turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbnu'n-Nazım'ın Arap dili algısı

Endülüs'ün önemli dilcilerinden biri olan İbnu'n-Nazım, 1240- 1287 tarihleri arasında Şam'da yaşamıştır. Onun yaşadığı dönemde bu bölgede Eyyubiler ve Memlükler hüküm sürmüşlerdir. Dil konusunda önemli bir yetkinliğe sahip olan İbnu'n-Nazım'ın bu yönü babasının manzum eseri Elfiyye üzerine yazmış olduğu şerhte açıkça görülmektedir. İlk dönem nahivcilerin tartışmış olduğu bütün konuları ele alarak ve bunlar arasında çeşitli tercihlerde bulunarak eserini desteklemeye çalışmıştır. Çalışmamızda, İbnu'n-Nazım'ın yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yönlerini, müellifin yaşam hikayesini, dilde kaynak olarak kullandığı nakli ve akli delilleri, dil mekteblerinden Basra ve Kufe ekollerine yaklaşımını, her iki ekolün en önemli temsilcilerine karşı tercih ve tenkitlerini; ele aldık.
Syntaktische probleme bei den schreib- und sprechfertigkeiten der vorbereitungsstudenten der Deutschlehrerabteilung

Bu çalışmada ikinci yabancı dil olarak Almanca öğrenme sürecinde, daha önceden öğrenilmiş birinci yabancı dile ve anadiline bağlı olarak ortaya çıkan hata türleri öncelikle teorik olarak ayrıntılı bir şekilde açıklanmış, daha sonra karşılaştırmalı yöntem kullanılarak hata analizleriyle bu girişim hataları belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu çözümleme sonunda görülen sözdizimsel, sözcükbilimsel ve doğru yazım bilgisi düzlemlerindeki hataların giderilmesi için öneriler sunulmuştur. Bilişsel açıdan bakıldığı zaman, öğrenilmiş önbilgilerin ileri ya da geriye ket vurmasının etkilere sebep olduğu herkesçe bilinmektedir. Bu önbilgiler öğrenmeyi ya olumlu ya da olumsuz olarak etkilemektedir. Bu çıkış noktasından hareketle, çalışmamızda, öğrenilen ilk yabancı dil olan ingilizceye ve öğrenenin anadiline bağlı olan girişim hatalarının tespiti, sınıflandırılması ve çözümlemesi sıra ile yapılmıştır. Hata analizleri sonuçlarına göre öğrenciler diller arası girişimlerin etkisiyle hatalar yapmaktadırlar, bunların oransal olarak fazla olanları; sözdiziminde: sözcük sıralamalarında, bağlaç kullanımlarında, geçmişş zaman formu teşkilinde, sıfat tamlamalarında, isimlerin çoğul hallerinde, yine isimlerin büyük-küçük harf kullanımında ve sözcük kullanımlarında diller arası hatalar; di'li geçmişş zaman ve şimdiki zamanın hikayesi ve eylem çekimlemelerinde ise dil içi hatalar yaptıkları görülmüştür.
Rus dilindeki belirtisiz zamirlerin dilbilimsel ve anlamsal özellikleri ve Türkçedeki anlamsal karşılıkları

Bu çalışmada, anadili Türkçe olan öğrencilerin Rusça öğrenenimi konusunda karşılaştıkları zorluklardan birisi olan Rus dilindeki belirtisiz zamirlerin, Türkçedeki belirtisiz zamirlere kıyasla, anlamsal, işlevsel ve yapı bakımından ortaya çıkan farklılıkları incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, Rus dilbilimine büyük katkı sağlayan E:N. Sidorenko, Y. İ. Levin, M. V. Lomonosov, A. A. Şahmatov, A. M. Peşkovskiy ve E. V. Paduçeva gibi dilbilimcilerin eserlerinde Rus dilindeki zamir kavramı araştırılmıştır. Bu eserlerde zamirin tanımı, sözcük türü olarak zamirlerin neye karşılık buldukları, zamirlerin genel özellikleri, Anlamsal ve dilbilimsel sınıflandırılması ve Türkçedeki anlamsal karşılıkları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde her Türk dilbilimcinin Türkçe dilbilgisi çalışmasında başvurduğu en önemli kaynaklardan olan T. Banguoğlu, Muharrem Ergin, T. N. Gencan, Z. Korkmaz ve S. Güneş gibi dilbilimcilerin eserleri incelenmiş, zamir kavramının nasıl tanımlandığı ve kategorik ve semantik özellikleri araştırılmıştır. Bu eserlerde Türkçede zamir kavramı, zamirlerin sınıflandırılması, cümle içerisinde kullanımları ve anlamsal özellikleri araştırılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve konumuzu oluşturan asıl bölümünde Türk öğrencilerin bakış açısıyla Rus dilbilimcilerin dilbilimsel eserlerinde belirtisiz zamir kavramı incelenmiş, bu belirtisiz zamirlerin anlamsal ve dilbilimsel açıdan özellikleri ve sınıflandırılması yapılmıştır. Bu belirtisiz zamirlerin anlamsal özellikleri F:M. Dostoyevski, L. N. Tolstoy ve N. V. Gogol gibi Rus ve dünya edebiyatında önemli yere sahip olan yazarların eserlerinden alınan örnek cümlelerle Türkçedeki analizi yapılıp hangi belirtisiz zamire ya da hangi kelime grubuna karşılık geldiği anlatılmaya çalışılmıştır.
Söylem kuramı ve XVI. yüzyıl siyasetnamelerinde söylem analizi

Bu çalışmada öncelikle söylem terimini etraflıca tanımladık. İkinci olarak sosyal bilimlerde çok farklı bilim alanlarında çalışmış bilim insanlarının bakış açılarına göre söylem kuramını açıkladık. Bunu yaparken söylemin doğasının ne olduğunu, yüzeydeki somut yapı ile altta yatan soyut düzenin nasıl çalıştığını göstermeye çalıştık. Üçüncü olarak bu incelemede disiplinler arası çalışmaların bakış açılarından söylem analizinin ne olduğunu ortaya koyduk. Söylem analizinin çeşitlerini ve metotlarını açıkladık. XVI. yüzyıl Osmanlı Türkçesi ile yazılmış siyasetnamelerde söylemin küçük ve büyük yapısını analiz ettik. Bu analiz çalışması 1512, 1539 ve 1540 yıllarında biçimsel olarak birbirinden farklı üç siyasetnameden oluşmaktadır. Metin dilbilim ve sistemli işlevsel dilbilim araştırmanın öne çıkan yöntemleridir. Bu siyasetnamelerde söylemin atıf ilişkilerini düzenleyen küçük yapısının birimlerinin nasıl olduğunu ortaya koymaya çalıştık. Ayrıca bu siyasetnamelerde söylemin anlamsal ve mantıksal bağıntılarını sağlayan büyük yapısının birimlerinin neler olduğunu ve bu birimlerin siyasetnamelerdeki görünümleri inceledik.
Özbekistan'da dil politikası: Standartlaşma ve modernizasyon

Dil, yapısı itibariyle bir toplumun kendini geleceğe taşımasında önemli bir araçtır. Gerek ulusal kimliğin tesisinde gerekse bağımsızlığın tarih sahnesinde kanıtlanmasındabir gösterge olan dil, onu yazı diline dökmekte kullanılan alfabe ile kalıcı bir hale gelir. Bundan hareketle, dil politikasını hem dil hem de alfabe üzerindeki bir mühendislikfaaliyeti olarak değerlendirmek yerinde olacaktır. Buna göre, Özbekistan'ınSovyetlerden miras aldığı geniş yelpazeli kalıntılar günümüzde dil politikasının yürütülmesinde ve başarıya ulaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Özbekistan'dagünümüzde uzun yıllar süren Sovyet iktidarının ardından güçlendirilmeye çalışılanÖzbek kimliği ve bağımsızlık duyguları da bu minvalde uygulanan dil politikasınayansımaktadır. Latin alfabesine geçiş sürecinin uzamasında, devlet ve toplum hayatındaÖzbekçenin kullanımının standart bir hale getirilmesinde eski anlayışlar karşılaşılan önemli zorluklardan biridir. Özbekçenin resmi dil olarak Latin alfabesi ile standart bir hale gelmesi ve çağın şartlarına göre birincil dil olarak kullanılması Özbek dil politikasının esasını oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında öncelikli olarak dilinyakından ilişkili olduğu kavramlar ele alınmış, akabinde Sovyetler Birliği dil politikaları ve günümüz Özbek dil politikası tartışılmıştır. Bu tartışmanın doğrulanması için açıklayıcı araştırma yöntemine başvurularak dokümanların sistemli analizi yapılmıştır. Bu tez çalışmasında Özbekistan'ın bağımsızlık öncesi ve sonrasında alfabesi ile dilinde yaşanan değişim ve gelişim sürecinin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Böylelikle tezin ana fikrini Özbekistan'ın Sovyetler Birliği'nden devraldığı miras oluşturmaktadır.
Kitab-ı Köroğlu (vr. 68b-92a)

Çağatay Türkçesi, Türk dilinin Orta Asya'da 15 .-20. yüzyılları arasındaki dönemine verilen addır. Bu çalışmada müellifi belli olmayan ve 1936- 1937 yıllarında Mirza Halil Yüzbaşıyev Karabaği tarafından yazıya geçirilen, Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Muhammed Fuzuli El Yazmaları Enstitüsünde bulunan, B-206/ 1824 numaralı 'Kitabi-Koroğlu' adlı eserin 68 b-92a varakları incelenmiştir. Kitab-ı Köroğlu, esas itibariyle Klasik sonrası Çağatay Türkçesi metni olup yer yer karışık saha özelliği de göstermektedir. Çalışma, giriş dışında üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; destan, Türk edebiyatında destan, Köroğlu Destanı ve varyantları hakkında bilgiler verildi. Kitab-ı Köroğlu'ndan bahsedildi ve ilgili varakların özeti yapıldı. İnceleme bölümünde; dil incelemesi kapsamında metindeki ses ve şekil bilgisi özellikleri üzerinde duruldu. Metin bölümünde; eserin transkripsiyon alfabesi kullanılarak Latin harflerine aktarımı sağlandı. Dizin bölümünde; metnin dizini ve sözlüğü oluşturuldu. Son olarak ise tıpkıbasıma yer verildi. Çağatay Türkçesinin son dönemlerinde yazılmış olan Kitab-ı Köroğlu, karışık saha özelliği gösterdiği ve Köroğlu Destanı'na ait bir rivayet olduğu için Türk dili açısından mühim bir eserdir.
Ahmed Cevdet Paşa ve medreselerde okutulan bazı sarf-nahiv-belagat kitaplarına ta'lİkatı

Ahmed Cevdet Paşa, diğer alanların yanı sıra dil, belagat ve edebiyat alanında da eserler kaleme almıştır. Bu çalışmada Ahmed Cevdet Paşa'nın, ilim dünyasına bu yöndeki katkıları incelenmiştir. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte tezin konusu, önemi ve amacına değinilmiştir. Birinci bölümde, Ahmed Cevdet Paşa'nın kısaca hayatından bahsedilmiş ve dilbilgisi ile ilgili eserleri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Diğer eserleri ise ismen zikredilmiştir. Ayrıca şerh, haşiye, ta'likat ve ihtisar kavramlarının her biri hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Ahmed Cevdet Paşa'nın medreselerde okutulan ve bir arada basılan sarf-nahiv ve belagat kitaplarından oluşan Emsile, Binau'l-ef'al, Şafiye, Netaicü'l-efkar ve Mutavvel adlı kitaplara yaptığı ta likatının incelemesi yapılmıştır. Bunun yanında ta'likatı yapılan bu kitaplar hakkında bilgi verilmiştir. Konuyla ilgili Türkçe ve Arapça kaynaklardan bilgiler derlenmiş ve karşılaştırmalar yapılarak detaylı bir incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Pir Mehmed bin Yusuf el Ankaravi'nin Tercüman el-Lüga ' ظ ط ض ص ش س ژ ز ر ذ د ' maddeleri: İnceleme - metin

Tercüman El-Lüga Pir Mehmed Bin Yusuf El Ankaravi'nin dört eserinden biridir. 15. yüzyıl, Osmanlı dönemine ait bir eserdir. Eser iki ciltten meydana gelmektedir. İki cilt bir aradadır. Bizim çalıştığımız nüsha, Ankara'da Kızılbey Medresesinde, Mustafa b. Mehmet Musa b. Akkoca eliyle istinsah edilmiştir. Lügat-ı Karapiri'yi Topkapı Sarayı Müzesi Revan Köşkünden temin ettik. Eserimiz Arapça-Türkçe bir lügattir. Arapça sözcüklerin Türkçe karşılıkları verilmektedir. Bu Arapça sözcükler Arapça cümle, Ayet-i Kerime ve Hadis-i Şerifler içerisinde örneklendirilmiştir. Eserin temininden sonra ilk olarak transkripsiyonunu yaptık. Eserin daha çok Türkçe kısmıyla ilgilendiğimiz için Arapça örnekleri 'Arapça unsur ' diye verdik. Transkripsiyonundan sonra eserin dil özelliklerini ses ve şekil bilgisi yönüyle inceledik. Eserde görülen dil özelliklerini ve sözcük türlerini belirleyerek, bunlarla ilgili örnekler verdik. Eserimizde Eski Anadolu Türkçesinin ses ve şekil özellikleri açıkça görülmektedir.
Motion event expressions in language and gesture: Evidence from healthy and aphasic speakers of Farsi

Sözlü dil ile jestin bir arada kullanımı ve bunun işlevleri pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Bu tezde, (1) eylem içeren olayların jestsel temsillerinin sözlü dil anlatımlarından doğup doğmadığı, (2) sonradan edinilen konuşma bozukluklarının bu jestlerin bilgilendirici özelliğini etkileyip etkilemediği, (3) jestlerin bu konuşma bozukluklarını yansıtıp yansıtmadığı ve (4) jestlerin sözlü dil sistemini destekleyici bir rolü olup olmadığı şeklinde 4 ana soru araştırılmıştır. Çalışmada, Farsça konuşan afazi hastalarının ve sağlıklı bireylerin 20 tane eylem içeren olayı anlatırken kullandıkları sözlü dil ve jestler incelendi. Eylem anlatan olaylarda iki ana unsura odaklanıldı: yol ve hareketin tavrı. Jest ve sözlü dilin, bu çalışmadaki, sözdizimsel özellikler ile cümlecik bazındaki benzerlikleri ve iletişimdeki zamansal sıralamaları çoğunlukla konuşmadaki sözlü dil-jest benzerliğini kanıtlar niteliktedir. Fakat, Farsça konuşan bireylerin sözlü dillerinde hem yol hem hareket tavrı bilgisini kullanırken, jestlerinin hareket tavrı bilgisinden görece yoksun olduğu bulunmuştur. Bu durum sözlü dil ve jest arasında birebir benzerlik olmadığını göstermektedir. Afazili bireylerle yapılan çalışma ise, jest sisteminin iletişimi devam ettirmek için bozulmamış kaldığını ve bu hastalarda, konuşma bozukluklarının çözümü için etkili olduğunu göstermiştir. Genel olarak, çalışmadaki bulgular, jest kullanımının birebir sözlü dilden etkilenmediğini, fakat bizzat jest kullanımının iletişim esnasında konuşmada yaşanan bozuklukların giderilmesine yardımcı olduğu bulunmuştur.
Kırım Tatar Türkçesi, Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eş değerler

Lehçeler arası aktarmalar ve yabancılara dil öğretiminin en güncel sorunlarından biri olan yalancı eş değerli sözcükler, en az iki dilin/lehçenin söz varlıklarında yer alan ses dizilişleri denk veya denk olmanın eşiğinde olan sözcüklerin kavram alanlarının tamamının ya da bir kısmının farklılık göstermesi durumudur. Yalancı eşdeğerlik çalışmaları en az iki dil/lehçe arasında yer alan semantik farklıkları ortaya koyarak diller/lehçeler arası aktarmalarda ve dil öğrenim/öğretiminde yaşanan sorunları en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Yalancı eş değerli sözcüklerin tespiti ayrıca dillerin/lehçelerin söz varlıklarının eş zamanlı olarak karşılaştırılmasına olanak sağlamaktadır. Böylece dillerin/lehçelerin söz varlıklarının ses, yapı, şekil ve anlam açısından ne gibi değişimlere uğradığı tespit edilebilmektedir. Bu çalışmada Kuzeybatı Türk lehçelerinden Kırım Tatar Türkçesi, Güneydoğu Türk lehçelerinden Özbek Türkçesi ve Güneybatı Türk lehçelerinden Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eş değerli sözcüklerin büyük bir kısmı karşılaştırmalı olarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen sözcükler çeşitli yönlerden değerlendirilerek tasnif edilmiştir. Bu çalışmanın, lehçeler arası aktarmalarda ve dil öğreniminde/öğretiminde yaşanan sorunları azaltması hedeflenmektedir.
Parkinson hastalığında ses ve konuşmanın akustik analizi

Bu çalışma İdiyopatik Parkinson hastalığına sahip bireylerin ünlü artikülasyonu, konuşma hızı ve ses özelliklerini akustik analiz yöntemleriyle inceleyerek sağlıklı grupla ve hastalığın evrelerine göre karşılaştırmayı ve konuşma özellikleri arasındaki ilişkileri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda 15 erken evre, 15 ileri evre Parkinson hastalığına sahip bireyden ve 30 kişiden oluşan yaş ve cinsiyet eşleştirmeli sağlıklı kontrol grubundan veri toplanmıştır. Ünlü artikülasyonunu incelemek için Üçgen Ünlü Alanı, Dörtgen Ünlü Alanı ve F2i/F2u oranı; konuşma hızı için Konuşma Hızı ve Artikülasyon Hızı, ses için F 0, Jitter, Shimmer ve Gürültü-harmonik oranı parametreleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar Parkinson hastalığında Üçgen Ünlü Alanı, Dörtgen Ünlü Alanı ve F2i/F2u oranında anlamlı ölçüde düşüş olduğunu, konuşma hızı ve ses parametrelerinde anlamlı fark olmadığını göstermektedir. Erken evre ve ileri evre hasta grupları arasında hiçbir bağımlı değişkende fark bulunmamıştır. Parkinson hasta grubunda tüm ünlü artikülasyonu parametreleri ve konuşma hızı parametreleri arasında negatif yönde korelasyon bulunmuştur. Hem sağlıklı grupta hem de hasta grubunda kadınların üçgen ve dörtgen ünlü alanları erkeklerden daha geniş, F2i/F2u oranı daha yüksek bulunmuştur.
Kemal Tahir'in Devlet Ana romanı ile Tarık Buğra'nın Osmancık romanının söz dizimi çalışması

Bu çalışma bir cümle bilgisi çalışmasıdır. Çalışma Kemal Tahir'in Devlet Ana romanı ile Tarık Buğra'nın Osmancık romanından eleme yöntemiyle seçilen cümlelerin söz dizimi açısından incelemesini içermektedir. Bu romanlar Çağdaş Türkçenin geldiği yeri bize işaret ederler. 1968 ve 1983 tarihlerinde ilk basımlarını yapan bu eserler Türk Edebiyatının seçilmiş eserleridir ve Osmanlı Devletinin kuruluş aşamasını konu almaları itibariyle de dikkat çekerler. Bu çalışmamızın ilk bölümünde seçilen cümlelerin öncelikle kelime grupları açısından yapısı incelenmiştir. Burda her iki yazarın seçilen cümlelerindeki kelime grupları ve işlevleri belirlenmiştir. Benzer ve farklı yönler ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise cümle konusu mevcut literatüre göre ele alınmıştır. Bu bölümde cümlenin ögeleri, yapısına göre cümleler, yüklemin türüne göre cümleler, yerine ve anlamına göre cümleler ve cümle unsurları arasındaki münasabet belirlenip her bir romandan cümlelerle örneklendirilmiştir. Edebi eser, her şeyden önce bir dil malzemesinden oluşur ve bu malzemenin nasıl kullanıldığı bir yazar için son derece önemlidir. Bu açıdan, çalışmanın üçüncü bölümünde ise her iki yazarın eserlerine ait kısa bir dil ve üslup değerlendirmesi konulmuştur. Bu çalışma, her iki yazarın dili nasıl kullandığını, Türk Diline olan hakimiyetlerinin ya da yetersizliklerinin esere nasıl yansıdığını tespit etmeye imkan sağlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında Tarık Buğra'nın dili daha kurallı, daha estetik ve işlevsel kullandığı ve bunun üslupçuluğuna etki etmesi söz konusu iken; Kemal Tahir daha özensiz, savruk ve çalakalem bir üslupla yazmaktadır.
Nurmurat Sarıhanov'un Şükür Bagşı povesti üzerine dil ve üslup incelemesi

Bu çalışmada, Türkmen yazar Nurmurat Sarıhanov'un Şükür Bagşı povestinin dil ve üslup incelemesi yapılmıştır. Çalışmamız, Türkmenler, Türkmen Türkçesi ve Nurmurat Sarıhanov, Dil ve Üslup İncelemesi, Metinler ve Sözlük olmak üzere dört temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, Türkmenler ve Türkmenistan, Türkmen Türkçesi, 20. Yüzyıl Türkmen Edebiyatına Genel Bir Bakış, Nurmurat Sarıhanov'un Hayatı ile Nurmurat Sarıhanov'un Eserleri adlı alt başlıklardan oluşmaktadır. İkinci bölüm Dil ve Üslup İncelemesi bölümüdür. Bu bölümde eserin fonolojik, morfolojik ve sentaktik özellikleri incelenip, muhteva ve üslup unsurları ortaya konulmuştur. Üçüncü bölüm Metinler bölümüdür. Bu bölümü, eserin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesine aktarılmış hali oluşturmaktadır. Dördüncü bölüm ve son bölüm ise, Sözlük bölümüdür; povestte geçen her kelime metin içerisindeki karşıladığı anlam ile verilmiştir. Değerlendirme ve Sonuç kısmında; genel bir değerlendirme ile dikkat çeken hususlar belirtilerek çalışma özetlenmiş, Kaynaklar bölümüyle de tamamlanmıştır. Çalışmamıza konu olan Şükür Bagşı povesti Türkmenistan sahasında gerçek bir olayın temelinde kaleme alınmıştır. Eser, Türkmen halkının geleneklerine, kültürüne ve sanata verdiği değeri eşsiz bir şekilde anlatmaktadır. Türkmenistan'ın önemli yazarlarından biri olan ve Türkmen edebiyatında düzyazı türünü geliştiren, edebiyat tarihini zenginleştiren usta hikayeci Nurmurat Sarıhanov, kısa ömrüne rağmen vermiş olduğu pek çok eserle Türkmen halkına kendini sevdirmeyi başarmıştır. Ancak cephede genç yaşta hayatını kaybeden yazar, Türkmen dili ve edebiyatı için bir büyük bir kayıp olmuştur.
Türkçeden Rusçaya yapılan çevirilerde deyimlerin eşdeğerlik sorunları

Bu çalışma, Türkçeden Rusçaya yapılan edebi metin çevirilerinde Türkçe deyimlerin eşdeğerlik sorunlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Tezin Giriş Bölümü'nde, genel olarak farklı diller arasında yapılan çevirilerin tarihçesi, benimsenen çeviri politikaları üzerine araştırmalara yer verilmiştir. Birinci bölümde 'Teorik Bölüm' başlığı altında temel çeviri ve çeviribilim kavramlarına yer verilecek, çeviri ve çeviribilimle ilgilenen bilim insanlarının görüşleri incelenecektir. Bu bölümü çeviribilimin ve çevirinin tarihçesi izleyecek, ilk çalışmalardan itibaren günümüze kadar çevirilerin geçirdiği süreç irdelenmiştir, çeviri ve çeviribilimin edebiyat bilimi ve dilbilimdeki yeri, çeviri kuramları ve çeviri kuramlarının uygulama alanında kullanımına yönelik araştırmalar yapılmış, temel deyimbilim ve deyimbilim kavramlarına yer verilecek, deyimbilimle ilgilenen bilim adamlarının görüşleri incelenmiştir. İkinci bölüm ' Türkçeden Rusçaya Yapılan Çevrilerde Deyimlerin Eşdeğerlik Sorunları ' başlığıyla yer alan ve incelemeye aldığımız Türkçe eserler ve onların Rusçaya çevirileri hakkında bilgi verildiği Pratik bölümdür. Daha sonra bu eserlerde elde edilen deyimsel ifadelerin ve çevirilerinin incelemesi yapılmıştır. Burada izlediğimiz yol, eserlerin Türkçe orijinallerinde bulabildiğimiz deyimsel ifadelerin Rusçaya çevirileri, çeviri kuramlarına uygun olarak çeviri eleştiri yöntemleriyle incelenmesidir. Elde edilen sonuçlarla karşılaştırma yöntemi izlenmiş ve bu deyimlerin Rusçaya çeviriye nasıl yansıtıldığı ve anlamsal ve yapısall olarak ne gibi değişikliklere uğratıldığı tespit edilmiştir. Türkçe deyimlerin Rusça karşılıklarının veriliş şekillerine göre dört guruba ayırdık: Türkçe deyimin çevirideki karşılığının tek kelime ile verilmesinden doğan eşdeğeri olmayan, Türkçe deyimin çevirideki karşılığının açıklama cümleleri ile verilmesinden doğan eşdeğeri olmayan, Türkçe deyimin çevirideki karşılığının başka anlama sahip deyim ile verilmesinden doğan eşdeğeri olmayan. Türkçe deyimin çevirideki karşılığının kelimesi kelimesine çeviri ile verilmesinden doğan eşdeğeri olmayanDeyimler kullanıldıkları metin içerisinde verilmiş ve ardından her bir deyimin sırasıyla sözlük anlamı ve deyimsel anlamı verilmiştir. Bunun da doğrudan deyimler anlam açısından tahlil edilmeye çalışılmıştır. Çalışma boyunca elde edilen verilerin değerlendirildiği ve bir dizi çıkarımlarda bulunulduğu 'sonuç' yazısıyla bitirilmiştir.
Çay Yörük ağzı

TEZÖZ Yörük ağzı, yavaş yavaş kaybolmakta olan bir Anadolu ağzadır. Bu ağız yabancı dillerin etkisinde kalan Türkçenin en saf ağızlarındandır. Bu yüzden Yörükler'in çokça bulunduğu Çay'da derlemeler yapılarak bu tez hazırlanmıştır. Tezi hazırlarken, Çay'ın Yörük köylerine gidilerek buradaki kişilerin konuşmaları kasete alınmıştır. Sonra bu kasetler transkribe edilmiştir. Ortaya çıkarılan metinler fişlenerek Çay Yörük ağzı, fonetik ve morfolojik açıdan İncelenmiştir. Fonetik ve morfolojik açıdan yazı dilimizden farklı şu önlüklerin bulunduğu tesbit edilmiştir: 1. Yazı dilimizdeki ünlülere ilave olarakta, a, a, e, u, o ünlüleri de %'ardır. 2. Çay Yörük ağzında r, i, h, y, ğ ünsüzleri ya zayıflar ya da düşer. 3. Bara durumlarda ünlü ve ünsüzler, kelimelerin çeşitli yerlerinde türerler. 4. Alçalan ve yükselen ikiz ünlüler vardır. 5. Ünlü uyumu bazen bozulur. 6. Önlü değişmeleri görülür. 7. K>G, G>K 8. t> d, d>t 9. İçseste ve sonseste tonlulaşma, tonsuzlaşma ve sızıcılaşma örnekleri vardır. 10. Yanyana ünsüzler birbirine benzetmiştir. 11. Hece düşmesi ve hece kaynaşması görülür. 12. Metatez vardır. 13. Ünsüz ikizleşmesi ve ünsüz tekleşmesi görülür. 14. Çokluk eki : -nA, -lA 15. Geniş zamanda bazen 'r; düşer -gelir > geli 16. Şimdiki zaman eki -yo 17. Gelecek zaman eki - cA 18. Ek fiilin olumsuzu 'deel, 'deyil, 19. -kAnA zarf-fiil eki vardır. Kaybolmak üzere olan bir ağzımızın korunması amacıyla hazırlanan bu tezde, Çay Yörükleri'ıün ağız özeliklerinin yazı dilimizden ayrılan noktaları tesbit edilmiştir. Bu bulgular değerlendirilerek yukarıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.
Türkçede ağrının dili: Bilişsel dilbilimsel bir yaklaşım

İnsanlık tarihi kadar eski olan ağrı, sıradan ağrı kesicilerin ötesinde sinir stimülatörü, ağrı pili, sinir blokları gibi birçok yönteme rağmen günümüz sağlık sektöründe çözüm aranan durumlardan biri olmaya devam etmektedir. Ağrı; bedenin dengesini bozar, kişinin sağlığını tehdit eder fakat ağrının zorlayıcı olmasının sebeplerinden biri de onun dilsel aktarımındaki güçlüktür. Ağrıyı daha anlaşılır kılmak ve aktarmak için kullanılan metaforlar bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Gündelik dildeki ağrı metaforlarının tespiti için hastalarla görüşmeler yapılmış ve sanal ortamdan örnekler derlenmiştir. Ayrıca kurmaca metinlerdeki metaforların tespiti içinse edebi metinlerden örnekler alınmıştır. Tez çalışmasında üç farklı alandan toplanan veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Türkiye Türkçesi konuşurlarının ağrılarını ifade ederken kullandıkları metaforlar saptanmış, daha sonra Türkiye Türkçesinde kullanılan ağrı metaforları ile farklı dillerdeki ağrı metaforları karşılaştırılarak birincil ve karmaşık metaforlar tespit edilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde; kişilerin ağrılarını ifade ederken kaçınılmaz olarak metaforlardan yararlandıkları, ağrının anlatıldığı gündelik dildeki metaforlar daha sınırlı iken edebi metinlerde kullanılan metaforların daha çeşitli olduğu görülmüştür. Ağrının öncelikle bir DÜŞMAN olarak metaforlaştırıldığı, diğer metaforların ise Büyük Zincir Metaforuna göre çoğunlukla 'doğal fiziki şeyler' ve 'karmaşık nesneler' grubunda toplandığı sonucuna ulaşılmıştır.