turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kilisli Abdullah Enverİ'nin Usul-i Cedİde Zübdesi Türkİ Risalesi üzerine bir inceleme

Tanzimat döneminde Kilis'te yetişen başta mantık olmak üzere, diğer alanlarda da eserler veren medrese alimlerinden Abdullah Enveri'nin (1825-1887) Usul-i Cedide Zübdesi Türki Risalesi adlı eseri incelenmiştir. Adı geçen eser ilk Türkçe mantık kitaplarından biri olması bakımından oldukça önemlidir. Abdullah Enveri, mantık ilminde zamanının meşhur alimlerinden biri olmasına rağmen, gerek kendi döneminde gerekse sonrasında kendisinden fazla bahsedilmemiştir. Dolayısıyla mevcut literatürde hakkında neredeyse bilgi yoktur. Kilis, XIX. yüzyılda merkezi ilim şehirlerine uzak bir taşra şehri olmasına karşın, mantık alanında hatırı sayılır bir üne kavuşmuştur. Kilis'te mantık ilminin ileri düzeyde öğretilmeye başlanması Abdullah Enveri'den yaklaşık yüzyıl önce başlamıştır. Enveri gerek yazdığı eserler, gerekse yetiştirdiği öğrencilerle bu geleneği daha ileri noktalara taşımıştır. Bu araştırmada Abdullah Enveri'nin hayatı, eserleri ve ilmi şahsiyeti temin edilebilen yazılı ve şifahi kaynaklarla ortaya konulmuştur. Yurtiçi ve yurt dışından bulunabilen eserleri tanıtılmıştır. Bunun yanında Kilis'in mantık ilminde önemli bir yer olmasını sağlayan ilmiye ailelerine ve bu aileler arasındaki sosyo-kültürel ilişkilere değinilmiştir. Araştırmanın esasını Abdullah Enveri tarafından kaleme alınan ve ilk Türkçe mantık kitaplarından biri olan Usul-i Cedide Zübdesi Türki Risalesi oluşturmaktadır. Bu eser önce biçim, sonra da içerik açıdan derinlemesine incelenmiştir. Kitabın incelenmesinde, aynı yazara ait olan diğer bir mantık eseri Kitabü'l-Mantık Fi Tertibi'l Akyise' den de yararlanılmıştır. Yazar, Usul-i Cedide Zübdesi Türki Risalesi adlı eserinde öncelikle, mantık ilminin önemi ve ilimler arasındaki yeri üzerinde durmuştur. Yine önemle üzerinde durduğu konulardan biri mantık eğitim ve öğretimiyle ilgili hususlardır. Enveri, mantığın öneminden hareketle, bu dersin devlet tarafından bütün mekteplerde okutulmasını salık vermiştir. İncelenen eserin diğer mantık eserlerinden önemli bir farkında, mantık tasavvuf ilişkisine yer verilmesidir. Eser bu yönü ile diğer bütün benzerlerinden ayrılmaktadır. Aşırı teorik, teknik ve soyut bir şekilde işlenen konulardan biri de kıyastır. Yazar eserinde kıyasın nasıl yapılabileceğini farklı pratik yöntemler ve örnekler vererek açıklamıştır.
Gaston Bachelard'da bilim felsefesi

Esas olarak 19. yüzyılda filizlenmiş ve gerçek formuna 20. yüzyılda erişmiş olan pozitivist bilim anlayışı, dünyayı değiştirip dönüştürme konusunda bilim ve felsefeye büyük işler düştüğünü savunmuş, buna göre felsefeyi, salt doğa bilimleri, mantık ve matematiğe dayalı bir disiplin olmaya indirgemiştir. Bu anlayışa göre 'evrensellik', 'nesnellik', 'akılsallık' gibi Batı kökenli kavramlar modern bilimin vazgeçilmez değerleri olarak yüceltilmiştir. Ne var ki, 1960'lardan bu yana bu pozitivist anlayış, ciddi eleştirilere maruz kalmıştır. Genel itibariyle post-pozitivist felsefe, pozitivistlerin hem akılsal, birikimci ve ilerlemeci bilim anlayışına hem de salt akılsal temellere dayanan 'tarihsiz' bilim anlayışına karşı çıkarak, bilimin temelinde bilimdışı ve akıl dışı öğelerin de olduğuna dikkat çekmiştir. Bilimsel etkinliği, insan düşüncesi gibi tek bir temele oturtmak yerine, onu farklı tarihsel dönemlerdeki değişkenliği ve devingenliği çerçevesinde ele alma eğiliminde olmuştur. Bu tez çalışmasındaki amacımız, işte bu eleştirilerin önemli bir figürü olan Gaston Bachelard'ın bilim felsefesi anlayışını incelemek, bu doğrultuda, onun bilimin tanımına dair genel kabul görmüş yargıları ne bakımlardan eleştirdiğini göstermek ve bilim anlayışına kazandırdığı 'epistemolojik kırılma' ve 'epistemolojik engel' gibi kavramları analiz etmektir. Böylece bu tezde Bachelard'ın, post-pozitivist bilim anlayışı söz konusu olduğunda, Thomas Kuhn ve Feyerabend gibi, isimleri sıkça anılan düşünürler arasında nasıl bir yere sahip olduğu gösterilmeye çalışılmıştır.
Husserl's conception of intentionality phenomenological analyisis of Noesis and Noema

öz HUSSERL'İN YÖNELMİŞLİK KAVRAMI NOESİS VE NOEMA KAVRAMLARININ FENOMENOLOJİK ÇÖZÜMLEMESİ Gözettik, Servet Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet inam Eylül 2003, 226 Sayfa HusserFin fenomenolojisi yönelmişlik kavramına dayanarak analiz edilebilir. Başarmak istediğim şey, Husserl'in yönelmişlik kavramının kabul edilebilir bir çözümlemesini mantıksal temeller üzerinde yeniden inşa etmektir. Bu amaçla öncelikle yönelimsel edimler ya da deneyimler üzerine ışık tutmalıyım. Bu bize yönelimsel edimler ile neye yöneldikleri arasında yakın bir bağıntı olduğu gerçeğine götürür. Aslında, biçoklan yönelimsel edim ile VInesnesi arasındaki ilişkiyi vurgulamışlardır, fakat gözden kaçırdıkları şey böyle bir ilişkinin anlam öğesiyle nasıl ilişkilendirileceğinin geniş bir açıklamasını vermektir. Fenomenolojik anlam yönelimsel edim ile yönelinen nesne arasında aracılık eder. Yönelimsel edimin fenomenolojik anlama yönelip yönelmediği konusunda bazı uzlaşmazlıklar vardır. Bu çalışmanın en önemli amaçlarından birisi yönelimsel edimlerin böyle bir yönelmişliğini tartışanların argumamnlanna ışık tutmaktır. Başka bir deyişle, sadece yönelimsel edim ile yönelinen nesne arasında değil aynı zamanda edim ile anlam arasında da benzer ilişkiler olduğuna inamyorum. Birbiriyle ilişkili üç kısmı gözden geçirmemiz gerekiyor : bunlar yönelimsel edim, anlam ve de objedir. Çünkü, yönelimsel edim fenomenolojik anlam aracılığı ile objeye yönelmektedir. Böylece, HusserPin teorisi yönelmişliği nesne aracılığı ile açıklamaya çalışanlarınki ile aym değildir. HusserPin fenomenolojik anlam teorisi önce Mantıksal Soruşturmalar ve Ideas ' ta tartışılmaktadır.
Gilbert Ryle ve John R. Searle'ün zihin felsefelerinin karşılaştırılması

Tarih boyunca en çok merak edilen ve tartışılan konuların başında insanın kendi varlığına dair merakı gelmiştir. İnsanın varoluşunu anlama çabası, yine insanın kendi zihnindedir. Bu bağlamda en çok karşılaştığımız problem ise zihin-beden problemidir. Zihin ve beden, düalizmin iddia ettiği gibi iki farklı tözden mi meydana gelir yoksa materyalizmin iddia ettiği gibi tek bir töze indirgenebilir mi? Bu sorular geçmişşten günümüze kadar tartışılan ve günümüze tartışılagelen cevabı bulanamamış önemli sorulardır. Bu probleme çözüm bulmak isteyen önemli filozoflar vardır. Bu önemli filozoflardan ikisi Gilbert Ryle ve John R. Searle'dür. Bu çalışmada temel amaç; çağdaş zihin felsefesinde, İngiliz filozof Gilbert Ryle ve Amerikan filozof John Searle'ün zihin felsefesindeki görüşlerini ele alarak, iki filozofun görüşlerini karşılaştırmaktır. Bunu yaparken de Ryle ve Searle'ün bilinç üzerine görüşlerini, bilinç için yapmış oldukları tanımlamaları, zihin-beden problemine bakış açılarını ve bu probleme bulmuş oldukları çözüm önerilerini ele alınacaktır. Dahası, onların dil üzerine görüşlerini, düalizm ve materyalizm yaklaşımlarına karşı bakış açılarını, bu yaklaşımlara yapmış oldukları eleştirileri ele alıp tüm bu değerlendirmeler ışığında iki filozof arasındaki benzerlikler ve farlılıklar üzerinde durulacaktır.
Muhammed İkbal ve Seyyid Hüseyin Nasr'da din bilim ilişkisi

Din ve bilim insanlığın hayatı boyunca evreni anlamak için incelenen ve araştırılan alanlardan birisi olmuştur. Doğayı anlamak ve anlamlandırabilmek için bilime, dini ise kaidelerine uygun anlamak ve anlamlandırmak için vahiy kitapları temel alınarak açıklamalar yapılır. İnsanlığa gönderilen vahiyler evreni anlamlandırmak için belirli yargılar ortaya koyar. Ancak bu yargılar Ortaçağ döneminde dini amacının dışında araç olarak kullanan gruplar tarafından deforme edilmiştir. Dinin etkisinin azalmasıyla oluşan boşluk bilimle doldurulmuştur. Böylelikle aydınlanma dönemi başlamış ve akla verilen önem artmıştır. Aklın işlevsel süreci dinin vermiş olduğu ilahi mesajlar üzerine düşünmeler başlatsa da akıl genel olarak dini alandan kendisini soyutlamıştır. Bu çalışmada iki yakın coğrafyada yetişmiş olan düşünürlerin ele alınmasındaki amaç düşünürlerin yakın coğrafyalarda yaşıyor olmaları ve hayatlarından belirli evrelerin geçiyor olmasına rağmen ele almış oldukları konuları farklı açılardan çalışmış olmalıdır. Bu sebeple ortaya çıkmış olan görüşlerde farklılıklar olmuştur. Çünkü her düşünürün kendisine ait bir fikri yönelimi bulunmaktadır. İki düşünür de hem dinin vahiy kökenli oluşuna değinerek hem de bilimin akla önem vermesini daha ılımlı bir yaklaşımla izah etmişlerdir. Aynı zamanda düşünürlere göre bilimin akla önemi, aklın da vahiy kökenli oluşuna bağlanılmıştır. Doğa akıl ile bilinebilir fakat bu akıl ilahi bir akıl olmalıdır. Doğanın bilim konusunda akla verdiği yetki deneyle açıklama gerektirir. İki düşünür de modern bilim alanına eleştirel yaklaşımlarda bulundukları da dile getirilebilir. Böylelikle modern bilime hakim olan iki düşünür de bilim konusunda İslam bilimini savunduklarını eserlerinde dile getirmişlerdir.
Yeni Platonculuğun İslam felsefesine yansımaları

Yeni-Eflatunculuk, İslam felsefesinin özellikle metafizik alanındaki temel bazı problemlerinin oluşması, yorum ve çözümüne dair etkide bulunmuş felsefi bir akımdır. Özellikle sudur teorisi etrafında gelişen sebeplilik ve negatif teoloji gibi problemler, her ikisi de Aristoteles'e isnat edilen apokrif metinler üzerinden tercüme faaliyeti sırasında İslam kültür coğrafyasına intikal etmiştir. Bu metinlerin ilki Plotinus'un Enneadlar adlı eserinin üç bölümünün özetlenerek tercüme edilmiş hali olan Esulucya, diğeri ise Proklus'un Teolojinin Unsurları adıyla bilinen eserinin tercümesi olan el-Hayru'l-Mahz'dır. Bu eserlerin henüz çok erken bir dönemde Arapça'ya çevrilmesi İslam felsefesinin seyrini etkilemiştir. İslam felsefenin klasik dönemi olarak kabul edilen IX.-XIII. yüzyıllarda ana ekolü temsil eden Meşşailiğin dışında İhvan-ı Safa gibi bağımsız felsefe çevreleri de bulunmaktadır. Çalışmamız adı geçen klasik dönemde Kindi, Farabi, Amiri, İhvan-ı Safa, İbn Miskeveyh ve İbn Sina'da Yeni-Eflatuncu unsurların izini sürmenin yanı sıra, filozofların kendi özgün yönlerinin araştırılmasını da içermektedir. Dolayısıyla bu çalışmada İslam felsefesinin eklektik olmaktan çok senkretik yönüne dikkat çekilerek daha ziyade bu açıdan bir okuma yapılmıştır. Bunun yanı sıra, başta Gazzali olmak üzere pek çok kelamcının ve Meşşai ekolün ünlü şarihi İbn Rüşd'ün, Yeni-Eflatuncu felsefeyi kabul edip geliştiren bu filozoflara yönelik eleştirilerine de yer verilmiştir. Çalışmamızda bu konular kronolojik olarak ele alınmış, Yeni-Eflatunculuğun İslam felsefesiyle olan diyaloğu ağırlıklı olarak sudur teorisi etrafında irdelenmiştir.
Levinas felsefesinde öznelik ve öteki problemi

Apaydın, Ebru, Levinas Felsefesinde Öznelik ve Öteki Problemi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Sabri Büyükdüvenci, 153s. ÖZLevinas, felsefe tarihinin içine düştüğü Aynı'nın mantığını eleştirmesi ve farklı olanı felsefenin gündemine taşımasıyla önemi tartışılmaz bir düşürdür. Kurduğu etik anlayış, temel olarak Öteki'ye karşı sonsuz bir sorumluluktan yola çıkar. Öteki, bilinemez ve erişilemezdir. Ancak onun Öteki'yle karşılaşmayla ortaya çıkan özne ve mutlak bir farklılık olarak tanımlanan Öteki kavramları sorunlar içerir. Bu sorunların başında, her iki kavramın Levinas felsefesinin merkezinde yer alan bir Tanrı düşüncesinden bağımsız ele alınamaması gelir. Levinas, bu açıdan felsefesiniseküler yorumlara kapatır. Bunun yanı sıra, Tanrı merkezli bir felsefe kurarak, kendisi de çok eleştirdiği Aynı'nın mantığının içine düşer.
John Stuart Mill'de eğitim ve bireysel özgürlük

'Özgürlük' ve 'eğitim' kavramlarının ikisi de doğrudan doğruya insan gerçekliğini yakından ilgilendirdiği için felsefe ve düşünce tarihinde birçok düşünürün gündeminde yer almıştır. Bu çalışma, bahsedilen iki kavram arasındaki ilişkiyi John Stuart Mill ve 'faydacılık' bağlamında incelemektedir. Mill, ifade özgürlüğü ve faydacılık tarihinde abidevi bir düşünür olarak değerlendirilmektedir. Faydacılık, ahlakın temelini 'hazzı artırma ve acıdan kaçınma' şeklinde belirleyen ve mutluluğu nihai hedef olarak benimseyen sonuççu bir ahlak felsefesi yaklaşımıdır. Mill bilhassa, kendisinden önce Jeremy Bentham tarafından sistematize edilen faydacılığa, 'yüksek' ve 'düşük' hazlar ayrımı ile liberalizme de 'toplum içindeki birey' üstüne geliştirdiği düşünceleri ile büyük katkılarda bulunmuştur. Bireyin 'yetkinliği' ve 'otonomisi' konusundaki vurgularından dolayı, faydacılık akımının dışına taşan bir ahlak yaklaşımı geliştirmekle eleştirilmiştir. Ne var ki, bu eleştiriler onun her alanda ulaşmaya çalıştığı 'sentez' anlayışını göz ardı etmektedir: Ahlak alanında faydacılık ile Romantik deontolojinin uzlaştırılması, liberalizm de negatif ve özgürlük anlayışları arasında bir köprü kurma ve son olarak eğitim yaklaşımlarında çevreselcilik ile liberal eğitimin bir kombinasyonunu oluşturma. Mill, babası James Mill tarafından 'sıra dışı' bir eğitime tabi tutularak yetiştirilmiştir. Eğitimin hayati önemine inanmış bir filozoftu fakat o, müstakil bir eğitim felsefesi veya teorisi geliştirmiş değildir. Öte taraftan Mill, eğitimin 'geniş' anlamına odaklandığı için, onun, bireyin 'gelişimi' ve 'özgürlüğü' konusunda ortaya koyduğu bütün fikirler aynı zamanda eğitim anlayışının temelini ve çerçevesini oluşturan argümanlar olarak değerlendirilebilir. Bu bağlamda, bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Mill'in, bütün felsefi görüşlerini faydacılık merkezli geliştirdiği gerçeğinden hareketle, birinci bölümde, onun faydacılık geleneğinde yeri ve farklılığı bu anlayışa katkıları ile beraber incelenmektedir. İkinci bölüm, Mill'in 'özgürlük' anlayışını farklı boyutlarıyla ortaya çıkarmak için 'liberalizm', 'bireysellik', 'çoğunluğun tiranlığı', 'otonomi', 'paternalizm' ve 'cinsiyet eşitliği' terimlerinin tartışılmasına odaklanmaktadır. Üçüncü bölümde, Mill'in eğitim anlayışı, liberalizm, faydacılık ve otonomi ile olan ilişkilerine özel vurgu yapılarak incelenmektedir. Sonuç ve değerlendirme bölümünde, Mill'in ahlak, özgürlük ve eğitim görüşleri genel ve bütüncül bir bakış açısı ile incelenmektedir.
Zihinden topluma: Sosyal ontoloji ve John Searle

Sosyal ontoloji, kökenleri eskiye dayanmamakla birlikte son dönemlerde felsefenin bir kavramı olarak oldukça ilgi görmeye başlamıştır. Sosyal ontolojiye ilişkin görüşleriyle ön plana çıkan filozoflardan biri de John R. Searle'dür. Sosyal ontolojisi dikkate alındığında açıkça görülüyor ki Searle, sadece toplumla ilgilenmemekte toplumu oluşturan insan ve insanın bir parçası olduğu doğayı temele almaktadır. İnsanın doğa ile olan ilişkisini açıklığa kavuşturduktan sonra Searle, insanın toplumu nasıl oluşturduğunu açıklar. Searle'ün toplum tasavvuru doğa insan toplum üçgeninde ele alındığında açıkça görülmektedir ki Searle, insan zihninin bu oluşumdaki önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda zihinden topluma bir toplum şeması çizer. Çizilen bu şemanın basamakları kabaca yönelimsellik ve kurumsallaşma şeklinde özetlenebilir. Öte yandan, felsefenin kadim problemleri olarak görülebilecek diğer iki husus özgür irade ile özgür konuşma şeklinde sıralanabilir. Bütün bunlar dikkate alındığında Searle'ün oluşturduğu sosyal ontolojisinin bir bütünlük içerip içermediği önem kazanmaktadır. Bu anlamda yönelimsellik, kurumsallaşma, özgür konuşma ve özgür iradenin bir uyumluluk göstermesi beklenmektedir. Searle, sosyal ontolojisini kurarken basamaklar halinde ilerler. Bu basamaklardan biri yönelimsellik iken diğeri ise kurumsallaşma olmaktadır. Bu iki basamak arasındaki geçişin tutarlılığı ile bu iki kavramın özgür konuşma ve özgür irade ile olan bağlantısı incelendiğinde bir problemin olup olmadığı noktası önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın da amacı sosyal ontolojinin tanımını verdikten sonra söz konusu bu dört kavram arasındaki geçişte bir tutarlılığın olup olmadığını sorgulamaktır.
Ekonomik kalkınmada dinsel tutum ve davranışların çift yönlü rolü

Bu araştırmanın esas amacı dini tutum ve davranışlarla demografik değişkenler ve ekonomik kalkınma kriterleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu çalışmanın örneklem grubunu, üç ekonomik bölgede, farklı meslek gruplarında çalışanlar arasından tesadüfi yöntemle seçilmiş 1128 kişi (Bay: 953, Bayan: 171) oluşturmaktadır. Deneklerin yaş ranjı (18-80) olup yaş ortalamaları 38'dir. Veri toplama araçları olarak DEÜ İlahiyat Fakültesi din psikolojisi anabilim dalı öğretim elemanları tarafından geliştirilmiş olan dini hayat ölçeği ve ekonomik kalkınma kriterleri ile kişisel bilgi sorularını içeren bir anket kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre dini tutum ve davranışlarla eğitim, yaş grupları, medeni durum, cinsiyet, meslek grupları ve sosyo-ekonomik durum arasında p< 0.01 düzeyinde bir korelasyon bulunmuştur. Dini tutum ve davranışlarla tasarruf ve tutumluluk, çalışmaya verilen önem, zaman planlaması, eğitim bilim ve teknolojik gelişmelere verilen önem, insanların güvenilir olmaları, müteşebbislik zihniyeti, sahip olduklarıyla yetinme, kutsal gün, gece ve mekanlara verilen önem, doğruluk ve dürüstlüğe verilen önemle, ekonomik imkanlarının gelişmesi, tüm yaşam ve çalışma hayatında sevgi unsuruna verilen önemle p< 0 .01; ekonomik bölgelere göre ekonomik imkanların gelişmesinde dinin rolü olup olmadığını düşünenler ve Ekonomik bölgelere göre dini davranışlar arasında p< 0.01 düzeyinde bir korelasyon bulunmuştur. İşe verilen önemle dini tutum ve davranışlar ve ekonomik bölgelere göre sahip olduklarıyla yetinme anlayışı arasında p< 0.05 düzeyinde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Dini tutum ve davranışlarla, beraber iş yapma anlayışı, tüketim harcamaları, tembelliğe yer vermeyen bir kader ve tevekkül anlayışı, modern bir hayatın gerektirdiği düzeyde enerji kullanımı, ekonomik bölgelere göre kutsal gün, gece ve bayramlara verilen önem arasında bir korelasyon bulunmamıştır.
Simone de Beauvoir'ın özgürlük anlayışı

Bu çalışmada Simone de Beauvoir'ın özgürlükle ilgili görüşleri ele alınmıştır. Beauvoir'a göre özgürlük, insana Tanrı tarafından verilmiş bir şey değildir. Özgürlük, insanın her gün uğruna yeniden savaşmak zorunda olduğu bir olanaktır. Düşüncesinin merkezine benini oturtan Beauvoir, önceleri özgürlüğü bireyselci bir açıdan ele almış ve ötekileri de kendi özgürlüğü üzerinde bir tehdit olarak duyumlamıştır. Savaş deneyimlerinin ardından ise, ötekilerin özgürlüğünün aslında kendi özgürlüğünün bir koşulu olduğunu görmüştür. Özgürlüğün geleneksel kadın rolü içerisinde gerçekleşmediğini ileri süren Beauvoir, kadının her zaman erkeğe göre tanımlanması nedeniyle öteki cinsiyeti temsil ettiğini düşünür. Bu bağlamda, kadının erkeğin ötekisi olarak nasıl kurulduğunu analiz eder ve içinde bulunduğu bu durumdan nasıl kurtulacağına dair çözümler önerir.
Kadİ Mİr el-Meybudİ'nin felsefİ görüşleri-Şerhu Hidayeti'l-Hikme'nin metafizik kısmının incelemesi-

Kadi Mir el-Meybudi'nin Felsefi Görüşleri-Şerhu Hidayeti'l-Hikme'nin Metafizik Kısmının İncelemesi- adını taşıyan bu çalışmamızda, Osmanlı döneminin, XVI. yüzyılda yaşamış olan önemli alimlerinden birisi olan Meybudi'nin felsefi görüşlerini incelemeye çalıştık. Çalışmamızın dayanak noktası olan bu eser, Osmanlı medreselerinde yıllarca ders kitabı olarak okutulmuştur. Hidayetü'l-Hikme şerhinin metafizik kısmının incelendiği bu çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş kısmında Osmanlı düşüncesinin genel yapısı hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Birinci kısımda Meybudi'nin hayatı, eserleri ve Şerhu Hidayeti'l-Hikme eserinin önemi hakkında bilgi verilmiştir. Ancak kaynaklarda, Meybudi'nin hayatı hakkında yeterli ve ayrıntılı bilgi yer almamaktadır. Çalışmamızın ikinci kısımda ise öncelikle Meybudi'nin varlık ve varlık ile ilgili temel kavramları ele alışı incelenmiştir. Sonra Zorunlu Varlık'ın varlığı, ispatı, birliği ve ilim irade gibi sıfatları hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Son olarak da, Meybudi'nin Tanrı-alem ilişkisi bağlamında ele aldığı mücerred akıllar nazariyesi incelenmiştir. Ayrıca çalışmamızda Meybudi'nin görüşleri, Kindi ve Farabi'nin yanı sıra ağırlıklı olarak İbn Sina'nın ve kelamcıların görüşleriyle karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmanın kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak çalışmamızda görüşlerini incelediğimiz Meybudi, Osmanlı düşüncesinde İbn Sina geleneğinin takipçisi bir isim olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kazakistan'da misyonerlik faaliyetleri

Bugün Kazakistan topraklarında yaşayan halk 8. asrın ortalarından itibaren İslam'agirmiş ve günümüze kadar da bu inançlarını muhafaza etmişlerdir. Kazakistan'ın 1991'de bağımsızlık kazanmasını müteakip hazırladığı anayasaya göre genel olarak devlet bütün dinlere karşı tarafsızdır. İşte bu bağımsızlık sonrası demokrasi ve hürriyet ortamında Hıristiyanlar insanların cehaletinden yararlanarak, onları kendi istekleri doğrultusunda yönlendirmek istemektedirler. Bugünlerde Kazakistan'da Hıristiyan dininin her üç akımı, yani Katolik, Ortodoks ve Protestan mezhepleri faaliyetlerini sürdürmektedirler. Bunların dışında birçok tarikat ve özellikle bazı doğu inançları Kazakistan'dadinlerini serbestçe hem yaşama hem tebliğ etme fırsatı bulmuştur. 1989 yılında 1 Ocak'ta ülkede 30 ayrı mezhebe ait 700 dini grup bulunmuş, 1 Ocak2003'te bu rakam 62 ayrı mezhebe ait yaklaşık 3 000 grup olarak değişmiştir. Bugün ise Kazakistan'da 46 çeşit dini tarikat kayıtlıdır. Misyoner teşkilatlarının zaman ve zemine göre değişen pek çok yöntemleri vardır. Hem her şey ve her yol meşru görülmektedir. Kazakistan şartlarında misyonerler özellikle İslami bilgi eksikliğini çok iyi kullanmaktadırlar
İbn Sİna'da bir

Bir kavramı, felsefe tarihinin her döneminde metafiziğin temel kavramlarından biridir. Bu kavram felsefe tarihinde varlıkların özünün birliği, sayısal bir ve Zorunlu Varlık'ın birliği olarak üç farklı alanda ele alınır. İbn Sina felsefesinde bir kavramına dair detaylı bir inceleme görmek mümkündür. Kavramsal bir analizden İbn Sina, Zorunlu Varlık'ın birliği hakkındaki görüşlerini ortaya koyar. İbn Sina felsefesinde Zorunlu Varlık'ın merkeziliği sebebiyle bir kavramı da büyük bir öneme sahiptir. Biz bu çalışmamızda İbn Sina öncesinde ve İbn Sina felsefesinde bir kavramını, İbn Sina felsefesinde Zorunlu Varlık'ın birliğini ve bu birlik etrafında şekillenen tartışmaları ortaya koyduk.
İbn Haldun'un yorum kuramı

Bu çalışmada, İbn Haldun'un, kurucusu olduğu Umran ilminin dayandığı bilgi kuramı üzerinde durulmaktadır. Tabiat bilgisine odaklanan geleneksel felsefenin dayandığı bilgi kuramının tarihi ve toplumsal olguları anlama ve açıklamakta yetersiz kaldığına inanan İbn Haldun, Umran ilmini, beşeri hayatın sabit ve değişken şartlarını araştıran yeni bir disiplin olarak tanımlar. Bu ilim aracılığıyla İbn Haldun'un aynı zamanda farklı bir epistemoloji ve toplumsal ontoloji inşa ederek tarih ve toplum bilgisine yeni bir yorumlama çerçevesi geliştirdiği bu çalışmanın ana tezi olarak ortaya konulacaktır. Bu tezinde, Umran ilminin yöntemi, kullandığı temel kavramlar ve bunlar aracılığıyla İbn Haldun'un tarih, toplum ve bilgi konularını yorumlaması ile ispatlamaya çalışacağız. Birinci bölümde İbn Haldun'un tarih yorumu ele alınmıştır. Bu bölümde İbn Haldun'un Umran ilmini tarihsel aktarımların doğrulanmasında metot olarak kullanışı üzerinde durulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise, Umran ilminin zaruret, gereksinim ve lüks kategorileri gibi temel kavramları ele alınmaktadır. Ayrıca bu bölümde İbn Haldun'un yaşanan hayatın kategorilerini temel alarak, realist bir yaklaşım içerisinde meydana getirdiği toplum yorumu irdelenmektedir. Üçüncü ve son bölümde İbn Haldun'un umran ve ilimler arasında kurduğu ilişki ve Mantık, Felsefe, Kelam ve Tasavvuf disiplinlerini yorumu ve bu disiplinlere yönelik eleştirileri üzerinde durulmaktadır. Çalışmada İbn Haldun'un bir sosyal gerçeklik ontolojisi meydana getirdiği ve realist, kısmen rasyonalist bir yorum kuramı sunduğu sonucuna varılmıştır.