turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Cemil Meriç ve Ümit Meriç'in İslamiyet'e dair temel fikirlerinin mukayesesi

Din olgusu, sosyolojinin meşgul olduğu konuların başında gelir. Batılı sosyologlar, 19. yüzyıldan günümüze din olgusu üzerine yoğunlaşmışlardır. Fakat onlar, özellikle İslamiyet'e ve İslam medeniyetine karşı her zaman tarafsız davranmamışlar, İslamiyet'i belirli kalıp yargılarla değerlendirmişlerdir. İslamiyet'e eleştirel bakan ve onu çarpıtan Batılı sosyologların aksine İslamiyet'i doğru yorumlayan sosyologlar da olmuştur. Bu noktada biz tezimizde, İslamiyet'i doğru anlayan aydınlarımızdan Cemil Meriç ile sosyolog Ümit Meriç'in görüşlerine yer verdik. Onların İslamiyet'i nasıl ele aldıklarını ve İslamiyet'e bakış açılarının hangi noktalarda örtüştüğü hangi açılardan farklılıklar gösterdiği ortaya çıkarmaya çalıştık. Düşünce dünyamızın önemli simaları olan, Türk toplumunun ve tarihinin ana meselelerine ilgi duyan, sorunlarımız üzerine düşünmüş olan Cemil Meriç ve Ümit Meriç'in İslamiyet'e ilişkin tutumları Batılı sosyologlardan ve Batı düşüncesini kıble edinen aydınlarımızın/sosyologlarımızın yorumlamalarından farklıdır. Cemil Meriç ve Ümit Meriç, İslamiyet'in ne olduğu, temel özellikleri ve prensipleri üzerinde durmuşlardır. Onlar, Batı aydınlarının dilinden İslamiyet'i okumamışlardır. İslamiyet'in tarihte ve günümüzdeki rolünü ve yerini doğru değerlendirmişlerdir. Cemil Meriç ve Ümit Meriç, İslamiyet'i bir medeniyet, Doğu'dan gelen ışık ve bir dünya dini olarak yorumlamışlar, toplumlar ve bireyler bakımından önemine vurgu yapmışlardır. Onlar, İslamiyet'in bir toplum projesi ve dünya görüşü olduğunu iddia etmişlerdir. Cemil Meriç, İslamiyet'e ilişkin fikirlerinde kültür-irfan kavramlarını tahlil etmiştir. İrfan mefhumunu İslam ruhuyla bağdaştırmıştır. Cemil Meriç, İslamiyet'in vahdet, sevgi, birlik ve adalete dayalı evrensel bir din olduğunu öne sürmüştür. Cemil Meriç, İslamiyet'in öncelikle bir ahlak olduğunu vurgulamış, onun eşitliği savunduğunu ve uzlaştırıcı bir temelinin bulunduğunu bildirmiştir. Ümit Meriç ise, İslamiyet'i toplumların örf ve adetleri, bireylerin alışkanlıkları açısından ele almıştır. Ümit Meriç, İslamiyet'i özellikle namaz, hac ve dua bağlamında daha fazla irdelemiştir. Ümit Meriç, namaz, hac ve duayı sosyolojik yönden irdelemiştir. Ayrıca Ümit Meriç, İslamiyet'i analiz ederken kılık kıyafet ve örtünme konusunu ön plana çıkarmıştır. Cemil Meriç ile Ümit Meriç, İslamiyet'in büyük bir medeniyet projesi olduğu, onun evrensel bir din ve inanç sistemi olduğu konusunda hemfikirdirler. Diğer yandan Cemil Meriç, İslamiyet'in teolojik ve felsefi derinliği ile ilgilenmişken Ümit Meriç ise, İslamiyet'i daha çok biçimsel yönüyle ele almıştır.
Modernizmin beden tüketimine etkisi: Estetik cerrahi operasyonlar örneği

Bu çalışmanın amacı, tüketim toplumu ve kültürü etkisiyle bireylerin bedenleri üzerinden yeni tüketim alanlarının nasıl yaratılmaya çalışıldığını anlamak, bedene dair müdahale pratiklerini medya içeriklerindeki kavramsallaştırmalar ışığında çözümlemektir. Modernizm ve geç modernizm olarak postmodernizmin estetik cerrahi operasyonlar yoluyla beden tüketimine etkisini konu edinen bu çalışmanın sorunsalı, medyanın beden tüketimi olgusunu estetik cerrahi operasyonlara dair haberlerinde nasıl ele aldığıdır. Bu kapsamda çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde modernizm, postmodernizm ve tüketim toplumu süreçleri değerlendirilmiştir. Medyanın tüketim toplumu ve kültürüne etkisi tartışılmıştır. İkinci bölümde beden kavramına dair tartışmalara odaklanmaktadır. Bedenin tüketimi nesneleşmesi üzerinde durulmaktadır. Üçüncü bölüm ise araştırma alanından oluşmaktadır. Bu kapsamda nitel araştırmadan faydalanılmıştır. Hürriyet, Milliyet, Habertürk ve Posta gazetelerinin internet sayfaları 1 Ocak 2012 ile 31 Aralık 2014 tarihleri arasında taranmıştır. Tıbbı gerekçesi bulunmayan estetik cerrahi operasyonları konu edinen 251 haber metni analiz edilmiştir. Haber içeriklerinin alt kodları, kodları, temaları belirlenmiştir. İmaj ve kimlik inşası, Normalleştirme, Operasyonelleştirme ve Problem şeklinde üst temalar ortaya çıkmıştır. Kadın veya erkek bedenine dair ideal kalıplar, kusurlu beden parçaları, estetik görünme isteği, estetik cerrahi yöntemleri ve harcamalarına dair ifadelere rastlanmaktadır. Estetiğin modasının olduğu görülmektedir. Bu modanın ise insanları bedenlerine müdahale etmelerine neden olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, haber içeriklerinden bedenin nesneleştirilmesi ve tüketilmesine dair argümanlara ulaşılmıştır. Bu argümanlardan görüntüsel bir sağlıklı olma kültürünün oluşturulmasında medyanın moderatörlük üstlendiği belirlenmektedir.
Sosyalleşme kapsamında amatör koroların incelenmesi

Bu çalışmanın amacı amatör koro çalışmalarının insanların sosyalleşme becerileri üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu bağlamda amatör koristler ile anket, koro şefleri ile röportaj yapılmış, hipotezlerin doğruluğunun araştırılması için ise alan yazın taraması gerçekleştirilmiştir. Koro çalışmaları sonrasında, katılımcıların kendilerini daha demokratik, sanatsal alanda daha bilgili ve iletişim konusunda daha becerikli hissettikleri görülmüştür. Çalışmalara katılanların büyük oranda yüksek eğitim düzeyine sahip kişiler olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, Sosyolog, nörolog ve koro şefleri ile yapılan röportajlarda, koro çalışmalarının insanlar üzerinde hem sosyal, hem de psikolojik açıdan pozitif etkileri olduğu görülmüştür. Uzmanlar, kişilerin hedef belirleme, kendilerini ve çevrelerini tanıma, sosyalleşme ve iletişim becerisi kazanmada koro çalışmalarının oldukça faydalı olduğu görüşündedirler. Bu çalışmada İstanbul ilinde bulunan koroların sınırlı sayıdakikoristleri ile şefleri üzerinde yapılan uygulamalarla sınırlıdır.
Konya'nın sosyal kültürel ve ekonomik durumu (Yeni Konya gazetesine göre: 1950-1960)

Konya'nın 1950- 1960 yılları arasındaki sosyal, kültürel ve ekonomik hayatını öğrenmek isteyenler için Yeni Konya gazetesi faydalı bir kaynaktır. Bahsi geçen dönemde Konya'nın sosyal, kültürel ve ekonomik hayatı detaylandırılarak Yeni Konya gazetesi aracılığıyla verilmiştir. Bu dönemde yazılan makaleler, haberler Yeni Konya'nın ve dolayısıyla Konya halkının olaylara bakışını ortaya koymaktadır. Araştırmada öncelikle Konya'nın basın tarihinden bahsederek Yeni Konya gazetesinin kimlik bilgileri, teknik yönü, çıkış amacı, yayın politikası, yazar kadrosu verilmiştir. Daha sonra gazetede verilen haberler ve bilgilerden yola çıkarak bahsi geçen dönemin Konya'sı sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan değerlendirilmiştir. Araştırmamızın amacı Yeni Konya gazetesi üzerinden bahsi geçen dönemi aydınlatmaktır.
Bulgaristan göçmenlerinin yeme içme kültürü ve uygulanan yemek reçeteleri üzerine inceleme

Bu çalışmada, Bulgaristan göçmeni Türk vatandaşlarının yeme içme kültürleri ele alınmıştır. Çalışma kapsamında göç, gastronomi ve kültür kavramlarına ilişkin incelemeler yer almaktadır. Türk gastronomi tarihi ve Bulgaristan'dan Türkiye'ye yönelik göçler tarihsel süreç içerisinde incelenmiş; göç, kültür ve gastronomi kavramları ilişkilendirilmiştir. Literatür çalışmalarının ardından muhacir vatandaşların yeme içme kültürleri ele alınmış, göç sonrası dönemde uyguladıkları yemek reçeteleri incelenmiştir. Bulgaristan göçmenlerinin Türkiye sınırları içerisinde uyguladıkları yeme içme kültürü, özel ve dini günlerdeki yeme içme alışkanlıkları, Bulgaristan göçmenlerine ait mönü kalemleri ele alınmıştır. Göçmen bireylere ait yeme içme kültürlerine dair araştırmalar içerik analizleri ve yarı yapılandırılmış mülakat teknikleri ile gerçekleştirilerek derlenmiştir. İçerik analizleri, yarı yapılandırılmış mülakat teknikleri ve derinlemesine görüşmeler sonucunda göç sonrası dönemde, göç edilen bölgelerde ve civarında yaşayan diğer bireyler ile etkileşim içerine girildiği, Bulgaristan göçmeni Türk vatandaşlarının özgün yemek reçetelerinin birçoğunun göç sonrasında revize edildiği saptanmıştır.
Günümüzde sosyal alanda yaratı

Bu çalışma, yaratı kavramının günümüzde geçerliliğini koruyan anlam ve çağrışımları ile yaratının Deleuze felsefesindeki anlamını ve yerini karşılaştırmak üzere gerçekleştirilmiştir. Geçmişten günümüze yaratıya atfedilen kolektif anlamlar yığınının yaratıcı sürece ne kadar olanak sağladığı ve bu süreci ne şekilde tıkama riskleri olduğu sorusuna eser analizleri aracılığıyla, Deleuze'ün yaratı anlayışında açtığı yol araştırılarak cevap aranacaktır. Bu bağlamda yaratı kavramının gündelik hayattaki izdüşümleri ile sanat ve felsefe disiplinlerindeki karşılığı tartışmaya açılacaktır. Çalışmada, Deleuze felsefesinin yaratıyı düşünüş biçimi örnekler ile açıklanmaya çalışılarak genel olarak literatüre, özel olarak ise sanat, felsefe ve Deleuze çalışmalarına katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.
Günümüz toplumunda benliğin yeniden üretimi: Bedensel modifikasyonlar ve yenilenen imajlar

Bu çalışmada günümüz insanının gündelik hayatta sürekli maruz kaldığı ya da bilinçli olarak benimsediği bedene yönelik modifikasyon taarruzlarının arka planındaki sosyolojik bağlamlar/ilişkisel kodlar analiz edilmeye çalışılmıştır. Amacımız insan bedeninin, bedenin asıl sahibi failler başta olmak üzere, biçimlendirici yapısall-toplumsalnesnel unsurlarca günümüzde nasıl tanımlandığı, ne türden bir algı nesnesine dönüştürüldüğü ve daha önemlisi bu tanım ve dönüşümlerin bedenin kendisine içkin olmayan hangi yapısall-bireysel etkenlerle ilişkili olabileceği sorularına cevaplar aramaktır. Çalışmamızın kuramsal zeminini Henri Lefebvre, Michel De Certeau ve Erving Goffman gibi gündelik hayat sosyologlarının bedene dönük analizleriyle Bourdieu'nün yapısall inşacılığı ekseninde ortaya çıkan tartışmalar oluşturmaktadır. Çalışma bedene ve bedensel modifikasyonlara yönelik anlamları çok boyutlu olarak ele almayı amaçlayan ve saha çalışmasıyla desteklenen bir araştırmadır. Araştırmamız karma araştırma yöntemlerinden keşfedici-sıralı karma araştırma yaklaşımıyla ile gerçekleştirilmiştir. Diğer bir değişle araştırma sürecinde, hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinden bir arada yararlanılmıştır. Malatya ili örnekleminde saha çalışmasıyla da desteklenecek olan çalışmamızda aynı zamanda bedenin bir araştırma nesnesi olarak yapı-fail düalizmini aşma noktasındaki verimlilikleri de masaya yatırılmıştır.
Kamu sağlık kurumlarında sözleşmeli yöneticiliğin sosyolojik analizi

Sağlık hizmetlerinin gelişmiş olduğu ülkelerde yaşam döngüsü sağlık kuruluşlarından ayrı düşünülemez. Dolayısıyla, sağlık alanı her zaman için önemini koruyan bir hizmet sektörüdür. Öte yandan, sağlık hizmetinin sunumunda ve hastalık tedavilerinde kullanılan teknolojilerin çok hızlı değişim gösterdiği bir sektör olması sağlık harcamalarını artırıcı bir faktördür. Böylece, hükümetler açısından, halkın genel sağlık düzeyinin yükseltilmesi, sağlık hizmetine erişimdeki eşitsizliklerin azaltılması, sağlık hizmet sunumundaki verimsizliklerin azaltılması ve sağlık harcamalarının kontrol altına alınması için sağlık sektöründe reform ihtiyacı kaçınılmaz hale gelmektedir. Günümüz toplumları Risk toplumu olarak tanımlanmaktadır. Riskler ise, bireysel ve toplumsal ölçekte belirsizlikler üretmektedir. 1980'li yıllardan sonra küreselleşmenin etkisi, yeni kamu yönetimi anlayışı çerçevesinde, devletin küçülmesi, özel girişimciliğin özendirilmesi ve verimliliğin artırılması ve de sağlık sisteminin iyileştirilmesi amacıyla gelişmekte olan ülkelerin sağlık sistemleri için büyük ölçüde benzer olan reform paketleri belirlenmiştir. Bu yönüyle, sistem dönüşümleri risklere farklı boyutlar katmaktadır. Çalışma, temel olarak dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, konu ve temel kavramlar çalışmanın problemi, amaçları, yaklaşımı, sayıltıları, yöntemi, sınırlılıkları, önemi, evren ve örneklemine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Türkiye sağlık sistemi, geçirdiği dönüşümler değerlendirilmiştir. Sağlık hizmeti sunum alanlarında ve kurumsal değişim öngören yasal süreçler, süreç temelli sosyolojik yaklaşım esas alınarak tarihsel dönüm noktaları itibarıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde hastanelerde yönetici olarak görev yapmış kişilerle görüşmeler yapılmış olup, Bruno Latour, Michel Callon ve John Law gibi bir grup sosyolog tarafından geliştirilen Aktör İlişkiağı Kuramı'nın yaklaşımından yararlanarak temellendirilmiş kuram esas alınarak açık kodlama, eksenel kodlama ve seçici kodlama süreçleri gerçekleştirilmiş ve derinlemesine mülakat tekniğiyle elde edilen veriler değerlendirilmiş ve çalışmanın yaklaşımlarına göre tartışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, elde edilen veriler ve sağlık sisteminin tarihsel süreç içinde geçirdiği dönüşümler sosyolojik yaklaşımla birlikte değerlendirilmiş olup katılımcıların önerileri ve problemin çözümüne yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Ankara Sincan Çocuk Eğitim Evinde kalan çocuk hükümlülerin aile ilişkileri, aile yapısı ve akran etkisinin suça etkisi

Araştırma, Ankara Sincan Çocuk Eğitim Evinde kalan hükümlü çocukların aile yapıları, aile ilişkileri ve akran etkisinin suça etkisini esas almıştır. Araştırmanın teorik çerçevesini Hirschi'nin sosyal kontrol teorisi ve Akers'in sosyal öğrenme teorisi oluşturmuştur. Araştırmanın varsayımlarına göre aile suçu önleyici akranlar ise suçu teşvik edici bir role sahiptirler. Bu bağlamda ebeveynlere bağlılığın, ebeveyn denetiminin, çocuk aile ilişkisinin, ebeveynlerin sapmışlığının ve akranların sapmışlığının çocukların işledikleri suç türleriyle olan ilişkisi analiz edilmiştir. Araştırma Ankara Sincan Eğitim Evinde bulunan 65 erkek çocuk hükümlüye anket ve nicel görüşme teknikleri uygulanarak yürütülmüştür. Araştırmanın bulguları her iki teoriyi kısmen desteklemiştir. Hükümlü çocukların % 60 a yakın bir kısmı ailelerinde ve yakın akranları arasında sapmış rol modellerin olduğunu belirtmişlerdir. Araştırmanın verileri suç türleri açısından analiz edildiğinde ise tek anlamlı ilişki akranların hapse girmiş ya da tutuklanmış olmasıyla çocuğun işlediği suç türü arasında ortaya çıkmıştır
Çocuk islahevleri ve çocuk cezaevlerindeki çocukların suç işleme nedenleri açısından incelenmesi

Bu araştırmada Ankara, İzmir ve Elazığ Çocuk Islahevleri ile Sinop Çocuk Cezaevindeki toplam 377 suçlu çocuk suç işleme nedenleri açısından incelenmiştir. Araştırmaya uygulama tarihinde kurumlarda bulunan çocukların tümü dahil edilmiştir. Suçlu çocukların aile ve kişisel özellikleri, sosyal çevresine ilişkin özellikleri, işledikleri suçlara ilişkin özellikleri ile kurumdaki yeniden eğitim sürecine ilişkin özelliklerini belirlemek amacıyla bir görüşme formu uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre suçlu çocukların çoğunluğu kentsel bölgelerde bulunmaktadır. Sosyoekonomik yönden orta ve daha alt sosyoekonomik düzeydeki ailelerden gelmektedirler. Çok çocuklu ailelerden oluşmaktadırlar. Çözülmüş aile oranı yüksektir. Ailede ortamında kavga ve dayak olanların oranı büyüktür. Çoğunlukla anne ve çocuklara dayak atılmaktadır. Çocuklara atılan dayak fiziksel istismara kadar varmaktadır. Çocuklarda evden kaçma davranışına sıklıkla rastlanmaktadır. Suçlu çocukların yarıya yakın bölümünün aile ve sosyal çevresinde suç işleyen kişilere rastlanmaktadır. Çocukların belli bir oranına aile dışında da fena muamele yapanlar vardır. Çoğunluğunun eğitim düzeyi düşük ya da yarıda kalmıştır. Okuldan kaçma olgusuna sıklıkla rastlanmaktadır. Çoğunluğu niteliksiz ve düzensiz olarak marijinal işlerde çalışmaktadırlar. işledikleri suçlar arasında ilk sırayı mala karşı suçlar, ikinci sırayı cinsel suçlar, üçüncü sırayı ise şahsa karşı suçlar almaktadır. Suçlu çocukların yaş ortalaması 15 .6'dır. 16 yaşta yığılım görülmektedir. Daha çok kentlerde suç işlemektedirler. Yarıya yakın bir bölümünün suç ortağı vardır. Yapılan istatistiksel analize göre suç türleri ile suç ortakları arasındaki ilişkiler anlamlı bulunmuştur. Suçlu çocukların büyük çoğunluğu bulundukları kurumlarda aileleri, arkadaşları ve tretman grubuyla ilişkilerini 'iyi' olarak algılamaktadırlar. 110 Türken, Sedat. 'A Study of Delinquent Juveniles who Are In the Juvenile Reformatory and Juvenile Detention Centers From the Perspective of Cause. .
1950-1960 yılları arasında İzmir'de gündelik yaşam

Bu araştırmada 1950 - 1960 yılları arasında Dünya ve Türkiye'deki, toplumsal, ekonomik ve siyasi değişimlerin etkilerine ve kendi iç dinamiklerine bağlı olarak, İzmir Kenti'nin gündelik yaşantısındaki gelişmelerin incelenmesi amaçlanmıştır. Donemin gündelik yaşamının incelenmesinde, ilkesel olarak canlı tanıkların yazdı ve sözel olarak sunduğu anıların yanı sıra, dönemin yerel basını, resmi veriler ve arşiv belgeleri gibi birinci el kaynaklara ağırlık verilmiş, bunun yanı sıra konuya ilişkin ikinci el kaynaklardan da yararlanılmıştır. Kent insanı için her türlü ayrıntıyı içine alan gündelik yaşam konusunun bize sunduğu çok sayıda verinin daha bütünsel bir biçimde ortaya konulabilmesi için, araştırma kent merkezi ile sınırlı tutulmuştur. 1950'li yıllarda İzmir Kenti'nin gündelik yaşamına yönelik bu araştırmanın birinci bölümünde, yönetim, demografik yapı, yerleşim dokusu, kent planlaması ve imar çalışmaları; ikinci bölümünde kanalizasyon, yol, su, elektrik, hava gazı gibi altyapı hizmetleri ile ulaşım, trafik, kitle iletim araçları, güvenlik ve sağlık alanlarındaki kentsel olanaklar ele alınmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde iç ve dış siyasetteki gelişmelerin gündelik yaşama etkileri; dördüncü bölümünde, temel ekonomi alanları, iş dünyası, tüketim ve tasarruf etkinlikleri açısından kentin ekonomik yaşamı; beşinci bölümünde ise eğitim düzeyi, öğretim kurumları, halk eğitimi ve kültürel hizmetlerin yanı sıra, başta tiyatro, müzik ve sinema olmak üzere kentteki sanatsal etkinlikler incelenmiştir. Altıncı bölüm, kentin sportif olanakları, dönemin belli başlı kulüpleri ve yaygın olan spor dallarını; son bölüm ise ev yaşantısı, kadınların toplusal yaşantıdaki yeri, toplumsal dayanışma, dinsel yaşantı, Özel günler, kutlamalar, dönemin moda ve magazin gündemi, yeme - içme alışkanlıkları ve eğlence yaşantısını kapsamaktadır. Araştırma sonucunda, ikinci Dünya Savaşı sonrasındaki uluslararası siyasal, ekonomik ve toplumsal koşullara bağlı olarak, İzmir'in gündelik yaşantısında belirli bir değişimin başladığı; 1950 - 1960 yıllarında iktidarda olan Demokrat Parti'nin izlediği siyasete bağlı olarak da bu değişimin daha da hızlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
1968'den günümüze sosyal bilgiler eğitiminde aile olgusunun sosyolojik bağlamda değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı aile olgusunun eğitim kurumu aracılığıyla öğrencilere nasıl aktarıldığını ortaya koymaktır. Bu çerçevede 1968 yılından günümüze Sosyal Bilgiler Ders kitapları incelenmiştir. Yapılan araştırmada Türk toplum yapısında aileye atfedilen değeri saptamaya ve dönemin sosyo-kültürel özelliklerini, ailenin işlenişi üzerinden açıklamaya çalışılmıştır. Bu çalışmada ilk olarak, aile kurumunun kavramsal çerçevesi ve sosyolojik boyutları ele alınmıştır. Eğitim kurumun aile kurumu ile ilişkisi tartışılmıştır. 1968 yılından günümüze Sosyal Bilgiler ders kitapları, dört tarihsel döneme ayrılarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda aileye atfedilen değerin her dönem oldukça yüksek olduğu, dönemin sosyo-kültürel özelliklerinin aile olgusunun ders kitaplarındaki işlenişine yansıdığı görülmüştür. Ders kitaplarındaki bu inceleme, Türk toplum yapısı ile ilgili sosyolojik bir takım çözümlemeler yapılmasına olanak tanımıştır.
The Transformation of the religious tradesmen in small cities in the context of market economy: The case of Kırıkkale

oz PAZAR EKONOMİSİ BAĞLAMINDA KÜÇÜK KENTLERDE DİNDAR ESNAFLARIN DÖNÜŞÜMÜ: KIRIKKALE ÖRNEĞİ Yıldız, Sıtkı Doktora, Sosyoloji Bolümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Kayhan Mutlu Mart 2003, 265 sayfa Kırıkkale'de yürütülen ve alan araştırmasına dayalı olan bu çalışma, Türkiye'de küçük kentlerdeki dindar esnafın dönüşümünü üç noktadan hareketle incelemektedir: serbest piyasa ekonomisi içerisinde dini değerlerin rolü, dindar esnafın 'iş ahlakı' ve mevcut ekonomik sistemde dini değerlerin dönüşüm süreci. Bu çalışmada yarım-yapılı derinlemesine görüşmeler ve resmi dokümanlar veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Dindar esnafın değerlerini ve iş ahlakını daha iyi anlamak için Weber'in dinsel değerler ve rasyonel kapitalizm arasındaki ilişki üzerine kurduğu tezi incelenmiştir. Ayrıca, Weber, Rodinson ve Ülgener'in İslam dünyasında niçin rasyonel kapitalizmin gelişmediğine ilişkin tezleri değerlendirilecektir. Bu amaçla geleneksel Müslüman toplumlarda Müslüman esnaf loncaları ve küçük burjuvazinin 'ekonomik ahlakı'nın doğuşu ve gelişimi tarihsel olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada mevcut serbest pazar ekonomisi sitemine eklemlenmenin ekonomik dinsel değerlerin dönüşümünü doğurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu sistemde dini değerlerin sürdürülmesi veya etkin olarak mevcut ekonomik sistem içerisinde uygulanabilmesi mümkün gözükmemektedir. Özetle, dindar esnaflar mevcut pazar ekonomisinde derin çelişkiler yaşamadıkları gibi aksine büyük bir dönüşüm ve uyum süreci içerisinde gözükmektedirler.
Devrim sonrası İran'da muhafazakar-reformist ayrışmasının dış politikaya yansımaları

Uluslararası ilişkiler disiplininde realist teori geleneği içerisinde uluslararası sistemin yapısı ve bunun devletlerin politikası üzerindeki etkileri uzunca bir süredir tartışma konusu olmuştur. Soğuk Savaş'ın bitimiyle birlikte sistemik faktörlerin ara değişkenler vasıtasıyla dış politik eylemlere dönüştürüldüğü iddiasıyla neoklasik realizm adı altında yeni bir realist akımın ortaya çıktığı görülmüştür. Dış politika analizine sistemsel ve iç politik etmenleri birlikte dahil eden bu yaklaşım, devrim sonrası dönem İran dış politikalarını reformcu-muhafazakar çekişmesi ekseninde inceleyen bu çalışmaya uygun bir teorik arka plan sunmaktadır. Reformcu lider Hatemi'nin 1997'de iktidar olmasıyla birlikte, İran'ı dünya politikasına entegre etmek ve içte demokrasi inşa etmek isteyen reformcu kanat ile, temelde devrimci ilkelere geri dönüşü savunan muhafazakar kanat arasındaki çekişmeler devrim sonrası İran iç ve dış politikasında görünür hale gelmiştir. Netice itibarıyla bu çalışmada reformistler ile muhafazakarlar arasındaki söylem farklılığına karşın, İran dış politikasının değişmeyen temel yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dış politikada süreklilik arz eden hususları açıklarken de sadece iç politik faktörlere değil aynı zamanda dışsal/maddi dünyaya da dikkat çekilmiştir.
Endüstri kent ve kamusal alan bağlamında Richard Sennett üzerine bir inceleme

Bu çalışmada Richard Sennett'in çalışmaları temel alınarak endüstri, kent, kamusal alan gibi hayatımızın şekillenmesinde temel rol oynayan olguların tarihsel dönüşümleri ve bu dönüşümlerin toplumsal yansımaları incelenmiştir. Richard Sennett günümüz toplumunda ortaya çıkan birçok sosyal sorunun kökeninin tarihsel bakış açısıyla bulunulabileceğini ve tarihsel kırılma noktaları iyi anlaşılabilirse toplumsal sorunların ortadan kaldırılabileceğini savunmaktadır. Bu bağlamda çalışma gerçekleştirilirken günümüz toplumunda var olan toplumsal problemlerin sorunsallaştırılması ve sorunların tarihsel köklerini açığa çıkarılması adına tarihsel bir perspektifte incelemelerde bulunulmuştur. Çalışma boyunca literatür taraması yöntemi kullanılmış, sunulan iddiaları temellendirebilmek adına Richard Sennett'in katkıda bulunduğu birçok eser ve Richard Sennett üzerine kaleme alınmış metinler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın modern kentli bireyin toplumsal problemlerini tarihsel kökenlerine ve günümüz yansımalarına ışık tutması amaçlanmıştır.
Mesudiye köyünde sosyo-kültürel ve dini hyat

Bu çalışma, Eskişehir'in Mahmudiye ilçesine bağlı Mesudiye köyündeki sosyo-kültürel ve dini hayat üzerine yapılmıştır. Araştırmada köyde yaşayan Bulgaristan muhacirleri ve Kırım Türklerinin sosyo-kültürel ve dini hayatı ile ilgili bilgilere ulaşılması amaçlanmıştır. Çalışmada katılımlı gözlem, anket ve mülakat teknikleri kullanılmıştır. Dini hayatla ilgili bulgular, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim, sosyo-ekonomik durum ve dindarlık değişkenleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın metodolojik çerçevesine yer verilmiş, birinci bölümde Mesudiye hakkında genel bilgiler, ikinci bölümde ise sosyo-kültürel ve dini hayatla ilgili bulgular bulunmaktadır. Çalışma, harita, fotoğraflar ve anket formundan oluşan ekler bölümü ile son bulmaktadır.