Dı tradİsyona dengbejıya kurdİ de şakıro

Kültür; gelenek, görenek ve inançları içine alan karmaşık bir bütündür; kısacası insanın yaşadığı toplumda öğrendikleridir. Yazı ve matbaa kavramlarının varlığını bile bilmeyen, iletişimin yalnız konuşma dilinden oluştuğu kültürler, 'birincil sözlü kültür' olarak adlandırılmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle yaşantımıza giren telefon, radyo, televizyon ve diğer elektronik araçların sözlü nitelikleri yazı ve metinden çıkarıp konuşma diline dönüştürdüğü için bu kültür de 'ikincil sözlü kültür' olarak adlandırılmıştır. Kürt kültürü de bugüne kadar daha çok sözlü şekilde gelmiştir. Bu kültürün en önemli sözcüleri de dengbej geleneğini sürdüren dengbejlerdir. Onlar kılam ve hikayeler yoluyla Kürt kültürünü yeni nesillere aktarmışlardır. Dengbejlik belli bir eğitimi gerektirmesine rağmen dengbejlik okulları mevcut değildir. Dengbejler de eğitimi usta çırak ilişkisi çerçevesinde sürdürmeye çalışmışlardır. Dengbejlerin söylediği kılamların konusu güncel olaylar, siyasi sorunlar, aşk ve kavgalar olmuştur. Dengbejler bu şekilde kürt dilinin zenginliğini günümüze kadar korumaya çalışmışlardır. Maalesef teknolojinin gelişmesiyle birlikte toplum dengbejlerden uzaklaşmış, dengbejlerin sanatlarını icra etme imkanları azalmıştır. Mirlik ve beylik düzenin yıkılmasından sonra dengbejler yalnız kalmış ve ekonomik sorunlar baş göstermiştir. Bazı dengbejler bu şartlar altında ömürlerinin sonuna kadar hunerlerini icra etmişlerdir. Bunlardan biri de dengbej Şakiro'dur. Bu çalışma Şakiro'nun hayatını ve dengbejliğini tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır. Şakiro XX. yüzyıl Kürt Dengbejliğinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle Serhat Bölgesi dengbej geleneğinin temsilcisi olarak tanınır. Onlarca kaset doldurmuş olan Şakiro hiçbir zaman stüdyoya girmemiştir. Müzik şirketleri Şakiro'nun amatör olarak teyplerle kaydedilmiş kasetlerini stüdyolarda yeniden kaydederek yayınlayıp dağıtmışlardır. Şakiro tenor olan sesini ustaca kullanmıştır. O kendi stiliyle Kürt dengbejliğine farklı bir renk katmıştır. Onun kılamlarında dua, beddua, yakınma, tavsiye ve tartışmalara rastlamak mümkündür. Özellikle aşk kılamlarıyla, aşıkların, üzülenlerin ve mutluluğu yakalayanların sözcüsü olmuştur. Bu çalışma genel bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında sözlü kültürün tanımı yapılarak belleğin sözlü kültürdeki rolü ve etkisi değerlendirilmiştir. Anlatı ve hikaye anlatıcılığı bazı yönleriyle ele alınıp ve tanımlanmıştır. Birinci bölümde Kürt sözlü kültüründe dengbej ve dengbejlik kurumu, dengbejlikte eğitim; dengbejliğin icra mekanları ele alınarak dengbejliğin icra biçimleri konularına göre bölümlere ayrılmıştır. Dengbejlikte Serhat stili önemli bir yere sahiptir. Şakiro da bu stilin temsilcilerinden olduğu için Serhat stilinin bazı özellikleri ele alınmıştır. Sayıca az olmalarına rağmen kadın dengbejler de, dengbejlik geleneği içinde yerlerini almış, fakat sanatlarını icra etme konusunda çeşitli sorunlarla karşılaşmışlardır. Bu nedenle bu bölümde ünlü birkaç kadın dengbejden söz edilerek kadın dengbejlerin karşılaştıkları sorunlar incelenmiştir. Günümüzde, birçok Kürt müzisyen dengbejlik geleneğinden faydalanarak eserlerini üretmiş ve dengbej kilamlarını farklı biçimlerde yeniden yorumlamışlardır. Bu kapsamda modern Kürt Müziğinde dengbejliğin önemi ve bıraktığı miras da değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Dengbej Şakiro'nun yaşamı anlatılarak kılamları, dua, beddua, aşk, savaş gibi temalarla kapsamlı bir şekilde incelenerek. Şakiro'nun Dengbej Reso'nun çırağı olup olmadığı konusunda dengbejlerin ve araştırmacıların düşüncelerine yer verilmiştir