramını korku paradoksuna uygulayacağım.