turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Muteahhir Dönemde kıdem ve hudus tartışmaları: Fail-i muhtar ve Mucib bi'z-zat Tanrı anlayışları -Razİ, Amidİ, Tusİ-

Bu çalışmada İslam düşüncesinin felsefe ve kelam disiplinlerini birbirinden ayıran iki kavram ele alınmaktadır: Fail-i Muhtar ve Mucib bi'z-Zat tanrı anlayışları. Tanrının alemi zorunluluk yoluyla yarattığını savunan ve bir bütün olarak varlığın düzenini zorunluluk tarzında anlayan filozofların düşünce tarzı ile, Tanrının alemi kudret ve iradesi ile yarattığını ve varlığı imkan kavramı üzerinden anlayan kelamcıların düşünce tarzları kıyaslanmaktadır. Bu, düşüncenin geneline sirayet eden temel çıkış noktası olduğu için, konu sınırlandırılarak kıdem ve hudus tartışmaları bağlamında ele alınmaktadır. Ayrıca bu iki kavram Fahreddin er-Razi, Seyfuddin el-Amidi, Nasiruddin et-Tusi'nin düşünce ve tartışmaları üzerinden takip edilmektedir. Bu çalışmada metodik olarak, var kılmanın üç amili merkeze alınmıştır. Birinci bölümde var kılan mucid ile bağlantılı meseleler fail-i muhtar ve mucib bi'z-zat tanrı anlayışları üzerinden açıklanmaktadır. Bununla birlikte fail-i muhtar ve mucib bi'z-zat tanrı anlayışları bağlamında Tusi'nin birleştirici yaklaşımı ve Amidi üzerinden tartışılan fail-i muhtar ve kadim alem nazariyelerinin uyumu hakkında mülahazalarda bulunulmaktadır. İkinci bölümde varlık vermenin mahiyeti bağlamında, tercih, sıfatların taalluku, mucibiyyet, öncelik-sonralık gibi kavramlar ele alınmaktadır. Son olarak mesele var kılınan nesneler üzerinden tahlil edilmektedir.
Yapay zeka felsefesinde bilinç problemi

Bu çalışma, bilinçli bir yapay zekanın imkanı üzerine bütüncül bir bakış açısı oluşturmayı hedefleyen felsefi bir soruşturmadır. Soruşturmanın planı 'Bütüncül bir yapay bilinç teorisi, doğal bilince yönelik kuşatıcı bir yaklaşım üzerine inşa edilmelidir.' varsayımına bağlı olarak oluşturulmuştur. Bu bağlamda, öncelikle melez bir kavram olan yapay bilinci meydana getiren bileşenler olan yapay zeka ve bilinç mefhumları ayrık problematikler olarak ele alınmış, daha sonra ise yapay bilince yönelik bakış açıları incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın başlangıcında bilinç, fenomenal deneyim olarak tanımlanmış ve çalışma boyunca kabul edilebilir bir bilinç yaklaşımının, deneyimin içkin bağıntıları olan deneyimleyen ve deneyimlenenin doğasını göz ardı etmemesi gerektiği fikri ayrıştırıcı bir ölçüt olarak kullanılmıştır. Makine bilincinin etik, hukuki ve epistemolojik meselelerle de ilgisi tartışılarak bilinçli bir makine inşasının pratikte yol açabileceği sorunsallara işaret edilmiştir. Son adımda ise 'Bilinçli bir makine mümkün müdür? sorusu basamaklar halinde cevaplanırken makine bilincinin insan bilinciyle karşılaştırılamaz yapıda yeni bir tür bilinç olarak var olabileceği tezi, felsefi olarak temellendirilmeye çalışılmıştır.
Varoluşçu felsefenin özgürlük anlayışı

Günümüz felsefe akımlarından biri olarak varoluşçuluk yirminci yüzyılda ortaya çıkan geleneksel felsefe cereyanlarına tepki hareketi olarak doğmuş bir akımdır. Karterzyen felsefesine, rasyonalist düşüncenin keskin çizgilerine, soyut felsefeye, Aristo metafiziğine reddiye olarak doğan varoluşçu felsefe insanın somut varlık oluşuna, insanın merkeze alınmasına ehemmiyet vermektedir. Varoluşun temeline özgürlüğü yerleştirmekte, insanın özgür bir varlık oluşunu seslendirmekte, yaşam felsefesinden etkilenmekte, anlama sanatını ön plana çıkarmakta, fenomonolojik yaklaşımları önemsemektedir. Varoluşçu felsefe varoluşun özden önce geldiğini savunan ve sistemden yoksun bir felsefe olarak görülmektedir. Soren Kierkegaard, Martin Heidegger, Karl Jaspers, Gabriel Marcel, Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Merleau-Ponty, Martin Buber, Paul Tillich ve Simoone de Beauvoir gibi geniş yelpazede temsil edilen varoluşçu felsefenin öncüleri tekdüze bir yaklaşım sergilememişlerdir. Varoluşçu olarak bilenen bu filozoflardan bir kısmı ateist yaklaşım sergilerken, bir kısmı dini tecrübeyi önemsemişlerdir. Onlardan bir kısmı ferdiliği ön plana çıkarırken diğer kısmı insanın toplumsal yönünü ve başkalarıyla iletişimini önemsemişlerdir. Varoluşçu filozoflar tarihselci, fenomonolojik, hermonetik, bireyselci ve feminist yöntem ve yaklaşımlarıyla dikkat çekmektedirler. Varoluşçu filozoflar felsefi diyalektikleri kadar edebiyat, şiir, yazı, sanat, tiyatro, musiki ve yayıncılık özellikleriyle de dikkat çekmişlerdir. İnsanı merkeze alan varoluşçu filozoflar özne olarak insanın orda değil bu dünya içinde var olduğuna dikkat çekmişlerdir. İnsanın öznelliğine vurgu yapmışlar, varlığın analizinde Dasein'in yerini önemsemişlerdir. İnsanın anlam arayışına dikkat çekmek suretiyle varoluş hümanizmasını geliştirmişlerdir. Varoluş hümanizmasının özünü özgürlüğün oluşturduğunu savunan varoluş filozofları özellikle seçme özgürlüğü üzerinde durup kaderci yaklaşımlara reddiyede bulunmuş ve insanlık tasarımını önemsemişlerdir. Başıbozuk bir özgürlük anlayışı yerine özgürlük anlayışını sorumluluk duygusuyla birlikte ele almışlardır. Evrensel yasaları, katı ahlak kurallarını ve bir takım değerler hiyerarşisini reddetmiş olmalarına rağmen insanı etik yaklaşımlardan uzak bir kulvara da düşürmemişlerdir. İnsanın kendi değerlerini kendisinin oluşturduğunu, etik ilkelerin varlığını ve etik yaklaşımlara dayalı bir hayatı öngörmüşlerdir. Özgürlüğe dayalı bir ontoloji geliştirmişler ve bilhassa fenomonolojik ontoloji kuramını geliştirmişlerdir. Ateist varoluşçular Tanrı'nın varlığını yok saymışlarsa da dini tecrübeyi önemseyen varoluşçu filozoflar özgürlük ve iman arasında önemli ilişki ağları kurmuşlardır. İmanın kişiyi eşyaya, nesnel dünyaya ve bir takım tutkulara bağımlılıktan kurtardığını düşünmüşlerdir. Varoluşçu filozoflar özellikle ötekiyle ilişkiye ehemmiyet vermişler, özgürlüğümüzün bir başkasının özgürlüğüyle ancak sınırlanabileceğini savunmuşlardır.
Sanat ve siyaset ilişkisi bağlamında estetik bir araç olarak beden

Bu araştırma, estetik bir algı nesnesi olarak bedenin, siyaset ve sanat ilişkisi bağlamında incelenmesini içerir. Bu araştırmayla, bedenin bir sanat nesnesi olarak tanımlanması ile siyasal özne olarak kurulması arasında önemli benzerlikler olduğu gösterilmiştir. Bu benzerlikler, Jacques Ranciere'in ileri sürmüş olduğu estetik rejim mantığı içerisinde araştırılmıştır. Bu hususta yapılan çalışma özelinde estetik kavramı düşünme ve mantık yürütmeye etkiyen rejimsel faaliyetlerle ilgilidir. Bu faaliyetler, 'sanata ait olmak' ile 'gündelik yaşama ait olmak' arasındaki farkın yitip gittiği anlarda ortaya çıkar. Bu anlar; yapılabilecek 'sanat eseri' yahut 'sanat eseri değil' ayrımı gibi beden içinde, örneğin 'kahraman' yahut 'hain' ayrımına imkan veren benzer bir mekanizmayı işaret eder. Bu mekanizma ise estetik rejim mantığında duyulur olanın dağılımında kurulur. Çalışmanın özü, çağdaş sanat pratiklerinin gündelik yaşamdaki mekan ve nesneleri kullanabilmesinde yatar. Bundandır ki, gündelik yaşam ile çağdaş sanat pratikleri arasındaki sınır kaybolmuştur. Dolayısı ile gündelik yaşama içkin olan siyaset ile sanat pratikleri arasındaki ilintiden bahsetmek mümkün hale gelir. Gündelik yaşamdaki bedenin; söylem, tavır yahut moda olarak sunumu, çağdaş sanat özelinde küratoryal bir işe benzemektedir. Mevcut ideolojinin sürekliliği için, bedenin üretimi ve sunumu adına enformasyon teknolojilerinin tüm nimetlerinde yararlanılacak, bununla beraber beden diğer bedenlerin arasına sızabilme imkanı ile başlı başına bir estetik araç olarak işlev kazanacaktır. Sonuç olarak çalışma, bedenin estetik bir rejim altında ne şekilde araçsallaştığını ve bedenin araç olarak nasıl iş gördüğünü incelemektedir.
Varoluşçulukta din

Özne olarak insanın varoluşunu unuttuğu bir dönemde ortaya çıkan Varoluşçu hareket insanı bir birey olarak felsefesinin merkezine alıp ona yeni bir tutum kazandırmıştır. Varoluşçu felsefe klasik felsefenin öz ve varoluş ayrımına yeni bir bakış getirerek varoluşun özden önce geldiği söylemini ortaya atmıştır. Varoluşçu felsefebu söylemiyle bireye yeni bir dünya inşa etmiştir. Bu çalışma ise TeistVaroluşçu filozoflardan Kierkegaard ve Karl Jaspers, Ateist Varoluşçu filozoflardan J. P. Sartre'ın din görüşleri üzerine odaklanmaktadır. Fakat bunun yanında filozofların gerek ahlak gerekse özgürlük öğretilerini de 'din' paydası altında yeniden yorumlamaya çalışacaktır. Bu bağlamda filozofların kendi felsefelerine özgü bazı meseleleri söz konusu filozofların dini düşünceleri ışığında tahlil etmeyi amaçlamaktadır.
Utilitarist öğreti ve John Stuart Mill'de etik-siyaset ilişkisi

Bu çalışmada felsefi arka planıyla utilitarist öğreti ile John Stuart Mill'in etik ve siyasi düşünceleri birbiriyle ilişkilendirilerek ele alınmıştır. Bentham'ın utilitarizmini derinleştirmeye ve zenginleştirmeye çalışan Mill, yararı etiğin ve siyasetin merkezine koyar. İyiyi en yüksek sayıda insana en büyük mutluluğu sağlamaya çalışan eylem türüyle tanımlayan Mill, aynı zamanda siyaset felsefesi alanında da en yüksek sayıda insana en yüksek mutluluğu temin edecek siyasal oluşumun savunuculuğunu yapar. Bireysel yarar ve toplumsal yararın uzlaşma noktasını özgürlükte bulan Mill, bireyin kendi özgürlüğünü istemesinin bir başkasının da kendi özgürlüğünü istemesiyle çatışmayacağını ileri sürer. Mill, yönetimin demokratik olmasının bireyin özgürlüğünün teminatı olmadığını belirterek, çoğunluğun baskısına karşı da özgürlüğün güvence altına alınması için çözümler önerir. Mill, temel değeri özgürlük olan liberal hükümetin, temsilcilerinin son noktada ortak yararı düşündüğü bir temsili hükümet olmasını ve onun yurttaşlarının erdemlerini geliştirmesini benimser.
Paul Ricoeur felsefesinin habercilik pratikleri bağlamında etik olanakları

Bu çalışmada gazetecilik etiğine dair çıkmazlar belirlenmekte ve ardından Fransız Filozof Paul Ricoeur'ün etik teorisinin ve Richard Kearney'in metodolojisinin söz konusu çıkmazlara sağlayacağı olanaklar konu edilmektedir. Çalışma, Ricoeur düşüncesinin temel bağlamı olarak Dilsel Misafirperverlik ve Kearney'in Ricoeur felsefesi dolayımıyla oluşturduğu Eleştirel Yorumbilgisi ile gazeteciliğin etik problemlerine çözüm önermektedir. Önce egemen ardından da öteki habercilik anlayışına dair temel problemleri analiz etmekte ve Ricoeur'ün etik teorisinin bu problemlere sağlayacağı olanaklar üzerine düşünmektedir. Egemen ve öteki habercilik anlayışları ayrı ayrı ele alınmakta ve haber, kurum, gazeteci bağlamında etik açıdan karşılaştırılmaktadır. Her iki gazetecilik anlayışının da etik problemleri seçilmiş örnekler çerçevesinde incelenmekte, Ricoeur'ün etik felsefesinin ve Kearney'in etik düşüncesinin sunacağı olanaklar doğrultusunda söz konusu örneklerin etik dönüşümü incelenmektedir.
İbn Hazm'ın düşüncesinde mantığın yeri

Bu çalışmamızda, İbn-i Hazm'ın İslam düşüncesinde, ilmi faaliyetleri ve ilmi faaliyetlerinde gündeme getirdiği düşüncelerini inceledik. Ayrıca kendine özgü metodolojisini ve özelde ise onun mantık ilmine bakışını araştırdık. Böylece mantık ilmini ele alış biçimini ortaya koymaya çalıştık. Sonuç olarak şu kanıya vardık ki, İbn-i Hazm erken dönem İslam düşüncesinin ortaya çıkardığı orijinal bir düşünür olarak kendi mantık felsefesini ortaya koymuştur. Bu bağlamda böyle bir düşünürü ve çabasını gündeme almak ve değerlendirmeye tabi tutmak önemli bir adım olarak görülmektedir.
Alain Badiou ve etik

Bu çalışmada, Alain Badiou'nun günümüz etik yaklaşımlarına bazen katılarak ve bazen de eleştirerek oluşturduğu yeni bir etik, 'hakikat etiği' yaklaşımı ele alınmaktadır. Badiou, hakikat etiğini ortaya koyarken öncelikle bir varlık görüşünden ve onunla ilintili olarak bir olay felsefesinden yola çıkar. Olay felsefesi ilk olarak 'yeni' olanı şart koşar. Her durumda yeni olarak ortaya çıkan şey yoktur. Bu yeni şey eğer çıkabilmişse hakikattir ve bu hakikat, etiğin temel dayanak noktasıdır. Bu dayanak noktasının temellendirilebilmesi için çalışmada, Badiou'nun varlık, durum, olay, özne, sadakat, insan, öteki, nihilizm, iyi, kötü ve kötülük gibi kavramlar üzerine olan incelemesi ele alınmıştır. Buradan hareketle Badiou'nun geliştirdiği etik yaklaşıma ve bu yaklaşımın tartışmaya açık kısımlarına, eleştirilebilir noktalarına bu eleştirilere karşı üretilebilecek çözüm arayışlarıyla birlikte yer verilmiştir. Bu çalışmanın giriş bölümünde, Badiou'nun etik görüşlerine değinmeden önce Badiou'nun felsefi arka planına ve etik konusuyla ilgisinin ne olduğuna, etik ile neden ve nasıl ilgilendiğiyle ilgili bağlantı noktalarına değinilmiştir. Ayrıca çalışmanın içerdiği bölümler ve bu bölümlerin içerikleri hakkında bilgi verilerek bir yol haritası çizilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, yeni bir etik fikri geliştiren Badiou'nun 'hakikat etiği' yaklaşımını ele alabilmek için ilk olarak onun ontoloji görüşüne yer verilmiştir. Bu anlamda oldukça dikkat çekici özgün bir sav olan 'matematik ontolojidir' savı, durum, olay, özne ve sadakat kavramlarıyla ele alınarak hakikat etiği ile ilişkisi kurulmuştur. Bu bağlantı kurulduktan sonra hakikat etiği tüm yönleriyle incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Badiou'nun etik ile ilgili olan eleştirilerine ve Badiou etiğine karşı yapılan eleştirilere ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak insan haklarına ya da Badiou'nun deyimiyle 'kötülük görmeme haklarına' değinilmiş ve buradan hareketle ortaya çıkan günümüz etik yaklaşımlarının problemli tarafları tartışmaya açılmıştır. Ayrıca insan haklarının temel ilkeleri ve tezlerinden hareketle Badiou etiğinin eleştirilebilir kısımlarına vurgu yapılmıştır. Bu bölüm içerisinde bir de etiğin kadim kavramları olan iyi-kötü antagonizmasına ve onunla ilintili olarak kötülük problemine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise, Badiou'nun hakikat etiği ile ilgili görüşlerinin genel bir değerlendirmesi yapılarak, bu konuda ona yöneltilen sorulara yer verilmiş ve bu sorulara verdiği cevaplara ışık tutulmaya çalışılmıştır. Böylece bu yeni yaklaşımın tüm yönleriyle kavranmasını hedefleyen amacımıza ulaşılmıştır.
Şerhu'l-makasıd adlı eserine göre teftazanİ'de bilgi teorisi

İŞerhu'l-Makasıd Adlı Eserine Göre Teftazani'de Bilgi Teorisi? adlı tezimizde şerh ve tahkik döneminin büyük kelam alimi Sa'duddinTeftazani'nin bilgi ile ilgili görüşlerini, mezkur eser bağlamında ele almaya çalıştık. Yaptığımız çalışmada, sadece Teftazani'nin bilgi ile görüş ve tespitlerinideğil, aynı zamanda konuyla ilgili diğer düşünürler tarafından belirtilmişgörüşlere de yer verdik. Giriş bölümünde konunun önemini, kaynaklarını sınırlarını ve amacınıanlattık. Aynı zamanda Teftazani'nin hayatını eserlerini hocalarını talebelerini ve kelam ilmindeki yerini göstermeye çalıştık. İTeftazani'nin Bilgi Anlayışı? şeklinde adlandırdığımız birinci bölümde ise bilginin tanımını, kaynaklarını, imkanını ve bu konudaki tartışmaları, Teftazani'nin Şerhu'l-Makasıd isimli eserini merkeze almakla ortaya koyduk. İTasavvur ve Tasdik? isimli ikinci bölümde ise, tasavvur ve tasdiktanımları, tasavvur ve tasdikin zaruriliği ve kesbiliği, zaruri bilgiler ve bu konudaki tartışmalar anlatıldı. Geldiğimiz sonuç, Teftazani'nin bilgi anlayışının bazı küçük farklılıklardışında, müteahhirin dönemin başlarında İslam düşüncesine hakim olan bilgi anlayışı ile aynilik arz ettiği yönündedir. Bu görüşlerin felsefe ve mantıkdisiplinleri çerçevesinde ele alınarak çalışılması kaçınılmaz olup, bu disiplinlerden bağımsız olarak işlenmesi mümkün değildir.
Ayn Rand'ın rasyonel bencillik ahlakı

Bu çalışmada Ayn Rand'ın (02.01.1905-06.03.1982) rasyonel bencillik ahlakı ya da objektivist etik incelenmiştir. Rand'a göre etik, insanın tercihlerine ve davranışlarına rehberlik eden bir değerler sistemidir. Değer bir insanın kazanmak ve/veya korumak için çalıştığı şeydir. Değer kavramı mutlak bir gerçek değildir. Alternatifin olmadığı yerde amaç veya değer de yoktur. Evrende sadece bir temel alternatif vardır: Varolmak veya varolmamak ve bu sadece tek bir varlık sınıfına canlı organizmalara özgüdür. Sürekli bir alternatifle, hayat ve ölüm alternatifiyle karşı karşıya olanlar, yalnızca yaşayan organizmalardır. Değer kavramını mümkün kılan sadece hayat kavramıdır. Sadece yaşayan bir organizma için şeyler iyi veya kötü olabilir. Sadece yaşayan bir varlık amaçlara sahip olabilir veya amaçlar oluşturabilir. Bir organizmanın değer standardı onun hayatıdır: Organizmanın hayatına yardımcı olan şey iyi, onu tehdit eden şey ise kötüdür. Rand'a göre etik ne bir mistik fantezidir ne de bir sosyal uzlaşmadır. Etik insan bekasının nesnel, metafizik gereksinimidir. Objektivist etik, değer standardı olarak insan hayatını, her bir insanın etik amacı olarak da o insanın kendi hayatını görür. Objektivist etiğin üç temel değeri şunlardır: Akıl, amaç, kendine saygı. Bunlara karşılık gelen üç erdem ise rasyonalite, üretkenlik ve gururdur. Objektivist etiğin temel sosyal prensibi, tıpkı hayatın kendi başına bir amaç olması gibi her insanın da kendi başına bir amaç olduğu, başkalarının refahı veya amaçları için araç olmadığıdır. Bu yüzden insanın ne kendisini başkalarına feda ederek ve ne de başka insanları kendisine kurban etmeden kendisi için yaşaması gerektiğidir. Kendisi için yaşamak, insanın en yüksek ahlaki amacının kendi mutluluğunu başarmak olduğu anlamına gelir. Mutluluk hayatın başarılı durumudur, ıstırap başarısızlığın veya ölümün uyarı sinyalidir. Mutluluk kişinin değerlerini elde etmesinden kaynaklanan bilinç durumudur. Eğer bir insan üretken işe değer veriyorsa onun mutluluğu, başarısının hayatına ne derece hizmet ettiğinin bir ölçüsüdür. Rand'a göre mutluluk, çelişkili olmayan, suç veya cezanın olmadığı, başka herhangi bir değerle çatışmayan ve sizin mahvolmanıza yol açmayan bir sevinç durumudur. Mutluluk sadece rasyonel bir kişi için, rasyonel amaçlardan başka bir şey arzulamayan, rasyonel değerlerden başka bir şey peşinde olmayan ve rasyonel eylemler dışında hiçbir şeyde neşe aramayan bir kişi için söz konusudur. Objektivist etik, rasyonel bencilliği gururla savunur ve tavsiye eder. Objektivist etik, insanın iyiliğinin diğer insanların kurban edilmesini gerektirmediğini ve bir kimsenin başka bir kimseye kurban edilmesiyle gerçekleştirilemeyeceğini savunur.
Farabİ, İbn Sİna ve İbn Rüşd'e göre nefsin güçleri ve ahlak ilişkisi

İslam filozofları insan nefsi ve ahlak konularında pek çok görüş ortaya koymuştur. Konusu itibariyle nefs, nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlaka etkilerini kapsayan bu çalışmanın amacı, insan nefsinin sahip olduğu güçlerin ahlak üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Genel olarak nefsin güçleri özelde ise aklın, ahlakın oluşumunu ne şekilde etkilediği, tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma, üç bölümden oluşmakta olup ilk bölümde Farabi'nin (ö. 339 /950) nefsin güçleri ve bu güçlerin ahlaka etkilerine dair görüşleri incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise ilk bölümdeki konu sıralaması gözetilerek İbn Sina (ö. 428 /1037) ve İbn Rüşd'ün (ö. 595 /1198) görüşlerine yer verilmiştir. İnsan nefsinin hayvan ve bitkilerle ortak olan bir takım güçleri bulunmakla birlikte konumuz açısından bizim için önem arz eden güç, onu bitki ve hayvanlardan farklı kılarak üstün bir konuma yükselten akıl gücüdür. Netice itibariyle akıl gücünün, ahlakın güzel ya da kötü oluşunda birincil etken olduğu ve insanın akıl gücünü etkin bir şekilde kullanmasıyla diğer güçlere yön verebildiği ölçüde ahlaki davranışlar sergilediği ortaya çıkmaktadır. Böylelikle, çalışmamız boyunca ahlakın güzelleşmesi için insanın, nefsin güçlerini ve bilhassa onu diğer varlıklardan üstün kılan aklını nasıl kullanması gerektiğini ortaya koymayı hedefledik.
Bilim tarihinde doğa, yasa ve yasalılık: Isaac Newton ve Albert Einstein örneği

Bu çalışmamızda doğa ve yasa kavramları aracılığıyla, bilimsel birikim sonucunda açığa çıkan yasalılık kavramının dönüşümünün nasıl olduğunu tarihsel aşamalarla inceledik. Daha sonra iki bilinen örnek olarak Isaac Newton ve Albert Einstein'ın kanun ve teorilerini, bu doğa, yasa ve yasalılık kavramlarıyla ilişkilendirerek varlık ve bilgi felsefeleri arasında kurulabilecek bağları ortaya çıkarmaya çalıştık. Bu çalışmadaki amacımız bilim tarihine yön vermiş bu iki önemli figürün, felsefe ve bilim tarihine ne tür katkılar sağladıklarını bulmaya çalışmak ve bunların sosyal yansımalarını onto-episteme bağlamında belirlemektir. Bu açıdan Newton, Francis Bacon, Descartes, Kopernik ve Galileo'nun bilim ve felsefe alanına ilişkin düşünce ve buluşlarını analiz ve sentez' yöntemiyle birleştirerek, bir 'bilimsel devrim' gerçekleştirdi. Bundan dolayı Newton, Descartes ile başlayan modern felsefenin yanına modern bilimi inşa etmiştir. Newton'un modern bilimin kurucusu olarak görülmesinin temel nedeni; gökyüzünün ve yeryüzünün tek ve mutlak bir kanunla yönetilebileceği gerçeğini savunmasıdır. Einstein, Newton'un evrenin her yerinde geçerli olarak ele aldığı bu mutlak yasaların, yeni bilimsel gerçeklikle uyuşmadığını savunmuştur. Einstein, Newton'un fiziğinde yer alan 'mutlak uzay' ve 'mutlak zaman' kavramlarının evrenin yapısıyla uyuşmadığı için bu mutlak kavramların yerine göreli uzay ve zaman kavramlarını koyar. Ve daha sonra o bu kavramları 'uzay-zaman' adında yeni bir kavram da birleştirir. Einstein bilim ve düşünce tarihine diğer önemli bir katkısı; Newton fiziğindeki 'mutlaklık' kavramına karşılık olarak 'ışık hızının sabitliğini' ortaya çıkarmasıdır. Işık hızının sabit ve en yüksek hız oluşu doğa alanındaki yeni yasalılık olgusu olarak gösterilebilir. Sonuç olarak bu çalışmamızın amacı Newton ve Einstein örneğinden hareketle yasalılık olgusu ile hakikat problemi arasında doğrudan ya da dolaylı olarak bir ilişkisi olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu ilişki içerisinde 'belirsizlik' kazanan 'hakikat'in özüne yaklaşabilmenin önerisini, ontoloji ve epistemolojinin farklılaşan çalışmalarını onto-episteme temelinde birleştirmeyi amaçladık.
Tractatus'un felsefesinin merkezi problemi: Söylemek ve göstermek ayrımından hareketle 'ifade edilemeyen' kavramı üzerine bir inceleme

Bu tez çalışması, Wittgenstein'ın erken dönem eseri olan Tractatus'a 'ifade edilemeyen' sorunsalı üzerinden odaklanmaktadır. Wittgenstein'ın erken dönem felsefi çalışması genel olarak 'söylenebilen-söylenemeyen' ayrımı açısındandüşünülse de filozof, Tractatus'un felsefesinin merkezi sorunsalının 'söylemek' ve 'göstermek' arasındaki ayrım olduğunu söyler. Bu bağlamda biz de bu tez çalışmamızda Wittgenstein'ın 'söylemek' ve 'göstermek' arasındaki ayrımınımerkeze alarak 'ifade edilemeyen' sorunsalını açıklığa kavuşturmaya çalıştık.'Söylemek' ve 'göstermek' arasındaki ayrımı doğru şekilde ortaya koyabilmek içinWittgenstein'ın yapı iskelesi metaforunu belirleyici bir izlek olarak seçtik. Çalışmamız bu bağlamda Wittgenstein'ın Tractatus'ta ele aldığı 'söylenebilensöylenemeyen've 'söylemek-göstermek' arasındaki ayrımı doğru şekilde ortaya koyarak 'ifade edilemeyen' sorunsalını aydınlatmayı amaçlamaktadır.
A critical reading of alain badiou: Relativism in Badiou's theory of truth

Bu tezin amacı Alan Badiou'nun hakikat kuramının eleştirel bir incelemesini yapmaktır. Postmodern ya da anti-felsefe benzeri çağdaş popüler akımlar çoğulculuk ve olumsallık ilkelerini savunurlar. Bu ilkeleri Hegel'in tarih kavramı ve 'ilişkisel bütünlük' teorisine karşı kullanırlar. Badiou bu akımlarla aynı görüştedir. Fakat onların göreli hakikat teorisini eleştirir. Kendisi 'hakikat'e 'nesnel' bir temel kazandırmak ister. Bu tezin amacı Badiou'nun çalışmalarını, bu konuda başarılı olup olmadığı sorusuna yanıt bulmak için incelemektir. Bu amaçla Badiou'nun antik ve modern dönemdeki felsefi kaynaklarını ve dayandığı temel kavramları göstereceğim. Badiou'nun ontoloji ve fenomenoloji anlayışını inceleyeceğim. Hakikat kavramını açıklamak için 'boşluk', 'çokluk', sonsuzluk' gibi kavramlarını açıklayacağım. Ayrıca, Badiou'nun hakikat teorisini daha anlaşılır kılmak için, hakikat teorisinin temel bileşenleri olan 'olay' ve özne' kavramlarına inceleyeceğim. Hakikat teorisini inceledikten sonra, Badiou'nun hakikat kavramının pratik felsefede nasıl iş gördüğünü görmek amacıyla, kendisinin özgürleştirici politika kavramına bakacağım.