Gençlerde zayıflama davranışının aile yaşam memnuniyeti açısından incelenmesi

Bireylerin bedenlerine ilişkin değerlendirmelerinde, yaşadıkları dönem ve dönemsel koşulların belirleyiciliğiyle birlikte bireylerin yaşamsal dönemlerine bağlı olarak birçok bedensel değişim yaşanmaktadır. Diğer bir ifadeyle gençlik dönemi bedensel farkındalığın ve değişimin yoğun olarak yaşandığı bir dönem olma özelliğindedir. Bunun yanı sıra gençlik dönemi hem bireyin kendi tercihlerinin önem kazandığı hem de kendisinin toplumsal beklentileri yakalamaya çalıştığı bir dönemdir. Toplum tarafından gençlere bedensel görünümlerine ilişkin çeşitli kanallardan mesajlar gönderilmekte ve gençler de ideal olarak kendilerine sunulan bedene ulaşmak için çaba sarf etmektedirler. Günümüzde ideal olarak gençlere sunulan beden ise 'ince', 'zayıf' bedendir. Aile yaşam memnuniyeti gencin nasıl bir bedene sahip olması gerektiğine ve özellikle zayıflama davranışlarına yönelmesinde önemli bir rol oynar. Gencin sosyalizasyon sürecini yaşadığı ailesindeki yaşam memnuniyeti, onun beslenme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamasından aile içi ilişkilerde doyuma ulaşmasına kadar çok boyutludur. Araştırmada gençlerin zayıflama davranışlarında aile yaşam memnuniyetlerinin öznel yönünü oluşturan; aile bütünlüğü, gencin aile içi ilişkileri, ebevynlerin gence yönelik ilgisi, aile içi sorumluluklar ve gençlerin aile içi karar alma süreçlerine katılımlarının rolü üzerinde durulmuştur. Bu araştırmanın konusunu, gencin zayıflama davranışları sergilemesinde aile yaşam memnuniyetinin öznel yönünün anlaşılması oluşturmuştur. Bu bağlamda nitel araştırma yöntemi benimsenen bu çalışmada zayıflama davranışlarının nedenleri gençlerin kendi ifadelerinden yola çıkılarak betimlenmiştir. Ayrıca zayıflama nedenlerine bağlı olarak genç için 'zayıf beden tanımı' ve zayıf bedene sahip olmanın önemi ve 'gençlerin zayıflayabilmek için hangi yolları denedikleri' gençlerin bakış açısıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. Belirtilenlere ek olarak gencin zayıflama davranışını aile yaşam memnuniyetinin öznel boyutlarıyla açıklamaya çalışan bu araştırmada, gençlerin zayıflama deneyimlerinin kendi yaşamlarında ve aile yaşamlarında yarattığı sonuçlar sergilenmeye çalışılmıştır. Bu araştırma nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri yaşları 18-24 yaş aralığında olan 17 gençle (2 erkek, 15 kadın) yapılan derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada gencin zayıflama davranışlarının nedeni ile ilgili olarak ideal olan ve istenen bedene ulaşmanın önemi ortaya çıkmıştır. Genç için zayıflama deneyimleri önemlidir çünkü bu şekilde ulaşılacak ya da ulaşılmış olan zayıf bedenin anlamı 'ideal bedene', 'güzel bedene' ve 'beğendiği ve beğenildiği bedene' sahip olmaktır. Aynı zamanda gençler için zayıf bedene diğer bir ifadeyle ideal bedene sahip olma onlar için hem kendi yaşamlarında ve hem de aile yaşamlarında özgüvenlerinin artması demektir. Araştırmanın bir diğer sonucu, gencin zayıflama davranışlarına yönelmesinde ya da deneyimlemesinde aile yaşam memnuniyetlerinin rolüdür. Önemli bir sonuç gencin aile bütünlüğünün bozulması diğer bir ifadeyle ebeveynlerden bir ya da her ikisinin boşanma veya vefat nedeniyle kaybı gencin beslenme düzenini değiştirmektedir. Yine aile içi ilişkilerde özellikle baba ve kardeşlerle olan ilişkilerinde, gencin kilosu alaylı bir eleştiri ile ilişki odağına oturmakta ve özellikle ebevyenlerin ilgisizliği gencin hem kilo almasında hem de zayıflama davranışının sürdürülmesinde rol oynadığı görülmüştür. Bu araştırma, TÜBİTAK tarafından doktora öğrencilerine sağlanan 2214- A Yurt Dışı Araştırma Burs Programı kapsamında desteklenmiştir.