turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü ve Akşam Güneşi romanlarındaki edatlar ve bunların Kazak Türkçesi'ndeki karşılıkları

Bu çalışmamda Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü ve Akşam Güneşi romanlarında geçen Türkiye Türkçesi'ne ait edatları tespit edip, bunların Kazak Türkçesi'ndeki karşılıklarını vermeye çalıştım. Bunun için Yaprak Dökümü ve Akşam Güneşi romanlarından tespit ettiğim edat örneklerini içinde geçtikleri cümleler veya ibarelerle birlikte Kazak Türkçesi'ne aktardım. Böylece Yaprak Dökümü ve Akşam Güneşi romanlarında geçen edat örnekleri; içlerinde geçtikleri cümleler veya ibarelerle birlikte Kazak Türkçesine aktarılmış oldu. Daha sonra yaptığım bu aktarmaları Muharrem ERGİN'in edat tasnifini esas alarak tasnif ettim. Böylece Yaprak Dökümü ve Akşam Güneşi romanlarındaki edatlar ve onların çeşitli kullanılış şekillerinin Kazak Türkçesi'ndeki karşılıklarının neler olduğu daha sistemli bir şekilde ortaya çıkmış oldu. Çalışmam sırasında vardığım neticeleri tezimin sonuç bölümünde örnekleriyle belirttim.
A case study of reflective practices of foreign language teachers

mesleki gelişim sürecinde yansıtıcı düşünme yararlı bir pusula olduğu için bu durum çalışmasının odak noktası, İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten üç katılımcının yansıtıcı uygulamasıdır. Katılımcılar, 12 haftalık yansıtıcı düşünme sürecine dahil olmuştur. İlk aşama yansıtıcı yazılar ve grup tartışmaları yoluyla söz sorunları üzerine düşünmeyi, ikincisi ise yansıtıcı yazılar ve görüşmeler yoluyla sınıf uygulaması üzerine düşünmeyi kapsamıştır. Keşfedici sıralı desene sahip bu çalışmada, öğretmenlerin betimleyici ve eleştirel yansıtıcı düşünmelerine dayanan veri önce nitel, sonra nicel olarak analiz edilmiştir. Nitel analiz bu iki yansıtıcı düşünme türünün alt gruplarının incelenmesini kapsamıştır. Nicel analiz ise tek yönlü uyum iyiliği ki-kare testine dayalı olarak yapılmıştır. Bazı ortak noktalara rağmen katılımcıların yansıtıcı düşünmelerinde bireysel farklılıklar ortaya çıktı, bu da yansıtıcı düşünmenin erişilecek son seviyesi olmadığını, yalnızca çeşitli yolları olduğunu gösterdi. Sonuçlar katılımcıların eleştirel yansıtıcı düşünmelerinin, betimleyici yansıtıcı düşünmelerinden daha sık ortaya konduğunu ve eleştirel yansıtıcı düşünmelerinin çoğunlukla öğretimi değerlendirmeye yönelik olduğunu gösterdi. Her bir katılımcının en çok değindiği beş konu arasında yaklaşım betimlemesi, inanç/kanı, derslerin olumlu değerlendirmesi ve öğrenci sorunları olduğunu ortaya koydu. Eleştirel yansıtıcı düşünme açısından bir öğretmen beş, diğeri iki, sonuncusu üç özellikte gelişim gösterdi. Nicel analizlerin hepsinde istatistik açıdan anlamlı sonuçlar çıktı. Genel anlamda katılımcıların yazı, tartışma ve görüşmelerindeki yansıtıcı düşünmeleri, onlara bağlamına yanıt verme, bilinçli düşünme ve bilgiyle öğretme eylemini bütünleştirme fırsatı verdi. Böylelikle bu çalışmanın katılımcıların mesleki gelişimine katkıda bulunmuş olması beklenmektedir.
Firdevsİ-i Rumİ Süleyman-name (29 ve 30. ciltler)

Sunulan doktora tezi çalışmasında, Firdevsi-i Rumi'nin Süleyman-name-i Kebir adlı eseri incelenmiştir. Çalışmaya giriş ve inceleme bölümlerinin oluşturulmasıyla başlanmış, eserin transkripsiyonlu metni ile devam edilmiş, ardından eserin dizini hazırlanmış, son olarak kaynakça ve tıpkıbasım eklenerek çalışma tamamlanmıştır. Eser, Süleyman peygamber ve çevresinde gelişmiş bütün dini hikaye ve rivayetleri bir araya toplayan, aynı zamanda tarih, felsefe, hikmet, hendese, geometri, astronomi, tıp ve ahlaka ait pek çok bilgiyi de içeren ansiklopedik mahiyet taşımaktadır. Klasik Osmanlı Türkçesi Dönemi dil özelliklerini taşıyan yazma oldukça sade bir dile sahiptir. Manzum ve mensur parçalardan oluşmaktadır. Bu yazma eserin 29 ve 30. ciltleri elimizdeki çalışmada incelenmiştir. Teze konu olan Süleyman-name yazmasının 29. ve 30. ciltleri İstanbul Topkapı Müzesi Kütüphane yazmaları arasında 951 (1544) tarihi ile H. 1527 numarada yer almaktadır. 21 satır ve 306 yapraktan oluşan yazma, yazıldığı dönemin Türkçesi hakkında önemli bilgiler taşımaktadır.
Arap basın dilinde sık kullanılan fiiller ve sıklık dereceleri

Arapça gazetelerde kullanılan fiillerin sıklık derecelerinin belirlenmesi; dışa-rıdan dil üzerine konuşmaktan öte, dilin bizzat içinden yola çıkarak bir sonuca ulaş-mak, yani somut bir gerçeklikten hareket ederek bir bilgiye varmak demektir. Bu tez bu bakımdan önemlidir. Çalışmamız dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle fiil sözcüğünün anlamı ve onu diğer sözcük çeşitlerinden ayıran özelliklerini ortaya koy-duktan sonra Arapça gazetecilik tarihi hakkında kısa bir bilgi verdik. Daha sonra araştırmamız ve çalışmamızın temelini oluşturan gazete metinlerini sıraladık. İkinci bölümde de birinci bölümde verdiğimiz metinlerden seçtiğimiz fiilleri listeler halinde sıraladık. Üçüncü bölümde fiilleri sıklık dereceleriyle birlikte sunduk. Dördüncü bölümde Hartmut Bobzin tarafından hazırlanmış olan On The Frequency Of Verbs In Modern Newspaper Arabic makalesindeki fiillerin sıklık dereceleri ile bizim ça-lışmamızdaki fiillerin sıklık derecelerini karşılaştırarak ortaya çıkan sonuçları değer-lendirdik. Böylece bu çalışmayla Arapça gazetelerde kullanılan fiillerin sıklık dereceleri belirlenmiştir. Bununla kullanımı zamana bağlı olarak azalan-artan, yeni ortaya çı-kan-artık kullanılmayan fiiller tespit edilmiştir.
Menakıb-ı Evliya adlı anonim eser üzerinde dil incelemesi

Klasik Osmanlı Türkçesi Devrinin son dönemlerinde yazıldığını düşündüğümüz ' Menakıb-ı Evliya Adlı Anonim Eser Üzerinde Dil incelemesi tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Eserde Klasik Osmanlı Türkçesinin dil özellikleri görülebildiği gibi, yenileşme devri Osmanlı Türkçesinin dil özellikleri de görülebilmektedir. Bu yönüyle eser, bir geçiş dönemi eseridir denilebilir. Birinci bölümde eserin dil özelliklerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde metnimizin transkripsiyonlu hali verilmiştir. Üçüncü bölümdeyse dizin ve sözlük bulunmaktadır.
Translation of taboo language: The strategies employed in three Turkish translations of Lady Chatterley's Lover

Dilsel tabular çevirmenlerin karşısına önemli bir zorluk olarak çıkmakta olup, dil kullanımının sansürlenmesi tabu ifadelerin çevirisinde önemli bir yer tutmaktadır. Çeviri kapsamındaki iki farklı dilin yaratmış olduğu dilbilimsel kısıtlamaların yanı sıra, tabu çevirisi esnasında çevirmenler aynı zamanda ideolojik kaygılar, yayınevi politikaları gibi diğer bir takım kısıtlamalarla da karşılaşmakta, bunun bir sonucu olarak ise kimi zaman sansür niteliği taşıyan bir takım çeviri çözümlerine başvurarak çeşitli stratejiler uygulamaktadırlar. Bu tezin öncelikli amacı D. H. Lawrence'ın Lady Chatterley's Lover adlı eserinde yer alan cinsel ve sosyal nitelikteki tabu ifadelerin aynı dönem içerisinde (2012-2013) farklı yayınevleri tarafından yayınlanmış üç çevirisinde, çevirmenler tarafından kullanılan stratejileri belirlemek ve analiz etmektir. İkinci ama bir o kadar önemli diğer bir amaç ise çevirilerde en çok ve en az kullanılan stratejileri sınıflandırarak, çevirmen tercihlerindeki sıklığı ve söz konusu tercihlerin arkasında yatan muhtemel sebepleri tespit etmektir. Bu çalışmada, tabu ifadeler içeren 70 adet kaynak metin örneği, kaynak metne göre yapılan değişiklikleri tespit etmek ve farklı çevirmenler tarafından kullanılan belirli stratejileri kategorize etmek amacıyla karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Kullanılan çeviri stratejilerinin kategorilenmesinde Allan ve Burridge (2006) tarafından öne sürülen sınıflandırmanın yanı sıra, Brownlie (2007) tarafından gerçekleştirilen çalışmadan yararlanılmıştır. Çalışmanın sentez kısmında ise, nicel analizden elde edilen bulgular yorumlanarak, çevirmenler üzerinde etki yaratmış olabilecek ideolojik kısıtlamalar açıklanmaya çalışılmıştır. Çeviri davranışlarında izlenen sıklıklar ise Toury'nin çeviri normlarına dayandırılarak açıklanmıştır.
Thomas Vaughan'ın A Grammer of the Turkish Language adlı eseri-İnceleme, gramer, söz varlığı

Hayatı hakkında etraflı bilgi bulunamayan, İzmirli bir tüccar olan Thomas Vaughan'ın eseri A Grammar of the Turkish Language, Türkçe öğretimi için İngilizlerce hazırlanmış ilk kitap olarak bilinir. Osmanlı döneminde İngilizlere Türkçe öğretimine yönelik çalışmalar 1709 yılında bu eserle başlar. I-XXIV. sayfalar arası kapak, ithaf ve ön sözden oluşan kısımlardır. 1 -53. sayfalar arası 17 bölümden oluşan gramer kısmıdır. Diğer kısımlar da şöyledir: Türkçe Konuşmalar (54-70. sayfalarda Türkçe Tekellümat adı altında beş diyalogluk konuşma metinleri sunulmuştur.); Esop Masalları (71. sayfada Hikaye veya kıssa başlığı altında bir fabl sunulmuştur.); Atasözleri (71-76. sayfalarda durub-ı emsal adı altında 53 adet atasözü yer alır.); Türkçe Sözlük (77-103. sayfalarda Kelimat-ı Türkçe adı altında Transkripsiyonlu Türkçe kelimeler madde başı olarak verilmiş, karşılık olarak da İngilizce kelimeler sunulmuştur). Eser, Türk gramercilerce de değerlendirilmiş, eserden faydalanılmıştır.
Yabancılara Türkçe öğretimi kapsamında Moğol öğrencilerin Türkçe öğrenme durumunun altayistik yönden incelenmesi

Çok dillilik ve çokkültürlülüğün giderek önem kazandığı 21. yüzyılda Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi daha fazla önem kazanmaya başlamıştır ve bu önem gün geçtikçe daha da artmaktadır. Türkiye'nin dünya ülkeleriyle ticari, askeri, ekonomik vb. ilişkilerinin artması Avrupa, Amerika, Afrika, Asya ve özellikle Türk Cumhuriyetlerinde Türkçeye olan ilginin artmasını sağlamıştır. İlginin giderek çoğalması, Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi ile ilgili yeterli sayıda kaynak olmaması gibi önemli bir eksikliği göz önüne sermiştir. Ayrıca Türkçe Eğitimi Bölümleri'nde Yabancılara Türkçe Öğretimi dersi ve bazı üniversitelerde Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi adlı yüksek lisans programları bulunmasına rağmen, bu alana hitap eden bir eserin bulunmayışı, bu tezin yazılmasında etkili olmuştur. Çalışmamızda, disiplinler arası bir yöntem izlenerek Altay Dil Teorisi kapsamında Türkçenin öğretimi konusunda Türkiye'de yaşayan Moğol öğrencilerden alınan bilgiler derlenmiştir. Bu çalışmayla Moğol öğrencilerin Türkçeyi öğrenme aşamasında yaşadıkları zorlukların ve kolaylıkların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma İstanbul ili içerisinde erişilebilen üniversite okuyan Moğol öğrenciler ile yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Katılımcılardan elde edilen yazılı dökümanın değerlendirilebilmesi için IBM SPSS (17. versiyonu) Microsoft Excel programları kullanılmıştır. Kodlama aşamasından sonra kodlar ve datalar SPSS programına aktarılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular Altayistik kapsam altında incelenerek Moğol öğrencilerin Türkçeyi öğrenirken hangi konularda kolaylık ve zorluk yaşadıkları tespit edilmiştir.
Konuşma işleme ve Türkçenin dilbilimsel özelliklerini kullanarak metinden doğal konuşma sentezleme

Metinden konuşma sentezleme; yazının geliştirilen bir sistem tarafından otomatik olarak okutulmasıdır. Sentezlenen konuşmaya doğal konuşmadaki özelliklerin kazandırılması, bu tezin amacını oluşturmaktadır. Tezde, yöntem olarak eklemeli sentezleme tercih edilmiştir. Konuşma; kayıtlı ikili sesbirimlerin uygun şekilde örtüştürülüp eklenmesiyle sentezlenmektedir. Birleştirme öncesi, ikili sesbirimlerin süre, temel frekans ve enerjileri uyumlandırılmaktadır. Bu tezde Türkçe metinden konuşma sentezleme için yeni bir ezgi modeli geliştirilmiştir. Bu modelde, öncelikle süre için; yazılı Türkçede en çok rastlanan digram grupları dikkate alınarak hareket edilmiştir. Digramlardan karşılık gelen difonlara geçilerek ortalama difon süreleri ile ilk sentez yapılmıştır. Daha sonra sentezlenen sözcüklere difon sayısına göre belirlenen katsayılarla süre değiştirme işlemi uygulanmıştır. Ezgi modelimizde vurgu için, çekimli fiiller ve tamlamalar üzerinde çalışılmıştır. Olumlu, olumsuz, olumlu-soru ve olumsuz-soru formlarında fiil çekimleri için vurguyu en doğal şekilde veren sinyal işleme yöntemleri sistematik bir şekilde incelenmiştir. Seçilen cümlelerde tamlamalar ve söz grupları üzerinde durularak öbek vurgusunun yer aldığı bölüm için kurallar belirlenmiştir. Ayrıca bazı noktalama işaretlerinin ortalama durak süreleri belirlenmiş ve modele eklenmiştir. Geliştirilen modelin başarımı öznel dinleme testleri ile ölçülmüştür. Sonuç olarak; konuşma işleme ve Türkçenin dilbilimsel özellikleri kullanılarak, Türkçe metinden doğal konuşma sentezleme için, çekimli fiiller, tamlamalar ve bazı noktalama işaretleri üzerinde odaklanan bir ezgi modeli önerilmiştir. Önerilen bu modelle, sentezlenen konuşmanın dinleyiciler tarafından CMOS skoruna göre ortalama 1,45/5, 00 puan daha doğal bulunduğu sonucu elde edilmiştir.
Tarihsel süreç içinde Balkan dillerinin Türk dili ve kültürüyle ilişkisi

dili, en büyük etkisini Balkanlar coğrafyasında Güney Slav milletlerinin dillerine yapmıştır. Özellikle Bulgarca, Makedonca, Sırpça dillerinde bugün hala yaşamaya devam eden binlerce Türkçe kelime, şekil, yapı, kelime grubu, deyim ve atasözleri vardır. Buradan yola çıkarak, Balkan Slav dillerinden Bulgarca, Makedonca ve Sırpçadaki Türkçe kelimeler ve dilin diğer etki alanları ayrıntılı şekilde araştırılarak ortaya konulmuştur. Bugüne kadar yapılan çalışmaların en önemlileri incelenmiş, sözlük bazındaki etkinin de dışına çıkılarak alan genişletilmiştir. Tezdeki amaç Türkçenin etki alanının genişliğini göstermektir. Sadece Türkçenin verdiği kelimeler değil gramatikal olarak etkisi ve kültürel boyutuyla inceleme yapılmıştır. Çalışma sonunda görüldü ki, Türkçe kelimeler Balkan dillerinde bütün yoğunluğuyla yaşamaya devam etmektedir. Sayıları azalsa da onlar hala Balkan dillerinin en önemli alıntı unsurları durumundadır. Altı asra yakın temas halinde bulunan Balkan dilleri ve Türkçe, daha uzun asırlar birbiriyle ilişki halinde olacağı ve Türkçe kelimelerin Balkan dillerinde yaşamaya devam edeceği şimdiden söylenebilir.
Göstergebilimsel yöntemle mimari yapı okuması: 1980 sonrası Kayseri kamu yapıları

Bu çalışma; Sasussure' ün dilbilim ilkelerinden yola çıkarak, her kültür olgusunu metin olarak ele alan ve anlam okuması üzerine yöntem öneren göstergebilimden yararlanılarak, kültür ürünü olan mimarlığın da metin olarak anlamının çözümlenmesine dair bir incelemedir. Bu amaçla; mimarlığın göstergebilimsel çözümlenmesi için Ch. Morris'in göstergebilime kazandırdığı ve Broadbent'in mimari yapı çözümlemesi için önerdiği yöntem ve sınıflamalar baz alınarak, Kayseri Kamu Yapıları çözümlenmeye çalışılmıştır. Tez çalışması kapsamında, ilk, ikinci ve üçüncü bölümlerde dilbilim ile göstergebilim ilkeleri araştırılmış, dördüncü bölümde mimari ve göstergebilim ile ilgili çalışmalar araştırılmış, beşinci bölümde ise, seçilen yöntem aracılığıyla Kayseri Kamu Yapıları okunmuştur. Mimari yarışmalar sonucunda elde edilen bu yapılarda, çoğunlukla yerel mimari değerlere göndermeler yapılarak halkla iletişim kurma çabasında oldukları görülmüştür. 11
Ebu Abdillah Muhammed b. Ebi'l Vefa b. Ahmed el-Mevsılİ'nin''el-Muhtasar fi't-Tasrİf''adlı eserinin incelenmesi

Ebi'l Vefa b. Ahmet VI./XII. yüzyılda yaşamış ve İbn Kabisi olarak meşhur olmuş bir ilim adamıdır. Bu çalışmada Kabisi'nin hayatı, hocaları, talebeleri ve kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Yine bu çalışmada; sarfın doğuşu ve gelişmesi, sarf ilminde telifin nasıl başladığı ve sarf ilminin nahiv ilmiyle münasebeti konularına kısaca değinilmiştir. El-Muhtasar Fi't-Tasrif adlı eserin tahkiki yapılmıştır.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Abdullah Efendi'nin Rüyaları' isimli eserinde kelime grupları

Edebiyat dile dayanır. Şiirde, hikayede, tiyatroda, romanda oluşturulan duygu, düşünce ve hayaller varlıklarını kelimelere borçludur. Dilde on binlerce kelime, ifade ve tabir şekli vardır. Edebiyat, duygu ve düşünceleri günlük dilden çok daha kuvvetli bir şekilde ifade eder. Edebiyatçıların seçtikleri kelimeler, bu kelimeleri bir araya getiriş biçimleri, kurdukları cümleler onları diğerlerinden faklı kılan ve ölümsüzleştiren unsurlardır. Bu düşünceden yola çıkarak yapılan çalışmada; eserlerinde kelimeleri ustalıkla bir araya getiren, çok güçlü bir dile sahip olan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Abdullah Efendi'nin Rüyaları' isimli hikayesindeki kelime grupları incelenmiştir. Çalışmadaki temel amaç, incelenen eser aracılığıyla Türkçe söz diziminde kelime gruplarının özelliklerini ortaya koymaktır. Kelime grupları söz diziminin en geniş ve detaylı konularından birisini teşkil etmektedir. Bu bakımdan çalışmamızda Türkiye Türkçesinde bulunan kelime grupları detaylı bir biçimde incelenmiştir. Çalışmamız; 'Giriş', 'Türkiye Türkçesinde Kelime Grupları' ve 'İnceleme' olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümde yazarın hayatından, edebi şahsiyetinden ve başlıca eserlerinden bahsedilmiştir. 'Türkiye Türkçesinde Kelime Grupları' bölümünde araştırmacıların kelime grupları ile ilgili tanımlamalarına, açıklamalarına ve sınıflandırmalarına yer verilmiş ve bazı açıklama ve sınıflandırmalar karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalardan yola çıkılarak çalışmamızda belli bir sınıflandırma esas alınmıştır. 'İnceleme' bölümünde ise 'Abdullah Efendi'nin Rüyaları' isimli hikayedeki cümleler, kelime grupları bakımından taranmıştır. İnceleme, üç ana başlık etrafında şekillenmiştir. Birinci bölümde; kelime gruplarının yapısall özellikleri, ikinci bölümde; kelime gruplarının diğer kelime gruplarının yapısına nasıl katıldıkları, üçüncü bölümde ise cümlelerde hangi görevlerde kullanıldıkları belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda, faydalanılan kaynaklara 'Kaynakça' bölümünde yer verilmiştir.
Semantic relations among basic verbs

Bu tezin amacı bir grup anlamca basit eylemin en basit eylem olan o/dan türetilmiş olarak görülebileceğini göstermektir. Basit eylemler aynı üye ve eklenti yapısına sahip başka bir eylemi mantıksal olarak gerektirmeyen eylemlerdir. Bu eylemler şöyle sıralanabilir: tut-, git-, götür-, işle-, işlet-, yaşa-, algıla- ve konuş-. Bu tez, yukarıda sıralanan eylemleri basit eylem o/dan türetmek için üç mekanizma önermektedir. Birinci mekanizma eylemin üye yapısına yeni bir üye ekler. Bu mekanizma Türkçe gibi dillerde görülen biçimbilimsel ettirgenleştirmeyi örnek alır ancak bu mekanizma anlambilimsel düzeyde işlemektedir. PromT adı verilen ikinci mekanizma eylemin bir üyesinin rolünü rol hiyerarşisinde bir üstte bulunan rolle değiştirir. PromS adı verilen üçüncü mekanizma eylemin bir üyesinin seçim sınırlamasını hiyerarşide bir üstte bulunan sınırlama ile değiştirir. Bütün basit eylemler süreli olay yapısına sahiptir. Bu süreli eylemlerden anlık olay yapısına sahip olan bazı eylemler türetilebilir. Anlık olay yapısında işaret edilen anlar, kaynak eylemin süreli olay yapısında işaret edilen sürenin başlangıç ve bitiş anlarıdır. Bu tür bir türetmeye örnek olarak yaşam dan türetilen doğ- ve öl- eylemleri gösterilebilir. Bu çalışmada incelenen anlamca basit eylemler arasındaki ilişkiler, diğer eylemler arasında bulunan ilişkilerin araştırılmasına katklıda bulunabilir.
Yapısalcılık ve yapısalcılık sonrası yabancı dil öğretimi ve yansımalar

Yapısalcılık ve yapısallcılık sonrası sonrası dilbilimsel gelişmelerin yabancı dil öğretimine yansımalarım konu alan bu tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde yapısallcılığın ve yapısallcılık sonrasının çıkış noktasını aldığı çağcılizm ve çağcıl sonrasın kavramları yabancı dil öğretimi açısından tartışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, yapısallcılık boyutunda çağdaş dilbilimin kurucusu Saussure'ün görüşlerine yer verilmiştir ve yapısallcılığın dayanakları üzerinde durulmuştur. Dil Göstergesi ve Dil Göstergesinin Nedensizliği, Gösterenin Çizgiselliği, Dil Göstergesinin Değişmezliği, Dil Göstergesinin Değişebilirliği, Salt Nedensizlik ile Görece Nedensizlik gibi genel özellikleri anlatılmıştır. Genel Dilbilim Dersleri'nin temel kavramları Dil / Söz karşıtlığı, Artzamanlı / Eşzamanlı karşıtlılıkları açıklanmıştır. Değer ve Anlam üzerinde durulmuştur. Yapısalcılığın yabancı dil öğretimindeki yeri ve sorunlar tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, yapısallcılık sonrası adı altmda Noam Chomsky'nin Üretimsel Dönüşümlü Dilbilgisi Kuramına yer verilmiş ve bu kuramın yabancı dil öğretimine etkileri tartışılmıştır. Yapısalcılık sonrası boyutunda ağırlıklı olarak Lacan ve Derrida'nın görüşlerine yer verilmiştir. Yapısalcılık sonrasının Yapısöküm, Sesmerkezcilik ve Sözmerkezcilik, Ayıram ve İz gibi temel kavranılan üzerinde durulmuştur. Yapısalcılık ve yapısallcılık sonrası arasındaki l)Gösterge Kavramı, 2) Özne Kavramı, 3) Anlam Kavramları'nın sorunsallığı tartışılmıştır. Yabancı dil öğretiminde yapısallcılık sonrası gereklilikler ortaya konmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde, dilbilimde yapısallcılık ve yapısallcılık sonrası gelişmelerinin dil öğretimine yansımaları, yabancı dil öğretim yöntemlerinde aranmıştır. Bunun için, konuyla doğrudan ilgisi bulunan yöntem ve yaklaşımlar seçilmiştir. Yapısalcılık boyutunda İşitsel-Dilsel Yöntem ve bu yöntemin ilkeleri, uygulanış biçimi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. İşitsel-Dilsel Yöntem' e bir eleştiri olarak ortaya çıkan ve İnsancıl Yaklaşım'ın temeli olan Bilişsel Yaklaşım ve bu yaklaşımın ilkeleri, uygulanış biçimi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapısalcılık sonrası boyutunda ise İnsancıl Yaklaşım ve bu Yaklaşımın etkilediği Sessiz Yol Yöntemi, Grupla Dil Öğretim Yöntemi, Telkin Yöntemi ve Tüm Fiziksel Tepki Yöntemi ve bu yöntemlerin ilkeleri, uygulanış biçimleri, öğrenci ve öğretmen rolleri 151 ve değerlendirilmeleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca, yapısallcı ve yapısallcılık sonrası yöntemlerin karşılaştırmalı bir değerlendirmesi yapılmıştır. 152
Türkiye Türkçesinde edat

Anahtar Kelimeler: Edat, Ügeç, Takı, Edat Grubu, Edat Tümleçleri, Ügeç Tümleçleri, Takı Grubu. Bu tez Türkiye Türkçesinde edatların dilin yapısındaki yerini tayin etmek, bu sahada yapılmış olan çalışmaları araştırmak ve edat konusunda mevcut problemlerin çözümüne katkıda bulunabilmek amacıyla hazırlanmıştır. Bazı dil bilimcilerimizin edat teriminin kapsamı içine bağlaç ve ünlemleri de dahil etmiş olmalarından kaynaklanan bir sebeple; sırf bu eserlerle sınırlı olmak kaydıyla bağlaçlar ve ünlemler bu tezin kapsamına dahil olmuştur. Ayrıca genel anlamda Türkolojide edatların tetkik tarihiyle ilgili bilgiler ve çağdaş şivelerde edatların işlenişleri tespit ve düşüncelerimiz beyan edilmek suretiyle ele alınmıştır. Türkiye Türkçesinde bu konuyla ilişkilendirilen terimler, terimlerle ifade edilen alanın sınırları, edatm tanımlanması ve edatlara izafe edilen karakteristik özellikler başlıca gramer kitaplarından ve dil bilimle ilgili öteki eserlerden; müştereklikten münferide bir yöntemle aktarılarak ulaşılan neticelere yer verildi. Gramer yazarlarımızın ve diğer dil bilimcilerimizin, edatları yapı ve menşe, kullanış, fonksiyon halamlarından işleyişleri konu edilerek problem teşkil eden meselelerin sebepleri izaha çalışıldı. Bu konuda varılan sonuçlar ilgili bölümlerin son kısımlarında ağırlıklı olmak üzere işlendi. Türkiye Türkçesinde umumiyetle