turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Nietzsche'nin ahlak eleştirisi

Bu tez, Nietzsche'nin ahlak üzerine oluşturduğu eleştiriyi, nedenleriyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ahlaka karşı mücadelesi felsefesinin hemen her köşesine sinen Nietzsche, düşmanını önce tanımak ister ve bu nedenle ahlakın soykütüğünün çıkarılmasını bir zorunluluk olarak görür. Tezin ilk bölümünde, Nietzsche'nin ahlakı tanımak için verdiği bu mücadele anlatılmakta ve geleneksel değerlendirme ölçütleri olan en temel iki kavram 'iyi' ile 'kötü'nün nasıl ortaya çıktığından söz edilmektedir. İnsanların farklı doğalara ve bundan kaynaklanan farklı ahlaklara sahip olduklarını düşünen Nietzsche'nin, baskıcı olması sebebiyle asıl eleştirilerine maruz kalan 'sürü ahlakı'nın özelliklerini de bu bölüm ortaya koymayı amaçlamaktadır. İkinci bölüm, sözü edilen 'sürü ahlakı'nın yol açtığı sonuçlan 'decadence' başlığıyla inceleyen ve ahlakın kendi kendini yok edişini 'Tanrının ölümü', 'nihilizm' alt başlıklarıyla dile getiren bölümdür. Tezin üçüncü ve son bölümü, çürük temelleri nedeniyle yok olmaya mahrum olan 'sürü ahlakı'nın ardından yaşanan nihilizmle girdiği mücadeleyi kazanan ve üstinsana giden yolu hazırlayan 'özgür insan' la başlar. Nietzsche'nin henüz yeryüzüne gelmediğini söylediği 'üstinsan'ın kim olduğu ve yaşamı nasıl algıladığına ilişkin açıklamalarla devam eden tez, yaşamın kendini haklı kılması anlamına gelen 'ebedi dönüş' düşüncesinin dile getirilmesiyle sona erer.
Nihayetü' l-İkdam' a göre Şehristani'nin felsefi görüşleri

Şehristani'nin Nihatetü'l-İkdam'a göre felsefi görüşlerinin ele alındığı bu tez iki bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde, Şehristani'nin hayati, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde, Şehristani'nin felsefi görüşleri özellikle de varlık felsefesi ortaya konulmuştur. Bu bölümde onun görüşlerini açıklarken Ibn Sina ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Şehristani, Gazali'nin başlattığı felsefi kelam ekolünün ilk temsilcisidir. Eserleri meşhur olmasına rağmen hayatı hakkında kesin ve ayrıntılı bilgiler bulunmamakladır. Günümüze kadar üç eseri ulaşmıştır: el-Milel ve'n-Nihal, el- Musaraa ve Nihayetü'l-lkdam. Şehristani, Nihayetü'l-lkdam'da, kelam konularını felsefi bir tarzda ele almıştır. Onun bu eseri Gazali'den sonra felsefi kelam alanında ilk eser olma özelliğine sahiptir. Varlık ile ilgili sorunları açıklarken felsefi kavramları özellikle de vacip ve mümkün kavramlarım kullanmıştır. Fakat bu kavramların muhtevalarını kısmen değiştirmiştir. Kelamcıların kullandığı hudüs delili ile filozofların kullandığı imkan delilini birleştirmeye çalışmıştır. Bunu yanında başta Ibn Sina olmak üzere filozofları, sudur nazariyesi, Allah'ın yaratma ve bilme sıfatlan gibi konularda eleştirmiştir. Bu yönleri Şehristani'yi akılcı bir düşünür yapmakladır.
Sokratic Elenchos üzerine inceleme

Bu çalışmada Sokratik tartışma yöntemi, elenchos, inceleme konusudur. Bu yöntem insan edimlerine ilişkin yanılgılı ya da yetersiz görüşleri çürütme sanatıdır. Sokrates kavramların bozuk kullanılışının ve böyle akıl yürütmenin kimseyi hakikateulaştıramayacağını göstermek için bir ömür harcadı. Onun rakipleri bilgiyi görelileştirenünlü Sofistler idi. Sokrates girişimini sadece epistemolojik bir konu olarakdüşünmüyordu; onun savı, kavramların açıklığa kavuşturulmasının doğru ahlaki tavırayol açacağı idi. Ona göre ahlaki tavır toplumsal hayatın, iyi, erdemli bir yurttaş olmanıntemeliydi. ronik olarak, ama onun 'kişisel' ironisine tam uygunca, bu nedenden dolayıölüme mahkum edildi. Çalışmanın ilk bölümünde onun, 'sofistik tavrın' parça parça kavrayışlarınıaşmak için düşünsel çabası üzerinde yoğunlaşan kısa bir biyografi vermeye çalıştım. kinci bölümde elenchos'un çekirdeği olan 'Sokratik ironi', diyaloglardan seçme metinler dayanağında incelenmektedir. roninin etimolojik arka yapısı, bunun, hoşkonuşmalarla basitçe eğlenmek olmadığını; tersine, aydınlatıcı söyleşmeler uğruna ciddi bir hatırlatma olduğunu gösteriyor. Bu çevrimsel bir öğedir, çünkü Sokrates 'bilgiyiüstlenmeme' tavrını benimser ve bu tavıronun soru biçimindeki ilk önermelerinin ve daha başka sorulara yer bırakançıkarımlarının güçlenmesiyle sonuçlanır. Böylece konuşmacılar bütün hakkındaki, yanikavramların mantıksal bağlantıları hakkındaki bilgisizliklerinin bilincine varırlar. Onlara kendi ahlaki edimlerini soruşturma görevi verilmiş olur. Bu sürekli bir çabadır, çünkü ulaşılması gereken 'idea', aşılması gereken yüzeysel sanıların çok üstündedir. Sokrates herkesin ahlaki bir hayat sürdürmek istediğini, ama çoğunun buna nasılerişeceğini bilmediğini düşünür. Erişmeleri için bilmeye ihtiyaçları var; o haldeöğrenmeye ihtiyaçları var. Sokrates için, erdemli yaşamak öğretilebilir. Öğretme sanatıdışarıdan dikte etme değildir; gözleri bulanıklaştıran küllerden temizlenmeyi bekleyenateş koru gibi, ruhun derinliklerinde yer etmiş düşünceleri doğurtmaktır. Üçüncü ve başlıca önemdeki bölümde elenchos yöntemi daha ayrıntılı incelenmektedir. Diyaloglardan canlandırıcı örnekler, karşılıklı görüşlerin, konuşmaların arzu edilen amacına doğru nasıl sürdürüldüğünü göstermek için sunulmaktadır. roni ve maieutike yapay değil, doğal olarak birbirine örülüdür. Sonra, numune diyalog olarakMenon incelenmektedir, çünkü sözü edilen bütün teknikler onda mevcuttur. Nihayette, elenchos'un katharktik/arındırıcı etkileri, bazı araştırmacıların yönteme eleştirileriyle birlikte değerlendirilmektedir.
A naturalistic account of mental representation

ÖZZİHİNSEL TEMSİLİN DOĞALCI AÇIKLAMASIAytekin, TevfikDoktora, Bilişsel Bilimler Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Erdinç SayanŞubat 2007, 102 sayfa Bu tez nedenselliğe dayalı doğalcı bir zihinsel temsil açıklaması geliştirme girişimidir. Tez iki ana kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda birdoğallaştırma anlayışı geliştirilmiştir. Buna göre doğallaştırma iki adımlı bir süreçtir:ilk adımda üstünde çalışılan kavramın başlıca özellikleri olduğu düşünülen şartlarbelirlenir ve ikinci adımda bu şartları sağlayan doğalcı bir sistem önerilir. Doğallaştırmanın bu anlayışına uygun olarak tezin ikinci kısmında zihinsel temsilin başarılı olarak doğallaştırılmasını gerçekleştirmek için gerekli şartlar belirlenmiş ve zihinsel temsilin beyin ve çevre arasındaki nedensel ilişkilerine dayanan doğalcı bir açıklaması verilmiştir.
Aristoteles'te madde kavramı ve bilinebilirlik problemi

Bu çalışmanın temel paradigması, Aristoteles'in düşüncesinde madde kavramının ontolojik ve epistemolojik bakımdan soruşturulmasıdır. Buna bağlı olarak ilk bölümde Aristoteles'in madde kavramı üzerinde durmadan bu kavramın Aristoteles öncesi felsefe içerisindeki yeri ele alındı. Bu noktada karşımıza arkhe kavramı çıkmaktadır. Arkhe kavramı, bu filozoflar tarafından çoğunlukla değişim ve hareket ilkesi olarak kabul edilmektedir. Bu kabul Aristoteles'in Fizik üzerine olan çalışmalarında geçen madde kavramıyla yakından ilişkilidir. Bu nedenle ikinci bölüm maddenin fizikteki anlamları ve kullanımları üzerinedir. Bu bağlamda da fizikte karşımıza çıkan ve madde kavramıyla yakından ilişkili olan etkinlik, olanak, dört neden, değişim ve hareket kavramları ele alındı. Üçüncü bölümde, madde kavramının biyoloji bağlamında bir analizi yapıldı. Aristoteles hayvanlarda hareketin ilkesi olarak pneumayı kabul etmektedir. Bu şekildeki bir hareket ilkesine sahip olan canlılar ise bir beden ve psykheden oluşmaktadırlar. Aristoteles için psykhe, canlılık olanağına sahip bir bedenin formudur ve bu kavram da madde kavramıyla özsel bir bağlantıya sahiptir. Dördüncü ve son bölümde ise metafizik kapsamında madde kavramı ele alındı.. Töz bu bölümün ana konusudur. Çünkü Aristoteles onu, madde ve eidosun bir birleşimi olarak kabul etmekte hatta onu töz olarak kabul edilecek adaylardan biri olarak görmektedir. Bu nedenle de bu bölümün amacı bu adaylığın ne anlamda mümkün olup olmadığını incelemektir. Buna ek olarak, bu adaylığın bir bölümü olarak bilinebilirlik problemi de ele alındı.
Marx ve Hegel'in hak ve özgürlük kavramları üzerine bir inceleme

Tarih boyunca 'Özgürlük' ve 'Hak' kavramları üzerine düşünülmüş bu kavramlarla ilgili farklı bakış açıları ileri sürülmüştür. Kimi zaman çatışmalara, kimi zaman da uzlaşılara sahne olan özgürlük ve hak tartışmaları adeta insanlık tarihinin önemli olaylarının baş nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanlığı bu derece ilgilendiren bu kavramlar bu nedenlerle tarih boyunca pek çok alanda kendisine yer bulmayı başarmıştır ve hala da güncelliğini korumaya devam etmektedir. İnsanın yalnızca yaşamsal fonksiyonlarının devamlılığını sağlayacak olan birincil ihtiyaçlardan oluşan bir varlık olmadığı, her bir insan tekinin birey olarak değerli olduğu fikrini ileri süren hümanist yaklaşımlar aracılığıyla daha da önem kazanan bu kavramlar bizleresınırları belirlenemeyen uçsuz bucaksız bir tartışma alanı sunmaktadır. Buradan hareketle çalışmamızda özgürlük ve hak kavramları, felsefe tarihinin iki önemli filozofu olan Hegel ve Marx'ın görüşleri doğrultusunda ele alınmaktadır. Her iki filozofun Tarih Felsefesi bağlamında açıkladıkları bu kavramlar, kendi felsefesistemlerinde ortaya koydukları diyalektik yaklaşım çerçevesinde ele alınmıştır. Hegel'in geliştirdiği 'İdealist Diyalektik' kavramı, Marx'ın ise Hegel'den hem etkilenip hem de eleştirerek oluşturduğu 'Materyalist Diyalektik' görüşleri bu çerçevede ele alınacaktır. Bu çalışmadaki amacımız da özgürlük ve hak kavramlarının felsefe tarihindeki yerine vurgu yapan bu filozofların fikirleri doğrultusunda bu kavramların önemini ortaya koymaktır.
Ahmet Hamdi Akseki'nin günümüz İslam düşüncesindeki yeri

(TOSUN, Mevlüt, Ahmet Hamdi Akseki'nin Günümüz İslam Düşüncesindeki Yeri, Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 2015 )Ahmet Hamdi Akseki; yakın dönem ve bu dönemin din-inanç problemlerini anlamada bir model şahsiyettir. Hayatı boyunca İslam dünyasının içine düştüğü bataklıktan kurtulması için mücadele vermiş, sorunların çözümüne yönelik ciddi ve özverili çalışmalarda bulunmuştur. Yine O, vatanın işgali sırasında milli mücadelenin yanında yer almış, ülkenin bağımsızlığına kavuşması yolunda milli mücadelenin manevi mimarlığını en iyi şekilde yerine getirmiştir. O, döneminin din eğitimi politikalarını eleştirmiş, sağlıklı din eğitiminin gerekliliğini savunarak, insanlardaki din ihtiyacını doğru bir şekilde tatmin etmek için çözüm önerilerinde bulunmuştur. Bu müstesna kişilik hayatını sadece Diyanet İşleri Başkanlığı gibi resmi kurumlarda vatanına ve milletine hizmet ederek geçirmemiş aynı zamanda, yetmişe yakın eser yazarak ülkemizin ilim hayatına da çok önemli katkılarda bulunmuştur. Tez bir giriş olmak üzere iki bölümde ele alınmıştır. Önce Ahmet Hamdi Akseki'nin ailesi, eğitimi, meslek ve yazı hayatı tanıtılmıştır. Kitap, çeviri ve yazılarının içeriğinden kısaca söz edilerek, genel anlamda düşünceleri anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Ahmet Hamdi Akseki'nin din anlayışı, mezhepsel yorumu, dinin toplum hayatındaki yeri, İslam'a yönelik eleştiriler ve Akseki'nin cevapları ile diğer dinlerle mukayesesi üzerinde durulmuştur. Tezin değerlendirme ve sonuç bölümünde, araştırmanın neticesi sunulmuştur.
The problem of the constitution of self and reason in Kant's transcendental thought

Bizim bu çalışmayla amacımız transandantal düşünce dizgesinin bütününü, kaynağı ve zemini bakımından incelemeye tabi tutmaktır. Transandantal düşünce dizgesinin başlangıç noktası 'saf ben'dir. 'Saf ben'in 'transandantal özne = x'in Apperzeption fiili yoluyla Kant açısından nasıl tesis edildiğini inceledik ve bu incelemenin sonucunda Kant'in hiç değinmediği şu hususu belirledik: Transandantal düşünce dizgesinin tesisi, 'saf ben'in kalıcılığına dayanmaktadır. Aklın, 'transandantal özne = x' ile 'saf ben' arasındakalıcı_bir bağlantıyı düşünmesi demek, aklın'transandantal özne = x'i, bu bağlantının bir unsuru olarak kalıcılık yönünden tesis etmesi anlamına gelmektedir. Oysa, transandantal düşünce dizgesi itibariyle saf aklın kavramları, Kant'a göre tesis edici değil, düzenleyicidir. Buna karşılık, saf aklın, bu kalıcı bağlantı cihetinden tesis edici bir fiil icra ettiğini görmekteyiz; aksi takdirde ne deneyimin ne de Aklın tesisi transandantal düşüncede mümkün olabilir.'Transandantal özne = x' ile 'saf ben' arasında kalıcı bir bağlantının düşünülmesi zamana bağlı olamaz; çünkü 'saf ben' zamanı kuşatması sebebiyle, kendi kuşattığı zamanın kayıt ve koşullarına tabi bir şekilde kalıcı olamaz. Eğer, transandantal düşünce dizgesinin tamamlanması için zorunlu olan bu kalıcı bağlantının düşünülmesi kategorilerle bağlantılı değilse, zamana tabi olmayan bu kalıcılık kavramı, Kant'ın, kendini geleneksel metafizikten kesin olarak ayırmaya çalıştığı zamana tabi olmayan ve kalıcı olan tözü kendi dizgesinin tesisinde örtük olarak kullandığı anlamına gelmektedir ki, bu da transandantal düşünce açısından Schein'dır. Bu bakımdan 'saf ben'in ve aklın tesisinde eksik görünenin tamamlanmaya çalışılması, Kant'ın transandantal düşünce dizgesinin, kendi sistematiği ile tutarlı olarak bir Schein üzerinde yükseldiğini ortaya koymaktadır. Bu itibarla da, Kant'ın, SAE'nde saf aklın bir eleştirisini ortaya koyduğunu söylemek mümkün değildir.
İbn Sina felsefesinde mizaç, nefs ve psikofizyoloji

İbn Sina'ya göre, mizaç dediğimiz özellikli bileşimlerin oluşması sonucu tabiat alemindeki bütün varlıklar kimlik ve nitelik kazanmaktadır. Ardıl imtizaçlarla oluşan mizaçların denge derecesine bağlı olarak biyolojik canlılık olan bitkisel nefs, hayvansal nefs ve en dengeli mizacın gerçekleşmesiyle de akıl yetisi olan insani nefs elde edilmektedir. Bu çalışma İbn Sina'ya göre biyolojik ve psikolojik yapısını oluşturan mizacın, insanın Tab'ını, karakterini, düşünce ve iradesini belirlemedeki etkinliğini ortaya çıkarmaktadır. Böylece insanın ahlak, düşünce ve özgürlük sorunsalına mizaç penceresinden bakılmasını amaçlamaktadır. İbn Sina'nın tabiat alemindeki bütün oluşların ilkesi olarak gördüğü mizacı aldığımız bu çalışmanın birinci bölümünde mizaç kavramı, tarihçesi ve İbn Sina'ya kaynaklık eden felsefi süreç ele alınmıştır. İkinci bölümde ise İbn Sina düşüncesinde mizaç kuramının felsefi temelleri, mizacın oluş mekanizması, bileşenleri ve mizaçta itidal kavramı işlenmiştir. Canlılık başta olmak üzere nefsin bütün mertebelerine ulaşmada mizaçla olan ilişkisin çalışmanın üçüncü bölümünde yer verilmiştir. İbn Sina'nın bireydeki, bedensel, ruhsal ve toplumsal boyutları olan birçok problemi mizaçların etkileşimleri ile açıkladığı ve sağlık sorunu yaklaşımıyla ele aldığı keder, sevinç, intikam gibi ruhsal hadiselerin ile melankoli, ahmaklık, gibi ruhsal rahatsızlıklar İbn Sina'da psikofizyoloji başlığı altındaki dördüncü bölümde ele alınmıştır.
Kierkegaard'da kişi ve özgürlük problemleri

Bu tez Kierkegaard felsefesinin merkezinde yer alan 'Ben' kavramını ve bu kavramın Özgürlükle ilişkisine yer vermektedir. Çünkü Kierkegaard'ın bütün felsefesi bu kavram etrafında açılarak ilerler. Her ne kadar Kierkegaard genellikle, dini düşünceleriyle ön plana çıksa da, aslında onun bu husustaki tavrının altında yine 'Ben' kavramı yatmaktadır. İnsanın bir 'Ben' olarak ele alınması kuşkusuz Kierkegaard'la başlamamıştır. Fakat Kierkegaard'ı burada ayıran yan, 'Ben'in varoluşunu ortaya koymasındaki farklı görüşleridir.'Ben'i bir sentez olarak ele alır. O, ruh ve beden'in sentezidir ama aynı zamanda zorunluluk ve olabilirliğin; sonsuz ve zamansalın da sentezidir. Aslında tek bir sentez vardır; o da ruh-beden sentezidir. Diğer iki sentez, bu birinci sentezin farklı görünümleri olarak ifade edilmektedir. Bu tezde özellikle üzerinde durulan konulardan biri de işte bu sentezlerin açıklanmasıdır. Ben'in sentezinde yer alan bu öğeler arasındaki dengelerinin değişmesi, farklı kişilikleri oluşmasına neden olur. Bunlar Estet, Etikçi ve Dini Ben olarak adlandırılır. Estetikçiye, Don Juan, Faust ve Baştan Çıkarıcı; Etikçiye, Agamemnon ve son olarak Dini Ben'e H. Z. İbrahim kişilikleri örnek olarak verilir. Tez'de bu insan kişilikleri üzerinde özellikle durulmuştur. Bu tezde özellikle değinilen diğer bir konu ise varoluş alanlarıdır. Birbirinden farklı insan tipleri, farklı alanlarda yer alırlar. Estet, Estetik; Etikçi, Etik ve Dini Ben, Dini Varoluş alanında bulunur. Son olarak 'Ben'in bir 'Özgürlük' olarak ele alınmasına değinilmektedir. Özellikle insanın bir 'Ben' olarak özgürlüğü tam anlamıyla hangi varoluş alanında elde ettiği üzerinde durulmuştur.
Lotus Sutra ve Budist kutsal metinleri arasındaki yeri ve önemi

Budist kutsal metinleri oldukça zengin ve geniştir. Budizm tarihinde zaman içerisinde görüş ayrılıklarının oluşması sebebiyle çeşitli Budist mezhepleri ve ekolleri ortaya çıkmıştır. Budizm'de yaşanan bu çeşitlilik, kutsal metinlerine de yansımış ve farklı mezhep ve ekollere göre önem derecesi değişen çok sayıda kutsal metin oluşmuştur. Araştırmamızın başlıca konusu, Lotus Sutra ve Budist kutsal metinleri arasındaki yeri ve önemidir. Zengin Budist külliyatı içerisinde Lotus Sutra'nın ayrı ve önemli bir yeri vardır. Mahayana kutsal metinleri arasında oldukça popüler ve etkili olan Lotus Sutra, ele aldığı konular, getirmiş olduğu yenilikler ve iddiaları bakımından Budistlerin dini hayatlarında önemli bir yer etmiştir. O, Buda'nın ölmeden önce vaaz ettiği nihai Dharmayı içerdiği iddiasını taşımaktadır. Dikkat çeken diğer iddiası ise herkese Budalık vaad etmesidir. Lotus Sutra'ya göre herkes birer bodhisattvadır ve Bu da olabilme potansiyeline sahiptir. Doğuştan Budalık doğasına sahip olan kişi, Lotus öğretilerini anlamaya çalışarak ve uygulayarak gerçek kurtuluşu elde edebilir. Lotus Sutra'da yer alan Beceri Araçları, Tek Araç, Buda'nın Ezeli ve Ebedi Oluşu ile Bodhisattva Anlayışı ve Uygulamaları, tezimizin diğer başlıca araştırma konularını oluşturmaktadır.
El-Bulğa Fi'l-Hikme' adlı eseri bağlamında Muhyiddin İbn Arabi Arabİ'nin felsefİ görüşleri

Tasavvuf Felsefesi olarak bilinen düşünce akımının öncüsü olması sebebiyle İbn Arabi, İslam düşüncesi içinde önemli bir yere sahiptir. Her ne kadar görüşleri tarihin farklı dönemlerinde farklı isimlerce eleştirilse de önemli isimler tarafından temsil edilebilmiştir. Onun Vahdet-i Vücud görüşü yankı uyandıran görüşleri içerisindedir. İbn Arabi bu görüşü sebebiyle daha çok mutasavvıf olarak bilinir. Ancak eserleri incelendiğinde birçok felsefi mesele üzerinde de yoğun şekilde durduğu anlaşılmaktadır. Özellikle bizim de ele alacağımız el-Bulğa fi'l-Hikme isimli eseri İbn Arabi'nin felsefi görüşlerinin toplamı olma niteliğine sahiptir. Bu eseri içerisinde fizik ve metafizik konular üzerinde durmaktadır. Fizik alanı içerisinde Astronomi ve Psikoloji bilimlerine dahil edilebilecek konulara değinirken metafizik alanına ayırdığı bölümde Allah'ın isimleri, sıfatları ve yaratması konularını inceler. Ayrıca Nübüvvet, Velayet ve Ahiret gibi İlahiyat hususları üzerinde de durur. Biz bu çalışmamızın giriş bölümünde İbn Arabi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verdikten sonra el-Bulğa Fi'l-Hikme adlı eserini değerlendirmeye çalışacağız. Bunu takip eden birinci bölümde, yine el-Bulğa fi'l-Hikme bağlamında, İbn Arabi'nin alem hakkındaki görüşlerini; ikinci bölümde ise metafizik konulardaki görüşlerini ele alıp değerlendirmeye gayret göstereceğiz.
Davıd Hume'un epistemolojisinde aklın işlevi

Felsefe için akıl hem kavram olarak hem de insanı diğer canlılardan ayıran yeti olarak önemli bir yere sahiptir. Bilginin kaynağı meselesi olarak akıl ya da duyu ikilemi neredeyse tüm filozoflar tarafından üzerinde titizlikle durulan bir konudur. Tarihsel süreç içerisinde çok farklı anlamlar yüklenen akıl, kimi zaman salt bir düşünce melekesi kimi zaman ontolojik bir varlık kimi zaman Tanrı'ya ulaşmanın yegane koşulu olarak kabul edilmiştir. Ancak 18. Yüzyıla gelindiğinde akla farklı bir vurgunun yapıldığına şahit olmaktayız. Aydınlanma Çağı olarak nitelenen bu çağ aynı zamanda Akıl Çağı olarak da adlandırılmaktadır. Aklın bir tavır olarak karşımıza çıktığı bu yüzyılda, sorgulamaya kapalı olduğu düşünülen ve doğruluğu tartışılmaz görülen pek çok konu, bireyin sorgu alanına dahil edilmiş ve insan teki yegane epistemolojik otorite olarak kabul edilmiştir. Empirik karakterli düşünme biçiminin başat olduğu bu çağın en önemli düşünürlerinden biri kuşkusuz İskoç filozof David Hume'dur. Hume, yaptığı sorgulamalar ve ulaştığı sonuçlarla felsefe tarihinde bir dönüm noktası olmayı başarmıştır.
Şemseddin Sami'de medeniyet kavramı

Çağdaş Türk Düşüncesi alanında medeniyet kavramı, değişimi karşılayan bir ideal olarak merkezi bir konuma sahiptir. Tanzimat dönemi kültür hayatının önemli şahsiyetlerinden biri olan Şemseddin Sami'nin, söz konusu kavram hakkındaki kanaatlerini ortaya koymak bu çalışmanın amacıdır. Şemseddin Sami'nin bu konudaki düşünceleri, Osmanlı münevverlerinin Avrupa medeniyeti karşısındaki tutumlarını temsil etmekle birlikte, Osmanlı kültür hayatının geleceğini de tayin eden pek çok noktayı içermektedir. Bu düşünceler, bağlı olunan tarihin birikimleriyle mukayese edildiğinde 'eski' ile 'yeni' arasında ne gibi değişikliklerin gerçekleştiğini gösterecek ve modern dünyanın yeniden anlamlandırılmasında bazı istifade noktalarını bize sunacaktır.
Schopenhauer'in felsefesinde birey ve özgürlük anlayışı

Uzam ve zaman ile sınırlı olan bireyin; temel iki belirlenimin dışında kalan belirlenimlere karşı çıkması, özgürlük kavramının başlangıcıdır. İşte bu konuda sorunu daha çok bireyin kavramasına dayandıran Schopenhauer doğu felsefesi ile Hıristiyan felsefesini birleştirerek eğilimlerimizin bizi yönetmesine izin vermeyen bir özgürlük anlayışını ortaya atmıştır. Daha çok kötümser filozof olarak bilinen Schopenhauer, acı ile haz arasında gidip gelen insanın bunu akıl yolu ile anlaması sonucunda eylemsiz bir özgürlük edineceğini belirtmiş ve acının dindirilemeyeceğini ama azaltılabileceğini savunmuştur. Çalışma temelde Schopenhauer'in birey kaynaklı özgürlük anlayışını açıklamaya dayanmaktadır. Tez Schopenhauer'in özgürlük hakkındaki görüşlerini anlatmak için iki bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde Schopenhauer'in felsefesinde temel kavramlar açıklanmış; ikinci bölümde de Schopenhauer felsefesinde insan açıklanmıştır.
Kant'ta transandantal ben bilinci

Ele alacağımız tez çalışması, özellikle 'Ben Felsefesi' açısından Kant'ın eleştireldönem felsefesine aittir. Bu bakımdan çalışmanın konusu 'Kant'ta Transandantal BenBilinci'nin nasıl kurulduğunu ele almaktır. Dolayısıyla bu tez çalışması Kant'ın özne merkezli anlayışını, bilen özneyi yani 'Ben'in bilincini transandantal ve pratik açıdan bize sunmaktadır. Tezin problemi, Kant'ın geleneksel metafizik anlayışa karşı sergilediği söz konusu eleştirel dönemi ve onun 'Transandantal Ben' bilincini kurmasında ne denli etkili olduğunu ele almaktır. Zira felsefeyi bir bilim haline getirmeye çalışan Kant, aynı zamandakendilik bilincini de herkes tarafından kabul edilen genel geçer bir sistem olarak kabul edilmesi için çaba gösterecektir. Bu bakımdan Kant'ın 'Ben' sistemi karşımıza hali hazırdaverili bir sistem olarak değil, kurulan bir sistem olarak çıkacaktır. Tezin konusu, Kant'ın'Transandantal Ben' felsefesinin hem felsefe disiplinini geleneksel metafizik anlayıştankurtarıp bir bilim haline getirme çabasını oluşturduğu için hem de bireyin sahip olduğu 'Ben'algısını geleneksel metafizikten farklılaştırdığı için tercih edilmiştir. Bunun yanı sıraoluşturulan çalışma 'Transandantal Ben Bilinci'nin teorik ve pratik yönünü birlikte incelemektedir. Kant'ın, transandantal 'Ben'i oluşturduğu teorik kısmında karşımıza metafizik olarak kurulan bilen özne çıkacaktır. Bunun anlamı 'Ben'in nasıl kendinin farkında olduğu ve bu sayede kendi dışındakilerin de farkında olduğudur. Kant burada düşünen 'Ben'i artık bir amaç haline getirmiştir. Bu amaç, bize kendinin bilincinin farkındalığını sunması bakımından önemlidir. Diğer taraftan, 'Ben'in teorik olarak kurulumu bize pratik alandaki yapıp-etmelerihakkında bilgiler verecektir. Özellikle özgürlük konusunda hem teorik alan hem de pratik alanda 'Ben'in konumunu ifade etmeyi çalışmamızda oldukça önemli görmekteyiz. Sonuç olarak Kant'ın 'Transandantal Ben'ini oluşturan sistemi, nasıl kurduğu bu sistemin nasıl işlediği Kant'ın teorik ve pratik kavramlarıyla birlikte değerlendirilecektir.