turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ontoloji sorunu açısından Martin Heidegger'in Kant yorumu

Kant felsefesi 19. ve 20. yüzyılda en çok tartışılan ve üzerine en çok yorum yapılan felsefelerin başında gelir. Bu felsefe özellikle 20. yüzyılda felsefenin ilgi odağı haline gelmiştir. Çok farklı görüşler ileri süren ve farklı kavramsal çerçeveye sahip olan birçok filozof ve felsefe akımı, ya Kant felsefesini kendi görüşlerini temellendirmek için dayanak olarak kullanmış ya da onunla tartışarak onu 'aşma'ya çalışmıştır. Günümüzde de Kant felsefesi, yine canlı bir tartışmanın odağındadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde ele aldığımız Martin Heidegger'in Kant yorumu, bu felsefeyle ilgili olarak günümüzde de güncelliğini koruyan bir bakışın örneği olarak görünmektedir. Bu yorum, Kant felsefesinin ortaya bir ontoloji görüşü koyduğunu ve onun temel kavramlarının ontoloji açısından değerlendirilebileceğini ileri sürmektedir. Heidegger, Kant'ın temel sorununun metafiziği temellendirmek olduğunu söylemektedir. Metafiziği temellendirmek, onun bakışma göre, ontolojinin iç olanağının aydınlatılması anlamına gelmektedir. Ontolojinin iç olanağının aydınlatılması, Heidegger'e göre, Kant'ta var olanın varlık yapısını belirleyen saf aklım yapısının açığa çıkarılmasını ifade eder. Saf aklın en temel öğelerinin ve bunların kendi aralarındaki ilişkilerin açığa çıkarılması, Heidegger'e göre, Kant felsefesinde, var olanın varlığı sorununu işleyen ontolojinin olanağını ortaya koymaktadır. İkinci bölümde Kant felsefesinin temel kavranılan ele alınmaktadır. Bu bölümde, Kant'ın verdiği tanımlara dayanarak, onun teorik ve pratik felsefesindeki en temel kavramların anlamları ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylece Kant'ın felsefesinde önemli bir yere sahip olan metafizik, transsendental, şema, ilke, yasa ve özgürlük gibi kavramların anlamlarının ne olduğu gösterilmek istenmiştir. Üçüncü bölümde, Kant' in en temel kavramları göz önünde bulundurulursa, Heidegger'in Kant felsefesini bir ontoloji olarak görmesinin bu felsefenin doğru anlaşılması için yeterli olup olmadığı araştırılmaktadır. Kant felsefesinin konuyla doğrudan doğruya ilgili olan kavramlarının ele alınması sonucunda, Heidegger'in ontoloji kavramından hareket eden yorumunun, belirli yönlerden, Kant felsefesini yanlış aktardığı açığa çıkmaktadır. Bu karşılaştırmanın temel amacı, Heidegger'in Kant yorumunun, ontoloji sorunu açısından doğru ve yanlış olabilecek yönlerini ortaya koymaktır.
Martin Heidegger'in siyaset felsefesi

Martin Heidegger 1889 1976 yılları arasında yaşamış bulunan bir Alman Filozoftur. Filozofun temel eseri Varlık ve Zaman 'dır. Heidegger'iHeidegger kılan bu çalışma, 1927 yılında yayınlanmıştır. O tarihten itibaren varlık felsefesi denildiğinde akla gelebilecek olan ilk isimlerden biri Heidegger'dir. 'Martin Heidegger'in Siyaset Felsefesi' başlıklı bu tez çalışmasında, Heidegger'in siyaset felsefesine ait kavram ve olguları nasıl ele aldığı araştırılmıştır. Heidegger'in siyaset felsefesi ele alınırken meselenin daha iyi anlaşılabilmesi için düşünürün ontolojisine de yer verilmiştir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Heidegger'in hayatı, eserleri ve düşünce dünyası incelenmiştir. İkinci bölümde, Heidegger'in varlık ve siyaset felsefesine ilişkin temel belirlemelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Heidegger'in düşüncelerinin siyasal açıdan taşıdığı içerimler ve Modern Siyasal İdeolojiler arasında mukayese yapılmıştır. Dördüncü bölüm ise sonuç ve değerlendirmeye ayrılmıştır. Çalışmada, temel olarak, M. Heidegger'in kendi eserlerinden, Heidegger hakkında yazılan kitaplardan, makalelerden ve tezlerden yararlanılmıştır.
B. D. Spinoza'nın etiğinde Tanrı ve insan problemi

Bu çalışmanın gayesi 17. yy'ın sistemli filozoflarından biri olan Spinoza'nın felsefesinde Tanrı anlayışı ile insan özgürlüğünün nasıl ve hangi hallerde mümkün olabileceğini göstermektir. Descartes'ın töz kavramından hareketle dedüktif ussallaştırma ile fikirlerini açıklayan Spinoza, bunu geometrik metodla yapmaktadır. Rasyonalist filozof olarak değerlendirilen Spinoza'ya göre doğru, upuygun, açık ve seçik bilginin modeli matematiktir. Etik de dahil diğer bütün bilimlerin daha kesin ve net sonuçlar elde etmesi ancak bu yolla mümkündür. Dolayısıyla Spinoza felsefesinde tahayyül ile mantıksal düşünce arasındaki ayrıma dikkat çekerek aklın kriterlerini esas almıştır. Buna göre tezin birinci bölümünde Spinoza'yı, Spinoza yapan nedenler ve felsefesinin alt yapısı yaşamı ile ilişkilendirilerek açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, Spinoza felsefesinin omurgasını oluşturan Tanrı kavramına, Spinoza perspektifinden bakılarak açıklık getirilmeye gayret edilmiştir. Spinoza'da varlık, töz, modus ve conatus kavramları irdelenmiş, Tanrı'nın doğası hakkında sorunsallaştırma yapılmıştır. Üçüncü bölümde insan özgürlüğünün Spinoza açısından mümkün olup olmadığı problemi ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise özgürlüğün Tanrısal kökeni ve insani yönü koşulları ve gerekçeleri ile değerlendirilmiştir.
Muhyiddİn el-Karabağİ'nin Şerhu Risaleti İsbati'l-Vacib li'd Devvanİ adlı eserinin tahkik ve incelemesi

Bu çalışmada Osmanlı alimlerinden Muhyiddin el-Karabaği'nin (ö.1535), Celaleddin ed-Devvani (ö.1502) tarafından telif edilen Risaletü isbati'l- vacibi'l-kadime adlı risaleye yazdığı Şerhu risaleti isbat'il-vacib li'd-Devvani adlı eserinin tahkik ve incelemesi yapılmıştır. Eserin tahkiki için Türkiye kütüphanelerinde bulunan el yazması eserler arasından dört tane nüsha seçilmiş olup bunlardan en eski tarihli, tam metin ve daha okunaklı olan Murat Molla nüshası asıl kabul edilip diğer üç nüshayla mukayese edilerek tahkik edilmiştir. Bu nüshalar hakkında detaylı bilgiler verildikten sonra, önce metnin incelemesi ardından tahkiki sunulmuştur. Karabaği, Şerhu Risaleti isbati'l-vacib li'd-Devvani adlı eserinde, isbat-ı vacib meselesinde kullanılan burhanları toparlayıcı ve eleştirel bir yaklaşımla ele almakta ve imkan delilinden hareketle illet-malul ilişkisini inceleyip devir ve teselsülün butlanı yoluyla Vacib'in ispatına gitmeyi hedeflemektedir. Devvani'nin yaptığı gibi o da felsefi kelam geleneğinden olan Razi, Tusi ve Cürcani gibi alimlerin konu hakkındaki görüşlerine sık sık atıfta bulunmaktadır.
Kant'ın etik görüşünde özgürlük kavramının yeri

Bu çalışmanın birinci bölümünde Antik çağdan 20. yüzyıla kadar önemli filozofların özgürlük görüşlerine yer verildi. Antikçağ filozoflarından Platon Devlet'inde seçimlerimizde kendini gösteren bir özgürlükten söz eder. Aristoteles ise özgürlüğü insan türünün bir özelliği olarak görür. Ona göre, aklını kullanarak bilgi sahibi olan insan özgürdür. Ortaçağda özgürlük dinle ilgisinde ele alınmıştır. Ortaçağın iki önemli filozofu olan Augustinus ile Aquinalı Thomas ahlakı ve özgürlüğü teolojik temellere dayandırırlar.17. yüzyılda Descartes'ta özgürlük ruhun bir özelliğidir. Belirlenimci bir ahlak görüşüne sahip olan Spinoza ise, aklını kullanarak erdemli olan özgür insanı tutku ve arzularına göre hareket eden diğer insanlardan ayırır. Bu insanlar yaptıkları eylemin nedenlerini bilmezler. Leibniz için özgür olmak, eylemlerimizde kendimize aklı kılavuz yapmaktır.18. yüzyılda durum daha farklıdır. Bu dönemin en önemli filozofu, özgürlüğü istemenin belirlenmesiyle ilgili olarak ele alan David Hume'dur. Hume, özgürlüğün ne olduğunu belirlemeksizin insanın özgür olup olmadığını tartışmanın havanda su dövmekten başka bir şey olmadığını görür. Locke ise özgürlüğü toplumsal özgürlük anlamında ele alır. Çalışmamızın ikinci bölümünde Saf Aklın Eleştirisi'nde özgürlük sorunu ele alınmaktadır. Bu bölümde Kant'ın temel kavramları ele alınarak, özgürlüğün aklın sorunsal bir idesi olarak kaldığı ortaya konmuştur. Üçüncü Bölüm'de Kant Etiği'nde özgürlük sorunu ele alınmaktadır. Bu bölümde Kant'ın çağındaki etik görüşlerine bakışı; Kant'ın etik görüşünün önemli kavramları olan isteme, ödev, buyruk, kesin ve pratik buyruk özgürlük kavramları detaylı bir şekilde açıklandı. Ayrıca yine bu bölümde Kant sonrasında özgürlük kavramını ele alan Schopenhauer, Mill ve Sartre'ın özgürlük görüşleri de Kant'ın özgürlük görüşüyle bağlantıları bakımından ele alınmıştır. Sonuç bölümünde, Kant'ın özgürlük görüşünün etik tarihi için vazgeçilmez öneminden söz edildi. Kant'ın insanın değerini korumaya odaklı özgürlük görüşünün önemi vurgulandı ve bu özgürlük anlayışı ile ortaya çıkan olanaklara işaret edildi.
Aristoteles ve Farabi'nin ruh anlayışlarının karşılaştırılması

Bu araştırmada Aristoteles ile Farabi'nin ruh anlayışlarını mukayeseli bir şekilde ortaya koymaya çalıştık. Bunun için önce disiplinler arası ortak bir konu olan ruh'un bir felsefe problemi olarak filozoflarca nasıl ele alındığını açıklamaya gayret ettik. Aristoteles'in ruh hakkındaki görüşlerini özetle şu şekilde ortaya koyabiliriz : Filozof, ruhu en genel anlamda bedenin canlandırıcı ilkesi olarak görmektedir. Bu ilkeyi de 'entelecheia' kavramıyla ifade etmektedir. Aristoteles'e göre ruh bedenden önce var olmadığı gibi bedenden ayrı bir cevher de değildir. Ruh ancak bedenle birlikte vardır. Filozof ruhu nebati, hayvani ve insani olmak üzere üç derecede ele almakta ve yalnız insani ruh'un akla sahip olduğunu kabul etmektedir. Farabi'ye gelince; O ruhu Emir aleminden bir cevher olarak kabul etmektedir. Bu cevher, kuvve halinde insan olarak kabul edilen nutfeyle birlikte duyulur alemde bulunmaktadır. Ruh bedenle birlikte vardır ancak var olması açısından bedene muhtaç olmayan bir cevherdir. Ruh bedenin her türlü fiilinin kaynağı durumundadır. Farabi de ruhu nebati, hayvani ve insani olmak üzere üç derecede ele. almaktadır, insani ruhun kuvve halinden, fiil haline geçmesi ancak Faal Akıl aracılığıyla mümkündür. Özetle her iki filozof da ruhu bedene canlılık kazandıran ve bedenin her türlü hareketinin kaynağı olan bir ilke olarak kabul etmektedirler.
G. E. Moore'un etik görüşü üzerine bir inceleme

Bu çalışmada Moore'un etik görüşü incelenirken; bir yandan onun utilitarism akımı içindeki yeri, öte yandan da kendi bilgi görüşü ile etik görüşü arasındaki ilgi gösterilmeye çalışılmıştır. Moore, kendi utilitarist görüşünü, kendinden önceki bazı filozofları ve çağdaşlarını eleştirerek ortaya koyar. Bentham ve Mill'i 'doğalcı yanılgı'ya düşmekle eleştirir. Onlar da doğalcı yanılgı olarak gördüğü şey hedonismdir. Doğalcı yanılgı, tanımlanamaz bir kavram olan 'iyi'nin tanımlanmasıyla ortaya çıkmaktadır. Hedonism, iyiyi 'haz' olarak göstermiş, dolayısıyla iyi'yi tanımlamaya girişmiştir. Oysa iyi, Moore'a göre tanımlanamaz, gösterilemez. Moore, iyiyi bir nesne gibi tanımlamaya çalışanları eleştirir. Moore iyi nedir sorusuna, 'iyi iyidir' ya da 'iyi şeylerin iyi olmaları dışında başka herhangi bir özellikleri yoktur' yanıtını verir. Moore'un ödev görüşünde de utilitarismin etkisi görülür. Erdemi şöyle tanımlar: 'Diğer olanaklı alternatiflerden daha çok iyi yaratacak eylem'. Bir eylemin ödev olup olmadığını belirlemek için, diğer durumların ne olduğunu; etkilerini ve ne olacağını bilmek önemlidir. Söz konusu eylemin kendi değerini ve sonuçlarının değerinin derecesini göz önünde bulundurmak gerekir. Ancak ona göre, 'Herhangi bir eylemin en fazla değeri yaratabileceğinden asla emin olamayız.' Dolayısıyla ona göre etik, bize bir ödev listesi veremez (Moore 1967: 149). Moore, ahlak yönünden 'doğru' olan eylemi, diğer alternatif eylemlere göre daha fazla yarar sağlayan eylem olarak anlar. Doğrulukla, iyinin artırılması arasında bir bağlantı kurar. Bir eylemin doğruluğu, o eylemin hazzı artırmasına bağlıdır. Utilitaristler bu önermenin akla gelebilecek bütün durumlarda doğru olduğunuIll savunurlar. Doğrulukla, iyinin artırılması arasındaki bu ilişki, bir matematik önermesi kadar kesindir. Moore eylemi, onun getireceği yarar, iyi şey veya mutluluk açısından ele alır. Kendisi bu konuda herhangi bir örnek vermese de, bir eylemin, getireceği yarar göz önünde tutularak yapıldığı, yapılması gerektiği düşüncesi oldukça tartışmalıdır.
Sezai Karakoç'un varoluşçu düşüncesinde insan sorunu

Varoluşçuluk, XX. yüzyılın ikinci yarısından sonra dünyanın birçok yerinde etkileryapmış felsefi bir akımdır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkisi sanatla, özellikleedebiyatla kurmuş olduğu ilişki ile başlar. Bunun bir örneğini de Sezai Karakoç'un varoluşçudüşüncesi olan Diriliş Hareketi'nde görmekteyiz. Bu çalışmanın amacı da varoluşçu düşüncenin temel kavramları ışığında Karakoç'un Diriliş Hareketi'nde insan sorununu incelemektir. Bu çerçevede ele alınan çalışmada insanın varoluş hakikati üzerine yoğunlaştığından Karakoç'unşiirlerinden çok fikir eserlerine ağırlık verilmiştir. Karakoç'un varoluşçu düşünce hareketi olan Diriliş aynı zamanda bir medeniyet ve insanprojesi sunar. Hakikat, akıl, bilim, hayat, özgürlük, sorumluluk, metafizik, medeniyet üzerine düşünceleri Diriliş düşüncesinin temel kavramları olduğu gibi bu kavramlar onun insansorununa bakışını da ortaya koyar. Karakoç, bu temel kavramları ve insanı İslam diniekseninde açıklamıştır. Çalışmamız giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde felsefe-edebiyatilişkisi çerçevesinde Karakoç'un görüşlerine yer verilmiştir. Birinci bölümde varoluşçu felsefenin temel kavramları açıklanmıştır. İkinci bölümde düşünürün varoluşçu kavramlarabakışı ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Diriliş düşüncesi ve hakikat, dördüncü bölümde iseKarakoç'un insan anlayışı üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise bir varoluşçu düşünür olarak Karakoç'un özgünlüğü anlatılmıştır.
Heidegger's contribution to the ontological analysis of the world and the self

Bu tezin konusu insanın radikal bir kavramla Dasein olarak yorumlanmasından kaynaklanan Heidegger'in Benlik anlayışıdır. Gerçekliği ikiye bölen dualist anlayışı redderek, gerçekliğin birliği adına Heidegger insanı benzer varlıklardan ayırdeden yeni bir ontolojik yaklaşım getirmiştir. Bu çalışmada, Benliğin içindeki ve Benlikten kaynaklanan değişimi sağlayan var olan olarak Dasein temelinde, Benliğin ve dünyanın ontolojik araştırmasına Heidegger'in katkıları incelenmeye çalışılmıştır.
George Orwell'de ütopya ve yabancılaşma

Araştırmada George Orwell'in ütopyası ve bu ütopyada yabancılaşmanın nasıl ortaya çıktığı irdelenmektedir. Orwell'in başta 1984 ve Hayvan Çiftliği adlı eserleri olmak üzere tüm eserleri incelenmiş ve konuya ilişkin litaratür taraması yapılarak kaynaklar analiz edilmiştir. Orwell'in ütopya tarihindeki yerini belirlemek amacıyla ütopyanın tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Bu sebeple ütopyacı düşünürler ve eserleri değerlendirilmiştir. Bir sonraki bölümde ise yabancılaşma problemi incelenmiştir. Düşünürlerin yabancılaşma sorununa yönelik tanımlamaları ve çözüm önerileri verilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise Orwell'in karşı ütopyası irdelenmiş ve onu oluşturan unsurlar tek tek ele alınmıştır. Yine aynı bölümde, Orwell'in karşı ütopyasında yabancılaşmanın ne gibi durumlarda ortaya çıkabileceğine ilişkin bulgular tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuç kısmında Orwell'de ütopyanın nasıl şekillendiği ve bunun da yabancılaşmaya nasıl etki ettiği ortaya konmuştur. Bunların yanı sıra Orwell'in yabancılaşma sorununa sunduğu çözümler göz önünde bulundurularak bunların geçerliliği tartışılmıştır.
Alvin Plantinga'nın natüralizm eleştirisi

Natüralizm, günümüzde bilim camiasında etkili metafizik bir dünya görüşüdür ve kendini bilimsel kabul eder. Natüralizmin metafizik iddiaları teizmin karşısındadır ve natüralistler bilim ile teizmin çatıştığını savunurlar. İleri gelen din felsefecilerinden Alvin Plantinga, natüralizmin, teistlerin mücadele etmesi gereken bir dünya görüşü olduğunu savunmaktadır ve 'natüralizme karşı evrimsel argüman'ı geliştirmiştir. Ona göre, bilim ve teistik inançlar arasında yüzeysel çelişki ancak derin bir uyum; bilim ile natüralizm arasında yüzeysel uyum ancak derin bir çelişki vardır. Bu tez iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde natüralizmi ve natüralistik tezleri, ikinci bölümde ise Plantinga'nın natüralistik iddialara cevaplarını ve onun natüralizmekarşı evrimsel argümanını ele aldık.
The problem of 'space' in Frege's antology atranscendentan inquiry

Bu tezde, Frege'nin 'sayı ontolojisi'ni Kant'ın transandantal felsefesi açısından eleştirel bir biçimde değerlendirmeyi deneyeceğiz. Kant ile Frege, aralarındaki önemli farklılıklara rağmen, bir süreklilik içinde ele alınacaktır. Tezde, Frege'nin Kant'a yönelttiği eleştirilerin, çoğunlukla, Kant'ın dizgesinin Frege tarafından yanlış bir biçimde değerlendirilmiş olmasından kaynaklandığı gösterilmeye çalışılacaktır. Kant ile Frege arasındaki en önemli kavramsal benzerlikler, nesne ile kavramı ve kavram ile yargı arasındaki ilişkilerdedir. Her iki filozof için, aritmetiksel nesneler empirik ya da duyulara ait değildir. Bu nesneler, kendi başlarına da varolamazlar. Aritmetiksel nesneler olarak sayılar, sayı kavramlarının altında bulunur. Nesneler ile kavramlar da, yargıların içinde bulunur. Frege'nin dizgesinde, Kant'ın dizgesindeki en önemli noktalardan olan nesnelerin oluşumundan ya da mekanından sözedilmez. Frege'nin dizgesinde 'nesnel düşünceler' için de bir mekan bulunmaz. Bu 'nesnel düşünceler'i birbirine bağlayacak 'ontolojik aracılar' da yoktur. Bu nedenlerle, Frege'nin dizgesi, ontolojik olarak eksiktir. /
Henri Bergson'un felsefesinde sezgi

Henri Bergson, akıl ve duyuların yanı sıra özellikle sezgiyi de bir bilgi vasıtası olarak görür. Ona göre akıl ve duyular hakikatin bilgisini elde etmede yetersizdir. Ancak sezgi bir metot olarak kullanılırsa hakikatin bilgisi tam olarak elde edilebilecektir. Bergson, sezgiyi bir metot haline getirir. O, felsefesinin temeline sezgiyi koyar. Bergson'a göre önemli olan sezginin keşfedilmesi değildir. Önemli olan saf süreden ibaret olan hayat ve bilinç sahasına sezginin uygulanmasıdır. Çünkü hayat, esas olarak bir oluş veya sürekli bir yaratılış halindedir. Sezgi bunu kavrayarak gerçeğin aslını bize verecektir. Saf süre, sürekli bir akış, bir atılım, bir oluş halinde olduğu için ancak sezgi ile bilinebilir. Fakat sezgi ile onu doğrudan ve içerden tanıyabiliriz. Hayat, daima kendini yenileyerek tekamül eden ve her aşamasında kendisini aşarak yükselen bir hamlenin eseri olduğu için, böyle bir hayatın anlaşılabilmesi, kavranabilmesi ise, ancak sezgiyle mümkündür. Felsefi anlayışında önemli bir yere sahip olan sezgi, Bergson'a göre, üç aşamada gerçekleşir. Sezgi öncelikle kavramlardan yararlanır,, bu kavramlardan bilinçte hayaller meydana gelir. Bilinçte ortaya çıkan hayaller bilinci yaratıcılığa götürür, fakat bunun ortaya çıkabilmesi için çabaya ihtiyaç vardır. İşte böylece sezgi meydana gelmiş olmaktadır.
A Study on the connection between justification and truth

oz GEREKÇELENDİRME VE DOĞRULUK ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Arıcı, Murat Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. David Grünberg Ağustos 2003, 54 sayfa Bu tezde bilginin klasik üç koşullu tanımını inceliyorum. Bu tanıma göre bir bilgi iddiasımn ortaya çıkabilmesi için üç koşul gereklidir; özetle bunlar inanç, doğruluk ve gerekçelendirme koşullarıdır. Bu tanımla ilgili temel problem ise bu üç koşul sağlandığı halde bir öznenin p gibi bir önermeyi hala bilmeyebileceğidir. Çünkü, p önermesi için öne sürülen gerekçelendirme gerçekte p'nin doğru olduğu yönünde bir gerekçe olmayabilir. Bu nedenle bu tezdeki temel amacım gerekçelendirme ve doğruluk koşulları arasında güçlü kavramsal bir ilişki kurmak. Bu amacı gerçekleştirmek için ilk olarak söz konusu üç koşul arasında üç yönlü karşılıklı bir ilişki olduğunu savunuyorum. Ardından ne tür bir gerekçelendirmenin bizi ne tür bir doğruluğa götürmesi gerektiğini araştırıyorum. Bu soruya cevap vermek için de üç tür gerçekliğin, yani Öznel Gerçeklik, Özneler-Arası Gerçeklik ve Sözde Saf Gerçeklik'in var olduğunu ortaya atıyorum. Ayrıca gerekçelendirme koşulunu, bir tür 'tam gerekçelendirme' vardır ve bu hem içsel hem de dışsal gerekçelendirmeyigerekli kılar şeklinde yeniden tanımlıyorum. Bu gerçeklik anlayışına ve gerekçelendirme koşulunun yeniden tanımına göre içsel gerekçelendirme ile tamamıyla özne-bağımlı olan Öznel Gerçeklik arasında zaten güçlü kavramsal bir ilişki vardır; ve ben böyle bir ilişkinin tam gerekçelendirme ile Özneler- Arası Gerçeklik arasında da var olduğunu savunuyorum. Son olarak hiçbir gerekçelendirme anlayışının bizi, şüpheciliğin en katı türünün var olduğunu iddia ettiği Sözde Saf Gerçeklik' e götüremeyeceğini savunuyorum.
İbn Arabi ve Spinoza'da tanrı anlayışı

kavramı, düşünce tarihinin en eski ve değişmeyen konularından biri olagelmiştir. Bütün düşünürler ve filozoflar Tanrı hakkında olumlu ya da olumsuzfikirlerini belirtmekten geri durmamışlardır. Biz bu bağlamda Tanrı kavramını, kendi düşünce sistemlerine göre ortaya koyan iki düşünce adamını seçtik. Batı felsefesindenSpinoza ve doğu felsefesinden bn Arabi'nin Tanrı konusundaki açıklamalarının benzer ve farklı yönlerini belirlemeye çalıştık. Çalışmamız, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; genel olarak Tanrı kavramı üzerinde durulmuş, bunun paralelinde Spinoza'nın eğitimini almış olduğuYahudilik Tanrı anlayışı ve bn Arabi'nin eğitimini almış olduğu slam Tanrı anlayışıkısaca açıklanmıştır. Girişin sonunda, bn Arabi felsefesinin genel adı olarak nitelendirilentasavvuf felsefesi ve Spinoza'nın felsefi anlayışı olarak nitelendirilen panteizm hakkında genel bir açıklama yapılmıştır. Birinci bölümde; bn Arabi'nin varlık anlayışı ile Vahdet-i Vücud bağlamında Tanrı anlayışı açıklanmıştır. kinci bölümde; Spinoza'nın varlık anlayışı ile Tanrı anlayışı ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde; iki filozofun Tanrı anlayışlarının benzer ve farklı yönleri ortaya konmuş, sonuç ve değerlendirme kısmında ise çalışmanın vardığı sonuçlara ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
Aristoteles'te fizik metafizik ilişkisi

felsefe tarihindeki en önemli filozoflardan biridir. Özellikle doğa araştırmaları alanındaki büyük başarıları onun varlık ve zihin dünyasındaki çift taraflı araştırmalarından oldukça etkilenmiştir ki işte doğa felsefesinin kullandığı kavramlar da bir adı da metafizik olan ilk felsefe tarafından analiz edilmektedir. Bu durum şu şekilde formule edilebilir: Varlığın kendisinin araştırılmasına eşlik edecek şekilde doğal varlıkların araştırılması. Bu sayede her biri araştırma alanının bir tarafına yönelmiş olmakla birlikte birbirlerini gerektiren ve tamamlayan iki temel bilimden söz edilmesi mümkün olmaktadır. Yine bu sayede doğa bilimi ile ona eşlik eden ve ona yön veren metafizik arasında çok güçlü bir bağdan söz edimesi mümkün olmuştur. Aristoteles fiziği de metafizikle olan bağıyla birlikte ve bu bağa dayanarak var olmuştur. Bu ilişki iki yönlüdür. Hem Aristoteles fiziğinin şekillenmesindeki metafizik etkiyi telmih eder hem de metafiziğin ele aldığı problemlerin belirlenmesinde kendisine problem kaynağı sağlaması açısından fizik araştırmaların metafizik üzerindeki tesirini ihtiva eder. Aristoteles felsefesinde metafiziğin fiziği daha çok etkilediği söylenebilir. Aristoteles'e göre bütün bilimler kanıtlamalarla iş gördüğü ve bir takım aksiyomlardan hareket ettiği için bu aksiyomları ortaya koymak kadar onların geçerliliğini test etmek de kanıtlamaların ilk ilkelerinin doğasını incelemek de ilk felsefe olarak adlandırılan metafiziğin görevidir. Bu yüzden fizik bilimi metafiziğe bağlıdır. Hemen bütün özel bilimlerin kullandığı töz, neden, sebep gibi kavramların incelenmesi de metafiziğin alanına dahildir. Metafizik bu kavramları tahlil eder, özel bilimler ise bunları kullanır. Dolayısıyla bu açıdan da fiziğin metafiziğe bağlı olduğu görülebilir. Ne var ki zorunlu olarak fizik ve metafizik açıklamalar gerek kavram gerek konu gerekse kapsam açısından bazen örtüşebilir bazen de ayrılabilir. Yine bazı durumlarda biri diğerinden daha kapsamlı olabilir. Her bilimin yerini tayin eden ve yetkisi bütün bilimlerin üzerinde olan bir bilim olarak metafizik bilimin de yetki ve sınırlarını bu arada fiziğin de yetki ve sınırlarını tayin eder. Aristoteles'e göre doğa ve varlık hakkında genel bir açıklama asla sadece duyusal cisimlerin açıklanmasıyla sınırlı kalmamalıdır. Evrenin tümünü kapsadığı gibi felsefi açıdan geniş bir araştırma alanını özellikle de metafizik bir kavrayışı gerektirir. Metafizik katkı olmadan böyle bir araştırma Aristoteles'e göre maddi düzenden ilkelere evrensel bir geçerlilik izafe etmek anlamına gelecektir. Halbuki varlıkların ilkelerini araştırmak varlık olmak bakımından varlığı araştırmak anlamına gelir. Varlık olmak bakımından varlığın kendisinin araştırılması ise varlığın ögelerini araştırmaktan farklı ve daha üst düzey bir araştırma alanıdır.