turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Esirüddin el-Ebheri'nin kıyas anlayışı

Kömürcü, Kamil, Esirüddin el-EbherVnin Kıyas Anlayışı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. M. Tahir Yaren, 114+ 8 s. Bu tezde Esirüddin el-EbherVnin kıyas anlayışı incelenmiştir. Tez, önsöz, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Önsözde bu tezin konusu, önemi, amacı ve yöntemi belirtilmeye çalışılmıştır. Girişte ise EbherVnin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmektedir. Mantıkçının hayatı anlatılırken dikkat çekilmek istenen nokta, onun almış olduğu eğitim ve yetiştiği ilim çevresidir. Eserlerleri tanıtılırken ise, bunları hangi üslupla ele alındığı, içeriklerinin ne olduğu, hangi dillere tercüme edildikleri, üzerlerine yazılan şerhlerle haşiyeler ve hangi kütüphanelerde yer aldıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde, tezin asıl konusunu oluşturan kıyas bölümüne bir hazırlık olması düşüncesiyle kısa da olsa EbherVnin, mantığın diğer konularına ilişkin görüşleri anlatılmıştır. İlk önce mantığın önemi, konusu ve amacı üzerinde durulmuş, daha sonra sırasıyla klasik mantığın diğer konularına değinilmiştir. Alışılagelmiş sıralamadan farklı olarak beş sanat konusu henüz kıyas konusu işlenmeden bu birinci bölümün sonunda işlenmiştir. Bunun sebebi, bu tezin asıl konusunu oluşturan kıyasın uygulama alanının beş sanat olmasıdır. İkinci ve son bölümde EbherVnin kıyas anlayışı ortaya konmaya çalışılmıştır. Burada ilk önce kıyasın tanımı ve unsurları üzerinde durulmuştur. Daha sonra ise kıyas çeşitlerine yer verilmiştir. Geçerli sonuç veren kıyas şekilleri ve modları anlatılımıştır. Kıyas konusuyla doğrudan bağlantılı olan, kıyasta hata, sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkması için öncüllerin doğru olması gerekmemesi, anaoloji, tümevarım, vb. konular da bu bölümde işlenmiştir. Sonuç kısmında ise bu çalışma sonunda ulaşılan kanaatler belirtilmiştir.
Nested structure of time consciousness and its dependence on mental time travel competence and episodic memory

Bu yüksek lisans tezinin amacı, zaman bilincinin, zihinsel zaman yolculuğu ve epizodik belleğe bağlı olan, yuvalanmış yapısını açıklamaktır. Zaman bilinci, zihinsel zaman yolculuğu ve epizodik bellek birbirleriyle ilişkilidir, ve birbirlerine bağlı olarak işlevlerini yerine getirir. Zihinsel zaman yolculuğu, kişisel gelecek olayları tahayyul etmemize olanak tanır. Epizodik bellek hem geçmişşe hem geleceğe zihinsel olarak yolculuk etmemizi sağlar. Geçmişi hatırlama ve geleceği tahayyul etme arasındaki benzerlik, epizodik belleğin geleceğe yönelik kişisel zihinsel zaman yolculuğu kabiliyetine işaret eder, ve epizodik bellek ile geçmişş ve gelecek her ikisine doğru olan zaman yolculuğu arasındaki ilişkiyi doğrular. Epizodik bellek, zihinsel zaman yolculuğuna uygulanabilen, autonoetic bilinci gerektirir, ve zihinsel zaman yolculuğu epizodik belleğin bir işlevidir. İnsan ve insan olmayan ayrımı, zaman bilincinde epizodik bellek ve zihinsel zaman yolculuğunun rolünü anlamak için bir metoddur. Epizodik bellek ve zihinsel zaman yolculuğu, insanlardaki daha üst düzey bir zaman bilincine işaret eder, çünkü insan dışındakiler geleceğe yönelik eylemler gösterirken, epizodiğe-benzer belleğe sahipken, ve kısıtlı yollarla iletişim kurarken; zihinsel zaman yolculuğu, epizodik bellek, autonoetic bilinç ve özyinelemeli dil insanlara özgüdür. Zaman bilinci, autonoetic bilinç kavramından türer, ve zaman bilinci, zamanda yolculuk eden bizlerin, kendimizin bilincinde olmamızı, zamansal çizgide kendimizin farkında olmamızı sağlayan bir çeşit zamansal bilinçtir. İnsan dışındakiler, autonoetic bilinçten yoksun olsalar bile, ilkel şekilde bir zaman bilincine sahiptirler.
Nietzsche on the relation between language and philosophy

Bu çalışma Nietzsche d(ş(ncesinde dil-felsefe ilişkisini inceler. Nietzsche geleneksel metafizik olarak felsefeyi en başta hayatı reddettiği için eleştirir. NietzscheAye göre dilde hayatı reddeden nedir? 'u çalışmada bu soru cevaplanmaya çalışılmış ve NietzscheAnin dili kullanış şeklinin dilin metafiziğine olan eleştirisiyle tutarlı olduğu savunulmuştur.
An Investigation Towards the Transformation of the Concept of the Object/Body From the 17th Century to the 20th Century

Bu tez, 17. yy ve 20. yy arası nesne kavramının dönüşümünü sırasıyla Rene Descartes, John Locke, George Berkeley, David Hume, Immanuel Kant, Edmund Husserl, Martin Heidegger ve Merleau-Ponty üzerinden inceleyerek, en geniş bağlamda söylenecek olursa, her bir felsefeci için deneyimin, algının ve bilginin ne demeye geldiğini ve nasıl olanaklı olduğunu da ortaya sermeye çalışıyor. Nesne kavramının ne demeye geldiği açıklığa kavuşturulurken, aynı zamanda da nesnenin çeşitli tanımlamalarının ne gibi ikililiklere yol açtığı veya ortadan kaldırdığı da göz önünde bulunduruyor. Her bir bölüm, tek bir felsefeci ve felsefecinin seçilmiş eseri/eserleri üzerinden tezimizin soruşturması ile bağlantılı olarak açık ve seçik bir anlamayı amaçlıyor. Bir felsefeciden diğer bir felsefeciye geçerken, geçişleri ve dönüşümleri göstermek amacıyla, her bir felsefecinin kendisinden bir önceki felsefeci ile ilişkisi ayrı bir bölüm olarak ele alınıyor. Fenomenolojik tutum bir araştırma metodu olarak ele alınacak olursa, bu tez, zihin ve beden ayrımını temel alarak, zihni beden ile kıyaslandığında daha ilksel ve önde gören ve nesneyi/bedeni yalnızca uzamlı bir var olan ya da bir zihin ürünü olarak tanımlayan modernist açıklamanın aksine, bu yaklaşımı deyim yerindeyse meydan okuyarak sorgulayan ve katıksız insan deneyimi ve dünya içinde ve dünya aracılığıyla birbirlerinin içinde sarmal olmuş ilişkileri betimleyebilmek amacıyla, 17. yy'dan 20. yy'a kadar olan süreçte, sürdürülen epistemolojik projenin nasıl ontolojik bir proje haline dönüştüğünün de tartışmasını sunabilmeyi hedefliyor.
Platon'da aletheia ve etik bir yaratma faaliyeti olarak imkanı

Bu çalışma, Platon'un aletheia anlayışını ve onun yaşamda imkansızlık olarak ele alınmasının, etik bir yaratma faaliyetinin imkanına nasıl dönüşebileceğini tartışmaktadır. Aletheia'nın Platon üzerinden ele alınma biçimi, bizi günümüzün hakim hakikat anlayışından farklı bir anlayışa götürmekte ve hakikati insanın varoluşuna, varoluşundaki gerilime dair bir mesele olarak ele almaktadır. Bu nedenle hakikat olarak tercüme edilen ve 'gizlememek', 'unutmamak', 'açıklık', anlamlarına da gelen aletheia'yı Platon üzerinden tartışırken bilmemiz gereken en temel nokta, aletheia'nın dışsallaştırmaktan, onun neticesinde zorunlu olarak oluşan öznenesne dikotomisinden uzak, bu sayede olmanın-bilmenin-eylemenin mutlak birliği; mutlaklığın tek anı olması ve bunu mümkün kılan ontolojik koşulların içinde yaşadığımız alemde, tabi olunan bedenin yasaları gereği imkansız olmasıdır. Ancak söz konusu imkansızlık Platon'da görülmesi, üstlenilmesi ve insanın olma ve davranma biçimi, yani eylemi ve sözüyle cevap vermesi gereken bir mesele olduğu ölçüde etik bir keşif ve yaratma faaliyeti olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmanın son iki bölümü itibarıyla, Platon'da bu faaliyetin her zaman için insanın eş zamanlı olarak kendisiyle, ötekiyle ve şeylerle kurduğu temsile, kibre ve tahakküme dayalı ilişkisini ölçülülüğü, açıksözlülüğü ve cesareti gerektiren adil bir ilişkiye dönüştüren koşulları keşfetme ve yaratma faaliyeti olduğu ve bu faaliyete imkan ve ihtimal verenin, ruhun tabiatı ve Aşk olduğu görülecektir.
Doğa bilimlerinde determinizm ve indeterminizm problemleri

öz Bilim büyürken bunalır, bunalımlarla gelişir. 19. Yy'in sonu 20. Yy başlarındaki fiziğin bunalımı x Planck'la başlar. Cisimlerin hareket ve kuvvetlerini tanımlamak üzere Galileo, Huygens ve Newton i önde gelen bilim adamları tarafından 17. Yy'da temelleri atılan klasik mekanik, hızları ışık hızı unda çok küçük kalan cisimlerin mekaniğidir. En büyük hareketlerden en küçük hareketlere kadar ı maddelerin yaratılışı Newton yasaları ile hesaplanır. 19. yy da deneysel fizikçiler, maddenin atomik yapısını incelediklerinde ışık hızına akın hızlarda eket eden parçacıkların davranışlarının Newton fiziğinin yasalarıyla açıklanamayacağını ve rastgele, ttrol edilemez süreçlerin varlığını keşfettiler. Kuantum teorisine göre; bir elektronun ne zaman ayacağını söyleyen bir fizik yasası yoktur; en fazla yapabileceğimiz, bir sıçramanın olasılığını inektir. Klasik mekanik, doğa olaylarının sürekli, zorunlu olduğunu ve aynı zamanda dünyanın tıel olarak modellendirilebileceğini varsayarken, kuantum mekaniği ise doğadaki olayların kesintili, ekli olmayan bir yapı sergilediğine, gözlemcinin olaya etkisinden dolayı dünyanın nesnel pekliğinin olamayacağını varsaymaktadır. Zaman, klasik mekanikçi anlayışa göre tersinebilirlik özelliği taşır. Oysa tersinmez süreçlerde inişle gelecek arasında kesin bir sınır vardır. Zamanın yönü hep ileriye doğrudur. Doğa tersinmez içlerle oluşur. Kararsızlık yoluyla düzenin yaratılması, kesin olmayan bir süreçtir. Kısa ve uzun ili çalkantıların sonucunda ortaya çıkan sistemdeki dallanma, çatallanma noktalarında olayların eye doğru, nasıl ve hangi biçimlerde gelişeceğini önceden kestirebilmek olanaksızdır. Bu nedenle ;nin ısı ölümüne doğru gittiğini söyleyen büyük patlama kuramı geçersizdir. Sosyal bilimlere egemen olan epistemoloji uzay zamanı kendi alanının dışında bırakmıştır, nan ve uzay, toplumsal yapının ve tarihsel dönüşümün anlaşılması için temel değişken olarak ele mayıp, fiziksel sabitler dolayısıyla toplumsal sistemin dışındaki değişkenler olarak düşünülmüştür. Evrenimizin artık hiç de huzurlu, güvenli olmadığı bilinmektedir. Artık bilim karmaşadan ene nasıl geçildiğiyle ilgili süreçleri araştırmaktadır.
Mustafa Şekib Tunç ve Ruhiyat geleneği

Osmanlılarda modern psikolojiye ait ilk kitaplar, Batı'da psikolojinin felsefeden ayrılarak müstakil bir disiplin haline geldiği XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra yazılmıştır. Kısa bir tarihe sahip olan bu bilim, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi eğitim hayatımızda kendine yer bulmuştur. Çalışmamızda, uzun yılar boyunca Darülfünun'da hocalık yapmış olan Mustafa Şekib Tunç'un eserleri incelenmiş ve bu eserlerin psikoloji tarihimizdeki yeri gösterilmiştir.
Arthur Schopenhauer ve Nurettin Topçu'da irade ve insan problemi

'Arthur Schopenhauer ve Nurettin Topçu'da İrade ve İnsan Problemi' başlıklı bu çalışma her iki filozofun felsefi sistemlerini ve bu sistemlerinde irade ve insan anlayışlarını karşılaştırmaktadır. Schopenhauer felsefesinde irade nedensiz ve amaçsız kör irade olarak varlığın sebebi ve dinamik gücüdür. İrade kendini insanda ve tabiatta nesneleşerek ortaya çıkarmaktadır. Dünyadaki acı, sefalet ve kötülüğün kaynağı yine iradedir. Çünkü irade tükenmek ve doymak bilmeyen bir isteme olarak bütün var olanları belirlemekte, bireyin değil türün sürekliliğinin korunmasını arzulamakta ve insanı acı, can sıkıntısı, aşk gibi ihtiyaçlarla kuşatmaktadır. Hayat iradenin esaretidir ve insan için en iyi yol iradeyi inkar etmesi; sanat, merhamet ve çileci yaşam pratiklerinde kendinde iradeyi öldürmesi ve acıyla dolu yaşamdan Nirvana'nın mutlak acısızlık durumuna erişmesidir. Nurettin Topçu, Schopenhauer'in irade anlayışından hem yararlanmakta hem de eleştirmektedir. Ona göre Schopenhauer iradeye isyanında haklıdır fakat ulaştığı sonuç itibariyle insana kurtuluş olarak hiçliğe sığınmayı teklif etmesi hatalıdır. Topçu'ya göre her hareket daha mükemmel olana özlemdir ve her isyan karşısına aldığı düzene karşılık yeni bir düzen getirmelidir. Topçu'da irade kaynağını sonsuzluktan alır ve yine sonsuzluğu arzular; insan kendinden başlayarak aile, toplum, devlet, insanlık gibi hareket sahalarında Mutlak iradeye iştirak ederek sonsuzluğa ulaşmanın talibi olmalıdır. Gerçek isyan iradenin inkarı değil onu kademe kademe yükselterek evrensel ve sonsuz olanı istemektir. Schopenhauer iradeyi inkar etmekle insanı hiçliğe sürüklemiş, onun sonsuzluk boyutunu ıskalamıştır. Oysa irade kaynağını sonsuzluktan alan bir çağrıdır ve inkar edilerek değil ona iştirak edilerek yaşanmalıdır. Schopenhauer'de kötülüğün kaynağı olan ve kurtuluşun ancak onun inkarıyla mümkün olduğu irade; Topçu'da insanı hiçliğe değil Sonsuzluğa ulaştıracak bir imkan ve evrensel nizamdır.
Ru ve Mo düşünce ekollerinde ölüm, cenaze merasimi ve yas kavramı

İnsanoğlu'nun yaşamında, doğum ve ölüm hayatın başlangıç ve bitiş noktaları olmuşlardır. Ru ve Mo düşünce ekolleri düşüncesi toplumu derinden etkilemiştir. Çin'de etkili olan Ru ve Mo düşünce ekollerinin ölüm ve cenaze merasimleri hakkındaki düşünceleri birbirinden farklılık göstermektedir. Farklı dönemlerde oldukça etkili olan abartılı ve masraflı cenaze merasimleri Shang Dönemi'nde oluşmuştur. Dolayısıyla, abartılı ve masraflı cenaze merasimleri Konfuçyüs'ün yaşadığı dönem öncesinde oluşmuş ve şekillenmiştir. Çalışmada, Çin'de etkili olan Ru ve Mo düşünce ekollerine ve bu düşünce ekollerinin ölüme bakış açısı ile sonrasında gerçekleştirilen cenaze merasimi düşüncesine değinilmiştir. Konfuçyüs ve Mo Zi'nın savunduğu ilkeler birbirinden farklılık gösterdiğinden, her iki düşünürün ölüm ve cenaze merasimi düşüncesi birbiri ile çakışmaktadır. Çalışmamın bir bölümünde, Konfuçyüs ve Mo Zi'nın ölüm ve cenaze merasimi düşünceleri konunun daha iyi anlaşılabilmesi açısından karşılaştırılmıştır.
The ontological status of possible worlds

oz Olanaklı Dünyaların Varlıksal Statüsü AKINCI, Semiha Doktora tezi, Felsefe Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Teo GRÜNBERG Grtak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İNAM Ağustos, 1995, 177 sayfa. Tez çalışmamda iki amacımı gerçekleştirmeye çalıştım. ilk olarak olanaklı dünyaların varlıksal statüsü konusundaki yaklaşımların şemasını çıkardım. Bütün bu yaklaşımları bu şema doğrultusunda aralarında kıyaslama yaparak inceledim. Böyle bir şema daha önce yapılmadığı için bundan sonraki çalışmalarda yardımcı olacağı kanısındayım. İkinci olarak David Lewis'in olanaklı dünyalar konusundaki yaklaşımına ağırlık verdim, çünkü Lewis'in aktüel dünya ve olanaklı dünya ayrımı daha önce hiç raslanmamış bir ayrımdır ve bu yaklaşım konunun anlaşılması ve açıklığa kavuşması açısından önemli bir yaklaşımdır. iv
İbn Sİna'da ruh-beden ilişkisi ve ruhun ölümsüzlüğü problemi

Ölüm insanın bedenin ötesinde bir gerçekliği olduğunun en açık delilidir. İşte nefs, akıl ya da ruh denilen şey bu gerçekliği ifade etmek için kullanılmıştır. İbn Sina'nın sisteminde bu kavramların her biri kendine yer bulmakla beraber aynı şeyi ifade etmezler. O, insanın bedeninin ötesindeki 'gerçek benliğini' nefs kavramıyla ifade etmiştir. Ona göre nefs, manevi bir cevherdir ve dolayısıyla ölümsüzdür. Natık nefs söz konusu olduğunda, İbn Sina akıl kavramını çoğu zaman natık nefsle aynı anlamı ifade edecek şekilde kullanmıştır. Ruh kavramı ise daha ziyade tıpla ilgili yazılarında yer alır. Ona göre ruh, bedene yayılan ve nefsin bedene hükmetmesine yardım eden latif bir 'madde'dir. İbn Sina'nın sisteminde 'nefs'i doğru anlamak için sudur teorisini de anlamalıyız. Çünkü nefs, Fa'al Akl'ın, mizacı müsait hale gelen her bedene feyz ettiği bir cevherdir ve insan söz konusu olduğunda aynı zamanda insanın 'bilmesinin' de sebebidir. Nefsin ölümden sonraki durumuyla ilgili olarak İbn Sina, daha çok kendisinden önce dile getirilen görüşlerin tutarsızlığını ortaya koymaya çalışmış ve kendisine yöneltilen eleştirilere cevap vermiştir. İbn Sina'nın bu konudaki asıl gayreti ise mevcut nasslarla felsefi mirası uzlaştırmak olmuştur.
Farabİ ve İbn Sİna'da ilimler sınıflandırması

Düsünce tarihinde, filozoflar ya da felsefe sistemleri çesitli sekillerde ve çesitliyaklasımlarla birçok ilim sınıflandırmaları ortaya koymuslardır. Bu sınıflandırmaların her birifilozofun ya da felsefi sistemin epistemoloji alanındaki düsüncelerinin dogal bir sonucu ve bilginin birikmesiyle birlikte onun sistematik bir yapıya kavusturulması gibi temel bir ihtiyaçtan dogmustur. Biz bu çalısmada slam felsefesinin iki filozofu olan Farabi ve bn Sina'nın ilimleri ne sekilde sınıflandırdıklarını incelemeye çalısacagız. Çalısmamızda sadece ilimlerin sayımınıyapmakla kalmayıp, bu sınıflandırmaların epistemolojik ve ontolojik anlamını ve ilimlerisınıflandıran filozofun kendi felsefi sisteminde bu konunun yeri ve önemi üzerinde de durulacaktır. Konunun bu sekilde ele alınması bir taraftan slam felsefesinin günümüzdekipratik ve teorik yansımalarının olup olmadıgının zımnen tesbitine diger taraftan ise yeniden yapılacak bir ilimler sınıflandırmasına katkısı olup olmayacagı konusuna da açıklıkgetirecegini umuyoruz. Çalısmanın birinci bölümünde ilim ve sınıflandırma kavramları ayrı baslıklar altında ele alınmıstır. Farabi ve bn Sina'nın ilim anlayısı ise ayrıca degerlendirilmistir. kinci bölümde ise, Farabi ve bn Sina'nın ilimler sınıflandırması kendi eserlerinden yola çıkılarakincelenmis ve bu sınıflandırmaların değerlendirimesi yapılmıstır. Üçüncü ve son bölümde ise ele aldıgımız iki sınıflandırmanın karsılastırılması yapılmaya çalısılmıstır.
The commonality between the notion of singularity within community and its reflections in the Islamic culture with early Islamic practices

Bu çalışma tekil yaşamın ve tekil deneyimlerin hem teorik hem de pratik düzeyde sorgulanmasından oluşmaktadır. İlk bölümde, Batı düşüncesindeki epistemolojik sürecin bir ürünü olan toplum içinde birey leşmesi gereken bir varlık olarak kavranan insanı cemaatin içindeki tekillik olarak sunan bu çalışma daha sonraki bölümlerde ise tekil insanın 'öteki' ile olan konumundan yola çıkarak yeni bir ilişkisellik ve cemaat durumunu ortaya koymaktadır. Son olarak bu sorgulamanın bir yansıması olarak İslami kültürün bel kemiğini oluşturan erken Islam dönemindeki olaylar incelenmektedir. Bu olaylar karşılaştırmalı bir şekilde modern yaşam anlayışı ile arasındaki bağları ve farkları da göz önüne çıkarmaktadır.
Fichte felsefesinde insan sorunu

İnsanlık tarihinin en önemli dönemlerinden biri olan Aydınlanma dönemi; akla verdiği önem ve değer ile felsefe dünyasının ufkunun sınırlarını zorlayarak pek çok düşünürün özgün fikirler ortaya koymasını sağlamıştır. Aydınlanma dönemi denilince, akla ilk gelen isimlerden birisi I. Kant'tır. Kant, kendinden önce süregelen rasyonalizm ve emprizm çatışmasına kritisizm görüşü ile kısmen son noktayı koymuştur. Bu dönem içerisinde Kant sonrası felsefe belirginlik kazanmış ve Kant'ın görüşlerini doğrudan benimseyen veya eleştiren bir kesim ortaya çıkmıştır. Fakat tüm bunların dışında Kant'ın görüşlerini iyice anlamak ve eksik kalan tarafları tamamlamak adına 'Alman İdealizmi' adında bir felsefe ekolü belirmiştir ki bu ekolün en önemli temsilcileri arasında Fichte başta olmak üzere Schelling ve Hegel gelir. Özellikle bu ekolün öncüsü olan Fichte, Kant'ın pratik akıl ayrımından yola çıkarak tüm felsefi sistemini oluşturmuş ve kendisine has yorumu ile felsefe dünyasındaki değerli isimler arasında yerini almıştır. Bu çalışmada Alman idealist Fichte'nin insan tanımına yer verilerek felsefesinde insanın varlık olarak ne anlam ifade ettiği, önemi ve değeri Fichte bağlamında ele alınarak değerlendirilmesi yapılacaktır.
Fuzulİ'de bağlanma

Anahtar Kelimeler: Bağ, Bağlama, Bağlanma, Aşk, insan-ı kamil Bağlanma, başka bir şeye, bir varlığa karşı ilgi duyma, onunla alakalı olma anlamına gelir. İnsanın hayatında en sık gerçekleştirdiği eylemlerden biri olarak karşımıza çıkan bağlanma, insana geniş bir yaşama alam açmakta ve varoluşunu ortaya koymasına yardımcı olmaktadır. Bu sebeple bağlanma, onun hayatının en önemli kavramlarından biridir. Varoluşçuluk akımı, insanın varoluşunda kurduğu düzenden dolayı bağlanmayı anlamaya çalışır. Bağlanma, varoluşçulara göre, insanın sonradan ortaya koymaya başladığı özünü belirleme sürecinde ona yardımcı olan temel unsurlardan biridir. Varoluşçuluğun başlıca temalarından olduğu için, bağlanmayı bu alam içinde anlamaya çalıştık. Tasavvuf ilahi aşkı yaşamak isteyenlerin yaşam şeklidir. Aşk tasavvufta işlenen merkezi konulardandır. Bağlanmanın tasavvufta aranmaya çalışılması da aşk kavramının, tasavvufta temel kavramlarından biri olarak anlaşılmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü aşk, başka şeylere, başka bir insana ya da Tanrı'ya bağlanma biçimlerinde ortaya çıkan bağdır. Bu bağlanma nasıl, ne gibi yöntemler ve eylemlerle, niçin gerçekleşir? Çalışmada, tasavvufta bağlanma, bu sorulara cevap bulmak amacıyla işlenmiştir. Tasavvufun aşkla bağlanma konusunu en belirgin şekilde işleyen şairlerden biri olan Fuzuli'nin Leyla ve Mecnun mesnevisi bağlanmanın yoğun şekilde kullanıldığı bir eserdir. Bu nedenle tasavvufun bağlanma konusundaki yaklaşımlarını anlamak için Fuzuli'den hareket etmek birçok soruya net cevaplar bulunmasında bu çalışma için yeterli olmuştur. Bağlanmayı araştırırken çalışma Fuzuli ve onun tasavvuf bakışıyla sınırlandırılmış ve bu bakış açısından anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu tez egzistansiyalist felsefenin ve tasavvufun bağlanmayı nasıl algıladıklarım belirlemek ve böylece insanın varoluş serüveninde bağlanmanın nasıl bir etken olduğunu ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Yoğunluklu olarak, tasavvufun teorik yapışım edebiyatta başarılı bir şekilde kullanan Fuzuli'nin paradigmasından hareket edilmiştir. Bununla, Fuzulinin varoluş perspektifinden insanın varhğı, bağ-bağlama-bağlanma kavramlarıyla nasıl var ettiği anlaşılmaya ve anlatılmaya çalışılmıştır. iv
Hume's Law as a psychological thesis: An interpretation of and solution to the 'is-ought' problem

Bu tez, David Hume'un 'dir/dır-meli/malı' probleminin bir yorumlamasını ortaya koymaktadır. Bu yorumlamaya göre, 'dir/dır-meli/malı' problemi, ahlaki ilişkilerin olamayacağı yönünde psikolojik bir iddiayı savunmaktadır. Buna göre, Hume Yasası'nın ancak bir psikolojik tez olarak sağlıklı bir biçimde yorumlanabileceğini savunuyorum. Bu bağlamda, İnceleme 3 .1.1'de yer alan üç temel argümanı değerlendiriyor ve 'dir/dır-meli/malı' pasajını bağlamsal bir okuma ile analiz ediyorum. Sonuç olarak, Hume Yasası'nın, ahlaki önermelerin ahlaki olmayan önermelerden tümdengelimsel olarak çıkarsanamayacağı yönünde mantıksal bir iddiayı savunmadığını söylüyorum. Yasa, ahlaki önermelerin ne fikirler arası ne de olgulardan türetilen ilişkilerden olamayacağını iddia etmektedir. Bu yorumlama ışığında, probleme dair bir çözüm önerisi getiriyorum. Hume'un doğal ilişkiler nosyonunu inceleyip, Hume'un iddiasının aksine doğal ilişkilerin basit duyu izlenimleri olması gerektiğini savunuyorum. Buna ek olarak, ahlaki ilişkilerin de basit duyu izlenimleri olarak doğal ilişkiler olabileceğini iddia ediyorum. Bu son iddiaya göre, ahlaki ilişkilerin basit duyu izlenimleri olduğunu savunuyorum. Böylelikle, Hume Yasası psikolojik bir tez olarak yanlışlanmış olmaktadır. Benim ortaya koyduğum 'dir/dır-meli/malı' probleminin çözümü, Hume Yasası ve Hume'un ahlak psikolojisi arasındaki bazı tutarsızlıkları da ortadan kaldırmaktadır. Sonuç olarak, benim alternatif açıklamam, ahlaki yargılar ve yükümlülükleri açıklamakta eşit güçte bir açıklama ortaya koymaktadır.
Michel Foucault: Özne ve iktidar

Bu çalışmada, Michel Foucault'nun Batı kültüründe insanın özneye dönüştürülme süreçlerine yönelik eleştirileri ve iktidar olgusunu modern sorgulamalardan farklı olarak bir ilişkiler bütünü içinde değerlendiren düşünceleri, özne-iktidar ilişkisi bağlamında ele alınmaktadır. Batılı yerleşik düşünce geleneklerinin egemenliğini sarsan Foucault'nun, doğrudan kendisinden değil, tarihselliğinden hareketle ele aldığı öznenin hangi söylem ya da pratiklerin ürünü olduğuna yönelik değerlendirmeleri incelenmektedir. Foucaultcu eleştirel teori bağlamında delilik, suç, cinsellik gibi öznellik deneyimleri ve bu deneyimlerin ilişkili olduğu iktidar sistemleri, denetim, disiplin, hiyerarşik gözetim gibi normalizasyon süreçleri ve bilgi-iktidar ilişkisi çözümlenmektedir. Ulaşılan sonuçlar açısından, Foucault'ya göre özne bir söylemsel inşadır ve her iktidar belli teoriler, kavramlar üretip elde ettiği ürünü hakikate dönüştürerek, denetim ve bağlılık yoluyla ideolojik amaçlarına uygun, kendi kimliğine bağlanmış özneler inşa etmeyi arzular. Çeşitli teknikler ve araçlar kullanarak meşruiyetini temellendiren iktidar, sadece siyasal bir etkinlik olarak değil, özne/bireyin içinde yer aldığı, ilişkiler kurduğu her yerde var olan ve özne/bireyin üzerinde işleyen bir mekanizma olması açısından da değerlendirilmelidir. Foucault'nun özne-iktidar ilişkilendirmesi, özneyi klasik düşünce tarzından ayırması, iktidarı zorlama ve baskı unsuru olarak gören düşünce yapısından uzaklaştırarak aidiyet ifade eden bir olgu değil, karmaşık bir ilişkiler ağı olarak ele alması, güncel felsefi söylemlerin makro ve mikro iktidar ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğini göstermesi bakımından önem arz eder.