A psycholinguistic study on the pronoun comprehension and processing of Turkish alzheimer's patients

Alzheimer hastalarının dikkat, dili anlama, işleme ve dil üretimi gibi pek çok yetisi bu hastalığa bağlı olarak olumsuz değişimler gösterebilmektedir. Alzheimer hastalarının dil yetilerinin kaybı ile ilgili çalışmaların sesbilim, biçimbilim, sözdizim ve anlambilim gibi dilbilimsel alt alanlarda yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışmalar yoğun olarak üretime dayalı dil problemlerini ve kavrama yetersizliklerini ele almaktadır. Öte yandan, Türkiye'de Alzheimer hastaları üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda hastaların resim seçme, modaliteler arası adlandırma ve yönlendirmeler uyarınca soruları cevaplandırma yetersizliklerine ilişkin bulgular ortaya çıkarılmıştır. Ancak Türkçe konuşucusu olan Alzheimer hastalarının kavramaya yönelik performanslarının yeterince incelenmediği gözlemlenmiştir. Bu nedenle, Türkçe konuşan Alzheimer hastalarının dilbilimsel performanslarının dönüşlü, işteş ve kişi adılları bağlamında incelenmesinin bu alanda var olan eksiklikleri bir ölçüde gidereceği düşünülmektedir. Dolayısıyla, bu çalışmanın amacı yukarıda adı geçen adılların hafif derecede Alzheimer rahatsızlığı olan Türk hastaları tarafından kavranmasını ve işlenmesini çevrimiçi ve çevrimdışı yöntemler kullanarak incelemektir. Çalışmada Alzheimer hastalarının söz konusu yapıları kavraması ve işlemesi sağlıklı kontrol grubu ile bağlantılı olarak incelenmiştir. Öte yandan, çalışmada Sözdizimsel Bozukluk Hipotezi, İşler Bellek Bozukluğu Hipotezi, Bilgisel Yük Hipotezinin öngörüleri de adılların kavranması ve işlenmesi açısından değerlendirilmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda yirmi hafif Alzheimer tanılı hasta çalışmanın deney grubuna katılımcı olarak dahil edilmiştir. Çalışmanın kontrol grubunda ise yirmi iki bilişsel açıdan sağlıklı birey yer almıştır. Tüm katılımcılar eğitim, yaş ve cinsiyet açısından eşitlenmiştir. Çalışmanın amaçları doğrultusunda kontrol ve deney gruplarına üç test uygulanarak çalışma verileri toplanmıştır: 1. Standardize Mini Mental test, 2. Tümce-Resim Eşleme testi ve 3. İşitsel-Görsel Kişi Adılı Adlandırma testi. Standardize Mini Mental test ile katılımcıların bilişsel düzeyleri incelenmiştir. Ardından uygulanan Tümce-Resim Eşleme testiyle de katılımcıların dönüşlü ve işteş adılları basit ve karmaşık tümcelerdeki göndergesel etkileşime dayanarak kavramaları incelenmiştir. Üçüncü veri toplama aracı olan İşitsel-Görsel Kişi Adılı Adlandırma testi uygulanarak kişi adıllarını katılımcıların işlemesine ilişkin veriler toplanmıştır. SMMSE testinin bulguları, erken evre Alzheimer hastalarından oluşan deney ve sağlıklı bireylerden oluşan kontrol grubu arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğunu göstermiştir ve deney grubundaki hafif Alzheimer tanılı katılımcılarda bilişsel olarak bozulmalar olduğu saptanmıştır. Ayrıca Mann-Whitney U testinden ulaşılan diğer iki testin bulgularına göre, gruplar arasında adılların kavranması ve işlenmesi bakımından istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ancak katılımcıların performansları Wilcoxon işaretli sıralar testi ile bireysel olarak incelendiğinde, kavrama ve işlemeye dayalı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca, çalışmanın sonuçları katılımcıların adılları kavraması ve işlemesi açısından Bellek Bozukluğu Hipotezini desteklemektedir.