Beşinci sınıf öğrencilerinin kazandıkları davranışlar açısından dil bilgisi eğitiminin değerlendirilmesi

Bu araştırma, ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin Türkçe Programının dil bilgisi davranışlarından ne kadarını ve hangi ölçüde kazandıklarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. İlköğretim okulları beşinci sınıfa kadar Türkçe derslerinde ders kitaplarında izlenen modellerin dil bilgisi eğitimi davranışlarını kazandırmadaki etkililiği ve aracı olduğu programın amaç merkezli program yaklaşımına uygunluğu tespit edilecektir. Dilbilgisi eğitiminin başarısını belirlemek amacıyla ilköğretim beşinci sınıfı tamamlamak üzere olan öğrencilere dil bilgisi testi uygulanmıştır. Araştırma testi 1997 - 1998 öğretim yılında, Ankara ilinde, üç ayrı okulda, yüz otuz altı öğrenciye uygulanmıştır. Okullar alt, orta, üst sosyo - ekonomik düzeyde ailelerin oturduğu çevrelerden seçilmiştir. Dilbilgisi testine, programda ilköğretimin ilk beş yılında kazandırılması istenen davranışların tamamı, yine programın belirttiği seviyede alınmıştır. Testte yirmi beş dil bilgisi davranışı, yirmi beş soruyla denenmiştir. Testlerde öğrencilerin tüm sorulara cevap verme başarısı %44 olarak bulunmuştur. Elde edilen yüzdenin öğrencilerin bütününün başarılı sayılıp sayılmamasını belirtebilmesi için anlamlılık düzeyi, tek yüzdenin test edilmesi yöntemiyle hesaplanmış, tablo değerleriyle karşılaştırılmıştır. Her denenceye verilen doğru cevaplar da aynı yöntemle çözümlenmiştir. En yüksek başarı %75 sıfatları kullanabilme, en düşük başarı %22 ekleri ünlü uyumu kuralına göre kullanma ve cümlenin öğelerini tanıma davranışlarından elde edilmiştir. Böylece hem genel yüzde hem de her davranışın kazanma durumunu gösteren yüzdeler, dil bilgisi davranışlarını kazandırma eğitiminin tam öğrenme düzeyinde yapılmadığı sonucuna götürmüştür. 100 Dilbilgisi eğitimindeki bu başarısızlığın sebebi öğretmenden. öğrenciden, ders yapılan sınıfın niteliklerinden, ders kitaplarının dil bilgisi davranışlarını kazandırmada izlediği modellerden kaynaklanmaktadır. Öğretmenlerin ön lisans ve lisans düzeyinde gördükleri eğitimin yeterli olduğu kabul edilmiştir. Ayrıca öğretmenler dersini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış programa göre ve yine Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan ya da hazırlatılan kitapları kullanarak işlemek zorundadır, öğrencilerin ders yaptıkları dershanelerdeki olumlu ve olumsuz şartlardan eşit düzeyde etkileneceklerinden başarısızlığın sebebi ders kitaplarında aranmıştır. Test uygulanan öğrencilere okutulan Türkçe ders kitapları incelenmiştir. İnceleme sonucunda ders kitaplarının İlköğretim Türkçe Programının dayandığı yaklaşıma göre hazırlanmadığı, her üç kitabın da model ve uygulama bakımından birbirini taklit ettiği, dil bilgisi davranışlarını tümevarım yoluyla çok sayıda örneklerle sezdirerek öğretme yerine konu merkezli ders işleme anlayışına uygun olarak dil kurallarının ve tanımlarının verildiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlarla, mevcut kitaplarla dil bilgisi davranışlarının kazandın lamayacağı yargısına varılmıştır. Bu tezle, dil bilgisi davranışlarının tümevarım yöntemiyle, kısa metinlerle, bol tekrara yer veren, programın amaç merkezli yaklaşımına uygun ders kitaplarının yazılması önerilmiştir.