turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Pragmati̇st ve post-Marksi̇st demokrati̇k si̇yaset anlayışları: Rorty ve Laclau-Mouffe örneği̇

Bu tez çalışmasının başlıca hedefi, Rorty ile Laclau ve Mouffe özelinde pragmatizm ve post-Marksizm gibi iki farklı yaklaşımın çağdaş felsefi sorun ve politik tartışmalar etrafında mukayese edilmesi ve mevcut ilişkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda tezin birinci bölümünde öncelikle Charles Peirce, William James ve John Dewey gibi pragmatist kuramın kurucularının fikirleri hakkında genel bir manzara çizilmektedir. Bu doğrultuda pragmatizmin felsefesi ve onun demokrasi söyleminin gelişimi ve bu gelişimin Richard Rorty ile olan bağlantısı araştırılmaktadır. Aynı bölümde Rorty'nin günümüz demokratikleşme sorunlarına çözüm olarak geliştirdiği ve bir tür ütopya olarak da ifade edilebilecek olan 'Postmodern Burjuva Liberalizmi' ele alınmaktadır. Tezin ikinci bölümünde ise 'post-Marksizm' başlığı altında Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe'nun felsefe, siyaset ve demokrasi kuramının ele alınması amaçlanmaktadır. Tartışma boyunca Laclau ve Mouffe'nun, klasik Marksizm ve onun entelektüel tarihini reddetmek yerine, hızla gelişen kültürel bir atmosfer içinde onların Marksizm hakkında nasıl ve ne türden bir anlam arayışı içerisinde oldukları sorgulanmaktadır. Burada Laclau ve Mouffe'nun Marksist teoriyi çağdaş epistemolojik sorunlar ışığında okurken teorinin temelci ve indirgemeci yönlerini eleştirel bir süreçten geçirdikleri görülmektedir. Laclau ve Mouffe'nun 'radikal demokrasi' olarak da bilinen post-Marksist siyaset ve demokrasi kuramlarının mahiyeti ve sorgulanması ikinci bölümün başlıca tartışmaları arasındadır. Tez çalışmasının üçüncü ve son bölümü ise, Laclau ve Mouffe ikilisinin post-Marksist anlayışları ile Rorty'nin yeni pragmatizminin gerek felsefi ve kuramsal, gerekse politik temelde mukayesesine ayrılmıştır. Bu bağlamda öncelikle gerçeklik ve anlam, söylem ve betimleme ilişkisi açısından her iki anlayışın benzer bir yaklaşım sergiledikleri gözlemlenmektedir. Öte yandan Laclau ve Mouffe ile Rorty'nin 'demokratik siyaset anlayışları' konusunda çok belirgin bir kırılma yaşadıkları ifade edilebilir. Laclau ve Mouffe demokratik zenginliğin ihtilaf, çatışan çıkarlar ve değerler tarafından yansıtılabileceğini düşünürken; Rorty ise içinde hiçbir dışlamanın barındırılmadığı bir 'konsensüs' fikrine inanmaktadır. Tez sonuç itibariyle, ilk olarak Rortyci pragmatizm ile Laclau ve Mouffe'nun post-Marksist anlayışlarının başta yapıbozum olmak üzere çağdaş felsefi tartışmalar açısından benzer noktalardan hareket ettiklerini göstermektedir. İkinci olarak, güncel siyaset mekanizmalarının sorgulanması ve 'demokrasi' fikri açısından her iki yaklaşımın ayrıştıkları noktalar ortaya konulmakta ve çalışma Laclau ve Mouffe'nun antagonistik demokrasi anlayışlarının çağdaş ve çoğulcu bir siyaset perspektifi için daha geniş ve gerçekçi olanaklar sunabileceği düşüncesiyle bitirilmektedir.
İbn Sina'nın ruh ile ilgili kasidesi ve yorumları

İbn Sina'nın sembolik eserleri arasında yer alan Ruh Kasidesi, filozofun ruhdüşüncesini yansıtması açısından önem arz etmektedir. Filozofun teorik eserlerindekiruh düşüncesi de sisteminin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Çalışmada İbn Sina'nın söz konusu kasidedeki ruh düşüncesiyle teorik eserlerindeki ruh düşüncelerikarşılaştırılmaktadır. Buna göre; saflığı ve sadeliği temsil eden ve güvercin olarak nitelendirilen insan ruhunun yücelerden aşağıya inip bedenle buluşması, başlangıçtabedene alışamayıp, geldiği aleme özlem duyması sonraları ise ülfet ettiği bedendenayrılmasının kendisi için hayli zor olması, son olarak da geldiği aleme tekrar dönmesikasidenin temel vurgusudur. Filozof, eserlerinde genellikle ruhun bedenle birlikte olduğunu ispataçalışmaktadır. Buna mukabil kasidedeki ruh anlayışı bedenden önce ruhun varlığı olduğu izlenimini uyandırmaktadır. Bu noktada filozofun sudur nazariyesi ve akıllarteorisi konuya açıklık getirmektedir. Ona göre, ruhun ulvi alemden süfli aleme inmesi, akıllar aleminin bir parçası olan ruhun, bedenle birleşmesine işaret etmektedir. Nefsinbeden çölüne düşmesi filozofun nazarında nefsin bedene göre konumunu açıklar niteliktedir. İnsan, Faal Akıl'la ittisal kurduğu nispette bedeni bağlardan kendisinikurtarır ve asıl gayesi olan ulvi aleme ulaşmak için çabalar. Çalışmanın son bölümünde ruh kasidesinin tahkiki yapılmıştır. Tahkik çalışmasında ulaşılan ve en eski yazma olduğu düşünülen Millet Kütüphanesi Ali Emiri koleksiyonu 4342 numarada kayıtlı yazma esas alınmıştır. Seçilen on nüshadakifarklılıklar tahkik çalışmasında belirtilmiştir. Çalışmanın neticesinde Ruh Kasidesi'nin İbn Sina'ya ait olduğu ve filozofunkasidesi ile teorik düşünceler arasında herhangi bir tenakuzun olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Voltaire ve Jean Jacques Roussseau'da din-ahlak ilişkisi

Voltaire ve Rousseau aynı dönemde yaşamış iki düşünür olmasına rağmen, Voltaire'in rasyonel bakış açısı ve Rousseau'nun romantik bakış açısı bu iki düşünürü farklı kılmıştır. Ancak bu farklılıklara rağmen iki düşünür bazı konularda aynı ifadeleri savunmuştur. Onlar, ahlak ve dine dair düşüncelerinde benzer ve farklı görüşleri ortaya koymuşlardır. Voltaire ve Rousseau'nun benimsedikleri dini anlayış aynıdır. Her iki düşünür de deizmi benimsemiştir. Bu iki düşünürün deizm etkisi altında oluşturdukları dini görüşleri benzerlik göstermiştir. Ayrıca her iki düşünürün Tanrı'nın varlığına ulaşmak konusuna doğadan yararlanmaları yönünde izledikleri yolda benzerlik gösterir. Araştırmamızın konusu olan bu iki düşünür ahlak konusunda da benzer ifadelerde bulunmuştur. Onların ahlakın tüm toplum ve milletlerde var olduğu, ahlakın kaynağı ve konusu hakkındaki ortaya koyduğu görüşler birçok noktadan benzerlik göstermiştir. Ahlakın bir toplumda var olma süreci ve ahlakın milletlerde var olduğuna dair ortaya koydukları düşünceler temelde farklılık gösterse de sonuçta ulaşılan nokta benzerdir. Voltaire ve Rousseau'nun din-ahlak ilişkisine yaklaşımı da temelde benzerdir. Her iki düşünür de din ve ahlakın birbiriyle ilişki içinde olduğunu savunmuştur. Daha sonra ise bu ilişkinin hangi boyutlarda olduğunu ele almışlardır. Bu çalışmamızda din ve ahlaka dair Voltaire ve Rousseau'nun nasıl bir görüş ortaya koyduğunu ele alarak onların din-ahlak ilişkilerine bakış açılarını kıyaslayacağız.
Mevlana'nın Mesnevi'sinde doğa bilinci

Bu çalışma; Mevlana'nın doğa bilincini felsefi ve teolojik bağlamda ele almakta, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın Giriş'inde ekoloji ve ekolojik problemlerin tarihsel ard alanını incelemeye çalıştık. Birinci Bölüm'de, Mevlana'nın doğa bilincinin kavramsal analizini yaparak bu kavramların süreç felsefesi ile iliskisini ortaya koymaya gayret ettik. ikinci Bölüm'de, Mevlana'nın doğa bilincini Tanrı'nın aşkın ve içkin yönlerini metafiziksel ve fiziksel düzlemde ele almaya, Üçüncü Bölüm'de ise ekolojik problemler açısından önemli olan besin zinciri ve varlık zincirinin yerini ve değerini, Mevlana'nın doğa bilinci açısından ortaya koymaya çalıştık.
Jean Baudrillard'ın düşüncesinde tüketim toplumu ve insanın yeri

Bu çalışmada Jean Baudrillard'ın (1929-2007) düşüncelerinde yer alan tüketim toplumu anlayışı ve bu yaklaşım içerisinde insanın konumunun değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma gerçekleştirilirken özellikle Jean Baudrillard'ın simülakr, simülasyon, hiper-gerçeklik ve kitleye ilişkin düşüncelerinden hareket edilmiştir. Jean Baudrillard'ın düşünceleri irdelenmiş ve günümüz toplumlarını oluşturan yapılara dikkat çekilmiştir. On dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda teknolojinin gelişimi ile üretim ve toplumsal yapıda yaşanan değişimler, tüketim toplumlarında insan olmanın anlamının sorgulanmasına neden olmuştur. Bu nedenle Jean Baudrillard, kitle iletişim araçları ve teknoloji ile gerçekliğin yok olduğunu, bu gerçekliğin yerine simülakrlarının göstergelerinin geçtiğini belirtmiştir. Göstergeler üzerine kurulu bir yapıda insanların gerçekliği kaybetmesi değer ve anlam dünyasında derin krizlere neden olmuştur. Bunun sonucunda ona göre, insan bir tüketim nesnesi haline dönüşmüştür. Bu bağlamda elinizdeki çalışmada Jean Baudrillard'ın düşünce sisteminde insan olmanın ve buna ilişkin süreçlerin tersine döndüğü, bu durumun temelinde de gelişen teknoloji ve tüketim odaklı kapitalizmin olduğu tespit edilmiştir.
Hilmi Ziya Ülken'in hayatı, eserleri ve görüşleri (1934-1951)

Cumhuriyet Döneminin Türk Düşünce Tarihinde önemli bir yere sahip fikir adamlarından biri de Hilmi Ziya Ülken'dir. 1901- 1974 yılları arasında yaşamını sürdüren Ülken, düşünce hayatında kaleme aldığı eserlerin çokluğu, yoğun ilmi faaliyetleri ve uzun süreli yayıncılığı ile velut bir mütefekkirdir. Bu sebeble Ülken gibi düşünürlerin anlaşılması için hayatlarının belirli bir dönemini derinlemesine inerek araştırmak, doğru anlaşılması için bir temel olacaktır. Bu çalışmada Ülken'in 1934- 1951 yılları arasındaki hayatı, eserleri ve görüşleri ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Onun nasıl bir aile ortamında dünyaya geldiği, yetiştiği ilmi çevre, ülkenin içinde bulunduğu durum ve bu şartlar altında ilerleyen çalışan, üreten aydınlar ve ilmi faaliyetlerine ışık tutulmaya gayret edilmiştir. Ülken'in bu dönemdeki akademik hayatı, sosyoloji ve felsefe alanındaki yurt içi ve yurt dışı çalışmaları, yazdığı toplam 35 telif ve tercüme eser, ayrıca etkilendiği düşünce akımları ele alınmıştır. Ülken'in metafizikten müspet ilimlere, idealizmden metaryalizme giden düşünce yolculuğu ve nihayetinde metaryalist düşünceden kopuşu ve tenkitleri incelenmiştir.
Karl Popper, Imre Lakatos ve Paul Feyerabend'de bilim kavramı ve rasyonaliteler sorunu

Bu çalışmanın amacı, K. R. Popper, I. Lakatos ile P. K. Feyerabend'in bilimle rasyonalite kavramlarını, bu kavramlar arasında kurdukları ilişkiyi ortaya koymak; buradan da, bu kavramların nasıl anlaşılmasının uygun olacağına bakmaktır. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde, bilimi insanın en önemli bilgisi diye gören felsefeciler olarak Popper ile Lakatos ele alınmakta; onların bilim ile rasyonalite kavramları ortaya konmaktadır. İkinci bölümde, 'Batı bilimi'nin karşısına, 'Batılı olmayan bilimleri' koyan ve bilimi anlaşılacak, alternatifleriyle karşılaştırılacak, belki de yadsınacak bir şey olarak gören felsefecilerden de Feyerabend ele alınmakta; onun bilim ile rasyonalite kavramları gözden geçirilmektedir. Çalışmanın sonuç bölümünde, bu bilim felsefecilerinin, temelde, bilim ile rasyonaliteden bir dünya görüşünü anladıkları; bunları böyle anladıklarından da girdikleri bir takım çıkmazlar gösterilmektedir. Bilimin, insanın gerçekleştirdiği sanat, felsefe gibi etkinliklerden biri olduğu; bunlardan yalnızca bilimin bilgisinin 'nesnel', 'kesin doğru', 'asıl ulaşılması gereken' bilgi diye görülemeyeceğini, çünkü bu etkinlikler sonucu ortaya konan bilgilerin de 'nesnelliği'nin söz konusu olduğu ve insan yaşamında ayrı işlevleri olduğu, bu bilgilerin tümünün de insan için önemli olduğu sonucuna varılmaktadır.
İhvan-ı Safa felsefesinde nübüvvet meselesi

Bu çalışmamızda İhvan-ı Safa'nın nübüvvetle ilgili düşüncelerini tespit etmeye çalışacak, İhvan düşüncesinde nübüvvetin yerini ve önemini ortaya koymaya gayret edeceğiz. Bunu yaparken öncelikle İhvan-ı Safa'nın Risalelerinden yararlanacak, yeri geldikçe İhvan'ın nübüvvetle ilgili görüşlerini kelamcılar ve diğer İslam filozoflarının görüşleriyle karşılaştıracağız. Böylece Saf kardeşlerin nübüvvet anlayışını, bu anlayışın kendi felsefelerindeki izdüşümlerini, kendilerinden sonra gelen İslam filozoflarına olan etkilerini ve İslam felsefesine olan katkılarını daha iyi görebilmek için bir yol açmış olacağız.
Animelerden hareketle etik bir sorun olarak 'Yaşama hakkı'

Günümüzde, felsefenin temel disiplinlerinden olan etik ve insan hakları gibi alanlar giderek önemini yitirme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu sebeple, felsefe ve görsel iletişim araçları arasındaki etkileşimin önemi bu çalışmanın temel sorununu oluşturmaktadır. Özellikle yaşamda karşılaşılan etik ve insan hakları sorunlarının teorik çerçevesi ortaya konulduktan sonra, görsel iletişim yollarını kullanarak etik ve insan hakları ihlallerinin nasıl çözülebileceği gösterilmeye çalışılacaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, çizgi film ve sinema sanatında yeni bir tür olan manga ve anime kavramlarının teknik ve içerik özellikleri araştırılacak, ardından çalışma bu yeni türlerin, felsefi ve insan hakları sorun ve ikilemlerinin çözümlenmesine katkıları vurgulanacaktır. Kişilerin etik ikilemleri ve insan hakları sorunlarını görmesi ve çözmesinde animeler ve diğer görsel iletişim araçlarının yeri üzerinde durularak, felsefi bakışın kazandırılması ve felsefe eğitiminde bunlardan yararlanılmasının mümkün olup olmadığı tartışılacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde, öncelikle etik ve insan hakları kavramlarının sınırları çizilmeye, ardından etik ve insan hakları ihlalleriyle yaşamda nasıl karşılaşıldığı bir anime örneğinden hareketle gösterilmeye çalışılacaktır. Bu bağlamda, etik bir eylemin, ancak etiğin ilke ve değerlerinin açık bilgisine sahip olarak ve sinemanın görsel iletişim yollarının kullanılmasıyla mümkün olabileceği vurgulanacaktır. Böylelikle, sonuçta, sinema sanatının felsefeyle olan ilişkisinin güçlendirilmesi, günlük yaşamda karşılaşılan etik ve insan hakları ihlallerinin çözümüne sinemanın sağlayacağı katkı tartışılacaktır. Sonuç bölümünde ise, etik ve insan hakları sorunlarının farkına varılmasında ve çözülmesinde animelerin kullanımının nasıl bir katkısı olabileceği tartışılacaktır.
Şafak Ural ve pozitivizm

Bu tez çalışması felsefe alanında ülkemizde yetişen Şafak Ural'ın hayatı, çalışmaları özellikle Pozitivizm üzerine görüş ve değerlendirmeleri dikkate alınarak Viyana çevresi pozitivizmi üzerine bir incelemeyi kapsamaktadır. Öncelikle pozitivizmin tarihsel arka planı, Batı ile Türkiye düşünce tarihindeki yeri ve etkisi incelenip aydınlatılmaya çalışılmış, sonraki bölümlerde Ural'ın pozitivizm üzerine araştırmalarına ve ulaştığı bazı sonuçlara yer verilmiş, Ural'ın araştırmaları sonucunda kaos teorisi ve puslu mantık ile birlikte pozitivizm üzerine görüşleri ortaya konulmuş, Sonuç bölümünde ise Ural'ın Viyana Çevresi ve pozitivizm üzerine görüşleri ve bu görüşlerin sonuçları tartışmaya açılmıştır.
Eukleides geometrisi ve Kant'ta görü problemi

Eukleides'in geometrik dizgesi ilk çağlardan günümüze kadar tüm düşünce tarihi için çok önemli bir yapı olarak kabul edilmiştir. Birçok büyük filozof Eukleides'in sisteminden etkilenmiş ve kendi felsefi düşüncelerini ortaya koyarken bu geometrik dizgedeki yöntemi göz önünde bulundurmuştur. Yeni bir metafizik arayışıyla yola çıkan Immanuel Kant için de Eukleides geometrisi önemli bir dayanak noktası olmuştur. Çalışmamızın amacı Kant felsefesi ile Eukleides geometrisi arasındaki kökensel bağları göstermek ve Kant'ın Eukleides geometrisinin zeminini nasıl inşa ettiğini açıklamaya çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda, Eukleides geometrisi, Kant felsefesinin temel kavramları ve Kant ile Eukleides geometrisi ilişkisi ele alınacaktır.
Nietzsche'nin Sokrates hakkındaki düşünceleri bağlamında 'Sokrates problemi'ne bakış

Bu tezin amacı 'Sokrates problemi'ni Nietzsche'nin Sokrates hakkındaki görüşleri bağlamında ele almaktır. Bu çalışmanın I. Bölüm'ünde Sokrates problemi genel olarak takdim edilmiştir. Bu meselenin esası özetle şudur: Sokrates'in kendi fikirlerinin ne olduğunun belirlenmesi güçlüğü. Problemin temel sebebi ise şudur: Sokrates kendi fikirlerini yazmamıştır. Onun fikirleri hakkında elimizde üç kaynak var: Ksenophon'un Sokrates hakkında yazdıkları, Platon'un diyalogları ve Aristophanes'in Bulutlar adlı piyesi. Bu üç kişi Sokrates'i şahsen tanıdıkları için doğrudan şahit kabul edilebilirler. Ancak bu üç yazar Sokrates'i farklı şekilde anlatmıştır. Eğer sadece Platon'un diyaloglarını esas alacak olursak, buradan Sokrates'in büyük bir filozof olduğu izlenimi oluşur. Halbuki Ksenophon'un eserlerinde Sokrates günlük ahlaki meselelerle uğraşan sıradan bir diyalektikçi olarak tasvir edilmektedir. Aristophanes ise Bulutlar adlı komedisinde, Sokrates adıyla genel olarak filozof tipini alaya almaktadır. I. Bölüm'de Platon'un eserlerinde ileri sürülen fikirlerin Sokrates'e değil, Platon'un kendisine ait olduğunu, zira bu diyaloglarda Platon'un fikirlerini yüksek bir metafizik sisteme doğru devamlı geliştirdiği belirtildi. Platon diyaloglarını yazmaya başladığı zaman Sokrates çoktan ölmüştü. 'Ölmüş olan ' Sokrates fikirlerini zamanla nasıl geliştirebilir? Açıktır ki ölmüş bir kimsenin fikirleri gelişmez. Bu sebeple Platon'un diyaloglarında ifade edilen fikirlerin Sokrates'e değil de, Platon'un kendisine ait olduğunu kabul etmek makuldür. Platon'un diyaloglarında hocasının adını kullanmasının sebebi, hocasına duyduğu hürmetle onun adını yüceltmek istemesidir. Ksenophon'un Sokrates hakkında anlattıkları, tam gerçek olarak kabul edilmese bile, gene de onun fikirlerinin nispeten gerçeğe daha yakın olduğunu kabul edebiliriz. Böyle bir kabulün makul olmasının sebebi şudur: Ksenophon haksızlığa uğrayan hocasının düşüncelerini mümkün mertebe aslına uygun olarak nakletmek amacındaydı; yoksa amacı Platon'un yaptığı gibi kendi fikirlerini onun ağzından ifade etmek değildi. II. Bölüm'de Nietzsche'nin Yunan kültürü ve Sokrates hakkındaki değerlendirmeleri incelenmiştir. Nietzsche yazılarında Sokrates'in Yunan kültürü ve hatta Batı kültürü üzerinde bile yıkıcı tesirleri olduğunu beyan eder. Bu sebeple Sokrates'i hor görür ve onu insafsızca eleştirir. II. Bölüm'de Nietzsche'nin Sokrates hakkındaki görüşlerinin genel karakteri ortaya konmaya çalışılmış ve hükümlerinin adil ve gerçeğe uygun olmadığı, tam tersine hayal gücünün, sağlıksız psişik yapısının peşin hükümlü eseri olduğu belirtilmiştir.
Irony as a philosophical attitude in Socrates

Bu çalışma, Platon'un erken dönem diyaloglarında Sokrates'in pardoksal bir figure olarak sunulmasının nedenlerini incelemektedir. İroni, Sokrates'te temel bir felsefi tavır olarak felsefe tarihinin önde gelen bazı üyeleri bağlamında incelenmiştir. Bu tez aynı zamanda felsefeyi ironik bir aktivite olarak görme olasılığını önermekte ve ironi kavramının felsefi önemi açısından etimolojisini incelemektedir.
S. Aziz Augustinus'un teoloji anlayışı

' Saint Aziz Augustinus'un Teoloji Anlayışı' adlı çalışmamız giriş, iki bölüm ve değerlendirmeden oluşmaktadır. Girişte genel anlamda Orta Çağ döneminin tarihteki yerine değinilmiş, çalışmamızın problem alanının zeminleri oturtulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde Augustinus'un hayatı üzerinde durulmuştur. Hristiyanlık dinine girinceye dek olan süre ele alınmıştır. Augustinus'un eserlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ilk olarak genel anlamda teoloji kavramı ele alınmıştır. Daha sonra ise Augustinus teolojisine giriş yapılmıştır. Tanrı kavramı ve Tanrı'nın özelliklerine değinilmiştir. Ardından Tanrı'ya dair delillere yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise kısa bir değerlendirme yapılmıştır.
Modern devlet anlayışının felsefi temelleri

Bu tez çalışmasında modern devlet teorisinin felsefe tarihi içerisindeki merkezi konumu vurgulanarak, modern devlet teorisinin ortaya çıkış koşullarının felsefe tarihinin düşünsel seyri ile sahip olduğu paralellikler ortaya konmaya çalışılmıştır. Modern devlet teorisi, felsefe tarihinin düşünsel seyrinden etkilendiği kadar tarihsel ve toplumsal dönüşümlerden de etkilenmiştir. Bu nedenle bu tez çalışmasında modern devlet teorisinin 16. yüzyıldan bu yana yaşanan tarihsel dönüşümler neticesinde ortaya çıkmaya başlayan yeni özne tanımlaması ile doğrudan ilişkili olduğu belirtilmiştir. Yeni özne anlayışının felsefe tarihinde yerini alması ile birlikte, modern bireyin değişen iktisadi ve siyasi yaşamdaki yeri siyaset felsefesinin modern dönemdeki temel sorunsallarından biri haline gelmiştir. Bu tez çalışmasında devlet teorilerinin, modern siyaset felsefesi içerisinde modern özne anlayışının bir sonucu olan birey - toplum ikiliğini aşmak adına şekillendirildiği öne sürülmektedir. Modern dünya görüşünün özne anlayışını dönüştürmesi aynı zamanda ilahi iktidar biçimlerinin yerini dünyevi iktidar biçimlerinin almasını gerekli kılmıştır. Modern devlet teorileri içerisindeki dünyevi iktidar biçimleri ise akla dayalı iktidar biçimleri olarak kendilerini var etmişlerdir. Bu durumun modern devlet teorilerinin ortaya çıkışında ve sonraki seyrinde meydana gelen dönüşümlerde belirleyiciliği, devlet iktidarı ile kurumsal dinler ve mülkiyet rejimi arasındaki ilişkinin varlığı, yine bu çalışmada ortaya konmak istenmiştir.
Eşrefoğlu Rumİ'nin Müzekki'n-nüfus adlı eserinde metaforlar

Metaforlar, insanın kendini daha etkili ve güzel bir şekilde ifade etme isteğine bağlı olarak gelişen anlatım olanaklarıdır. İnsanlık tarihi kadar eski olan metaforik ifade kabiliyeti, tarih, din, sosyoloji, psikoloji, felsefe, edebiyat ve daha pek çok disiplin için malzeme üretmesi bakımından da son derece önemlidir. Metafor, özellikle edebiyat ve felsefede dilin ifade alanını zenginleştirmesi ve genişletmesi bakımından çokça kullanılmıştır. Eski Yunan'dan İslam düşünürlerine ortaçağdan günümüze pek çok filozof ve düşünür felsefenin zor ve anlaşılmayan meselelerinin anlatımında metafora başvurma yoluna gitmiştir. Bununla beraber mutasavvıf düşünürler de kendi düşünce dünyalarına özgü sembollerle ördükleri eserlerinde metaforlardan sıkça yararlanmışlardır. Bu çalışmada öncelikle metafor kavramının etimolojik kökeni ve terimsel anlamı verilmiş daha sonra metaforla ilişkili olan kimi kavramlara değinilmiştir. Metaforu etkileyen unsurlar ve metaforun kullanım amaçları ifade edildikten sonra bazı din ve kültürlerde metaforun öneminden bahsedilmiştir. Metafor ve felsefe arasındaki ilişki ayrıntılı bir şekilde incelendikten sonra Eşrefoğlu'nun yetiştiği kültürel zihniyeti yansıtması bakımından Osmanlı edebiyatının kuruluşundan Eşrefoğlu Rumi'ye gelinceye kadar belli başlı eserlerdeki metaforik unsurlar değerlendirilmiştir. Son olarak Eşrefoğlu Rumi'nin Müzekki'n-Nüfus adlı eserinin metaforik açıdan incelemesi yapılmıştır.
Yeni bir çıkarım türü: Geriçıkarım

Geriçıkarım, tümdengelim ve tümevarım çıkarımlarından farklı bir mantıksal çıkarımtürüdür. lk defa C. S. Peirce tarafından degisik bir çıkarım türü olarak ortaya atılmıs ve tümdengelim çıkarımından türetilmistir; ancak tümdengelim gibi mantıksal açıdan geçerli bir çıkarım degildir. Geriçıkarım askınsaldır ve dolayısıyla bilgi üretir; fakat ürettigi bilgi kesindegildir. Geriçıkarım aynı zamanda nedenlerden sonuçlara giden ve en iyi açıklamayı veren bir akıl yürütme süreci olarak da düsünülür. Bu yüzden de günlük hayatın birçok alanında, bilimsel teori olusturmada ve tıpta tanı koymada kullanılabilen bir süreçtir. Geriçıkarımsüreçleri son zamanlarda bilgisayara da uyarlanabilmektedir. Bu sekilde tasarlanmıs bilimselhipotez olusturan ve tanı koyan bilgisayar programları mevcuttur. Yapay zekadaki hızlı gelismeler göz önünde bulunduruldugunda, geriçıkarımı kullanan programlar gelecekte baskaalanlarda da kullanılabilecek gibi görünmektedir. Bu yüzden geriçıkarım, bilgisayar yazılımları gelistikçe bilgisayara iliskin kullanım alanı gittikçe artan bir akıl yürütme sürecidir.
İbn Sina'da ahlak sorunu

İbn Sina'nın nasıl bir ahlak anlayışına sahip olduğu konusu bugüne kadar yeteri kadar tartışılmış bir konu değildir. Filozofun eserleri arasında müstakil ahlak eserlerine rastlanmıyor oluşu araştırmacıları İbn Sina'nın ahlak felsefesi alanında yazmadığı yönünde bir yargıya itmiştir. Bu çalışma öncelikle bu yargının kritiğini yaparak filozofun ahlak anlayışını, bu ahlakın kaynağının ne olduğunu incelemekte ve son olarak da İbn Sina'nın, mutluluk ahlakı olarak niteleyebileceğimiz bir ahlak anlayışına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.