Diplomat ve Dışişleri Bakanı Feridun Cemal Erkin

Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Türkiye Cumhuriyeti Hariciyesinde önemli vazifeler ifadeden Feridun Cemal Erkin'in hayatı incelenmiştir. Bakanlık bünyesinde 34 yıl süreyle birçok görevde bulunan ve nihayetinde devlet kademesinin en saygınmakamlarından biri olan Dışişleri Bakanlığında yaklaşık üç yıl vazifede bulunanFeridun Cemal Erkin hakkında şimdiye kadar herhangi bir çalışmanın yapılmamış olması, bu incelemeyi gerekli kılmıştır. Tez kapsamında, Feridun Cemal Erkin'inbiyografisinin yanı sıra, kendisinin yıldızının parladığı özellikle 1940- 1965 yılları arasındaki Türk dış politikasının tarihsel seyri de ele alınmıştır. Ailesi devlet ricalinden olan Erkin, 1920'de Galatasaray Lisesi'ni tamamlayıpParis'te hukuk eğitimi aldıktan sonra 1925'de yurda geri dönmüştür. Bilahare döneminMuhtelit Mübadele Komisyonu Başkanı Şükrü Saraçoğlu'nun referansı ile 1926 yılında devlet memurluğuna girmiş, 1928'de ise hariciyeye intisap etmiştir. Çeşitli vazifeleri ifa ettikten sonra 1935 yılında Beyrut Başkonsolosluğu'na atananErkin bu dönemde, hariciye kariyerindeki ilk kritik görevi olarak 'Hatay Sorunu' ile yakından ilgilenmiştir. Mustafa Kemal Atatürk ve Türk dış politikası açısından oldukça önemli bir mesele olan 'Hatay'ın anavatana katılması' sürecinde Erkin gerek bölgedeki incelemeleri gerekse yazmış olduğu kapsamlı rapor ile Türk devleti için oldukça hassas olan bu meselede aktif bir rol oynamıştır. Beyrut Başkonsolosluğuvazifesinden sonra, çeşitli görevleri üstlenen Erkin, 1945- 1947 yılları arasında, bakanlıktan sonra hariciyedeki en önemli mevki olan Genel Sekreterlik vazifesinde bulunmuştur. Erkin'in Genel Sekreterlik yaptığı zaman dilimi, II. Dünya Savaşı sonrasındaki bunaltıcı Sovyet Rusya tehditleri nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti tarihinin belki İstiklal Harbi'nden sonraki en buhranlı dönemine denk gelmiştir. Bu süreçte Erkin'in omuzlarındaki yük bir hayli ağır olmuştur. Genel Sekreterlikvazifesinin bitimiyle Erkin, dünya dış politikasına yön veren önemli başkentlerdekigörevlerine başlamış, nitekim sırasıyla Roma, Washington, Madrid, Paris ve Londrabaşkentlerinde Büyükelçilik yaparak devletini temsil etmiştir. 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sırasında Londra Büyükelçisi olan Erkin, 1962- 1965 yılları arasındaki İnönüBaşbakanlığında kurulan 26, 27 ve 28. Cumhuriyet Hükümetlerinde Dışişleri Bakanı olarak bulunmuştur. Bakanlığı süresince; ABD ve SSCB arasındaki 'Küba FüzeKrizi', 'Kıbrıs Sorunu' ve 'Johnson Mektubu' gibi Türk dış politikası açısından hayatiehemmiyeti bulunan mevzularda aktif rol almıştır. Erkin ayrıca, Şükrü Saraçoğlu'nun 1939 Moskova ziyaretinden 25 yıl sonra Sovyet Rusya'ya diplomatik ziyarettebulunmuş olması hasebiyle ön plana çıkmaktadır. Bu ziyareti ile sorunlu olan TürkiyeSSCBilişkileri taraflarca rayına oturtulmaya çalışılmıştır. Dışişleri Bakanlığısonrasında politikayı bırakmamış ve Ordu milletvekilliğiyle CHP'de aktif siyasi yaşamına devam etmiş, bilahare AP'ye geçmişştir. Oldukça kabiliyetli bir yazar olan Erkin, siyasi yaşamından sonra Türk dış politikasına dair önemli meselelerinin arka planına ışık tutan mesleki anılarını kaleme alarak gelecek kuşaklara rehberlikyapmıştır.