Bütünleşme sürecinde Avrupa Birliği eğitim politikaları

Başlangıçta ekonomik işbirliği amacıyla kurulan Avrupa Topluluğu, zamanla diğer politika alanlarında da ortaklaşmaya gitmiştir. Malların serbest dolaşım ilkesi, işgücünün de serbest dolaşımını beraberinde getirmiştir. Serbest dolaşan işgücünün bazı ölçütlerle belirlenmiş niteliklere sahip olma zorunluluğu, mesleki eğitimde ortak kıstaslara ihtiyaç doğurmuştur. Bu ihtiyaç zamanla genel eğitim alanında da hissedilmeye başlamıştır. Özellikle ekonomik ve sosyal beklentilerin artmasıyla, Avrupa Birliği genelinde eğitim alanında bütüncül bir yaklaşıma duyulan ihtiyaç, Avrupa Birliği kurumlarını ve Üye Ülkeleri bu alanda daha önce hiç olmadığı kadar yakın işbirliğine teşvik etmektedir. Ayrıca, bütünleşme sürecinde Avrupalı kimliğini benimsemiş halkların yaratılması gerekliliği, eğitimin Avrupa Birliği düzeyinde bir poütika alam olarak değerlendirilmesini kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu tez, yukarıdaki veriler doğrultusunda, Avrupa Birliği'nin bütünleşmeye yönelik eğitim politikalarını iki bölümde ele almaktadır. Bu tezin birinci bölümünde, Avrupa Birliği'nde eğitim alanında yaşanan siyasi süreç ele alınmıştır. Siyasi sürecin incelenmesinde, ilk olarak AT'nin kuruluşundan itibaren Topluluk düzeyinde eğitim alamnda gerçekleşen gelişmeler nedenleriyle birlikte ortaya konarak, daha sonra ortaya çıkan gelişmeler temellendirilmiştir. 124İlk dönem eğitim programlarının ortaya çıkışma neden olan süreçler ve eğitim programlaraıın geçirdiği evrim ele alınmıştır. Avrupa Birliği'nde eğitim politikasının neden gittikçe daha fazla önem kazandığı, ve kazandığı önem doğrultusunda daha sağlam hukuki temellere dayandırılma çabası ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunların yanı sıra, eğitimde temel amaçların ve güçlüklerin belirlenmesi, ve eğitimde niteliğin yükseltilmesi amacıyla gidilen ilk işbirliği süreçleri gelişim sıralarına göre ele alınmıştır. İlk bölümüm ikinci kısmında, duyulan sosyal ve ekonomik ihtiyaçlar ve Avrupa Birliği düzeyindeki çabalar doğrultusunda ulusal eğitim sistemlerinin ortak paydalarda buluşma arayışları incelenerek, son dönemde yoğunlaşan işbirliği gmşimlerinin nedenleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu dönemin çözümlemesinde, Lizbon Stratejisi ile, Amaçlar, Bologna ve Kopenhag Süreçleri doğrultusunda işbirliğinin kazandığı yeni boyut ve genişletilmiş kapsam, nedenleriyle birlikte ele alınmıştır. Tezin ikinci bölümünde Avrupa Birliği'nin genel ve mesleki eğitim alanında faaliyet gösteren programlan incelenmiştir. Programlar ortaya çıktıkları 1980'li yıllardan itibaren yasal temelleri ve yapıları açısından dönemler halinde ele alınmış, ve bu dönemsel incelemeler altında eksiklikleri ve başarılan tartışılmıştır. Halen yürürlükte olan programlara geniş yer ayrılmıştır. Yürürlükte olan programlar 2006 yılma kadar sürecektir. Bu tarihten sonrası için Konsey'in Komisyon'a önerdiği yeni 125 program yapılanması gerekçeleri, amaçları, ve olası yapısıyla birlikte 2006 sonrası için bütüncül program başlığı altında incelenmiştir. Sonuç olarak, eğitimde işbirliğinin ve benzeşmenin büyük bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmasına rağmen, Üye Ülkeler ulusal eğitim politikalarındaki yetkilerini koruma eğiliminde olması Birlik genelinde eğitimi ilgilendiren kararlar alınmasını güç hale getirmektedir. Bu koşullar altında en akılcı çözüm, ortak paydalara yoğunlaşarak eğitim çalışmalarım bu çerçevede yürütmek olarak görünmektedir. Nitekim, son dönemde bu doğrultuda yürütülen işbirliği süreçleri, Avrupa Birliği'nin eğitim alanında kendine koyduğu hedefleri gerçekleştirebilmesi açışından cesaret vericidir. 126