turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Lon L. Fuller'da hukukun iç ahlakı

Lon L. Fuller hukuk kavramının kendine özgü bir ahlakı olduğunu iddia etmekte ve hukukun iç ahlakı olarak adlandırdığı sekiz ilke öne sürmektedir. Bu tezde hukuk kavramının kendine özgü bir ahlakı olup olmayacağı sorusu yanıtlanmaya çalışılmaktadır. Hukukun kendine özgü bir ahlakı olup olmadığı sorusu, hukukun iç ahlakını oluşturun ilkelerin etik ilkeler olup olmadığını ortaya koymakla ilgilidir. Bu soruyu yanıtlamak için birinci bölümde Fuller'ın doğal hukuk akımına ve pozitivizme yönelik eleştirileri ortaya konularak onun hukukun iç ahlakına ilişkin görüşlerine giriş yapılmıştır. İkinci bölümde hukukun iç ahlakının sekiz ilkesinin özellikleri ve her bir ilke açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde hukukun iç ahlakı farklı görüşler çerçevesinde ele alınmıştır. Birinci görüş hukuk ve ahlak arasında zorunlu bir bağlantı olmadığını iddia etmektedir. Bu görüşe göre Fuller'ın ileri sürdüğü sekiz ilke, ahlaki ilkeler olmayıp, etkili bir kanun koymanın ilkeleridir. İkinci görüş ilkelerin hukuk ve ahlak arasında zorunlu bir ilişki kurmaya olanak sağladığını iddia etmektedir. İkinci görüşü savunanlar hukukun insanın özerkliğine saygı duyduğu, vatandaşı belirsizlik ve kaostan uzak tuttuğu ve kanun koyucu ve vatandaş arasında karşılıklılık temeli üzerinde durduğundan hareketle, sekiz ilkenin ahlaki ilkeler olduğunu iddia etmektedirler. Sonuç olarak, bu tezde, ikinci görüş taraftarlarının görüşleri çerçevesinde, sekiz ilkenin kişinin özerkliğine saygı göstererek, öngörülebilir bir çerçeve sağlayarak, vatandaşı korku ve kaostan uzak tutarak, aslında insanın yapısall olanaklarını geliştirmesine dolaylı yoldan hizmet ettiği için etik ilkelerle ilişkili ilkeler olarak kabul edilebilecekleri ileri sürülmektedir.
Aristoteles'in zooloji eserlerinin ve Kemalüddin Demirİ'nin Hayatü'l-Hayevan adlı eserinin içerik ve yöntem açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Çalışmamız, üzerinde gerektiği kadar durulmamış bir konu olan İslam Uygarlığı'nda zooloji çalışmalarının değerlendirilmesi üzerinedir. Bu çalışmada, İslam Zoolojisi'nin en kapsamlı eseri olan Kemalüddin Demiri'nin Hayatü'l-Hayevan adlı eserini değerlendirilmiş ve Aristoteles'in zooloji eserleri ve görüşleriyle içerik ve yöntem açısından karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ile Hayatü'l-Hayevan'ın Aristoteles Zoolojisi'nden ne ölçüde etkilendiğini ortaya konmuştur. Hayatü'l-Hayevan'ın bilim tarihindeki yeri ve İslam Uygarlığı'ndaki önemini değerlendirmek amacıyla İslam Zooloji Tarihi de genel bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca bu eserin Osmanlı dönemi zooloji çalışmalarına etkisi de ele alınmıştır.
Kierkegaard'ın Korku ve Titreme kitabı doğrultusunda iman ve ahlak

Kierkegaard, Korku ve Titreme kitabında İbrahim'in hikayesini şiirsel bir dille anlatarak, bu örnek üzerinden 'iman', 'iman paradoksu' ve 'ahlak' gibi konuları işlemiştir. Bu çalışmada Kierkegaard'ın, İbrahim örneğinden yola çıkarak iman ve ahlak gibi kavramlara nasıl ulaştığını anlatmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, 'Korku' ve 'Titreme' gibi iki karamsar sayılabilecek kavramı seçerek iman ve iman paradoksuna ulaşan Kierkegaard'ın, bu kavramları seçmesinin nedenlerini daha iyi açıklayabilmek için hayat hikayesi anlatılmıştır. Devamında da Kierkegaard'ın felsefesi ve çalışmanın da ana konusu olan 'Korku ve Titreme' kitabını bölümler halinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde ise iman ve ahlak gibi geniş kapsamlı kavramları konu ile ilgisi çerçevesinde açıklamaya ve Kierkegaard'ın da iman ve ahlak üzerine olan görüşleri, ayrı başlıklar halinde incelemeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise hem Kierkegaard'ı bu kitabı yazmaya ve karamsar kavramlardan iman gibi yüce bir konuya ulaşmasını sağlayan psikolojik etkenleri, hem de kitabında yarattığı, 'İman Şövalyesi' ve 'Trajik Kahraman' gibi karakterlerin psikolojik değerlendirmeleri yapılmıştır. Sonuç bölümünde, çalışma boyunca değindiğimiz konuları toparlayarak, Kierkegaard'ın iman ve ahlak konusundaki değerlendirmelerinin analizi yapılmıştır.
John Stuart Mill'in hürriyet ve siyaset anlayışı

Özgürlük üzerinde, düşünce tarihi içerisinde, filozofların farklı düşünceleri olmuştur, Filozoflar içinde bulundukları toplumdan kendilerini soyutlayamadıklarından, insanların yapıp ettiklerini, eylemlerini konu edinen ablak konusunda düşünceler üretmişlerdir. İnsanlık var olduğu sürece de, bu durum devam edecektir. Biz, bu çalışmamızda, (1806-1873) yılları arasında yaşamış önemli düşünürlerden birisi olan, J. S. Mill'in özgürlük ile ilgili olarak ortaya koyduğu fikir ve görüşleri, ayrıntılarıyla ele alıp değerlendirmeye çalıştık. J. S. Mili, içinde yaşadığı toplumu, devri çok iyi bilen ve kendisini her konuda yetiştirmiş, topluma yön vermeye çalışmış, büyük bir düşünürdür. Biz de Mill'in özgürlük konusundaki düşüncelerini, tahlil ederek bazı sonuçlara ulaşmaya gayret gösterdik. H. Aslı ÇAVUŞOĞLU
Zekeriyya El-Ensarİ 'nin 'El-Matla Şerhu'l İsagucİ' adlı eserinin tahkik ve tercümesi

14. ile 15. yy. arasında mantığın gelişimi göz önüne alındığında, yani eserlerin te'lifinin olmadığı ancak daha önce telif edilen eserlerin şerh ve haşiyelerinin ortaya çıktığı dönemdir. İsaguci, mantık ilmine bir girizgah kabul edilerek, diğer ilimlerle ilgili çalışmalar ortaya konduğunda, bu çalışmaların başlangıcına konularak, mantık ilminin önemi vurgulanmıştır.13. yy. da Ebheri'nin kaleme aldığı İsaguci, bu coğrafyada oldukça yaygınlaşmış, medreselerde okutulan eserler arasına girmiştir. Bu çalışmada, Mısırlı Şafi fakihi olan Zekeriyya El-Ensari'nin mantık ilmine dair Ebheri'nin İsaguci'sine yazmış olduğu Şerh'ul İsaguci el-Matla adlı şerhinin tanıtımı, diğer İsaguci şerhleri arasındaki yeri, tahkik ve tercümesi ele alınmıştır. Mısır ve Mağrib bölgelerinde en çok rağbet gören bu şerh, Ebheri'nin yazmış olduğu İsaguci'ye bağlı kalarak, parça parça şerh edilen önemli bir eserdir. Bu eserin tarafımızdan tahkik ve tercümesinin yapılmış olması, İsaguci'nin bu yapılan şerhle daha aydınlatıcı olacağı kanaatindeyiz.
Post-marksizm'de ideolojinin söyleme dönüşümü

Bu tezin amacı, Post-Marksizm'de ideolojinin söyleme dönüşümünü, Essex Okulu'nun temsilcileri olarak da bilinen Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe'un görüşleri çerçevesinde incelemektir. Bu inceleme yapılırken ideoloji kavramının tarihsel gelişimi ve bu kavramla ilgili önemli tartışmalar ele alınmıştır. Aynı zamanda Laclau ve Mouffe'un kuramsal olarak eleştirdikleri ve teorik geçmişşlerini oluşturan Marksizm'deki ideoloji kavramının dönüşümü de incelenmektedir. Marksizm'in yapısall bir sorunu olarak gördükleri ekonomizm, indirgemecilik, determinizm ve özcülük anlayışına bir cevap bulabilmek üzere hareket eden Laclau ve Mouffe'un görüşlerini inceleyen bu tezin temel savlarından biri, Marksizm'i indirgemeci ve özcü bir yapıya sahip olduğu için eleştiren Post-Marksizm'in, bizzat kendisinde de böyle yanlar bulunduğudur. Siyasetin kuruculuğuna verilen önem, toplumsal gerçekliğin reddedilmesi, Marksizm'in teleolojik ve dar metinsel okuma şeklinde değerlendirilmesi, Postmarksizm'in en temel çıkmazlarını oluşturmuştur. Çalışmada, Post-Marksizm'in gelişiminin Marksizm içindeki tartışmalardan ve kuramsal sorunlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı analiz edilirken, Gramsci'nin hegemonya ve Althusser'in adlandırma yaklaşımının Post-Marksist paradigmaya etkide bulunduğu belirtilmektedir. Fakat aynı zamanda hem Althusser'de hem de Gramsci'de kabul edilen toplumsal gerçekliğin, Post-Marksizm'in söylem kuramında ortadan kalktığı da ifade edilmektedir. Marksizm ile Post-Marksizm arasında bir kuramsal devamlılık olmadığı vurgulanırken, Post-Marksizm'in, Marksizm eleştirisinin yetersizliği ortaya konmaktadır. Bu çalışmada Laclau ve Mouffe'un, toplumdaki her şeyin söylemsel olarak kurulduğunu iddia edip sosyal bilimlerdeki bütün sabitlikleri ve dayanak noktalarını redderken, sorgulamadıkları tek belirlemenin tarihüstü ve kurucu bir kategori olarak gördükleri söylemin kendisi olduğu belirtilmektedir. Post-Marksizm'in mit, boş gösteren, eşdeğerlikler zinciri ve ötekileştirme gibi kavramsallaştırmalarının siyaset bilimine bir katkı olarak görülebileceği kabul edilirken bu katkının, düşünürlerin toplumsal gerçeklik alanını reddeden bir çerçeveye sahip olmaları nedeniyle zayıfladığı belirtilmektedir.
Ebubekir er-Razİ'nin felsefi ve dini görüşleri

Ebubekir Zekeriyya er-Razi, İslam düşünce tarihinde olayları değerlendirirken aşırı rasyonalist tutumu ile dikkatleri ve eleştirileri üzerine çeken filozoflardan biridir. Çalışmamızda, isminin geçtiği her yerde mülhit ve Deist kavramlarını çağrıştıran Ebubekir er-Razi'nin, felsefi ve dini görüşlerinin neler olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Filozofumuzun neden bu türden ithamlara maruz kaldığı ve bu ithamlar karşısında nasıl davrandığı araştırılmıştır. Bu eleştirilerin ne kadarının gerçeği yansıttığı bulunmaya çalışılmıştır. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde Ebubekir er-Razi'nin yaşadığı kültürel ve siyasi ortamı anlama adına çağdaşı olan bazı filozoflar ve ekoller ile muhalifi olarak bilinen bazı isimler tanıtılmaya çalışılmıştır. Yine bu bölümde Ebubekir er-Razi'ye atfedilen çalışmamızla alakalı eserlerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise Ebubekir er-Razi'nin felsefi görüşleri ve temel imani konulardaki düşünceleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ebubekir er-Razi'nin Allah, ahiret ve peygamberlik inançları hakkında çelişkili söylemlerin olduğu söylenebilir. Ebubekir er-Razi'nin dinleri kabul etmediği, peygamberleri, kutsal kitapları gereksiz gördüğü ve Allah'ın dışında ezeli unsurları kabul ettiğine dair görüşlerin ne kadarının doğru olduğu özelikle kendisi tarafından yazılan eserlerde bulunmaya gayret edilmiştir. Selçukluların 1055 yılında Bağdat'ı ele geçirince kütüphane yakma hadisesi ve Moğal hükümdarı Hülagü Han tarafından 1258 tarafından Bağdat'taki kütüphanenin yakılıp talan edilmesiyle birçok eserin yakılıp yok edildiği gibi Ebubekir er-Razi'nin eserlerinin de çoğu da kaybolmuş olup çok azı günümüze kadar gelmiştir. Bu nedenle Ebubekir er-Razi'nin felsefi ve dini düşüncelerinin nasıl olduğunu ortaya koymak için özverili araştırmalar ile tarafsız çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
A dual process model for incompatibilist and compatibilist folk intuitions: An experimental philosophical approach to moral responsibility and determinism

Sezgiler yanılabilir ve değişebilirdir. Deneysel felsefe birbiriyle çelişen ve yanılabilir sezgilerle uğraşmaktadır. Bu çalışmada neden kişilerin özgür irade/ahlaki sorumluluk meselesinde uyumcu ve uyumsuzculuk gibi birbiriyle çelişen sezgilere sahip olduklarını sorguluyoruz. Bu sorudan hareketle, akıl yürütme ve duyguların etkileşimde olduğu ikili bir süreç modeli ortaya koyduk. Modelimizi desteklemek için, önceki bir çalışmayı tekrarladık ve bunu yaparken asıl çalışmada olmayan bazı deney adımları da ekledik. Ulaştığımız deneysel kanıtlar, akıl yürütme ve duyguların etkileşim halinde birlikte işlediklerini iddia eden ikili etkileşimli süreç modelimizi desteklemektedir.
H. Bergson'un din ve ahlak felsefesi

H. Bergson'un din ve ahlak felsefesini tespit etmek için hazırladığımız bu tez; giriş iki ana bölüm ve bir sonuç bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Bergson'un hayatı ve eserlerini ele aldık. İkinci olarak dönemin fikri durumun inceledik ve Bergson felsefesinin ne gibi bir ortamda oluştuğunu çeşitli yönleriyle ele aldık. Üçünde olarak ise Bergson üzerinde etkili olan bazı düşünürlerden bahsettik ve aralarındaki olumlu olumsuz etkileşimlere değindik. Daha sonra da Bergson felsefesini genel hatlarıyla tespit etmeye çalıştık. Bu anlamda onun süre, hayat hamlesi, sezgi, şuur, vb. konulardaki görüşlerine tezimizle ilgili olduğu oranda değindik. Son olarak da Bergson'un mistisizm anlayışını tespit etmeye çalıştık. Tezimizin ana konusunun daha iyi anlaşılması için bütün bunların yapılması gerekiyordu. Birinci bölümde ise Bergson'un din felsefesini inceledik. Ayrıca buna bağlı olarak din felsefesinde merkezi bir konuma sahip olan Tanrı anlayışı, kötülük problemi, ruh-beden ilişkisi, özgürlük vb. gibi konularda Bergson'un kendine özgü görüşlerini tespit edip ortaya koyduk. İkinci bölümde ise Bergson'un ahlak anlayışını inceledik. Bu bölümde öncelikle Bergson'un kendinden önceki ahlak teorilerini nasıl değerlendirdiğine ve bu teorilere ne gibi eleştiriler yönelttiğine biraz değindik. Devamla Bergson'un ahlak görüşünü ele aldık ve gördük ki din konusunda olduğu gibi ahlak konusunda da ikili bir anlayışa sahiptir. Bu bölümün sonunda da Bergson'un ahlak görüşüne yapılan eleştirilere değindik. Sonuç bölümünde ise bu incelememizin sonucunda vardığımız sonuçları ifade ettik ve gördük ki Bergson'un din ve ahlak felsefesi genel felsefi anlayışına uygun olarak kendine özgü orijinal bir niteliktedir.
İbn sina mantığında tümevarım

Mantık, insan zihninin doğru ile yanlışı ayırt edip zihnin hatalardan korunmasına hizmet eden bir disiplindir. Bu süreçte insan zihninin ulaşmak istediği en nihai nokta ise kesinlik ve zorunluluk değeri taşıyan bilgi yani burhani bilgi olmuştur. Burhani bilginin elde ediliş süreci, istidlale dayanır. Düşünce tarihinde istidlalin; tümdengelim, tümevarım ve analoji olmak üzere üç temel şekli ortaya konmuştur. Tümdengelim; tümel nitelikteki önermelerden, tikel önermelerin zorunlu olarak elde edildiği istidlal yöntemidir. Analoji ise; iki şey veya durum arasında mevcut benzerliklerden hareketle söz konusu şey veya durumdan birine ait hükmü, diğerine de taşıma işlemidir. Bu çalışmanın merkezini oluşturan tümevarım yöntemi ise; zihnin tikel önermelerden hareketle tümel yargılara ulaşması işlemidir. Tümevarım işlemi; temelini oluşturan tikellerin; hakkında hükme varılmaya çalışılan evrenin sınırları kapsamındaki tikellerin tamamını içerip içermemesine göre ikiye ayrılır. Şayet tümevarım işlemi, işlem yapılan evrenin tüm fertlerini içeriyorsa tam tümevarım adını alır. Ancak tümevarım işlemi, hakkında hükme varılmaya çalışılan evrenin tüm fertlerini değil de bir kısmını içerip, içermediği fertlere yönelik de hüküm ortaya koyma iddiasını taşıyorsa söz konusu işlem eksik tümevarım adını alır. Tümevarım işleminden kasıt çoğunlukla eksik tümevarımdır. Çünkü bilimsel gelişmelerin temelini oluşturan, yeni bilgi üretimine olanak sağlayan işlem eksik tümevarımdır. Yine teorik tutarlılık nedeniyle eleştirilerin odağında olan işlem de eksik tümevarımdır. Zorunluluk değeri taşıması yönüyle burhan olarak adlandırılan bilgiye ulaşma sürecinde hangi yöntemin daha kullanışlı olduğu, düşünce tarihinin başlıca sorularından biri olarak süregelmiştir. Bu çalışmanın amacı ise istidlalin üç şeklinden biri olan tümevarım yönteminin; teorik boyutunu ve gelişimini ele alarak söz konusu yöntemin büyük İslam filozofu İbn Sina nazarındaki değerini incelemektir.
Rawsl'un Yurttaşlık Kuramı: Etkili ve istikrarlı bir kamusal alan için politik erdemlerin önemi

Modern demokratik toplumlarda kamusal alan ikili bir tehdit altındadır. Bunlardan ilki politik yabancılaşmadır. Diğeri de çoğulculuk olgusudur. Politik yabancılaşma insanların politik konulara olan ilgisizliğiyle ortaya çıkar. Bunun en önemli nedeni liberalizmin birey anlayışıdır. Liberalizm bireyi hak sahibi, bencil bir varlık olarak kurgular. Bu yüzden onun için birey diğerleriyle ortak sorunlar üzerine tartışmayı öngören politik birliktelik biçimlerine kayıtsızdır. Çoğulculuk olgusu ile modern demokratik toplumlarda var olan iyi anlayışlarının çoğulculuğu kastedilmektedir. İnsanlar iyi anlayışlarında farklılaştıkça politik sorunlar üzerinde anlaşma imkansız görünmektedir. Bu iki tehdit, etkili ve istikrarlı bir kamusal alan için ciddi sorunlardır. Bunların aşılması için John Rawls'un politik liberalizmi ciddi çözüm olanakları içerir. Politik liberalizm, demokratik bir toplumda herkesin onayını alabilecek adalet anlayışının varlığına dayanır. Bu adalet anlayışı sadece politik alanda iş gördüğü için politik bir adalet anlayışı olarak adlandırılır. Böylece toplumun bütün kesimlerince kabul edilebilir. Politik bir adalet anlayışı toplumsal istikrarı amaçlar. Eğer toplumun temel kurumlarında uygulanacak olan adalet ilkeleri bir iyi anlayışına dayanırsa diğer iyi anlayışlarınca kabul edilmeyecektir. Onun temel yapıya uygulanması ve diğerlerinin bunu kabulü çeşitli baskı biçimlerini zorunlu kılacaktır. Bu yüzden adalet ilkeleri politik olmalıdır. Bu adalet ilkeleri kişi anlayışından çok yurttaş anlayışını kendine temel alır. Politik bir adalet anlayışı ile düzenlenmiş toplum iyi düzenlenmiş bir toplumdur. Böyle bir toplumda bütün yurttaşlar kendi aralarındaki politik tartışmaları bu adalet ilkeleri çerçevesinde yürütürler. Yurttaşların politik gücü kullanmaları ancak diğerlerine uygun gerekçeler sunmayla meşrulaştırılır. Aynı zamanda böyle bir toplumda herkes kurumların politik bir adalet anlayışını uyguladığını ve diğer herkesin de bunu bildiğini bilir. Böyle bir toplumu devam ettirmek için yurttaşların aktif katılımı zorunludur. Bunun için Rawls her bir yurttaşa politik özgürlüklerin sağlanması gerekliliğini vurgular. Bu iyi düzenlenmiş demokratik bir toplumun devamı için zorunludur. Ayrıca yurttaşların bir takım politik erdemlere sahip olmasının da iyi düzenlenmiş toplumun devamı için iyi olduğunu savunur. Bu aynı zamanda farklı iyi anlayışlarına sahip yurttaşlar arasında politik tartışmayı da mümkün kılar. Yukarıda bahsedilen tehditlere Rawsl'un politik liberalizmi iyi bir çözüm olarak görünür.
Hocazade'nin Kitabu't Tehafut adlı eserinin tahkik ve tahlili

Bu tez, Fatih Sultan Mehmed'in hocası ve kazaskeri olan Hocazade tarafından sultanın kendisine Gazzali ve filozofların çatışmasını anlatan bir kitap yazmasına dair emri üzerine hazırlanmıştır. Hocazade'nin Kitabu't-Tehafüt adlı eseri yirmi iki bölümden oluşmaktadır. Eserde, her bölümde filozofların ittifak veya ihtilaf ettiği meselelere tam bir şekilde yer verilmiştir. Hocazade, Gazzali'nin dile getirdiği konuları ve filozofların anlattığı meseleleri karşılaştırmalı biçimde, okuyucuyu etkileyen bir üslup ve basitleştirilmiş bir felsefi dille akıcı bir tarzda anlatmıştır. Hocazade'nin kitabının Osmanlı asrındaki ılımlı/orta yolcu/mutedil İslami felsefeye örnek teşkil ettiği genel kabul gören bir husustur. Nitekim Hocazade, kitabında akıl ve nakil arasında orta bir noktada durmuş, hakikate ulaşma amacı güden bilimsel/ilmi bir üslupla kitabını yazmıştır. Bu teze dair çalışmamız; metnin tespit edilmesi, el yazısı ile yazılan üç nüshanın karşılaştırılarak mevcut farkların belirtilmesi ve gerekli açıklamalara dipnotta yer verilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, müellif ve eserin tanıtılmasına; ikinci bölümde eserin tahkikine; üçüncü bölümde ise, Hocazade ve Gazzali arasındaki Alemin kıdemi, Allah'ın bilgisi ve mead konularındaki tartışma ve mukayeselere yer verilmiştir.
Ekmeleddİn en-Nahcuvanİ'nin Erhu'l-İşarat adlı eserinin tahkik ve tahlili

Bu çalışmanın amacı, İstanbul Süleymaniye kütüphanesinde iki nüshası bulunan Ekmeleddin en-Nahcuvani'nin Şerhu'l-İşarat adlı yazma eserinin tahkikli metnini ve düşüncelerinin tahlilini sunmaktadır (Köprülü Ktp. No. 875 ve Nuruosmaniye Ktp. No. 2689). Bu yazmanın müellifi, 14. yüzyılında Selçuklu son döneminde yaşamış olan Müeyyed b. Ebi Bakar b. İbrahim Ekmeleddin en-Nahcuvani'dir. Bu çalışmada tahkikli metin çıkartmak amacıyla 'tahkik' metodu kullanılmıştır. Ardından üç aşamalı metodu ile yani 'açıklama', 'izah etme' ve 'değerlendirme' yöntemiyle tahkik yapılıp, müellifin görüşlerinin önemli noktaları özetlenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Necmeddin en-Nahcuvani'nin ismi ve hayatı, Şerhu'l-İşarat adlı eserini yazan Ekmeleddin en-Nahcuvani ile farklı bir kişi olduğunu belirtilip, onun felsefi görüşleri İbn Sina'nın Meşşai mezhebine mensup olduğu tesbit edilmiştir. Ekmeleddin en-Nahcuvani, İbn Sina'nın el-İşarat ve't-tenbihat adlı eserini, tenkit etmeyip reddetmeden şerh etmiş ve Meşşai felsefi bakımından ayrıntılı bir şekilde kitabını açıklamıştır. Ekmeleddin en-Nahcuvani, el-İşarat'ı şerh ederken onun şerhlerini güçlendirmek amacıyla bazen Fahreddin Razi ve Nasireddin Tusi'nin eserlerini kullanmıştur. Bununla birlikte Nahcuvani, Razi'nin İbn Sina'nın görüşlerini tenkit edip, Tusi onlara savunup Razi'nin argümanlarını reddetmesine rağmen bu iki kaynağın ihtilaflara bakmaksızın faydalanmıştır. Ekmeleddin en-Nahcuvani bu eserde açıkladığı görüşlerini desteklemek için de Şehabeddin Şühreverdi'nin et-Telvihat adlı eserini ve Gazneli şair ve sufi olan Hakim Sanai'nin eserini kullandığından, işraki felsefe ve tasavvuf görüşlerine hakim olduğunu göstermektedir. Ayrıca Ekmeleddin en-Nahcuvani, İbn Sina'nın delillerini açıklarken mantık önermelerini çıkarmaya çalışmaktadır. Eserin önsözünde İslam terminolojilerini de kullanmaktadır. Sonuç olarak Ekmeleddin en-Nahcuvani'nin Şerhu'l-İşarat adlı eseri, İbn Sina'nın en önemli mirası olan el-İşarat ve't-tenbihat geleğine katkıda bulunmaktadır.
Freedom in the social context: The positions of Aristotle and Jean-Jacques Rousseau

Bu çalışma sosyal bağlamda özgürlük kavramını, Aristoteles (384 322 MÖ) ve Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) bakış açılarından incelemekte ve karşılaştırmaktadır. Bu amaca yönelik Aristoteles'in kölelik kavramı, şehir devleti içindeki kadının pozisyonu, vatandaşların özgürlüğü ve demokrasi üzerine düşünceleri; Jean-Jacques Rousseau'nun ise doğa durumu, toplum sözleşmesi teorisi ve ideal eğitim üzerine düşünceleri üzerinde durulmuştur. Her iki filozof da şehir devleti ve onun beraberinde gelen 'erdemli vatandaş' temellerine dayanan bir ideal sistem inşa etme arayışında olduklarından, tezin başlıca amacı bu iki filozofun insan doğası, vatandaşlık kavramı, kadın ve eğitim üzerine düşüncelerinin analizi ve karşılaştırılmasıdır; böylece toplumsal bağlamda özgürlük kavramı tartışılacaktır.
Kripke semantiğinin Kantçı metafizik bakımından sonuçları

Felsefe'nin en temel özelliklerinden birisi düşünme üzerine katlanmaktır. Bu sayede düşünen varlık olarak insan hem kendisini hem de kendisi dışındaki şeyleri düşünme-nin nesnesi kılabilmektedir. Felsefe'nin yetkin bir biçimde gerçekleşmesi için düşünme faaliyetindeki bu söz konusu katlanmanın bahsettiğimiz her iki yönde de gerçekleşmesi gerekir. Bu sayede bir şeyin varlığı söz konusu olduğunda varlık felsefesi, bilgisi söz konusu olduğunda da bilgi felsefesi alanları ortaya çıkmaktadır. Biz de tezin konusunu seçerken felsefenin en önemli bu iki alanını içerecek bir konu seçmeyi tercih ettik. Bütün bir tezde işlenen problem genel olarak dil ve gerçeklik arasındaki ilişki üzerinden ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bir varlık felsefe-si sorunu olarak varlığın zorunlu ilkelerini ele alması bakımından Kantçı metafizik ile klasik metafizik mukayeseli olarak ele alınmaya çalışılmıştır. Kant'ın bilmenin sınırlarını nasıl çizdiği ve neyin bilinebilir olduğu yönündeki görüşleri de tezde ifade edilmiştir. Aynı zamanda klasik metafiziğin nesne anlayışını büyük oranda yıkıma uğratan Kantçı metafizik ile dil felsefesinin önemli filozofları olan Frege, Russell ve Kripke'nin nesne anlayışları mukayese edilmiştir. Bu doğrultuda analitik felsefenin, özellikle de Frege ve Russell'ın nesne anlayışlarının Kantçı metafizik çizgiyi nasıl devam ettirdikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Kantçı metafiziğin felsefe tarihinde ne kadar etkili olduğu ve günümüze kadar da etkisini sürdürdüğü dile getirilmiştir. Günümüzün yaşayan filozoflarından birisi olan Saul A. Kripke mümkün dünyalar semantiği fikri üzerinden modal mantığın tamlığı gibi önemli bir çalışmayı felsefi düşünmeye dahil etmiştir. Bu doğrultuda Kripke hem Kantçı metafiziği hem de Frege ve Russell'ın devam ettirdikleri nesnenin mekanının yargı olması görüşünü karşı olgusal önermeler üzerinden çürütmüştür. Böylece Kripke yargı üzerinden gönderimde bulunan dolaylı gönderim kuramı yerine doğrudan gönderimi mümkün kılan nedensel gönderim kuramını geliştirmiştir. Bu semantik kuram, Kantçı metafiziğin dolaylı gön-derim fikrine karşı doğrudan gönderimi savunduğu gibi bir çeşit özcülüğün de felsefi anlamda savunulabilir olduğunu göstermiştir. Tezin nihayetinde ise Kripke'nin seman-tik görüşlerinin Kantçı metafiziğin altını oyacak büyük bir potansiyele sahip olduğu tespit edilmiştir. Fakat aynı zamanda da Kripke semantiğinin mümkün kıldığı özcülük biçiminin Kantçı metafizikten ne anlamda esintiler taşıdığına da dikkat çekilmiştir.