Irak Kürdistan'ında tasavvuf tarikatları siyasi, toplumsal faaliyetleri ve fikirsel alt yapısına yönelik bir okuma

Konunun özeti aşağıdaki açıklamanın etrafında dönmektedir. Tasavvuf ruh ve şeffaflıalemidir. Ve kulluk olan ihsan mertebesine ulaşmanın yoludur. sufiyye ismi giydikleri elbiseye nisbetle oluşmuştur. Ve bu isim onlara kullanılmıştır. Hakiki mutasavvıf kitap ve sünnete sımsıkı bağlı olandır. Tasavvuf işlerden, sanatlardan, siyasetten uzaklaşma değildir. Tarikatın kitap ve sünnette aslı vardır. İlk olarak tarikatı tesis eden semavi vahiydir. Tarikatın Allaha yakın olmak için mertebeleri vardır. Tasavvuf hicri 4. Asırdan beri Kürdistana gelmiştir. Kürdistanda 4 tane tasavvuf tarikatı vardır. Kadiriyye tasavvuf tarikatlarının en meşhurudur. Ve şeyh Abdulkadir geylaniye nisbet edilir. Kendisi Bağdatta tesis etmiştir. Memleketin farklı yerlerine dağılmıştır. Zikirleri cehridir. Bu tarikat Barzanciye ailesinin çalışmalarıyla Kurdistanda yayılmıştır. Şeyh Maruf ennudvi o ailedendir. 'Japonların günleri' adlı eseri vardır. Kadiriyye tarikatının en meşhur ricalleri şöyledir; tarikatın müessisi Şeyh Abdulkadir: alim, ilmiyle amil, muslih bir kişiydi. Tasavvufun, toplumun islah edilmesine çağırdı, bidatlerle savaştı. Hayatı boyunca islama hizmet etti. 91 yıl yaşadı. Onun çok önemli kitapları vardır. Kadiriyye tarikatının Kurdistanda alimler arasında ilmi ve dini bir aktivitesi vardır. Hayatı boyunca islama hizmet, telif ve tedris yönünden uğraşan Şeyh Maruf Ennudvi el Betzenci gibi. Onun birçok kitabı vardır. Şeyh Nureddin elBirifkani tarikatta önde gelen alimlerdendir. Alim ve mutevazi biriydi. İnsanlar arasında onun bilinen etkileyici bir rolü vardı. Munasib şeyleri elde etmek için kanların dökülmesine sebep olmadı. Aynı şekilde siyasi yönden de kadiriyye tarikatında Şeyh Mahmud elHafid vardır. Mustakil bir devlette kurd istiklaline çağıran ilk kişidir. İngilter inparatorluğuyla savaşmıştır. Osmanlıyla savaşmıştır. Ve aynı şekilde Irak ordusuyla da savaşmıştır. Birçok sıkıntıya uğramıştır. Düşmanlardan hiç birine boyun eğmemiştir. Kurdistanda bulunan Nakşibendiyye tarıkatının ilk tesis eden kişi Şeyh el Hacdunidir. Sonra ikinci muessis Muhammed Bahauddin enNakşibendi elBuharidir. Bu tarikat aynı şekilde birçok ülkeye de yayılmıştır. Bu tarikatın büyük bir rolü vardır. Tasavvufun yabancı sömürgelere karşı savaşmada apaçık bir rolü vardır. BahauddinenNakşibendi el Bamuti bu tarikatın en önde gelen adamlarındandır. Onun farklı alanlarda birçok çalışmaları vardır. İngiltere sömürgeciliğiyle savaştı. Bundan dolayı hapse atıldı. Yabancı sömürgeciliği kabul etmeyişinin hemen ardından Bamurti yeri işgal edildi. Onun, talebelerinden halifelerinden çok kişi vardır. Bu tarikat Mevlana Halid enNakşibendi nin çalışmalarıyla Kurdistana girdi ve çabucak yayıldı. Mevlana Halid bu tarikatın Kurdistana yayılmasından dolayı birçok sıkıntıya maruz kaldı. Mevlana Halid komşu devletlerde olan Şehrezurla bir araya geldi. O alim, ilimde yüksek ve tarikata çağıran ve irşad eden biriydi. Onun birçok telifleri ve şiir divanları vardır. Araştırmacı bu tarikatın ilmi ve dini yönünü alim, Erbilde tatikata irşad eden ve İslama 100 yıl bıyunca hizmet eden şeyh Mustafa enNakşibendiye dayandırır. Araştırmacı nakşibendiyye tarikatında siyasi yönünü de Barzaniyye Şeyhlerine dayandırır. Ve onların siyasi olaylarda büyük rolünü ve Irak Kurdistanında farklı birçok askeri ve siyasi yönelmelere karşı cesaretlerine değinmiştir. Orada Halvetiyye el Kasriyye tarikatı da vardır. Onların sadece Akara şehrinin Şuşi köyünde tek bir takiyyeleri vardır. Şeyh Şemsuddin elKutub el Abbasi onların en önde gelen adamlarındandır. Kurdistana Halvetiyye Tarikatını getiren ilk kişidir. Şeyh Tahir eşŞuşi Halvetiyye tarikatının önemli adamlarındandır. Alim, Şair ve edib bir kimseydi. İslama Sireti Nebeviyyeyi nazm etmekle çok hizmet etmiştir. Kurdistanda başka sufi tarikatları da vardır. Rıfaiyye tarikatı gibi. Bu tarikat mensupların da Erbilde tek bir takiyyeleri vardır. En önemli adamları tarikatın Müessisi Şeyh Ahmed erRifaidir. Araştırmacı Irak kurdistanın gezmiştir ve ona şu hasıl olmuştur; tekkelerin, ilmi medreselerin çokluğu bakımından Irak Kurdistanın tasavvufla dolmuştur. Mutasavvıfların büyük bir aktiviteleri ve apaçık bir rolleri vardır.