Uluslararası politikada güç ve güce ilişkin alternatif stratejiler

Dünya tarihinin hemen hemen her döneminde uluslararası sistemi yeniden şekillendirebilecek güçlü, sistemi etkileyen devletler olmuştur. Aynı şekilde, uluslararası ilişkiler literatürünün en önemli kavramlarından biri olan güç de tarihin her döneminde devletler tarafından arzu edilen, arzu edildiği kadar da ulaşılmaya çalışan bir kavram olarak tanımlanmıştır. En genel ifade ile uluslararası ilişkiler literatüründe bir devletin normal koşullarda yaptıramayacağı bir şeyi yaptırması anlamına gelen güç, uluslararası sitemin her değişim evresinde unsurları yeniden tanımlanan bir kavram olmuştur. Nitekim güç 17. yüzyıl uluslararası sisteminde daha çok askeri kapasite ve yetenekleri ifade etmekteyken, 18. yüzyıl ile birlikte ekonomik kapasite ve yetenekler de uluslararası ilişkiler literatürüne girmeye başlamıştır. Güç, yalnızca sistemin değişimine bağlı olarak unsurlarının etki derecesi değişen bir kavram olmakla sınırlı kalmamış aynı zamanda tarih boyunca sistemin yapısını da etkileyen bir kavram da oluvermiştir. Bu varsayımdan hareketle, yalnızca büyük güçlerin sistemi etkileyeceğini ve sisteme yön vereceğini söyleyebiliriz. Büyük güçler, sistem içerisinde daha fazla etkide bulunma istenciyle güç politikalarını oluştururlarken, bunu başlıca iki alternatif strateji ile yapmaktadırlar: Çatışma ve işbirliği. Çatışma, devletler arasında uyumsuzluğu, uzlaşıya varamamayı ve kimi durumlarda şiddeti içerse de daha çok askeri ya da ekonomik zorlamayı ifade etmektedir. İşbirliği ise çatışma kavramının alternatifi olarak devletler arasındaki ilişkilerde uyum, birlikte hareket etmek olarak tanımlanır. Hem çatışma hem de işbirliği devletlerin amaçlarına ulaşırken kullandıkları dış politika enstrümanlarıdır. Amaç diğer aktörleri etkilemektir. Bu yöntemlerden hangisinin daha etkili olduğu güç kavramının unsurlarına, sisteme ve aktörlerin kendi aralarında farklılık taşıyan birçok özelliğine göre değişir, değişmeyen gerçek aktörlerin bu alternatif stratejileri, güç ve etki elde etmek için kullandıklarıdır. Günümüz uluslararası sisteminde güce ilişkin stratejilerden çatışmacı politikalara verilecek en iyi örnekler Amerikan Dış Politikasında mevcutken, işbirliğine verilecek en iyi örnek Avrupalı devletlerin entegrasyon sürecidir. Amerikan Dış Politikası, çatışmacı stratejiye dayanır. Bu çatışmacı stratejilerin temelinde farklı birçok etmen olmasına rağmen, Amerikan yöneticileri çatışmacı güç politikalarına iten ana unsur, Amerika'nın görece kendi kendine yeterliliği yani gücüdür. Azalan hegemonya tezine rağmen, dünyanın birçok yerinde ABD, tek yanlı politikalar uygulayabilir, aynı anda farklı bölgelerde savaşabilir. Dünya ekonomisinin nabzını tutar teknolojide tüm dünyaya öncüllük eder. Muhteşem ekonomisi onun yumuşak gücünün artmasına katkı sağlarken, tek yanlı politikaları meşruluk krizinin doğmasına neden olur ve Amerika ilişkisel güç sürecinde havuç yerine sopayı ön plana çıkarırken uluslararası arenadaki cazibesini kısmen kaybetmiş olur. Amerika diğer devletlerle karşılaştırıldığında sert güç unsurlarına diğer devletlerden daha fazla sahip olmasına rağmen yumuşak güce Avrupa devletleri kadar sahip değildir. Sert güç ile yumuşak güç arasında ters orantı yoktur ancak sert gücün uluslararası hukuk kurallarının çiğnenerek kullanılması kullanan günümüz uluslararası sisteminde devletin önemli bir güç unsuru olan meşruluğu kaybetmesine neden olmaktadır. Uluslararası sisteme meşruiyet kavramını bir güç unsuru olarak kazandıran AB, İkinci Dünya Savaşı sonrasında, savaşın yaşattığı acı tecrübeleri tekrar yaşamamak üzere oluşturulan bir uluslar üstü örgüt olarak, güç politikasını devletler arasında işbirliği, güvenliği iletişim ve birliğin stratejisini karşılıklı bağımlılık olarak tanımlamaktadır. ABD'nin karşısındaki en ciddi rakip olan AB, ekonomik olarak sisteme yön verse de askeri ve siyasi alanlarda etkisizliği onun uluslararası arenada başat güç olarak nitelendirilmesini engellemektir. Ekonomik olarak başarıyla tamamlanmış AB entegrasyon süreci, bundan sonra ortak bir Avrupa ordusunu ve ortak bir dış politikayı ifade eder. Ulus-devletlerin egemenlik paylaşımı konusundaki isteksizliği, Avrupalıların önünde bir engelken Avrupalılar bu engeli kademeli bir şekilde, kurumsallaşma, bilgi gücü ile aşmaya çalışmaktadır. Avrupa'nın önümüzdeki yıllarda bir başat güç olarak çıkıp çıkmayacağı onu oluşturan devletlerin egemenlikleri aleyhine gösterdikleri fedakarlıklara bağlıdır. ABD'de tek yönlü politikaların meşruiyet krizini aştığı ve kapasitesini diğer devletler oranında arttırdığı sürece başat güç olarak kalacaktır. Sonuçta her iki aktörün amacı güç yarışında var olmak, var olmanın ötesinde bu yarışı lider tamamlamaktır.