Doğu Türkistan'da insan hakları

Asırlardır çeşitli Türk topluluklarının yurdu olan Doğu Türkistan 1949 yılından beri Çin Halk Cumhuriyeti'nin işgali altındadır. Resmi adı Sinkiang Uygur Otonom Bölgesi olan Doğu Türkistan, 1982 Çin Anayasasına göre, Çin'in ayrılmaz bir parçası durumundadır ve azınlık otonom bölge statüsündedir. Şu an için Anayasaya göre hazırlanmış 1984 Milli Bölgesel Otonomi Kanunu'na bağlı olarak yönetilmektedir. Ancak uygulamalara bakıldığında, otonomi kanununda verilen geniş haklar sadece kağıt üzerinde kalmaktadır. Bu durumda bölgede çeşitli İnsan Hakları sorunlarının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Doğu Türkistan sorunu bir İnsan Hakları sorunudur. İnsan Haklan sorununun ortaya çıkmasının en önemli sebebi de, Doğu Türkistan'daki ekonomik zenginliktir. Bu zengin kaynaklar Çin için vazgeçilmez gibi görünmektedir. Yönetimsel meşruiyetini Komünist ideolojiye dayandıran ÇHC yöneticileri, bu ideolojinin sömürü düzenine karşı olmasına rağmen, azınlık bölgelerinde sömürü düzenine devam etmektedir. Diğer yandan, Çin'in azınlık bölgeleri kolonileştirmesi politikasıyla, dış politikada Üçüncü Dünya ülkelerinin emperyalist Batı'ya karşı korunması misyonunu kucaklaması anlaşılmaz bir çelişki ortaya çıkarmaktadır. Doğu Türkistan'daki İnsan Hakları sorunu tüm ÇHC'ni kapsayan bir sorundur. Çünkü, Çin'de İnsan Hakları ihlallerine maruz kalan insanlar sadece azınlık milletler değildir. Bütün Çin vatandaşları bundan muzdariptir. Yargılamaların anti-demokratik olması, keyfi infazlar ve tutuklamalar, işkence ve ölüm cezalan ve çeşitli kişisel özgürlüklerin sınırlandırılması tüm Çin vatandaşlarının maruz kaldıkları uygulamalardır. Bununla birlikte, ÇHC'ndeki azınlık milletlerin normal bir Çinliye göre daha fazla İnsan Haklan ihlallerine uğradığı söylenebilir. Çünkü, azınlıkların milli kimliklerinin bir parçası olan dine yönelik baskılar oldukça artmıştır. Anayasa ve özel kanunlarla verilmiş haklarını isteme talepleri askeri ve polisiye önlemlerle bastırılmaktadır. Bu hak isteme gösterilerine katılanlar 'karşı devrimci' suçlamasıyla idam edilebilmektedirler. XIIDoğu Türkistan'a her yıl on binlerce Çinli göçmenin getirilmesi, bu ülkede çevre hakkının ihlal edilmesi sonucunu getirmektedir. Ayrıca, bu getirilen Çinli göçmenlere yerel halka göre daha iyi ekonomik ve sosyal imkanların sağlanması da ırk ayrımcılığı politikasını gözler önüne sermektedir. Bütün Çin'de uygulanan 'doğum kontrolü ve zoraki kürtaj' politikası yaşama hakkına yönelik İnsan Hakları ihlallerine sebep olmakta ve Doğu Türkistan'da daha sıkı yürütülmektedir. Bu politikanın azınlık otonom bölgelerde uygulanması BM Jenosit Sözleşmesine göre bir soykırım olarak tanımlanmaktadır. Aynı şekilde BM Apartheid Sözleşmesine göre de, uygulama bir apartheid suçu oluşturmaktadır. Doğu Türkistan'ın Lop-Nor bölgesinde 1964- 1997 yılları arasında yaptığı nükleer denemeler önemli bir İnsan Hakları sorunu olarak görünmektedir. Yerel halkın yaşama hakla ihlal edilerek, BM Jenosit Sözleşmesine göre çevresel bir soykırım uygulanmıştır. Halihazırda nükleer denemelerin yerel halka ne gibi zararlı etkiler yaptığı sorusu cevaplanmamışlar. Doğu Türkistan sorunu İnsan Hakları bağlamanda BM gibi uluslararası platformlara taşınmalıdır. Çin'in azınlık bölgelerinde uyguladığı baskı ve sömürü Üçüncü Dünya ülkelerine ve özellikle İslam ülkelerine anlatılmalıdır. Sömürgeciliğe karşı hassas olan Üçüncü Dünya ülkelerinin BMde destek ve sempatileri kazanılabilir. Doğaldır ki, bütün bunların yapılabilmesi için diasporadaki Doğu Türkistanlıların dünya çapında faaliyet gösteren Af Örgütü ve Greenpeace gibi çeşitli İnsan Haklan kuruluşlarıyla temas ve diyalog halinde olması gerekir. Ayrıca Birleşmiş Milletler sisteminin de iyice öğrenilip analiz edilmesi gerekmektedir. XIII