Türkçe yeterlik sınavı'nın uluslararası geçerliğe sahip bazı dil yeterlik sınavlarıyla karşılaştırılması

Dil yeterlik sınavları, bireyin bir dildeki yeterliğinin hangi seviyede olduğunu ölçmek için uygulanır. Dil yeterlik sınavları, uluslararası alanda uygulandığından, bu sınavların uygulama süreç adımları önemlidir. Bu alanda oluşturulan standartlara uygun sınavlar yapılması sınavların kalitesini gösterir. Bu sınavlar hazırlanırken sınavlarda beceri alanlarına göre hangi betimleyicilerin ve ölçeklerin kullanılacağını Diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nde belirlenmiştir. Uluslararası alanda dil yeterlik sınavı yapan kurumlar, bu çerçeveyi esas alarak sınavlarını hazırlamaktadır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi, son dönemde önem kazanmıştır. Bu alanda birçok kurumun önemli çalışması bulunmaktadır. Yunus Emre Enstitüsüne bağlı merkezlerde ve Enstitünün protokol yaptığı yurt dışındaki üniversitelerin Türkoloji bölümlerinde, üniversitelerin Türkçe öğretim merkezlerinde, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Geçici Eğitim Merkezlerinde, Türkiye Maarif Vakfına bağlı okullarda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Türkçeyi yabancı dil olarak öğretecek kişiler için gerek Yunus Emre Enstitüsü gerek üniversitelerin Türkçe öğretim merkezleri eğitici eğitimi sertifika programları düzenlenmektedir. Bazı üniversitelerde yabancı dil olarak Türkçe öğretimi lisansüstü programları açılmıştır. Türkçenin ya da başka bir dilin hangi seviyede öğrenildiği dil yeterlik sınavlarıyla tespit edilir. Yunus Emre Enstitüsü tarafından yapılan TYS uluslararası alanda uygulanan dil yeterlik sınavıdır. Bu araştırmanın amacı uluslararası alanda uygulanan dil yeterlik sınavlarıyla TYS'yi karşılaştırıp TYS'nin niteliksel görünümünü tespit etmektir. Veri toplama çalışmasında Türkçe Yeterlik Sınavı ile uluslararası alanda uygulanan diğer dil yeterlik sınavlarına ait örnek sınavlar, bilgi ve belgeler incelemeye alınmıştır. Araştırmada veriler, içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini uluslararası alanda yapılan ve sınav sonuçları ÖSYM'nin eşdeğerlik tablosunda yer alan dil yeterlik sınavları ve TYS oluşturmaktadır. Bu sınavlar, Türkçe için TYS; İngilizce için CPE, CAE, TOEFL iBT, PTE Akademik; Almanca için TestDaF, DSD II, telc Deutsch ve Goethe-Zertifikat; Fransızca için DELF & DALF; İspanyolca için DELE; İtalyanca için CELI; Rusça için TORFL'dır. Araştırmada, sınav öncesi uygulanan süreç adımlarına ilişkin bulgularda 'Sınav Ücretleri' açısından TYS'nin çoğu sınavdan ekonomik olduğu saptanmıştır. TYS'de ve diğer sınavlarda 'Sınavların Yapılma Amaçları' dil yeterliğini ölçmektir. 'Sınav Sonuçlarının Kullanılabileceği Durumlar' TYS'de ve diğer sınavlarda genellikle eğitim, iş ve akademi alanlarıdır. TYS, 'Sınavlara Başvuru Biçimi' açısından çevrimiçi başvurulan sınavlara; 'Sınavların Uygulanma Biçimi' açısından ise kağıt tabanlı sınavlara benzemektedir. 'Sınavların Türkiye'de Yapılma Sıklığı ve Gerçekleştirildiği Zaman Dilimleri' açısından TYS'nin, kağıt tabanlı uygulanan bazı sınavlarla eşit sayıda bazı sınavlardan fazla sayıda uygulandığı saptanmıştır. 'Sınavların Uygulandığı Merkez Sayıları' açısından TYS'nin uygulandığı merkez sayısı diğer sınavların uygulandığı merkez sayısından az olduğu saptanmıştır. Sınavların gerçekleştirilmesi aşamasına ilişkin bulgularda TYS, 'Sınav Türleri' açısından kağıt tabanlı sınavlardandır. 'Sınav Oturumları, Bu Oturumlardaki Soru Sayıları ve Süre' açısından TYS'nin oturum sayısı, çoğu sınavın oturum sayısından farklıdır. Soru sayıları ve sınav süreleri sınavlarda farklılık göstermektedir. Sınavların içeriğine ilişkin bulgularda, 'Sınavların Hangi Becerilere Göre Hazırlandığı' açısından TYS, 4 beceriye göre yapılandırması yönüyle çoğu sınavla benzerdir. 'Soru İçerikleri ve Çeşitleri' açısından TYS soru içeriklerinin diğer sınavlarla benzer olduğu, soru çeşitliliğinde ise TYS'nin farklı soru çeşitlerini geliştirmesi gerektiği saptanmıştır. 'Sınav Sorularının Diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'ne Uygunluğu' açısından TYS ve diğer sınavlar Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'ni esas almıştır. 'Sınavlardaki Soru İçerikleri' açısından TYS'de bulunan soru içeriklerinin diğer sınavlarda da genellikle bulunduğu, bununla beraber diğer sınavlarda TYS'den farklı soru içeriklerinin bulunduğu saptanmıştır. Sınavların ölçme-değerlendirme ölçütlerindeki farklılıklara ilişkin bulgularda TYS 'Sınavların Kaç Puan Üzerinden Değerlendirildiğine ve Becerilere Göre Puan Dağılımları' açısından 100 puan üzerinden değerlendirilen sınavlarla benzerdir. TYS'de ve çoğu sınavda toplam puan, becerilere eşit oranda dağıtılmıştır. 'Alınan Puanların Denk Geldiği Sertifika Seviyesi' açısından sınavlardaki sertifika seviyesi puan aralıkları hemen hemen çoğu sınavda farklıdır. Sınavların uluslararası akreditasyon kuruluşları üyeliğine, geçerlik sürelerine ve uluslararası geçerlik açısından farklılıklarına ilişkin bulgularda 'Sınavların Üye Oldukları Uluslararası Akreditasyon Kuruluşları' açısından TYS'nin üye olduğu uluslararası akreditasyon kuruluş sayısı çoğu sınavdan azdır. Üyelik çeşidi açısından da çoğu sınavın sahip olduğu tam üyeliğin TYS'de henüz olmadığı saptanmıştır. 'Geçerlik Süreleri' açısından alınan dil yeterlik belgesinin geçerlik süresi çoğu sınavda süresiz iken TYS'de sınırlı sürelidir (2 yıl). 'Uluslararası Geçerlik' açısından TYS'nin ve diğer sınavların uluslararası geçerliği vardır.