Görme engelli öğrenci annelerinin yılmazlık özelliklerinin incelenmesi: İstanbul ili örneği

Araştırmanın amacı, ilköğretim görme engelli öğrencilerin annelerinin yılmazlık özeliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Bunlar; Giriş, Kurumsal Açıklamalar, Yöntem, Bulgular ve Yorum, Sonuç Tartışma ve Öneriler şeklindedir. Araştırma, 2011- 2012 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Türkan Sabancı Görme Engelliler İlköğretim Okulu ve Sarıyer'e bağlı 'Veysel Vardar Görme Engelliler İlköğretim Okulunda' öğrenim gören öğrencilerin annelerine uygulanmıştır. Araştırma 305 anne üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada anket ve 'Anne Yılmazlık Ölçeği uygulanmıştır. Anne Yılmazlık Ölçeği'nin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır. Yapılan ankette, araştırma grubunu oluşturan annelerin demografik özelliklerini betimleyici frekans ve yüzde dağılımları çıkarılmış, sonra ölçeğin toplam puanları için aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri saptanmıştır. Öte yandan, karşılaştırma analizleri için yeterli dağılımın oluşmadığı değişkenler için anlamlı birleştirmelerle gruplar birleştirilmiştir. Örneklem içerisinde normal dağılım özelliği göstermeyen gruplar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar içinse parametrik analiz teknikleri kullanılmıştır. iiAnne Yılmazlık Ölçeğinin orijinali Kaner ve Bayraklı (2010) tarafından zihin engelli çocukları olan anneler için geliştirilmiştir ve orijinalinde ölçeğin sekiz alt boyutu bulunmaktadır. Bu alt boyutlar; İyimserlik-Yaşama Bağlılık, Mücadelecilik, ÖzYetkinlik, Sosyal Destek, Başarıya-Amaca Güdülenme, Yeniliklere Açık Olma, Riskleri Öngörme, Sosyal Yeterlik'tir. Orijinal ölçeğin geliştirilmesi sürecinde görme engelli çocuk anneleri olmadığından ölçeğin faktör yapısına sadık kalarak bu grup için geçerlik ve güvenirlik işlemleri de gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin Cronbach's alpha katsayısı T=. 95 olarak; yarılama yöntemi ile de Guttman ve Spearman değerleri de G=,91; S=,91 olarak hesaplanmıştır. Öte yandan Pearson korelasyonu ile yapılan analizlerde madde-toplam ve madde-kalan korelasyonları anlamlı ve bağımsız grup t testi ile yapılan (alt- üst %27) analizlerde maddelerin ve faktörlerin ayırt edici olduğu saptanmış ayrıca faktörler arasında korelasyonların anlamlı olduğu belirlenmiştir. Yine güvenirlik için ölçek üç hafta arayla aynı gruba uygulanmış ve test-tekrar test korelasyon katsayısı da pozitif yönde anlamlı bulunmuştur (rmin=.965; rmax=.997; p<,001). Elde edilen bu bulgular ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlar niteliktedir. Araştırmanın bulgularına göre, görme engelli çocuğa sahip annelerin yılmazlık düzeylerini etkileyen faktörler için özellikle gelir düzeyi ve ailede başka bir engelli olmasının etkililiği söz konusudur. Diğer taraftan, cinsiyet ve yaş faktörlerinin ebeveynin sürekli kaygı ve yaşam doyumları üzerinde etki sahibi olmadığı saptanmıştır. Katılımcı annelerin 106'sı ailede başka bir engellinin daha bulunduğunu, 180'i ise(%62,9) ailede başka bir engellinin daha bulunmadığını ifade etmişlerdir ve başka bir engellinin varlığı annenin yılmazlık düzeyini olumsuz etkilediği anlaşılmaktadır. Annelerin yılmazlık düzeylerini etkileyen gelir düzeyi ve sosyal destek göz önünde bulundurularak onlara gerekli desteğin sağlanaması ve bireysel gelişimleri adına eğitim programlarının varlığı önem taşımaktadır.