Sürdürülebilir mimarlık kapsamında günümüz çok katlı konut binalarında tasarım yaklaşımları ve uygulama örneklerinin incelenmesi

Bu tez kapsamında, dünya üzerinde yapılaşmaya bağlı olarak yüksek yapıların tarihiayrıca sürdürülebilirliğin tarihsel gelişimi incelenip meydana gelen problemlerin ve insanlığın geleceğini etkileyen sorunların azaltılmasına katkıda bulunulmasıaraştırılmıştır. Sürdürülebilir mimarlık kapsamında günümüz çok katlı konut binalarının tasarım ilkeleri incelenerek bir araştırma yapılmıştır. Dünya üzerinde yapılaşma artmış ve buna bağlı olarak meydana gelen enerji tüketimi artmıştır. Ayrıca yapılan binalar dinamik etkiye sahip olup, sürekli devinen yanideğişen binalar olmuştur. Bu değişimlerin çevreye olumlu etki bırakması ve harcanan enerjinin azaltılması, oluşan atıkların kontrolü olarak bu tez kapsamında araştırmalar yapılmıştır. Bununla birlikte sürdürülebilirlik kavramının tanımı kapsamı ve önemi bir başlık altında incelenerek günümüzde yaşanmakta olan çevre ve sağlık sorunlarının çözümü yönünde sürdürülebilirlik kavramlarından yola çıkılarak yapılan projelerin yapılaşma ile olan ilgisi incelenmiştir. Sürdürülebilirlik kavramı tarihsel bir gelişim içerisindedir, yapılan konferanslaroluşturulan ilkeler gün geçtikçe geliştirilmekte, çevre için oluşturulan korumacı yaklaşım artmaktadır. Bu tarihsel gelişim bu tez kapsamında incelenerek mimarlık ve tasarımla olan ilgisi araştırılmış ayrıca sürdürülebilir mimarlık kavramı gelişimi ayrı başlıkta incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise çok katlı bina kavramı, çok katlı bina kavramı geneltanımlamalarına yer verilerek çalışmanın içeriğini oluşturacak olan mimari eserler ile ilgili bir kriter oluşturulmuştur. Daha sonra çok katlı bina kavramının günümüz eserlerine kadar gelişi incelenip gelişim süreci ve tarihine değinilmiştir. Burada çok katlı bina kavramı bir sonraki başlıkta konut birimine indirgenerekçalışmaya daha detaylı bir pencereden bakılmak istenmiştir. Ayrı bir konu başlığıoluşturularak çok katlı konut binalarının gelişim sürecine yer verilmiştir. Ayrıca bu konu başlıklarını oluşturuken yapılara da atıfta bulunularak konunun mimari boyutuna giriş yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise konumuzun asıl ana başlığı oluşturularak sürdürülebilir ve yeşil bina kavramları incelenmiştir. Yeşil bina ve sürdürülebilir bina kavramlarıilkeler dahilinde incelenerek konunun ikinci başlığı olan yeşil bina sertifika sistemleri ve çok katlı konut ilişkisine açıklık getirilmiştir. Yeşil bina sertifika sistemleri yeşil bina kavramları sertifika sistemlerinin ilkeleri dahilinde incelenip bu sertifika sistemleri ile çok katlı konut kavramına ışık tutulmuştur. LEED sertifika sistemi Amerika Kıtasında oluşturulan bir sertifika sistemidir, LEED sertifika sistemi açıklanırken kredileme ve puanlama sistemi açıklanmışsürdürülebilir çok katlı konut ilkeleri oluşturulmuştur. Bu puanlama ve kredilemesistemi dahilinde sürdürülebilir çok katlı konut ilkelerinde sürdürülebilir alanlar, suetkinliği, enerji ve atmosfer, malzeme ve kaynaklar ayrıca iç mekansal çevre kalitesiilkeleri dahilinde kredileme sistemi oluşturulmuştur. BREEAM sertifika sistemi ise İngiltere Bina Araştırma Kurumu tarafından ilk olarak 1990'da oluşturulmuştur. BREEAM sertifika sistemi ise performanskategorileri dağılım oranı olarak atık, malzemeler, su, ulaşım, enerji, kirlilik, yönetim, sağlık ve insan konforu ayrıca ekoloji olarak yüzdelik dağılım oranları incelenmiş bu kategoriler dahilinde sürdürülebilir çok katlı konut binalarına ilkeleroluşturulmuştur. CASBEE sertifika sistemi ise Japonya'da ve Asya ülkelerinde sürdürülebilirlikeseslarını dikkate alınarak oluşturulmuş bir sertifika sistemidir. CASBEEdeğerlendirme sistemi olarak ''Q'' ve ''L'' değerleri açıklanarak yapının çevreseletkinliği ilkeleri dahilinde incelenmiştir. Green Star sertifika sistemi ise Avustralya Yeşil Bina Konseyi tarafından geliştirilmiş bir sertfika sistemidir. Bu sertfika sistemi Green Star bina sertifika sistemine göre yapılar yıldız derecesine göre alt yıldızdan üst yıldıza kadarderecelendirilmektedir. Yine bu sertifika sistemleri performans kategorileri ve yüzdelik oranları incelenerek değerlendirilmiştir. DGNB sertifika sistemi ise Alman Sürdürülebilir İnşaat Konseyi tarafından oluşturulmuştur. DGNB sertifika sistemi yine ilkeler dahilinde incelenerek bu ilkelere çok katlı konut kavramına ışık tutulmak istenmiştir. SBTool sertifika sistemi ilk olarak Paris'te oluşturulmuştur. SBTool 21 ülke ile birlikte çevresel performans ölçütleri ilkeleri dahilinde ortaya çıkmıştır. Bu ilkeler ve yüzdelik dağılım oranları ile birlikte sertifika sistemi araştırılmıştır. Bununla birlikte sürdürülebilir çok katlı konut binası kriterleri ve performans kategorileri incelenmiştir. Bu çalışmanın dördüncü bölümünün üçüncü başlığında ise, sertifika sistemleri ile oluşturulan ilkeler ışığında ve araştırmalar sonucunda sürdürülebilir çok katlı konutilkeleri oluşturulmuştur. Ayrıca beşinci bölümde ise enerji ve enerji kaynaklarının kullanımı ve korunumuincelenmiş, su ve su kaynaklarının kullanımı ve korunumu incelenmiş, malzemenin kullanımı ve korunumu bununla birlikte son iki ilke olan insan için tasarım ve sağlıkbununla birlikte arazi kullanımı ve korunumu incelenmiştir. Bu başlıklar ile birlikte sürdürülebilir çok katlı konut binalarında tasarım yaklaşımlarına açıklık getirilmiştir. Altıncı bölümde ise uygulama örneklerine geçilmiştir, bu uygulama örneklerindenAmerika Kıtası uygulama örnekleri, Avrupa Kıtası uygulama örnekleri, Asya Kıtası uygulama örnekleri, Avustralya Kıtası uygulama örnekleri ve Türkiye'den örnekler ile sonlandırılmıştır. Sonuç bölümünde bu örneklerin birbiriyle olankarşılaştırılmaları yapılmıştır, bu örnekler ayrıca sürdürülebilir çok katlı konutilkeleri ışığında incelenmiştir. Bu bölümde sürdürülebilir çok katlı konut ilkeleri olarak araziye yönelikplanlamalar, bina yoğunluğu ile ilgili kararlar, kentsel açıdan ihtiyaçların karşılanması, alt yapı ile ilgili kararlar, konut çevresinin düzenlenmesi ve planlanması, yeşil alan düzenlemesi, otopark alanlarının düzenlenmesi incelenmiştir. Konut ilkesi olarak eğitim ve sağlık ihtiyaçlarına yakınlık, vaziyet planı düzenlemesi ve konutun araziye oturtulması, sürdürülebilir yapı malzemesinin kullanılması, inşaat yapım elemanlarının sürdürülebilir olması ve konut binasının işlevinin kullanıcıya uygun olup olmaması tüm yapılar için araştırılıp bir tablo sistemi oluşturulmuştur. Böylece yapıların sürdürülebilirlik kriterleri açısından karşılaştırılması daha kolay ve ulaşılabilir olmuştur. Çalışmanın amacı da zaten bu yönde yapılan uygulama örneklerine bir kriter oluşturularak sürdürülebilirlik ilkelerine katkı sağlamaktır, ayrıca yapılacak olan binalar için ulaşımı kolay bir kılavuz oluşturulması amaçlanmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın ve araştırmanın tümünü kapsayan açıklamalarda bulunulmuş ayrıca incelenen örnekler dahilinde yapılarda genelde hangi ilkelerindaha fazla kullanıldığı tespit edilmiş ayrıca sürdürülebilir çok katlı konut binalarına yönelik araştırmanın amacı ortaya konulmuştur.