Yatırım Danışmanlığı ve Çıkar Çatışması

Yetkili kurumların müşterileri ile yaptıkları, hangi sermaye piyasası araçlarına yatırım yapılacağı, sermaye piyasası araçlarını alma ve satmazamanı hakkında ve bir ücret karşılığında, tecrübelerine, teknikaraştırmalarına ve bilimsel verilere dayanan tavsiyelerde bulunma konusundataahhütte bulunmasına ilişkin sözleşme, yatırım danışmanlığı sözleşmesi olarak isimlendirilmektedir. Sözleşmenin konusu, sermaye piyasası araçlarının hangilerine yatırım yapılacağı, riskin dağıtılması, sermaye piyasası araçlarının piyasa durumuna göre alım satım zamanları gibimüşterilere bilgi verilmesinin taahhüt edilmesidir. Yatırım danışmanlığının iki unsuru bulunmaktadır. İlki sermaye piyasası alanında müşterilere yönlendirici nitelikte bilgiler verilmesi ve tavsiyelerde bulunulması, diğeri ise yatırımdanışmanlığında bulunan yetkili kurumun bunun karşılığında müşterilerindenbir menfaat elde etmesidir. Yatırım danışmanlığı için yetkili kurumlar ile müşterileri arasında yazılı bir sözleşmenin yapılması gerekmektedir. Herhangi bir faaliyetin, mesleğin veya işin yürütülmesi sırasında, bu faaliyet, meslek veya işin içerdiği hizmetlerle ilgili olarak, süreklilik arz etmeyen ve istisnai birkaç olaya yönelik olarak veya aracı kurumlar tarafından alım satım aracılığı faaliyetlerinin icrası sırasında müşterilerineyazılı veya sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması yatırım danışmanlığı kapsamı dışındadır. Benzer şekilde medya ve elektronik ortamda yer alan yorum ve tavsiyeler de yatırım danışmanlığı kapsamı dışında tutulmuştur. Yatırım danışmanlığında yatırım danışmanı ile yatırımcı, menkul kıymetlere ilişkin yatırımlar hakkında yorum ve tavsiyede bulunmak üzereanlaşmaktadır. Yatırım danışmanı, yatırımcının menfaatine ve iradesine uygun ve fakat yatırımcıdan bağımsız olarak bir ücret karşılığında iş görme borcu altına girmektedir. Bu açıdan yatırım danışmanlığı vekalet sözleşmesine uygunluk göstermektedir.2Edimini ifa yükümlülüğü yanında özen ve sadakat yükümlülüğüiçerisinde değerlendirebileceğimiz, müşteriler için uygun olan tavsiyedebulunma yükümlülüğü, tavsiyelerini yeterli ve makul temellere dayandırmayükümlülüğü, tavsiyelerin müşteri menfaatlerini gözeterek ve tarafsız olarak verilmesi yükümlülüğü, müşteriyi bilgilendirme yükümlülüğü ve sır saklama yükümlülüğü danışmanın başlıca yükümlülükleridir. Müşteri ise, ücret ödemeyanında, kendisine uygun bir yatırım danışmanlığı hizmeti verilebilmesi için gerekli tüm bilgi ve belgeleri yatırım danışmanına sunma yükümlülüğü altındadır. Çıkar çatışmasını, bir kişinin kendi çıkarı ile hukuki ilişki içinde olduğu bir başkasının çıkarının ya da hukuki ilişki içinde olduğu iki ya da daha fazla kişinin her birinin diğeri ile olan çıkarlarının karşı karşıya gelmesi olarak tanımlamak mümkündür. Çıkar çatışması objektif bilgilendirmeyietkileyebilmektedir. Bunun yanında çıkar çatışmasının varlığı yatırımcılarınyetkili kurumlara ve piyasaya olan güveninin kaybolmasına yol açacaktır. Yatırımcıların bilgilendirilmesine ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan başlıca çıkar çatışması hallerini şu şekilde saymak mümkündür. Danışmanınya da yetkili kurumun sahip olduğu portföy nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması, komisyon gelirleri nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması, yetkili kurumun sunduğu diğer hizmetler nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması, danışmanlık hizmetini sunan kurumun hisse senetlerinin halka arzına da yetkili olması nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması, piyasa yapıcılığına bağlı çıkar çatışması, değerlendirme konusu şirket ile yetkili kurum/danışman arasındaki ilişki nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması, ücretlendirme politikasına bağlı çıkar çatışması, raporlama sistemlerine ilişkin uygulamadan doğan çıkar çatışması, bazı müşterilere farklı davranılmasına bağlı çıkar çatışması, yatırımcıların bilgi ve tecrübeeksikliğine bağlı çıkar çatışması, tavsiyelerin doğruluğu ve etkinliğinin aracı kuruluşlarca takip edilmemesi nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması.