turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Acquisition of past tense in Albanian: Implications for morphological processing and representation

Bu çalışmanın amacı, Arnavutça'da geçmişş zamanın edinimini incelemektir. Arnavutça, ekler açısından oldukça zengin bir dildir ve bu zenginlik özellikle fiillerin farklı zamanlara göre çekiminde öne çıkmaktadır. Geçmiş zaman çekimi bileşenleri ve içerdiği farklı süreçler göze alındığında oldukça karmaşıktır. Geçmiş zaman oluşturmada ek ekleme ; fiil kökünde genişleme ve kök değişimi olmak üzere, temelde üç süreç göze çarpar. İngilizce'den farklı olarak Arnavutça, 'düzenli' ve 'düzensiz' çekim arasında net bir ayrım yapmaz ve her durumda uygulanabilen bir geçmişş zaman oluşturma sürecine sahip değildir. Arnavutça'da fiillerin sessel yapıları ile geçmişş zaman çekimleri arasında bazı ilginç farklılıklar göze çarpmaktadır. Aynı fonolojik sınıfa ait fiiller, geçmişş zaman çekimlerinde birbirlerinden farklı davranabilmektedir. Ayrıca, Arnavutça bir fiilin çekilmiş halleri arasında paradigmatik ilişkiler ve çelişkilerin gözlenebileceği nadir dillerden birisidir. Bu çalışma, ana dili Arnavutça olan 64 çocuktan toplanan veriyi incelemektedir. Çocuklar, yaşlarına göre üç gruba ayrılmışlardır (yaş aralığı: 2;8 ? 5 ;8). Çocukların, istenen fiillerin şimdiki ve geçmişş zaman çekimlerini üretmeleri için Resim Uyaranlı Anlatma yöntemi kullanılmıştır. Toplanan veri içinden yalnızca geçmişş zaman çekimleri analiz edilmiş ve kullanılmıştır. Çalışmaya özellikle farklı fonolojik sınıflardan seçilen fiiller, bir diğer deyişle, farklı geçmişş zaman çekimini temsil eden fiiller ve aynı fonolojik sınıfa ait ama farklı geçmişş zaman çekimleri gösteren fiiller dahil edilmiştir. Bulgular, çocukların yaştan bağımsız olarak yalnızca birinci ve ikinci geçmişş zaman çekimlerinde kullanılması gereken '-v' ekini yaygın olarak üçüncü tekil şahıs için de kullandıklarını, bir genelleme yaptıklarını ortaya çıkarmıştır. Gözlemlenen olgu, literatürde paradigmatik benzeşme olarak bilinen durumu desteklemektedir. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu ise çocukların edinim sırasında farklı bir geçmişş zaman oluşturma sürecine sahip fiilleri kendilerine uygun olmayan bir geçmişş zaman oluşturma sürecine tabi tutmaları olmuştur. Bu durum, benzer sessel özellikler gösteren fiillerde gözlemlenmiştir.. Dolayısıyla, fonolojik benzerliğin çocukların geçmişş zaman ediniminde önem taşıdığı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonuçları özellikle literatürde paradigmatik etkiler konusunda oluşmuş gözlemlere ve morfofonolojik ve/veya anlamsal özellikler paylaşan sözcükler arasındaki benzerliklerin önemini vurgulayan çalışmaların ışığında tartışılmıştır. Arnavutça konuşan çocukların gösterdiği 'v-kök genişlemesi' genellemesinin, geçmişş zaman ediniminde ortaya çıkan, yetişkinlerin geçmişş zaman işleme seviyesine ulaşmalarına yarayan sürecin bir parçası olduğunu tahmin ediyoruz. Bulgularımız, dilde var olan örneklere benzeşme ve sözcükler arasındaki yapısall ilişkilerin ön planda tutulduğu morfolojik işleme modellerini desteklemektedir.
An analysis of motion event components and accompanying gestures in Turkish narratives in terms of sentential focus position

Bu tez, Türkçe söyleminde devinim olaylarını ve onlara eşlik eden ikonik jestleri incelemektedir. İlk olarak, gerçek devinim olaylarının sözcükleştirme örüntülerini eğretilemeli devinim olaylarıyla kıyaslamayı amaçlamaktadır. İkinci amaç ise, dilbilimsel tiplendirme ile jestlerin ilişkisini cümle odaklarını inceleyerek açıklamaktır. Bu iki amaca ulaşabilmek için Türkçe anadil konuşucularının hikaye anlatılarının video kayıtlarından oluşturulan, devinim olayları çevriyazılarını ve jestlerin açıklamalarını içeren küçük bir derlem oluşturulmuştur. Genel olarak, gerçek devinim olaylarının ve eğretilemeli devinim olaylarının farklı olay tiplerinin doğasına dayandırılabilecek küçük farklılıklar dışında benzer sözcükleştirme örüntüleri sergilediği bulunmuştur. Buna ek olarak, yön gösteren jestlerinin sayıca en çok kullanılan jest türü olduğu gözlenmiştir. Ancak, biçim bilgisinin konuşmalara dahil edilme oranı göze alındığında en sık jestlendirilen devinim öğesi olduğu bulunmuştur. Bu bulgu biçimi diğer öğelere kıyasla en önemli ve göze çarpan öğe yapmaktadır. Fakat bu sonuç çalışmadaki ikinci çözümlemenin sonucuyla çelişmektedir. Bu çözümlemede anlatıcıların hem yön hem de biçim bilgisinin odak altında bulunmasına rağmen yön öğesini jestlerindirdikleri gözlenmiştir. Bu ikinci sonuç, devinim olayları tiplendirmesi ve devinim olaylarına eşlik eden jestler arasındaki varsayılan güçlü paralelliğe ters düşmektedir.
Sofyalı Bali Efendi Mecmu'atü'n-Nesayih

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Makedonya'nın Usturumca kasabasında dünyaya gelen Sofyalı Bali Efendi'nin Mecmu'atü'n-Nesayih adlı eseri üzerine yapılmıştır. Bali Efendi yaklaşık olarak on dört eser kaleme almış olan önemli bir müelliftir. Bu eser Süleymaniye Kütüphanesi İzmir Bölümü No: 350'de kayıtlı olan bir nüshadır. Eser 47 varaktan oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil özelliklerini ortaya koymak, eseri tanıtmak ve tasavvufi öğütlerden faydalanmaktır. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde eserin konusu, amacı, yöntemi ve müellifi hakkında bilgiler bulunmaktadır. 'İnceleme' bölümünde dönemin imla özellikleri, ses ve şekil bilgisi dönem özellikleri dikkate alınarak tanıklarıyla birlikte aktarılmıştır. Bu bölümde dönem Türkçesindeki benzerlikler ve farklılıklar örnekleriyle birlikte gösterilmiştir. 'Metin' bölümünde ise incelenen eser çeviri yazıya aktarılmıştır. Bu bölümde her sayfa ve satırın başına numaralandırma yapılmış, okunan kısımların karıştırılmaması sağlanmıştır. Metnin son bölümü olan 'Gramatikal Dizin' bölümünde eserde geçen tüm kelime ve özel adlar tanıtılarak, küçük bir sözlük hazırlanmıştır. Kelimelere getirilen ekler sayfa ve satır numaralarıyla birlikte verilmiştir. Ayrıca metinde geçen kişi adları 'Kişi Adları Dizini' bölümünde kısa bilgilerle açıklanmıştır. 'Sonuç' bölümünde ise çalışmada tespit edilen önemli noktalar örneklerle birlikte anlatılmıştır. Çalışmanın sonuna metnin tıpkıbasımı eklenmiştir. Dini-tasavvufi öğretileri konu alan bu eser çalışma boyunca hem iç yapısı hem de dış yapısıyla okuyucunun istifade etmesini sağlayacak nitelikte bir eserdir. Eserin önemli olmasının başka bir nedeni de müellifin önemli mutasavvıfların eserlerinden örnekler vererek anlatımı zenginleştirmesi ve Türkçenin yanında Arapça ve Farsçaya da hakim olmasıdır. Tüm bu çalışmalar ışığında eserin ilim alemine katkı sağlaması ve bu alanda çalışma yapacaklara örnek oluşturması amaçlanmaktadır.
Role kovara Metİn dı peşxıstına vekolİnen edebİ de

Basın, her toplumun ilerlemesi için kültürel bir fenomendir ve çağdaş toplumun bir ihtiyacı olup kültürel yaşantının önemli bir yönü vardır. Okurlara mümkün olan en kısa sürede ulaşmak için edebi araştırma yayınlamanın önemli biryoluhalinegeldi. Literary Research'in Gelişmesinde Bir Matin Dergisinin Rolü başlıklı bu araştırma Badinan bölgesinde, ayaklanma (1991-2000) ve uluslararası basının ardından yazın türleri ve tarih-edebiyat araştırmaları türleri. Bu araştırmayı gerçekleştirmek için, bu dönemde basılan 100 dergi dergisinin tüm ciltlerini topladık ve bunları sınıflandırdık ve edebi araştırmalarını edebi tezlerine göre bunlar da yayınladık. Dergi ve misyonumuz bu araştırmaları açıklamaktı.
Türkçe konuşan 3-7,5 yaş aralığındaki kekeme çocukların kullandıkları eylemlerin dilbilimsel özellikleri ile akıcısızlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada kekemelik tanısı almış 3-7. 5 yaş aralığındaki çocukların kullandıkları eylemlerin dilbilimsel özelliklerinin akıcısızlık davranışı üzerindeki görünümünün belirlenmesi, eylemlerin dilbilimsel özelliklerine ilişkin değişkenlerin birbiriyle ilişkilerinin, eylemlerin dilbilimsel özelliklerine ilişkin değişkenlerin kekemelik şiddeti ve ortalama sözce uzunluğu ile ilişkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın deseni betimsel ve ilişkisel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemi Anadolu Üniversitesi Dil ve Konuşma Bozuklukları Araştırma, Uygulama ve Eğitim Merkezi'ne ve Ankara Üniversitesi Özel Eğitim Bölümüne kekemelik şikayeti ile başvurmuş ve kekemelik tanısı almış 8 çocuktan oluşmuştur. Veriler araştırmaya katılan çocukların doğal konuşmaları videoya kaydedilerek elde edilmiş ve doğal konuşma içerisinde yer alan eylemler belirlenmiştir. Akıcısızlık davranışının eylemin neresinde ve hangi tip cümle yapısına ait eylem olduğu ve bunların kekemelik şiddeti ve ortalama sözce uzunluğu ile ilişkisi incelenmiştir. Sonuç olarak akıcısızlık davranışının eylemin kökünde ve esas cümle eylemlerinde ağırlıklı olarak yer aldığı gözlenmiştir. Eylemlerdeki takılma yüzdelerinin kökteki takılma yüzdeleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Kökte takılma ve ekte takılma değişkenleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Kekemelik şiddetinin cümle yapısına ait eylemlerle ilişkili olduğu ancak akıcısızlık davranışının eylemin neresinde yer aldığı ile ilişkili olmadığı bulunmuştur. Ortalama sözce uzunluğu ile eylemlerde kökte takılma yüzdesi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Eski Türkçeye göre Kazakçanın söz varlığı

Kazakların göçebe hayattan, yerleşik hayata çok geç bir zaman diliminde geçmişş olmaları Kazakçanın Türk dili açısında zengin bir söz varlığının oluşmasına neden olmuştur. Bu doğrultuda Kazakçanın söz varlığı, Türkçe kelimeler açısından çok zengin bir yapıdadır. Eski Türkçe, Eski Kıpçakça ve Çağatayca ile bu zenginlik daha da genişlemiştir. Böylelikle Kazakçanın söz varlığı geniş bir çerçeveye taşınmıştır. Bu çalışmada Eski Türkçeye göre Kazakçanın Türkçe söz varlığı ortaya konulmuştur. Çalışma, Eski Türkçe kaynaklar ve sözlükler ışığında gerçekleştirilmiştir. Bu sözlüklerle Türkçe kelimeler tespit edilerek Kazakçadaki şekli ortaya konulmuştur. Kelimenin Eski Türkçe şeklinden itibaren bütün Eski Türk lehçelerini kapsayacak şekilde, geniş ve bütünlüklü bir çalışma metodolojisi ortaya konmuştur. Değerlendirilen kelimeler, ilk şeklinden itibaren diğer dönemlerde geçirmiş olduğu değişimlerle birlikte verilmiş olup, son olarak Kazakçadaki nihai şekli verilmiştir. Ayrıca çalışmamızda, kelimenin Kazakça şekli verilirken diğer Çağdaş Türk Lehçelerinden örnekler de kelimeyi desteklemek amacıyla verilmiştir. Yine kelimenin Kazakça kısmında, bazı kelimeleri pekiştirmek amacıyla örnek cümlelere yer verilmiştir. Çalışmanın kapsamı ve sınırlılıkları sadece Kazakçada bulunan Türkçe kelimelerden oluşmaktadır. Bunun dışındaki kelimeler değerlendirilmemiştir.
'imam-hatip ortaokullarında örgün eğitimle birlikte hafızlık projesinde öğrenci tutumları'

Bu çalışma Milli Eğitim Bakanlığı'nın projesi olan 'İmam-Hatip Ortaokullarında Örgün Eğitim İle Birlikte Hafızlık Projesi' kapsamında, projeye katılan öğrencilerin hafızlık süreci ve sonrası ile ilgili düşüncelerini ele almaktadır. Araştırma Sivas Zeki Hayran İmam Hatip Ortaokulu'nda 320 öğrenciye uygulanan anket ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden anket uygulaması yapılmıştır. Daha sonra nitel araştırma yapılarak konu desteklenmeye çalışılmıştır. Öğrencilerin hafızlık süresince başarılarında etkili olan etmenler, öğrencilerin düşünceleri ve sonrasındaki hedefleri belirlenmiştir. Değişkenlerden elde edilen bulgular tablolaştırılmış, analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular çerçevesinde; öğrencilerin hafızlık aşamasında ailelerin istekleri ve kendi istekleri ile bu okula geldikleri, velilerin tutumlarının eğitim süresince önem arz ettiği, hocaların yumuşak, içten davrandıkları, öğrencilerin bu okulu bitirdikten sonra İmam-Hatip Liselerine devam edecekleri fakat dini alanlarda değil de başka alanlarda görev yapmak istedikleri görülmüştür.
Morphological analyser for Turkish

Doğal Dil İşleme, bilsayar bilimindeki çalışma alanlarından biridir ve özetleme, makine çevirisi gibi birçok alanda özelleşmektedir. Morfoloji, Doğal Dil İşlemede kullanılan özelliklerden biridir ve bir kelimeyi ekleriyle birlikte analiz eder. Bir kelimenin anlamı aldığı eklere göre değişebilir. Türkçe, zengin morfolojik yapıları ve zengin ek kümesi olan eklemeli bir dildir. Turkçenin bu özelliği, kompleks morfolojik yapıları ortaya çıkartır. Bu çalışmada Modern Anadolu Türkçesi için bir analizör sunuyoruz. Bir dile ait morfolojik yapıyı tasarlamak için uygun olan Çift katmanlı dönüşüm metodu, analizörü hazırlarken kullandığımız yaklaşımın temelini oluşturmaktadır. Analizörün kodlanması için, bir sonlu durum dönüştürücüsü uygulaması olan HFST kullandık. Analizörümüz, Türkçe'de var olan tüm morfolojik ve fonetik kuralları kapsamaktadır ve güncel Türkçe kelimelerinden oluşan bir sözlük bulundurmaktadır. Analizörümüz, halka açık olarak, http://ddil. isikun. edu. tr/mortur adresinden kullanılabilir.
Mürİdİ

Eski Anadolu Türkçesine ait olduğunu belirlediğimiz Müridi'nin mesnevisinden hareketle dönem Türkçesinin fonetik ve imlasına ait sonuçlara varmaya çalıştık. İlk bölümde 2935 beyitten oluşan mesnevinin transkripsiyonu verilmiştir. Metnin ortaya çıkarılmasında birkaç kez ön okuma yapılmış sorunlu olan kısımlar fişlenerek beyitler numaralandırılmıştır. Yazıcının eksik bıraktığı harf ve heceler yüzünden anlamsız sesler yığını halindeki yazılışlar ile atlanan kelimelerin belirlenmesinde, fişlerin yardımına başvurulmuştur. Daha sonra üzerinde çalışılacak olan ekler belirlenmiş ve ekler ikinci bölümde düzlük- yuvarlaklık uyumları açısından tüm kelimelerde incelenmiştir. Ortaya çıkan sonuçlardan hareketle o dönem Türkçesinde yer alan eklerin vokallerinin düzlük ya da yuvarlaklık eğilimleri ile düzlük-yuvarlaklık uyum oranlan belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar tablolar halinde ortaya konmuştur. Bölümde mesnevide yer alan yabancı kelime gruplarından asli imlasından farklı yazılanlar derlenmiştir. Son bölümde Arapça, Farsça ve Türkçe kelimelerin asli biçimleriyle mesnevideki kullanımları karşılaştırılmıştır. Metinden alman tüm kelimeler mesnevideki beyit numaralan ile alfabetik olarak verilmiştir. Çalışmanın sonuna eklenen Türkçe kelimeler sözlüğü ile de eserden daha kolay ve hızlı yararlanılması amaçlanmıştır. Tüm bunların neticesinde kullanılan Türkçe söz varlığı, karşılaşılan imla özellikleri, düzlük-yuvarlaklık bakımından vokal uyumunun yerleşmeye başladığının görülmesi, Müridi'nin mesnevisinin Eski Anadolu Türkçesinin sonlarına ait bir metin olduğunu göstermiştir.
Kulturelle spielräume und diskurse in narrativen texten im lichte der literarischen übersetzung

Bu tez, anlatı metinlerindeki söylemleri edebi çeviri bağlamında inceleyerek farklı söylem tercihleri bulunan kültürler arasında çeviri yapan çevirmenin kaynak metnin kültürel örgüsünü erek metin okuruna sunarken, belirli bir 'kültürel özgürlük alanına'sahip olduğunu savunmaktadır. Çalışmada hedeflenen amaç, bu olguyu araştırmak ve Almanca ile Türkçe arasında bulunan farklı iletişimsel tercihleri, Yaşar Kemal'in'Yer Demir Gök Bakır' (1963) isimli eserinin Almanca çevirisinden ve Günter Grass'ın'Die Blechtrommel' (1959) isimli eserinin Türkçe çevirisinden alıntılanan örneklerle göstermektir. Bu amaç doğrultusunda, Almanca ve Türkçe'de ilişkilerin temsilindeortaya çıkan sosyal ve duygusal farklılıklar gösterilmektedir. Bu kültürel fark yukarıda adı geçen romanlarda ve çevirilerinde açık olarak gözlenmektedir. Kültür, çeviri, anlatı metinleri ve söylem konularının irdelenmesinin ardından 'dil sistemlerine dayalıfarklılıklar', 'iletişimsel farklılıklar' ve 'içeriksel farklılıklar' kategorilerinde beliren'kültürel özgürlük alanı', kavram olarak açıklanmış ve adı geçen kategoriler araştırmacı tarafından özellikle edebi çeviri için geliştirilen ve NA¤he-und-Distanz-Modell adı verilen bir şema kullanılarak incelenmiştir. Bu çerçevederomanlardan alıntılanan değişik örneklerin modelin tüm kategorilerini desteklediği görülmüştür. 50 Alman ve 50 Türk denek üzerinde yapılan deneysel bir çalışma ile kaynak ve erek metin okurlarının alımlamaları karşılaştırılarak metinlerin işlevleri incelenmiştir. Sonuç olarak tezde, anlatı metinlerinin temelinde bulunan kültürel değerlerin belirli çeviri yöntemlerini zorunlu kıldığı ve bu yöntemlerin farklı kültürlere ait olan okurlar üzerinde olası farklı etkilere neden olduğu gösterilmiştir.
Rule-based natural language processing methods for Turkish

Dillerin biçimbilimsel özelliklerinin belirlenmesi için, dilin özelliklerini temsil edebilecek bir derlem gereklidir. İngilizce, Almanca, Çekçe gibi birçok dil için büyük ölçekli derlemler geliştirilmekte ve Doğal Dil İşleme alanlarında kullanılmaktadır, ancak, büyük ölçekli bir Türkçe derlem henüz geliştirilmemiştir. Bu çalışmada kural-tabanlı bir yaklaşım kullanılarak Türkçe için Doğal Dil İşleme yöntemleri geliştirilmiş ve yöntemleri gerçekleştirmek için Kural-Tabanlı Otomatik Derlem Oluşturma (en.: Rule-Based Automatically Corpus Generation adında bir altyapı oluşturulmuştur. RB-CorGen uygulamasını Türkçe üzerinde test etmek amacıyla, elektronik ortamda bulunan gazetelerden yaklaşık 95 milyon kelimelik köşe yazıları derlenmiş, Türkçe kökler, gövdeler ve ekler, Türk Dil Kurumu ve Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dilbilim Bölümü'nden temin edilmiş, etiketler ve dilbilgisi kuralları da dilbilimi uzmanları tarafından oluşturularak XML yapısında kaydedilmiştir. Kural-Tabanlı Cümle Sonu Belirleme ve Kural-Tabanlı Kelime Türü Belirleme yöntemlerinin başarı oranları sırasıyla %99, 66 ve %92 olarak belirlenmiştir. Oluşturulan kural sayısı arttıkça başarı oranlarının da arttığı gözlenmiştir.
Rinat Muhammedi'nin Keneri Çitlek Koşı romanının çevriyazısı ve sıfat-fiil merkezli, Tatar Türkçesi'nin dil özellikleri

Bu çalışma, Kazan-Tatar Türkçesi'nin ve Edebiyatı'nın önemli temsilcilerinden olan Rinat Muhammedi'nin ''Keneri Çitlek Koşı'' romanı esas alınarak hazırlanmıştır. Tez, iki bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde, Kazan-Tatar Türkleri'nin tarihi, dili, edebiyatı ve Kazan-Tatar Türkçesi'nin temel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Tarih, dil ve edebiyat bölüm-leri, ana hatlarıyla ele alınmıştır. Gramer bölümde ise Kazan-Tatar Türkçesi'nin genel dil bilgisi özellikleri, örneklerle açıklan-mıştır. Romandaki sıfat-fiil ekleri ayrı ayrı ele alınıp işlevleri ve yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Sıfat-fiillerin geçtiği tamlamalar, listeler halinde, açıklamalarla birlikte ortaya konmuştur. Listeleme, Türkiye Türkçesi çeviri yazısındaki sıraya göre yapılmıştır. II. Bölümde, romanın Kazan-Tatar Türkçesi'nden Türkiye Türkçesi'ne çevriyazısı bulunmaktadır.
Measuring and improving interpretability of word embeddings using lexical resources

Doğal dil işlemede yaygın bir yöntem olan kelime temsilleri, kelimelerin anlamsal özelliklerini yoğun vektörler kullanarak temsil etmek için sıklıkla kullanılmaktadır. Çok sayıda DDİ uygulamasında elde edilen en iyi performansları sağladıklarından popülerlikleri giderek artmıştır. Kelime temsilleri özellikle kelimeler arasındaki anlamsal ilişkileri yakalamakta başarılı olduklarından, bu temsil uzayları içlerinde anlamlı bir semantik yapı barındırmalıdırlar. Ancak genellikle bu anlamsal yapı uzayın boyutları arasında heterojen bir şekilde dağılmaktadır. Başka bir ifadeyle, kelimelere karşılık gelen vektörler sadece birbirlerine göre anlam taşırlar. Bir kelime vektörünün ve bu vektörün boyutlarının tek başına mutlak bir anlamı yoktur ve bu durum boyutların yorumlanmasını zorlaştırmaktadır. Bu tezde, yoğun kelime temsil uzaylarında altta yatan saklı anlamsal yapıyı ortaya çıkarmak için istatistiksel bir yöntem önerilmiştir. Buna ek olarak, kelime temsil uzaylarının yorumlanabilirlik düzeylerini sayısal olarak ölçmeye yarayan bir yöntem önerilmiştir. Önerilen yöntem, literatürde yorumlanabilirliği ölçmek için kullanılan ve insan değerlendirmesine gereksinim duyan kelime ihlal testine pratik bir alternatif olma potansiyeline sahiptir. Ayrıca, orijinal öğrenme mekanizmasını etkilemeden kelime temsillerinin yorumlanabilirliklerini arttırmak amacıyla, GloVe kelime temsil algoritmalasının amaç fonksiyonuna yeni bir terim eklenmiştir. Eklenen terim, önceden tanımlanan konular ile anlamsal olarak ilişkili olan kelimelerin vektörlerinin temsil uzayının belirli boyutlarında yüksek değerler almasını sağlamaktadır. Kavram gruplarını oluşturmak amacıyla Roget's Thesaurus kaynak olarak kullanılmıştır. Elde edilen kavram gruplarının içerisindeki kelimelerin vektörlerinin temsil uzayının belirli boyutlarında yüksek değerler almaları sağlanmıştır. Önerilen yöntemin kelime temsil uzayının yorumlanabilirliğini, uzayın anlamsal yapısına zarar vermeden, önemli derecede arttırdığı yapılan ayrıntılı değerlendirme ve ölçümler ile gösterilmiştir. Ayrıca önerilen yöntemin uygun kavram grupları ile beraber kullanıldığında denektaşı sınamalarında önemli performans artışı sağladığı ve kelime temsillerinde bulunan cinsiyet önyargısını düşürdüğü gösterilmiştir.
Türkiye Türkçesinde ünlemler ve işlevleri (1995-2015)

Yazılı ve sözlü anlatımda özel bir yeri ve işlevi olan ünlemler, dilimizdeki sözcük türlerindendir. Ünlemler duyguları en yalın şekilde anlatmaya yardımcı olur. Türkiye Türkçesindeki ünlemleri Modern Türk Edebiyatında 1995 ve sonrasında yazılmış roman, hikaye, deneme, anı kitaplarında belirlediğimiz ünlemlerden yola çıkarak görüşlerimizi ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamızda ünlemleri terim ve tanımı, ünlemlerin sözcük türleri içindeki tasnifi ve kapsamı, ünlemlerin kendi içindeki tasnifi, ünlem olan sözcüklerin tespitini metin bağlamında ele aldık. Taradığımız eserlerde tespit ettiğimiz ünlemlerin ses, biçim, köken ve anlam özelliklerini dil bilgisi yöntemleri ile tespiti ve sınıflandırılarak değerlendirme esasına dayanmaktadır. Yapılan bu çalışmanın edebiyat ve bilim dünyasına katkı sağlayacağı ve ünlemler üzerine yapılan çalışmalara kaynak olacağı kanısındayız.
Test of language development ?primary : Fourth edition (Told-p: 4) testinin Türkçe uyarlanmasında madde analizi: Ön bulgular

Bu çalışma, Test of Language Development Primary: Fourth Edition (TOLD-P:4) testinin Türkçeye uyarlanma sürecinde TOLD-P: 4 alt testlerinin madde analizleri ön çalışmasını kapsamaktadır. Araştırma grubu 4 ? 9 yaş arasında bulunan ve normal gelişim gösteren 103 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmada, TOLD-P: 4 testinin Türkçe uyarlaması veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 15.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Betimleyici istatistikler için aritmetik ortalama ve standart sapma yöntemi kullanılmıştır. Maddelerin güçlük ve ayırt edicilik değerleri, nokta-çift serili madde toplam korelasyon katsayısı ve Cronbach alfa katsayısı ile analiz edilmiştir. Uç grupların puanlarının karşılaştırılması bağımsız örneklem t testi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre uyarlanan testin orijinal maddelerinin yanı sıra Türkçe diline ve Türk kültürüne uygun maddelerin yer aldığı görülmüştür. Madde analizi sonuçları doğrultusunda uygun görülen maddelerin asıl testte kullanılabileceği sonucu elde edilmiştir.
Tarihİ ve çağdaş Türk yazı dillerinde +ki biçim birimi

Bu çalışmada, Türkçenin yazılı belgelerle takip edilebildiğimiz ilk dönemlerinden itibaren kullanılan ve bugün de hala kullanılmaya devam eden +ki biçimbirimiincelenmeye çalışılmıştır. İnceleme, hem tarihi hem de çağdaş Türk yazı dillerine ait metinleri içermektedir. Çalışmanın amacı, Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu ekin tarihi Türk yazı dillerinde hangi yapılarda, ne tür eklerle, hangi anlamlarda ve ne sıklıkta kullanıldığını saptamak ve +ki biçimbiriminin tarihi dökümünü yapmaktır. Ayrıca ekinçağdaş Türk yazı dillerindeki varlığına dair örnekler sunmak çalışmanın bir diğer amacıdır. Bu çalışma toplam altı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde ilk olarak problem, araştırmanın amacı, önemi ve sınırlılıklar belirlenmiştir. İkinci bölümde,+ki biçimbirimi hakkında kuramsal bilgi ve değerlendirmelere yer verilmiş, bu ekle ilgiliTürkoloji alanında var olan yaklaşımlar tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmanın yöntemi ifade edilmiştir. Tezin ana bölümünü oluşturan inceleme kısmında +ki biçimbirimli sözcükler yapı, sözcük türü ve anlam açısından incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde yapı, tür ve anlam bakımından incelenen sözcüklerin elde edilen verilerle var oldukları yazı dillerine göre karşılaştırılması yapılmış ve sayısal verilere ulaşılmıştır.