Amiran Kurtkan Bilgiseven'in sosyolojik fikirleri

Bu tezin ana konusu, Amiran Kurtkan Bilgiseven'in sosyolojisini detaylı bir şekilde tahlil etmektir. Kurtkan, Türk sosyolojisinin önemli sosyologlarından birisidir. Kurtkan, Batı sosyolojisine eleştirel bakmış ve aktarmacı sosyoloji anlayışlarına mesafeli olmuştur. Kurtkan, sosyolojik analizlerinde milli bir bakış açısına sahiptir. Kurtkan, milliyetçi ve muhafazakar bir sosyologumuzdur. Kurtkan, Türk toplumunun Batı toplumlarından farklı olduğunu, Batı toplumlarındaki sınıflı yapının Türkiye'de olmadığını iddia etmiştir. Kurtkan, Türk toplumunun sorunlarını izah etmeye çalışmıştır. Kurtkan, Türkiye'nin sosyal problemleri ve sosyal çözülme tehlikeleri karşısında çözüm önerileri sunmuştur. Kurtkan, eserlerinde Türkiye'nin çıkarlarından yana bir tavır takınmış, Türk-İslam sentezini önemsemiştir. Kurtkan, sosyolojik çözümlemelerinde İslamiyet'i esas almış, tevhit anlayışına odaklanmış, 'Cem+Fark=Tevhit' formülünü geliştirmiş ve İslamiyet'in laikliğe aykırı olmadığını belirtmiştir. Tezimizde, ilk olarak, Kurtkan'ın hayatı, eserleri ve etkilendiği kişiler üzerinde durulmuş, onun hocası Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu'nun sosyoloji anlayışını referans aldığı tespit edilmiştir. İkinci olarak, tezimizde, Kurtkan'ın bilim, metot ve sosyal bilimler metodolojisi konusundaki görüşleri tahlil edilmiştir. Kurtkan, Batı'nın maddeci bilim ve sosyoloji anlayışına karşı çıkmış, maddi ve manevi bilim anlayışını savunmuş, din-bilim ilişkisinin önemi üzerinde durmuştur. Kurtkan, sosyal bilimler metodolojisi hakkında bütüncü bir görüş ortaya koymuştur. Üçüncü olarak, tezimizde, Kurtkan'ın sosyolojisinde öne çıkan kavramlar açıklanmış, onun daha çok sosyal yapı, sosyal değişme, sosyal gelişme, sosyal çözülme ve sosyal bütünleşme kavramlarını ön plana çıkardığı görülmüştür. Dördüncü olarak, tezimizde, Kurtkan'ın, sosyolojinin alt dallarına ilişkini fikirleri irdelenmiştir. Kurtkan, Türkiye'de köy ve köylülük konusu önemli olduğu için köy sosyolojisiyle ilgilenmiştir. Kurtkan, iktisat sosyolojisine ilgi duymuş, Türkiye'de sosyal gelişme ve iktisadi kalkınma sürecini değerlendirmiş, Türkiye'de sanayileşme ve kooperatifçilik hareketini tahlil etmiş, özellikle de kooperatifçiliğin Türkiye'nin iktisadi gelişimi açısından önemli faktörlerden birisi olduğunu iddia etmiştir. Kurtkan, sosyolojinin alt dalları içerisinde mali sosyolojiyi ayrı bir yere koymuştur. Bu alanda Türk sosyolojisindeki ilk sosyolojik çalışma, Kurtkan tarafından gerçekleşmiştir. Kurtkan, Türkiye'nin sosyal ve ekonomik açıdan büyümesi konusunda mali sosyolojiye büyük iş düştüğünü ileri sürmüştür. Diğer yandan, Kurtkan, Türkiye'nin temel meselelerinden birisi olarak eğitim sistemini gördüğü için eğitim sosyolojisiyle ilgilenmiştir. Kurtkan, milli eğitim sisteminin sorunlarına yönelik ciddi çözüm önerileri sunmuştur. Kurtkan'ın üzerine odaklandığı konulardan biri de, dindir. Kurtkan'ın sosyolojik görüşlerinde, İslamiyet'in ve tevhit anlayışının son derece önemli etkileri olmuştur. Kurtkan, tevhit anlayışı ve tevhit formülleri üzerinde durmuş, İlm-i Ledün'ün önemini ortaya koymuş ve bilim-din bütünleşmesini esas almıştır. Beşinci olarak, tezimizde, Kurtkan'ın köylü ve sınıfsız toplum olarak nitelediği Türk toplumunun temel meselelerine ilişkin görüşlerine yer verilmiştir. Kurtkan, Türkiye'nin sosyal çözülme sorunları olarak Alevi-Sünni, Türk-Kürt ve kadın-erkek ayrımını görmüştür. Son olarak, bu tezde, Kurtkan'ın Türk sosyolojisine katkıları ortaya konmuştur. Kurtkan, Batı aktarmacılığından ve taklitçiliğinden uzak durmuş, milli bir duruşla Türk toplumunun ana meselelerini anlamaya çaba göstermiştir.