Neoliberal ekonomik düzenin hegemonik erkeklik üzerindeki etkisi

21. yüzyılda hala tartışılmaya devam eden toplumsal cinsiyet kavramı ve eşitsizlikleri üzerine birçok çalışma mevcuttur. Toplumsal cinsiyet ilişkilerini, içinde bulunduğumuz dönemi anlamadan yorumlamak bizlere fazla fayda sağlamamaktadır. Bu sebeple, bu çalışmada toplumsal cinsiyet ilişkilerinde de etkili olan, hayatlarımızın tüm alanını değiştiren neoliberalizm çerçevesinde incelenecektir. Neoliberalizm, yaşadığımız dünyayı etkisi altına almayı başaran bir doktrin olarak 1980'li yıllardan itibaren, tüm toplumsal kurumları ve kültürleri değiştirmiştir. 'Özgürlük' ve 'bireysellik'e yaptığı atıflarla, toplumsal hayatları dönüştürürken, bireysel hayatlarımızı da derinden etkilemiştir. Yaşadığımız dönemi yansıtan neoliberalizm, toplumsal cinsiyet ilişkilerini; hegemonik erkeklik, diğer erkeklik ve kadınlık durumlarını da etkisi altına alarak dönüştürmektedir. Modern toplumla birlikte, artık cinsiyet rol ve ilişkilerini anlatırken kullandığımız kavramlar her 'erkeklik' ve 'kadınlık'ı temsil etmemeye başlamıştır. Bunun sebebini neoliberalizmin hayatlarımızı toplumsal ve bireysel olarak etkilemesinde aramaktayız. Bu konu üzerinde çalışan R. W. Connell, 'hegemonik erkeklik' kavramı ile mevzunun derinliğine dikkat çekmeyi başarmıştır. R. W. Connell tarafından kavramsallaştırılan hegemonik erkeklik, Gramcsi'nin hegemonya kavramından esinlenerek oluşturulmuştur. Bu kavram, toplumsal cinsiyet ilişkilerini ve rollerini tek bir kadınlık ve erkeklik çerçevesinde incelemenin doğru olmadığını; daha ayrıntılı ve karmaşık ilişkilerin olduğu gerçeğini gözler önüne sermektedir. Bu çalışmanın amacı toplumsal cinsiyet ilişkilerini, 'hegemonik erkeklik' ekseninde incelemek; kadınlık ve erkeklik rollerinin, günümüzü şekillendiren neoliberalizmin toplumsal ilişkilerde yaşattığı değişimlere değinmektir. Bugünü anlayabilmek adına, bugünü anlatan bu iki önemli kavramı irdelemek ve birbirleriyle ilişkisini analiz etmek önemlidir. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, toplumsal cinsiyet ve hegemonik erkeklik kavramına kadar ilerleyen tarihsel süreç içerisindeki ataerki öncesi toplumsal yaşam, ataerkil dönem ve kapitalizmle birlikte değişen toplumsal ilişkiler çerçevesinde kadınlık ve erkeklik rolleri, toplumsal cinsiyet ve sonrasında kavramsallaştırılan erkeklik ve hegemonik erkeklik kavramları irdelenecektir. İkinci bölümde ise hegemonik erkeklik ile ilişkilendirilecek olan neoliberalizmin tarihsel süreçte ortaya çıkışı, ilerleyişi ve toplumsal hayatları ve kültürü ne şekilde etkilediği incelenecektir. Üçüncü bölümde ise neoliberalizm çerçevesinde değiştiğini iddia ettiğimizi aile, kadınlık ve erkeklik ilişkilerini analiz ederek, neoliberalizmin bu üç önemli alana etkisi olup olmadığı ve eğer etkiliyorsa, bu etkilerin ne yönde olduğu analiz edilecektir. Sonuç bölümünde ise; neoliberalizmin toplumsal cinsiyet ilişkilerini değiştirdiğine dair oluşan genel kanının doğruluğu tespit edilmiş olup, bu değişimin sonucunun olumlu olarak yansıdığı günümüz toplumsal ilişkilerinde gerçeğin hiç de göründüğü gibi olmadığı anlaşılmıştır. Değişen erkeklik ve kadınlık rol ve statülerinde bir iyileşmeden ziyade bir gerileme olduğu fakat günümüz neoliberal toplumun temel nitelikleri olan özgürlük, bireysellik ve girişimcilik söylemleriyle bu gerilemenin görünürlüğünün azaltıldığını görmekteyiz. Hegemonik erkeklik ve neoliberalizm arasındaki ilişki de ise, neoliberalizmin erkekliğin toplumsal konumunda büyük değişimlere yol açmıyor gibi görünse de esasında eskiden itibar ettiğimiz hegemonik erkeklik kalıbının neoliberalizmle değiştiği ve çeşitlendiği ifade edilmektedir.