Türkiye'nin uluslararası siyaset ve ticaretteki etkinliğinde Afrika'nın rolü

Bu çalışmanın amacı, Afrika'nın önemini vurgulamak, özellikle son yıllarda Afrika kıtasının giderek artan önemine dikkat çekerek Türkiye'nin Afrika'daki etkinliğinin ekonomik ve siyasi analizini yapmaktır. Pek çok bölgesel ve küresel güç, Afrika ile hem önceki ilişkilerinin bir uzantısı şeklinde ve hem de doğal zenginliklerinin paylaşılması ve pazar oluşturma gibi unsurlara istinaden bu kıtaya yönelik ilgilerini yoğunlaştırmışlardır. Bu gelişmeler, özellikle Türkiye'nin bu kıta üzerindeki siyasi ve ekonomik faaliyetlerinin incelenmesini gerekli kılmıştır. 2001- 2010 döneminde 6 ülke IMF verilerine göre Afrika dünyanın en hızlı büyüyen on ülkesi arasında yer alırken 2011- 2015 dönemi tahminlerinde ise yedi kıta ülkesinin daha aynı başarıyı elde edeceği öngörülmüştür. Afrika ülkelerinin ekonomilerinde önümüzdeki yarım asırda büyük bir ilerleme yaşanacağı, kıtadaki orta sınıfının güçleneceği ve sosyal yaşamın olumlu yönde gelişeceği Afrika Kalkınma Bankası verilerince ifade edilmektedir. Afrika nüfusunun üçte ikisinden fazlasını gençlerin ve çocukların oluşturduğu düşünüldüğünde kıtanın geleceğinin bugününden daha parlak bir noktada olacağı beklenmektedir. Başta kömür, petrol, doğal gaz, linyit, bor olmak üzere birçok yeraltı kaynakları rezervlerine önemli oranda ulaşıl-dığı ve rezervlerin azalma eğiliminde olduğu ifade edilmektedir. İşte tam da bu noktada enerji ve altyapı yoksunu olarak bilinen Afrika ve özellikle Doğu Afrika ülkelerinde ulaşılan yeni rezervler kıtanın önemini arttırmakta ve küresel güçler açısından büyük bir rekabet ortamına dönüştürmektedir. Artan rekabet ortamına rağmen kıta ülkelerinin enerji ve yeraltı kaynakları potansiyellerini kendi gelecekleri için kullanmaları da oldukça önemlidir. Yaşanan gelişmeler enerji konusunun gündemdeki yerini koruyacağını göstermektedir. Buna binaen Afrika dev-letlerinin geçmişş tecrübelerini tekrar etmemesine ve sahip oldukları potansiyeli kıtaya istikrar ve refahın gelmesi doğrultusunda kullanmaları gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti, uzun bir aradan sonra yaşanan gelişme ve değişimlere uyum sağlaması gerektiğini anlayarak, 1998 yılında Afrika kıtasına tekrar yönelmiştir. Aradan geçen 17 yıllık süre içerisinde Afrika Birliği'nin stratejik ortakların arasına girmeyi başarması ve aldığı me-safenin önemli olmasına rağmen kıtadaki rakipleriyle Türkiye'nin arasında tartışmasız bir fark vardır. Ancak bugünkü konum dün ile kıyaslandığında açılan yeni diplomatik temsilcilikler, yüksek düzeyde ziyaretler, Hava ulaşım sistemindeki iyileşme, artmakta olan ticaret ve yatırımlar, burs olanakları gibi konular ön plandadır. Türkiye'nin Afrika Birliği ile vardığı mutabakat çerçevesinde her beş yılda bir dönüşümlü olarak gerçekleşecek Türkiye-Afrika İşbirliği Zirveleri, kıta ile olan ilişkilerin vardığı noktanın değerlendirilerek geleceğe dair he-deflerin planlanması konusunda olanaklar sunmaktadır. Türk dış politikasında Afrika perspektifinden bakılarak Türkiye-Afrika ilişkilerinde geçmişş dönem ilişkileri ve bu ilişkilerin başlangıcı, günümüz Türkiye-Afrika ilişkileri ve gelecekte bu iki ülkeler arasında yapılacak siyasi ve ekonomik konuların değerlendirilmesi bu tez ça-lışmasında önem arz etmektedir. Ayrıca bu çalışmada Türkiye ile Afrika ilişkilerinde yol gös-terici bir çalışma olması beklenilmektedir. Sonuç bölümünde konu üzerinde gelecek hedefler ve öngörü tahminlerinde bulunacak bu bağ-lamda sonuç evresi oluşturulacaktır.