turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bulgarca fiillerin çekim sistemi

Bir yabancı dili öğrenmede ilk adım o dilin tarihini, gelişim sürecini ve bugünkü durumunu bilmektir. İkinci adım sözcük öğrenmektir. Üçüncü adım ise, dilin gramerine hakim olmaktır. Bir dilin gramerini fonoloji, morfoloji, sentaks ve türetme oluşturur. Morfoloji kategorisinde en önemli iki konu ise isimler ve fiillerdir. Çünkü isim ve uygun fiil olmadan anlamlı cümle kurmak imkansızdır. Balkanlarda Slav dili olan Bulgarcayı bu iki konu açısından incelediğimizde; isimlerin gramatik cinsiyet kategorisine sahip olduklarını, fiillerin ise üç çekim sisteminde çekimlendiğini ve bitmemiş/bitmiş görünüş özelliğine sahip olduklarını tespit ederiz. Bulgarcada fiiller şimdiki zamanda üç çekim sisteminden biri ile çekim kimliği kazanmaktadır. Bu çekim kimliği, fiilin diğer zamanlarda da uygun halde çekimlenmesinde ve tasnifinde belirleyicidir. Ayrıca, bu sistem fiilin zamana ve özneye uygun çekimlenmesinin yanı sıra, başka biçimler kazanmasında da rol oynar. Fiillerin sahip oldukları bitmemiş/bitmiş özellik biçim ve anlam açısından fiilin görünüşüdür. Çekim sistemi ile de bağlantılıdır. Fiilin görünüşü fiilin kullanım alanını da sınırlar. Görünüş sistemi zamana göre hangi fiilin kullanılacağının da belirleyicisidir. Çalışmamız; fiillerin incelenmesinde, kullanımlarında ve tasniflerinde çekim ve görünüş özelliğini merkeze alarak hareket noktası oluşturur.
Sinop ili Ayancık ilçesi ağzı

Ağız çalışmaları, bir dilin zenginliğini göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Günümüzde yapılan ağız çalışmaları; ses, şekil, ve söz dizimi bağlamında değerlendirildiğinde, yapılan çalışmalar, Türk dilinin zengin bir hazineye sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada; yöre ile ilgili alan ve literatür taraması yapılmış ve alan araştırması yapılarak kaynak kişilerden ses kayıtları alınmıştır. Alınan ses kayıtları ağız araştırmasında kullanılan transkripsiyon işaretlerine uygun olarak yazıya geçirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, Ayancık ilçesi ağzının genel özellikleri belirlenmiş, araştırmada dokümandan elde edilen bilgiler doğrudan ve dolaylı yoldan çalışmaya dahil edilmiştir. Bu araştırma; Ayancık İlçesi ağzının ses, şekil özellikleri ve söz varlığı açısından incelenerek literatüre yeni bir çalışma kazandırılması açısından önemlidir.
Arap grameri tarihinde Endülüs ekolü ve İbn Mada

Hz. Peygamber'den sonraki dört halife dönemiyle beraber İslam fetihleri artmış, devletin sınırları genişlemiş ve bunun tabii bir sonucu olarak Arap olmayan unsurlar İslam dinine girmeye başlamıştır. Araplarla bu yabancı unsurların kaynaşması da Arap diline bir takım yabancı terimlerin girmesine neden olmuş ve Arap dilinde bozulmalar baş göstermiştir. Sonraki dönemde bu bozulmalar kutsal metinleri etkileyecek düzeye ulaşmıştır. Dolayısıyla kutsal metinleri koruma ihtiyacı ve edebi mirası sağlıklı bir şekilde sonraki nesillere aktarma isteği gramer çalışmalarının başlamasına sebep olmuştur. Irak merkezli başlayan dil çalışmaları oradan Mısır'a ve diğer Arap beldelerine yayılmıştır. Endülüs'ün fethiyle de burada dil çalışmaları başlamıştır. İlk dönemler Sibeveyhi'nin el-Kitab'ı ve ez-Zeccaci'nin el-Cümel'i temelinde başlayan gramer çalışmaları daha sonraları bu kitaplardaki içtihatların toplandığı ve anlaşılamayan hususlarda açıklamalarının yapıldığı müstakil çalışmalarla devam etmiştir. İbn Mada ise Arap dili gramerinde ıslahat çalışmalarına başlamış ve geleneksel görüşleri eleştirerek onlara muhalefet etmiştir. Ünlü Zahiri fıkıh alimi İbn Hazm'ın hayranı olan İbn Mada'nın fikirleri kendi dönemiyle sınırlı kalmamış 20. yüzyılda dahi kendisine taraftar bulmaya devam etmiştir. İbn Mada'nın fikirlerinin etkisiyle Arap gramerinin sadeleştirilmesi ve daha kolay hale getirilmesi için birçok görüş sunulmuştur. 20. yüzyılda devam eden nahivde reform hareketleri bir takım dini ve sosyal sebeplerin etkisiyle başarılı olamamış ve yarım kalmıştır. Ancak İbn Mada ve takipçilerinin yenilik çalışmaları zihinlerdeki dogmatik düşüncelerin yıkılışına zemin hazırlamıştır.
البنيات الأسلوبية في شعر سليم بركات

Üslup ve üslupbilgisinin kuramsal yönlerinden ibaret olan analitik üslup araştırmaları doğrultusunda yapılan bu çalışma, Selim Berekat şiirinde şiirsel söylemi uygulamalı üç bölüm çerçevesinde ele almaktadır. Çalışma, Selim Berekat'ın metinlerine yapılan derinlemesine okumalardan yola çıkarak, üslup yapılarına ilişkin semantik ve anlamsal özellikleri ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Selim Berekat'ın üslubu, Arap dilinin incelikleriyle ilgili ciddi bir farkındalık gerektirmektedir. Şairin kelime seçimi ve bunları yapılandırma biçimi, okuyucuya ve üslup analizi yapacak olan kişiye yeni ufuklar açmaktadır. Selim Berekat, sıra dışı bir üslup ve şaşırtan boyutlarda dolaşan bir dille varlıkları anlatan farklı bir dünyaya girmek suretiyle, görünmez meçhule nüfuz ederek onu söylemin kurulduğu temel bir eksene dönüştürür. Bunu yaparken ifade edilmek istenen anlamı ortaya çıkaracak olan bağlam vasıtasıyla görünen, ritimsel ve estetik özellikleri olan açık semantik imgelerle ve yoğun göndermelerle insana işaret etmekten geri kalmaz. Zira bağlam, metni anlamak için temel bir dayanaktır. Semantik boyutlara bağlam aracılığıyla varılır ve bu şekilde, genel hatlarıyla şiir hakkında açık bir fikre ulaştırılır.
The bidirectional relationship between l1 and l2: Effects on event conceptualization and narrative discourse

Bu tezde iki önemli araştırma sorusu ele alınmıştır: 1) Erken çocuklukta ikinci bir dil öğrenmenin anadildeki anlatı becerileri üzerinde bir etkisi var mıdır, ve 2) Öğrenilen ikinci dilin, 'inekanda hareket' olaylarının anlatımında anadilden farklı ögeleri vurguluyor olması anadil ve ikinci dil için nasıl bir sonuç doğurmaktadır. Bu soruları araştırmak için tek dilli ve iki dilli çocuklara anlatı becerileri, mekanda hareket olayı anlatımı, sözcük dağarcığı testi ve yönetici işlevler görevleri verilmiştir. Beş ve 7 yaşındaki 112 tek dilli (D1: Anadil, Türkçe) (N=61) ve çift dilli (D1, Türkçe, D2: İkinci dil, İngilizce) (N=51) çocuklar araştırmaya katılmışlardır. Bulgular, anadilde anlatı becerilerinin çift dilli çocuklarda tek dilli çocuklara göre farklılık gösterdiğini, anlatı kalitesi ve dilbilgisel karmaşıklık gibi alanlarda tek dilli çocukların çift dilli çocuklardan daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuştur. Anadildeki mekanda hareket olayı anlatımlarına bakıldığında çift dilli çocukların tek dilli çocuklardan farklı olarak ifadelerinde ikinci dilin etkilerini gösterdikleri bulunmuştur. Anadil ve ikinci dildeki anlatımları karşılaştırıldığında iki dilin çift yönlü etkileşim içinde olduğu görülmüştür. Çift dilli çocukların bilişsel esneklik becerilerinde tek dili çocuklara nazaran avantajlı olduğu gözlenmiştir. Sonuçlar anadil ve ikinci dilin erken dönemdeki etkileşimleri açısından hem olay algısı hem de anlatı becerileri alanında bilgi vermiştir.
Gagavuz Destanlarına göre Gagavuz Türkçesinde ekler

Gagavuz Türkçesinin ek yapısını inceleyeceğimiz bu çalışmada metin olarak 'Türk Dünyası Destanlarının Tespiti, Türkiye Türkçesine Aktarılması ve Yayımlanması' projesi kapsamında Nevzat Özkan tarafından hazırlanan Gagavuz Destanları adlı eser temel alınmıştır. Bu çalışmada klasik tasnifleme methodu kullanılacaktır. Bu bağlamda metinlerde kullanılmış her ek fişlenerek morfolojik ve fonolojik açından değerlendirilecektir. Eklerin ses yapısı ve bazı durumlarda meydana gelen ses olayları dikkate alınarak ve varsa ses değişiklikleri tespit edilerek bunların sebepleri belirtilecektir. Her ekin işlev veya işlevleri kullanıldığı cümle bağlamında değerlendirilip incelenecektir. Eklerle ilgili her tespit, metinlerden örneklerle desteklenecek ve metinlerde tespit edilen eklerin dizini de ayrıca bu çalışmada yer alacaktır.
Çağatay, Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinde fiil işletimi

Türk dili, geçmişşten bugüne, çeşitli dil içi nedenlerin yanı sıra, bazı tarihi ve siyasi sebeplerle de birbirinden farklı lehçelere ayrılmıştır. Bu lehçeler bulundukları gruplara göre bazı yönlerden birbirleriyle benzerlik gösterirken bazı yönlerden de birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Türk dilleri ailesinin Orta Asya grubuna mensup olan Çağatay Türkçesi, Karahanlı veya Hakaniye ve Harezm edebi dillerinin devamı olarak Timurlular idaresi altında gelişen, özellikle Ali Şir Nevayi'nin eserlerinde klasik şeklini alan, 15. yüzyıl başından 20. yüzyılın başına kadar kullanılan Orta Asya edebi Türk dilidir. Çağdaş Türk lehçeleri arasında Özbek ve Yeni Uygur Türkçeleri, ona en yakın olan yazı diller olarak kabul edilmektedir. Söz konusu lehçelerin arasında benzerlikleri olduğu gibi bazı farklılıkları da bulunmaktadır. Yirminci yüzyılın başına kadar aynı yazı dilini kullanan Doğu Türklüğün bugünkü iki temsilcisinin kullandığı yazı dilleri birbirinden gösterildiği kadar farklı olmamalı düşüncesinden yola çıkarak Çağatay, Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinde, basit ve birleşik kipler içerisinde kişi, olumsuzluk, zaman ve soru ifade eden ekler ile işlev ve yapıları değerlendirilmiştir. Çalışmamız, giriş ve incelemenin temelini teşkil eden dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümü, incelenen Çağatay, Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinin genel özelliklerin özetleyen Çağatay, 'Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerine Genel Bir Bakış' başlığı ile başlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, Çağatay Türkçesinin fiil işletimi; ikinci bölümde Özbek Türkçesinin fiil işletimi; üçüncü bölümde, Yeni Uygur Türkçesinin fiil işletimi ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise, Çağatay, Özbek ve Yeni Uygur Türkçeleri, fiil işletimi bakımından mukayese edilerek elde edilen sonuçlar değerlendirmeye alınmıştır.
Halaçça halk hikayeleri, metin-çeviri, dil bilgisi, dizin-sözlük

Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Gerhard Doerfer ve Semih Tezcan'ın Folklore-Texte der Chaladsch kitabını temel almaktadır. Çalışmada adı geçen eserden seçilen Nasreddin Hoca ve Şah Abbas Hikayeleri incelenmiştir. Giriş kısmında Halaçlar ve Halaççadan genel olarak bahsedildikten sonra, Halaççanın başlıca dil özelliklerine kısaca değinilmiştir. Ardından Halaçça ile ilgili yapılan diğer çalışmalardan bahsedilmiş ve çalışmada izlenilen yöntem hakkında bilgi verilmiştir. Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi başlıkları altında metinlerimiz temel alınarak Halaççanın dil bilgisi incelenmiştir. Daha sonra Halaçça hikayeler verilmiş ve bunların Türkçeye çevirisi yapılmıştır. Dizin-Sözlük kısmında ise incelenen hikayelerden hareketle etimolojik dizin-sözlük hazırlanmıştır.
Hikayet-i Zuhur-ı Al-i Osman

Bu çalışmada, Hikayet-i Zuhur-ı Al-i Osman adlı el yazması anonim Osmanlı tarihi incelenmiştir. Eser, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Fatih koleksiyonunda 04206 numara ile kayıtlıdır. Yazarı ve telif yılı bilinmeyen bu yazma, miladi 1847 (H. 1264) tarihinde istinsah edilmiştir. Eserin toplamda beş nüshası tespit edilmiştir. Bu çalışmada, eksiksiz tek kopya olan Fatih 04206 numaralı nüsha tercih edilmiştir. Bu nüsha 139 yapraklık bir el yazması eserin ilk 76 yaprağını oluşturmaktadır. Kalan 63 yaprak ise ayrı bir metin içermektedir ve bu çalışmanın dışındadır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde incelenen metnin dil özellikleri ele alınmıştır. Bu bölümde eserin yazım özellikleri, fonetik ve morfolojik özellikleri ayrıntılı bir şekilde, örneklendirilerek incelenmiştir. İkinci bölümde metin transkripsiyon alfabesine çevrilmiştir. Üçüncü bölümde ise metnin dizinli sözlüğü hazırlanmıştır. Ekler kısmında metnin tıpkıbasımında yer verilmiştir.
İbnü'l-Bevvab Mushafı ve imla yapısı

Hz. Osman döneminde istinsahı gerçekleşen ve Mesahıf-i Osmaniyye olarak anılan mushafların imlası nevi şahsına münhasır özellikler taşımaktadır. Sonraki dönem mushaf kitabetinde bu imlaya uygunluğa riayet edilmiş, en azından teorik düzeyde bu bir ilke olarak kabul edilmiştir. Gelenekte bir taraftan Osman Mushaflarının imla özelliklerini tespit bağlamında kaydedilen bilgiler, hicri ikinci asrın sonlarından itibaren telife tabi tutulmuş ve bu çerçevede hatırı sayılır bir edebiyat oluşmuş iken, diğer taraftan başta Osman Mushaflarını esas alan ikinci nesil mushaflar olmak üzere zamanla pek çok mushafın istinsahı gerçekleşmiştir. Mushaf imlası edebiyatında geçen bilgiler ile zaman içerisinde istinsah edilen mushaflar arasında imla açısından her daim bir örtüşmenin olduğunu söylemek mümkün değildir. Dolayısıyla mushaf kitabet geleneğinde, imlası, ilgili literatürdeki bilgilerden farklılık arz eden pek çok mushafın mevcut olduğu görülmektedir. Bu özellikteki mushaflardan biri hat sanatı tarihinin köşe taşı şahsiyetlerinden biri olan İbnü'l-Bevvab'ın istinsah ettiği h. 391 tarihli mushaftır. İşte bu yazıda İbnü'l-Bevvab Mushafı olarak anılan bu mushaf imla açısından tahlile tabi tutulacak, bu yapılırken de İbnü'l-Bevvab Mushafı'nın imlası ile mushaf imlası edebiyatının ana kaynaklarından sayılan Ebu Amr ed-Dani'nin (ö. 444 /1053) el-Mukni' fi Resmi Mesahifi'l-Emsar adlı eseri ile Süleyman b. Necah'ın (ö. 496 /1103) Muhtasaru't-Tebyin li Hicai't-Tenzil adlı eserindeki bilgiler arasında bir kıyaslamaya gidilecektir.
Etmek fiiliyle yapılan birleşik fiiller ve bunların hal ekli veya hal eksiz tamlayıcılarla kullanılışı

Türkçede çok sayıda birleşik fiil vardır. Birleşik fiillerin hangi tamlayıcılar ile kullanıldığı konusunda etraflıca araştırma yapılmamıştır. Bu çalışma, Türkçede etmek yardımcı fiiliyle yapılan birleşik fiiller ve bunların hal ekli veya eksiz kullanımlarım, tespit etmek üzere hazırlanmıştır. Tez, Giriş, İnceleme, Sonuç ve Kaynaklar bölümlerinden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde isim+yardımcı fiil kuruluşundaki birleşik fiiller ile hal ekleri konusunda çeşitli araştırıcıların görüşleri sıralanmış ve çalışmada ele alınan etmek fiillerinin hangi tamlayıcılar ile kullanılacağı belirtilmiştir. İnceleme bölümü iki kısımdan meydana gelmektedir. Etmek Fiiliyle Yapılan Birleşik Fiiller ve Tamlayıcıları başlıklı kısımda alfabetik olarak birleşik fiiller, anlamlan ve taradığımız eserlerde ve sözlüklerde tespit ettiğimiz ihtiyaç duydukları tamlayıcılarla kullanımları örnek cümlelerle verilmiştir. Dizin kısmında ilk önce çalışmadaki 2000 adet birleşik fiilin alfabetik olarak listesi verilmiştir. Daha sonra hal ekli veya eksiz 47 değişik şekilde kullanımım tespit ettiğimiz birleşik fiiller, hal ekleri için verdiğimiz sıraya uygun olarak dizilmiştir. Sonuç bölümü birleşik fiillerinin yapısı ve tamlayıcılarıyız ilgili tespitlerimizden oluşturulmuştur. Kaynaklar bölümünde, yararlanılan bütün kaynaklara, sözlüklere ve taranan eserlere yer verilmiştir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yardımcı kaynak hazırlama: Sözlük modeli önçalışması

Kullanılan sözcükler, bireyin kimliğinden toplumsal ve kültürel değişimlere kadar birçok konuda ipucu vermektedir. Bu ipuçlarından yola çıkacak olursak sözcükler, dil öğretiminde de oldukça önemli bir alanı oluşturmaktadır. Dilin devingenliği göz önünde bulundurulduğunda, sözcüklerin bir kültür hazinesi olduğu ve bu hazinenin korunup saklanması için gerekli çalışmaların yapılmasının, bir başka deyişle, sözlüklerin önemi yadsınamaz. Bu çalışmada, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğreniminde, eksikliği duyulan, öğrenici sözlüğünün hazırlanması durumunda türü ve niteliklerinin neler olması gerektiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, öğrencilerin kullandıkları farklı sözlük türlerinin, sözcük öğrenimi ve dolayısıyla yabancı dil öğrenimine etkisi ele alınmış, kullanılan sözlük türüne bağlı olarak öğrencilerin başarı ve anımsama düzeylerinde herhangi bir fark olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, uygulamalı dilbilim alanından yabancı dil öğretimi, yabancı dil öğretiminde sözlük kullanımı ve sözcük öğretiminin sınanması konularına değinilmiş; sözlükbilim ve sözlük türlerinden söz edilmiş ve yabancı dil öğretimi için öğrenici sözlüklerinden tekdilli, iki dilli ve iki dillileştirilmiş sözlükler açıklanmıştır. Araştırma bölümünde ise, tez kapsamında yürütülmüş olan çalışmayla, Ankara Üniversitesi TÖMER Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezinde öğrenim görmekte olan farklı düzeylerdeki 154 öğrenciyle madde başı sunumu ölçeği uygulanmıştır. Oluşturulacak bir sözlükte bir sözcüğe ilişkin hangi bilgilerin bulunması gerektiğine ilişkin görüşlerin sorulduğu 16 maddeden oluşan bu ölçeğin uygulanma ve yorumlanma aşamaları; ölçek sonuçları doğrultusunda hazırlanan farklı türlerde oluşturulmuş sözlükçelere ilişkin bilgiler ve sözlükçelerin sınıf içinde kullanılmasının ardından başarıyı ve anımsamayı ölçmeye yönelik uygulanan sınavlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Sınav sonuçlarıyla elde edilen sayısal veriler, MS Office Excel veri işlemcisi ve SPSS 17 istatistik programında işlenmiş ve sonuçlar karşılaştırılarak tezin amacı doğrultusunda belirtilen sorular yanıtlanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin anlamlılığının test edilmesinde 0.1 güven düzeyi benimsenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, temel düzeylerde ikidilli, daha yüksek düzeylerde ise, iki dillileştirilmiş sözlüğün öğrencilerin başarı ve anımsama oranlarında daha fazla etkili olduğu gözlenmiştir. Kullanılan tüm sözlük türlerinin, tüm düzeylerde anımsama üzerinde anımsama üzerinde olumlu etkisi olduğu saptanmıştır.
Türkçe dilbilgisi kurallarının genetik algoritma ile kodlanması üzerine bir deneysel çalışma

TÜRKÇE DİLBİLGİSİ KURALLARININ GENETİK ALGORİTMA İLE KODLANMASI ÜZERİNE BİR DENEYSEL ÇALIŞMA Ebru Arslan Shabbir Hacettepe Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ÖZ Genetik algoritması, kuralları doğadaki evrim modelinden esinlenerek oluşturulmuş algoritmadır. Bu algoritma, çözümü zor problemlerin kromozoma benzer veri yapılarına dönüştürülüp, bu yapılar üzerinde kendine özgü işlemlerini uygulayarak problemlerin analizini ve çözümünü sağlar. Bu çalışmada, kural tabanlı genetik algoritma kullanılarak Türkçe dilbilgisi kurallarının tanımlanmasına çalışılmıştır. Türkçe Dilbilgisi kurallarının sistemde tanımlanması ile, öğrenme alanı yaratılır. Böylece Türkçe dilbilgisi kurallarının çalıştığı bir sistem oluşturulur ve bu sistemden var olan kurallardan yola çıkılarak yeni kurallar oluşturulmaya çalışılmıştır.
Kur'an-ı kerim'de 'H-K-M' kökünün semantik incelenmesi

Allah üstün güç ve kuvvet sahibidir. Kur'an-ı Kerim'de bu güç ve üstünlük insanlara farklı kelimelerle bildirilmiştir. Arap dilinde kelimeler kullanıldığı kalıplara ve bağlama göre farklı anlamlar kazanmaktadır. Semantik analizle bu anlamlara ulaşılıp Allah'ın muradı insanlar tarafından daha iyi bir şekilde anlaşılmaya çalışılmaktadır. Bu araştırmada H-K-M kökü ve türevleri incelenerek semantik analiz açısından önemi açıklanmaktadır. Kur'an-ı Kerim'de 210 yerde H-K-M kökü, kullanım yerine ve bulunduğu kalıba göre faklı anlamlar kazanmaktadır. Bu kökten ortaya çıkan anlamlar Kur'an'da Allah'ın yüceliğini açıklamaktadır.
Türk Lügatı'nda 'B' ile başlayan kelimelerle ilgili şiir örnekleri

Sözlük türünün önemli bir numunesi olan Hüseyin Kazım Kadri'nin Türk Lügatı adlı eserinin B maddesinin ele alındığı bu çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Hüseyin Kazım Kadri'nin hayatı ele alınmış, siyasi ve edebi faaliyetleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca ziraat, iktisat, din, siyaset, dil gibi çeşitli sahalara ait eserleri hakkında kısa bilgilere yer verilmiştir. Birinci Bölüm'de Türk Lügatı'nın yazım aşamaları, edebiyatımızdaki yeri ve önemi, bir lügat olarak metodu ve hangi lehçeleri ihtiva ettiğine dair genel bilgiler verildikten sonra Türk Lügatı'nın bu çalışmada ele alınan kısmı üzerinde yapılan incelemelerden elde edilen sonuçlara yer verilmiştir. İkinci Bölüm'de Türk Lügatı'nın B maddesinde yer alan kelimelerden Osmanlı ve Azeri edebiyatından şiir örnekleri ile açıklanan kelimeler seçilerek alınmış, bu kelimelerle ilgili açıklamalar ve şiir örnekleri Latin harflerine çevrilmiş; şiirlerin ulaşılabilen kaynakları dipnotlarda belirtilmiştir.
Fıkıh ve hadis ilminde müşterek ıstılahlar

İslami ilimler tarihi süreç içerisinde çeşitli faktörlerin de etkisiyle gelişime açık olmuştur. Bir ilimdeki çalışmaların üst düzeyde olduğu diğer ilimlerde hiçbir çalışmanın olmadığı bir dönem olmamıştır. İlimleri anlama ve yorumlama noktasında ıstılahlar büyük bir öneme sahiptir. Her ilim dalı ıstılahlarıyla, kendi oluşturduğu kavramlarla kendini ifade eder. İslami ilimlerin grift bir yapıya sahip olması, disiplinler arası çalışmaların yapılmasını ve bu çalışmaların öneminin vurgulanmasını beraberinde getirmektedir. Çalışmamızın konusu fıkıh ve hadis ilminde müşterek olarak kullanılan terimlerin tespiti ve bu terimlerin son dönemde kazanmış oldukları anlamların mukayeseli bir şekilde açıklanmasıdır. Terimlerin fıkhi anlamları, Hanefi mezhebi ve mezhepteki müftabih görüşler dikkate alınarak verilmiştir. Tez çalışmamız, fıkıh ve hadis ilmi arasındaki ilişkinin ne kadar kuvvetli olduğunu; tarihi gelişim sürecinde ıstılah çalışmalarının neler olduğunu ve hangi dönemlerde yapıldığını; hangi alanlarda ortak olarak kullanılan terimlerin fazla olduğunu; terimlerin sözlük ve ıstılahi anlamları arasındaki yakınlığı; Hadis-i şeriflerde, hangi ilim dalındaki anlamıyla kullanıldığını; ortak olarak belirlenen ıstılahların hangi dönemde fıkıh ve hadis kitaplarına alındığını göstermesi açısından önem arz etmektedir.
Tezkiretü'l Bünyan'ın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü

Bu çalışmada Sai Mustafa Çelebi'nin Tezkiretü'l-Bünyan adlı metininden alınan tanıklarla, anlamın bağlama göre nasıl değişkenlik ve çağrışım imkanı kazandığı gösterilmeye çalışılmıştır. Temelde anlam-bağlam ilişkisine dayanan işlevsel sözlükler, bağlamlı dizinle ortaya çıkan söz varlığının işlenmesinden oluşmaktadır. 16. asır divan şiirinin önde gelen şahsiyetlerinden biri olan Sai Mustafa Çelebi'nin, kaynaklarda sözü edilen ve bugün elimizde bulunan bu eseri söz varlığından yararlanarak, anlamların bağlama göre ne gibi bir değişiklik ve çağrışım imkanı kazandığı, sözü edilen eserden alınan tanıklarla ortaya konulmaya; böylece, işlevsel bir sözlük hazırlanmaya çalışıldı. Ayrıca eserde Alevi ve Bektaşi geleneğine ve kültürüne ait pek çok kavram geçmekte ve kavramların açıklamaları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma, Tezkiretül Bünyan'ın 9348 tanıklık söz varlığının sözlük biçiminde sunumudur. Söz konusu bu sözlük, Tezkiretül-Bünyan'ın hem bağlamlı dizinini hem de işlevsel hale getirilmiş sözlüğünü içermektedir. Bağlamlı dizin kısmında kümelenen tanıkların aralarına girilerek ayıklanması ve düzenlenmesi ile oluşturulmuştur. Bununla birlikte düzenlenmiş tanıklara madde başı ve sıklık sayısı da eklenmiştir. işlevsel sözlük aşamasında ise her bağlama göre değişen anlamlar tespit edilmiştir. Bunun için bütün tanıklar tek tek ele alınarak anlamlandırılmış ve gerekli yerlerde kaynak eserler referans olarak gösterilmiştir. Ayrıca bu tezle, Tezkiretü'l-Bünyan'ın atasözleri, deyimler, terimler, kültür dili ve kalıplaşmış sözleri ortaya çıkarılmıştır.
Dil edinimi ve çeviriye etkileri

Dil bir kişinin hemen öğrenemeyeceği karmaşık bir bütündür. Dil tüm yaşama yayılan uzun bir süreçtir. Çeviri de baştan sona kadar dile ilgili bir işlemdir. Bu yüzden çeviride çoğu kez dilsel sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Bu çalışmada birçok dil uzmanının dil hakkındaki görüşlerinden yola çıkılarak öncelikle ilk dil ve ikinci dilin ayrıntılı tanınmları yapılacaktır. Daha sonra ik dil ve ikinci dil edinim kuramları üzerinde durulacak ve kişilerin dil öğrenim ve edinim şekillerine açıklık getirilmeye çalışılacaktır. Ayrıca çevirinin tanımı yapılarak, geçmişşten günümüze çevirinin gelişimi hakkında bilgi verilecek ve çeviride dilsel açıdan karşılaşılabilecek sorunlara değinilecek ve çözüm yolları gösterilmeye çalışılacaktır.