Talcott Parsons'ın Amerikan sosyolojisine katkıları

Bu çalışmanın konusu olan Talcott Parsons 1902- 1979 yılları arasında yaşamış, Amerika'lı bir çağdaş sosyologdur. T. Parsons lisans eğitimini biyoloji alanında yaptı. Daha sonra ekonomi ve sosyoloji üzerinde lisansüstü çalışmalar yaptı. Ekonomi ve sosyoloji teorileri arasındaki bağları incelemesi onun genel aksiyon teorisinin temelini oluşturdu. T. Parsons 1937'de yayınlanan 'Sosyal Aksiyonun Yapısı' kitabında sosyal aksiyon teorisinin temel metodolojisini ve teori için Durkheim, Weber, Marshall ve Pareto'dan oluşan geniş bir birikimi tanıttı. II. Dünya Savaşı sonrası Parsons'ın çalıştığı konular antropoloji ve psikoloji alanlarına da girerek çok çeşitlen di. Ayrıca bu dönemde onun yapısall-işlevselci yaklaşımı ve işlevsel-evrimci modeli daha net hale geldi. Parsons sosyoloji dünyasının en verimli sosyologlarmdandır. Yaklaşık olarak 180'den çok kitap, makale ve ansiklopedi maddesi hazırlamıştır. Parsons teorik kavramsal düzeyini işlevselciliğin, toplumsal düzen probleminde odaklasan konsensüs yaklaşımına göre geliştirmiştir. Teorik incelemeler toplumların dayanıklı, durağan, birleştirici, bütünleşmiş tümler; kültürel ve sosyal-yapısall düzenlemelerde farklılaşmış tümler olarak görülebildiği varsayımına dayanır. Yapısal-işlevselcilik, sosyal fenomenlerin incelenmesinde toplumun hem yapısını hem de işlevlerini dikkate alır, sistem modelini kullanır. Parsons'ın kavramsal şeması Durkheim'ın pozitivizmi, Weber'in idealizmi ve Pareto'nun faydacılığının sentezi üzerine kurulmuştur. Bu sentez 'gönüllü aksiyon teorisi'Mir. Parsons soyut kavramlarla nasıl çalışılacağını gösteren 'analitik-realist' ilkeleri işlevselci yaklaşımının temelli olarak benimsemiştir. En basit aksiyon sistemi iki aktörden oluşur. Sosyal interaksiyon beklentilerin karşılıklı olmasını gerektirir. Parsons'ın genel aksiyon sistemi; organizma, kişilik, sistemi, sosyal sistem ve kültürel sistemlerin birbirleri ile ilişkili şekilde işleyişinden oluşur. Sistemin genel işleyişi sibernetik bir hiyerarşiye göredir. Bilgi denetiminde kültürel sistem en üst düzeyde, enerji denetiminde ise organizma en üst düzeydedir. Her aksiyon sisteminin, organizma, kişilik-sosyal ve kültürel gereksinimleri karşılamak için işlevsel zorunlulukları vardır. Bunlar; uyum, hedefe ulaşma, örüntü sürdürme ve gerilim yönetimi ve bütünleşmedir. Ekonomi, politika, akrabalık ve kültürel kurumlar aksiyon sisteminin yapısall öğeleridir. Parsons'ın genel aksiyon sisteminde örüntü değişkenleri şeması, tüm alt-sistemlerde işlevsel zorunlulukları yerine getirmek için işler. Genel aksiyon sistemi içinde toplum diğer alt-sistera- lere göre en yüksek 'kendine yeterlilik' düzeyine sahip bir sosyal sistemdir. Toplumun yapısall öğeleri değerler, normlar, birliktelik ve rollerdir. Parsons toplumsal evrimin çoklu doğrusal örüntüsü olduğunu vurgular. Çoklu doğrusal evrim, çeşitlenme, seçilme, uyum, farklılaşma ve bütünleşme süreçleri yoluyla açıklanabilir. Toplumsal evrim aşamalarında ilk elden geçiş aşamasına geçmek için yazılı dil kilit ölçüttür. Geçiş aşamasından modern aşamaya geçmek için yasallaştırma veya hukuk sistemi gereklidir. İsrail ve Yunanistan modern toplumun temelini hazırlayan tohum toplumlardır. Modern toplumlarda örgütlenme bürokratik özelliklere göredir. Parsons'in sosyolojik çalışmaları, geniş yankılara neden oldu ve pek çok eleştiriler aldığı halde onun adına hala pek çok sosyoloji çalışmasında rastlanmaktadır.