turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk vergi sisteminde uzlaşma kurumu

İdare ve mükellef arasında uyuşmazlık, vergileme sürecinin herhangi bir anında meydana gelebilmektedir. Ülkemizde, iki taraf içinde çeşitli sakıncalar barındıran bu uyuşmazlıklarının çözümü için iki farklı yol bulunmaktadır. Bunlar yargısal yol ve idari çözüm yollarıdır. Çalışmamızın konusunu oluşturan uzlaşma kurumu, ülkemizde uygulamaya geçirilmiş ilk idari çözüm yoludur ve 1963 tarihinden beri vergi sistemimizde yer almaktadır. Uyuşmazlıkların uzlaşma ile çözümü halinde idare vergi alacağının makul bir bölümünü zamanında tahsil edebilmekte, iki taraf da uyuşmazlıkların yargı yoluyla çözümü halinde harcayacakları emek, zaman ve paradan tasarruf etmekte ve yargı organlarının da iş yükü hafiflemektedir. Çalışmamızın birinci bölümünde, uzlaşmanın anlamı ve amacı üzerinde durulmuş; uzlaşma kurumunun vergi mevzuatımıza ilk dahil edildiği 1963 yılından bu yana geçirdiği değişiklikler ve çeşitli ülkelerde farklı uygulamaları ele alınmıştır. İkinci ve üçüncü bölüm ise tarhiyat sonrası ve tarhiyat öncesi uzlaşmanın incelenmesinden oluşmaktadır. Tarhiyat sonrası uzlaşmanın öncelikli olarak incelenmesinin nedeni, tarhiyat sonrası uzlaşmanın ülkemizde uzlaşmanın uygulama çeşitlerinden ilki olması ve vergi mevzuatımızda daha kapsamlı olarak ve bazı durumlarda tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin esasları da kapsayacak şekilde düzenlenmiş olmasıdır. Son bölümde ise uzlaşmanın uygulama sonuçları; faydaları, uzlaşmaya yönelik eleştiriler, sayısal veriler ve uygulamaya yönelik aksaklıklar üzerinde durulmuştur.
Tayland'da Şeyhülislamlık müessesesi ve yayınladığı fetvalar: Şeyhülislam Aziz Phitakkumpol örneği

Bu çalışmada Tayland'da şeyhülislamlık müessesesi ve Şeyhülislam Aziz Phitakkumpol'un yayınladığı fetvalar ele alınmıştır. Bu amaçla araştırma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş babında çalışmanın unsurları ve tarihsel arka plan ele alınmış olup tezde işlenecek konuya bir hazırlık yapılmış ve Tayland'da Müslümanlar ile ilgili ön bilgi verilmiştir. Birinci bölüm'de Tayland'da şeyhülislamlık müessesesi ve şeyhülislamlar ele alınmıştır. İkinci ve Üçüncü Bölüm'de Tayland'da 1997 Tarihli Kanunun çıkarılmasından sonra şeyhülislamlık müessesesinin Şeyhülislam Aziz dönemindeki uygulamaları kapsamında fetva ile ilgili gelişmeler ve onun yayınlanan fetvaları incelenmiştir. Tayland kralı tarafından himaye edilen ve şeyhülislamlık müessesesi olarak bilinen 'Samnak Chularajmontri' Tayland'da yaşayan Müslümanları temsil etmektedir. Bu kurum Tayland hükümetinde yapılan değişiklikten sonra (1932'den sonra) kurulmasına rağmen Tayland'da şeyhülislamlık görevinin 1600'lerden beri mevcut olduğu kaydedilmektedir. 'Chularajmontri' veya Şeyhülislam, Taylandlı Müslümanlar arasında tanınan dini işlerde en yüksek yetkiye sahip devlet görevlisidir. Bugüne kadar şeyhülislamlık görevi yapan toplam 18 kişi bulunmaktadır. 1997 yılında şeyhülislamın temel görevlerini resmileştirmek için çıkarılan kanundan sonraki süreçte şeyhülislamlık makamı değişime uğramıştır. Bu kanunla göreve gelen iki şeyhülislam bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Şeyhülislam Aziz Phitakkumpol kanunda belirtilen dört temel görevden biri olan dini konularda fetva verme işini sistematik hale getirmiştir. Ayrıca Şeyhülislam Aziz İbadat ve Muamelat ile ilgili meseleler üzerine toplam 47 fetva yayınlamış olup bu fetvaları toplayarak fetva kitabı olarak yayınlamıştır. Bundan dolayı Şeyhülislam Aziz en çok fetva veren ve ilk defa fetva kitabı yayınlayan şeyhülislamdır. Bu itibarla söz konusu dönemde şeyhülislam olan Aziz Phitakkumpol fetva verme faaliyetinde geçmişş dönemdeki şeyhülislamlardan daha etkin olmuştur.
İslam Hukukunda mazlumun hakkını alması: Kişinin malİ hakkını kendi eliyle alması

Bu çalışma; kişinin hakkını, o hakkı vermekten imtina eden kişiden mahkemeye başvurmadan, kendi eliyle almasının hükmünü farklı görüş ve bakış açılarıyla, karşılaştırmalı bir şekilde ele alıp incelemektedir. Çalışma; hak sahiplerinin, mağdur olmamak için bilmeleri gereken ve özellikle günümüzde daha çok ehemmiyet kazanan hüküm ve kuralları ele almaktadır. Bu çalışma da görülecektir ki kişinin hakkını kendi eliyle almasının bir takım şartları vardır. Bu şartların en önemlileri: Alınacak olan hak, kesin olarak ispat edilebilen bir hak olmalıdır. Çünkü kişi ispat edemediği bir hakkı kendi hakkı olduğu iddiası ile alamaz. Kişinin, hakkını kendi eliyle alması bir fitneye sebebiyet vermemeli ve bir Müslüman'ın endişeye kapılmasına neden olmamalıdır. Hakkı vermeyen kişi hakkı inkar etmeyip vermek için uğraşan yahut zorluktan ötürü vermeyen biri olmamalıdır. Tezimizle birlikte, malı gasp olunan bir kimsenin o malını mahkemeye başvurmadan kendi eliyle almasının caiz olması noktasında ittifak olduğu da görülecektir. Ancak eğer hak, gasp değil de başkasının zimmetinde bulunan bir borç ise bunun kendi eliyle alınmasının caiz olup olmadığı noktasında ihtilaf vardır. doğru olan, ihtiyaten mahkemeye başvurmadan alınmamasıdır. Çünkü genelde bu türden hakların mahkemeye başvurulmadan alınması bir fitneye yahut bir husumete neden olmaktadır.
Blockchain teknolojisinin Bankacılık ve Finans Hukuku çerçevesinde değerlendirilmesi

Gelişen teknolojinin sonuçlarından biri olan dijitalleşme ve dijital dönüşüm kavramları bugün birçok ülkeyi ve sektörü etkisi altına almıştır. Ancak, bankacılık ve finans sektörü, dijitalleşme ve dijital dönüşüm kavramlarından en çok etkilenen sektör olarak karşımıza çıkmaktadır. Sektörde yer alan finans şirketlerinin hizmet sunma şekilleri ve bu şirketlerin hizmet verdiği tüketicilerin de paralel olarak hizmet alma yolları gün geçtikçe dijitalleşme ile birlikte hem daha az maliyet hem de daha fazla sürat içermektedir. Dijitalleşme çerçevesinde ortaya çıkan yeni finansal hizmetler karşılığında bir gereksinim olarak finans hukuku kapsamında yeni regülasyonlar gerçekleştirilmiştir. Tezimizin konusunu oluşturan blockchain teknolojisinin bankacılık ve finans hukuku çerçevesinde değerlendirilmesi aşamasında öncelikle blockchain terminolojisinde önem arz eden kavramlar açıklanacak, daha sonra blockchain teknolojisinin farklı ülkelerdeki finans sektörlerinde yer alan uygulamalar ve hukuk düzenleri üzerindeki etkileri örnekler ile karşılaştıracak ve son olarak da blockchain teknolojisinin Türk bankacılık ve finans sektörü ile hukuk sistemindeki etkileri tartışma konusu yapılacaktır. Blockchain teknolojisinin bankacılık ve finans hukuku çerçevesinde değerlendirilmesinin tez konusu seçilmesindeki en önemli sebepler ise konunun çeşitli çevrelerde henüz tartışılmaya başlanması ve konu hakkında bilimsel nitelikte çalışmaların sayısının oldukça az olmasıdır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre aşırı yararlanma

Bu çalışmada TBK. m. 28'de düzenlenen aşırı yararlanma müessesesi incelenmiştir. Aşırı yararlanma, tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde, bir tarafın, sözleşmenin kurulması aşamasında diğer tarafın düşüncesizliğinden, deneyimsizliğinden veya zor durumda bulunmasından yararlanarak edimler arasında göze çarpacak derecede açık bir oransızlık meydana getirmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde aşırı yararlanma ile ilgili temel bilgilere yer verilmiştir. Burada özellikle aşırı yararlanmanın tarihi gelişimi, tanımı, hukuki niteliği ve benzer müesseselerle karşılaştırılması üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde aşırı yararlanmanın unsurları ele alınmıştır. Bu kapsamda objektif ve sübjektif unsurlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümün konusu ise, aşırı yararlanmanın hüküm ve sonuçlarıdır. Burada da, özellikle edimler arasındaki oransızlığın giderilmesi seçeneğine ilişkin çeşitli görüşlere yer verilip, bir takım sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Nihayet, çalışma sırasında vardığımızı kanaatlere 'Sonuç' kısmında topluca yer verilmiştir.
Uluslararası alanda vergi idareleri arasında bilgi değişimi: Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalar açısından konunun değerlendirilmesi

Küreselleşme ile birlikte uluslararası mal ve sermaye akımlarının neden olduğu vergisel sorunları çözüme kavuşturmak şart olmuştur. Bu sorunların çözüm yolu ise uluslararası işbirliğinin etkin bir şekilde işletilebilmesi için tam ve güvenilir bilgi değişimi ve şeffaflığın sağlanmasından geçmektedir. Vergi idareleri arasındaki bilgi değişimi ile uluslararası alanda işbirliği yaparak çifte vergilendirilmeyi önleme, kara paranın aklanması, vergi kaçakçılığı, zarar verici vergi rekabeti ile mücadele imkanı sağlanmış olacaktır. Bu sebeplerden dolayı bilgi değişimi konusu son yıllarda önem kazanmıştır. Bu tez çalışmasının amacı; uluslararası alanda vergi idareleri arasındaki bilgi değişimi konusunu OECD Model Anlaşmasının 26. maddesi çerçevesinde inceleyerek, Türkiye'nin geçmişşten günümüze vergisel konularda imzaladığı bilgi değişim anlaşmalarını kapsamlı bir şekilde ele almak ve vergisel sorunları çözüme kavuşturmada önemli rol oynayan bilgi değişimi anlaşmalarının son yıllarda artan önemini vurgulamaktır.
Nişanın sona ermesinin hüküm ve sonuçları

Nişanın sona ermesine dayalı hükümlerin uygulanabilmesi için her şeyden önce geçerli bir nişan ilişkisinin varlığı gerekmektedir. Bu sebeple çalışmamızda önce nişanın kurucu ve geçerlilik unsurlarını inceledik. Ayrıca taraflar arası ilişkinin nişan olarak değerlendirilmesi üzerinde olabildiğince durarak nişan hükümlerinin uygulanabileceği ilişkileri tespit etmeye çalıştık. Nişan hükümlerinin uygulanabilmesi için, nişanın evlilik olmaksızın sona ermesi gerekmektedir. Çalışmamızda, nişanı evlilik dışında sona erdiren tüm halleri inceledik. Nişanın evlilik olmaksızın sona ermesi halinde karşımıza bazı sonuçlar çıkmaktadır. Bunlar: Maddi tazminat, manevi tazminat ve hediyelerin iadesidir. Maddi tazminat malvarlığına ilişkin, manevi tazminat ise kişi varlığına ilişkin bir zarar olması halinde karşımıza çıkmaktadır. Hediyelerin iadesi ise nişan sürecinde nişanlılara verilen hediyelerin iadesine ilişkin bir taleptir. Her talep özelinde, talep hakkı olanlar, talebin hukuki niteliği ve şartları ayrı ayrı incelenmiş olup uygulamada özellik arz eden noktalar çalışmamızda yer almıştır.
Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda yaşlılık sigortası

İnsanoğlu varoluşundan yarından emin olma endişesi içerisinde sosyal risklerle mücadele içerisinde bulunmuştur. Bu kapsamda yaşlılık olgusu da insanlık bakımından kaçınılmaz bir risktir. Dünyada ve ülkemizde sosyal güvenlik hukuku bakımından da bu riskin yaratacağı gelir kayıpları telafi edilmeye çalışılmıştır. Ülkemizde yaşlılık riski ile sosyal sigortalar ve sosyal yardımlar ile mücadele edilmektedir. Bu çalışmada yaşlılık riskinin sosyal sigortalar bakımından korunmasını incelenecektir. Yaşlılık sigortasından faydalanma açısından ülkemizde genel olarak prim ödeme ve yaş koşullarının yerine getirilmesi gerekmektedir. Ancak bir takım çalışanların bu şartları yerine getiremeyeceğini öngören kanun koyucu bir takım koruyucu hükümler öngörmüştür. Erken yaşlananlar, yeraltında çalışan işçiler bunlara örnek olarak gösterilebilir. Prim ödeme ve yaş koşulunu yerine getiren bir sigortalının salt bu koşulları sağlaması yeterli değildir. Bunun yanında şekli koşullar içerisinde işten ayrılma ve kuruma başvurmak gerekmektedir. Ancak işten ayrılma koşulunun her sigortalı için öngörülmediğini belirtmek gerekir. Yaşlılık sigortasından sağlanan temel hak yaşlılık aylığıdır. Bu bağlamda yaşlılık aylığı bağlanması sonucu belirli şartlarda bir takım haklar tanınmaktadır. Bunlar; sağlık hizmetleri ve kamu görevlileri için emekli ikramiyesi, işçiler için kıdem tazminatı, kadrosuzluk tazminatı ve emlak vergisi muafiyetidir. Yaşlılık aylığı bağlanmaması nedeniyle de toptan ödeme suretiyle ödenen primler iade edilmektedir.
Elektronik haberleşme hizmetlerinin denetlenmesi, uygulanan yaptırımlar ve bunların yargısal denetimi

Elektronik haberleşme hizmetleri doğal tekel niteliğine sahip olmaları nedeniyle düzenleyici ve denetleyici kurumlar tarafından regüle edilmesi gereken en kritik kamu hizmetlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de mezkur hizmetler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kanunlar ve ikincil düzenlemelerle kendisine verilen görevler kapsamında düzenlenmekte ve denetlenmektedir. Tüm idari makamların olduğu gibi düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğini haiz Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun da hizmetlerin denetlenmesi esnasında tespit edilen ihlaller neticesinde idari yaptırım uygulama yetkisine sahip olması kaçınılmazdır. Üstelik bu hizmetlerin stratejik önemi de dikkate alındığında bu yetki kaçınılmazdır. Öte yandan, Kurum tarafından işletmeciler hakkında uygulanan yaptırımların yargısal denetimi, Kabahatler Kanunu'nun 3 üncü maddesi dikkate alındığında idari yargı mercilerince gerçekleştirilmekte olup zaten idare hukukunun genel esasları da bunu gerektirmektedir.
Ceza Hukuku kurallarının yer bakımından uygulama alanı ve güncel sorunlar

Ceza hukuku kurallarının yer bakımından uygulama alanı, ulusal ve uluslararası ceza hukukunun bir konusu olarak, devletlerin, cezalandırma yetkilerinin hangi coğrafi alan üzerinde işlenen suçlar hakkında uygulanacağı belirler. Küreselleşme olgusunun beraberinde getirdiği sonuçlardan biri olarak suçların küreselleşmesi, devletleri, klasik cezalandırma kurallarının kapsamını genişletmeye sevk etmiştir. Sınır-aşan suçlulukla mücadelenin gerektirdiği devletlerarası işbirliğinin sağlam temeller üzerine kurulmasında, ceza hukuku kurallarının yer bakımından uygulanması konusunun, devletlerin ceza hukukları arasındaki uyumu sağlayacak önemli bir rolü bulunmaktadır. Çalışmamızda, devletin cezalandırma yetkisinin uluslararası hukuk ve kamu hukukundaki temellerine inilerek, günümüz devletler uygulamasındaki kullanım şartlarına ve bu kapsamda Türk Ceza Hukukundaki teorik temelleri ile uygulama örneklerine yer verilmiştir.
İş yargılamasında belirsiz alacak davası

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile belirsiz alacak davası, bir dava türü olarak düzenlenmiştir. Çalışmamızda; belirsiz alacak davasının detaylı incelemesi yapılmıştır. Bununla birlikte, bu dava türüyle ilgisi olan eda davası, tespit davası, kısmi dava ve Medeni Usul Hukukuna hakim olan bazı ilkeler de çalışmamızda yer almaktadır. İşçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu edilebilmeleri yönünden doktrin tartışmaları, Yargıtay içtihatlarının gelişimi ve güncel durumu, uygulamada sıkça karşılaşılan işçilik alacakları, işçi alacaklarının ispat meseleleri ve hesaplama yöntemleri ile birlikte bu alacakların, belirsiz alacak davasına konu edilip edilemeyecekleri inceleme konusu yapılmıştır.
Exhaustion of trademark rights and trademark law in EU

Çalismanin baslangiç kisminda, fikri ve sinai mülkiyet haklarinin tarihçesi ve fikrisinai mülkiyet haklari kisaca anlatilmistir. Marka hakkinin tarihi süreç içerisindekigelisimi ile bu konuyla ilgili en önemli uluslararasi anlasmalar açiklanmistir. Çalismada ayrica markanin fonksiyonlari, marka hakkinin korumasi ve korunmakriterleri ile markanin sagladigi haklar 89/104 sayili direktif ve 40/94 sayiliyönetmelik kapsaminda incelenmistir. Mallarin serbest dolasimi ilkesi ile ortak pazar olusturulmasi hedefininsaglanmasinda marka hakkinin bir engel olarak kullanilmasi arasinda baglantikurulmasi anlaminda, Avrupa Birliğinde mallarin serbest dolasimi ve Avrupa BirliğiAdalet Divaninin kararlari detayli bir sekilde incelenmistir. Marka hakkinin tüketilmesi ve paralel ihracat konulari Avrupa Birliği Adalet Divanikararlari dogrultusunda gözden geçirilmistir. Sonuç olarak Türkiye'de marka hakkinin tüketilmesi ve Gümrük Birliği Kararinin Türkiye ile Avrupa Birliği arasindakiparalel ticarete etkileri açiklanmistir.
Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yargı yetkisi

Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü 17 Temmuz 1998'de 160 ülke temsilcisinin katılımıyla yapılan Roma Konferansında kabul edilmiş ve 1 Temmuz 2002'de yürürlüğe girmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi sadece gerçek kişiler üzerinde yargı yetkisine sahip olup uluslararası toplumu ilgilendiren en ağır suçları yani soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçu olmak üzere dört tip suç üzerinde yargılama yetkisine sahiptir. Mahkeme yargı yetkisini Roma Statüsü'ne taraf devletlerin ülkesinde ve Statü'ye taraf olmamakla birlikte somut bir olay için mahkemenin yargı yetkisini kabul ettiğini beyan eden, suçun işlendiği devletin veya suç işlediği isnat edilen kişinin uyruğunda bulunduğu devletin herhangi bir ülkesinde uygulayabilmektedir. Ayrıca BM Güvenlik Konseyi tarafından mahkeme önüne getirilecek durumlarda dünyanın her yerinde işlenen suçlar mahkemenin yargı yetkisine girecektir. Mahkeme Statüsü 1 Temmuz 2002'de yürürlüğe girmiş olduğundan bu tarihten önce işlenen suçlarla ilgili yargılama yapılmayacaktır.
2017 Anayasa değişikliği çerçevesinde Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu, Türkiye'de öteden beri tartışma konusu olmuştur. 2017 Anayasa değişikliği ile Türkiye'de yeni bir hükümet modeli kabul edilmiş ve Cumhurbaşkanın cezai sorumluluğu tamamen değiştirilmiştir. Bu değişiklikler, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna dair tartışmaları farklı bir boyuta taşımıştır. Çünkü Cumhurbaşkanı artık yeni hükümet modelinin merkezinde yer almakta ve tek başına yürütmeyi oluşturmaktadır. Bu bağlamda Cumhurbaşkanı, hukuki statüsü itibariyle parlamenter sistemdeki cumhurbaşkanından uzaklaşmış, başkanlık sistemindeki başkana yaklaşmıştır. Cumhurbaşkanının tıpkı başkanlık sistemindeki bir Başkan gibi sahip olduğu bu geniş yetkilere nazaran cezai sorumluluğunun nasıl düzenlendiği büyük önem arz etmektedir. İşte, bu çalışmada da evvela Cumhurbaşkanı ve sorumluluk kavramları açıklanacak, daha sonra Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunun Türk Anayasa Hukukundaki tarihi gelişimi ele alınacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunun parlamentoda işletilme aşaması analiz edilecek ve Türkiye'deki Cumhurbaşkanı ile ABD'deki Başkanın cezai sorumluluğu karşılaştırılacaktır. Son olarak Cumhurbaşkanının Yüce Divanda yargılanma aşaması incelenecektir.
Sağlık çalışanlarını tehdit eden hastalıklar ve patojenler: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu üzerinden çözüm önerileri

Sağlık çalışanları mesleki uygulamalar nedeni ile risk altında olan bir gruptur. Söz konusu risk genel geçer çalışma risklerinin dışında hastalıklar ve patojenler ile ilgilidir. Her ne kadar bulaşıcı hastalıklar ve patojenler tıbbi alanın en önemli araştırma ve uygulama konularından da olsa, her ne kadar çalışanın korunması için belli ilke ve uygulamalar belirtilse de konu iş sağlığı ve güvenliği açısından ele alınmalıdır. Bunun nedeni iki başlık altında toplanabilir; biri standardizasyon, diğeri hukuki düzenlemedir. Standardizasyon her çalışana belli bir davranış ve uygulama çerçevesi getirerek riski minimal düzeye getirir. Hukuki düzenleme ise iş sağlığı ve güvenliği kapsamı içerisinde riskli davranışın belirlenerek hukuki yaptırımların kime yönlendirileceğini düzenler. Sağlık çalışanlarının hastalık ve patojenler nedeni ile risk altında olması hastaları, sağlık çalışanlarının ailelerini dolayısı ile tüm toplumu ilgilendiren bir konudur. Geniş bir çerçeveden dar çerçeveye yani sadece sağlık alanına odaklanıldığında bile ülkemizde nozokomiyal ve ameliyathane enfeksiyonlarının hala yüksek oranda görüldüğünü ifade eden çalışmalar vardır. Sorun muhtemelen çalışanların davranışlarında ve standardizasyon sorunlarında yatmaktadır. Çalışmamızın hedefi sorunların çözülmesi için ilgili kanunları inceleyerek çözüm önerileri getirmek ve riskleri azaltmaktır.
Güven ilkesinin Türk Borçlar Kanunu'ndaki temsil ilişkisine yansımaları

Tez çalışmamızda, güven ilkesinin Türk Borçlar Kanunundaki temsil ilişkisine yansımaları incelenmiştir. İyiniyetli üçüncü kişilerin güvenini koruyan bu hükümler hukuki sonuçları bakımından birçok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. Bu nedenle, teori ve uygulama bakımından sınırları belirli çözümlerin ortaya konması gerekmiştir. Bu kapsamda, tez çalışmamızın birinci bölümünde, güven ilkesi kavramı incelenmiştir. İkinci bölümde, temsil kavramı genel hatlarıyla ele alınmış olup güven ilkesinin temsil ilişkisine dair yansımalarını içeren TBK hükümleri ve bu hükümlerin hukuki sonuçlarına ilişkin tartışmalar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, 'Hukuki Görünüşe Dayalı Temsil Yetkisi Teorisi' ve bu teorinin hukuki dayanağı üzerine çalışılmıştır.
Teorik açıdan hakimin hukuk yaratması

Hukuk sistemlerinde kanun koyucuların mükemmel kanunlar yapmaları imkansızdır. Zira dinamik toplumsal koşullarda, ortaya çıkabilecek her türlü uyuşmazlığa, önceden bir kanun hükmünün öngörülmesi mümkün değildir. Bu noktada önlerine gelen uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma zorunluluğu altında bulunan hakimlerin hukuk yaratmalarına ihtiyaç duyulur. Tezin amacı; kanun koyucuların her türlü uyuşmazlığa çözüm üretememesi nedeniyle ortaya çıkan kanun boşluklarının hakim tarafından nasıl doldurulacağı sorunsalı çerçevesinde, hakimin hukuk yaratma yetkisini teorik ve felsefi açıdan incelemektir. Bu amaçla, tezde hukuk yaratmanın ön koşulu olan kanun boşluğu, hakimin hukuk yaratmasına ilişkin teorik görüşler ve hakimin hukuk yaratmasının farklı hukuk sistemlerindeki görünümleri anlatılmaya çalışılmıştır.
Milletlerarası ticari tahkimde patolojik tahkim şartı ve sözleşmesi

Milletlerarası nitelikli ticari uyuşmazlıkların çözümlenmesi için başvurulan temel yöntem milletlerarası ticari tahkimdir. Geçerli bir tahkim şartı veya sözleşmesinin mevcut olması ise tahkimin temel taşıdır. Sadece tarafların uyuşmazlıkları tahkimde çözme iradesini yansıtan geçerli bir tahkim şartı veya sözleşmesinin mevcut olması halinde uyuşmazlıklar tahkim yoluyla çözümlenebilir. Çalışmamız kapsamında incelediğimiz patolojik tahkim şart ve sözleşmeleri, tahkim usulünün 'pürüzsüz' akışını sekteye uğratabilecek belirsizlikler, eksiklikler veya çelişkiler barındıran anlaşmaları tarif etmek için kullanılmıştır ve bu patolojiler tarafların tahkim iradesine gölge düşürmektedir. Belirsizlik, eksiklik veya çelişkiler dolayısıyla tarafların uyuşmazlıkların çözümlenmesi bakımından açık ve kesin tahkim iradesinin bulunup bulunmadığı; tahkim şartı veya sözleşmesinin 'tesirsiz' ya da 'tatbiki imkansız' hale gelip gelmediği tartışma konusu olabilir. Bir tahkim şartı veya sözleşmesinin patolojik olması, onun doğrudan geçersiz olduğu veya uygulanamayacağı sonucunu doğurmaz. Şart veya sözleşmede yer alan belirsizlik, eksiklik veya çelişki içeren hükümler devlet mahkemeleri veya hakemler tarafından yorumlanmalı ve şart veya sözleşmenin geçersiz olup olmadığı kararlaştırılmalıdır. Dolayısıyla patolojik tahkim şartı veya sözleşmesi kavramları tahkim anlaşmalarının esas bakımından geçerliliği ve yorumlanması ile doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda, çalışma kapsamında öncelikle patolojik tahkim şartı ve sözleşmesi kavramı tanımlanacak; ardından genel olarak tahkim anlaşmalarının esas bakımından geçerliliği ve yorumlanması incelenecektir. Bir tahkim şartı veya sözleşmesinde farklı türden patolojiler bulunabilir. Örneğin, tarafların devlet mahkemelerine ve tahkime başvuruyu bir arada öngördüğü bir tahkim şartı söz konusu ise tarafların uyuşmazlıkları tahkimde çözme iradesinin açık ve kesin olup olmadığı belirsizdir. Taraflar mevcut olmayan bir tahkim merkezini yetkilendirmişse geçerli bir tahkim şartının var olup olmadığı ve bu şartın 'tatbikinin mümkün' olup olmadığı tartışma konusu olabilir. Dolayısıyla patolojik tahkim şartı ve sözleşmelerini incelerken bu şart ve sözleşmeler belirli kriterlere göre sınıflandırılıp, benzer örneklerin mahkeme ve hakemlerce ne şekilde yorumlandığı değerlendirilecektir.