turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Avrupa ırkçılığı ve beden politikaları

Avrupa ırkçılığının söylemleri birçok alanda ve tartışmada görülebilmektedir. Bu çalışma kamu sağlığı politikalarında söylemin etkilerine ve öjenik görüş çerçevesinde bir beden politikası olarak nasıl kurgulandığına odaklanmıştır. Kamu sağlığı pratikleri aracılığıyla ırk ıslahı kaygılı politikalar, belli süreçler sonucunda, bireyler üzerinde bir denetim sağlama olanağı bulmuş ve toplumun şekillendirilmesinde etkili olmuştur. Bu politikaların öjenik temellerine ilişkin sağlıklı bir inceleme; Batı toplumlarının modernleşme dinamiklerine, bilimsel söylemin gelişmesine, biyolojik ırkçılığın kaynaklarına ve Darwinist teorilere odaklanmayı gerektirmiştir. Bunun yanında bedene müdahalenin ve sağlık söyleminin gücünün iyi anlaşılabilmesi amacıyla; beden çözümlemelerine, biyopolitik süreçlere değinilerek teorik bir bakış açısı kullanılmıştır. Bu amaçla çalışma ırkçılık değerlendirmesinin ardından ve XIX. yüzyıl dönüşümünü takiben, kamu sağlığı pratiklerinin gelişimine odaklanarak, biyopolitik çağda kazandığı önemi ve biyolojik ırkçılıkla karşılıklı ilişkisini çözümlemeyi amaçlamıştır. Bu yolda biyopolitika kavramı ve tıbbileştirme süreçlerine ilişkin çözümlemelerin yardımıyla; bu ilişkinin somut örnekleri İngiltere ve Nasyonal Sosyalist Almanya'da aranmış ve kamu sağlığı politikalarından örnekler sunulmuştur. Bu örneklerin yanında; II. Dünya Savaşı sonrası ortaya konulan yeni kamu sağlığı anlayışı ve öjenik görünümleri üzerine bir tartışma yine örnekler üzerinden yürütülmüştür.
Türkiye'de erkekliğin cinsel politikası: Kimlikler ve sünnet pratikleri

Bu araştırmada Türkiye Toplumu'nda erkekliğin bir bedensel-cinsel politikasının olduğu ve bu politikanın Türkiye'de inşa edilme sürecinde Selek'in (2018) ve Barutçu'nun (2013) imlediği üzere sünnet ritüelinin ilk basamak olduğu düşüncesinde yola çıkılmıştır. Sünnet oğlan çocuklarının 'makbul erkek olma' yolunda ilerlerken tanık oldukları selamlık kültürü ve cinsel tecrit pratikleri ile tanıştıkları bir erken erkeklik deneyimidir. Bu çerçevede bu araştırma dini/etno-dinsel kimlik ve cinsel yönelim kesişimselliğinde farklı erkeklikleri, erkeklik inşalarını ve Türkiye Toplumu'ndaki erkekliğin cinsel politikasının inşa süreçlerinin ilki olan sünnet ritüeli bağlamında ele almayı amaçlamıştır. Ayrıca, oğlan çocuklarının genelde rızaları olmadan bedenleri üzerinde gerçekleştirilen hak ihlalleri bütününü erkekliğin toplumsal inşası bağlamında irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda yöntemsel olarak eleştirel erkeklik çalışmaları perspektifini odağına alan feminist bir nitel araştırma dizayn edilmiş ve 20 Alevi-heteroseksüel, Sünni-heteroseksüel, Alevi-eşcinsel ve Sünni-eşcinsel erkek ile derinlemesine görüşmeler yürütülmüştür. Araştırmanın sonucu olarak da erkeklerin erkekliği aile, eğitim hayatı vb. toplumsal kurumlar aracılığıyla öğrendiği görülmektedir. Ayrıca, erkeklerin kimlik kesişimselliği bağlamında deneyimleri farklılaşmakta olup özellikle cinsel yönelim konusunda Sünni eşcinsel erkeklerin cinselliğe dair hayatlarının birçok evresinde 'utanç' ve 'suçluluk hissi' yer edinirken Alevi eşcinsel erkeklerin hayatlarında bu duygular gündeme gelmemektedir. Bir başka sonuç olarak da özellikle azınlık etnik kimliklere sahip erkeklerin erkekliğinin şekillenmesinde Türkleştirme politikasının bir sonucu olan 'asimilasyon' kavramı yatmaktadır ve azınlık erkeklerinin bu asimilasyon ve ezilme deneyimleri ekseninde bir erkeklik koalisyonu düşüncesi gündeme alınmıştır. Sünnet ile ilgili olarak da sünnetin hem yerel hem de uluslararası kanunlarda bir hak ihlali yaratacak unsurları barındırdığı görülmüştür. Ayrıca, erkeklerin oğlan çocukluk dönemlerinde sünnet ritüeli ile ataerkil kodları içselleştirdikleri ve Alevi, Sünni olmalarına göre de bu içselleştirmenin farklılaştığı görülmüştür.
Cinsiyeti yeniden düşünmek: Türkiye'de queer feminizmin olanaklılığı

Disiplinlerarası çalışma alanları olan feminizm ve queer teorik-tarihsel süreç içerisinde baskıcı iktidar sistemlerine dair yüzeyde birbiriyle örtüşen karşı koyma stratejileri gözetmiş olsa da hegemonik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet algısına meydan okumada belirli farklılıklar barındırmıştır. Bu farklılıklardan veya örtüşmeme hallerinden ortaya çıkan queer feminizm, cinsiyete/toplumsal cinsiyete ve kimlik politikalarına getirdiği eleştiriler ile yeni araştırma kapıları açmıştır. Yapılan araştırma ile queer feminizmin Türkiye'de olanaklılığını açımlarken feminist hareketin ana akım cinsiyet yaklaşımını dönüştürmede, cinsiyeti yeniden düşünmemizde ve daha önceki cinsiyet söylemleri ile karşılaştırıldığında cisnormatif iktidar alanlarını bozarak baskıdan özgürleşmeye doğru yol almada söz konusu queer feminizmin daha yenilikçi ve etkili bir hareket alanı olup olmadığını açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda İzmir ili özelinde feminist hareketlerde ve LGBTİ+ hareketinde yer almış aktivist özneler ile derinlemesine mülakat tekniği ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda feminist hareket ile LGBTİ+ hareketinin pratikte ortaklaşamadıkları, feminist hareketin cinsiyet anlayışında heteropatriyarkanın ikili cinsiyet sistemini temel aldığı ve bundan dolayı da trans öznelerin hareket içerisindeki konumlarını politik anlamda sorguladığı görüşleri ortaya çıkmıştır. Günümüz feminist hareketinin transfeminizmden ve queer teoriden yeteri kadar beslenemediği ve bu nedenle cisnormatif heteropatriyarkanın cinsiyet görüşünü pekiştirdiği sonucuna varılmıştır.
Afganistan'dan Batı ülkelerine göç sürecinde Türkiye'nin konumu: Trabzon'daki Afganlılar üzerine bir araştırma

Bu tezin konusu Afganistan'dan Türkiye'ye göç eden ve Trabzon ilinde ikamet eden Afganistan asıllı göçmenlerin göç süreçlerinde Türkiye'yi hedef ülke olarak mı Batı ülkelerine geçişte transit ülke olarak mı konumlandırdıklarının anlaşılmasıdır. Bu tezin amacı göçmenlerin göç süreçleri içerisinde hedef ve transit ülke olarak konumlandırabildikleri Türkiye'nin, Afganistan asıllı göçmenlerce nasıl konumlandırıldığının anlaşılmasına yöneliktir. Bu tezde yöntem olarak nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve Trabzon ilinde ikamet eden Afganistan asıllı 20 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler düzenlenmiştir. Görüşmeler MAXQDA 2020 nitel veri analiz programı aracılığıyla organize edilerek değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasının sonucunda ise Trabzon'da ikamet eden Afganistan asıllı göçmenlerin göç hikayelerinde Türkiye'yi, Batı ülkelerine geçişte transit ülke olarak konumlandırdıkları anlaşılmıştır. Bu noktada göçmenlerin göç hareketliliklerini sürdürme kararlarında Batı ülkelerinde temel hak ve hizmetlere ulaşımın Türkiye'ye kıyasla daha iyi olacağı düşüncesinin etkili olduğu tespit edilmiştir. Göçmenlerin Türkiye'deki mevcut koşullarıyla Batı ülkelerindeki koşulları kıyaslamalarında içinde bulundukları ilişki ağlarının etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sanal mekanların sosyal sermaye yaratma potansiyeli: Sosyal medya üzerine bir analiz

Sosyal medya teknolojik gelişmelerle birlikte toplumsal yaşamın birçok alanına etki etmeye başlamıştır. Sosyal medya aracılığıyla kişiler, gerçek toplumsal yaşamdaki kurdukları ilişkilerin çoğunu sosyal medyanın sanal alanına da kaydırmıştır. Bu anlamda, sosyal medya kişilerin günlük toplumsal ilişkilerini kurdukları ve üzerinde gerçekleştirdikleri bir mekan olarak konumlandırılmıştır. Bu mekan üzerinde, kişiler, eğlence, bilgi arama ya da arkadaşlık kurma gibi amaçların yanında, kişilerarası ilişkiler de kurmakta ve bu ilişkiler sosyal sermaye ilişkilerini de içinde barındırmaktadır. Sosyal sermaye kavramı, kişilerin toplumsal yaşamda, sosyal bağlantılar kurmasına ve bu bağlantılar üzerinden, güven, ortak değerler ve grup aidiyeti sağlayarak bir takım toplumsal veya kişisel çıkarlar elde etmesini anlatmaktadır. Bu anlamda, sosyal sermaye de sanal alana kaymış ve çevrimiçi sosyal sermaye haline gelmiştir. Kişiler sanal mekanlar olarak sosyal medyada yeni bağlantılar kurarak sosyal sermayelerini artırabilmekte ve bu süreç sosyal medyanın kendine özgü özellikleriyle daha kolay hale gelebilmektedir. Sosyal medyada çevrimiçi sosyal sermaye ilişkilerini ele alan bu çalışma, Konya ilindeki 4 üniversitenin öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, sosyal medyayı bir mekan olarak ele alması ve sosyal medya üzerinden üniversite öğrencilerinin sosyal sermaye ilişkilerini nasıl kurduklarını ve sosyal medyanın sosyal sermayeyi arttırıp arttırmadığını belirlemek açısından önem taşımaktadır. Sosyal medya kullanımının sosyal sermaye unsurları ve çevrimiçi sosyal sermayeye etkisini farklı açılardan incelemeye çalışan bu çalışmada saha araştırması/anket tekniği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanımı, güven, ortak değerler, grup aidiyeti ve çevrimiçi sosyal sermaye durumlarını ölçmek için 1075 kişinin katılımıyla bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Üniversite öğrencilerinin, sosyal medya kullanımlarıyla, güven, ortak değerler, grup aidiyeti ve çevrimiçi sosyal sermayeleri arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Öğrencilerin genel olarak, sosyal medya kullanımı, sosyal sermaye ilişkilerini artırma yönündedir. Ayrıca, öğrencilerin aile geliri, aile eğitim durumları, sosyal medya kullanım süreleri ve öğrenci topluluğuna üyelik durumları, sosyal medya ve çevrimiçi sosyal sermaye durumlarını etkilemektedir. Aile geliri, aile eğitim durumu ve sosyal medya kullanım süresi yüksek olan ve bir öğrenci topluluğuna üye olduğunu belirten öğrencilerin sosyal medya kullanımları ve çevrimiçi sosyal sermayelerinin de artış gösterdiği görülmektedir. Aynı zamanda, bu öğrencilerin, sosyal sermayenin unsurları olan, güven, ortak değerler ve grup aidiyeti kategorilerinde de pozitif anlamlı ilişkiler bulunmuştur.
Hz. Muhammed: Allah'ın Elçisi filmi örnekliğinde teopolitik söylem-sinema-gerçeklik inşası

Din sosyolojisi ve sinema arasındaki etkileşimli ilişki son yıllarda disiplinler arası çalışmalarda dikkat çeken bir başlıktır. Bu farklı alanların ise gerçeklik inşasında kesiştiği gözlemlenmektedir. Müstakil olarak din sosyolojisi ve sinema kendi argümanlarını kullanarak bir gerçeklik olgusunu ortaya koymakta, düzenlemekte ya da yeniden inşa etmektedir. Dolayısıyla gerçeklik olgusu bu disiplinler arasında kesişen bir kümeye tekabül etmektedir. Sinemanın toplumsal hayatı etkilemek ve toplumsal yapıdan etkilenmek gibi bir özelliği bulunmaktadır. Sinema, kullandığı dil aracılığıyla toplumsal yapıyı şekillendirme yönünde bir araca dönüşmektedir. Yönetmenin toplumsallaşma süreci içinde kendi iç dünyasını kurduğu temel, aslında onun filmlerine yansıyan bir zihniyetin izdüşümüdür. Zira dışsallaştırma, nesnelleştirme ve içselleştirme süreçleri sonucunda toplumun bir parçasına dönüşen yönetmen, eserinde fenomenolojik bir şekilde beslendiği toplumun toplumsal gerçeklerini söylemler ve deus ex machina tekniği gibi bir takım sinemasal teknikler aracılığıyla perdeye yansıtmaktadır. Çalışma örneklemimiz Hz. Muhammed: Allah'ın Elçisi filminde yönetmen Majidi'nin sinemasal teknikler ile bezemek suretiyle sinemayı teo-politik bir söylem aracına çevirdiğini ifade etmek mümkündür. İslam tarihi boyunca tartışılagelmiş birçok ihtilaflı konuya filmde yer veren Majidi her bir konuya Şii bir bakış açısından 21. yy normlarına göre bir bakış açısı geliştirdiği gözlemlenmiştir. Filmde sıklıkla vurgulanan Ehl-i Beyt kavramı, olayların Şia'nın kaynağı olan Ebu Talib'in gözünden aktarılması, Hz. Peygamber'in Haşimoğulları tarafından korunması, kurtarıcı/mehdi düşüncesinin imaları ve mucizeler teo-politik bir meşrulaştırma üzerinden izleyiciye yansıtılmaktadır.
100 temel eser listesinde yer alan Türk ve dünya masallarının toplumsal cinsiyet açısından karşılaştırılması

Kadın ve erkeklerin toplumsal yaşamda sahip olduğu, yerine getirmesi gerektiğine inanılan bir takım sorumluluklar ve bu sorumluluklarla beraber kendilerine yüklenen kalıp yargılar vardır. Bu kalıp yargılar, toplumsal düzlemde kadını ve erkeği kısıtlar ve belirli bir davranış kalıbında yaşamaya zorlar. Ancak, feminist hareketler ve gün be gün değişen toplumsal yapı, kadının işgücüne katılımı ve aile kurumunun günümüzde sadece kadının güdümünde olmaması, yüzyıllardır süregelen bu toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını ve cinsiyetlere yüklenen sorumlulukların yeniden gözden geçirilmesi gereğini doğurmuştur. Sözlü geleneğin önemli bir parçası olan ve yüzyılları aşan masalların, toplumun belirli bir dönemine ayna tuttuğu söylenemez ancak yüzyıllar boyu toplum tarafından söylenegeldikleri için, toplum yapısına ışık tutacak bir takım işaretler bulundurduğu da oldukça açıktır. Bu işaretlerin, masallarda da yerini bulması kaçınılmazdır. Çocukların genç yaşta edinilen bilgileri içselleştirdikleri ve bu davranış ve düşünce kalıplarını çocukken edindikleri bu kalıplara göre yönlendirdikleri göz önünde bulundurulduğunda, çocuklara okutulan masallardaki cinsiyet kalıp yargılarının incelenmesinin önemi anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmada, Türk ve Dünya masallarından örnekler incelenmiş, masallardaki kadın ve erkek bireylere yüklenen toplumsal cinsiyet kalıp yargıları ve sorumluluklar tartışılmıştır. Çalışma sonucunda, hem Türk masallarında hem de dünya masallarında, ataerkil kalıp yargıların hakim olduğu, kadınların edilgen konumlarının sürdürüldüğü görülmüştür.
Dijital boş zaman deneyiminin kuşaklar bağlamında karşılaştırmalı analizi

Bu araştırmanın amacı farklı teknoloji, çalışma ve boş zaman kültüründe yetişen kuşakların bugün dijital boş zaman olarak adlandırılan yeni boş zaman çağında nasıl bir dijital boş zaman deneyimine sahip olduğunun karşılaştırılmasıdır. Bu bakımdan 'Boş zaman fenomeni farklı kuşaklar tarafından dijital medya teknolojileri kullanılarak nasıl deneyimlenmektedir? Buna bağlı olarak kuşakların dijital boş zaman deneyimleriyle ilişkili farklılıklar ve/veya benzerlikler nelerdir? sorusu, araştırmanın ana problemidir. Araştırmanın yaklaşımı nitel araştırma, araştırma deseni yorumlayıcı fenomenoloji ve araştırmanın veri toplama tekniği ise yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmedir. Bebek Patlaması, X ve Y ve Z Kuşağından 8'er olmak üzere 32 katılımcıdan oluşan bir örneklem grubu ile görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik analiz sistematiği aşamaları temel alınarak, 'Maxqda Veri Analizi Yazılımı'nın 2022 versiyonu kullanılarak kodlanmış ve analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre dijital boş zaman bütün kuşaklar tarafından daha çok akıllı telefonla deneyimlenmektedir. Boş zaman BB ve X Kuşağı tarafından daha çok geleneksel ancak özellikle Y Kuşağı tarafından ideal anlamıyla kavranmaktadır. BB Kuşağı geleneksel boş zaman aktivitelerinden pasif televizyon izleme alışkanlığını sürdürmekte ve bu aktiviteyi dijital boş zaman aktiviteleriyle birleştirmektedir. Genç kuşaklar tüketim aktivitelerine eğilimliyken özellikle BB ve Y Kuşağı zenginleşme aktiviteleriyle daha çok ilgilidir. Tüketim ve iletişim aktiviteleri herhangi bir işle meşgul olan bütün kuşakların mevcut işinin zaman/mekan boyutunu bulanıklaştırmaktadır. Dijital boş zaman spontane deneyimlenmektedir. Dijital boş zamanın kişisel zenginleşme ve kişiselleştirme boyutu çok büyük oranda Y Kuşağının konusudur. Dijital boş zamanın sosyal yapısı yalnızlaşan BB Kuşağı katılımcılarının boş zaman deneyiminde ilişkilerini sürdürmesi için, genç kuşaklar için ise her an ulaşılabilir olmak bakımından önemlidir.
Kökenlerden menzillere toplumsal hareketlilik stratejileri: Türkiye'de ve Almanya'da yaşayan emekli Türk bireylerin durumları üzerine niteliksel bir inceleme

Bu çalışma toplumsal hareketlilik dinamiklerini açıklamaya çalışan çeşitli yaklaşımların metodolojik ve açıklayıcı kabiliyetlerinin bir değerlendirmesini yapmaktadır. Bu değerlendirme halen Türkiye'de ikamet etmekte olan emekli bireyler ile Almanya'ya göç etmiş ve orada ikamet etmekte olan Türkiye kökenli göçmen emekli bireylerden yoğun ve karşılaştırmalı bir araştırma tasarımı yoluyla derlenmiş verilerden yola çıkılarak yapılmaktadır. Bu çalışmanın temel iddiası hareketlilik dinamiklerinin en iyi makro düzeydeki yapısall eşitsizliklere işaret eden etkenlerin aktörlerin arızi bağlamlarında yer alan mezo ve mikro düzeydeki etkenlerle nasıl bir araya geldiğine dikkat etmek suretiyle anlaşılıp açıklanabileceğidir. Bu nedenle bireylerin kökenleri ile menzil konumları arasındaki ilişkiyi sosyal hareketlilik sürecini etkileyen tüm etkenlerle bağlantılı olarak sorunsallaştırmak ve eklemleşmelerin aynı konumlardan hareket eden bireyler bakımından nasıl farklı örüntülere ve farklı hareketlilik sonuçlarına yol açan farklı mekanizmalar ürettiğini belirlemek gerekmektedir. Bu amaca yönelik olarak çalışma, bu iki ülke bağlamında ve farklı mesleki kökenlerden elde edilen verilerden ortaya çıkan mekanizma ve örüntülerin vaka içi ve vakalar arası karşılaştırmasını yapmaktadır. Araştırma sonuçları, bireylerin kültürel, toplumsal ve siyasal bağlamları ile ilgili makro düzeydeki etkenlerin onların ne türden bir hareketlilik stratejisi izleyecekleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduklarını göstermektedir. Dahası, bireylerin sahip oldukları iktisadi, kültürel ve toplumsal tüm kaynakları nasıl kullanacakları ve belirli kısıtları nasıl aşacakları yalnızca erişmeyi hedefledikleri menzil konumlarından değil, aynı zamanda kendilerinin etnik, dini, siyasi mensubiyetlerinden, toplumsal rolleri, sorumlulukları ve dayanışma ilişkilerinden etkilenen bir yapıya sahiptir. Hanehalklarını veya aileleri çekirdek veya genişletilmiş olarak sınıflandırmaya yönelik tanımsal ölçütler, onları tek tip veya özdeş olarak işleyen toplumsal birimler yapmamakta ve bu tanımsal ölçütler bir toplumsal birim olarak hanelerin kendileri veya üyelerinin kuşaklar arası hareketliliği için iktisadi, sosyal ve kültürel sermayelerini farklı şekillerde kullanıp yatırım yapmadaki çeşitliliği yakalamaya muktedir değildirler. Sonuçlar ayrıca, bireylerin hareketlilik yörüngelerini ve menzil konumlarını planlarken verdikleri tüm kararların, verili arızi bağlamda gerçekleşen rasyonel bir değerlendirmenin sonucu olduğunu ve çoğunlukla, öncelikli olarak mevcut konumlarını korumak ve mümkün ise de bir kademe daha yukarı çıkmak olduğunu göstermektedir. Son olarak, bireylerin yaşamlarındaki belirli dönüm noktaları ve/veya yaşamlarındaki önemli ötekilerin' yardımı nedensel bir önem kazanabilmekte ve hareketlilik yörüngelerini oldukça önemli şekillerde etkileyebilmektedir.
Ekonomik ve sosyal sınıf değişiminde sanatın kullanımı

Bu araştırmada farklı ekonomik ve sosyal sınıfların sanat tercihleri ile sanat tüketimleri, sanata bakış açılarının neler olduğu ayrıca hangi tür sanat aktivitelerine ne sıklıkla katılım gösterdikleri ve sanat tüketimlerinin altında ne tür motivasyon kaynaklarına sahip oldukları incelenmektedir. Özellikle sanat aktivitelerine katılımları ve sanat eserlerinin tüketimleriyle bireylerin sınıf atlama çabalarının olup olmadığı, sanatı sınıf değişiminde bir taktik olarak kullanıp kullanmadıkları sorgulanmaktadır. Bu araştırmada incelenmiş olan ekonomik ve sosyal sınıf değişiminde sanat kullanımına en uygun yöntem olacağı düşünülerek katılımcılarla nitel bir araştırma yöntemi olarak 5 kadın 5 erkek olmak üzere toplamda 10 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışma sonucunda sanat eserleri ve sanat formlarına duyulan ilginin kültürel sermayeyle birlikte şekillendiği ve bireylerin sahip olduğu ekonomik, kültürel ve sosyal sermayeyle birlikte gündelik hayat pratiklerinde sanat aktivitelerine katılımların farklılaştığı ortaya çıkmıştır.
Sosyolojik olarak boşanma olgusu: Elazığ il örneklemi

Lisans Tezi Sosyolojik Olarak Boşanma Olgusu: Elazığ İl ÖrneklemiSemra Arzu ÖZÜNFırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim DalıSosyoloji Bilim DalıELAZIĞ ? 2013, Sayfa: 0 Teknolojik gelişmeler, işbölümündeki farklılaşmayı değiştirmiş insanların kendileriyle ve çevreyle olan ilişkilerini yeniden düzenlemesine neden olmuştur. Adeta yarış halinde geçen zaman insanları dolayısıyla, toplumu oluşturan temel yapı olan aileyi de olumsuz etkilenmiştir. Bireyselleşen insan artık yaşamda önceliği kendi istek ve arzularına vermiş karşılaştığı sorunlar da çözümünde de benmerkezciliğini sürdürmüştür. Bu noktada, bir ömür beraber olmak için evet dediği eşiyle gelecek güzel zamanlar geçirmek, çocuklar yetiştirmek hevesiyle başladığı evliliği ayakta tutmak için aynı hevesi sürdürememiştir. Bugün dünya için boşanma bir salgın niteliğindedir. Ülkemizde ailenin varlığının hale önemli olması bu salgından daha az etkilenmesine sebep olmuş fakat son yıllarda Türkiye'deki boşanmaların artması bu konu üzerinde düşünülmesi gerektiğini göstermiştir. Değer yargılarının kültürden kültüre değişmesi boşanma nedenlerini de farklılaştırmıştır. Bu çalışma ülkemizdeki boşanma olgusu ve nedenlerine bir bakış açısı kazandırabilmek adına yapılmıştır.
Ahmet Hamdi Tanpınar'da modernleşme, kültür ve kimlik sorunu

Bu çalışmada Osmanlı-Türk modernleşme tarihinin bir okuması yapılmak istenmiştir. Bu okuma aracılığıyla modernleşme sürecinin ayırt edici özelliklerinin neler olduğu, hangi dinamiklere dayandığı; çelişkileri ve kazanımlarının neler olduğu ve sonuçta bize bıraktığı mirasın özgüllükleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın soruşturduğu tarihsel aralık olarak, özellikle yenileşme hareketlerinin yoğunluk kazandığı 19. yüzyıl ile Cumhuriyet'in kuruluş yıllarını ve hemen ardından gelen inşa dönemini ele alınmıştır. Okuması yapılmaya çalışılan süreç, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın yapıtlarını kendisine 'nesne' olarak seçmiştir. Tanpınar'ın yapıtlarının ve diğer üretimlerinin de, ele aldığı konuların kapsam ve dolayımlarının, bu çalışmanın yukarıda dile getirilen amacının gerçekleştirilmesinde önemli bir kaynak-gönderim noktası olduğu düşünülmüştür. Burada Tanpınar'ın yapıtlarının, elverdiği ölçüde tarihsel, sosyolojik ve düşünsel veçheleri/dolayımları değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tanpınar bu çalışmada, çalışmanın dolayımıyla bağlantılı olarak 'okumaya' en elverişli kişilik ve yapıtlardan biri olarak seçilmiştir; bu durum çalışmanın pratik gerekçesini oluşturmuştur. İlk olarak, çalışma boyunca çok sık olarak kullanılan modernleşme, modernlik ve modernizm kavramlarından ne anlaşıldığı ortaya konmaya çalışılmış; sonra Osmanlı-Türk modernleşme sürecinin tarihsel-sosyolojik boyutu irdelenmiş ve ardından da bu sürecin Tanpınar'ın yapıtlarındaki yansımaları 'inodernleşme', 'inodernlik', 'inedeniyet-kültür değişimi', 'zaman' ve 'kimlik' kavramları bağlanımda betimlenmeye çalışılmıştır. IV