turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Molla Sadra'nın nedensellik teorisi

Molla Sadra metafiziğinde vücut, bütün mevcutların esas nedenidir. İllet ve maluller zincirinin sonsuza kadar uzanması imkansız olup hepsi İlk Neden'de sona erer. Nedensellik varlığa ait bedihi bir gerçeklik olup ancak bunun zihinsel çıkarımları düşünsel faaliyetlere bağlı ikincil felsefi kavramlardandır. Sadra'nın 'Aşkın Hikmet' öğretisine göre illet tecelli edip görünen Varlık iken malul ise tecellinin sonucu ve mazharıdır. Buna göre malul, mümkün varlık ile özdeş olup bağıl bir varlığa sahiptir. Aristocutelesçi dört neden anlayışına bağlı olan Sadra'ya göre madde ve suret gerçek bir birleşmeyle cisimleri oluşturur. Vacibu'l-vücud'un kendi zatı dışında bir gaye taşımaması işlerini saçma, rastgele, abes ve boş bir temelde icra ettiği anlamına gelmez. Bilakis Vacip Varlık zatının kendisi olan ilmi ile inayet eder. Yüce olanın aşağı olana bilaraz yönelmesi ve onu bilmesi caizdir. Fail ve gaye, bizatihi olarak mücerret ve soyut varlık aleminde tek bir şeydir. Yani mahiyeti varlığından ayrılabilen somut ve maddi varlıklarda gaye, şeyliği açısından faili fail kılan nedendir. Bu durumda varlığı açısından gaye, bütün diğer illetlerin malulü olur. Mevcutların nedenselliğin dikey boyutunda yer alışları rastgele ve tesadüfi olmazken yatay boyutta bazı rastlantısal eylemler gerçekleşebilir. Bu durum, varoluşun ilahi sonsuzluğun bir tezahürü olarak kendisini sonsuz ihtimaller içerisinde gerçekleştirmesinin bir sonucudur. Alemin varoluşunda bütün alemin birliği göz önüne alınarak hüküm verilirse onun aracısız var olduğu görülür. Nedensellik bağlamında ise alem bir takım aracılar vasıtasıyla varoluşa kavuşur. Sadra'ya göre 'Birden bir çıkar' kaidesinin anlamı 'varlık birdir ve ondan ancak varlık zuhur' ederdir. Bari Teala ile alem arasındaki ayrım, ne tamamıyla gerçek dışı, ne de varlığın çoğalmasına sebep olacak gerçek bir parçalanmadır. Alem nurani vasıtalar, etkin sebepler ve zulmani perdelerin toplamından ibarettir. Cevheri hareket ve sudur sürecinde varlık/vücut her şeyin nedenidir. Yani varoluşun iniş ve yükseliş hareketinde her bir varlık kademesi diğerinin belirleyicisi ve sebebidir. İlk Neden bizzat iyidir çünkü o Varlık'ın kendisidir. Malul ise bilaraz varoluşu ile kötülüğün çıkış nedenidir. Sebepliliği önemli bir gerçeklik olarak kabul etmek insanı eylemlerinden dolayı sorumlu kabul etmektir. İnsanın eylemleri farklı varlık seviye ve düzeylerinde farklı sebeplere nispet edilebilir. Son olarak mucize, nedensellik kanununun üstün bir örneğidir.
The Concept of meaning: A Comparison between Habermas and Baudrillard

öz ANLAM KAVRAMI: HABERMAS VE BAUDRILLARD'IN KARŞILAŞTIRILMASI Mertoğlu, Ferda Barut Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Akın Ergüden Eylül 1996, 102 sayfa Bu çalışma, anlam kavramını, Jürgen Habermas ve Jean Baudrillard'ın iletişim kuramları bağlamında incelemiştir. Konuyu araştırmak için Richard Rorty'nin metafizikçi/ironist ayrımı, Habermas ve Baudrillard'a uyarlanmıştır. Habermas'ın iletişimi, anlamların paylaşılması yoluyla anlamaya yönelik akılcı tavrı, Baudrillard'ın anlamın olumsallığında ısrar eden ironik tavrıyla karşılaştırılarak tartışılmıştır. Bu karşılaştırmanın ışığında anlamın olanaklı koşulları sorgulanmıştır.
Ontolojik düzlemden epistemolojik düzleme geçiş: Başlangıç sorunu

Bilimsel-teknolojik gelişmelerin çok hızlı ve takip edilemez artışı/ilerleyişi, yaşadığımız dünyanın, bu dünyada varolanların kontrol edilemez bir şekilde dönüşmesine/dönüştürülmesine vesile olmakta, dolayısıyla da bu dönüşüm birçok düşünürün ve bilim insanının problemi olmaktadır. Bu gelişmelerin etkilediği farklı birçok alan bulunmakla birlikte, en çok insan varlığını, onun kendisi ve yaşam ile ilişkisini etkilemekte, şekillendirmektedir. İnsanın kendisinin ve yaşam alanının dönüşümüne dair ciddi iddiaları olan bu gelişmelerin felsefi bir yaklaşım ile ele alınması da gerekmektedir. Nitekim bu gelişmelerin ahlaki, sosyal, siyasal dönüşümlerinin felsefi bir kritik ile değerlendirilmesi gerektiği gibi, olumlu ya da olumsuz olarak eleştirilere rağmen sürdürülmesine dair tutumun altında yatan sebeplerin de irdelenmesi gerekmektedir. Bu açıdan bilimsel-teknolojik gelişmelerin, Batı düşünüş biçimine hakim olan insan kavrayışı zemininde ve ontoloji-epistemoloji problemleri çerçevesinde ele alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda insanın bu gelişmelerden beklentisini açığa çıkaracak, bütünlüklü olarak anlaşılmasına katkı sunacak bir niyet ile yola çıkılmıştır. İşaret edilen gelişmelerin yardımı ile insanın var olan olarak bağımlı olduğu dünya içinde bulunuşundan özneleşme yolculuğunda bağımlı olmaktan kurtulma arzusu açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu şekilde bir analiz ontolojik bir tartışma olup, bu çalışmada işaret edilen gelişmelere bir hazırlık ontolojisi kurma ödevi ile yaklaşılmış, öznenin 'akışkan özne' olma arzusu açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Olumlu ya da olumsuz olarak eleştirilebilecek özne olarak insanın dikkat çekilmeye çalışılan temel ontolojik kaygılarını ele alış biçimi ve bu kaygılarından kurtulma arzusu problematik bir şekilde ele alınmıştır. Özne olarak insanın amaç edindiği ve güncel gelişmeleri de bu doğrultuda ilerletmeye çalıştığı ontolojik kaygılarından kurtulma ve Tanrılığa öykünme derdine dikkat çekilip, öneri olarak dünya içinde olmanın, 'için-bakmak' üzerinden anlaşılması eleştirilip, 'ile-bakmak' ve 'görmek' ile anlaşılması gerektiğine dikkat çekilmiştir. Bu açıdan insanın kendi varlığını ve başkalarının varlığını kavrayışında, bir 'emanet' olarak alma tutumunun bulunması gerektiğine işaret edilecektir.
Modern ahlak felsefesinde özgecilik

Özgecilik düşüncesi, ahlak felsefesi açısından oldukça önemli olmasına rağmen, üzerinde yeterince çalışma yapılmamış bir düşüncedir. Özgecilik düşüncesi, ahlak felsefesi dışında psikoloji, sosyoloji ve biyoloji gibi farklı disiplinler tarafından da ele alınan bir düşüncedir. Kelime anlamı olarak diğeri ile ilgili anlamına gelen özgecilik kavramı, ahlak felsefesinde 'herhangi bir çıkar beklentisi olmadan diğer insanların ilgilerine göre eylemde bulunma' şeklinde açıklanabilir. Ahlak felsefesi tarihinde özgecilik düşüncesi genelde egoizmin zıddı olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Özgecilik terimini ilk kez kullanan Auguste Comte, özgecilik düşüncesi sayesinde hayal ettiği toplumu kurmayı hedeflemiştir. Ahlak felsefesi açısından özgecilik düşüncesi temel olarak özellikle bireyin eylemleri ile ilgilidir. Bireyin gerçekleştirdiği eylemleri neye göre belirlediği sorusuna cevap arayan özgecilik, bu soruya 'diğerlerinin ilgileri' cevabını verir. Başka bir deyişle özgecilik düşüncesi, ahlaki olarak değerlendirilebilecek eylemlerin kişinin kendi ilgilerine göre değil de diğer insanların ilgilerine göre şekillenmiş eylemler olduğunu iddia eder. Özgecilik düşüncesi ile ilgili olarak az çalışmanın yapılmasının nedeni, özgecilik düşüncesinin tam olarak uygulanabileceği hakkında şüphenin olmasıdır. Oysa ahlak felsefesi hakkında fikir üreten filozoflara bakıldığında birçok filozofun özgecilik düşüncesine çok benzer fikirleri paylaştıkları görülebilir. Bu filozoflara A. Schopenhauer, Immanuel Kant ve Thomas Nagel gibi düşünürler örnek olarak gösterilebilir.
Nietzsche'nin geleneksel felsefe eleştirisinde soykütükçülük

Hakikati, tarihten ve insandan bağımsız bir gerçeklik olarak aramak, 19. yüzyıl sonlarına kadar geleneksel felsefenin neredeyse tamamının ortak noktası olmuştur. Bu yönüyle geleneksel düşünce, kavram ve olguların tarihselliğini göz ardı eden bir tutuma sahiptir. 19. yüzyılın önemli düşünürlerinden biri olan Friedrich Wilhelm Nietzsche, metafizik felsefe adını verdiği geleneksel felsefi görüşü eleştirir ve onun yerine tarihsel felsefeyi önerir. Nietzsche'nin önerisi olan tarihsel felsefe, kavram ve olguların tarihsel olduğunu, dolayısıyla onların değişmez bir öze sahip olmadığını gösterir. Metafizik felsefe tarafından aranan mucizevi kökenden ziyade tarih içinde bir şekilde değişen söylemlerin kaynağını ortaya koyan araştırma, Nietzsche'nin önerdiği yeni felsefenin yöntemi olacaktır. Nietzsche geleneksel düşüncenin sanat, din, ahlak gibi çeşitli alanlardaki etkilerini ortaya koyar; onun bu serimlemesi, eleştirilerinin de bütünsel olarak okunmasına izin verebilir. Nietzsche'nin eleştirileri, yaşama zarar veren tüm değerlere yönelir. Nietzsche'nin değerlerler alanının tümünde gözlemlediği çöküş, yozlaşma, bozulma anlamlarındaki decadence olgusu, onun düşüncesinin önemli kavramlarından biridir. Ayrıca decadence olgusunun serimlenmesi tarihsel felsefenin de bir örneğini oluşturur. İnsani değerleri oluşturan söylemsel mirasların araştırılması, 20. yüzyılda diğer disiplinleri de etkileyen zorunlu bir yöntem haline gelir. Bu bağlamda Nietzsche'nin yöntemsel değişiklik önerisi çağdaş felsefe açısından son derece önemlidir. Bu çalışma Nietzsche'nin geleneksel felsefeye getirdiği eleştirilerden yola çıkarak tarihsel felsefeyi ve onun yöntemi olan soykütük araştırmasını incelemeyi amaçlamaktadır.
Albert Einstein'ın tanrı ve din anlayışı

XX. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçilerinden Albert Einstein'ın Tanrı ve Din anlayışı üzerine yapılan bu çalışmanın amacı, Einstein'ın düşünce dünyasının kapsamlı bir şekilde incelenerek, Tanrı-alem ilişkisi çerçevesinde oluşan Tanrı tasavvurlarından hangisine daha yakın olduğunun belirlenmesidir. Bu niyetle Einstein'ın fizik ve ötesine dair düşüncelerinin kaynağında bulunan ve hayata bakışını şekillendiren bilimsel temellere yer verilmiştir. Son olarak Tanrı anlayışı belirlenerek, onun Tanrı düşüncesinden izole edilmiş din yaklaşımı sunulmuştur. Dine dair görüşleri verilirken, din-bilim ilişkisine dair düşüncelerine yer verilmiştir. Bununla birlikte, bir Yahudi olarak Einstein'ın Siyonizm akımına dahil olmasındaki gerekçeler ve dini görüşleri ile ilişkili olarak özgür irade, ahlak, mucize, peygamberlik ve ahiret gibi dini literatüre ait kavramlar hakkındaki fikirleri ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Çalışma süresince Einstein'ın entelektüel gelişimine katkı sağlayan durumlara kısaca değinilerek, onun bilim ve felsefi görüşlerinden eş zamanlı faydalanılmıştır. Onun kendi çalışmaları, konuşmaları, mektupları esas alınarak, önemli görülen ikincil kaynaklardan da faydalanılmıştır. Çoğunlukla deskriptif bir yöntem izlenmekle birlikte konu ile alakalı muğlak olan noktalar, elde edilen verilerin yorumlanması sonucu aydınlatılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda Einstein'ın Tanrı düşüncesi, Tanrı-alem ilişkisi açısından bilinen Tanrı tasavvurlarından herhangi birinin altına doğrudan yerleştirilemese de teizm, deizm, panteizm ve panenteizm olmak üzere Tanrı tasavvurlarından hangisine hangi yönler ile yakın olduğu saptanmaya çalışılmıştır.
Experience and science: Eddington's two tables problem

Bu tezin temel amacı Eddington'ın iki masa problemini analiz etmektir. Analiz, Sellars'ın ortaya koymuş olduğu aşikar imge ve bilimsel imge kavramlarıyla sürdürülmüştür. Aşikar imge ve bilimsel imge arasındaki tek fark, Sellars'a göre, gözlemlenebilir olmayan nesnelerin varsayımıdır. İmgeler arasındaki farkın bu şekilde ortaya konulması, bilimsel anti realist pozisyon olan kurucu ampirizm tarafından eleştirilmiştir. Kurucu ampirizm tartışıldıktan sonra, imgeler arasındaki farklılık, sinirbilim ve psikoloji teorilerinin karşılaştığı uzlaştırma problemi bağlamında incelenmiştir. Bu inceleme sırasında eleyici materyalizm ve işlevselcilik pozisyonları ele alınmıştır. Son olarak, kurucu ampirist yaklaşım, sinirbilim ve psikoloji teorilerinin karşılaştığı uzlaştırma problemi bağlamında, ortaya konmuştur.
Platon'da düzen sorunu

Platon'da Düzen Sorunu baslıklı bu tez çalısması bes bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde düzen sorununun Yunan mitosunda, tragedyasında, siyasetinde ve tarih yazıcılıgında nasıl bir görünüm kazandıgı ve gelistigi incelenmistir. kinci bölümde Yunan felsefesinde düzen sorunu ele alınmıs ve mitos temellidüzenden felsefe temelli düzene geçis süreci incelenmistir. Felsefenin, düzensorununa katkıları, bu bölümün bir diger sorunudur. Üçüncü bölümde, Platon'un düzen anlayısında ruh ve ruhun iç düzeniincelenmistir. Ruhun akıl parçası ve bu aklın bireydeki, toplumdaki ve kosmostakidısavurumu, bölümün baslıca konularıdır. Dördüncü bölümde idealar ögretisi, Platon'un düzen anlayısı bakımındanyorumlanmıs, yi ideasıyla düzen arasındaki iliski incelenmistir. deaların düsünme ve konusma düzeni bakımından önemleri, ahlaki önemleri ve ontolojik boyutlarıtartısılmıstır. Besinci ve son bölümde Platon'un site ve toplum düzeni anlayısıincelenmistir. Site düzeninin ana unsurları, mesleki isbölümü, site düzeninde yasanınönemi, filozof kral, site düzeninde egitimin önemi, ideal site düzeninin bozulusu ve site düzeni türleri, bu baslıkta incelenen baslıca konulardır.
Mevlana'da felsefe ve felsefİ yaklaşım

İslam düşüncesinin en önemli simalarından biri olan Mevlana Celaleddin Rumi'nin düşünce sistemi, çok sayıda araştırmalara konu olmuştur. Bu çalışmada ise bir mutasavvıf olarak Mevlana'nın felsefeye ve filozoflara bakış açısını tespit etme amaçlanmıştır. O'nun ilim anlayışı ve önem verdiği bilgiler dini ve tasavvufi bakışının etkisi altındadır. Mevlana'ya göre nazari hikmet evrenden, maddeden hareketle yaratıcının evrene yayılmış ilim, hikmet ve kudretini anlamaya yarar. Bu faydalarıyla birlikte insanı ilahi aşka, Tanrı'ya ulaştırmada yeterli değildir. Mevlana insanın düşünme, idrak etme ve anlama kuvveti olanakla önem vermekle birlikte, akla bir sınır çizmekte diğer düşünürlerden farklı davranmaz. O'na göre cüz'i akıl dünyevi işlerde insana rehber olmakla birlikte irfani bilgiyi elde etmekte yegane rehber olamaz. Zira akl-ı Küll'e muhtaçtır. Mevlana benzerlerinden hüküm çıkarma ve ispat etme çabası olarak kıyası, yol bulmada yardımcı olan körün elindeki sopa metaforuyla faydalı bir yöntem olarak değerlendirir. Ne var ki kıyaslarda bulunma gerekliliği batıl olandan hak olana ulaşıncaya kadardır. Çünkü maddi alem ile manevi alem arasında farklar vardır. Mevlana'ya göre sebepleri bilmek işleri kolaylaştırır, bilgisizliği defeder. Öz ve kabuk nispetinde olan sebepler ve tesirler Tanrı'nın eseridir ve bizi O'na ulaştırır. Ancak hakikatin önünde perde olan sebeplere karşı temkinli olmak gerekir. Sebep perdesini aralayıp sebebi yaratana ulaşmak şarttır.
İbn Haldun'da toplum-bilgi ilişkisi

Anahtar Kelimeler : Bilgi - Toplum İlişkileri, Düşünür İncelemesi ÖZET Bu tezin amacı İbn Haldun ' da toplum - bilgi ilişkilerinin incelenmesidir. Tezde ilk bölüm, toplum - bilgi ilişkilerinin tarihini belirleyip sonucunda bilginin sosyal bağlam elemanlarını bulmuştur. Bunlar ; aydınlar, kurumlar, bilgi coğrafyası, bilgi antropolojisi, bilgi siyaseti, bilgi ekonomisi, bilginin edinilmesi, bilginin işlenmesi ve bilimsel kuşkuculuktur. Bilgi sosyologları ve diğer sosyal düşünürlerde teorilerini bu sosyal bağlam elemanları aracılığıyla geliştirirler. Her bilgi sosyolojisi teorisinin temelde cevaplamaya çalıştığı sorular şunlardır ; 1. doğru ve hata nedir? 2. bilgi ve zihniyeti belirlemede toplumsal yapıların ve ferdin yeri nedir? 3. sosyal hareketliği, değişimi ve farklılaşmayı zihniyeti ile kültür hangi ölçülerde etkilemektedir? Sorularda özetlenen temeller üzerinde günümüzde de bilgi sosyolojisinin önemli sorunu küresel - bilgi toplumudur. Fizikalist değil biyolojik bir paradigma ve zihniyet kullanılan Küreselin içinde kültürel çokluk, bilgisel - toplumsal hareketliliği belirler. Bilgi sınıfı denen 'kogniterya' adlı yeni bir zümre oluşmaktadır. II İkinci bölümde ise, dünya sosyal düşünce tarihinde klasikleşen İbn Haldun'un bilgi ile bilgi - toplum ilişkileri anlayışı incelenmiştir. İbn Haldun bilimleri dini - felsefi bilimler diye bölümleyip incelemiştir. Hataları gösterip kendi doğrusunu kurmuştur ; ' ÜMRAN BİLİMİ '. Bilgi ve bilim, yerleşik toplumun kurulması ve gelişmesi için, kurucu ; dayanışmacı ; bütünleşmeci grup ruhu denen, asabiyetin esasını oluşturur. Dolayısıyla bilgi hem sebep hem sonuçtur. Hedef devlet ve medeniyet kurmak olduğu içinde bilgi sosyal ve araçsaldır. Türkiye'de doğrudan bilgi sosyolojisi eserleri çok az olduğundan, tezimiz bazı boşlukları güncel şekilde dolduracak fayda unsurudur. III
Une comparaison critique de la conception de l'espace chez Leibniz et chez Kant

Bu çalışmada Leibniz ve Kant'ın uzay anlayışları hissetme-düşünme ayrımı üzerinden ele alındı. Filozofların bilgi kaynakları arasında yaptığı ayrımın onların uzay anlayışını nasıl şekillendirdiği gösterilmeye çalışıldı. Sadece düşünceyi bilgi kaynağı olarak gören Leibniz'e karşı, Kant hissetmenin de düşünceyle beraber bir bilgi kaynağı olduğunu ileri sürer. Kant'a göre bilgiye ulaşmak için kavramın yanında görüye de ihtiyaç vardır. Kant, bilme yetimizin sınırlarını belirlemek ister ve Leibniz'in aksine, meseleyi metafizik açıdan değil epistemolojik açıdan alır. Bu da uzayın onun felsefesinde yeni bir anlam kazanmasına yol açar. Kant, Leibniz'in bağıntısal uzay anlayışını reddeder ve uzayın hissetmenin bir formu olduğunu kanıtlamaya çalışır. Uzayın ampirik realitesini ve transandantal idealitesini ileri sürer.
David Hume'da temel yaşam kategorisi olarak tutkular

Bu tezin amacı tutkuların doğasını incelemektir. Temel bir yaşam kategorisi olarak tutkular hakkında çok sayıda filozof araştırma yapmış olmakla birlikte bu çalışmada David Hume felsefesinden hareket edilecektir. Bunun için öncelikle tutkuları açıklamaya yarayacak olan zihnin parçaları ele alınmıştır. Böylelikle bir bütün halinde tutkulara giden yolun imkanları da açılmış olacaktır. Tutkuları açıklama işine girmeden evvel zihnin temel yetilerini ele almanın sebebi ise bu bilginin kaynağını inceleyerek tutkulara dair bilgisel araştırmanın yolunu açmaktır. Bunun için de Hume'un, felsefesinde bir başlangıç noktası olarak gördüğü algılardan işe başlanacaktır. Görülecektir ki bu tez tutkuların parçalarını çoğaltmak yerine onların derin bir incelemesini tercih eder. Bu türden bir araştırmayla Hume'un tutkulara dair kurmuş olduğu terminoloji açıklığa kavuşturulacaktır. Bu terminolojiyi anlamanın yolları ise Hume'un algı dizgesinde belirir. Böylelikle algılar üzerinden başlayan çalışma tutkulara varacak ve bunlar üzerine olan tartışmalarla son bulacaktır.
Dr. Abdullah Cevdet'in düşüncesinde madde anlayışı

Dr. Abdullah Cevdet'in maddeci görüşlerinin arka planı geçmişş dönem doğa felsefelerinde görülmektedir. İlkçağ Hellenistik ve Stoa Felsefelerinden sonra Ortaçağ'da el-Razi ile el-Ravendi'nin temsil ettiği maddeci görüşleri 17., 18 ve 19. yüzyıllarda Fransa, İngiltere ve Almanya'da değişik felsefe akımları halinde varlığını devam ettirdi. Dr. Abdullah Cevdet, Batı'da ortaya çıkan bu akımların Osmanlı'ya aktarılmasına çalışmış, Tanzimatla başlayan modernleşme hareketinin önemli simalarından olmuştur. Maddeci görüşleri bakımından İlkçağın maddeci filozofları yanında Isnard ve Büchner'den, İslam karşıtı fikirlerinde Dozy'den, toplumsal düşüncelerinde ise sosyolog Gustave Le Bon'dan etkilenmiştir. Madde anlayışında genel olarak biyolojik materyalizm taraftarı olduğu görülmektedir. Ancak o bu fikirlerin toplumda kabul görmesi için düşüncelerini İslamiyet'le uzlaştırmaya çalışmıştır. Ona göre madde mutlak anlamda yok olmamaktadır. Maddenin başlangıcı olmadığı gibi sonu da yoktur. Yaşadığımız dünya sürekli olarak değişim halindedir. Alemde hiçbir şey yok olmamakta sadece hareket etmektedir. O maddenin bu değişim prensiplerini tespit etmede kimya biliminin önemli olduğunun altını çizmektedir. Düşünce maddi bir cevhere sahip olan ruhun bir özelliğidir. Abdullah Cevdet'in materyalizmi Batılı düşünürlerin etkisi altında oluşmuştur. Bu noktada o, Gustave Le Bon, Cabanis, Karl Vogt, Moleschot, Darwin ve Büchner gibi düşünürlerden etkilenmiş ve onların paralelinde fikirler üretmiştir.
Gazzali'nin teorik ve pratik siyaset anlayışı

İnsanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar varlığını sürdüren siyasi yapılanma hakkında birçok düşünür çeşitli eserlerde değişik fikirler ileri sürmüşlerdir. İnsanların oluşturduğu siyasi yapılanmalar geçmişşten günümüze kadar geçen sürede tartışılmış, tartışılmaya da devam edecektir. Bu çalışmamızda incelediğimiz düşünür, kendi kuşağına ve sonrasına olan etkilerinden dolayı Gazzali'dir. Gazzali'nin siyaset felsefesiyle uğraşan düşünürler gibi beslendiği kaynaklar, genellikle yaşadığı devletin ve diğer devletlerin tarihi, bulunduğu toplumun yapısı, inançları vb. konulardır. İncelediğimiz konu hakkında genel bir fikir vermesi amacıyla bazı İlkçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ filozoflarının siyasetle ilgili düşüncelerinden faydalandırıl ştır. Gazzali, siyaset felsefesiyle ilgili düşüncelerini birçok düşünürün aksine tek bir eserde toplamak yerine eserlerinin geneline yaymıştır. Gazzali'nin çeşitli eserlerinde ele almış olduğu siyaset felsefesiyle ilgili düşünceleri, mevcut siyasi yapının en iyi şekle nasıl getirilebileceği ve elde edilen siyasi yapının devamının nasıl sağlanacağı üzerinde odaklanmıştır. Ona göre bunun sağlanması için; devlet yöneticilerinin erdemli olmaları, dini ve ahlaki hükümlerin ağırlıkta olduğu bir yaşantıyı ve yapılanmayı benimsemeleri ve uygulamaları şarttır. Bu çalışmada Gazzali'nin, yöneticilerin vasıfları, adalet sisteminin işletilmesi, yönetici-halk ilişkisi, hukukun önemi, yönetimde izlenmesi gereken politikaların kaynaklan gibi konulardaki fikirlerini bir araya getirerek bir sonuca varmaya çalıştık.
Mistik metin ile okur arasındaki mesafe -Hermeneutik bir yaklaşım-

Yirminci asrın ikinci yarısından itibaren okur merkezli edebiyat kuramlarına zemin teşkil etmeye başlayan Hermeneutik, okur kavramını ihmal etmiştir. Ya metin-yazar ilişkisini tartışmakla yetinmiş ya da içinden çıktığı disiplinlerden farkını ve benzerliğini ortaya koymakla uğraşmıştır. Bu çabalar da hermeneutiğin, tavırlar şeklinde ele alınmasıyla meyvesini verebilmiştir. Okur merkezli kuramlar ise bir dizi yeni bakış açısı ve yaklaşım ortaya koyarak farklı bir okur modeli geliştirmiştir. Özellikle fenomenolojinin gelişmesiyle, deneyim kavramı Batı düşüncesi bağlamında incelikle işlenmiş, söz konusu kavramın içindeki kategorilendirme fark ve tekrar üzerinden ivme kazanmıştır. Bu kategorilendirmeden çıkan mistik deneyim, mistik metnin en önemli bileşenidir. Hermeneutik bir tavırla mistik deneyimi ve mistik metni okuyabilecek okur ise Don Kişot okurdur.
Heidegger'in varlık ve insan anlayışı

Antik dönemde Sofistlerce ele alınmasından bu yana insanın anlamı ve onun yapıp etmelerinin değeri giderek artan bir sorun haline gelmektedir. Bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler yeryüzündeki varlığımızın anlamını ve bu koca evrende insanın yurtsuzluğu sorunsalını tekrar sorgulamamızı kaçınılmaz bir hale getirmektedir. Batı temelli metafizik düşüncesinin insanı konumlandırışı, modern teknik çağda insanın özüne yabancılaşmasına neden olmuştur. Yapılması gereken insanın, varlıkla bağının yeniden kurulup, yabancılaştırıcı metafizik düşünüş tarzının aşılmasıdır. Bu açıdan bakıldığında Heidegger unutulmuş olarak gördüğü 'Varlığın Anlamı' sorusunu gündeme getirerek, ona erişebilecek özel bir var olanı aramaktadır. Varlığın önsel bilgisine sahip olan bu ayrıcalık sahibi var olan aracılığıyla, Varlık içine düştüğü karanlıktan kurtulacaktır. Varlığa yönelik yeni bir sorgulamanın başlangıcını temsil eden Heidegger'in yaklaşımı, yöntem olarak fenomenolojiyi kendine esas almakta ve fundamental bir ontoloji kurmaktadır. Heidegger temel sorun olarak gördüğü Batı düşüncesindeki kavramsallaştırılmış varlık anlayışları neticesinde oluşan insanın yurtsuzluk sorununa yönelik varlık kavramı ile insan arasında fenomenolojik bir ilişkiyi önermektedir. Bu bağlamda insanın 'ne' ve 'kim' olduğu sorusu üzerine derinlemesine düşünülmeye ihtiyaç vardır. Heidegger'e göre geleneksel varlık düşüncesi üzerine etraflıca düşünmeyi ve sorgulamayı içeren bu hesaplaşma, varlığın anlamının insanın özüne iade edilmesini geçerli kılacaktır.