Yabancılara Türkçe öğretiminde ölçme değerlendirme uygulamaları ve standart oluşturma

. Yabancılara Türkçe öğretimi alanındaki ölçme ve değerlendirme uygulamalarını, öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme yeterlik algıları ile ölçme ve değerlendirme tutarlıklarını incelemek ve ortaya çıkan eksiklik veya farklılıkları gidermek için standart oluşturmak amacı ile şekillenen bu çalışmada, TÖMER'lerdeki ölçme ve değerlendirme uygulamalarındaki farklılığa yönelik bilgi verilmiş, öğretmenlerin sınav hazırlama ve değerlendirme, okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerilerini ölçme ve değerlendirme yeterlik algılarını belirlemek amacı ile beş farklı ölçek geliştirilmiştir. Öğretmenlerin yazma ve konuşma becerisini ölçme değerlendirme tutarlılıklarını belirlemek için ise birer öğrenciye ait konuşma ses kaydı ve yazılı anlatım kağıdı, alanda çalışan 60'ar öğretmene puanlatılıp değerlendirme yaptırılmıştır. Bunlara ek olarak 5 öğretmene de A1, B2 ve C1 seviyesinde kur sınavı hazırlatılmış ve bu sınavların okuma ile dinleme bölümleri madde yazımı bakımından incelenmiştir. Karma yöntem ile tasarlanan araştırmada karma yöntem desenlerinden biri olan sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini farklı kurumlarda yabancı dil olarak Türkçe öğreten 366 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 22.0 ve AMOS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerden elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında tek yönlü Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise doküman analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin sınav hazırlama ve değerlendirme, okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerilerini ölçme ve değerlendirme konusunda kendilerini yeterli gördükleri fakat yazma ve konuşma becerisini ölçme değerlendirme hususunda aralarında bir tutarlık olmadığı ortaya çıkmıştır. Buna ek olarak lisans mezuniyet alanı, çalışılan kurum, yüksek lisans yapma, düzenli sınav hazırlama, bu alana yönelik sertifika sahibi olma vb. değişkenlerinin öğretmenlerin sınav hazırlama ve değerlendirme, okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerilerini ölçme ve değerlendirme yeterlikleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bunlara ilaveten ölçeklerde öğretmenler dinleme ve okuma becerisini ölçme ve değerlendirme açısından kendilerini yeterli olarak görseler de hazırladıkları kur sınavlarının okuma ve dinleme bölümlerine yönelik metin ve soru yazımında ciddi eksikliklerin ve hataların olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kurumların kendi içinde uyguladıkları ölçme ve değerlendirme sisteminde farklılıkların olduğu, bu alanda çalışan öğretmenlerin ise ölçek üzerinde kendilerini yeterli görmelerine rağmen uygulama boyutunda yetersiz ve tutarsız oldukları ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda ilgili alanda ölçme ve değerlendirme konusunda standartın nasıl oluşturulacağına yönelik örnek uygulamalar gösterilmiş ve öneriler verilmiştir.