Modernizm, sanayileşme sanayi toplumu bağlamında ortaya çıkan sosyo-kültürel ve ekolojik riskler

Bu çalışma iki temel hipotez üzerine kuruludur. 'Modernizm ve onun bir uzantısı olarak sanayileşme, sosyo-kültürel yapılan ve bu yapılara ait sembolleri olumsuz yönde etkileyerek bir sosyo-kültürel yabancılaşmayı ve riski beraberinde getirir' savı birinci hipotezi oluştururken; 'aşın sanayileşme ve tüketim olgusu, ekosistemi olumsuz yönde etkileyerek bir takım ekolojik riskleri ortaya çıkarır' savı ikinci hipotezi oluşturmaktadır. Modernizm ve modernleşme, temel dayanaklan göz önüne alındığında, insana ve makro boyutta toplumlara dünyayı ve tabiatı anlamada, geleneksel dünyaya ait araçlarla hiç kıyaslanamayacak ölçüde yeni araçlar, imkanlar ve kavramlar getirmiştir. Modernlikle gelen bu kolaylıklar, kendisini ekonomiden, sanata, siyasetten sanayiye kendini hissettirmektedir. Sunduğu tüm bu kolaylıklara rağmen, modernizm ve modernlik çok farklı kaynaklardan, farklı nedenlerle saldın düzeyine varan eleştiriler almaktadır. Bu eleştiri sürecinde aksayan taraf ise, hiç kuşkusuz, modernliğin insanlığa getirdiği olanaklarla birlikte eleştirilmesidir. Modern dünyaya, modernliğe saldırmak ve ona karşıt kuramlar oluşturmak günümüzde sosyal bilimciler arasında oldukça yaygındır. Haksız eleştiriler olmasına rağmen, modernliğin de eleştirilmeyecek yönleri yok değildir. Modernlik belli başlı üç kaynaktan eleştiri almaktadır; bunlar postmodern, gelenekselci ve postyapısallcı çizgilerdir. Modernlik ve onun karşı kuramlardan aldığı eleştiriler bu tezin en önemli vurgulanndan birisi olacaktır. Modern paradigmanın eleştiri alan özellikleri ise bu tezin başlıca çıkış noktalanndan birisidir. Bu eşletiriler geniş bir yelpazede sosyo-kültürel boyuttan, ekolojik boyuta kadar çeşitlilik göstermektedir. Söz konusu eleştiriler yumağı, bizim sosyo-kültürel ve ekolojik olarak adlandırdığımız riskleri geniş ölçüde karşılamaktadır. Ill Bütün bunların yanı sıra asıl sorunun, yani sosyo-kültürel ve ekolojik risklere sebep olan sürecin, metodolojik bir süreç, özellikle beşeri bilimlerin metodolojisiyle ilgili bir süreç olduğunu belirtmeliyiz. Burada, Determinizm- indeterminizm karşıtlığının belirleyici olduğunu düşünmekteyiz. Sosyal bilimlerin, sosyal bilimlere konu olan kuramların hangisinde olursa olsun, en fonksiyonalist kuramlardan, en çatışmacı kuramlara kadar, determinizm karşımıza bir sorun olarak çıkmaktadır. İşte modernliğin de sorunlu yanının bu determinist özelliği olduğunu belirtmek gerekir. Bu çalışma genel olarak, determinist özellikler gösteren kuramların eleştirisi çerçevesinde gelişecektir. Sözü edilen risk gruplarının aydınlatılabilmesi için gerekli olan kavramlar, terimler, kuramlar ve metodolojik çerçeve üzerinde birinci bölümde durulmuştur. İkinci bölüm 'sosyo-kültürel riskler' başlığını taşımaktadır; 'geleneksel dünyanın dönüşümü', 'modern paradigmanın krizi' ve 'tüketim' 'toplumuyla birlikte gelen riskler' başlıkları altında incelenmektedir. Kaynağını sosyo-kültürel olarak aldığımız ekolojik risk grupları ise üçüncü bölümde ele alınmıştır. Öncelikli olarak sosyo-kültürel risklerin ele alınması, ekolojik riskler ele alıp incelemek için bir alt yapı ve kolaylık oluşturmuştur. Bütün bir çalışma boyunca vardığımız sonuç ise hem sosyo-kültürel ve hem de ekolojik risklerin kökeninin içinde bulunduğumuz modern paradigmayla ilgili olduğudur. Yani yaşadığımız sorunlar gündelik olgu ve olaylardan kaynaklanmamaktadır, bu sorunlar paradigma düzeyinde ele alınıp incelenmesi gereken sorunlardır. Bu konuya ise tez boyunca yeterince değinilmiştir.