Dolandırıcılık suçu

Dolandırıcılık suçu, failin, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatarak; aldatılan veya bir başkasının zararına olmak üzere, kendine veya üçüncü bir kişiye, malvarlığına ilişkin yarar sağlaması şeklinde tanımlanabilir. Bu suç, karmaşık ekonomik ilişkilerin ortaya çıkardığı, malvarlığına karşı işlenen suçların tipik örneğini oluşturur ve en sık işlenen suçlardan biridir. Dolandırıcılık suçunun, karmaşık ekonomik ilişkilerin ortaya çıkardığı bir suç tipi olduğu göz önüne alındığında; bu suçun gelişimi ve bağımsız bir suç tipi olarak düzenlenmesi de ticari hayattaki gelişmelere paralel bir şekilde olmuştur. Dolandırıcılık suçu ile korunan malvarlığı değerleri taşınır veya taşınmaz mallar olabileceği gibi, ekonomik değeri olmayan ancak sahibi bakımından manevi değer taşıyan ve maddi varlığı olan eşya veya maddi varlığı olmamakla birlikte, örneğin, alacak hakkı da olabilir. Bu suç, herkes tarafından işlenmesi mümkün olan genel bir suçtur. Bununla birlikte, failin sıfatı, kimi zaman suçun ağırlaşmasına neden olurken; kimi zaman da şahsi cezasızlık nedeni veya cezadan indirim yapılmasını gerektiren şahsi neden olabilir. Dolandırıcılık suçunun mağduru, suçun kanuni tanımında yer alan hileli davranışlarla aldatılan veya bunun sonucunda malvarlığı zarara uğrayan kişidir. Hileli davranışlarla aldatılan kişinin ayırtım gücüne sahip olması gerekir. Dolandırıcılık suçunun maddi unsuru, failin, hileli davranışlarla mağduru aldatması neticesinde, onun veya başkasının zararına olmak üzere kendine veya başkasına yarar sağlamasıdır. Dolandırıcılık suçunun maddi unsurunun hareket kısmını hileli davranışlar oluşturur. Kanun'da hileli davranışların tanımı yapılmamıştır. Hilenin icrai veya ihmali davranışlarla çeşitli şekillerde gerçekleştirilmesi mümkündür. Hileli davranışlar neticesinde mağdur adatılmakta ve kendisinin veya üçüncü bir kişinin zararına faile veya üçüncü bir kişinin lehine yarar sağlayacak malvarlığına ilişkin tasarrufta bulunmaktadır. Suçun, manevi unsuru genel kasttır. Fail, gerçekleştirdiği davranışların hileli olduğunu, mağduru aldatacağını bilerek ve isteyerek hareket etmelidir. Bununla birlikte, failin hileli davranışlar sonucu aldatılan mağdurun aldatılmanın etkisiyle kendisinin veya başkasının malvarlığında azalma meydana getirecek tasarrufta bulunacağını öngörmesi ve istemesi de gerekir. Bu suçun, olası kastla da işlenmesi mümkündür. Suçun unsurları arasında yarar sağlamanın sayılması, bu suçu özel kast ile işlenebilen bir suç haline getirmez. Suçun işlenmesi sırasında kullanılan araçlar, mağdurun içinde bulunduğu bazı durumlar, failin sıfatı, kimi mesleki faaliyetler sırasında suçun işlenmesi, failin saiki bazı hallerde suçun nitelikli hali olarak düzenlenmiştir. Kanunda malvarlığına karşı suçlara ilişkin olarak öngörülen etkin pişmanlık hali, şahsi cezasızlık ve cezadan indirim yapılmasını gerektiren şahsi nedenler ile yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümler dolandırıcılık suçunda da uygulanır. Bundan başka, hırsızlık suçu bakımından da öngörülen suçun hukuki bir alacağın tahsili amacıyla işlenmesi şeklindeki cezayı hafifleten neden dolandırıcılık suçu için de öngörülmüştür. Hileli davranışların gerçekleştirilmesinde çoğu zaman başka bir suçun da işlenmesi nedeniyle dolandırıcılık ile bu suçların içtimaı meselesi içtimaya ilişkin genel kurallara göre çözülür. Bu nedenle bu suçun benzer suçlardan ayrılması önem taşır.