turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Günümüzde erkeklerin gözünden babalık ve aile

Günümüz toplumlarında geleneksel aile yapısının çekirdek aileye dönüşmesi, çekirdek aile yapısı içindeki bireylerin rol ve sorumluluklarının değişmesi, kadının eğitim düzeyinin artması ve ekonomik yönden erkeklere bağımlı olarak yaşamaktan kurtulmaya başlaması kadının toplum içindeki statüsünde değişmelere neden olmuştur. Toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki keskin sınırların kalkması anne ve baba rollerinin değişmesini beraberinde getirmiş, babalık kavramı da bu değişimlerden etkilenmiştir. Erkeklerin ev işi ve çocuk bakımıyla ilgili sorumlulukları paylaşmaya başlaması babalık olgusuna ilişkin tutum ve davranışlarda değişime ve babalık olgusuna yeni anlamlar atfedilmesine yol açmıştır. Günümüz toplumlarında geleneksel kültürel inanç ve değerlere sahip annelik-babalık ile modern annelik-babalık uygulamalarının bir arada yaşatıldığı görülmektedir. İlgili literatür incelendiğinde babalığa ilişkin tutum ve davranışları belirleyen etkenler konusunda gerçekleştirilen çalışmaların yetersiz olduğu ve konuyla ilgili araştırmalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Türk toplumunun kültürel yapısı içinde günümüz erkeklerinin babalığa ilişkin tutum ve davranışlarının değişiminde hangi faktörlerin etkili olduğunu saptamak amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma literatürde yer alan eksikliği bir nebze de olsa gidermeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında gerçekleştirdiğimiz alan araştırması nicel bir araştırma desenine sahip olmakla birlikte, bu nicel deseni güçlendirmek amacıyla derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilen nitel veriler de kullanılmıştır. Derinlemesine görüşmeler sonucunda yapılan deşifreler Likert ölçeğinde yer alan ifadelerin kararlaştırılmasında belirleyici olmuştur. Likert ölçeğinin yanı sıra katılımcılara annelerinin eğitim düzeyi, babalarının eğitim düzeyi, ailelerinin nerede yaşadığı, ailelerinin aylık ortalama geliri ve ailelerinin kaçıncı çocuğu olduklarına ilişkin beş sorudan oluşan babalık tutumunun oluşması açısından öncelikli etkiye sahip sosyo-demografik değişkenlerin sorgulandığı sorular da yöneltilmiştir. Likert tipi ölçek yardımıyla baba adayı olan erkek üniversite öğrencilerine anket formu uygulanmış olup elde edilen veriler frekans analizi ve Ki-kare bağımsızlık testlerine tabi tutulmuştur. Uygulanan istatistiksel testlerin sonuçları doğrultusunda baba adaylarının babalığa ilişkin tutum ve davranışlarının oluşması ve gelişmesi sürecinde annelerinin ve babalarının eğitim düzeyleri etkilidir saptamasını yapmak mümkün görünmektedir.
Ceza infaz kurumlarının ve denetimli serbestlik müdürlüklerinin suça sürüklenen çocukların toplumsallaşmasındaki rolü

Suç ve çocuk kavramları birlikte kullanılmaması gereken kavramlar olmasına rağmen çocuğun anne ve babadan yeterli ebeveynlik desteği alamaması, eğitimini tamamlayamaması, yakın çevresinde suç işlemiş rol modellerin bulunması, madde bağımlısı olması, uygun olmayan işlerde çalışması gibi nedenlerle suça sürüklenebilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde; suç ile ilgili teoriler biyolojik, psikolojik ve sosyolojik teoriler olmak üzere üç ayrı başlık altında detaylı incelenmiş, bu kapsamda sosyolojik teoriler, klasik teoriler, sosyal yapı teorileri, sosyal süreç teorileri, sosyal tepki teorileri ve kavramsal bütünleştirme teorileri olmak üzere beş başlıkta ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde; çocukları suça yönelten on bir ayrı sosyo-kültürel neden hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde; 628 suça sürüklenen çocuğa uygulanan 'anket', suça sürüklenen çocuklar, ceza infaz kurumlarında ve çocuk eğitimevlerinde görev yapan psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve öğretmenler ile çocuk hakimleri ile gerçekleştirilen 'yarı yapılandırılmış görüşme', son olarak İzmir Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda yapılan 'odak grup görüşmesi' sonucunda çocukları suça sürükleyen üç temel faktör belirlenmiştir. Bunlar; öfkenin kontrol edilememesi, arkadaş etkisi ve madde bağımlılığıdır. Bu temel faktörlere ilave olarak; ailede suç işleyen bireylerin bulunması, anne ve babanın eğitim düzeyinin düşük olması, ailenin gelir durumunun yetersiz bulunması da çocukları suça sürükleyen etkenler arasında olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları Genel Gerilim Teorisi, Kontrol Teorisi ve Etiketlenme Teorisi kapsamında açıklanmış ve bu konuda alınması gereken öneriler on altı madde halinde sıralanmıştır. Bu çalışma; bir yandan suç sosyolojisine iyi bir kaynak oluşturması, diğer yandan çocukları suça sürükleyen bütün faktörleri sistematik açıdan ele alması, başka bir yandan ise 'çocuk sosyolojisine' kaynak oluşturması bakımından önem taşımaktadır.
Sosyo-kültürel değişme sürecinde kız çocuklarının mirastan pay almalarının sosyolojik analizi -Sivas ili örneği-

Türkiye'de, Medeni Kanun'un kabulünden önce miras hukuku İslami esaslara dayanmakta idi. Medeni Kanun'un Cumhuriyet Türkiyesi'nin çağdaşlaşmasındaki önemini yadsımak olanaksız ise de bu, tarihsel süreç ve toplumsal yapılarla olan ilişkisini irdelemek gereğini ortadan kaldırmamaktadır. Bu anlayışla gerçekleştirdiğimiz çalışmamızda, 1926'da Medeni Kanun'un kabulü ile kadınlara sağlanan eşit miras hakkından yararlanma düzeyi Sivas İli bazında saptanan bir örneklemle incelenmiştir. Elde edilen bulgular, kadınların mirastan eşit yararlanma yönündeki tutumlarının etkenlerinin öğrenim düzeyi, kentte yaşama süresi, kadınların çalışması ve miras hukukuna ilişkin bilgi sahibi olmaları ile ilgili olduğunu ortaya koymaktadır.
Türkiye'de iç göç ve sosyo-ekonomik uyum süreci: İstanbulda'ki Trabzonlular örneği

Göçler çok farklı nedenlerden dolayı oluşmaktadır. Bu ise farklı sonuçların doğmasına yol açmaktadır. Genel olarak düşünüldüğünde göçler sosyal, kültürel, siyasal, ekonomik vb. nedenlerle oluşabildiği gibi, bu alanlarda etkilere yol açacak şekilde sonuçlanabilmektedir. Bu durum göç olgusunun çok farklı bilim dallarının inceleme konusu olmasını sağlamıştır. Göçler genel olarak zorunlu, gönüllü, iç, dış, işgücü ve beyin göçü şeklinde sınıflandırılmaktadır. Tarih boyunca savaşlar, doğal afetler gibi nedenlerle yaşanan göçler artık günümüzde temel olarak ekonomik nedenlerden dolayı yaşanmaktadır. Türkiye'de ilk zamanlar düşük düzeyde yaşanan iç göç hareketleri, 1950'li yıllara gelindiğinde toplumu derinden etkileyen bir olgu haline gelmiştir. Yaşanan tarımsal dönüşümlerle birlikte itici bir hal alan kır ve sanayileşmeye bağlı olarak çekici bir hal alan kent, Türkiye'de iç göçlerin yoğun bir şekilde yaşanmasını açıklamaktadır. Buna, ulaşım ve haberleşme araçlarının gelişmesi, kırsal alanlardaki nüfus artışı gibi nedenler de eklenince kentsel alanlarda büyük nüfus yığılmaları olmuştur. Bunun sonucunda kentsel alanlarda çeşitli sorunlar meydana gelirken, göç eden kişiler üzerinde ve göç veren kırsal alanlarda da birçok sorun açığa çıkmıştır. Türkiye'de yaşanan yoğun göç dalgasından en çok etkilenen bölge ve il hiç kuşkusuz Marmara Bölgesi ve İstanbul'dur. 1950'li yıllardan günümüze İstanbul'un almış olduğu göçlerle birlikte nüfusu incelendiğinde, Trabzon doğumlu olanların oranı oldukça yüksektir. Bu çalışmada Trabzon'dan İstanbul'a göç edenlerin İstanbul'a sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik açıdan ne derece uyum sağladıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Trabzon'dan İstanbul'a göç edenlerin İstanbul'a büyük ölçüde uyum sağladıkları tespit edilmiştir.
Zerdüştİliğin temel öğretileri

Tezin konusu 'Zerdüştiliğin Temel Öğretileri'dir. Konu temelde Zerdüştiliğin kutsal kitabı Avesta, Pehlevice yazılmış Zerdüşti metinler ile Zerdüştilik uzmanları ve araştırmacılarının çalışmalarından faydalanılarak hazırlanmıştır. Tezde, dini içerden anlama şeklindeki din fenomenolojisi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, Zerdüştiliğin dini rehberi Zerdüşt'ü tanımak, Zerdüştilerin kutsal ve dini metinlerini tanıtmak ve Zerdüştiliğin temel öğretilerini açıklamak ile sınırlı tutulmuş, dinin ritüelleri ya da yaşayan Zerdüştilik ve Zerdüştiler dışarıda bırakılmışır. Tezin amacı, Zerdüştiliğin temel öğretilerini ortaya koymak, bu öğretilerin arka planına ve anlam dünyasına inmektir. Bu çalışmayla İrani düşüncenin ana kolunu oluşturan Zerdüştilik öğretilerinin felsefi ve irfani manalarını yakalamak hedeflenmiştir. Çalışmanın sonunda, Zerdüşt'ün kuvvetle muhtemel bir peygamber olduğu, tek Tanrı Ahuramazda'ya inandığı, Tanrı'nın alt mertebesinden itibaren tüm varoluşta bir düalitenin varlığına olanak tanıdığı, kötülüğün yanlış seçimin bir sonucu olarak ortaya çıktığı, özgür seçim ve ameli hayata büyük önem atfedildiği, ruhun ölümsüz olduğu ve ölümden sonra diğer bir hayatın başladığı; cennet, cehennem, araf, sırat, kurtarıcı gibi dinlerdeki merkezi konuların Zerdüştilik'te de bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Farklı sosyo-ekonomik ve kültürel özelliklere sahip ailelerde kız çocuklarına ilişkin aile içi kültürel tanımlamalar

Çalışmamız, aile içindeki ilişkiler yoluyla üretilen ve devam ettirilen kız çocuklarına ilişkin kültürel tanımlamaları ve bu tanımlamaların farklı sosyo-ekonomik ve kültürel düzeydeki ailelerde nasıl şekillendiği konusunu kır-kent bağlamında karşılaştırmayı amaçlarken üç aşamada ele alınmıştır. Birinci aşamada, kız çocuklarının toplumsal ve kültürel kimliklerinin öncelikli olarak ailedeki konumlarıyla ve onlara atfedilen rol ve statülerle belirlendiği noktasından hareket ettiğimizde ailenin kız çocuklarına ilişkin rol beklentileri kültürel tanımlamaları ne yönde etkilemektedir sorusu kır-kent bağlamında irdelenmeye çalışılmıştır. İkinci aşamada, Bourdieu'nun kültürel sermaye kavramından yola çıkarak ailenin sahip olduğu kültürel sermayenin kız çocuklarına yönelik kültürel tanımlamaları nasıl şekillendirdiği sorusuna cevap aranmaya çalışılmıştır. Üçüncü aşama ise ailenin kültürel sermayesi ve bu kültürel sermayeden beslenen kültürel tanımlamaların kız çocuklarının gelecekteki beklenti ve kaygıları üzerindeki rolünü tespit etmeye yöneliktir. Araştırmamız nitel çalışma olup derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grupları 13-18 yaş aralığındaki kız çocukları, anne-babaları ve erkek kardeşlerinden oluşmaktadır. Araştırmamız Ankara'nın Çankaya, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde üçer aile ve Ankara'ya bağlı Ayaş ilçesinin Çanıllı kırsalında yine üç aile ile derinlemesine görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızın kuramsal çerçevesi kız çocuklarına ilişkin kültürel tanımlamaları belirleyen toplumsal cinsiyet teorileri ile Bourdieu'nun kültürel sermaye kavramı etrafında şekillenmiştir. Araştırma sonucunda, özellikle alt ve orta sosyo-ekonomik ve kültürel düzeydeki aileler ile kırda yapılan görüşmelerde kadınlar, kendilerine verilen geleneksel rolleri eleştirmelerine rağmen ev içi alandaki sorumlulukların kadınlara ait olması gerektiğini içselleştirmişler ve kız çocuklarını da bu öğretiyle yetiştirme yönünde eğilim göstermişlerdir. Buna karşılık, kız çocuklarına yönelik geleneksel rol tanımlamaları üst sosyo-ekonomik ve kültürel düzeydeki aileler tarafından kırılmaya çalışılırken kültürel tanımlamalar nispeten eşitlikçi bir zemine oturtulma yönündedir. Kız çocuklarının genelde aile içindeki kararlara katılımı ve kaynakların kullanımındaki eşitsiz paylaşımı kız çocukları açısından gelecekte iyi bir eğitim ve meslek edinme konusunda daha fazla çaba gösterme zorunluluğunu beraberinde getirmiştir.
Ergenlik döneminde bulunan öğrencilerin aile ilişkilerinin okul yaşamına yansımaları ve okul sosyal hizmeti

Bu araştırmanın temel amacı, ergenlik döneminde bulunan öğrencilerin aile ilişkilerinin ve ailelerinin işlevsellik özelliklerinin okuldaki eğitim hayatlarını nasıl etkilediğini anlamak ve öğrenciler ile ailelerinin özellikle eğitimi ilgilendiren konularda karşılaştıkları sorunların çözümüne katkı sunmak üzere sosyal hizmetin okul ortamındaki rolünü ortaya koymaktır. Araştırma modelinin tasarlanmasında karma yöntemden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda Ankara'nın merkez ilçelerinden Altındağ'da bulunan meslek liselerinde öğrenim gören 397 öğrenci ile çalışılmıştır. Katılımcılardan sosyo-demografik bilgiler ile okul ve aile bağlamında sorular içeren bilgi formu ile aile işlevselliğine yönelik algılarını belirlemek üzere Aile Değerlendirme Ölçeği'ni yanıtlamaları istenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin okul yaşamı, aile ilişkileri, ailelerin işlevselliği, ailelerin yaşadığı güçlükler ile aile-okul etkileşimini daha derinlikli anlamak üzere nicel boyuta katılan öğrenciler arasından seçilen 22 öğrenciyle ve rehberlik öğretmenleri ve okul yöneticilerinden oluşan 8 okul personeliyle görüşülmüştür. Araştırma bulguları doğrultusunda ergen öğrencilerin aile yaşantılarının okul yaşamı üzerinde oldukça etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ailenin işlevsel bir sistem haline gelmesi için güçlendirilmesi son derece önemlidir. Bu doğrultuda, öğrencilerin ve ailelerinin sorun ve ihtiyaçlarının çözülmesi ve daha etkin okul-aile etkileşiminin sağlanmasına yönelik öneriler okul sosyal hizmeti kapsamında belirli bir uygulama modeli çerçevesi içinde sunulmuştur.
İlahiyat fakültesi öğrencilerinin dine bakışı: Müif örneği

Bu araştırmanın amacı, İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin dine bakışlarını görmektir. Araştırmamızın birinci bölümünde araştırma konumuzun birer parçası olan gençlik, din, dindarlık ve kimlik kavramlarının kavramsal çerçevesi bağlamında belge tarama metodu kullanılmıştır. İkinci bölüm ise uygulamalı araştırma olarak anket tekniği ile devam etmektedir. Anketimizde dindarlık fenomeni beş boyut çerçevesinde hazırlanarak dört sayfalık anket 300 öğrenciye sunuluştur. Veri elde etme aracı olarak dağıttığımız anketlerin sunduğu ham bilgilerin çözümlenmesinde bilgisayar ortamında SPSS istatistiksel paket program kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımı uygulanmıştır. Ayrıca geçmişşte Üniversite gençliğinin dine bakış açısını görmek amacıyla yapılmış, seçtiğimiz üç çalışmayı sonuç bölümünde karşılıklı genel bir değerlendirmesini yapmış bulunmaktayız.
Feminist distopyalarda mekan ve zaman

Bu tez çalışması, feminist distopyalarda mekan ve zaman kullanımı üzerine odaklanmayı amaçlamıştır. Öncelikle ilk defa İngiliz Felsefeci John Stuart Mill'in 1868'de distopya kelimesi kullanmasından sonra ortaya çıkan bir yazın türü olarak distopya tarihsel gelişimi içerisinde incelenecektir. Bu edebi türü, kadın yazarların feminist bir duruşla nasıl değiştirip, dönüştürdükleri tetkik edilecek, böylece distopyanın toplumsal cinsiyet ideolojileri ile etkileşerek değişimi gösterilecektir. Bu çalışma kuramsal olarak, kadın çalışmaları, feminist eleştiri kuramları ve toplumsal cinsiyet alanlarından yararlanarak distopyaya odaklanacaktır. Kadın yazarların feminist distopya olarak kabul edilen eserlerinden ve gerekirse Türk, İngiliz ve Amerikan edebiyatından örnekler bu çerçevede çözümlenecektir. Bu çözümlemede feminist distopyalarda mekan ve zaman algısı sosyolojik ve kültürel kuramlar ışığında incelenerek mekan, zaman ve özgürlük arasındaki ilişkiler değerlendirilecektir.
Ömer Seyfettin'in hikayelerinde aile ve toplumsal cinsiyet

Edebiyatımıza getirmiş olduğu ilkler ile bilinen Ömer Seyfettin, eserleri, düşünceleri ve hikaye türüne getirmiş olduğu yenilikleriyle gerek kendi döneminde gerekse kendi döneminden sonraki sanatçıları etkilemesi bakımından önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, edebiyatımızın en önemli yazarlarından birisi olan Ömer Seyfettin'in hikayelerinde aile ve toplumsal cinsiyet unsurlarının nasıl vurgulandığı incelenerek toplumsal cinsiyet ve aile hakkındaki düşünceleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Toplumun en küçük birimi olan aile, toplumsallaşmanın başladığı ilk yerdir. Toplumun aileyi, ailenin de toplumu etkilediği aşikardır. Bu bağlamda Ömer Seyfettin'in hikayelerinde aile yapıları, aile içinde kadın-erkek ve çocuk ilişkileri, aşk, evlilik ve boşanma ile ilgili düşünceler; din, eğitim, ekonomi, değerler gibi olguların işlevleri değerlendirilmiştir. Hikayelerinde işlemiş olduğu toplumsal meseleler günümüze de ışık tutmaktadır. Ekonomik ve ahlaki bozukluklardan, bilinçsizce yapılan Batılaşma hayranlığından, halkın içine düştüğü ümitsizlikten kurtulmanın yolu olarak milli ve manevi değerlerle yüklü, bilgili, kültürlü, kendi ayakları üstünde durabilen, geçmişşini bilen ve geleceğe ümitle bakabilen bir toplumdan geçtiğine inanmaktadır. Toplumsal cinsiyet kelimesi son zamanlarda çok sık kullanılmaya başlansa da ataerkil toplumlarda tarihin her döneminde belirgin özelliklerini göstermektedir. Üzerinde durulan toplumsal cinsiyet kalıp yargıları ve toplumsal cinsiyet rolleri, hikayenin yazılmasından yüzyıl geçmesine rağmen günümüzde de devam ettiği anlaşılmaktadır.
Ziya Gökalp ve Prens Sabahattin'in düşüncelerinin karşılaştırmalı olarak sosyolojik analizi

Sosyoloji, Avrupa'daki toplumsal sorunlara çözüm getirmiştir. Sosyolojinin Osmanlı'nın sorunlarına çözüm olacağı düşünülmüştür. Biz de gerçek anlamda iki sosyolog vardır. Bunlar Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp'tir. Bu çalışmada Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp'in düşüncelerinin, Türk düşüncesine etkileri açıklanmıştır. Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp şu sorulara cevap aramışlardır: Osmanlı'yı bunalımlı dönemden nasıl kurtarabiliriz? Osmanlı'yı güçlü olduğu dönemlere nasıl döndürebiliriz? Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp farklı ekolleri temsil etmişlerdir. Temel amaçları Osmanlı'yı kurtarmaktır. İkisi de, toplumsal konulara farklı yaklaşmışlardır. Perspektifleri ayrı olmuştur. Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp'in düşünceleri karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada fazla ayrıntı yoktur. Kaynakça araştırılması yapılmıştır. Bu çalışmada Ziya Gökalp'in şiirleri ve Türkçülük ile ilgili düşünceleri araştırılmamıştır. Prens Sabahattin ve Ziya Gökalp'i anlamak ve objektif değerlendirmek için onları o günün değer yargılarına göre değerlendirmek gerekir. Bu çalışmanın en önemli eksikliği Prens Sabahattin hakkındaki kaynakça eksikliğidir.
Refik Halid Karay'ın eserlerinin halkbilim ve toplumsal değişme açısından incelenmesi

Romanları ve hikayeleri ile bilinen Refik Halid Karay aynı zamanda Türkçe'ye olan hakimiyeti ve kendisine özgü akıcı ve güzel üslubu ile de bilinir. Gençlik yıllarında siyasetle de ilgilenen Refik Halid Milli Mücadele döneminde Ankara'ya karşı takındığı muhalif tutum sebebi ile yurt dışına gitmiş ve daha sonra 150'likler listesine dahil edilmiştir. 1938'de yeniden Türkiye'ye dönen Karay 1965'teki ölümüne kadar İstanbul'da yaşamıştır. Bu tezde siyasi ve edebi yönü değişik çalışmalara konu olan Refik Halid eserlerindeki halkbilim unsurları ve yine bu eserlerine yansıyan halk kültürü ve toplumsal değişim incelenmiştir. Türkiye'ye döndükten sonra yirmi beş yıldan fazla bir zaman gazete ve dergilerde yazılar yazan Karay'ın bu yazıları 2014 yılından itibaren toplanarak bir araya getirilip yayımlandığından ilk defa olarak inceleme olanağı bulunmuştur. Böylelikle eksiksize yakın bir külliyat incelenerek Karay'ın eserlerinde geçen halkbilimsel unsurlar belirlenmiş ve onun yaşamında önemli bir yer tutan İstanbul, hem folklor hem de toplumsal değişme açısından sosyolojik bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda, yazarın özellikle İstanbul'un Abdülaziz, Abdülhamid, Meşrutiyet ve erken Cumhuriyet dönemlerinde geçirdiği toplumsal değişim, yemek kültürü, dinsel gelenekler ve din algısındaki değişiklikler, kadın-erkek ilişkileri, alışveriş ve esnaf kültürü ve özellikle İstanbullu olarak tarif ettiği İstanbul çocuğu tiplemesi öne çıkmaktadır.
Modern ve postmodern parametreler bağlamında kamusal alan ve din

Bu araştırmada, sosyal bilimlerde önemli tartışma alanlarından biri olan kamusal alan kavramının modernizm ve postmodernizmle ilgili olan parametreleri din perspektifinde incelenmiştir. Kökenleri Eski Yunan ve Roma dönemlerine kadar uzanan Fransız Devrimi ile birlikte ortaya çıkan Aydınlanma Felsefesi'nin esas konularından biri olan kamusal alan, devletin ve toplumun arasında yer edinmeye çalışan politik bir alan olmasından dolayı sürekli gündemdeki sıcaklığını korumuştur. Başta politik, ekonomik, kültürel ve toplumsal olgular olmak üzere birçok unsur kamusal alanda rol oynamaktadır. Bu bağlamda kamusal alanın geçirdiği evrim, mahiyeti ve sınırları birçok düşünür tarafından ele alınmış ve tartışılmıştır. Özellikle de postmodern dönemdeki tartışmalarda kamusal alanla ilgili hususlara eleştirel bakılmış ve farklı güncel parametreler ortaya konulmuştur. Her dönemin hakim dünya görüşü, kamusal alan düşüncesini ve eleştirisini etkilemiştir. Bu doğrultuda araştırmada, modern ve postmodern dönemlerden hareketle kamusal alan ve din ilişkisi tartışılmış ve konu ile ilgili sosyolojik analiz ve tespitler yapılmaya çalışılmıştır.
Church-state relations in post-soviet georgia: 'Deprivatization' of georgian orthodoxy

Bu tez, Sovyet Sonrası Gürcistan'da kilise-devlet ilişkisini incelemekte ve Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin artan gücüyle bu gücün laiklik, siyaset ve topluma etkisini tartışmaktadır. Tezde, Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin Gürcü toplumunda ve siyasetindeki gücünün, tarihsel öneminden ve Sovyet sonrası dönemde oynadığı rolden kaynaklandığı iddia edilmektedir. Ayrıca, bu unsurların yanı sıra kilisenin kamusal alanda varoluş biçiminin laikliğe ve Batı değerlerine bir tehdit oluşturduğu da iddia edilmektedir. Jose Casanova'nın görüşlerine dayanarak, Gürcistan'da deneyimlenen 'dinin kamusal alana dönüşü'nün Batı deneyimlerinden farklılık gösterdiği iddia edilmektedir. Bu tezde belge araştırması yöntemi kullanılmış, bu bağlamda 1995 Anayasası ve 2002 Anayasal Anlaşması, Patrik ve üst düzey rahiplerin demeçleri, ulusal ve uluslararası sivil toplum örgütlerinin ve kuruluşların raporları incelenmiştir. Ayrıca, 2015 ve 2017 yıllarında Tiflis'te ve Batum'da saha araştırmaları yapılmış ve bu çerçevede uzman ve seçkinlerle 30 derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Saha araştırmaları, Sovyet sonrası dönemde politikacıların başarısızlıklarının ve siyasi meşruiyete ihtiyaç duymalarının, Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin kamusal alandaki gücünün artmasına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Gürcistan'da yaşanan 'dinin kamusal alana dönüşü' süreci, Jose Casanova'nın öne sürmüş olduğu kilisenin kamusal alana girdiği üç meşru örnekle uyumlu olmasa da Gürcü Ortodoks Kilisesi kamusal alanda güçlü bir kurum haline gelmiştir. Bulgular ayrıca, kilise ve devlet ayrımı yasal açıdan sağlansa da kilise-devlet ayrılığı ilkesinin fiilen tam olarak gerçekleşmediğini göstermektedir.
Toplumsal gözetim üzerine sosyolojik bir çözümleme

YÜKSEK LİSANS TEZİ Toplumsal Gözetim Üzerine Sosyolojik Bir Çözümleme AYŞE MERMUTLU FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENTİTÜSÜ SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI 2004 -sayfa: VI+175 Bu çalışmada, gözetimin bir toplumsal olgu olarak ele alınması ve sergilediği tarihsel-toplumsal çeşitlilik temelinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu hedef doğrultusunda, gözetim sosyolojik bir bağlama oturtulmakta ve Georg Simmel tarafından toplumsal olguları sosyolojik bir bakış açısı temelinde incelemek için geliştirilen terimle, 'toplumlaşmanın bir formu' olarak formüle edilmektedir. Bu bağlamda, bir toplumsal form olarak gözetim geleneksel, modern ve geç-modern toplumlardaki çeşitli görünümleriyle incelenmektedir. Geleneksel toplumlarda gözetim kamusal doğasıyla karakterize olurken, modern ve geç-modern toplumlarda daha çok kurumsal doğasıyla karakterize olmaktadır. Gözetim, modernlik koşullarında, sonraları geç-modern toplumun gözetim sistemini de belirleyecek olan radikal bir dönüşüme uğramıştır. Michel Foucault tarafından modern gözetim sistemini resmetmek üzere geliştirilmiş bir metafor olan Panopticon, modemitede gözetimin kurumsal doğasının betimlendiği başlıca nosyondur. Panopticon' a ek olarak, Max Weber tarafından modern toplumun doğasını açıklamak üzere analiz edilen rasyonel bürokratik örgütler de bu bağlamda ele alınmaktadır. Son olarak, geç-modern toplumda gözetim elektronik veri tabanları ve tüketim gibi değişkenlere göre analiz edilmektedir.