turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de Anayasa tartışmaları (1990-2010): Anayasa'nın meşruiyet sorunsalı

Anayasanın özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılması anayasanın meşruiyetini sağlar. Fakat, anayasanın özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılması yürürlüğe girdikten sonra meşruiyetinin aynı şekilde devam edeceği anlamına gelmez. Anayasanın meşruiyeti zaman içinde artabilir veya azalabilir. Yürürlükteki bir anayasa, toplumun siyasal kültürüyle uyumlu olması ve işlevsel olarak toplumun beklentilerini karşılaması sayesinde meşru olabilir. Anayasanın varlığına devam edebilmesi için belli seviyede meşru olması gerekir. Türkiye'de 1982 Anayasası özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılmaması nedeniyle başlangıç meşruiyetine sahip değildir. Ayrıca, anayasayı hazırlayan devlet elitlerinin yasakçı, otoriter ve vesayetçi zihniyeti o dönemin olağan Türkiye ortamına bile uygun düşmemektedir. Anayasanın çözüm üreteceği sanılan kurgusunun da zaman içinde çözüm üretmek yerine toplumsal, siyasal ve ekonomik krizlere neden olması anayasanın geniş toplumsal kesimler tarafından eleştirilmesine neden olmuştur. 1990'lı yıllarla beraber anayasaya yönelik eleştiriler; siyasi partiler, sendikalar, sermaye örgütleri ve bağımsız kuruluşların hazırladığı anayasa önerileri ve raporlarında somutlaşmıştır. Çalışmamız kapsamında incelediğimiz bu öneri ve rapordaki genel eğilim yasakçılığa karşı özgürlükçü, otoriterliğe karşı demokratik, vesayet kurumlarına karşı seçilmiş organların yetkilendirildiği bir anayasal düzenin oluşturulmasıdır. Türkiye'de anayasanın meşruiyet sorunsalı, bu talepler karşılandığında çözüme ulaşacaktır.
Genel işlem şartları ve yargısal yoldan denetimi

Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Üç bölümden oluşan tezimizin birinci bölümünde genel işlem şartları kullanımı ve denetimi gereksinimi genel biçimde incelenmiştir. Bu bölümde genel işlem şartları kullanımının ekonomik hayattaki vazgeçilmezliğinin yanı sıra, daha sıkı denetlenmesi gereğinin ilkesel temelleri açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan bu temellendirme çerçevesinde ikinci ve üçüncü bölümlerde, Türk hukukunda genel işlem şartları ve yargısal yoldan denetiminin, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun m. 20-25 düzenlemesi ile birlikte geldiği nokta ve bu hükümlerin nasıl yorumlanması gerektiği üzerinde durulmuştur. Tezimizde, genel işlem şartlarının denetimi konusundaki deneyimi sebebiyle Alman hukukunun verilerinden yararlanılmaya gayret edilmiş, Avrupa Birliği hukukundaki düzenlemelere de göndermeler de bulunulmuştur.
İş Hukukunda işe iade davaları ve uygulama sorunları

İşçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli veya haklı bir neden olmaksızın feshedilmesi ve bunun işçi üzerindeki olumsuz sonuçları İş Hukuku'nun en önemli sorunlarındandır. Bu nedenle işçinin feshe karşı korunması ve iş ilişkisine süreklilik kazandırmak, aynı zamanda işletmenin varlığını korumak için kurallar getirilmiştir. Böylece hem iş sözleşmesinin keyfi olarak sona erdirilmesi önlenmeye çalışılmış hem de işten çıkarma sonucu meydana çıkabilecek zararları telafi edici önlemler alınmıştır. 4857 Sayılı İş Kanunu'na göre; iş güvencesinde yer alanma koşulları, iş sözleşmesinin feshinde usul ve şekil, fesih bildirimine itiraz ve sonuçları, mahkemeye başvuru, özellikle öğretide tartışmalara konu olan işe iade davasının niteliği konuları ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Yargılama usulü, mahkemenin vereceği kararlar, ispat yükü ve kanun yolları açıklanmıştır. Daha sonra geçersiz feshin sonuçları incelenmiş, işçinin başvurusu, bu başvuru üzerine işverenin işçiyi işe başlatıp başlatmaması, bunun hukuki sonuçları özellikle boşta geçen dört aylık ücret ve iş güvencesi tazminatı ayrıntılı olarak açıklanmış, işe iade davası ile ilgili yapılan düzenlemenin olumlu ve olumsuz yönleri ile çözüm önerileri ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Yönlendirici vergilendirme

Vergilendirme, kamu harcamalarının finansmanı için kullanılan bir araçtır. Eğitim, iç ve dış güvenlik, sağlık gibi devletin üstlendiği hizmetlerin yapılabilmesi için gerekli finansman vergilerle sağlanır. Mali amaçlı ve mali amaç dışı vergilendirme ayrımı yapıldığında vergilendirmenin iktisadi ve sosyal politikaların aracı olarak da kullanılabildiği görülebilir. Devletin elde etmeyi planladığı vergi gelirinin yanında ya da sadece belirli bir amacı gerçekleştirmek için dolaylı veya doğrudan vergiler eliyle vergi mükelleflerinin belirli davranışlarının özendirilmesi veya ödüllendirilmesi, bunun yanında bazı davranışların yapılmaması için caydırılması yahut cezalandırılması yöntemlerinin uygulanmasına yönlendirici vergilendirme denilmektedir. İktidar, kendi istediği modele/plana uygun davranılmasını sağlamak için yönlendirici vergilendirmeye başvurmakta ve bunu tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, kültürel alanda toplumsal dinamiklerin işletilmesi, çevrenin, birey ve toplum sağlığının, aile yapısının ve birliğinin korunması, nüfus planlaması, bağımlılık yaratan ancak kullanımı yasaklanmamış nesnelerin tüketiminin azaltılması gibi alanlarda kullanılabilmektedir. Yönlendirici vergilendirme sonrasında birey ve toplum davranışlarında vergiye uyum, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma gibi tahmin edilen sonuçlar gerçekleşebilir. Ayrıca, kanun dışı yollara sapma ve hükümetlere siyasal baskı uygulanması gibi beklenmeyen sonuçların doğması da mümkündür. Yönlendirici vergilendirme toplum mühendisliğinin aracı olarak kullanıldığında kişi iradesinin özgürlüğüne yapılan müdahalenin bireylerin hak ve özgürlüklerine zarar vermemesi gereklidir. Vergi salınmadan önce vergilendirmenin olası sonuçlarına ilişkin sosyolojik bir araştırmanın yapılması da önem taşımaktadır.
İş hukukunda kıdem kavramı

İş hukukunda kıdem kavramı, sonuçları bakımından çalışma hayatını etkileyebilen önemli kavramlardan biridir. İşçinin kıdemi, en temel haliyle iş sözleşmesinin yapılmasından sona ermesine kadar geçen süredir. Bununla birlikte konunun ayrıntısına girildiğinde birçok problem ile karşılaşılır. İşçinin işyerindeki emeği artıkça, kıdemi daha çok korunur hale gelmiş ve kıdemin ödüllendirilmesi ihtiyacı doğmuştur. Hukuki kurumların birçoğu işçinin kıdemi esas alınarak düzenlenmiştir. Hem hakkın doğumu hem de hakkın kapsamının genişlemesi, çoğu durumda kıdeme bağlı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebeple kıdem kavramının içeriğinin doldurulması ve tespitinin doğru bir şekilde yapılabilmesi son derece önem arz etmektedir. Bu çalışma ile kıdem kavramının Türk iş hukukuna etkileri anlatılmaya çalışılmıştır. Kıdem süresinin başlangıcı ve sonu, iş sözleşmesinin askıda kaldığı durumların kıdeme etkisi incelenmiştir. Kıdem kavramı sadece mevzuattaki düzenlemeler ile sınırlı kalmamıştır. Toplu iş sözleşmeleri, işyeri yönetmelikleri ve iş sözleşmesi hükümleri ile işyeri uygulamalarında da kıdem kavramı uygulamaya yön vermiştir.
Avrupa Birliği'nde anayasal hareketler

Avrupa Birliği'nin anayasalaşma süreci, ATAD kararlarıyla biçimlenmiştir. Kurucu antlaşmaların anayasa benzeri hükümleri ve ATAD kararlan yoluyla temel hak koruması, bu sürecin başlıca göstergeleridir. Leaken Zirvesi ile bir anayasa oluşturulmasına karar verilmiştir. 'Avrupa İçin bir Anayasa Oluşturan Antlaşma', ulusal hükümet temsilcilerinden ve AB kurumlarının bürokratlarından oluşan bir konvansiyon tarafından hazırlanmıştır. Anayasa demokrasi açığının kapatılmasına ilişkin çareler getirmekte ve kurumlara işlerlik ve etkinlilik kazandırmaktadır. Anayasa'nın hukuki niteliği tartışmalıdır. Ne bir anayasa ne de bir uluslararası antlaşma özelliği göstermektedir. Kendine özgü özelliklere sahiptir. Anayasa'nın onaylanma prosedürü ülkelerin anayasal düzenlemelerine bağlıdır. Türkiye'nin üyeliği ile bu süreç arasında bir ilişki kurulmaktadır. Anayasa tartışmaları, AB'nin genişleme politikasında ve siyasi yapısının belirginleşmesinde etkili olmaktadır.
ICSID tahkiminde esasa uygulanacak hukuk

Yabancı yatırımlardan kaynaklanan uyuşmazlıklara adil ve eşit şartlardaçözümler bulunmasını amaçlayan ve Dünya Bankası nezdinde 1966'da yürürlüğe giren Devletler ile Diğer Devlet Vatandaşları Arasındaki Yatırım UyuşmazlıklarınınÇözümüne Dair Sözleşme'nin tahkim kurallarından biri olan esasa uygulanacak hukukun tespit edilmesine dair 42. madde, gerek hukuki yapısı, gerekse de taraflara sağladığı geniş irade serbestisi sayesinde, oldukça büyük bir önem kazanmıştır. Çalışmamızın amacı, ICSID Sözleşmesi kapsamında esasa uygulanacak hukukun tespitini düzenleyen 42. maddenin irdelenmesi suretiyle, hukuki yapısını ortaya koymak bununla birlikte söz konusu madde ile ilgili görüş ve tartışmalara katkıda bulunmaktır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmamızda ICSID tahkiminin genel yapısı incelenmiş, sonra da esasa uygulanacak hukuk konusuna geçilmiştir. Esasauygulanacak hukuk konusu, tarafların uygulanacak hukuku belirlemek amacıyla, bir hukuk seçimi yapmış olması veya böyle bir seçimin hiç yapılmamış olması durumlarının iki ayrı bölüm içerisinde ele alınmasıyla incelenmiştir. Tahkimuygulamalarında sık rastlanan ve hakeme uyuşmazlığı hakkaniyet ve nısfete göre çözme yetkisi veren Sözleşmenin 42. maddesinin 3. fıkrası da hukuk seçiminin olmadığı hallerde uygulanacak hukuk başlığı altındaki bölümde incelenmiş ve çalışmamız uluslararası hukukun ICSID kapsamındaki ifadesi ve uygulanması ve esasa uygulanacak hukuk konusuna getirilen sınırlamalar bölümünden sonra varılan sonuçların yer aldığı sonuç bölümüyle son bulmuştur. Varılan bu sonuçlardan kuşkusuz ki en önemlisi, esasa uygulanacak hukukkonusundaki ICSID tahkim kurallarının taraf iradesine büyük bir önem vermiş olması ve aynı zamanda da uluslararası hukukun ICSID m.42 çerçevesinde geniş bir uygulama alanı bulmuş olmasıdır. Bu sayededir ki ICSID tahkim kurallarının 42. maddesi, ICSID Sözleşmesinin, hukuki güvenliği ve uluslararası standartlar çerçevesinde taraf eşitliğini sağlama amacına oldukça büyük bir katkıda bulunmaktadır.
Anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin kamu borçlarından doğan sorumluluğu

Anonim şirketler hissedarlarından ve kendisini temsil eden yöneticilerinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptirler ve pay sahipleri ile yöneticiler kural olarak şirket borçlarından dolayı sorumlu değildirler. Hissedarların sorumlulukları şirkete karşıdır ve koymayı taahhüt ettikleri sermaye miktarı kadardır. Anonim şirkete karşı taahhüt ettiği sermayeyi ödeyen hissedarın sorumluluğu sona ermektedir. Ancak anonim şirket tüzel kişiliğinden tahsil edilemeyen kamu alacakları için kanuni temsilciler şahsi malvarlıkları ile sorumludurlar. Türk hukukunda anonim şirket kanuni temsilcilerinin kamu alacaklarından dolayı sorumluluğu 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda düzenlenmektedir. Aynı konuda iki farklı düzenleme olmakla birlikte her iki düzenlemede yer alan sorumluluk koşulları açısından bir takım farklılıklar bulunmaktadır. Diğer taraftan aynı konuda iki düzenlemenin bulunuyor olması uygulamada bir takım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu çalışmamızda anonim şirket kanuni temsilcilerinin kamu alacaklarından kaynaklanan sorumluluğunun koşulları, bu konudaki yasal düzenlemeler arasındaki farklılıklar ve uygulamada karşılaşılan hukuka aykırılıklar kapsamlı biçimde ele alınarak incelenmiştir.
Uluslararası ticari teslim şekillerinden FOB teslimde taraf yükümlülükleri

Günümüzde uluslararası ticaretin giderek genişleyen kapsamı ve hızı neticesinde dış ticaret ile ilgili olan kavramların da devamlı olarak takip edilmesi zorunluluğu doğmaktadır. Tez Konusunu oluşturan Incoterms 2010 içerisinde de kendine yer bulmuş olan FOB teslim şekli uluslararası ticarette ithalat ve ihracatçıların en fazla karşı karşıya kaldıkları teslim terimidir. Bu terimin iyi anlaşılması ve değerlendirilmesi bu konuda çıkan uyuşmazlıkları da sayıca en alt seviyeye indirecektir. Özellikle FOB teslim şekli ICC tarafından yapılan Incoterms 2010 değişikliği ile önemli değişikliğe uğramış ve hasarın intikali konusu tamamen değişmiştir. Çalışmamızda da ilk önce 70 yılı aşkın bir süredir Incoterms terimlerini yayımlayan ve tüm dünya üzerindeki ithalatçı ve ihracatçı tarafların kullanımına sunan Milletlerarası Ticaret Odası ve Türkiye Milli Komitesi tanıtılacak, Incoterms tanımı yapılarak Incoterms 2010'un getirdiği yenilikler ve değişiklikler belirtilecek, 11 teslim şekli kısaca açıklanacaktır. Akabinde FOB teslim teriminin tanımı yapılarak unsurları işlenecek olup, en son kısımda ise alıcı ve satıcı tarafa yüklediği borçlar ayrıntılı olarak işlenerek uygulamadaki sorunlar çözüm önerileri ile birlikte irdelenecektir.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin yüklenicinin temerrüdü sebebiyle sona ermesi

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, kendine has bir yapısı olan inşaat sözleşmesidir. Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenici arsa payı karşılığında bir eseri inşa edip arsa sahibine teslim etme yükümlülüğü altına girerken, arsa sahibi de belirlenen arsa paylarını yükleniciye devretmekle yükümlüdür. Bu çalışma kat karşılığı inşaat sözleşmesinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri olan yüklenicinin temerrüdükonusunu ele almaktadır. Yüklenicinin asli borcu bağımsız bölümlere sahip bir eser inşa ederek, belirlenen bağımsız bölüm veya bölümleri arsa sahibine zamanında teslim etmektir. Yüklenicinin edimini zamanında yerine getirmemesi halindetemerrüde düştüğü kabul edilmektedir. Yüklenicinin temerrüdü halinde arsa sahibieserin tamamlanarak teslimini ve gecikme nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep edebileceği gibi, ek süre verme şartını yerine getirerek ifadan vazgeçmek suretiyle, müspet zararının tazminini talep edebilir. Arsa sahibi ayrıca şartların oluşması halinde sözleşmeden dönmek suretiyle menfi zararının karşılanmasını talep edebilir. Ayrıca arsa sahibi sözleşmeden dönerek müspet zararının tazminini de talep edebilir. Müspet zarar, fiili zararları ve kaçırılan fırsatlardan doğan zararlarıkapsamaktadır. Sözleşmeden dönülmesi durumunda arsa sahibi ve yüklenici ifa ettikleri edimleri iade etmekle yükümlüdürler. Türk Borçlar Kanunu'ndadüzenlenmeyen isimsiz bir sözleşme tipi olan kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenicinin temerrüdü halinin uygulamada çok sık görülen bir durum olması ve bunun arsa sahibi açısından doğurduğu riskler bakımından bütün yönleriyle incelenmesi hedeflenmiştir.
İşçinin kişiliğinin korunması

İşçi ve işveren ilişkilerini, hukuki ilişkilerden ayrı kılan en önemli özellik, işçinin işverene olan hukuki bağımlılığıdır. Bu unsur, özel hukuk ilişkilerinde sözleşmenin tarafları arasında olması gereken eşitliği bozmaktadır. Bağımlılık, işçiye iş görme borcu ile sadakat yükümlülüğü yüklerken; işverene, işçiyi koruma borcunu yüklemektedir. İşverenler kendi menfaatlerini korumak adına birçok yönteme başvurmaktadır. İşverenin denetim ve talimatları her zaman işçinin özel hayatına müdahale ihtimalini gündeme getirmektedir. Bu noktada, işverenin yönetim hakkı ile işçinin özel hayatına saygı gösterilmesi hakkı çakışmaktadır. Hizmet ilişkisinde, işçinin özel hayatını işyeri dışında bırakması mümkün olmadığından, işçinin özel yaşam hakkı, temel hak ve özgürlükleri ile işverenin hak ve menfaatleri dengelenmelidir. Çalışmamızın odağını yeni yasal düzenlemeler kapsamında işçinin kişiliğinin korunması oluşturmaktadır. İşçinin kişiliğinin ihlalinde genellikle kişiliği oluşturan değerlerden işçinin özel ve gizli hayat alanı ile şeref ve haysiyete ilişkin değerler ihlal edilmektedir. Bu kapsamda kişiliğe saldırı ve müdahale hallerinin farklı görünümleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada öncelikle kişi, kişilik ve kişilik hakkı kavramları üzerinde durulmuş, ardından bahsi geçen kavramların kaynakları belirtilmiştir. Sonrasında işyerinde işçinin kişiliğine müdahale oluşturabilecek uygulamalara ve işyerinde işçinin kişiliğine saldırı hallerine değinilmiştir. Nihayet, işçinin kişilik hakkının ihlalinin sonuçları açıklanmıştır.
Sosyal sigorta ilişkisinde işverenin bildirim yükümlülüğü

Sosyal Güvenlik Hukukunda, işverenin Kuruma karşı bildirim yükümlülüğü, büyük önem arz etmektedir. Çünkü, sigortalı hizmetleri bildirilmeyen kişinin hayatı boyunca bu durumdan etkilendiği aşikardır. Bu yönüyle, sigortalı açısından etkileri, özellikle hastalık ve yaşlılık durumlarında görülmektedir. Ayrıca, sigortalının vefatı durumunda ise hak sahipleri tarafından işveren bildiriminin etkileri yakinen hissedilebilmektedir. Bu çalışmada, öncelikle işverenin işyerini Kuruma bildirme yükümlülüğü ve işyerinin nakli, devri, intikali ile alt işveren kavramları ele alınmış, yine işverenin, çalıştırdığı sigortalıları Kuruma bildirme yükümlülüğü ve bu yükümlülüğün sonuçları anlatılmış, sigortalı çalışanlarını Kuruma bildirmeyip kaçak işçi çalıştıran, yine sigortalıların prime esas kazançlarını veya prim gün sayılarını eksik bildiren veyahut muvazaalı bir şekilde yani sahte bildirimde bulunan işverenlere uygulanacak hukuki ve cezai yaptırımlar açıklanmıştır. Yine çalışmada, işveren tarafından sigortalı hizmetleri bildirilmeyenlerin; haklarını, Kuruma bizzat başvurarak işvereni şikayet edebildikleri gibi Alo 170 ve Alo150 gibi ihbar hatlarını kullanabilmeleri hususuna değinilmiştir. Ayrıca, hizmetleri bildirilmeyen sigortalıların mahkemeye başvurarak, hizmet tespiti davası açmaları ve bu dava sonucunda, geriye dönük hizmetlerini saydırabilmeleri ve prim gün sayılarına karşılık kıdem tazminatına hak kazanabilmeleri üzerinde durulmuştur.
İş sözleşmesinin işçi tarafından süreli feshi

İşçi ve işveren ihtiyaçlarına uygun türde iş sözleşmesi yapabilirler. İş sözleşmesinin sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşme olması onun uzun süre devam edeceği anlamına gelmemektedir. Her sözleşme gibi iş sözleşmesi de çeşitli şekillerde sona erebilmektedir. Hukuk sistemi her iki tarafa da tek taraflı olarak iş ilişkisine son verme hakkını tanımıştır. İşte fesih hakkı, hukuken taraflara tanınan, ancak kullanımı bir takım şartlara ve sonuçlara tabi olan bir haktır. Sadece belirsiz süreli iş sözleşmelerinde geçerli olan süreli fesih her iki tarafa da tanınmış bir haktır. İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Süreli Feshi başlıklı bu tez çalışması, Türk İş Hukuku kapsamında yer alan iş sözleşmelerinin incelenmesini, buna bağlı olarak da iş sözleşmelerinin sona erme biçimlerini, sona erme biçimlerinden de fesih konusu ve feshe bağlı hukuki sonuçları içermektedir. Üç bölümden oluşan bu çalışmamızın birinci bölümünde iş sözleşmesinin tanımı yapılıp, iş sözleşmesi türleri anlatılmıştır. İkinci bölümde iş sözleşmesinin sona erme biçimlerinden ikale, ölüm ve belirli sürenin bitmesi üzerinde kısaca durulmuştur. Sözleşmenin fesihle sona ermesi, feshin bildirimin hukuki niteliği, içeriği, şekli, yapılma yeri ve zamanı, hüküm doğurma anı ve bildirimli fesih konularını anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde iş sözleşmesinin işçi tarafından süreli feshinin sonuçları ve fesihle birlikte doğan hak ve borçlar anlatılmıştır.
İslam Ceza Hukukunda diyet ve akile sistemi

Bu çalışmada İslam ceza hukukunda şahıslara karşı işlenen öldürme ve müessir fiiller neticesinde meydana gelen diyet cezası ve İslam'da akile sistemi her yönüyle işlenilmeye çalışılmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Konu birinci bölümde iki temel başlık altında incelenmiş, birinci başlıkta diyetin mahiyeti, tarihçesi, miktarı, hangi mallarla ödendiği, mağdurun cinsiyetinin diyete tesiri, hakimin diyet taktiri ve diyeti düşüren durumlar işlenmiştir. İkinci başlıkta ise azalara karşı işlenen müessir fiiller neticesinde meydana gelen uzvun izalesi veya fonksiyon kaybı ya da yer alanması durumunda ödenmesi gereken diyet miktarları beyan edilmiştir. İkinci bölümde İslam'da akile sistemi ele alınmış, akilenin mahiyeti, meşruluğu, tarihi gelişimi, kimlerden oluştuğu ve günümüzde akile fertlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği konuları ele alınmıştır.
hukuka aykırı delillerin dosyadan çıkartılması

Çalışmamızın amacı, başlangıç bölümünde de açıklandığı gibi; konusunda ülkemizde ve dünyada olan durumu tespit etmek ve ayrıca artık iç hukukumuzun bir parçası haline gelen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde düzenlenen ve Anayasal bir hak olan 'adil yargılanma' hakkı bağlamında hukuka aykırı deliller konusunu incelemek ve karşılaştırmalar da yaparak hukuka aykırı delillerin dosyadan çıkartılması konusunda çözüm önerileri ortaya koymaktır. Tez konumuz seçildiğinde henüz CMK yürürlükte olmadığından çalışmamız tamamen mülga CMUK düzenlemeleri ve o dönemki Yargıtay uygulamaları ile doktrin görüşleri nazara alınarak hazırlanmıştı. Ancak CMK'nın yürürlüğe girmesi ile beraber hukukumuza yeni bir takım koruma tedbirleri de eklenmiş olunduğundan, hukuka aykırı delillerin dosyadan çıkartılması konusunu incelerken ister istemez yeni kanun hükümleri de nazara alınarak öncelikle hukuka aykırılık ve hukuka aykırı delilin ne olduğu tedbirler bazında teker teker incelenmiştir. Bu sebeple de neredeyse iki kez tez yazıldı desek yanlış olmaz. Bundan ötürü hukuka aykırı deliller konusunda CMK'nın eski kanuna göre ayrıntılı düzenlemelerine ve yeni tedbirlere çalışmamızda yer verilmiş ve buradan yola çıkılarak hukuka aykırı delillerin etkisinin nasıl önlenebileceğini ve dosyadan çıkarılıp çıkarılamayacağı tartışılmıştır. Tüm bunlar yapılırken gerek ayrı bir bölüm halinde gerekse de yeri geldikçe AİHM kararlarına ve bakış açısına değinilmiştir. 132CMK -birtakım kavram farklılıkları söz konusu olsa da- kesinlikle hukuka aykırı delillere tahammülü olmayan ve bu konuda çok önemli açılımlar getiren yeni bir kanundur. Çalışmamızda bu nedenle de adil bir yargılamanın gereği olarak gerek soruşturma aşamasında C. savcıları tarafından; gerekse de koğuşturma aşamasında hukuka aykırı delillerin mutlak surette dosyadan çıkartılması gerektiği açıklanmış ve bu konudaki çözüm önerimiz ortaya konulmuştur.
Satım ve eser sözleşmelerinde gözden geçirme ve bildirim külfetleri

Bu çalışmanın amacı, TBK m.223 ve 474'de yer alan gözden geçirme ve bildirim külfetlerinin anlamlarının araştırılıp incelenmesi, alıcı ve iş sahibine yüklenmiş olan bu külfetlere ilişkin mevcut uygulamaların olması gereken hukuk bakımından değerlendirilmesidir. Türk Borçlar Kanunu'nda hükme bağlanmış olan gözden geçirme ve bildirim külfetleri, satım sözleşmesinde alıcının, eser sözleşmesinde iş sahibinin malın veya eserin ayıplı olmasından kaynaklanan haklarını kullanabilmeleri için uygun bir şekilde yerine getirmeleri gereken faaliyetlerdir. Bu külfetlerin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkan kabul karinesi, malın veya eserin ayıplı bir şekilde kabul edilmiş sayılmasına ve ayıptan doğan hakların kaybına neden olmaktadır. Ayıplı mal veya eserin devir ve teslimi ile zarara uğrayan alıcı veya iş sahibinin, ayıptan doğan haklarını kullanmak suretiyle durumunu telefi edebilme imkanının, bu külfetleri uygun bir biçimde yerine getirilmiş olmasına bağlanması, konunun önemini gözler önüne sermektedir. Gözden geçirme ve bildirim külfetlerinin, Türk hukuku dışındaki diğer hukuk sistemlerinde tacir olmayanlar bakımından özellikle İsviçre hukuku ve Viyana Satım Sözleşmesinde olmak üzere sınırlı bir şekilde kabul edilmiş olması da, konunun ehemmiyetine bir kez daha açıklamaktadır. Bu açıklamalar çerçevesinde, ayıptan doğan hakların kullanılabilmesi ve sorumluluğun ortadan kalkması bakımından hem alıcı ve iş sahibi, hem de satıcı ve yüklenici için büyük bir öneme ve belirleyici bir role sahip olan bu külfetlerin, nasıl ve ne zaman yerine getirilmesi gerektiği uygulamada açıklığa kavuşturulması gereken bir durumdur. Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan ilgili düzenlemelerde bu külfetlerin ne nasıl ne de ne kadar süre içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiğinin somut bir şekilde hükme bağlanmamış olması, bu külfetlerin ayrıntılı olarak ele alınması ve tanımlanması zorunluluğunu doğurmaktadır. Kişilerin mağdur olmaması ve ayıptan doğan hakların kullanılabilmesi için uygun bir şekilde yerine getirilmesi gereken bu külfetlerin tanımlanması ve somutlaştırılması, dün ve bugün olduğu gibi gelecek için de aydınlatılması gereken önemli hususlardır.