Türkiye'de dönen göçmen işçi ailelerinin karşılaştıkları güçlükler

Bu araştırmada, 1987- 1988 öğretim yılında Kemal Yurtbilir Anadolu Lisesine devam eden öğrenci ailelerinin, Türkiye- - ye dönüşte karşılaştıkları güçlükler ve bu güçlüklere etki eden faktörler ele alınmıştır. Bu çalışmanın yurda dönüş süreci içinde olan Türk işçi aileleri için, aile sağlığını koruyucu ve geliştirici sosyal hizmetlerin düzenlenmesine katkıda bulunması beklenmektedir. Tarama modeli kullanılan bu araştırmada Federal Almanya'dan dönen 92 aile örnek grubu oluşturmuştur. Araştırmacı okuldan aldığı adresler aracılığıyla bu aileleri evlerinde ziyaret ederek yüz yüze görüşmeler yoluyla bilgi toplamıştır. Araştırmadan elde edilen önemli sonuçlar şunlardır: Araştırmanın amaçlar ı arasında göçmen işçi ailelerinin Türkiye'ye dönüşte hangi güçlüklerle karşılaştığı sorusuna yanıt aranmıştır. Buna göre araştırmaya katılan aileler bir bütün olarak değerlendirildiğinde yaklaşık olarak üçte ikisinin Türkiye'ye dönüşte belirtilen alanlarda güçlükle karşılaşmadıkları anlaşılmıştır. Türkiye-1- ye dönüşte güçlüğü olduğunu bildiren ailelerin, karşılaştıkları güçlüklerin önem derecesini saptamak için yoğunluk düzeyi formülünden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre karşılaşılan güçlüklerin önem derecesine göre sıralaması aşağıda gösterilmiştir. 1- İşbulma/kurmaya ilişkin güçlükler 2 -Akrabalarla ilişkilerde karşılaşılan güçlükler3- Komşularla ilişkilerde karşılaşılan güçlükler 4- Yerleşim ve konuta ilişkin güçlükler 5- Çocukların yetiştirilmesinde ve eğitiminde karşılaşılan güçlükler 6- Aile içi ilişkilerde karşılaşılan güçlükler Diğer taraftan göçmen işçi ailelerinin karşılaştıkları güçlükleri etkileyen faktörler de belirlenmeye çalışılmıştır. Bu faktörler arasında annenin öğrenim düzeyinin etkisi önemli bulunmuştur. Annenin öğrenim düzeyi yükseldikçe, Türkiye'ye dönüşte karşılaşılan güçlükler azalmaktadır. Ailenin sahip olduğu çocuk sayısı da dönüşte karşılaşılan güçlükleri etkilemektedir. Çocuk sayısı arttıkça karşılaşılan güçlükler de artmaktadır. Bunun yanı sıra ailelerin oturduğu yerleşim birimi de dönüşte karşılaşılan güçlükleri etkileyen faktörler arasında yer almaktadır. Oturulan yerin toplumsal ekonomik düzeyi yükseldikçe, Türkiye'ye dönüşte karşılaşılan güçlükler azalmaktadır. Ailenin yurt dışına gidiş süreci, yurtdışında kalış süresi ve annenin yurtdışında çalışıp çalışmaması ile Türkiye'de karşılaşılan güçlükler arasında istatiksel olarak anlamlı, ilişkiler bulunmamıştır. Göç sürecini yaşayan ailelerin bazı güçlüklerle karşılaşması kaçınılmazdır. Ancak bu güçlüklerin en aza indirilmesi için hem göç alan hem de göç veren ülkelerin bu ailelere yönelik hizmetleri geliştirmesi gereklidir. Özellikle konu ile ilgili sosyal refah hizmetlerinin geliştirilmesi ve mesleki eğitim görmüş personelin bu alanda daha etkin bir rol oynaması beklenmektedir. Bu araştırma yurda dönen ailelerin kesin sayıları ve adresleri bilinmediğinden ulaşılması mümkün olan bir grup üzerinde yapılmıştır. Şöyle ki, bu grup Türkiye'ye dönüşte çocuklarının eğitim sorunlarını bir ölçüde çözümlemiş ve Ankara'da yaşamının bazı avantajlarından yararlanabilme olanağına sahip olmuştur. Bu bakımdan araştırmanın sonuçları, sınırlılıkları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Yurt çapında yapılabilecek daha geniş bir araştırma konu ile ilgili daha kapsamlı bilgi sağlayabilecektir.