turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Nietzsche's perspectivist epistemology: Epistemological implications of will to power

Bu çalısmanın amacı Nietzsche'nin perspektivizmi ile güç istenci ögretisiarasındaki iliskiyi incelemek ve perspektivizmin neredeyse güç istenciögretisinin dolaysız ve dogal bir sonucu olduğunu göstermektir. Ögretiyiincelemeden, Nietzsche'nin perspektivizminin ne olduğunu ve bunu gelenekselepistemolojiye bir alternatif olarak ileri sürerken ne yapmaya çalıstıgını anlamakolanaklı degildir. Bu amaçla, ilk olarak, Nietzsche'nin güç istenci ögretisiayrıntılı olarak açıklanmıstır. Devamında, ögretinin daha iyi anlasılmasını sağlam ak için, Darwinizm ile olan iliskisi ve ögretinin metafizik bir ilkeolduğunu ileri süren iddialar incelenmistir. Sonra, Nietzsche'nin güç istencindenyola çıkarak dünyayı olus seklinde kurması arastırılmıstır. Nietzsche'nin yorumugüç mücadelesi seklinde anlamasının ve bu anlayısın perspektivizm içerisindeki rolü açıklanmıstır. Daha sonra, Nietzsche'nin dünyayı olus seklinde kurmasınınve güç mücadelesi olarak yorum kavramının nasıl perspektivizm olarak ortaya çıktıgı arastırılmıstır. Devamında ise, Nietzsche'nin perspektivizmi ve gelenekselepistemolojik anlayıs arasındaki farkı ortaya koyabilmek için, Nietzsche'ningeleneksel epistemolojinin bazı temel varsayımlarına getirdigi elestiriler incelenmistir. Son olarak, Nietzsche'nin perspektivizm üzerine temellenmis dogruluk anlayısıarastırılmıstır. Nietzsche'nin dogruluk anlayısının karsılıklılık, pragmacılık, ve uygunluk dogruluk kuramları yardımıyla kavranamayacagını göstermek için, Nietzsche'nin dogruluk anlayısı ve bu kuramlar arasındaki iliski incelenmistir. Sonuç olarak, günümüz Nietzsche çalısmalarında yaygın olarak görülenNietzsche'nin perspektivizmine bir dogruluk kuramı atfetme egilimininyorumcuların perspektivizm ile güç istenci ögretisi arasındaki iliskiyi bilinçli ya da bilinçsiz olarak görmezlikten gelmelerinden kaynaklandıgı ileri sürülmüstür.
Kütleçekimi ve görünmeyen el kavramlaştırmaları arasındaki bağlantı üzerine bir araştırma

İktisat biliminin araştırma alanına giren konular, sınırsız insan gereksinimleri karşısında, sınırlı kaynakların var olması sonucu şekillenmektedir. Bu doğrultuda iktisat bilimi, bu kaynakların en uygun kullanım koşullarını belirleyerek, toplumsal refahın yükseltilmesine çalışmakta ve bunu sağlarken de diğer bilim dalları ile ilişki kurmaktadır. İktisadın, özellikle metodolojik açıdan yakın bir ilişki içinde olduğu ve hatta öykündüğü bilim dalı ise fiziktir. Bu bağlamda, iktisadi düşünce tarihinde önemli bir yer edinen görünmeyen el kavramlaştırması ile doğa bilimleri alanında büyük bir atılımın gerçekleşmesini sağlayan kütleçekimi kavramlaştırması arasında bir analoji kurarak, hem doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasında oluşan karşılıklı etkileşimi incelemek, hem de göz ardı edilen iktisat tarihini, bilim tarihi açısından ele almak, tez çalışmasının çıkış noktasıdır. Bilim tarihinin, gereken ilgiyi göstermediği bir araştırma alanı olarak iktisadi düşünce tarihindeki olayların; bilim tarihinin metodolojisi aracılığıyla araştırılması, tezin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca aynı tarihlerde Osmanlı Devleti sınırları içinde, iktisadi ve düşünsel etkinlikler açısından nelerin yaşandığının ve Adam Smith ile Isaac Newton'un kavramlaştırmaları arasında kurulan ilginin yansımalarının incelenmesi ve aynı yüzyıllarda farklı coğrafyalarda meydana gelen olayların karşılaştırılmalı olarak ortaya konması, tezin bütünlüğünün sağlanmasına katkıda bulunacaktır.
Edmund Husserl'in Kartezyen Meditasyonlar isimli eserinde başka ben'in tesis edilmesi

Bu çalışma, Husserl'in Kartezyen Meditasyonlar'ında öznelerarasılığın nasıl tesis edildiğini incelemeyi hedeflemektedir. Öznelerarasılık ya da başka benlerin tesis edilmesi meselesi, fenomenolojinin bir bilim olarak kendi rüştünü ispat etmesi bakımından önemli olmasının yanında, felsefi olarak kökü Descartes ve öncesine kadar giden temel bir problemdir. Bu noktadan hareketle, Husserl fenomenolojisi içinde, öznelerarasılığıni ilgili metinde nasıl konumlandırıldığı ya da ortaya koyulduğu, ağırlıklı olarak, Beşinci Meditasyon'da ayrıntılı olarak incelenecektir. Bu bağlamda, Solus İpse'den başlayarak, başka benin Eigenheitssphare'de tesis edilmesine, oradan da, benlerin monadolojik bir topluluk içinde kurularak yüksek düzeyde kişiselliklerin oluşması meselesine geçilecektir. Son olarak, öznelerarasılık meselesinin ontolojik ve metafizik içerimleriyle modern yansımaları, Husserl'in işaret ettiği gibi incelenecektir.
Sa'düddİn et-Teftazanİ'nin teolojik dile yaklaşımı

Teolojik dil meselesi İslam düşüncesindeki tartışmalar arasında önemli bir yere sahiptir. Felsefe ve kelam disiplinlerinde tartışılan bu mevzu, kutsal kaynaklarda Tanrı için kullanılan hüküm cümlelerinin ve ona yüklenen sıfatların nasıl anlaşılacağını konu edinen bir alan olarak karşımıza çıkar. Dolayısıyla teolojik dil tartışmalarında 'Tanrı hakkında nasıl konuşabiliriz?' sorusu etrafında cevaplar aranmaktadır. Literatürde din dili olarak da geçen teolojik dil tartışmaları Tanrı'nın varlığı, birliği ya da sıfatları hakkında konuşmaya dair çeşitli yaklaşımları ihtiva etmektedir. Genel itibariyle düşünüldüğünde İslam düşüncesindeki bu yaklaşımlar Tanrı hakkında yalnızca olumsuz nitelemeler kullanılabileceğini savunan tenzihi dil yaklaşımı, benzetme yapmaksızın onun hakkında tasavvur sahibi olmanın mümkün olmadığını savunan teşbihi dil yaklaşımı ve her iki bakış açısının da ortasında duran temsili dil yaklaşımı olarak ele alınmaktadır. Araştırma konumuz bağlamında incelediğimiz müteahhirin döneminin önemli simalarından olan Sa'düddin et-Teftazani, orta durum dili olarak zikredilen temsili dil yaklaşımını savunmaktadır. Teftazani'nin bu yaklaşımına göre Tanrı hakkında konuşmak için insani düzlemden benzetmelerde bulunmak kaçınılmazdır. Fakat bu benzetmeleri yaparken onun zorunlu varlık olduğunun, bu sebeple hakkındaki nitelemelerin mahlukattan farklı olması gerektiğinin altını çizmiştir. Nitekim akıl ve nasslar Tanrı'yı antropomorfik düşünmeye oldukça müsaittir. Bu sebeple o, Tanrı için kullandığımız benzetmelerin ne ayniyle anlaşılmasını ne de farklı bir anlamda anlaşılmasını uygun bulmuştur. Ona göre aslolan, benzetme niteliği olan sıfatların Tanrı hakkında anlamlı şekilde konuşmaya ve onun hakkında belirli bir kanaate sahip olmaya olanak sağlarken onun aşkınlığına engel olmamasıdır. Onun bu yaklaşımı, temsili dil yaklaşımı olarak zikredilmektedir.
Mircea Eliade' de kutsalın diyalektiği

Kutsal, insan hayatında her zaman merkezi rol oynamış bir yapıdır. Kutsalın kuşatıcı yapısı ile insanların hayatları şekillenmiş, bu yapı, insan hayatında değişim ve dönüşümlere yol açmıştır. Öte yandan insan da bu yapının pasif bir alıcısı olmayıp, onun deneyimlenme şekillerini çeşitlendirmiştir. İnsanın hayatında önemli bir yeri olan kutsalın, insan deneyimlerinden bağımsız bir yapısının olup olmadığı, varsa bu yapının özelliklerinin neler olduğu önemli bir soru olarak karşımıza çıkmıştır. Diğer yandan, farklı zaman ve mekanda yaşamış insanların farklı kutsal deneyimlerinin ortak bir noktasının olup olmadığı da bu deneyimin özgün yanını ortaya koymak açısından önemlidir. Kutsalın yapısı, insanların bu yapıyla ilişkisi sorularını ele alan, bu konularda fikirlerini sunan düşünürler bulunur. Bu düşünürlerin önde gelenlerinden biri Mircea Eliade'dir. Mircea Eliade, kutsalın yapısını ele aldığı gibi, bu yapının tarihsel süreçte farklılaşan ifadelerini, deneyimlenme şekillerini de ele almıştır. Eliade, kutsalın, kutsal-olmayanı aracı kılarak kendini sunduğunu, bundan dolayı da diyalektik bir yapıya sahip olduğunu belirtmiştir. Diyalektik bir yapıya sahip olan kutsalın, dünyayı kutsal, kutsal-olmayan olarak ikili bir yapıya böldüğünü, böylece diyalektik yapıya göre şekillenen bir düzen oluşturduğunu ifade etmiştir. Eliade, insanların kutsalın diyalektik yapısı karşısında nasıl konumlandıklarını tespit etmeye çalışmıştır. Ona göre, diyalektik bir yapıya sahip olan kutsal, insanın tarihindeki bir aşama değil, insanın bilincinin yapısında bir unsurdur. Bundan dolayı, Eliade'ye göre, insanın kutsaldan arınmaya çalışması, insanın kendi varoluşunun bütünlüğünü bozmasıdır. Eliade, dindar insanın ise mükemmel insan olduğunu ifade etmiştir. Ona göre, dindar insan kendi yapısında bulunan kutsal ile bilinç düzeyinde bağ kuran, varoluşunu bütünlüğüyle ortaya koyan insandır. Çalışmalarında kutsalın önemine, kutsalın insan varoluşuna etkisine geniş yer ayıran Eliade'nin, bu iddialarını doğru anlamak için kutsal ve din kavramlarını nasıl bir anlamla donattığını anlamak önemlidir. Bu çalışmada ise, Eliade'nin kutsalın diyalektiği olarak belirttiği yapıya ve insanın bu diyalektik yapıyla olan bağına yönelik iddialarını ele alıp değerlendirmek amaçlanmıştır.
Thomas Kuhn, paradigma ve matematik: Bir 'devrimsel' şema

Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında bilim insanları ve düşünürler neredeyse tüm bilimlerde çok hızlı cereyan gelişmelere tanıklık etmiştir. Bilimlerin gelişiminde yaşanan bu keskin ve ani dönüşümler bir bütün olarak onun hem tarihine hem de yöntemine yönelik çalışmaları hızlandırmıştır. Bu kavrayışın en özgün isimlerinden biri olan Thomas Kuhn bilimlerin devrimci bir ilerleyişe sahip olduğuna yönelik etkili bir izlence ortaya koymuştur. Elinizdeki çalışma başta paradigma olmak üzere, Kuhn'un diğer tüm kavramları ile matematik tarihinde önemli yer tutan kuramlar üzerinden bir soruşturma yapmayı amaçlamaktadır. Üç bölümden oluşan bu tezin ilk kısmında Kuhn'un bilimsel gelişme üzerine söyledikleri geniş bir şekilde ele alınmış ve eksikliği görülen yerlerde eleştiriler yapılmıştır. Tezin ilk kısmı böylelikle Kuhn özelinde bilim felsefesi değerlendirmesi olmuş ve ikinci bölümdeki tartışmaya kavramsal bir bütünlük kazandırmıştır. İkinci bölümde matematik tarihinden seçtiğimiz iki kuramı, Kuhn'un kavramları ile tarihsel bir okumaya tabi tutmuş ve nihayetinde kuramlar özelinde bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Burada özellikle Euclides ve onun alternatifleri olarak gelişen Euclides-dışı geometriler ile Batlamyus ve onun alternatifi olarak gelişen Copernicus kuramları arasındaki yakın ilişkilere odaklanılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise matematiğin son iki yüzyılında yaşanan gelişmeler ve onun doğası, sağlamlığı ve bilimselliği üzerine alan içinde yaşanılan tartışmalar incelenmiştir. Burada geometri bağlamında bir gelişim modeli de verilmeye özen gösterilmiştir. Böylelikle tezin bu bölümü hem bilim felsefesine hem de matematik felsefesine bir katkı yapmayı amaçlamıştır.
Bireycilik: Nedir, ne değildir?

Yaşama anlam ve değerini veren insanın ne olduğuna dair tartışmalar Antik dönemden bu yana devam etmektedir. İnsana ilişkin yapılan tartışmalara baktığımızda her filozofun insanın belirli bir yanını ele aldığı ve insan kavramını buna göre değerlendirdiği görülmektedir. Söz gelimi bir düşünür insanın sadece akıl sahibi bir varlık olduğunu söylerken, bir başkası insanın tarihsel bir varlık olduğu görüşünde bulunmakta, diğer bir düşünür ise insanın daha farklı bir yanını ele almaktadır. İnsana ilişkin farklı düşüncelerin olmasının birinci nedeni insan kavramının bir bütün olarak değerlendirilmemesi, ikincisi ise siyasal sistemlerin kendi çıkarlarına göre insanı ele almalarıdır. Bu çalışmada siyasal sistemlerin, özellikle de liberalizmin insandan ne anladığına ve onu ne şekilde tanımladığına dair bazı filozofların düşüncelerine yer verilecektir. Söz konusu liberalizm olunca insan bu siyasal sistemin adlandırdığı şekliyle, yani birey olarak ele alınacaktır. Özelde bireyin ne olduğu incelenirken, genelde ise bu kavramı merkezine yerleştiren bireycilik akımı tartışma konusu edilecektir. Kısacası, birey ve birey merkezli insan görüşleri, içerdikleri anlam ve değer anlayışları ve bunların yol açtığı sorunlar üzerinde durulacaktır. Yani, bir taraftan birey kavramının kendisi sorgulama konusu yapılacak, diğer taraftan da bu birey anlayışına dayalı insan ve değer görüşü irdelenecektir. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde erdemli insanı ele alan Platonun insan anlayışı ele alınacaktır, ikinci bölümünde ise erdemli insan anlayışından keskin bir kopuşun başladığı ve halen günümüzde de etkisinin sürdüğü birey anlayışları bazı filozofların düşünceleri ışığında incelenecektir. Üçüncü bölümde bireyin özgürleşmesi bağlamında Mill ve Nietzschenin anlayışları üzerinde durulacak, çalışmanın sonuç bölümünde ise liberalizmin birey anlayışının karşısına Nietzschenin yaratıcı insanı konulacaktır.
Orhan Sadeddin: Hayatı, eserleri ve felsefi düşüncesi

Osmanlı'nın son döneminde yetişen ve Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki felsefe çalışmalarının önemli isimlerinden biri olan Orhan Sadeddin, modern Türkiye'de felsefenin tarihine dair şimdiye kadar yapılan araştırmalarda üzerinde pek durulmayan bir isimdir. Orhan Sadeddin kaleme aldığı telif ve tercüme makaleler, kitaplar ve değerlendirme yazılarıyla Türkiye'de felsefenin gelişim tarihi açısından dikkate değer bir yerde durmaktadır. Ulaştığımız çok sayıdaki belge ışığında öncelikle Orhan Sadeddin'in hayatının ayrıntılı incelendiği bu çalışmada, onun tüm eserleri tespit edilmiş ve bunlardan hareketle felsefi görüşleri ana hatlarıyla ortaya konulmuştur.
Sofistler ve Thomas Hobbes'un devlet felsefelerinin mukayesesi

ERİNCIK Selçuk, Sofistler ve T. Hobbes'un Devlet Felsefelerinin Mukayesesi, Danışman: Prof. Dr. Murtaza KORLAELÇI, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2002, V, 2005Bu tez bir giriş üç ana bolüm, sonuç ve bibliyografyadan müteşekkildir. Girişte tezin kavramsal çerçevesi ortaya konuldu. Ayrıca bazı önemli devlet tanımları verildi. Daha sonra devletin menşeine ilişkin çeşitli görüşler belirtildi. Birinci bölümde 'Sofistlerin devlet felsefesi' ele alındı, ikinci bölümde Hobbes'un siyaset üzerine görüşleri derinlemesine incelendi ve birçok eleştirilere işaret edildi. Sonuç olarak üçüncü bölümde bu iki siyaset telakkisi çeşitli açılardan incelendi. Netice itibariyle, Sofistlerin çağdaş siyaset düşüncesinin gelişimine hayati bir etkide bulundukları anlaşıldı. Onların toplumsal sözleşme nazariyeleri ve yasa ve doğa ayrımları siyaset düşüncesi tarihi boyunca oldukça büyük bir öneme haiz olmuştur. Bu sebeple Thomas hobbes da bu görüşlerden etkilenmiştir. Bununla beraber Hobbes bu görüşleri çok daha ayrıntılı bir şekilde ele almış ve onları siyasi fikirlerinin temeli yapmıştır.
An Aristotelian Tragedy in game of thrones: The downfall of the Lannister Twins

George R. R. Martin'in Buz ve Ateşin Şarkısı roman serisinden uyarlanan Taht Oyunları dizisi, fantastik diyar Westeros'taki güç mücadelesini konu alır. İkiz kardeşler Cersei ve Jaime Lannister bu mücadelenin başlıca aktörlerindendir. Dizi boyunca her iki karakter kendi eylemleri sebebiyle trajik bir çöküş yaşar. Bu tez Cersei ve Jaime Lannister'ın çöküşünü Aristoteles'in tragedya anlayışı üzerinden incelemektedir. Tez Poetika'yı baz alarak iki karakterin iç içe geçmişş olay örgüsüne odaklanmakta ve bu kurgunun neden Aristoteles'in tragedya anlayışına uygun düştüğünü açıklamaktadır. Çalışma dizinin ilk altı sezonunu kapsamakta ve yorumlayıcı bir yaklaşım benimsemektedir. İncelenen iki olay örgüsünde de izleyicide korku ve acıma duygularını uyandırabilecek insan eylemleri taklit edilmektedir. Bu eylemler, Aristoteles'in Poetika'da belirttiği şekilde, birbirini neden-sonuç olarak izler. Böylece en şaşırtıcı olaylar bile akla yatkın hale gelir. Tez bu rasyonel olay örgüsünün izleyici üzerinde kathartik bir etki yaratabileceğini savunur. İzleyici her iki kahramanın kendi sonunu trajik hatalar yaparak hazırladığını anlayabilir ve bu süreci izlemekten keyif alabilir. Lannister kardeşlerin çöküşü, Aristotelesvari bir tragedyada olduğu gibi, insan eylemlerinin beklenmedik sonuçlarını ortaya koymaktadır.
Hans Reichenbach'ın etik anlayışı

Bu çalışmada temel amacımız, ünlü mantıkçı ampirist filozof Hans Reichenbach'ın etik anlayışını incelemektir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Reichenbach'ın hayatı, eserleri ve Türkiye'deki çalışmalarına yönelik bir inceleme yapılmıştır. İkinci bölümde filozofun etik anlayışının temelleri üzerine bilgiler verilmiştir. Bu kapsamda Reichenbach'ın bilimsel felsefe tasarımı ve indeterminizm düşüncelerine dair ayrıntılı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Üçüncü bölümde ise filozofun etik anlayışına dair bir araştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Buna göre Reichenbach, bilimsel felsefe tasarımının sonuçlarıyla uyumlu olarak buyrukçu etik anlayışını ortaya koymaktadır. Aynı şekilde etiğin bilgi üzerinde temellendirme çalışmalarının imkansızlığını savunarak Sokrates, Platon, Baruch Spinoza ve Immanuel Kant'ın ahlak görüşlerini reddetmektedir. Reichenbach sadece etik bir kuram geliştirmekle kalmamakta, ahlak felsefesinde önemli bir sorun olan özgür irade problemine de determinizmi reddedip indeterminizmi savunarak bir çözüm bulmaya çalışmaktadır. Bunun yanı sıra etik yargıların doğasına yönelik bir mantıksal analiz vermeyi de ihmal etmemektedir. Bu bağlamda filozofun etik anlayışına genel olarak bakıldığında meta etikteki bilişsel olmayan kuramların kategorisinde değerlendirildiğini ifade etmek gerekir.
Deflationism about truth and the general form of sentence

Doğrulukta indirimcilik, kısaca, doğruluğun içerikli bir mefhum olmadığı ve indirgemeci bir felsefi çözümleme gerektirmediği yönündeki menfi iddiadır. İndirimcilik, birkaç ana tür olarak karşımıza çıkar; bu türlerin her biri bahsedilen menfi hakikatin belirli bir yönüne/tezahürüne odaklanır ve indirimci iddiayı bu yönden/bu tezahüre göre deyimleştirir. Bu çalışma, (1) yalın ama aydınlatıcı bir indirimcilikler tipleştirmesi önererek, (2) buradaki uygun tipi teşhis ederek ve (3) bu tipin önerilen tipleştirme haritasındaki yer belirlenimini yorumlayarak genel indirimci iddiayı yeniden deyimleştirmeye çalışmaktadır. Tipleştirme önerisi ise, mantiki çözümlemenin tabiatına ilişkin belli kavrayışların, ama bilhassa genel/soyut cümle biçimi izleğinin rehberliğinde yapılmaktadır. Çalışma, doğruluk indirimciliğine ilişkin ortaya çıkan yalın resmin, doğruluk koşulu temelli anlam açıklamasına dair içerimlerini göstererek sonlanmaktadır.
Kant'ın insan hakları düşüncesinin çağımız için önemi

Bu tezin amacı, Kant'ın insan ve etik görüşünden yola çıkarak Kant felsefesinde insan hakları düşüncesinin temellerini ortaya koymak ve böylece Kant'ın insan hakları düşüncesi ile günümüzdeki insan hakları anlayışı arasında bağ kurmaktır. Üç ana bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Kant'ın insan görüşü ele alınmıştır. Başlangıç noktamızın insan olmasının nedeni, akıl sahibi bir varlık olarak, insanın ne olduğuna dair tasarımımızın aslında bütün düşünce sistemimizi belirliyor oluşudur. Bu inceleme, Kant'ın insanın potansiyelinin, yani kendisinde barındırdığı olanakların nasıl ve neden gerçekleştirilmesi gerektiğini, onun ikili yapısını ve nasıl etik bir varlık olarak var olduğu ile ilgili düşüncelerini içerir. İkinci bölümünde, etik bir varlık olmanın koşulunu sağlayan 'özgürlük', 'isteme, 'ödev gibi kavramların ne olduğunu bilmek gerekli olduğundan, bu kavramların Kant'ın etik sisteminde ne anlama geldiği ve birbirleriyle nasıl bir ilişki içinde oldukları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise, insan haklarının Kant felsefesiyle ne türden bir ilişki içerisinde olduğu incelenmiş, Kant'ın insan haklarıyla ilişkilendirilebilecek düşünceleri dikkate alınarak Kantçı tavrın çağımız için önemi gösterilmeye çalışılmıştır. İnsan haklarının temelinde Kant'ın etik görüşü gibi faydacı olmayan bir anlayışın yer alması gerekmektedir. Çünkü ancak insanın değer ve onuru, onu fayda sağlanacak bir araç olarak görmediğimiz zaman yeterince korunabilir. Sonuç olarak, Kant'ta insan hakları, insanın, olanaklarını gerçekleştirmesinin koşulu olarak görülüyor, denebilir. Bu nedenle, Kant felsefesi, eğer insanlık olarak gerekli koşulları sağlayabilirsek, insanın insan gibi yaşayabilmesinin koşulları olan insan haklarının ve ebedi barışın mümkün olabileceğini göstermektedir.
Tarihyazımı tartışmalarının felsefe açısından değerlendirilmesi

Bu çalışma tarih felsefesine ve tarih yazımına ilişkin tartışmaların geçirdiği değişimi 'yasa', 'yapı' ve 'anlatı' kavramları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Yasa merkezli tarih düşüncesi, 'tarih'i rivayetlerden ve hikayelerden kurtarmaya çalışarak ona bir düzenlilik ve kesinlik katmaya çalışmaktadır. Tezin birinci bölümünde, olayların gerçekleşme imkanını ortaya koyarak, tarihteki bütünselliği inşa etmenin olanağını yaratan tarihteki yasa arayışı, İbni Haldun'un ve G. W. F. Hegel'in tarih düşüncesi bağlamında incelenmiştir. Hem İbni Haldun hem de Hegel tarihin gelişimini, devletler ve halklar arasındaki tanınma ve güç ilişkilerinden hareketle açıklamışlardır. Bu yaklaşımın gündelik yaşamı, kültürü ve tarihin diğer disiplinlerle olan ilişkisini göz ardı ettiğine yönelik eleştiriler, yapı merkezli tarih düşüncesinin temelini oluşturmaktadır. Bu bağlamda tezin ikinci bölümünde, tarihteki ilişki ağlarının oluşturduğu 'yapı'nın, disiplinler arası bir perspektifle nasıl inşa edilebileceği Fernand Braudel'in ve Marc Bloch'un düşünceleri çerçevesinde ele alınmıştır. Tarihyazımı ve tarihsel gerçeklik arasındaki ilişkide kurgusallığın sahip olduğu konum, tarihin gerçekliği temsil etme iddiasını daha fazla tartışılır hale getirmiştir. Bu bağlamda tezin üçüncü bölümünde tarihin her ne kadar belgelere dayansa da yazınsal olarak anlatısal bir niteliğe sahip olduğuna ilişkin iddia, Hayden White'ın tarih düşüncesinden hareketle tartışılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada tarih ve tarih yazımı ilişkisine dair yasa, yapı ve anlatı kavramları arasında mutlak bir karşıtlık kurmaktan ziyade, bu farklı yaklaşımlar arasındaki ilişkisellik ortaya çıkartılmaktadır. Burada kurulmaya çalışılan ilişkisellikle, 'tarih' in ve dolayısıyla tarih yazımının sınırlarının ortaya koyulabileceği iddia edilmektedir.
The Role of other in the Hegelian self-consciousness

oz HEGELCİ ÖZBİLİNÇTE ÖTEKİNİN ROLÜ Uçar, Meryem Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Danışmanı: Prof. Dr. Yasin Ceylan Ortak Tez Danışmam: Prof. Dr. Ahmet İnam Eylül 2002, 120 sayfa Bu tez Hegel'in özbilinç anlayışını Öteki ile olan ilşkisi bağlamında incelemiştir. Ben ve Öteki arasındaki ilişkiyi netleştirmek için Tinin Görüngü Bilimi'nin 'Özbilinç' bölümü ayrıntılı bir biçimde incelemiş ve Helgel'in Öteki anlayışının farklı yorumları açımlanmıştır. Tinin Görüngü Bilimi'nin yapısall ve ontolojik okumaları arasındaki ayrım Ben ve Öteki ilişkisi bağlanımda gösterilmiştir. Ontolojik okumayı örneklendirmek için Kojeve'in antropolojik okuması ve Sartre'ın varoluşçu yaklaşımı incelenmiştir. Sonuç olarak bu tez, Hegel felsefesinin Görüngü Bilimi'nin amacına sadık kalınarak anlaşılması için Hegelci özbilincin ve bu özbilincin Öteki ile olan ilişkisinin yapılsal kavramlar kullanılarak anlaşılması gerektiğini kanıtlamıştır.
Reconsidering Rawls: Justice and solidarity

Bu çalışmanın amacı, Rawls'un liberal adalet teorisinde nasıl bir vatandaş dayanışması anlayışı olabileceğini ortaya koymaktır. Eleştirmenlerin genel görüşüne göre Rawls'un adalet teorisi bireycidir ve vatandaşlar arası bir dayanışmada üretemez. Ben bu sonucun eleştirmenlerin belli bir vatandaş dayanışması modelini temel almalarından ötürü yanıltıcı olduğunu ileri sürüyorum. Bu modele göre, vatandaşlar arası dayanışma ancak bireylerin toplumda hali hazırda içinde bulundukları bir takım bağlar ve sadakatler sayesinde ve bunların güçlendirilmesi yolu ile mümkündür. Rawls eleştirmenleri Rawls'un vatandaşları toplumda iki temel faaliyet içerisinde betimlediğini: 'üretim' ve 'demokratik katılım' ve bu iki faaliyetin vatandaşlar arası dayanışmaya nasıl etki edebileceğini göz ardı ederler. Bu bağlamda, Rawls'un Adalet Teorisi kitabında iki farklı dayanışma fikrinin olduğunu ve geliştirilebileceğini öne sürüyorum: demokratik dayanışma ve ekonomik dayanışma. Adalet Teorisi kitabında, Rawls vatandaşları toplumsal üretimin faal katılımcıları olarak tanımlar. 'Farklılık İlkesi' toplumda ekonomik olarak dezavantajlı olanların maddi eşitsizliklerden faydalanmasını bu eşitsizliklerin kabulü için önkoşul olarak görür. Rawls'a göre, Farklılık İlkesi toplumda ekonomik olarak avantajlı ve dezavantajlı olanlar arasındaki bir dayanışmayı ifade eder. Rawls, vatandaşlar arası demokratik dayanışmayı ise onların adil ve demokratik kurumları kurmak ve güvence altına almak amacıyla birleşmelerine dayandırır.