Afrika'nın kültürel imajının inşası: Türkiye'de Afrika'ya ilişkin kültürel etkinlikler üzerine niteliksel bir araştırma

Afrika'nın tamamı aynı yapıya doğru indirgenemezse bile 'Afrika imajı' diye yaygın bir konu bulunmaktadır. Afrika'nın indirgenmiş yaygın imajı 'pasif kurban' olmakta olan yeni nesil Afrika kuşakları üzerinde giderek artan bir endişe yaratmaya devam etmektedir. Bu kuşaklarının, imajın büyük bir önem kazandığı uluslararası dinamik sahnede düşük bir 'benlik' ve 'rol algılama'ya gitme riski oldukça fazladır. Başka bir ifadeyle, düşük imaj algısının yarattığı kaygı ve pasif tutum, Afrika ve Afrikalıların küresel siyasal, ekonomik ve kültürel düzeyde paylaşımdan dışlamasına sebep olabilecek boyutlardadır. Afrika'nın indirgenmiş imajı tarihi kölelik ve sömürgecilik dönemlerine kadar geri gider. Sömürge sergileri, misyoner koleksiyonları, oryantal ve Avrupa-merkezci anlatılar, dünya enformasyon ve iletişimindeki düzensizlikler, dünya haritasının yeniden oluşumu, kalkınma ve insani müdahale gibi pratiklerin Afrika'nın indirgenmiş imaj inşasını ve öbür kıtalara göre kalkınmamasını etkileyen faktörlerdir. Bu durumda, hem Afrika'nın indirgenmiş imaj inşasına neden olan fenomenlerin ortaya çıkarılması ve sorgulaması hem de uluslararası kamuoyuna Afrika'nın doğru tanıtması gerekmektedir. Afrika dışında, Afrika'ya ilişkin etkinliklerde Afrika'yı 'sergileme' ve 'gösterme' faaliyetleri artmaktadır. Afrika'nın olumlu yüzünü gösterme çabaları olsa da hala Afrika'nın tanıtılması, etkinlik düzenleyicilerinin çıkarlarına bağlıdır ve yanı sıra, etkinliklerdeki düzensizlikler ve sergilenen ürünlerin yetersizlikleri-eksikleri oluşturulan imajın endişeyi çözmek yerine daha da çoğalttığı görülmelidir. Bu kapsamda bu çalışma, iki Afrika kültür sergisi etkinliği üzerinden, kültürlerarası sergileme faaliyetlerini ele alarak Türkiye'deki Afrika sergi ve kültür tanıtım faaliyetlerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Çalışma, sergileme ve tanıtım şekillerini geniş bir temsil biçimi yaklaşımıyla ele almaya çalışmıştır. Çalışma teorik bağımlılıklardan ne kadar uzak durmaya çalışmış olsa da kültürel temsil ve özellikle de inşacı yaklaşım literatürünün yöntem ve kavram setini kullanmıştır. Çalışma amaçlı örneklem yöntemiyle kültürel etkinliklerin Türkiye'deki Afrika imajına etkilerini araştırmak üzere derinlemesine görüşmeler, emik değerlendirme, kurumsal basın analizi ve bireysel gözlem gibi veri toplama kaynakları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel analiz yöntemi kullanılmış. Türkiye'de Afrika'ya ilişkin kültürlerarası etkinlikler Afrika'nın ilgi çekici kültürel değerleri ve doğal kaynakları göstererek Afrika'nın imaj tanıtımında alternatif bir platform olmaktadır. Ancak, yansıtılan bazı imajlar, tarihi ve küresel algı yönetimlerinin ve sergi kurumlarının çıkarlarının etkisinde şekillenmekte olup hala kaygı verici anlamda sorunludur. Öyle ki kurumsal çıkarlar doğrultusunda aktarılanlar endişe vericidir. Ziyaretçilerin kültürleri tanımaya meraklı oldukları ve kültürel farklılıkları normal buldukları tespit edilmiştir. Ancak, sergilerin genel tutum ve durumu ve kültürel objelerin yetersizliği doğru imaj inşasını kısıtlamaktadır. Türkiye'deki Afrika'ya bağlı kültürlerarası sergiler daha teşvik edilmelidir fakat sergilenen ürünlerin kapsamı genişletilmeli ve Afrika'nın diğer ülke ve bölgelerinin katılımı yükseltilmelidir. Etkinliklerin bir müze ile kurumsallaşmasına yönelik önerileri bulunmaktadır. Afrika'ya yönelik yanlış imaj oluşumlarının tarihi sebepleri ele alınmalı ve sergi ve diğer etkinliklerde düzenleyicilerin çeşitli çıkarları asgariye indirilmelidir.