Liberalizm ve realizm çerçevesinde 'Nutuk' analizi

Her eser, onu kaleme alan kişi ya da kişilerin, meydana getirildiği dönemin ideolojilerinden izler taşımaktadır. Bu ideolojiler, bazen toplumun yazarı etkilemesi bazen de yazarın toplumu etkilemesi şeklinde ya da daha karmaşık biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Yine bu ideolojiler, kimi zaman apaçık görülebilse de çoğu zaman bu ideolojilerin tespiti için eserlerin farklı alanlarda analizlere tabi tutulmaya ihtiyacı vardır. Bu analizler, arzulanan sonuca dönük kaygılarla yapılmadığı takdirde, ortaya çıkan tespitler, eserin yazıldığı dönemi tanıyabilmemizde bizlere yardımcı olacak anlamlı sonuçlar ortaya koyabilmektedir. Bu çalışmada, Nutuk adlı eser, bu farkındalık ile temel uluslararası ilişkiler teorileri açısından analize tabi tutulmuştur. Böylelikle görece bir gerçekliğe yaklaşılabilmek hedeflenmiştir. Analiz edilecek eser olarak Nutuk'un seçilmesinin pek çok şahsi nedeni olmakla beraber, Nutuk'un Türkiye Cumhuriyeti tarihi ile ilgili olayları birinci ağızdan ve belgelerini sunarak aktarması, diğer nedenlerin çok önüne geçmişştir. Özellikle de halen yönetim biçimimiz olan Cumhuriyet rejiminin Türkiye'deki varlığının doğru anlaşılabilmesi için Nutuk üzerinden yapılacak teorik incelemelerin gerekliliğine inanmaktayız. Nutuk'u anlamak, günümüzün uluslararası sisteminde Türkiye'nin yerini anlamakta büyük bir yarar sağlayabilir. Nitekim ülkelerin jeopolitikleri dönemsel kaygılara eşdeğer olarak ufak değişikliklere uğrasa bile çoğu zaman aynı çizgide seyretmektedir. Tüm bunlar bir arada düşünüldüğünde yakın tarihimizi, evrensel ölçekte kabul görmüş analiz unsurları olan uluslararası ilişkiler teorileriyle yorumlamak, Türkiye'ye, geçmişş yönetimin iç ve dış politikalarındaki olumlu yanları daha da geliştirme, olumsuz yanları ise terk etme imkanı sunabilir. Bu şiar ile Nutuk'ta Türk gençliğine emanet edildiği ifade edilen Cumhuriyet mirasını daha ileri seviyelere götürebilmek amacına bir katkı da biz yapabilmiş olmak arzusu, çalışmanın başından sonuna kadar gözetilen ana gaye olmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde temel uluslararası ilişkiler teorilerinin en genel manada felsefi kökenleri, ortaya çıkışı ve temel varsayımları verilerek, yapılacak Nutuk analizine bir temel oluşturulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Nutuk'un yazarı Sayın Mustafa Kemal Atatürk'ün şahsına ağırlık verilerek, önce 1881 öncesi gelişmeler kısaca hatırlatılmış, ardından esas olarak 1881- 1927 arası siyasi tarih gelişmeleri Osmanlı Devleti ve Mustafa Kemal Atatürk özelinde incelenmiştir. Bu bölümde Mustafa Kemal'in çocukluğundan, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'e uzanan süreçte, iç ve dış politikaya dair dönemsel alt başlıklandırılmış bir siyasi tarih yazımı mevcuttur. Bu bölümde Nutuk'un sadece 1919- 1927 arası dönemin bir panoraması olmadığı ve devir ve şahsiyet ürünü olduğu bilinciyle çalışılmıştır. Bu bilinç çalışmanın metodolojisinin de belirleyicisi olmuş ve çalışmanın bu kısmında kronolojik bir tarih yazımı yapılmıştır. Böylece okuyucunun zihninde devir-şahsiyet ilişkisi sürekli olarak taze tutulmak amaçlanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde elde edilen veriler ışığında Nutuk, uluslararası ilişkiler teorileri bağlamında analiz edilmiştir. Çalışmanın temel tezi, Mustafa Kemal Atatürk'ün iç ve dış politikasında, uluslararası ilişkilerin temel teorilerinin argümanlarını görmenin mümkün olduğu ve Mustafa Kemal Atatürk'ün uyguladığı iç ve dış politikada, uluslararası ilişkilerin temel teorilerini Türkiye'nin ulusal çıkarları açısından etkili şekilde kullandığıdır. Sonuç olarak bu çalışma, uluslararası ilişkilerin temel teorilerinin, kurtuluş mücadelesi yıllarındaki şartlar içinde nasıl kullanıldığının bir cevabıdır.