Tekstil ürünlerinde çevresel yaklaşımlar

Dünyada, 1980'li yıllardan sonra doğal kaynakların kirlenmesi, ozon tabakasının delinmesi, ekolojik dengenin bozulması, küresel ısınma, buzulların erimesi nedenleriyle bir kaygı oluşmuş ve çevre hareketleri başlamıştır. Dünya nüfusu hızla artarken, ihtiyaçlar da çoğalmış ve doğal kaynaklar tükenmeye, kirlenmeye başlamış, giderek yetersizlik başlamıştır. Sanayi Devrimi'yle birlikte gelişen teknoloji, doğal kaynakların bilinçsizce kullanılması, tüketim çılgınlığı bugün yaşamakta olduğumuz çevre sorunlarının en büyük nedenidir. Çevre ve insan sağlığı bilincinin artması, tüm sanayi dalları ile birlikte tekstil sektörünü de etkilemiş ve tekstil ürünlerinin, çevre ve insan sağlığına zarar vermeden üretilmeleri gündeme gelmiştir. Tekstil teknolojisi uzmanlarına olduğu kadar tekstil tasarımcılarına da çevre ve insan sağlığına zarar vermeyen ekolojik tekstillerin üretilmeleri için büyük sorumluluk düşmektedir. Tekstil tasarımcısı tekstillere biçim, renk, desen, elyaf, kumaş, doku vb. bakımından estetik değerler katarak tüketicinin kullanabileceği ürünler haline getiren uzmandır. Bu nedenle tüketicilerin ihtiyaçlarını tasarlamak için moda olgusunu ortaya koyarken insana, canlılara, çevreye zarar vermeyecek yöntemleri, malzemeleri kullanmak tasarımcının tercihindedir. Nasıl bir elyaf, kumaş, doku, renk, desen içeren malzeme kullanılacağı, bu malzemelerle hangi biçimde üretileceği, tasarımcının vereceği kararla oluşan niteliklerdir, dolayısıyla tasarımcılar toplumun beğenisini yönlendirme gücünü taşırlar ve toplumu, çevreyi dolaylı olarak etkileyebilirler:?Tasarımcılar zararlı maddeler içeren tekstil malzemeleri yerine ekolojik etiket taşıyan tekstil ürünlerini kullanabilirler, bu konuda teşviklerde bulunabilirler.Organik tekstilleri kullanabilirler ve kullanılmasını teşvik edebilirler.Az kumaş tüketen tasarımlar yaparak çevreye katkıda bulunabilirler, kumaş tüketiminin azaltılmasını teşvik edebilirler.Açık renkli, az baskılı tekstil ürünlerini tercih ederek çevreye daha az atık verilmesine katkıda bulunabilirler, teşvik edebilirler.Üretimde hatalı boyama, hatalı baskı, hatalı dokuma, örme ürünlerine batik, püskürtme, basma altı vb. tasarımlar yapılarak da çevreye katkıda bulunabilir. İKullanılmış, modası geçmişş, küçülmüş vb. tekstil ürünlerini aplike, parça baskı, dantel, nakış vb. ile yeniden tasarlayarak, kullanılabilir hale getirerek çevreye bir katkı sağlayabilir, teşvikte bulunabilirler.Çorap, kazak, vb. kullanılmış ürünler ile paspas, kilim vb. üreterek; parça kumaşlar ile bebek elbiseleri, saç tokaları vb. üreterek ikincil ürünler yapabilirler, teşvik edebilirler.Geri dönüştürülmüş elyaf kullanarak çevreye katkıda bulunabilirler ve toplumu teşvik edebilirler;Ayrıca;?Ağartma yapılmamış tekstil ürünlerinin kullanılmasının, doğal boyaların kullanılmasının, doğal elyafın kullanılmasının çevre koruma açısından doğru bir yaklaşım olmadığı; daha az su, kimyasal ve enerji tüketen terbiye işlemleri, daha az zararlı hidrojen peroksit ağartması ile çevre dostu ağartma yapılabileceği;?Doğal boyaların da toksik mordan içerebildiği, sentetik boyarmaddelere alternatif olamayacağı, sentetik boyarmaddelerin de toksik olan tiplerinin üretimlerinin ortadan kalkmasıyla ekolojik boyama yapılabildiği;?Doğal elyafın ön terbiye işlemlerinde çok fazla miktarda su, kimyasal tükettiği; sentetik elyafın ise çok az su, kimyasal tükettiği, yalnız enerjiyi daha fazla tükettiği bildirildiğinden doğal elyafın daha çevre dostu olduğunun söylenemeyeceği görülmüştür. Günümüzde çevreye verilen zararların ciddi boyutlarda olduğunun bilincine varılarak giyilen her giysiyi, kullanılan her tekstili sorgulamak da kaçınılmaz hale gelmiştir. Sonuç olarak bilinçlenen tüketiciler, gitgide bozulmaya başlayan çevreye katkıda bulunmak için çevreye zarar vermeyen tekstilleri kullanmaya başlamışlardır, bu konuda tekstil teknolojisi uzmanlarının olduğu kadar tekstil tasarımcılarının da önemli payı olmuştur ve olmaya devam etmelidir.