turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
1982 Anayasası başlangıç kısmı çerçevesinde Anayasa yargısının meşruluğu sorunu

Bir hukuk devleti olabilmenin en temel gereği, egemenliği kullanan tüm erklerin başta Anayasa olmak üzere belirli normların sınırlamasına tabi olmasıdır. Anayasa yargısının ilkgörünümleri ile hukuk aleminde somut bir varlık kazanmasından itibaren, anayasal denetim yetkisine ilişkin meşruluk tartışmaları da gündeme gelmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin sahip olduğu denetim yetkisinin belirli sınırları mevcuttur. Meşru niteliğe sahip bir denetimyetkisinden söz edebilmek için, yargılama faaliyetinin hukuk ile çizilen bu sınırlar içerisinde icra edilmesi gerekir. Anayasa yargısının meşruluğu problemi, içeriğinde yer alan pek çok soru başlığı ile hukuk ve siyaset alanını uzun yıllardır meşgul etmiş bir konudur. Tez çalışmamızın amacı bu meşruluk sorununa, 1982 Anayasası'nın Başlangıç kısmı çerçevesinde yaklaşmaktır. 1982 Anayasası'nın 176. maddesi ile Başlangıç kısmının, Anayasa metnine dahil olduğu kabul edilmiştir. Başlangıç kısmı yapısı itibariyle, Anayasa'nın diğer hükümlerindenayrı bir karaktere sahiptir. Çalışmamızda, Başlangıç kısmı içeriğinde yer alan soyut niteliğe sahip ilkelerin anayasal denetimde kendisine ne şekilde yer bulacağı ve Anayasa Mahkemesi'nin Başlangıç kısmını kaynak olarak kullanırken sahip olduğu denetim yetkisinin sınırları, anayasa yargısının meşruluğu sorunu kapsamında irdelenmiştir. Çalışmamızda öncelikle anayasa yargısının meşruluğu sorunu ele alınarak, bu soruna yönelik temel soru başlıkları incelenmiştir. Ardından başlangıç kısımlarının genel niteliği ve ülke anayasalarından örnekler değerlendirilmiştir. 1982 Anayasası'nın Başlangıç kısmıirdelenerek, Başlangıç kısmının hukuki niteliği ve anayasal yargılamadaki yeri inceleme konusu olmuştur. Çalışmamızın son bölümünde, Anayasa Mahkemesi'nin Başlangıç kısmına ilişkin tutumu incelenmiş; Başlangıç kısmı çerçevesinde laiklik ilkesinin ele alınışı ve siyasi partilere ilişkin yargılamalar değerlendirilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin Başlangıç kısmında yer alan ilkeleri, denetiminin temel kaynağı olarak kullanması gerektiği ancak meşruluk zemininden kopmaması için ilkelerinyorumunda anayasal sınırları gözeterek, denetimin özünde yer alan hukukilik niteliğinikoruması gerektiği değerlendirilmiştir.
Adli hemşireliğin bir çalışma alanı olarak olay yeri araştırma hemşireliği kavramına savcı, olay yeri personeli ve hemşirelerin bakış açılarının değerlendirilmesi

Adli Hemşireliğin yeni bir alanı olacak olan Olay Yeri Araştırma Hemşireliği; Adli olaylarda soruşturma, bulguları toplama, delilleri koruma, mağdur ve maktulün hemşirelik bakımının sağlanması gibi konularda adli bilimcilerle ve kolluk kuvvetleriyle birlikte çalışarak suç olayının çözümüne katkı sağlayacak olan kişilerdir (Kıvrak ve Denge 2017). Bu çalışma Türkiye'de Olay Yeri Araştırma Hemşireliğine kavramı konusunda savcı, olay yeri inceleme personeli ve hemşirelerin bakış açısının değerlendirilmesini hedeflemektedir. Çalışmaya 307 kişi katılmıştır. 199'u kadın, 108'i erkektir. Katılımcıların 193'ü hemşire, 63'ü cumhuriyet savcısı, 51'i olay yeri inceleme personelidir. Gönüllülük esasına dayalı iki farklı anket formu uygulanmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS 11,5 paket programı ile istatistiksel analizi yapılmıştır. Hemşirelerin, cumhuriyet savcılarının ve olay yeri inceleme personelinin şüpheli ölüm, cinsel istismar ve ihmal olaylarında Türkiye'de olay yeri araştırma hemşireliğine olan ihtiyacın olduğu görüşünün yaygın olmasıydı. Katılımcılar olay yeri araştırma hemşiresinin mahkemede tanık olduğunda delilin kaynağını oluşturacaklarına, hemşirelerin %83,5, cumhuriyet savcılarının %76,2, Olay yeri inceleme personeli ise %76, 5 katılıyorum olarak değerlendirmiştir. Hemşirelerin topladıkları delillerle suçun ortaya çıkmasını hızlandırabilecekleri, hemşirelerin %88,2, cumhuriyet savcıların %79,4, Olay yeri inceleme personeli ise %80, 4 katıldığını ifade etti. Şüpheli ölüm, ihmal ve istismar bulgularını daha hızlı ayırt edebileceklerini görüşüne hemşirelerin %77,1, cumhuriyet savcıların %55,6, Olay yeri inceleme personeli %72,5'i katılmışlardır. Olay yerine ulaşan ilk ekibin içinde olacak olan olay yeri araştırma hemşireleri fiziksel delillerin bozulmasını engelleyebilirler fikrine hemşirelerin %68,1, cumhuriyet savcılarının %63,5. Olay yeri inceleme personeli ise %64,7'si katılmıştır. Sonuç olarak Türkiye'de olay yeri araştırma hemşireliğine gereksinim olduğu düşünülmektedir. Bu gereksinimin giderilmesiyle suçun çözümüne katkı sağlanarak hukukun üstünlüğüne yeni bir anlam kazandırılacaktır.
Terörle mücadeleden doğan zararların karşılanmasında idarenin sorumluluğu

İşlem ve eylemlerinden doğan zararlardan sorumlu olan idarenin, kendi faaliyet alanı dışında gelişen terör eylemleri ve kendi işlem ve eylemleriyle belirlenen terörle mücadele faaliyetleri sırasında oluşan zararlar karşısında sorumlu olup olmadığının tespiti ve sorumluluğunun kapsamı uzun yıllar tartışılmıştır. Bu çalışmada da terör eylemleri veya terörle mücadele faaliyetleri çerçevesinde yürütülen faaliyetlerden doğan zararların, idarenin sorumluluğu kapsamında idarece karşılanması sürecine ilişkin teori ve uygulamalar, kapsamlı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Yargı organlarının içtihatlarıyla kabul edilen ve çalışmamızda da Danıştay kararları çerçevesinde incelenen sosyal risk ilkesi, hukuki olarak temellendirilememiş; son yıllarda yapılan kanuni düzenlemelerle de kapsamı daraltılmıştır. Çalışmamızın ağrılıklı kısmını oluşturan yargı kararlarıyla terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetlerden doğan zararların tazmininin hukuki çerçevesi belirlenmeye çalışılmıştır. 5233 sy. Kanunun öngördüğü tazmin usulünün de etkisiyle terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle uğranılan zararlarda, sosyal risk ilkesinin uygulanması yerine olayda hizmet kusuru araştırması yapılmalı ve idarenin olası kusurları, sosyal risk ilkesiyle perdelenmemelidir.
Kamulaştırmanın mülkiyet hakkına etkisi

Mülkiyet hakkı, ortaya çıktığı ilk zamanlardan itibaren toplumlarda hayat hakkı kadar önem arz etmiş olup; söz konusu hakkın korunması amacıyla da ilgili toplumlarca çeşitli kurallar oluşturulmuştur. Bu kurallar, çağın koşullarına ve çıktıkları toplumlara göre şekillenmeye devam etmiştir. Ancak toplumdaki ihtiyaçların devlet ya da gücü elinde bulunduran erk tarafından karşılanamaması özel mülkiyette bulunan taşınmaz mallara el konulması ya da bu malların sınırlandırılmasına yol açmıştır. İşte kamulaştırmanın devletlerde ortaya çıkma süreci aslında toplumsal ihtiyaçlara devletin cevap verememesinin bir sonucudur. Devletleşme sürecinde yasalar ile bireye tanınan haklar, yine başka yasalar ile sınırlandırılarak toplumsallığa giden süreç oluşturulmuştur. Devlet, kendi yasaları ile bireye tanıdığı mülkiyet hakkını yine toplumun faydasına yönelik olarak ortadan kaldırmış, bireyin faydası ile toplumun faydası arasında bir menfaat dengesi kurmaya çalışmıştır. Kamulaştırma ise, devletlerde sosyal devlet anlayışının ortaya çıkması ile ivme kazanmıştır. Devletler gelişen toplumların ihtiyaçlarına yetersiz kaynaklar ile cevap veremediğinden, kaynaklarına ilişkin yeni yorumlamalar yapmaya başlamış ve bu süreçte bireyin özel mülkiyet hakkının kısıtlanması ile kamulaştırma işlemlerine başlanmıştır. Ulusal ve evrensel metinlerde mülkiyet hakkı kavramına özellikle yer verilmiş bu kavram İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Ek 1. Protokol ile de düzenlenmiştir. Yine Sözleşmeyi uygulayan devletlerin yüksek mahkeme olarak benimsediği İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi tarafından ise konuya ilişkin çeşitli kararlar verilmiştir. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkının kısıtlanmasına ilişkin benimsediği yöntem öncelikle sözleşmeyi uygulayan devletlerinin iç hukuk kurallarının uygulanması akabinde ise iç hukukta düzenlenmeyen durumlara ilişkin olarak evrensel kuralların benimsenmesi olmuştur. Bu çalışmada, ulusal ve evrensel olarak mülkiyet hakkına ilişkin en temel kısıtlama sebebi olarak görülen kamulaştırmanın yine mülkiyet hakkının özünü ortadan kaldırıp kaldırmadığı, devletlerin kamulaştırma yaparken mülkiyet hakkına ilişkin değerlendirmeyi nasıl yaptıkları incelenmiş aynı zamanda mülkiyet hakkına ilişkin olarak ulusal ve uluslararası olarak yapılan bedel belirlemesinde hangi kriterlere dikkat edildiği açıklanmıştır. Kamulaştırma bedelinin belirlenmesi sırasında bilirkişiler tarafından bedel belirlemesinde objektif kriterlerden yararlanılmadığı üzerinde durularak neredeyse aynı özelliklerdeki iki taşınmaz arasındaki kamulaştırma bedellerinin bu sebeple farklı olduğundan bahsedilmiştir. Bedel belirlemesi yapılırken öngörülen kriterlerin nasıl ortaya konulduğu ifade edilerek, söz konusu kriterlerin mülkiyet hakkına ilişkin manevi olarak hissettiği kaybı karşılayıp karşılamadığı meselesi üzerinde durulmuştur.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi

Hukuki bir sonuç meydana getirmesi amaçlanan, bir ya da birden fazla kişi ya da tüzel kişiliğin, karşılıklı irade beyanıyla kurulan işleme sözleşme adı verilir. Hukukumuzda çok çeşitli sözleşme türleri mevuttur. Bu çalışmamızda TBK'da yer alan ve birçok hukuk dalı ile iç içe girmiş olan ölünceye kadar bakma sözleşmesini incelenmeye çalışılmıştır. TBK madde 611'de 'Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir.' şeklinde tanımlanmıştır. Çalışmamızın ilk bölümünde ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tanımından başlamak suretiyle Türk Hukukundaki ölünceye kadar bakma sözleşmesi incelenecektir. Çalışmamamızın ikinci bölümünde sözleşmenin kurulması, tarafları ve şekil şartları incelenecektir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise hükümleri, sonuçları, geçerlilik koşulları incelenecektir. Çalışmamızın son bölümü olan dördüncü bölümde ise ölünceye kadar bakma sözleşmesinin özel sona erme sebepleri, genel sona erme sebepleri ve üçüncü kişilerin sözleşme üzerindeki itiraz tenkis ve iptal hakları incelenmiştir.
Haksız fiilden doğan tazminat ile koruma tedbirlerine aykırılıktan doğan tazminatın karşılaştırılması

'Haksız Fiilden Doğan Tazminat ile Koruma Tedbirlerine Aykırılıktan Doğan Tazminatların Karşılaştırılması' başlığını taşıyan çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Türk Borçlar Kanununda düzenlenen haksız fiil sorumluluğu hakkında genel bilgiler verilmiş, haksız fiilin unsurları ve hukuka uygunluk sebepleri konuları işlenmiştir. İkinci bölümde 'Koruma Tedbir Nedeniyle Tazminat' başlığı altında, bu başlıkla ilgili kavramlar incelenmiş, bu konudaki ulusal mevzuat hükümleri irdelenmiş, koruma tedbirleri kavramı ile koruma tedbirlerinin ortak özellikleri, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminata konu olacak koruma tedbirleri ve uygulama şartları ile tazminat nedenleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde her iki tazminat hükümleri birçok farklı başlık altında ayrı ayrı incelenerek ortak ve farklı noktalarına dikkat çekilmiştir. Sonuç bölümünde ise bu farklı ve ortak noktalar konusunda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Haksız fiilden kaynaklanan tazminat özel hukuk alanında düzenlenip, Türk Borçlar Kanunu'nda yer almıştır. Koruma tedbirinden kaynaklanan tazminat ise kamu hukuku alanında düzenlenip, Ceza Muhakemesi Kanununda yer almıştır. Genel olarak; bir başkasına hukuka aykırı bir zarar verilmesi halinde bu zararın tazmini Türk Borçlar Kanunundaki genel hükümlere göre sağlanır. Kanun koyucu bazı durumlarda özel bir düzenleme yaparak bu konuda genel düzenlemeden ayrılarak özel düzenlemeler yapabilmektedir. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminatta bunlardan birisidir. Türk Borçlar Kanunun 49. Maddesine göre 'kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.' Bir eylemin haksız fiil olarak kabul edilmesi için, eylemin hukuka aykırı olması, ortada bir kusur olması, bir zararın doğmuş olması, eylemle zarar arasında uygun bir illiyet bağının olması gerekmektedir. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminatta; kamu gücünü elinde bulunduran ve bu gücünü ilgili memur ve diğer kamu görevlileri aracılığıyla kullanan devletin, bu memur ve kamu görevlilerinin haksız bir şekilde üçüncü kişilere verdikleri maddi ve manevi zararların tazmin edilmesi söz konusudur.
Türk vergi yargısında istinaf

Yüksek lisans tezi niteliğindeki bu bilimsel çalışmada, 2014 yılında idari/vergi yargı da kanunen düzenlenmiş bulunan istinaf müessesesi konu alınmıştır. İstinafın amacı, ilk derece/vergi mahkemelerince verilen nihai hükümlerin maddi ve hukuki mesele yönünden incelenerek hataların giderilmesini sağlamak, bu itibarla yargılama hukukunu geliştirmektir. Gelişmiş hemen her ülkenin yargı sisteminde bulunan istinaf kanun yolu ilk derece/vergi mahkemeleri ile Danıştay arasında yer almaktadır. Bu kapsamda 1982 sonrası idari/vergi yargı da yaşanan sorunlar tespit edilmiş ve bir çözüm yolu olarak getirilen istinaf kanun yolu, doktrindeki görüşler ve mukayeseli hukuk özellikle Fransız Hukuku çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada kaynak taraması metodu kullanılmış ve ilgili mevzuattan yararlanılmıştır. Çalışmanın sonucunda hem üç dereceli daha adil bir yargılama açısından hem de içtihat birliğinin sağlanması ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması noktasında istinaf kanun yolunun gerekli olduğu kanısına varılmıştır. Ancak istinaf sisteminden beklenen faydanın sağlanması adına yargı öncesi ve yargı aşamalarında düzenlenmesi gereken bir takım hususlar tespit edilmiştir.
Medeni usul hukukunda taraf teşkili

Davada taraf teşkilinin, dava dilekçesine yer alan davacı ve davalı açısından önemi büyüktür. Davacı taraf, açmış olduğu davanın duruşma gününü hakkında yapılacak davetiyenin tebliği suretiyle öğrenecektir. Davacı taraf, davetiyede yer alan duruşma günü ve saatinde duruşmada hazır bulunmak suretiyle, açıklama yaparak delillerini sunma imkanına sahip olacaktır. Davalı tarafında, tebliğ edilen duruşma davetiyesi ile birlikte, aleyhine dava açılmış olduğunu öğrenerek, savunmasını ve buna ilişkin delillerini hazırlayarak duruşmada bunları açıklama ve sunma imkanına sahip olacaktır. Böylece, usulüne uygun taraf teşkili suretiyle, hukuki dinlenilme hakkının unsurlarından biri olan bilgilenme hakkı sağlanmış olacaktır. Davada usulüne uygun olarak taraf teşkilinin sağlanabilmesi için, davacı ve davalı adına çıkarılacak olan meşruhatlı davetiyelerin, Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak tebliğ edilmiş olması gerekecektir. Kural olarak her davada taraf teşkilinin sağlanması suretiyle yargılama yapılıp hüküm verilecektir. Kanunda açıkça düzenlenen hallerde ise, taraf teşkili sağlanmaksızın evrak üzerinden karar verilebilmektedir. Bu haller istisnai olup takdiri niteliğe sahiptir. Çalışmamızda, davada taraf teşkilinin nasıl olacağı yargılamanın değişik aşamaları göz önüne alınarak incelenmiş ve taraf teşkilinin istisnaları ele alınmıştır. Davada taraf teşkili kuralına aykırı davranılmasının temyiz sebepleri ve dosyanın işlemden kaldırılması bakımından sonuçlan incelenmiştir. Ayrıca, yargısal temel bir hak olan hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde taraf teşkili ve taraf teşkilinin istisnaları değerlendirilerek davada taraf teşkilinin önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. V
İslam Ceza Hukukunda fail ve mağdur olarak çocuğun durumu

İslam hukukçuları insan hayatını anne rahmine düştüğü andan itibaren çeşitli devrelere ayırmışlardır. Bu ayrımda ölçüt olarak kişinin fiziki ve akli olgunlaşması esas alınmıştır. İslam hukuk usulü eserlerinde ehliyet başlığı altında ele alınan konuların büyük çoğunluğu çocukların vücub ve eda ehliyeti ile ilgilidir. Eda ehliyeti içerisinde önemli konulardan biri ise çocukların ceza ehliyetidir. Bu çalışmada çocukların hukuka aykırı fiillerinin suç kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, değerlendirilecekse had veya kısas gerektiren bir suç işlediklerinde kendilerine uygulanacak bedeni yaptırımın türü, mali yaptırım uygulanacaksa bunun kim tarafından karşılanacağı İslam ceza hukuku kapsamında ele alınmıştır. Çocuklara had ve kısas cezası uygulanmayacağı noktasında mezhepler ittifak halindedirler. Ancak bu durum çocukların fiillerinin karşılıksız kalacağı anlamına gelmez. Hakim, mümeyyiz çocuklara yaşına ve akli gelişimine uygun, fiilin tekrarını önleyici bir yaptırım uygulamakla yükümlüdür. Çocukların had veya kısas gerektiren bir suçu yetişkinlerle birlikte işlemesi durumunda ise yetişkinlere uygulanacak cezanın niteliğinin değişip değişmeyeceği mezhepler arasında ihtilaflıdır. Hanefiler dışındaki sünni mezhepler her bir faili kendi özel şartları içerisinde değerlendirirken, özellikle Ebu Hanife'nin ceza ehliyeti olmayan çocuğun suça iştirakini diğer faillerden de had veya kısas cezasını düşüren bir sebep olarak telakki ettiği görülmektedir. Çocukların adam öldürme, yaralama ve hırsızlık gibi fiilleri neticesinde ortaya çıkan mali yaptırımların kim tarafından karşılanacağı da mezhepler arasında ihtilaflıdır. Şafiiler dışındaki sünni mezheplerin ve Caferilere göre çocukların ödemeleri gereken diyeti akıle karşılar. Şafiilere göre ise diyet öncelikle çocuğun malından karşılanır. Çocuğun malı yoksa zimmetinde borç olarak kalır. İslam ceza hukukunda mağdur olarak çocuğun durumu ise çeşitli şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Had cezalarında yetişkin kadın veya erkeklerin çocuklarla gayri meşru cinsel ilişkide bulunmaları, çocukların iffetine yapılan iftiralar, hırsızlık suçunda çocuğun malının veya kendisinin çalınmasına mezhepler farklı yaptırımlar öngörmüşlerdir. Kısas veya diyet gerektiren suçların mağduru olan çocuklar genel olarak yetişkinlerle eşit tutulmaktadır. Ancak sağlamlığı kesin olarak bilinemediği için konuşma çağına gelmeyen çocukların dilleri, süt dişleri, erkek çocukların cinsel organları müessir fiillerde mükelleflerden ayrı değerlendirilmiştir.
Hukuk normunun yorumu

Tezin giriş bölümü hukuk metinlerinin yorumunu dini ve edebi metinlerin yorumlanması ile karşılaştırarak sorunu temellendirme çabasındadır. Birinci bölüm; hukuk normunu dil ve mantık bağlanımda ele alarak tipikleştirmektedir. Normun dilsel ifade biçimlerine göre taşıdığı nitelikler ve mantiki bir hüküm olup olmadığı tartışmasının ardından hukuk normlarının sımflandınlmasına girişilmiştir. İkinci bölüm; yorumun, nasıl bir faaliyet olduğu ve yargıcın yorum yaparken sınırlarının ne olduğuna ilişkin hukuk felsefesindeki başlıca düşünce akımlarına ayrılmıştır. Bu ekollerin bir kısmı biçimsel olarak yaklaştığından hukukun düzen yanım öne çıkarırken diğer taraftan değer yanıyla ele alan ya da sosyal olgudan hareket eden düşüncelerden de örneklemeler yapılmıştır. Daha güncel ve hukukun fonksiyonları açısından uzlaşmacı diye niteleyebileceğimiz gelişmelere de değinilmiştir. Üçüncü bölümde; yorumun ne olduğu, konusunun tanımlanması ve bu bağlamda yorum-metin ilişkisi üzerinde durulmuştur. Daha sonra yoruma tek bir doğru cevap mı yoksa yorum çokluğu mu sorusuna cevap arayışlarının ardından yorumun objektifleştirilmesi için gerekli kriterlerin neler olabileceği tartışılmıştır. Bunun yanı sıra yorum türleri ve başlıca yöntemleri; yorum teknikleri arasında 'yasa koyucunun niyeti'ne ulaşmanın mümkün olup olmadığı ayrıca irdelenmiştir. Yorumla ilgili teknik açılımların devam ettiği dördüncü bölüm; özellikle yorumla çok yakın ilişkide olan boşluk doldurma konusu ile başlamaktadır. Böylece yorum olanaklarının tüketilmesinden sonra gelen boşluk doldurmanın nasıl bir hukuki yöntem olduğunun, yorumla-boşluk doldurma arasındaki sıkı ilişkinin ortaya konulmasını takiben bu iki ayrı hukuki uygulamanın farklarının belirginleştirilmesine çahşılmıştır. Sınır problemlerinden ilki normlar arasında olası çelişki durumlarının yorum yoluyla saptanması ve daha sonra hukuk mantığı ilkelerinin yardımı ile çelişkinin ortadan kaldırılmasıdır. Örnekseme, öncelik, ve aksi ile kanıt metne bağlı yorumun yardımcı araçları olmakla beraber boşluk meselesi ile de yakın durmaktadır. Nihayet hukukun genel ilkelerinin arz ettiği önem nedeniyle de yorumla ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. III
Fıkıh usulüne göre sünnette emir ve nehyin delaleti

Hz. Peygamber'den rivayet olunan sünnet metinleri birçok emir ve nehiy ifadeleri kapsamaktadır. Sünnet, toplumu, ferdi hayatı düzenleyen ve onların dini işlerini beyan eden birçok emir ve nehiy bulunmaktadır. Dini hükümlerin çoğu sünnet üzerine bina edilmiştir. Bu ifadeler usulü fıkıh kitaplarında önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmamızda İslami hükümlere tesir eden emir ve nehiyleri konu edindik. Sünnetteki emirler her zaman vücup ifade etmezler. Bazen nedb bazen da ibaha ifade etmektedir. Aynı şekilde sünnetteki nehiyler de her zaman haramlık ifade etmezler. Onlar bazen haramlık bazen da kerahet ifade etmektedir. Fıkıh bu esaslar üzerine dayanır. Çalışmamızın birinci kısmında, Fıkıh, Fıkıh Usulü, Sünnet, Emir, Nehiy ve Delalet kavramları ana hatlarıyla ele alıp, sünnette birçok emir ve nehyin yer aldığını örnekleriyle birlikte vermeye gayret ettik. İkinci bölümde sünnette emir sığalarını kullanışlarını ve delalet yönünden karinelerin etkisini belirtildi. Alimlerin, emrin tekrarının vücup ifade edip etmediği ve o emrin hemen mi yoksa daha sonra mı olacağı hususundaki sözlerini zikredildi. Bu konuyla alakalı bazı meseleri ve onlara dair alimlerin görüşlerinden örnekler verildi. Çalışmamın üçüncü bölümünde sünnette nehiy sığası ve onun kullanım alanlarından bahsedildi. Nehyin delalet yönlerindeki karinelerden zikredildi. Nehyin süreklilik arz edip, etmediği alimlerin görüşleri muvacehesinde değerlendirildi. Aynı şekilde nehyin fevr mi yoksa terahi mi ifade ettiği ulemanın görüşleriyle izah edildi. Ayrıca önemli bir mesele olan sahabenin 'Rasulullah şöyle emretti veya şöyle nehyetti' sözünün emre mi, yoksa fesada mı yoksa butlana mı delalet ettiği konusu tartışıldı. Bu konuda ister ibadet ister muamelat ile alakalı olsun alimlerin bu konularla alakalı görüşleri nakledildi. Konuyu daha kolay anlamak için alimlerin bu alanda verdiği örneklerden faydalanarak meseleye açıklık getirildi. Çalışmamızın son bölümünde emir ve nehyin delaleti hususundaki ihtilaflarla birlikte fıkhı esasları ameli planda uygulamak için Hz. Peygamberin sünnetinden örnekler verildi.
İslam Aile Hukukunda nikah akdinin dini ve hukuki boyutları

Evlilik insanlık tarihi kadar eski bir müessesedir. Nikah, kadın-erkek arasındaki ilişkiyi meşrulaştıran bir akittir. Aile müessesesi nikah akdine dayandığından, bu akit semavi dinler ve hukuk sistemlerinde önemli bir yere sahiptir. Araştırmamızda tüm hukuk sistemlerinde önemli bir yere sahip olan nikah akdinin İslam Hukuku açısından dini ve hukuki boyutlarını incelemeyi amaçladık. Aile hukukuyla ilgili hükümlerde din-hukuk-ahlak kurallarının yakın ilişkisinden dolayı kesin sınırlarla hükümleri ayırmak mümkün olmasa da farz, kısmen vacip, mekruh, haram gibi kavramların dini, fesat ve butlan kavramlarının da hukuki olduğu söylenebilir. Bu bağlamda muharremat, velime verilmesi, hutbe okunması gibi konuların nikahın dini yönüne delalet ettiği kabul edilebilir. Nikah akdinde gerekli şartların bulunup bulunmamasına göre fesat, butlan gibi hükümlerle değerlendirilmesi ise nikahın hukuki yönü olarak belirtilebilir. Aile hukukuyla ilgili naslarda dünyevi cezalarla birlikte uhrevi cezalarında zikredilmesi, haram-helal, günah-cünah şeklinde dini kavramların kullanılması, bu alandaki konularda dini hüküm ve hukuki hüküm olmak üzere iki değerlendirme yapılabileceğini göstermektedir.