Ronald Dworkin'in hukuk kuramı

Konusu Ronald Dworkin'in hukuk kuramı olan tez çalışmasında temel sorunsal, hukukun ne olduğu ve hangi hukuk kuramının daha başarılı olduğudur. Tezin genel varsayımı, Dworkin'in hukuk kuramının hukuksal pozitivizm kuramına yönelttiği eleştirilerin bu kuramın temsilcileri tarafından yeterince karşılanamadığıdır. Tez bu varsayımı kanıtlamak için ilk bölümünde Dworkin'in hukuk kuramının açıklamasını yapmış, ikinci bölümde de hukuksal pozitivizm kuramını çeşitli temsilcilerinin kuramları ve Dwworkin'in bu kuramları eleştirisiyle, hatta pozitivist kuramcıların Dworkin'in eleştirilerine verilen yanıtları ve Dworkin'in bu yanıtlara verdiği eleştirileri her bir kuramcı açısından ayrı ayrı açıklamıştır. Her hukuk kuramı hukukun nasıl tanımlanacağına, hukukun kaynaklarına, hukuk yargılamasına, hukuk-ahlak ilişkisine, hukuksal akıl yürütme faaliyetine, hukuksal boşluk kavramına ve yargıcın takdir yetkisine ilişkin temel argümanlar getirir. Liberal hukuk kuramları ana hatlarıyla doğal hukuk kuramları ve pozitivist hukuk kuramları olarak ikiye ayrılabilir. Hukuksal pozitivizm, çağdaş liberal toplumların egemen hukuk kuramıdır. Bu kurama göre hukuk tanımlanabilecek bir toplumsal gerçekliktir. Hukuk ve ahlak birbiriyle derin bir ayrılık gösteren ayrı disiplinlerdir. Pozitivizme göre, hukukun kaynakları yetkili hukuksal otoritelerin kararlarıdır. Buna göre, hukuk kurallarından ibarettir. Hukuk yargılamasında hukuk kurallarında açık hüküm olmadığı durumlarda yargıcın görevi hukuksal boşluk olduğunu ilan edip, kendisini yasa koyucunun yerine koyarak hukuk yaratmaktır. Yargıç, hukuk, yaratırken herhangi bir sınırlamayla karşı karşıya değildir. Dworkin'e göre hukuk sadece tanımlanabilecek değil, aynı zamanda yorumlanacak bir kavramdır. Hukuk ve ahlak birbirinden ayrılamayan tek bir sistemdirler. Hukuk, en geniş ahlaki kategorilerdendir. Dworkin'e göre hukukun kaynakları sadece toplumsal gerçeklik değil, aynı zamanda ahlaki sorunları içeren tartışmalı normatif değerlerdir. Hukuk, hukuk kuralları yanında, siyasal ahlaki değerlendirmelerle açıklanabilecek hukuksal ilkelerden oluşur. Hukuk yargılamasında zor olaylarda yargıcın yükümlülüğü, hukukta boşluk olamayacağından anayasal kurucu hukuk ilkelerini siyasal ahlaki argümanlarla yorumlayıp, somut olaya uygun düşen hukuk ilkelerini ağırlıklarına göre uygulamaktır. Dworkin'in hukuksal pozitivizme getirdiği temel eleştiri, yargıcın hukuk yaratmasının demokratik ve hukuksal meşruiyet temellerinin olmadığıdır. Dworkin'in yorumcu yaklaşımı yargıca zor olaylarda hukukun birlik göstermesi, vereceği kararın dayandığı siyasal ahlaki değerlendirmelerle olaya uygulayacağı hukuksal ilkelerin yargılama sürecinde tartışılarak somut olaya uygulanması konusunda özelik gösteren hukuksal bir akıl yürütmede bulunması görevini vermektedir. Tezin genel sonucu, hiçbir hukuksal pozitivizmin Dworkin'in bu eleştirilerini yeterince yanıtlayamadığı ve egemen liberal hukuk kuramı hukuksal pozitivizmin hukukun üstünlüğü ilkesini karşılayamadığıdır. Buna karşılık Dworkin'in hukuk kuramı, hukuk kuralları yanında ahlaki temellere dayanması ve her durumda hukukun üstünlüğü ilkesini temel almasıyla güncelliğini korumakta ve haklılığını kanıtlamaktadır.