Farklı özgürlük kavramlaştırmaları: Isaiah Berlin'in özgürlük anlayışı

Özgürlük, ağırlık noktası birey ve bireyin evrensel değeri olan bir idealdir. Ama bu, sadece felsefi olarak üzerinde teorik tartışmalar yapacağımız değil, aynı zamanda toplumsal hayatın pratiğinde gerçekleştirilmesi gereken bir ideal olarak anlaşılmalıdır. Özgürlük, rasyonel bireyin eylemde bulunması durumunda, başka insanlarca veya insan yapımı kurumlarca engellenmemesi, kısıtlanmaması ve bireyin amaçlarına dışarıdan bir müdahalenin olmamasıdır. Bununla beraber özgürlük sınırsız değildir, başka bireylerin özel alanları özgürlüğün pratik sınırıdır. Özgürlüğün sınırlı olarak algılanmasının iki sonucu vardır. Bunlardan birincisi, belli bir toplumsal düzeni sağlamak için genel ve soyut hukuk kurallarıyla özgürlüğün sınırlanabileceğidir, ama bu genel ve soyut sınırlamalar herkes için söz konusu olmalıdır. İkincisiyse, bireyin evrensel değerini ve varoluşunu yaşayabilmesi için özgürlüğünün hiçbir durumda tecavüz edilemeyen bir özünün olmasıdır. Özgürlüğün bu özü bireyin, kendi doğal gelişimi tamamlaması ve özerk olarak yaşayabilmesi için sınırları hukuk devletin korunmasına alınmış bir özel alana sahip olması demektir. Birey, başka insanlara ve insan yapımı kurumlara karşı ancak bir özel alana sahip olarak özgür kalabilir. Bu nokta aynı zamanda.' pozitif ve negatif özgürlük anlayışının ayrışma noktasıdır, çünkü negatif özgürlük özel alanın mahremiyeti üzerine vurgu yaparken; pozitif özgürlük bireyi güç, yetenek, bilinç gibi özelliklerle donatarak özgürleştirmeyi gerekli görmüştür. Bunun içinde, bilinen en iyi siyasal araç olan devletin kullanılması ve özgürlüğün maddi koşullarının devletçe sağlanması gerekmektedir. Bu noktada önemli olan pozitif anlayışın, özgürlüğün maddi koşullarının bireyin kendisince hazırlanamayacağını varsayması ve devlete bireyin özel alanının mahremiyetini bozma yetkisini vermesidir. Klasik liberaller bireyin kendi başına rasyonelleşemeyen bir varlık olarak kabul edilip rasyonelleştirilme görevinin devlete verilmesini otoriter ve tehlikeli bir eğilim olarak değerlendirmişlerdir. Çalışmada, özgürlükle ilgili Türkçe ve Almanca Literatürdeki kitap ve makaleler kullanılmıştır. '. Özgürlüğün genel tanımı, felsefi temelleri, öznesi, amacı dikkate alınarak kavramsal çerçevesi oluşturulmaya çalışılmış ve sonra da farklı özgürlük anlayışları açıklanmıştır. Özellikle pozitif, anarşist, marksist ve negatif özgürlük anlayışlarınınİİİ içerikleri, ilişkili oldukları bilgi teorisi, öngördükleri toplum ve siyaset anlayışları, birey ve toplum tanımları ve siyasi iktidarın oluşumu ve görevleri bakımından incelenmiştir. Bu bakımdan çalışma her özgürlük anlayışını, belli bir toplumsal ve siyasal sistemle ilişkilendirilmiştir. Çalışma şunu gösteriyor: Bir bireyin, bir diğerini kendi bilgisi, amacı ve değerleri doğrultusunda akılcılaştırma yetkisi olmayan bir rasyonel ve pozitivist özgürlük anlayışında otoriter eğilimlerin olmadığı savunulabilir. Ama herkesin herkesi rasyonelleştirme görevinin olduğu ve tek bir kamusal rasyonel tercihin bulunduğu her özgürlük anlayışı, sonunda totaliter bir toplumsal ve siyasal sistem yaratır. Bir başka ifadeyle rasyonel ve pozitivist özgürlük anlayışı bireysel temelde savunulursa otoriter değildir, ama tek bir doğru ve iyi anlayışıyla toplumsal temelde savunulduğunda otoriter ve totaliter bir mahiyet kazanır.