The Linguistic analysis of 'T and 'V' forms: Describing the systematicity of the interpretations of the translators in translating address terms from English into Turkish

Toplumdaki dil kullanımının yansımalarını edebiyatta da görmek mümkündür. Bu nedenle bir edebi yapıtı bir dilden diğerine aktarmayı, taşımayı ve çevirmeyi içeren edebi çeviri, birbirinden farklı iki toplumun toplumsal normlarının etkileşimini ortaya koymak için elverişli bir zemin sunmaktadır. Bu noktadan yola çıkarak çeşitli çalışmalar yürütülebilir. Bunlardan biri de, hem edebi çeviri sürecini daha iyi anlamak hem de toplumda dil kullanımının karmaşık yapısını çözebilmek için, hitap biçimlerini ve bunların çevirisini incelemektir. Hitap sözcükleri, hem Türkçe'de hem de ingilizce'de kullanılmaktadır. Ancak, hitap sözcükleri, hitap adılları gibi her karşılıklı konuşmada yer almayabilir. Hitap adılları açısından her iki dile bakacak olduğumuzda İngilizce'de tek bir ikinci tekil şahıs adılı bulunduğunu, Türkçe'de ise iki seçenek olduğunu görmekteyiz. Anadili Türkçe olan kişiler bu iki adıldan birini seçerken çoğunlukla bir zorlukla karşılaşmamaktadır. Ancak, çevirmen için edebiyat ve birbirinden farklı veya uzak iki toplum söz konusu olduğu için bu seçimi, yabancı bir ortamda, farklı bir kültürde, başkaları adına yapmak zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Çevirmen, yapıtın yazıldığı dönemin ve kaynak kültürün toplumsal, siyasi ve dini özelliklerini ve romandaki kişilerin bu ortamdaki toplumsal konumlarını değerlendirerek, birbirlerine nasıl hitap edeceklerine karar vermek zorundadır. Tüm bunların yanı sıra, bu süreçte çevirmenin kendi toplumsal normları da kaçınılmaz olarak etkili olacaktır. Çevirmen sadece dilbilgisel bir ulamı çevirmekle kalmayıp aynı zamanda romandaki kişilerin arasındaki toplumsal ilişkileri şekillendirmektedir. Hitap biçimleri ile ilgili dilbilim, edebiyat ve çeviri çalışmalarının belli başlıları, çalışmanın ilk ve ikinci bölümünde yer almaktadır. Ill Üçüncü bölümde yöntem üzerinde durulmuş, dördüncü bölümde ise, on dokuzuncu yüzyıla ait dört adet roman ve çevirilerindeki hitap biçimleri incelenmiştir: Emma -Jane Austen (Emma, 1995, Nihal Yeğinobalı), Little Women - Lousia May Alcott (Küçük Kadınlar, 1991 Müzehher VA-NU), Washington Square - Henry James (Washington Meydanı, 1983 Fatih Özgüven), Hard Times - Charles Dickens (Zor Günler, 2000 -Lütfü Baydoğan). Yazar ve roman hakkında verilen kısa bilgiden sonra, romanda en sık konuşan beş kişi ve diğerleri arasında geçen tüm diyaloglardaki hitap biçimleri, hem kaynak dil hem de erek dil açısından incelenmiştir. Her romanın incelemesinin sonunda, ikinci tekil şahıs adılının çevirisinde gözlemlenen değişimler ve de incelemenin sonuçları yer almaktadır. Sonuç bölümü beş ana başlıktan oluşmaktadır. Bunlar; sen/siz seçimlerinde toplumdilbilimsel ulamların etkisi, sen/siz seçimlerinde kişiler arasındaki ilişkilerin etkisi, İngilizce'deki hitap sözcükleri ve Türkçe'ye çevirileri ve bunların sen/siz seçimine etkileri, romanların çevirisinde bir adıldan diğerine geçişler, kaynak metinde hitap biçimlerine yapılan göndermeler. Genel sonuç bölümünde, elde edilen veriler, güç ve dayanışma kavramları ve belirlenen bazı diğer etkiler bağlamında ele alınmıştır. Söz konusu kavramlar ayrıca çeviri metnin doğası, kaynak ve erek normların yanı sıra güç ve dayanışma ilişkileri yolu ile kimlik oluşturulması çerçevesinde de tartışılmıştır. Çevirmenlerin seçimlerinin sistematiği ve bunun olası sebepleri detaylı bir şekilde irdelenmiştir.