Belçika'da Türkçe öğretimi ve karşılaşılan temel sorunlar

1960'lı yıllarla birlikte ülkemizden Avrupa'ya işçi göçü başlamıştır. O yıllarda Avrupa'ya geçici olarak giden Türk işçileri zaman içinde dönme fikrinden vazgeçmişş ve oralara kalıcı olarak yerleşmişlerdir. Zaman ilerledikçe yurttaşlarımızın çocuklarına ana dil ve kültür eğitimi zaruri bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Avrupa Ekonomik Topluluğu, üye ülkelere göçmen işçilerin çocuklarının ihtiyaçlarını karşılayacak bir eğitim vermelerini telkin eden 25 Temmuz 1977 tarihli yönergesini yayımlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı, yurttaşlarımızın çocuklarına Türkçe ve Türk kültürü öğretimi amacıyla her sene Türklerin yoğun yaşadığı yerlere Türkçe ve Türk kültürü öğretmenleri göndermektedir. Bu araştırmanın amacı: 1961 yılıyla başlayan ve 1964 yılında imzalanan işgücü anlaşmasının ardından yoğun bir şekilde Belçika'ya gelen ve buraya yerleşen soydaşlarımızın çocuklarına verilen Türkçe öğretiminin durumunu belirlemek ve Türkçe öğretimi veren öğretmenlerimizin problemlerinin tespitini yapmaktır. Bu kapsamda nitel araştırma yaklaşımıyla, 2011- 2012 öğretim yılında Belçika'da görev yapan 25 Türkçe öğretmeniyle görüşme yapılmış, görüşme yapılan öğretmenlerden 3'ü ders ortamında gözlemlenmiş ve süreçte kullanılan materyaller incelenecek doküman olarak toplanmıştır. Görüşme için araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme soruları, 5 kişilik ön deneme grubuna yöneltilmiş ve alınan cevaplar doğrultusunda, görüşme formu sorularına son şekli verilmiştir. Öğretmenlere görüşme formu soruları yöneltilmiş ve elde edilen veriler, nitel veri çözümleme tekniklerinden içerik analizi tekniği kullanılarak, kodlamalarla temalandırılmış ve temalara anlam vererek yorumlanmıştır. Tezi hazırlayan araştırmacı tarafından geliştirilen gözlem formu kullanılarak, sınıftaki fiziksel ortam, ortamın sosyal boyutu ve dilin kullanımı, ders kitaplarının kullanım durumları, ortamda oluşan etkinlikler ve öğrenen özellikleri, fiziki ortam, ders kitaplarının kullanım durumları gözlemlenmiştir. Gözlem sonucu elde edilen verilerde, nitel veri çözümleme tekniği kullanılarak kodlamalarla temalandırılmış ve temalara anlam vererek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir: 1. Türkçe ve Türk Kültürü dersi sosyal ortamı değerlendirildiğinde, öğrencilerin bir bölümünün derse ilgisiz kaldığı ve motivasyon düzeyinin çok düşük olduğu görülmüştür. Öğretmenin, öğretmen olarak değil de abi, amca veya aileden biri olarak algılanması neticesinde öğretmene fazlaca samimi davranıldığı ve ders içinde öğrencilerin farklı tutumlar sergiledikleri anlaşılmaktadır. 2. Kullanılan ders kitaplarının 1-3. sınıflar haricinde yetersiz görüldüğü, bu kitapların dilinin ağır, sıkıcı ve seviye üstünde olduğu öğretmenlerce vurgulanmıştır; ancak öğretmenler, diğer senelerde kitapların hiç olmayışından dolayı eksik de olsa mevcut oluşunun memnuniyet verici olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler, birkaç sınıfa göre kitapların tek kitap halinde hazırlanmasını ise çoğunlukla yanlış bulmuşlardır. Öğretmenlerin tümü ders kitaplarının dışında ek materyal kullanmaktadırlar.3. Öğretmenlerin kullandığı strateji, yöntem ve tekniklere bakıldığında çoğunlukla kullanılan, sunuş yoluyla öğretim stratejisi ve anlatım yöntemi olmuştur. Bunun yanında öğretmenler; buluş yoluyla öğretim stratejisini, gösterip yapma yöntemini, eğitsel oyunları, drama tekniğini, hikaye-masal-fıkra anlatma tekniğini, resim yaptırma ve bulmaca tekniğini, eğitsel oyunları, yazı çalışmalarını, soru-cevap tekniğini, müzikle ve görsel materyalle öğretim tekniklerini uygulamaktadırlar.4. Dersin ölçme ve değerlendirilmesi daha çok süreç değerlendirmesi biçiminde ve test- etkinlik sonuçlarına bakılarak yapılmaktadır. Bunun yanında proje çalışmaları, performans görevleri, soru-cevap, sözlü ve yazılı yoklamalar da değerlendirmelerde 5. Öğretmenlerin dersleri işlerken karşılaştıkları sorunlar içerisinde en dikkati çeken sorun, fiziki ortam yetersizliği ve öğrenci-veli ilgisizliği olmuştur. Dernek başkanlarının duyarsızlıkları, okul öğretmen ve idarecilerin olumsuz tutumları, derslerin okul ders saati dışında işlenmesi ve notla değerlendirilmeyişi de ayrıca karşılaşılan sorunlar olarak görülmektedir. 6. Öğretmenler, ana dili ve kültür konusunda halkın bilinçlendirilmesini, ders dışı seçmeli olan Türkçe ve kültür dersinin ders saatleri içerisine alınıp notla değerlendirilmesini ve ders yapılan yerlerin fiziki ortamlarının iyileştirilmesini istemektedirler.