turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
The Kantian theory of the Sublime and humanist politics

Alman filozof Immanuel Kant'ın kozmopolitanizm anlayışı ve yine filozofun Yüce nosyonu, 90'lı yılların sonundan itibaren politika ve estetik temalı farklı tartışmalarda popülerlik kazanmıştır. İçinde yaşadığımız bu yüzyılın siyasal konjonktüründe ise Kant'ın Yüce nosyonuna uluslararası toplumda yankı bulan toplumsal felaket olaylarını betimlemek için başvurulmaktadır. Bu çalışma bu yüzyılda Immanuel Kant'ın insan haklarıyla yakın ilişkili olan Kozmopolitanizmi ile Yüce nosyonu arasında sosyal felaketlerin yol açtığı 'distant suffering' olgusu üzerinden sıra dışı bir ilişki ortaya çıktığını iddia eder. Bu durum, Kant'ın kosmopolitanism ve yüce nosyonlarının günümüz uluslararası siyasetinde yararlı birer analiz aracı olabileceğine işaret eder. Bu çalışma bu iki Kantçı nosyon arasında işaret edilen ilişkiyi ve yeni dünya düzeninde Kant felsefesinin geri kazanmış olduğu değeri ortaya koymak için a) Kantçı kozmopolitanizmi hem orijinal normatif versiyonu hem de 90'ların sonunda bu nosyonun tartışmalara konu edilen teorik biçimi ile; b) Kantçı yüce anlayışını klasik anlamı ve 1945 sonrası geçirdiği dönüşümü bağlamında; c) 20. yüzyılın yüce olarak betimlenen toplumsal felaketleri karşısında ortaya çıkan uzak felaket haberleri ve bunların kozmopolitanizm ideali ile olan ilişkisini bağlamında inceler.
Michel Foucault'da iktidar ve beden ilişkisi üzerine bir inceleme

Foucault siyaset felsefesinde ''iktidar'' ve ''beden'' kavramlarını farklı anlamlara gelecek şekilde kavramsallaştırır. İktidar, mikro düzeyde işleyen insansal ilişkiler alanındaki güç ilişkilerini ifade ederken; beden, cisim, yapı, topluluk, grup ya da nüfus anlamlarına gelir. Bu anlamda Foucault'nun düşüncesinde iktidar ve beden ilişkileri, yaşamın her alanında mevcut mikro ilişkiler bağlamında düşünülmelidir. Foucault, geniş ve karmaşık olan bu ilişkileri açığa çıkarabilmek için tarihe yönelir. Çünkü iktidarın şimdiki işleyiş yapısını çözebilmek için, onun tarihsel düzlemde beliriş biçimlerini bilmek gerekir. Böylelikle delilik, cinsellik, suç ve hastalık gibi deneyimlerin tarihsel oluşum koşullarına odaklanan Foucault, bu deneyimlerin toplumsal yaşamın içerisinde hem kurumsal hem de söylemsel olarak nasıl da iktidar teknolojilerine dönüştüğünü göstermeye çalışır. Bu tez, Foucault'nun iktidar ve beden ilişkilerini açıklamak için seçtiği delilik, cinsellik, suç, hastalık, güvenlik ve nüfus kavramlarını nasıl sorunsallaştırdığını göstermeyi amaçlamaktadır. Ancak buna ek olarak da bu tez, iktidarın beden üzerinden ürettiği bu kavramlardan hareketle yarattığı politik rasyonaliteleri sorgulamaktadır. Bu anlamda mevcut dünyada her zaman için insanı ve insani değerleri savunduğunu iddia eden iktidarın düştüğü çelişkileri göstermeye odaklanılmıştır. Dolayısıyla da tez, iktidarın birer sloganı haline dönüşen ''güvenlik'', ''tehlike'', ''sağlık'' gibi yaşamsal öğelere bağlı olarak Batı dünyasının politik bir eleştirisini içermektedir.
Martın Heidegger'de insan ve eğitim sorunu

MARTIN HEIDEGGER'DE İNSAN VE EĞİTİM SORUNUBüşra Betül ÖZTÜRKHaziran 2019, 110 sayfaAmaç: Araştırmada varoluşçu filozof Martin Heidegger'in insan ve eğitim sorununa bakışını incelemeyi amaçladık. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler betimsel araştırma deseni içerisinde çözümlenmiştir. Bu veriler, yazılı doküman analizi tekniği ile oluşturulmuştur. Araştırmamızda örneklem olarak ele aldığımız Martin Heidegger'in kendi eserleri ve Heidegger'in felsefesi üzerine yazılmış kitaplar, makaleler veri kaynaklarımız olmuştur. Tüm bu analiz sürecinin sonunda, elde edilen verilerden bilimsel araştırma yöntemlerine uygun bir şekilde çıkarım ve yorumlamalarda bulunulmuştur. Bulgular: Heidegger için insan, modern çağ ve teknolojinin ilerlemesi ile beraber yeniden ele alınması gereken bir konudur. İnsanı çözümleyebilmek aslında varlığın ne olduğunu sorgulamakla ve varlıkla insan arasındaki ilişkinin incelenmesi ile mümkündür. Heidegger'e göre eğitim, öğrencinin varoluşunun farkına varabilmesini sağlamalıdır. Bu da öğrencinin sorgulama ve düşünme gücünü ortaya çıkarabilecek hakiki eğitimden geçmektedir. Sonuç: Heidegger'e göre insan, kendine ait olanı bulabilmeli, otantik olma ile kendi özünü oluşturmalıdır. Ona göre, eğitimin temelinde sorgulama ve düşünme yer almaktadır. Bu bağlamda hakiki eğitim, insanın otantikliğine ulaşabilmesindeki en önemli aşamalardan bir tanesidir. Bu da eğitim ile öğrencinin anlama, yorumlama ve sorgulama gücünün ortaya çıkabilmesine bağlıdır. Eğitim, öğrencilerin hem hakikate ulaşabilmeleri adına hem de kendilerini tanıyarak, içlerinde bulunan gizilgücü açığa çıkarabilmelerini sağlamalıdır.
Walter Benjamin'de sanat, estetik ve politika ilişkisi

Bu tez, Walter Benjamin'in çalışmaları bağlamında sanat, estetik ve politika ilişkisini ele almaktadır. 19. yüzyılda kapitalizmin yükselişi, teknolojik yenilikler ve endüstrileşme ile birlikte toplumsal koşullar ve yaşam değişmiş, onlara koşut olarak insan algısı ve deneyimi de dönüşüme uğramıştır. Modern kapitalist yaşam kitlelerde bir yanılsama hali yaratmış, onların içinde bulundukları koşullara yabancılaşmalarına yol açmıştır. Faşizm de bu hazır kitleden yararlanmıştır ve geleneksel, özerk sanat eserlerine özgü olan 'gizem', 'yaratıcılık', 'sonsuzluk değeri' ve 'deha' gibi kült kavramlara başvurarak ve sanatı, medyayı kullanarak politikayı ve savaşı estetize etmiş ve kitleleri giderek daha çok bir yanılsama hali içine sürüklemiştir. Benjamin faşizmin yarattığı bu duruma karşı, 'komünizmin sanatı politize ederek' karşı çıktığını dile getirir. Benjamin, özellikle fotoğraf, film gibi görsel sanatların ve radyonun ilerici olduğunu düşünür. Ona göre politize edilmiş sanat ve medya, kapitalizmin ve faşizmin kitlelerde meydana getirdiği yabancılaşma ve yanılsama halinden çıkmalarına sebep olabilir. Bu türden bir sanat ve medya kitlelerin yaşadıkları yaşamın doğal bir yaşam olmadığını görmelerine, var olan toplumsal ve ekonomik koşulları ve sorunları sorgulamaya ve eleştirmeye yönlendirir ve onların kolektif bir birliğe dönüşmelerine katkı sağlar.
Gazzalİ ve İbn Rüşd'ün diriliş anlayışlarının mukayesesi

İslam'ın ortaya çıktığı ilk dönemlerde, bir inanç unsuru olarak değerlendirilen ahiret, siyasi, sosyal ve kültürel ilişkilerin artması ile çeşitli tartışmaların merkezinde bulunmuştur. İslam Düşüncesinde ahiret öncelikle büyük günah, Allah'ın görülmesi, cennet ve cehennemin sonsuzluğu gibi konular etrafında kelamcılar tarafından ele alınmıştır. Daha sonra Müslüman filozofların konuyu ruh-beden ilişkisi çerçevesinde ele almaları tartışmaların gidişatını etkilemiştir. Müslüman filozoflardan Farabi'nin, dirilişin, ruhen gerçekleşeceğine dair düşünceleri bulunmaktadır. Farabi'ye göre ölümden sonra ruhlar, saadet, şekavet ve yokluk seçenekleri ile karşı karşıya geleceklerdir. İbn Sina ise dirilişin ruhen gerçekleşeceğini söylemenin yanında bedensel dirilişin mümkün olmadığını iddia etmiştir. İbn Sina'nın İslam dininin asıl kaynaklarında yoğun bir şekilde bulunan diriliş ile ilgili anlatımlara tezat olan bu düşüncesine çeşitli eleştiriler getirilmiştir. Gazzali bu eleştirilerini daha sistemli bir şekilde dile getirmiştir. Gazzali önceleri bedensel dirilişi inkar etmenin küfür olduğunu belirtse de farklı kitaplarında bu düşüncesini esnetmiştir. İbn Rüşd ise bu tartışmalarda felsefe din uyumu çerçevesinde bir orta yol bulmaya çalışmıştır. Filozof, dirilişin ruh-beden bütünlüğü çerçevesinde gerçekleşeceğini fakat filozofların ahiret konusundaki farklı düşüncelerinin küfür olarak nitelenemeyeceğini dile getirmiştir.
Ahmed Midhat Efendi'nin modernçağ ateizmine karşı İslam inançlarını müdafaası

Kültür, insanların tarihi içerisinde sahip oldukları birikimlerdir. Osmanlı kültürünün korunmasında ve günümüze kadar ulaşmasında aktif rol oynayan yazarlardan biri de Ahmed Midhat'tır. Hıristiyan misyoner faaliyetlerinin ve dinsizlik akımının yoğun olduğu bir dönemde yaşayan Ahmed Midhat Efendi, içinde yaşadığı toplumu bu konularda aydınlatmak için çeşitli eserler kaleme almıştır. Yazdıklarının saldırı amacıyla olmadığını, sadece taarruzlara karşı müdafaa amaçlı olduğunu belirtmiştir. Dört ana bölümden oluşan bu çalışma, Ahmed Midhat ve ateizm hakkında bilgi vermektedir. Ahmed Midhat Efendi'nin dini kitap ve makalelerinden hareketle dinsizlik akımına karşı düşünceleri ele alınmıştır. Ateistlerin öne sürdüğü iddialara nasıl cevap verdiği incelenmiştir. Ahmet Midhat, hakikati İslam olarak görmüş ve İslamiyet'in müdafaası için uğraşmıştır. Çalışmanın sonunda müellifin, günümüz Müslüman aydınlarından farklı olarak oldukça berrak bir zihin yapısına sahip olduğu gözlemlenmiştir. Fikirlerini eğip bükmeden, muhataplarıyla ilgili bir komplekse kapılmadan, İslam'ı savunmayı önceleyen bir yaklaşımla düşüncelerini ortaya koymuştur. Aklında olanı ve inandığını satırlara yansıtmaya çalışmıştır diyebiliriz.
Richard Dawkins ve Antony Flew'un Tanrı'yla ilgi argümanlarının incelenmesi ve karşılaştırılması

Tanrı, insanlığın düşünce dünyasında ona eşlik eden en temel konulardan bir tanesi olmuştur. Tarih boyunca tanrı denildiğinde birbirinden farklı anlayışların sergilendiğini görmekteyiz. Teizm, ateizm, deizm vb. gibi. Bu çalışmada, tanrı düşüncesi karşısında ateizm düşüncesinin çağımızdaki önemli temsilcilerinden olan Richard Dawkins ile uzun zaman ateizm düşüncesi altında fikirler ortaya koyan, fakat yapılan bilimsel çalışmalar nedeni ile ateizm düşüncesinden ayrılıp deist bir anlayışı benimseyen Antony Flew'ü incelemeye çalıştık. Bu çalışmayı yapmamızın amacı, özellikle 19. yy'den sonra yaygınlık kazanan ve günümüzde de takipçileri hızla artan deizm anlayışı ile yine ateizm içerisinde yeni bir oluşum olan 'yeni ateizm' düşüncesinin çağımız insanın zihin dünyasında etkili bir konumda bulunmasıdır. Düşünürlerimizin fikirleri felsefi açıdan incelenecektir. Bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmamızın amacı, yöntemleri ve kaynakları hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde konumuzla alakalı alanlar hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Kavramların önemi ortaya konulmuş; tanrıya dair bir tasavvurun mümkün olup olmayacağı irdelenmiş; yapılan tasavvurları etkileyen nedenler tespit edilmiş; ortaya çıkarılan tasavvurların Epistemik değeri incelenmiş; bilim ve dininin ne olduğu ve sınırlarının bulunup bulunmadığı tartışılmış; son olarak teodise probleminin tanrı düşüncesi karşısındaki durumu değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, temel kaynak olarak Richard Dawkins'in 'Tanrı Yanılgısı' ile Antony Flew'un 'Yanılmışım Tanrı Varmış' kitapları üzerinden; düşünürlerimizin hayatları tanıtılmış; tanrıya dair genel tutumları ortaya konulmuş; tanrı kanıtlarına bakışları irdelenmiş; din ve din dili hakkındaki düşünceleri incelenmiş; ahlak ve bilinç konusunda ileri sürdükleri fikirler tartışılmıştır.
Linking ontology to epistemology via the exposal of evil in human freedom in F. W. J. Schelling's philosophy

Bu tezde, Schelling'in felsefesinde 'kötu lu k' kavramı u zerinde çalıştım. 'Kötu lu k'kavramının, 'doğruluk' ve 'iyilik' kavramlarından farklı olarak, kendi başına ele alınmasının gerekliliğine yaptığım vurgunun başarısı için, Immanuel Kant'ın, Johann Gottlieb Fichte'nin ve Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling'infelsefelerindeki bilgikuramsal yapıları inceledim. Böylece Alman AşkınsalFelsefesi'nin bu tu nlu klu bir incelemesini yapmış olarak, Schelling'invarlıkbilimsel çalışmalarındaki Spinozacı ve Neo-Platoncu eğilimlerine geçmişşbulundum. Bu yaklaşım sayesinde, Schelling felsefesinin, estetik bir birlik önerisiile, eleştirel felsefe ve geleneksel varlıkbilim kuramları arasında bir sentezeulaştığını görmu ş oldum. Burada, Schelling'in insan özgu rlu ğu u zerineçalışmalarından da faydalanarak, Schelling'in felsefesinin genel olarak katı biridealizme du şmekten kaçınarak, varoluşçu felsefenin habercisi olacak bir seyirdeizlediğini çıkarabildim. Bu hususta, bu çalışma, Schelling'in felsefesi ilealakalandırılabilecek diğer teşebbu sler arasında bağlantılar kurarak, bahsedilentu rden bir yöntemin imkanını araştırmıştır.
Klasik mantıkta dil, kavram, varolan ilişkisi

Bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşan bu çalışmada, klasik mantık ve modern mantık çerçevesinde, dilin kavram ve varolanla ilişkisi ana hatlarıyla işlenmiştir. Girişte mantık ilminin dil ile olan yakın münasebeti felsefe tarihi göz önünde bulundurularak ve bu bağlamda kronolojik sıralamaya dikkat edilerek anlatılmaya çalışılmış, birinci bölümde var olanın kavramla ikinci bölüme ise dilin kavramla olan ilişkisi ele alınmıştır. Çalışmamız, farklı düşünce ve geleneklerin konuya bakış açılarını ve ürettikleri çözümleri kısmen gözler önüne sermektedir.
The Problem of transition from the historical idealism of the phenomenology of spirit into the absolute idealism of the science of logic

oz TININ GORUNGUBILIMFNIN TARİHSEL İDEALİZMİNDEN MANTIK BİLİMİ'NİN SALTDK İDEALİZMİNE GEÇİŞ SORUNU Kılıçaslan, Eyüp Ali Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Akın Ergüden Ocak 2000, 202 sayfa Bu çalışmanın amacı, Saltık Bilgilenmenin Hegel'in Tinin Görüngübilimi 'ndeki süreci nasıl tamamladığınını göstermektir. Çalışmanın ikinci bölümünde, bilincin deneyiminin bilimi ya da Tinin deneyiminin dizgesi kavramı Tinin Görüngübilimine giriş bölümüne ilişkin çeşitli değerlendirmelerin ışığında yeniden kurulmuştur. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde, Tinin görgüleniminin son biçiminin bir çözümlemesi ve bu son biçim yoluyla kurgusal felsefeye geçişin bir olanaklılığı tartışılmıştır.
De Anima ve de Intellectu bağlamında Aristoteles ve Afrodisiaslı İskender'de akıl

Bu çalışmanın amacı, Aristoteles'in De Anima isimli eseri ve Afrodisiaslı İskender'in De Anima ile De Intellectu isimli eserleri bağlamında akıl kavramına dair görüşlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktır. Aristoteles'in aklın neliğine dair De Anima'nın III. Kitabının IV ve V. bölümlerinde ele aldığı nitelikler, Afrodisiaslı İskender'de kavramsal bir karşılığa denk düşmektedir. Örneğin, Aristoteles'in akıla etkin ve edilgin şeklinde nitelikler yüklemesi, onun bu konuda aklı ayırıma tabi tuttuğu izlenimini uyandırsa da gerçekte böyle bir ayırım yapmamakta. Aslında o, akıl konusunda doğa felsefesi çerçevesinde yaptığı bir yorumla insanın bilişsel öğrenme sürecinin basamaklarını değerlendirmektedir. Diğer taraftan, Afrodisiaslı İskender'in, aklı Aristoteles'e atfederek üçlü bir tasnif yapmaktadır. İskender'in bu tasnifinin aslında kendisinin tesis ettiği bir sınıflandırma olduğu ileri sürülebilir. İslam felsefesinde ise akıl konusunu derinliğine ele alan İbn Sina'nın ve özellikle de İbn Ruşd'ün Afrodisiaslı İskender'e yaptıkları atıflar dikkate alınırsa, İslam felsefesinde aklın mahiyetinin anlaşılması açısından her iki kadim filozofun bu konudaki görüşlerinin çalışılması önem arz etmektedir. Nitekim kökleri daha da eskide bulunabilen nousun kavramsal gelişim sürecini takip etmek, İslam felsefesinde akıl teorilerinin anlaşılması açısından elzemdir.
Marxian concept of materiaism in the making: The critique of ludwig Feuerbach's inconsistent materialism in Karl Marx

öz MARKSİST MATERYALİZMİN OLUŞUMU: KARL MARX'DA LUDWIG FEUERBACH'IN TUTARSIZ MATERYALİZMİNİN ELEŞTİRİSİ Çakaloz, Alp Yüksek Lisans Tezi, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İNAM Eylül 1996, 64 sayfa Bu tez, Orijinal Marksist düşüncenin, o zamana kadar ortaya çıkmış olan geleneksel materyalist perspektiflerle olan çatışmasından doğan materyalizm anlayışının oluşum sürecindeki tartışmaları ele alıyor. Manc'ın geleneksel materyalizmin eleştirisini Feuerbach'ın görüşleri üzerinden gerçekleştirmiş olması nedeniyle, tez konusu; Feuerbach'ın 'tutarsız materyalizm'inin Marx tarafından eleştirilmesiyle belirlenen eksen etrafında tartışılmıştır.
The sublime and its environmental implications

Bu çalışma, 'yüce' kavramı ve çevre etiği çıktıları üzerine bir araştırmadır. Yüce kavramı, doğayı korumak adına bize ahlaki bir motivasyon sunabilir. Doğa ile özel ikili bir ilişkiye sahibiz, doğa hem bizim için bir Öteki hem de bizim için genişlemiş bir Benliktir. Bu nedenle, yüce kavramına içkin olan ikili duygusal süreç, acı ve keyif, bizim doğa ile kurduğumuz ilişkiyi iyileştirebilecek yöntemler sunabilir. Öncelikle, yüce kavramı yarattığı ilk etkisi olan acı ile Doğa'nın Ötekiliğini aşikar eder; insanda (1) alçakgönüllülük ve (2) saygı erdemlerinin gelişimini sağlar; ikinci evresi olan keyif ise tüm doğayı içerisine alarak kapsayan genişlemiş bir Benlik hissi yaratır ve bu da (1) hassasiyet/dikkat ve (2) merhamet, sevgi geliştirir. Yüce deneyimine karşı verilebilecek itirazlar beş ana başlık altında incelenebilir: (1) eylemsel, yüce kavramı vaat ettiği şeyleri yerine getirmez, (2) epistemolojik, epistemolojik olarak erişilemezdir, (3) tarihsel, çağdaş tartışmalar içerisinde yer almayacak kadar eski ve köhne bir kavramdır, (4) metafizik, yüce kavramı dini deneyimin aynısıdır, (5) etik, yüce deneyimi daha insan-merkezli bir kavramdır. Tüm bu eleştirilere karşılık yüce kavramını şu argümanlarla bu tezde savunmaktayım: Yüce kavramı, (1) iddialı bir şekilde tüm çevre problemlerini daimi olarak çözmeyi vaat etmez, kendi içinde estetik ve etik tartışmalarımızı zenginleştiren mütevazı bir kavramdır, (2) dünya ve bizim aramızdaki boşluğu biraz olsun daha doldurmaya çalışır, (3) özgün Yüce doğadır, asla tüketilemez, (4) herhangi bir ilahi kavrama bağlı olmadan varlık bulan estetik ve seküler bir kavramdır, (5) insan-merkezli değildir aksine anthropogeneric yani insanlar tarafından üretilmiştir.
Ömer Nasuhi Bilmen'in ahlak anlayışı

Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2003 Bu çalışmamızın amacı, yaşadığı dönemin önemli kurumlarında eğitim gören, Diyanet İşleri Başkanlığı ve İstanbul Müftülüğü gibi önemli görevlerde bulunan ve yazdığı eserlerle özellikle Büyük İslam İlmihali ile geniş kitleleri etkileyen bir düşünürün ahlak anlayışının ortaya konulmasıdır. Fıkıh alanlarında ihtisas yapmış ve bu yönüyle tanınmış olan Bilmen, ahlak alanında eserler vermiş ve bu eserlerinde ahlak felsefesine de temas etmiştir. Ahlak felsefesine dair verdiği bu bilgiler, Bilmen'e ait olup olmadığı, kendisine ait olan bilgilerin önceki ahlak düşünceleriyle uyumlu olup olmadığı, diğer ahlak eserleriyle mukayese yapılarak incelenmiştir. Araştırma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, Bilmen'in hayatı ve eserleri incelenmiştir. Birinci bölümde, kavram olarak ahlak, ahlakın mevzusu, taksimi, mahiyeti, gayesi, faydası ve ahlakın değişip değişmemesi konularına yer verilmiştir. İkinci bölümde, Bilmen'in nazari ahlak anlayışı ve nazari ahlakın konulan olan vicdan, ahlak kanunu, vazife, akıl, hürriyet, sorumluluk, hak ve hukuk, iyilik, erdem ve mutluluk konularındaki fikirleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Bilmen'in ameli ahlakın konularına yaklaşımı ele alınmıştır. Sonuç olarak, Ö. N. Bilmen ahlak konusunda, yeni ve özgün fikirler ortaya koyan bir düşünür olmaktan ziyade, toplumda, dini ahlakın yaygınlaşması için çalışan önemli bir şahsiyettir.
İbn Sina mantığında modalite

İbn Sina hiç şüphesiz Ortaçağ İslam dünyasının en önemli filozof ve mantıkçılarından biridir. Görüşleri kelamdan tasavvufa bütün İslam düşüncesini derin bir şekilde etkilemiş, hatta belirlemiştir. İbn Sina felsefesinin en önemli taraflarından biri zorunlu ve mümkün varlık arasında yapmış olduğu modal ayrımdır. Esasen ontolojik olmakla birlikte bu ayrım büyük ölçüde mantık ilmi çerçevesinde temellendirilmektedir. Zorunlu ve mümkün varlıklara ilişkin felsefi görüşleri hakkında ülkemizde pek çok çalışma yapılmış olmakla birlikte, İbn Sina'nın modalite ve modal mantığa ilişkin görüşleri çok az çalışılmıştır. Geleneğimizin belirleyici temalarından biri olarak zorunlu ve mümkün kavramlarının mantıksal boyutunu analiz etmeye yönelen bu araştırma İbn Sina'nın temel modalitelere bakışını, modal önerme ve modal kıyaslara ilişkin görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. İbn Sina'nın eş-Şifa, en-Necat, el-İşarat ve't-Tenbihat gibi temel eserlerinde ortaya koyduğu modal mantık anlayışını kaynak alan bu araştırmada, İbn Sina mantığının Yunan ve Arap kaynaklarının tespiti ve orijinal taraflarının vurgulanması hedeflenmiştir. Çalışma, İbn Sina mantığının temel çizgilerini ve onun Aristotelesçi mantık geleneğine bakışını ele alan bir Giriş ile iki bölüm ve Sonuç'tan oluşmaktadır. Birinci bölüm modal önermelere ayrılmıştır. Burada temel modaliteler olarak zorunluluk ve imkan kavramları ile yalınlık ve bunlardan ortaya çıkan modal önermeler ele alınmıştır. Modal çıkarımlara ayrılan ikinci bölümde ilk olarak modal önermeler arası ilişkiler ve ardından modal kıyaslar incelenmiştir. Sonuç bölümünde araştırmanın ulaştığı veriler dile getirilmeye çalışılmıştır.
Sosyolojik açıdan türbe ziyaret fenomeni

Ziyaret fenomeni geleneksel Türk dini ve sosyo-kültürel yaşayışın vazgeçilmez unsurları arasında yer almaktadır. Çalışma alanımız Abdurrahman Gazi Türbesi'ne yapılan ziyaretlerin amacını şekillendiren sosyo-psikolojik ve kültürel yapıyı tespit etmek araştırmamızın konusunu oluşturmaktadır. Bu sebeple Erzurum halkının ziyarete hangi amaçla, hangi kültürel ve sosyal yapıya sahip insanların geldiğini belirlemek amacıyla yapılmış olan bu çalışmada fenomenolojik bir yöntem esas alınmış ve ziyarete gelenlerle mülakat yapılmıştır.
David Hume'un siyaset kuramı

David Hume (1711-1776), tarihin en önemli filozoflardan biri olarak kabul edilse de, gerek ülkemizde gerekse yurt dışında, çok az kimse tarafından bir siyaset kuramcısı olarak değerlendirilir. D. Hume, siyaset felsefesi üzerine yazılan tarih kitaplarında ya çok az dikkate alınmış ya da siyaset düşüncesi tarihi açısından tamamen göz ardı edilmiştir. Hume'un felsefesinin, onun siyaset düşüncesinden bağımsız olarak ele alınıp değerlendirilmesi bize göre mümkün değildir. Bu çalışmanın temel amacı, daha çok bilgi, ahlak, din kuramlarıyla tanınan, ancak siyaset söz konusu olduğunda da göz ardı edilemeyecek çeşitli tartışmalara katıldığı bilinen D. Hume'un felsefesinin bu yönünü tanıtmaktır. Hume'un siyaset kuramı temelde: adalet, temel haklar, mülkiyet, sözleşme, yükümlülük, toplum, devlet, özgürlük kavramları ve bu kavramların birbirleriyle olan ilişkileri bağlamında şekillenen bir içeriğe sahiptir. Bu kavramlar çerçevesinde hak ve özgürlüklerin temeli, toplumun ve siyasi otoritenin ne olduğu, toplum ve devlet arasındaki ilişkinin mahiyeti, mülkiyet bakımından güçlü olan ile siyasi otoriteyi temsil arasında bir ilişkinin olup olmadığı, adil bir toplumsal düzenin inşasında ve istikrarında devletin işlevinin neler olduğu v. b. gibi problemlerin Hume tarafından nasıl ele alınıp değerlendirildiğini açıklayarak, filozofumuzun ihmal edilen bu yönünün Türkiye'nin felsefi gündeminde daha canlı tutulmasını sağlamak araştırmamızın bir başka önemli amacıdır. Bu çalışmanın bir başka amacı ise Hume'un bilgi, ahlak, toplum, devlet anlayışları ile siyaset görüşleri arasındaki bağlantıları filozofumuzun görüşleri çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu amaçlara ulaşabilmek için, öncelikle filozofumuzun içine doğduğu ve düşüncelerini oluşturmasındaki etkisi bakımından on sekizinci yüzyılda tartışılan felsefi problemleri ve dönemin siyasi olaylarını ayrıntılı bir şekilde ele alarak, filozofumuzun insan doğası üzerine temellendirdiği bilgi, ahlak ve siyaset anlayışı ve bunlar arasındaki ilişkileri daha açık kılmaya odaklandık. Sonuç olarak, Hume'un siyaset kuramını açıklayarak ve onun bu konudaki önemini belirterek amacımızı gerçekleştirmeye çalıştık.