turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ortadoğu kökenli dinlerde hoşgörü Hz. Yusuf örneği

Rafet ÖZKAN 2004- SAYFA: 106+V Jüri: Prof. Dr. Ali Rafet ÖZKAN Prof. Dr. Niyazi USTA Doç. Dr. Zeki İŞCAN Ortadoğu Kökenli Dinlerde Hoşgörü isimli tezimizde Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam'ı temel alarak konumuzu inceledik. Üç ilahi dinin hoşgörü anlayışım verirken ilahi kitapları, dinler tarihi kaynaklarını ve konumuzla alakalı diğer kaynaklan da kullandık. Tezimizde ilk olarak kronolojik sıraya göre Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam hakkında genel bilgi daha sonra Hz. Yusuf un hayatını ve dinlerde hoşgörü anlayışım vermeye çalıştık. İlahi dinlerde hoşgörü anlayışım incelerken üç dinin ortak öğesi olan Hz. Yusuf u inceleyerek konumuzu açıklamaya çalıştık. Hz. Yusuf üç dinin peygamberlerinde sonra hoşgörüyü temsil eden güzel bir örnek teşkil etmektedir. Onun hayatı çocukluğundan ölümüne kadar hoşgörü örnekleriyle doludur. Hz. Yusuf hem ahlaki güzelliğe, hem de fiziki güzelliği ile dikkatleri çekmektedir. Hayatım her safhasında sıkıntı ve imtihanlarla karşılaşmış ama hepsini başarıyla sonuçlandırmıştır. Kardeşlerin ihaneti, kölelik, vezirin hanımın uygunsuz teklifi, zindan hayatı vb. imtihanları sabırla karşılamış ve zindandan saraya ulaşmıştır. Sarayda bulunduğu konum onun hoşgörülü, anlayışlı tavrını değiştirmemiş ve hiçbir zaman öç alma duygusuna kapılmamıştır. Hz. Yusuf hem insani ilişkilerinde hem de devlet ilişkilerinde banş ve hoşgörüyü temin etmiştir.
Farabİ'nin ilimler sınıflamasında 'Medenİ İlim'İn yeri ve değeri

Farabi'nin İlimler Sınıflamasında Medeni ilim'in Yeri Ve Değeri Farabi, ortaçağda yaşamış Türk filozofudur. Felsefenin çeşitli alanlarıyla enine boyuna meşgul olmuştur. Farabi, ilgilendiği problemlere evrensel, hemen herkes tarafından kabul edilebilecek çözümlere ulaşmaya çalışmıştır. İlim, ilimler sistemi ve ilimler sınıflaması ile uğraşmanın yanı başında onun esas yoğunlaştığı konular: devlet, siyaset, toplum, ahlak ve mutluluktur. Farabi felsefesinin genel çerçevesi ve nihai hedefi 'inedeni' niteliklidir. Eserlerinin en önemlileri bu konu etrafında dönmektedir. Farabi, İhsa'da Medeni ilmi ilimler sınıflamasının son basamağı olarak kaydeder. Bu nedenle Medeni ilim, kendinden önce sistemde yer alan tüm ilimlerin verilerinden yararlanır. Medeni, 'in, d, n' kök harflerinden türemiş aidiyet bildiren bir isimdir. Medeni, medine, medeniyet ve temeddün ile anlam ilişkisi olan bir kelimedir. Bu itibarla medeni, şehre ait, şehirli, şehirde yaşayan, medeniyete ait ve uygar anlamlarına gelir. Medeni, düşünce yanı olmakla birlikte fakat ağırlıklı olarak insanın pratik yanını ifade eder. Farabi'nin 'inedeni ilim'i, genel olarak Aristo'nun Pratik ilimlerine tekabül eder. Farabi, 'inedeni' kavramını, devleti ve toplumsal alam kapsayacak şekilde kullanır. Filozofumuz, toplum hayatının zorunluluğunu ifade edenlerdendir. Ona göre toplumsal yaşam, insan için dolayısıyla medeni oluşum için zaruridir. Esasen, bir devlet vesayetinde teşekkül eden toplumsal hayatın zorunluluğu Aristo'ya kadar gider. Medeni ilim, 'kent sakinlerinin uygar topluluklar olarak her birinin fıtri kabiliyet ve istidadı ölçüsünde mutluluğa ulaşmasına vesile olan şeylerin bilgisidir.' Medeni ilim, devlet, toplum, siyaset, devlet başkanı, irade, seciye, erdem ve mutluluk kavramları anlaşılmadan ve her bir kavramın diğerleri ile olan ilişki ağı kavranmadan anlaşılamaz. Bu açıdan çalışmamızın mihveri bu kavramlar etrafında dönmektedir. Bu konu, 'Medeni İlim', Farabi'nin işlediği en önemli temalardan biri olmakla birlikte şimdiye kadar müstakil olarak çok az işlenmiştir. Amacımız bu konuyu gündeme getirerek bunun daha iyi anlaşılmasına bir katkı sağlamaktır. Farabi'nin eserlerini tarayarak bu konuyla ilgili materyalleri derledik ve Medeni ilmi derli toplu incelemeye çalıştık. Ulaştığımız veri ve sonuçların, İslam felsefesi literatürüne bir katkı sağlayacağını umarız.
İbn Haldun'un Nübüvvet Anlayışı

Haldun tarih felsefesi, sosyoloji, siyaset, ilahiyat gibi alanları araştırıp, inceleyen çok yönlü bir düşünürdür. Mukaddime İbn Haldun'un en önemli eseridir. Onun düşünce sisteminin bütünlüğünü göz önünde bulundurarak çalışmamızı bilgi problemi, vahiy, mucize, nübüvvet, imamet ve mehdilikle sınırlandırdık. O, bilgi problemini varlıkla ilişkilendirir. İbn Haldun, Mukaddime'sinde bilgi, bilginin türleri, bilimlerin sınıflandırılması üzerinde durur. Bilginin kaynakları; duyu, akıl, nefs, vahiy, rüya, keşftir. İbn Haldun, nübüvvet, vahiy ve mucize konularını bilgi problemi bağlamında ele alır. Ona göre vahiy aklın sınırlarını aşan, mahiyeti sadece Allah ve peygamberler tarafından bilinen ilahi mesajdır. Peygamber sözünün doğruluğunu ispatlamak üzere mucize gösterebilir. Mucizenin ortaya çıkışıyla nedensellik kanununun işleyişi arasında bir karşıtlık yoktur. Maddi alemde neden-sonuç ilişkisi geçerlidir ancak bu nedensellik zorunlulukla bilinir değildir. Çünkü bu metafizik bir konudur. İbn Haldun vahiy ve nübüvvetten sonra toplumdaki düzenin sağlayıcısı olan hilafet ve imamet kurumundan söz eder. Bunun yanında nübüvvetle doğrudan ilişkili olan tarihi, psikolojik ve ictimai hayatta yaşanan sıkıntılar sonucunda ortaya çıkan mehdilik meselesine değinir. İbn Haldun mehdiliği toplumun gerçekliğiyle ve devlet felsefesiyle bağdaşmadığı için kabul etmez.
David Kaplan'da bağlam duyarlı terimlerin anlambilimi

İnsan ilişkilerinden felsefeye kadar birçok alanda, terimlerin anlamının belirsizliğinden kaynaklanan problemler mevcuttur. Bu problemlerin çözümü için herhangi bir terimin, cümlenin veya ifadenin anlamının neliğini belirlemek gerekmektedir. Söz konusu neliği sorgulamak ise, dildeki her bir terimin anlamını belirlemekle mümkündür. Anlamı belirlenmesi gereken terimlerin çoğu, dış dünyada var olan nesnelerle ilgili bilgi vermek için kullanılır. Bu durum söz konusu nesnelerin anlamının yanında ayrıca gönderimlerinin nasıl belirleneceği sorusunu da cevaplamayı gerektirir. Frege, Russell gibi birçok düşünür bu amaçla dilde bulunan adların, betimlemelerin, bağlaçların anlambilimini yaparak dildeki muğlaklıkları ortadan kaldırmaya ve nesnel bir dil oluşturmaya çalışmışlardır. Ancak söz konusu düşünürler dilin büyük bir kısmını kaplayan bağlam duyarlı terimlerin anlamının ne olduğuna dair çalışmalarda bulunmamışlardır. Bağlam bağımlı olan bu terimlerin anlambilimi yapılmaksızın nesnel bir dilden söz etmek mümkün değildir. Bu doğrultuda çalışmamızda anlambilimin bu eksikliğini gidermek adına David Kaplan'ın ortaya koyduğu Bağlam Duyarlı Terimler kuramını ele almakta ve kuramın bu sorunu tamamen çözüp çözemediğinin bir değerlendirmesini sunmaya çalışmaktayız.
Filibeli Ahmet Hilmi'nin felsefi ve ahlaki görüşleri

Bu çalışmada Ahmet Hilmi'nin hayatı ve eserleri araştırıldı. Ahmet Hilmi'nin Felsefi görüşlerinden bahsettik. Ahmet Hilmi'nin varlık ve tanrı anlayışım kendinden önceki filozofların görüşleriyle birlikte inceledik. Ruhun varlığının delillerini ve Ahmet Hilmi'nin bu konudaki düşüncelerini açıklandık. Ahlak ve Ahmet Hilmi'nin Ahlak konusundaki görüşlerini açıkladık. Ahmet Hilmi'nin Amak-ı Hayal adlı eserindeki Hikayeleri Ahlak ve felsefe ile irtibatlandırmaya çalıştık. İnsanın varoluşunu Tanrı ve evren karşısındaki durumunu açıkladık. İnsanı nefs, ruh, aşk, akıl yönünden inceledik. İnsanın manevi yolculuğu ve İnsan-ı Kamil olmanın şartlarını belirtitk.
Behmenyar B. Merzüban'ın nefs anlayışı

Bu çalışmada nefs teorisi Behmenyar b. Merzüban'nın (ö. 458 /1066) görüşleri çerçevesinde analiz edildi. İbn Sina'nın (ö. 428 /1037) gözde öğrencilerinden biri olan Behmenyar, İbn Sina felsefesinin sonraki kuşaklara aktarımı hususunda önemli bir role sahiptir. Behmenyar'ın bu önemi, özelde İbn Sina felsefesinin genelde ise Meşşai felsefenin etkisiyle kaleme aldığı eserlerinden anlaşılır. İslam felsefesinin temel problemlerinden biri olan nefs teorisi, felsefi bilimlerin farklı alanlarına uzanır. Nefs, canlıların hareketlerinin ilkesi olması bakımından fizik, insanın soyut varlıklarla kurduğu ilişkisi bakımından metafizik bilimi içerisinde incelenir. Bu çalışmada ise Behmenyar'ın nefs anlayışı hem fizik hem de metafizik bilimi bağlamında ele alındı. Behmenyar'ın nefs öğretisinin daha iyi analiz edilmesi için hocası İbn Sina'nın nefs öğretisi ile benzerlik ve farklılıkları ortaya koyuldu. Bunun yanı sıra Behmenyar'ın hem Meşşai filozoflardan hem de Antik Yunan filozoflarından etkilendiği noktalar tespit edildi. Nefs teorisinin temel felsefi bilimler ile olan ilişkisinden ötürü bu çalışma, Behmenyar'ın daha önce müstakil olarak incelenmemiş ahlak, bilgi vb. felsefi görüşlerinin anlaşılmasına katkı sunar. Çalışmanın ilk bölümünde nefs, varlığı cihetinden ele alınarak nefsin ispatı, mahiyeti, beden ve mizaç ile olan ilişkisi incelendi. İkinci bölümde ise eylemleri açısından ele alınan nefsin bitkisel, hayvani ve insani güçleri değerlendirildi. Ardından nefsin güçleri arasındaki hiyerarşik yapı ele alındı. Son bölümde ise insani nefsin ölümsüzlüğü, tenasüh, mutluluk ve hakiki lezzet konuları incelenerek öte dünya hayatında nefsin durumu değerlendirildi. Netice itibariyle bu çalışmada Behmenyar'ın ay altı alemdeki nefs türlerine dair görüşlerini bütüncül bir şekilde ortaya koymak amaçlandı.
İçkinlik felsefesi ve Antonio Negri'nin yaklaşımı

Çağımızın önemli düşünürlerinden olan Antonio Negri, özellikle 'İmparatorluk', 'Çokluk' ve 'Ortak Zenginlik' eserlerinde ortaya koyduğu fikirlerle, dünya çapında etki yaratmıştır. Bu çalışmada Negri'nin yaklaşımının felsefi ve siyasi düzeyde içkinlik felsefesiyle ilintisi değerlendirilirken, yaklaşımının toplumsal ve siyasal sorunlara çözüm niteliği gösterip göstermediği ele alınacaktır. Bu amaçla Negri'nin önermeleri incelenip, önermelerin felsefi temeli açıklanmaya çalışılacaktır. Sonuç olarak Negri'nin yaklaşımını somutlayan altermodernite fikrinin özgünlüğü açığa çıkarılmış olacaktır.
Kant'ta matematik nesnelerin kuruluşu

Çalışmamızın temel amacı Kant'ın transendental felsefesi bağlamında matematik nesnelerin nasıl elde edildiğini matematiksel öğeleri ve bağlantıları dikkate alarak açıklamaktır. Bu amaçla ilk bölümde bilginin elde edilmesi için gerekli yetilerden biri olan duyarlık konu edildi. Duyarlıkta bulunan uzay ve zaman görülerinin yargı verilmesindeki rolü üzerinde duruldu. Ardından yargının kurulabilmesi için gerekli bir başka yeti olan anlama yetisi konu edildi. Anlama yetisinin yargılarla bağı ele alınarak matematiksel nesnenin bilgisinin sentetik a priori yargıların kurulmasıyla elde edildiğine dikkat çekildi. Sentetik a priori yargıların kurulması için bir başka yetinin olması gerektiği üzerinde duruldu. Bu çerçevede anlama yetisinin öğeleri ve işlevi duyarlık yetisinden farklı türde olduğundan bu iki türden yetiye aracılık ederek sentezin gerçekleşmesini sağlayan imgelem yetisi açıklandı. İmgelem yetisinin saf ürünü olan şemaların aracılık rolü ve önemi üzerinde duruldu. Hem duyarlık yetisi hem anlama yetisi hem de imgelem yetisine ait olan öğeler ve kurucu bağlar anlatıldıktan sonra üçüncü bölümde matematiksel nesnelerin bu a priori öğeler ve kurucu bağlar arasından nasıl oluşturularak kuruldukları incelendi. Bu bölümde aritmetik ve geometri ayrı ayrı ele alındı. Son olarak nesne inşa süreçleri anlatılan aritmetik ve geometriye yapılan başlıca eleştiriler konu edildi.
Hegel'in felsefesinde zaman kavramı

Bu tezde Hegel'in felsefesinde insanın konumu araştırılmıştır. Hegel'in felsefesine yöneltilen eleştirilerin başında hiç kuşkusuz, Hegel'in kurduğu felsefe sisteminde insanı yalnızca tinin kendinin gerçekleştirmesinin bir aracı olarak konumlandırdığı iddiası gelir. Bu tarz bir eleştirinin tam karşısında yer alan Hegel'in felsefe sistemine dair bir diğer ses getiren yorum da insanın olumsuzlama gücünün Hegel'in felsefesinin temelinde yer aldığı, Hegel'in sisteminin tamamının insanın olumsuzlama gücünden çıkarsanabileceği hatta sistemin kendisinin de bu gücün temellendirmesi olduğu yolundadır. Bu tezin amacı bu iki eleştirinin her ikisine de karşı çıkmak. Tezde, Hegel'in kurduğu felsefe sisteminde, insanın ve onun etkinliğinin hem tinin kendisini gerçekleştirmesinin zorunlu bir evresi olduğunu hem de sistemin sonsuzluğu için de insanın etkinliğinin yani olumsuzlamasının sürekli olarak gerçekleşmesi gerektiğini göstermeyi amaçlıyorum. Son kertede bir bilgi felsefesi olarak değerlendirilmesi gereken Hegel'in felsefe sisteminde insanın etkinliğinde ortaya çıkan a posteriori bilgi iletinin kendini serimlediği süreçte ortaya çıkan a priori bilgi birbirini temellendirir. A posteriori bilginin olumsuzlanması ile ortaya çıkan a priori bilgi, insanın bilgi edinme zeminini ortaya sererken, a priori bilgi de yalnızca a posteriori bilgi olarak kendisini gerçekleştirebilir. Ki bu da ancak insanın olumsuzlamasında gerçekleşir. Bu durumda insan olumsuzladığında ortaya çıkan a posteriori bilginin, tinin kendini gerçekleştirmesinin bir evresi olduğu açıktır. Diğer yandan sistemin sonsuzluğu için olumsuzlanmanın da sürekli kılınması gerektiği ortadadır. Kavram ancak bu şekilde sonsuz devinimine devam edebilir. Hegel, bu sorunu felsefesinde zamanı kavram ile özdeş kılarak ortadan kaldırır. Zaman, bilinç açısından insanın etkinliğinde yarattığı, tin açısından ise ortaya çıkardığı a posteriori bilgidir yani emprik kavramdır. İnsan olumsuzlamasında zamanı gerçekleştirir yani kavramı somutlar. Kavramın kendisini gerçekleştirmesinin bir evresi olan insan, etkiliğinde kavramın dolaşırlığını sağlayarak sistemin sonsuzluğunu da garanti altına almış olur. Zamanın insan etkinliğinde somutlanması kavramın sürekli olarak kendini gerçekleştirmesidir. Hegel'in sisteminde insanın etkinliği temel olarak iki biçim altında gerçekleşir; emek ve dil. Emek, temelde insanın olgusal zeminde gerçekleştirdiği olumsuzlama iken dil, insanın bu olgusal zemini de olumsuzlama biçimi olarak tinin kendisini tam olarak gerçekleştirdiği, ifade ettiği alandır. Nitekim genelde felsefe özelde ise Hegel'in kurduğu felsefe sistemi bu nedenle dil zemininde gerçekleşir.
Din felsefesi açısından insan doğası

DİN FELSEFESİ AÇISINDAN İNSAN DOĞASISemra TÜFENKCİOndokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler EnstitüsüFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı/Doktora, Şubat/2016. Danışman: Prof. Dr. Cafer Sadık YaranBu çalışmanın konusu, iyilik ve kötülük bağlamında insan doğası tartışmaları ve bu tartışmaların Din Felsefesi açısından değerlendirilmesidir. İnsan doğasına yönelik yaklaşımlar temelde iki başlık altında toplanabilir. Bunlar, tek kutuplu ve çift kutuplu yaklaşımlardır. Tek kutuplu yaklaşımı benimseyen filozoflar salt iyimserci ve salt kötümserci olmak üzere iki gruba ayrılır. Salt kötümserci yaklaşım, insan doğasının asli özelliğinin bencillik olduğunu iddia ederken, salt iyimserci yaklaşım, insanın doğası itibariyle özgeci bir varlık olduğunu ve bir eylemde bulunurken başkalarının yararını gözettiğini ileri sürer. Çift kutuplu yaklaşımı benimseyen filozoflar ise, ahlaki ve dolayısıyla özgür bir varlık olan insanın eylemlerinin altında yatan nedenin hem bencillik hem de özgecilik olabileceğini, belirleyici olanın ise kişinin özgür tercihi olduğunu kabul ederler. Çalışmamızda çift kutuplu insan doğası anlayışı, öncelikle vicdan ve ahlakın evrenselliği açısından, daha sonra da kötülük problemi açısından değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda ilk olarak, insanın doğuştan hem iyilik hem de kötülüğe eğilimli olduğunu ileri süren çift kutuplu yaklaşımın evrensel bir ahlakı imkansız kılmadığı sonucuna ulaşılmıştır İkinci olarak, çift kutuplu yaklaşımdan yola çıkılarak, özellikle insan kaynaklı kötülüklerin açıklanması noktasında bir çözüm önerisi sunmanın mümkün olduğu görülmüştür. Bu öneri de çift kutuplu yaklaşımların, özgürlük için sağlam bir dayanak oluşturduğudur. Bir bütün olarak değerlendirildiğinde, insan doğasına dair çift kutuplu yaklaşımın, hem din-ahlak ilişkisinin daha sağlam bir zemine oturtulabilmesi açısından, hem de kötülük probleminin teistik açıdan daha başarılı bir biçimde çözülebilmesi açısından, tek kutuplu yaklaşımlara kıyasla daha doğru ve açıklayıcı değeri yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır.
Hegel and Marx on alienation

Yabancılaşma kendini keşfetme süreci midir yoksa gerçekliğin bir yitimi midir? Bu soru etrafında bu tezde işlenecek konu yabancılaşmanın Hegel ve Marx'ın felsefelerinde nasıl algılandığıdır. Hegel felsefesinde yabancılaşma kendini yaratma ve keşfetme sürecidir. Marx için ise yabancılaşma kapitalist tarzı üretim biçiminin bir sonucudur. Hegel insanın varoluşunu ontolojik boyutunu gözeterek serimlemeye çalışırken, Marx, yabancılaşma kavramına Hegel'in göremediğini düşündüğü ekonomik boyutuyla başka bir yerden bakar. Bu filozofların yabancılaşmanın sürecini, koşullarını ve sonucunu nasıl anlamlandırmaya çalıştıkları tezin konusu açısından önemlidir. Dolayısıyla tezin asıl savı, Marx'ın bütün eleştirilerine rağmen Hegel'e tahmin edilenden daha yakin olduğudur. Aynı zamanda diğer savım ise Marx'ın eleşitirilerinin Hegel'ı aşmak yerine onu tamamladığıdır. Marx'ın Hegel'in yabancılaşma anlayışına dair, bu anlayışın soyut, mistik ve anlaşılmaz olduğu yönündeki eleştirilerinin doğruluğunun ya da yanlışlığınının ortaya koyulması savın destekleyici çözümüdür. Bundan dolayı Hegel'in yabancılaşma kavramı Marx'in eleştirileri üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır.
Michael Joseph Oakeshott'ın siyaset felsefesi ve siyasette rasyonalizm

Bu çalışmada, çağımızın en önemli siyasi teorisyenlerden biri olarak kabul edilen; 'muhafazakar', 'liberal', 'idealist', 'gelenekçi', 'tarihsici', 'bireyci' gibi mevcut kategorilere göre tasnif edilmesi zor olan; geleneksel inanca sahip olmayan, ancak bir gelenekçi olan; liberalizmi tanımayan, ancak geliştirdiği sivil birlik teorisiyle tam bir özgürlük aşığı olan; bireyin tarihsel bir kazanım olduğunu ortaya koyan ve bu bağlamda Hegel'i Locke'a tercih eden, Michael Oakeshott'ın siyaset felsefesi ve siyasetteki rasyonalizm anlayışı; bu bağlamda onun deneyim ve felsefe teorisi, rasyonalizm eleştirisi ve sivil birlik anlayışı ele alındı. Giriş bölümünde çalışmanın konu edindiği sorunun ve Oakeshott'ın felsefesinin temel arayışının ve ayrıcı noktalarının ne olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Oakeshott düşüncesinin arka planı, düşüncesinin temelini oluşturan deneyim ve felsefe görüşü, en nihayetinde felsefe ile felsefi olmayan deneyimler arasındaki ilişkiler ele alınıp açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Oakeshott'ın Deneyim ve Modları'nın derin bir analizi yapılmıştır. İkinci bölümde, felsefeyi ideolojik bir faaliyet olarak değil, açıklayıcı, izah edici bir faaliyet olarak ele alan Oakeshott'ın, siyaset felsefesi tarihi üzerine ilk dönem çalışmaları, siyaset felsefesi kavramı hakkında neler ortaya koyduğu ve yirminci yüzyılda siyasete yönelik felsefi araştırmanın hangi yöne gitmesi gerektiğine dair düşüncesi ele alındı. Ayrıca felsefe idesini, siyaset ve hukuk felsefesinin sorunlarına nasıl tatbik ettiği ve siyaset felsefesinin doğası hakkındaki bulguları incelendi. Üçüncü bölümde, Oakeshott'ın rasyonalizm eleştirisi, pratik -esasen ahlaki ve siyasi- faaliyet açıklaması üzerinde durulmuştur. Siyasetteki temel çıkmazların, rasyonalist inanca nasıl dayandığı, rasyonalizm eleştirisi üzerinden nasıl ele aldığı ve çözümü için geleneğin nasıl kullanıldığı ortaya konmaya çalışıldı. Ayrıca rasyonel ve rasyonel olmayan siyaset bağlamında görüşlerinin analizi gerçekleştirildi. Dördüncü bölümde, Oakeshott'ın siyaset felsefesinin temeli olan, liberalizmin yeniden ifadesi olarak kabul edilen, araçsal olmayan ahlaki bir pratik olarak değerlendirilen, societas ve universitas bağlamında detaylandırılan sivil birlik teorisinin, liberalizmin temel problemlerinin üstesinden nasıl geldiği ele alındı. Sonuç bölümünde ise, Oakeshott'ın ortaya koyduğu fikirlerin, siyaset felsefesine yaptığı katkı ve sağladığı olanaklar tartışılmıştır.
A coherentist approach to the justification of scientific theories

Bilim felsefecileri hangi bilimsel kuramın doğru olduğunun yalnızca kuramların gözlemsel başarısına dayanarak anlaşılamayacağının uzun zamandır ayırdındadırlar. Kuramların, bilim toplumunca kabul görmesi için başka niteliklerinin de olması gerektiği bilinmektedir. Bununla birlikte gözlemsel başarı, bu nitelikler arasında sahip olduğu ayrıcalıklı değeri korumaktadır. Bu tezde kuramların kabul edilmesinin ya da reddedilmesinin uyumluluk derecelerinin değerlendirilmesine dayandığını öne sürüyorum. Böyle bir uyumluluk yaklaşımında gözlemsel başarının yine önemi vardır. Ancak bu, eşitlikçi bir yaklaşımdır ve gözlem önermelerinin ayrıcalıklı bir önemi yoktur. Bilim tarihinden örnekler yardımıyla bu uyumluluk yaklaşımının bilimsel değişimi rasyonl bir süreç olarak anlamak için daha uygun bir yaklaşım olduğunu düşündürtecek nedenler sundum.
Hacı Paşa ve Haşiye ala Levamii'l-Esrar Fİ Şerh-i Metalii'l-envar adlı eseri çerçevesinde mantık anlayışı

Bu çalışmada Hacı Paşa'ya ve mantık alanında kaleme aldığı haşiye tarzındaki 'Kitabu Şerhi Levami'i'l-esrar' adlı eseri çerçevesindeki mantık anlayışına yer verilmiştir. Hacı Paşa 14. ile 15. yüzyıllar arasında yaşamış önemli bir fikir adamıdır. Düşünür ilim ve tıp alanındaki yetkinliğinden ötürü halk nezdinde büyük itibar görmüş ve kendisine 'Anadolu'nun İbn Sina'sı' unvanı verilmiştir. Hacı Paşa'nın haşiyesi Kutbüddin Razi'nin 'Levami'u'l-esrar Şerhu Metali'i'l-envar' adlı mantık eseri üzerine yazılmıştır. Razi'nin eseri ise Siraceddin Urmevi'nin 'Metali'u'l-envar' isimli eserine yazmış olduğu şerhtir. Hacı Paşa'nın haşiyesinde vermiş olduğu mantık görüşlerine bakıldığında, onun tamamen Urmevi ve Razi ile aynı düşünmediği görülmektedir. Düşünür kimi meselelerde onlardan farklı görüşler öne sürmekte yahut konuların anlaşılması için gerekli gördüğü yerlerde detaylı açıklamalar yapmaktadır. Hacı Paşa'nın kendisinden önceki mantıkçılardan da farklı davranmış olduğu hususlar vardır. Bunların en önemlisi haşiyesinde döndürme, çelişki, modalite ve kıyaslar konusuna geniş yer verip, bu konuları adeta tüm detayları ile incelemesidir. Bu bakımdan düşünür mantık anlayışının özgün taraflarını ağırlıklı olarak sözü edilen konularda ortaya koymuştur. Bununla birlikte o, tasavvurat bölümünde de kendi mantıksal zihniyetini sergilemekten geri durmamıştır. Örneğin, tasavvurat bölümünde Urmevi'den ve Kutbüddin Razi'den farklı olarak sıkça dilsel açıklamalara yer vermektedir. Mantık kitaplarında en son işlenen, kıyas konusunun uygulama yeri olan beş sanat konusuna ise kendisinden önceki geleneğe uyarak kısaca değinmektedir. Hacı Paşa, İbn Sina etkisinde gelişip Fahreddin Razi'nin yorumlarıyla zenginleşen mantığın etkilerini de haşiyesinde yansıtmaktadır. Nitekim bazı konularda İbn Sina ve Fahreddin Razi'nin de görüşlerini paylaşmakta ve nihai olarak da kendi düşüncesini ortaya koymaktadır.
Augustinus'un zaman anlayışı

Zaman kavramı bugün modern fiziğin konusu olsa da, modern zaman anlayışının oluşmasındaki en önemli etken Augustinus'un Confessiones adlı eserinin XI. kitabında ele aldığı zaman sorunudur. Bugün, Augustinus'un zaman anlayışının, Antik Yunan zaman anlayışını değiştirdiği ve modern zaman anlayışının temelini oluşturduğu bilinmektedir. Bu nedenle modern zamanı anlayabilmek için Augustinus'un zaman anlayışına bakmak gerekir. Bu çalışmamızda, Augustinus'un zaman anlayışını açıklama ve onun Antik Yunan zaman anlayışından ayrılan yanlarını gösterme amacındayız. Konumuzu sınırlamak için, Antik Yunan düşünürleri içerisinden yalnızca Platon, Aristoteles ve Plotinus'un düşüncelerine yer verilecektir. Bu düşünürlerin seçilmesinin temel sebebi, kendi dönemlerinin zaman anlayışlarını iyi yansıtmaları ve düşüncelerinin, birbirleri üzerine inşaa edilmesidir. Bu nedenle çalışmamızda zaman sorununa, Platon, Aristoteles ve Plotinus'un düşünceleriyle başlanmıştır ve daha sonra Augustinus'un zaman üzerindeki düşünceleri ortaya konmaya çalışılmıştır.