Türk basınına göre Rıza Şah'ın Türkiye seyahati: 10 Haziran 1934 - 6 Temmuz 1934

21. yüzyıl başlarında, 1. Dünya savaşı sonrasında hem Türkiye'nin hem de komşusu İran'ın yönetsel ve sosyal manada köklü değişiklikler geçirdiğini görmekteyiz. Aynı kaderi paylaşan bu iki komşu devlet doğal olarak paralel yollardan ilerlemişler ve benzer yönde sosyo-politik reform süreçlerinden geçmişşlerdir. Bu durum netice itibariyle yüzyıllardır sınır sorunu ve mezhepsel çatışmalar başta olmak üzere birbirleriyle problem yaşayan bu iki komşu devleti birbirine yakınlaştırmıştır. Gerek Mustafa Kemal Atatürk gerekse de Rıza Şah birbirlerinin dostluklarına çok önem vermişler ve aradaki sorunları barışçıl yol ve yöntemlerle çözme çabası içerisinde olmuşlardır. Komşuluk ilişkilerinin asırlardır problemli bir zeminde ilerlediği gerçeği göz önünde bulundurulduğunda bu iki liderin komşuluk ilişkilerinde yeni bir sayfa açtığı tespitinde bulunmak mümkündür. İki ülkenin ilişkilerinde esen bu dostane rüzgarı ve birbirlerini ne denli önemsediklerini gösteren en önemli delillerden birisi tezimizde incelediğimiz Rıza Şah'ın Türkiye Seyahatidir. Bu seyahat Rıza Şah'ın ilk ve son dış gezisi olmakla birlikte Türkiye Cumhuriyeti tarihinde de devlet başkanlığı nezdinde bugüne kadar gerçekleşmiş en uzun ziyaret niteliğini taşımaktadır. İki liderin bir araya geldiği bu ziyaretin iki ülke arasındaki sorunların çözümüne ve ticari ilişkiler başta olmak üzere aradaki ilişkilerin seyrinin düzelmesine önemli katkıları olduğunu görüyoruz. Yine bu ziyaret sayesinde Rıza Şah Türkiye'deki reformların başarısını bizzat yerinde görmüş ve bunu tezimizde belirttiğimiz üzere defalarca demeç ve iltifatlarıyla dile getirmiştir. Dolayısıyla bu ziyaretin o dönemde İran'da çağdaşlaşma yolunda yapılan yeniliklerdeki rolü de oldukça önemli mahiyettedir. Söz konusu ziyaretin hem yerli hem de yabancı basın nezdinde gerek karar aşamasında gerek gerçekleşme aşamasında gerekse de sonrasında detaylarıyla incelenmiş olması ve hakkında yapılmış olan yorumlar göz önünde bulundurulduğunda seyahatin önemi daha da net bir şekilde anlaşılmaktadır. Yukarıda önemini belirtmeye çalıştığımız bu ziyareti her safhasıyla incelediğimiz tezimiz toplamda üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Rıdvanbeyoğlu Hüsrev Gerede'nin Büyükelçi olarak atanması ve kendisinin iki ülke ilişkilerinin seyrine ilişkin yaptığı olumlu katkılar ve ziyaretin temininde yürütülen hem diplomatik manada hem de Rıza Şah ile bizzat yapılan görüşmeler, ziyaret kararının alınma süreci ve bu kararın basındaki yansımalarıyla birlikte Türk tarafında büyük misafir için yapılan hazırlıklar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise seyahatin gerçekleşme süreci başından sonuna kadar durakları baz alınarak başlıklandırılmış ve tüm seyahat süreci en ince ayrıntısına kadar incelenmiştir. Bu esnada diğer bölümlerde olduğu gibi ağırlık öncelikli olarak basında çıkan haberlere verilmiş ve dönemin gazeteleri incelenmiştir. Bunların haricinde süreli ve süresiz yayınlar, resmi belgeler ve hatıratlar kullanılarak detaylar tamamlanmıştır. Son olarak üçüncü bölümde ise ziyaretin sonuçları, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrine etkisi ve basındaki yansımalarına değinilmiş ve Sadabad Paktı, Trabzon-Tebriz ticaret yolu, yolda ve Trabzon limanında yapılan ıslah çalışmaları ve iki ülke arasında birbirlerine karşı olan ticaret politikalarının aldığı seyir, Kürt meselesi ve sınır sorununun bertaraf edilmesi hususları ayrı ayrı incelenmiş ve Rıza Şah ülkesine döndükten sonra iki ülke arasındaki ilişkileri ve seyahatin sonuçlarına yer veren gazete haberleri ve demeçler de ayrı bir başlık altında incelenerek tezimiz nihayetine kavuşturulmuştur.