turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kültürler arası iletişimde haber çevirisinin sosyo-kültürel ve çeviribilimsel analizi

çeviri kuramındaki kültürel dönüş gibi paradigma kaymaları sonucunda, dilbilim, sosyoloji ve kültürlerarası iletişim alanları ile etkileşip, disiplinler arası bir çalışma sahası haline gelmiştir. Çeviri eyleminin diller, kültürler ve toplumlar arasında önemli bir aracılık rolü olduğu görülmektedir. Küresel dünyada bir söylem olarak yerini alan haber ve haber çevirisi de dikkat çekici bir biçimde, hızla gelişen kitle iletişim araçlarından faydalanarak kültürlerarası iletişimde aracılık rolü üstlenmiştir. Bu kapsamda haber çevirisinin, farklı kültürlerin ve toplumların birbirleriyle iletişimindeki anahtar eylemlerden biri olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, haber çevirisi sürecinin nasıl ilerlediğini, haber çevirisindeki aktörlerin kimler olduğunu bilmek ve hedef okur kitlesine ulaşıncaya dek çeviri eylemini etkileyen temel faktörleri betimlemek çok önemlidir. Bu araştırmada kuramsal bilgiler ışığında, çeviri ve haber kavramları ve haber çevirisi sürecindeki aktörler tanımlanarak, günümüz yaygın kitle iletişim araçlarından biri olan haber içerikli web sitelerinden, aynı konudaki Türkçe ve İngilizce dört farklı haber metnine, çeviri eğitimi için geliştirilen Trosborg Modeli söylem analizi yönteminin uygulanmasıyla, uzman kişilerce yapılması gereken daha etik ve profesyonel bir haber çevirisi anlayışını öneren, yeni bir çeviri yaklaşımı ihtiyacının ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, haber çevirisi sürecinde, enformasyon akışının hızı ve haber yazımının kendine has üslubu gibi kısıtların olduğu anlaşılmış ve buna bağlı olarak genel çeviri anlayışının haber merkezlerinde terk edildiği, çevirmenlerin ise haber çevirisi etkinliğinde haber ajansları ve medya kuruluşları tarafından göz ardı edildiği saptanmıştır. Ayrıca çeviri eyleminin yerini adaptasyon ve düzenleme; çevirmenin yerini ise haberin yeniden yazılması anlayışını benimseyen gazetecilerin aldığı anlaşılmıştır. Buna bağlı olarak, habercilikteki çeviri anlayışına göre kitle iletişimindeki haber çevirilerinde, haberin dezenformasyonu ve gazetecilik etiğinin ihlali gibi riskler ortaya çıkmaktadır. Haber çevirisi aracılığıyla daha etkin bir kültürler arası iletişim için çözüm önerim; çevirmen adaylarına akademik eğitim sürecinde alanla ilgili seçmeli dersler vermek, adayların kültürlerarası medya iletişimi bağlamında söylem analizi yöntemine ilişkin yeterliliklerini geliştirmek ve böylece haber merkezlerindeki istihdamlarının arttırılmasını sağlamaktır.
Göktürk yazısıyla oluşturulmuş Uygur Kağanlığı yazıtlarının metindilbilimsel incelemesi

Uygur Devleti 745'ten 840'a kadar Orta Asya'da hakimiyet kurmuş; bu hakimiyeti sırasında elde ettiği siyasi, iktisadi ve askeri başarılar sayesinde Orta Asya'nın hayatına yön vermiş bir Türk devletidir. Uygurlar bu başarılarını, şehirciliğe verdikleri önem ve yazıyı kullanmak gibi medeni hayatın olmazsa olmazları kültürel uğraşlar ile tamamlamıştır. Çeşitli yazı sistemlerini kullanmış ve arkalarında kültürel öneme sahip birçok yazılı eser bırakmıştır. Uygurlar bu yazı sistemlerinden olan Göktürk yazısı ile Tes, Taryat, Hoyd Tamir, Şine Usu, Suci, Gurvaljin Uul, Karı Çor Tigin, Karabalgasun-I, Karabalgasun-II kitabelerini oluşturmuş ve Eski Türkçe döneminde Türk dili ile edebiyatının önemli eserlerini vücuda getirmiştir. Metindilbilim, 1960'dan bu yana gelişen, tümce ötesi dil çalışmaları gerçekleştiren, yazılı veya sözlü dilsel ürünlerin metin olup olmadığını araştıran bir dilbilim yöntemidir. Metindilbilime göre dilsel bir ürünün iletişimi gerçekleştirebilmek ve bilgi aktarımını sağlayabilmek yani metin olabilmek için bağlaşıklık, bağdaşıklık, amaçlılık, kabuledilirlik, durumsallık, metinlerarasılık, bilgisellik şeklinde yedi metinsellik ölçütüne sahip olması gerekir. Bu metinsellik ölçütlerinin yanında etkinlik, etkililik, uygunluk şeklinde iletişimi düzenleyici ölçütler de bulunmaktadır. Bu metinsellik ölçütlerinden bağlaşıklık ve bağdaşıklık metin odaklı ölçütler iken diğer beş ölçüt dış bağlam odaklı ölçütlerdir. Bu çalışmada Göktürk yazısı ile oluşturulmuş Uygur Kağanlığı yazıtlarının metindilbilimsel yöntem ile incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yazıtlar, metindilbilim yönteminin metne yönelik olan bağlaşıklık ile bağdaşıklık ölçütlerine göre incelenmiş ve yazıtların metin olup olmadığı araştırılmıştır. Gerçekleştirilen bu araştırmanın sonucunda yazıtların yüksek bir metinselliğe sahip olduğu, yazıtlarda bağlaşıklık ve bağdaşıklık araçlarının etkili şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu inceleme sonucunda yazıtların rastgele bir şekilde değil çeşitli kompozisyon kurallarına dikkat edilerek oluşturulduğu, etkili iletişimi sağlamak ve okurda önemli bir etki uyandırmak için dilsel düzenlemenin nitelikli bir şekilde gerçekleştirildiği açığa çıkartılmıştır.
Kazak Hanı Ebü'l-Hayr Han'ın (1680 - 1748) resmi mektupları üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışmada, Kazakistan'ın Almatı şehrinde bulunan ' ' ve tarihçi İ. Erofeeva'nın ' 1675- 1821 ' Abdi, Almatı. adlı iki ciltlik eserinde yer alan Kazak hanlarından Ebü'l-hayr Han'ın (1680 - 1748) şimdiye kadar üzerinde çalışılmamış olan 30 adet resmi yazışması incelenmiştir. Resmi yazışmaların dili, esas itibariyle Çağatay Türkçesi özellikleri göstermektedir. Çağatay Türkçesi, XV-XIX. yüzyıllarda bütün Orta Asya'da yazı ve edebiyat dili olarak kullanılmıştır. Yer yer Kazak Türkçesinin dil özelliklerini gösteren bazı unsurlar da yer almıştır. Bu çalışmanın, 'Giriş' bölümünde resmi yazışmaların yapıldığı dönemi ve siyasi ortamı açıklayan bilgiler bulunmaktadır. 'Ses Bilgisi', 'Yapı Bilgisi', 'Kelime Türleri' bölümlerinde dil özellikleri incelenmiştir. 'Çevriyazılı Metin' bölümünde resmi yazışma metinleri; 'Gramatikal Dizin' bölümünde metinde geçen kelimelerin kullanım şekilleri ve anlamları verilmiştir. Çalışmaya karşılaştırmayı kolaylaştırmak için 'Asıl Metin' de eklenmiştir.
Sümerce ile Türkçe'nin biçimbilimsel ve sözdizimsel açıdan incelenmesi

Sümerce M. Ö. 3500 yılına dayanan, bilinen en eski yazının dilidir. Türkçenin ise tespit edilmiş ilk yazılı örneği M. S. VIII. yüzyıl ortalarına tarihlenen Orhun Abideleridir. Sümerce ile Türkçeyi biçimbilimsel ve sözdizimsel açıdan karşılaştırdığımız bu çalışma iki dilin birbirinden ayrı zamanlarda yazıya geçirilmiş olması nedeniyle artsüremli bir bakış açısına sahiptir. bu tür çalışmalar dillerin zaman içerisindeki evrimleri üzerine yoğunlaşır. İncelemeye tabi tutuğumuz bu dillerden Türkçe Ural-Altay dil ailesinde yer alırken Sümerce herhangi bir dil ailesine mensup diğildir. Her ne kadar söz konusu diller aynı dil ailesine mensup değilseler de biçimsel olarak bağlantılı dillerden oldukları bilinmektedir. Ülkemizde Sümerce ile Türkçe hakkında sözcüksel karşılaştırmalar yapılmış olmasına rağmen biçimbilimsel ve sözdizimsel özelliklerini ortaya çıkaracak yapısall bir karşılaştırma yapılmamıştır. Bu çalışmayla alandaki söz konusu eksikliklerin giderilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamız, biçimbilimsel özellikler ve karşılaştırma ile sözdizimsel özellikler ve karşılaştırma olmak üzere iki ana bölümdeki incelemelere dayanmaktadır. Bu incelemeler dağılımsal çözümleme yöntemleri kullanılarak karşılaştırmalı bir şekilde yapılmıştır. İki bölümde elde edilen veriler değerlendirme bölümünde bir araya getirilerek açıklanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre iki dilin oldukça ilginç ve önemli ortak noktaları ortaya çıkarılırken, bazı temel farklılıkları bulunduğu tespit edilmiştir. Bu tespitler sonuç bölümünde açık bir şekilde ortaya konmuştur.
Фразеологизмы со значением «счастье - горе» в языковой картине мира: сопоставительный лингвокультурологический анализ на материале русского и турецкого языков.

İnsan toplulukları kendi dillerini geliştirirken sözcüklerin yanında hazır söz öbekleri de hazırlar. Deyimler de bir dilde anlatımı daha güçlü kılmak için kullanılan hazır söz öbekleri arasındadır. Bu çalışmamızda Türk ve Rus dillerinde 'mululuk' ve 'keder' anlamlarını taşıyan kalıplaşmış yapıları inceledik ve karşılaştırdık. Karşılaştırmayı, son zamanlarda hızlı gelişim gösteren Antropolojik Dilbilimin bir parçası olan Lingvokültüroloji açısından yaparken bu deyimlerin ve kısmen atasözlerin yapısında iki farklı milletin dünyaya bakışı, yaşam tarzı, hayat tecrübesi gibi unsurların ne şekilde yansıdığını tespit etmeye çalıştık. Araştırma enasında Türkçe ve Rusça deyimler ve atasözleri sözlükleri tarandı, bu alanda her iki dilde yapılan birçok akademik çalışmalar incelendi. Yapılan karşılaştırmalı analizinde kelimelerin mecazi anlamlarını oluşturan metaforik unsurlar, algılar incelenip iki dildeki deyimlerin özgün ve ortak özellikleri belirlendi.
Rus dilbiliminde lakuna kavramına bir bakış

Dilbilimciler insanlar arası iletişime dikkat edilmesi hususuna her daim önem vermiş ve bu süreç üzerinde durulması gerektiğini vurgulamışlardır. Özellikle ulusal karakter ve kişilik özelliklerinin ifadecisi olan dil, herhangi bir yabancı dil ya da kültürü öğrenme ile yakın veya uzun süreli bir etkileşime girer. Bu etkileşim içerisinde zaman zaman anlaşılmayan veya farklı algılanan hususların da olduğu durumlar söz konusudur. Kültürlerarası iletişim, diller ve kültürlerin karşılıklı etkileşimiyle oluşur. Bu etkileşim bir bakıma iki farklı dünyanın ilişkisidir. Dolayısıyla diller ve kültürler arasındaki bu ilişki ya da yabancı kültür etkisi dil aracılığıyla ortaya çıkar. Zaten her kültür, farklı dilin temsilcileri tarafından yorumlanan bir olgu olarak karşımıza çıkar. Kültürlerarası iletişim sorununun yaygınlığındaki artışla beraber, lakuna daha sık rastlanmaya başlanmış ve bu kavramın da önemi artmıştır. Dilbilimciler, farklı uluslardan insanların iletişimini engelleyebilecek faktörler üzerinde durmuşlardır. Her dilin kelime hazinesi kendine has ulusal özellikler taşır. Yabancı bir dil öğrenmek aynı zamanda başka bir ulusun kültürünü benimsemektir. Günümüzde dilbilim, iki dilin kelimeleri karşılaştırıldığında kelimenin anlamındaki ulusal kültür özelliklerinin dilin her aşamasında bulunduğunu da ortaya çıkarmıştır. Her şeyden önce kelimenin temel anlamında diğer bir ulusa ait olmayan gerçekleri gösteren kelimeler ya da başka dilde adlandırılamayan kelimeler, lakuna olarak adlandırılır. İnsanların yaşadığı bir dünyadaki coğrafi şartlar, dilin kelime haznesi, gramer yapısı, tarihsel ya da kültürel gelişmeler bu kelimelerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Ulusal kültür öğeleri bu kelimelerin anlamının temelini oluştururlar.
Yazıcı Salih'in Melhamesi: Kitabü'ş - Şemsiyye

Üzerinde çalışma yaptığımız eser Yazıcı Salih'e ait Kitabü'ş- Şemsiyye'dir. Eser on iki bab'a ayrılmıştır. Her bab'da yirmi dört atmosfer olayından bahsedilmektedir. Her bab'ın anlattığı ayın iklimsel ve tarımsal özellikleri, o aya ilişkin tabiat bilgileri, o ayda nelerin yenilip yenilemeyeceği, yapılması uygun olanlar ve uygun olmayanlar, o ayda cereyan etmiş tarihsel olaylar vb. hakkında bilgi verilmiştir. İklimlerin ve hava olaylarının toplumsal yaşamın bütün alanlarındaki etkilerinden, insanların bu etkilerin zararlı sonuçlarını bertaraf etmek için nasıl davranması gerektiğine kadar birçok konuda bilgi veren eser Eski Anadolu Türkçesinin karakteristik özelliklerini belirgin şekilde taşır.
La Contribution de la linguistique a la traduction une etude descriptive

Günümüz insanı çeşitli alanlarda yapılan gelişmeler doğrultusunda kendini bir iletişim ağı içinde bulmaktadır. Artık toplumlar bilim ve teknolojisinin kendilerine sundukları imkanlarla birbirleriyle iletişim kurmak, her konuda ortak yaşantılar içinde olma eğilimi içindeler. Tek seslilikten çok sesliliğe, ortak paydalara olan bu yaklaşım, her türlü sinin yıkarak düşüncenin eksiksiz ve doğru bildirişimi gibi doğal bir sonucu beraberinde getirmektedir. Bu iletişimi sağlayan önemli araçlardan biri de dilsel bir etkinlik olan çeviridir kuşkusuz. İnsanların birbirlerine yaklaşmalarını, ilişki kurmalarını sağlayan her şey onların dilinde de birlik sağlar. Gerçekleştirmeye çalıştığımız bu çalınmada çeviriyi, bir dilsel bildirişim olarak ele almaya yani bir dili doğrudan doğruya bidirişim durumunda kullanılarak incelenmesine ışık tutan bildirişim teorilerini de göz önünde bulundurarak incelemeye çalıştık. Bu incelemeyi yaparken her dilin kendine özgü bir sistem olarak işleyişini ele alan, her dilin insan deneyimine ilişkin verilerin özel bir düzenlemesine denk düştüğünü, her dilin dilsel olmayan bir deneyimi kendine göre bölümlediğini ve dillerin evrensel bir gerçeğe gönderme yapan tek tip yapılar olmadiğinı ele alan dilbilimin teorilerinden ve çeviriye olan katkılarından yararlanmaya çalıştık. Bu çerçevede çeviri-dilbilim ilişkisini kurmaya ve dilbiliminin ışığında çeviriyi daha anlamlı ve bilimsel kılan bu bilimin artık günümüzde çeviri kavramına değişik görüş açıları getirirken, 'çeviribilimin temellerini atmaya başladığını ve eğitim-öğretim alanında da etkin ve yapıcı bir rol üstlenebileceği konusuna değindik.
İbn Tabataba ve 'Iyaru'ş-Şi'r adlı eseri

İbn Tabataba (322/934), Abbasilerin ikinci döneminde yaşamıştır. Bu dönem, kültürel ve ilmi açıdan hareketli bir dönem olmuş her alanda çok değerli eserler ortaya konulmuştur. İbn Tabataba, öğrenimini doğup büyüdüğü yer olan Isfahan'da tamamlamış ve Arap Dili alanında önemli eserler ortaya koymuştur. Ancak onun günümüze ulaşan en önemli eseri 'Iyaru'şŞi'r'dir. Bu eser şiir konusuna yoğunlaşmış olup belagat ve edebi tenkit alanında çok önemli bir yer tutmuştur. 'Iyaru'ş-Şi'r yazıldığı dönemde pek çok alim ve sanatkarı etkilediği gibi edebi tenkit alanındaki değerini günümüze kadar korumuştur.
Pragmatic annotations for spoken language: A corpus-based approach

Bütünce oluşturmak için dilbilimsel veriye gereksinim vardır. Dilbilimsel veri ise yazılı metinlerle ya da kaydedilmiş konuşmanın çeviri-yazı yöntemiyle yazıya dönüştürülmesiyle elde edilir. Konuşmanın çeviri-yazı yöntemiyle yazıya dönüştürülmesiyle söylemin biçimi değişir yani konuşma bir anlamda konuşma biçiminden yazı biçimine dönüştürülür. Oysa, konuşma ve yazma birbirlerinden tamamıyla farklı iki söylem biçimidir. Geleneksel çeviri-yazı yöntemiyle kaydedilen konuşmanın yazıya dönüştürülmesi bilgi kaybına neden olur. Çünkü işitilen konuşma metninin olduğu gibi yazıya dönüştürülmesi görsel bir olayı görsel olmayan bir olay haline dönüştürmek için yeterli değildir. Ancak, konuşma, çeviri-yazı yöntemiyle birlikte bir de edimbilimsel olarak etiketlenirse durum bağlamı üzerine pek çok bilgiyi okuyucusuna aktarma özelliğine sahip olacaktır. Edimbilimsel bilgiyle donatılmış çeviri-yazı yöntemi konuşan kişinin özelliklerini, özellikle çoklu konuşmacı ortamlarında, dinleyen kişinin kim ya da kimler olduğu bilgisini, konuşma sırasında konuşma ortamında neler olduğunu, konuşma içinde değişen konuşma konularını, konuşmacıların metin-içi gönderme mi yoksa metin-dışı gönderme mi yaptıklarını, sözcenin yapısıyla asıl söylenmek istenilenin ne olduğu bilgisini verecektir. Bu bilgi çeviri, sözlükbilim, konuşma çözümlemesi, deyiş-bilgisi, dil öğretimi ve sosyodilbilim gibi dilbilimin pek çok alanına yenilikler getirebilir. Çeviride edimbilimsel etiketleme çevirenin kaynak dilde yazılmış metni daha iyi anlamasına yardımcı olur. Edimbilimsel etiketlemeyle bir dilden diğerine çeviri eşdeğerlilerin bulunup çevrilmesine indirgenebilir. Sözlükbilimde konuşma dilinden sözlüğe giren içlemlerin hatasız olması sağlanabilir. Konuşma çözümlemesinde edimbilimsel bilgiyle, konuşma ile konuşmacıların ortak bilgileri arasındaki ilişki çözüme kavuşturulabilir. Deyiş-bilgisinde yazarın kişisel yazma tekniğini bulmada edimbilimsel etiketlenmiş metinlerden yararlanılabilir. Dil öğretiminde yapı ve işlev ilişkisi gerçek verilere dayandırılabilir. Sosyodilbilimde ise sosyodilbilimci, edimbilimsel etiketlenmiş metinleri inceleyerek dünyanın herhangi bir yerindeki toplumla o toplumun konuştuğu dil arasındaki ilişkiyi inceleyebilir duruma gelebilir.
Arapça okuma dil becerisinde materyal tasarımı ve kullanımı

İnsanlık tarihi geçmişşten bugüne pek çok yabancı dil eğitim girişimine şahit olmuştur. Bu girişimlerden kimi başarıya ulaşırken kimisi ise yetersiz görülerek uygulamaya konmasından vazgeçilmiştir. Tüm bu tecrübeler daha sonra yöntem ve teknik kapsamında toplanarak, sistematik olarak yabancı dil öğretiminde kullanılmıştır. Tüm bu tecrübelere rağmen istenen düzeyde yabancı dil öğrenme başarısına ulaşıldığını söylemek pek mümkün değildir. Dil eğitimindeki eksiklikler sürekli tartışılmış, eleştirilmiş ancak üzerinde karar kılınan yapıcı bir çözüm tam olarak bulunamamıştır. Dil eğitiminde önemi yeterince kavranamayan etki merkezi, eğitimin ayrılmaz parçası olan yaygın boyutunda saklıdır. Zira eğitim adına yapılan tüm uygulamalar neredeyse örgün boyutuyla kısıtlı tutulmuştur. Ancak hayatın tümünü içine alan yaygın kısmında öğrencinin kendisini sürekli geliştirmesi, uygulanması gereken önemli bir strateji olacaktır. Bir kişi örgün eğitime giderek bu kısıtlı zaman diliminde yabancı bir dili öğrenebileceğini düşünürken eğitimciler, materyal, yöntem ve zaman yetersizliği gibi nedenlerle üzerlerine düşen görevi tam olarak yapamamaktadırlar. Bu nedenle kalıcı çözüm yolunda hedef kitleye uygun materyallerin tasarlanmasının öncelikli olduğu kanaatindeyiz. Devamındaysa bu tür materyallerden nasıl faydalanılması gerektiğiyle ilgili rehberlik eğitiminin verilmesi, bütüncül bir çözümü getirecektir.
Feridun Zaimoğlu'nun Kanak Sprak, Abschaum, Koppstoff eserleri örneğinde kanakça

Çalışmamızın amacı, Almanya'daki göçmen ikinci ve üçüncü kuşak tarafından oluşturulan ve genç diller arasında sayılan 'Kanak Sprak'ın Alman dili ve edebiyatına etkisini göstermektir. Bu amaçla çalışmamızda öncelikli olarak Anadolu'dan Avrupa'ya işgücü göçüne değindik. Göç ve Kanak dilinin literatür tartışmasına yer verdik. Birinci bölümde göçten kaynaklanan zorluklar ve gelinen son süreç ele alındı. İkinci bölümde Gastarbeiterdeutsch, Kanak Sprak ve Kiezdeutsch'un oluşumu, benzerlikleri, farklılıkları, etkileşimleri belirlendi. Kanak dilinin tarihi, Alman diline etkisi, geçirdiği safhala r incelendi. Üçüncü bölümünde Almanya'daki Türk yazınına ve Zaimoğlu'nun edebi kişiliğine değinildikten sonra, yazarın Kanak Sprak, Koppstoff, Abschaum adlı eserleri, Sosyo-Linguistik açıdan Metin dilbilim yöntemiyle irdelendi. Dördüncü bölümde Kanak Sprak'ın eğlence ve medyadaki kullanım şekli araştırıldı. Sonuç bölümünde ise, bu yeni dilin özellikle gençler üzerinde büyük bir etkisinin olduğu tespit edilerek çeşitli sonuçlara varıldı.
Görele ve yöresi ağızları

Yapılan bu çalışma, Giresun ili Görele ilçesi ağzını temel almaktadır. Tez, 'Giriş', 'İnceleme', 'Metinler', 'Sonuç', 'Sözlük' ve 'Kaynakça' kısmından oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde Görele'nin tarihi hakkında bilgi vermekle birlikte; bölgenin coğrafi ve etnik yapısı hakkında da bilgiler verilmiştir. 'İnceleme' kısmında Görele ağzının fonetik ve morfolojik yapısı incelenmiş; örneklerle desteklenmiştir. 'Metinler' kısmında derlenen 27 metin transkripsiyon alfabesiyle yazılmıştır. 'Sonuç' kısmında Görele ağzının önemli görülen fonetik ve morfolojik özelliklerine değinilmiştir. 'Sözlük' kısmında Görele ağzından toplanan metinlerde geçen, sözlük maddesi oluşturabilecek nitelikte kelimeler açıklanmıştır. 'Kaynakça' kısmında ise tez için yararlanılan eserlerin künyeleri verilmiştir.
Türkçe günlük gazetelerde kadına karşı şiddet haberlerinin değerleme kuramı alt dizgelerinden yargı çerçevesinde incelenmesi

Bu çalışmada Türkçe günlük gazetelerde yer alan kadına karşı şiddet haberleri Değerleme Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Kuramı çerçevesinde dilin kişilerarası üst-işlevinden geliştirilen Değerleme Kuramı, konuşucu ya da yazarların metinlerinde çeşitli olgular ilişkin olumlu ya da olumsuz duruşlarını ve değerlendirmelerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kuram, katılım, tutum ve derecelendirme olarak üç alt dizgeden oluşmaktadır. Tutum, yazar veya konuşucunun metin içindeki tutumunu ifade etmek için kullanılır. Günlük gazetelerde yayınlanan kadına karşı şiddet haberlerinde Tutum dizgesinin ulamı olan Yargı, alt ulamları toplumsal saygınlık ve toplumsal onay çerçevesinde araştırılmıştır. Toplumsal cinsiyet, toplum tarafından kadın ve erkeğe atanmış rolleri kapsamaktadır. Medyanın söz konusu rollerin sürdürülmesine ve yeniden üretilmesine aracılık ettiği ve kadınların medyada genellikle şiddet haberleriyle yer aldığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, metinlerinin çözümlenmesiyle toplumsal ilişkileri, aktarılmak istenen açık ya da örtük değerlendirmeleri ortaya koymaktır. Araştırmamızın veri tabanı yüksek baskı sayılı altı farklı günlük gazeteden oluşmaktadır. Bir aylık süre boyunca toplanan gazetelerdeki kadına karşı şiddet haberleri Yargı ve alt ulamları çerçevesinde incelenmiş veriler istatiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırmamızın bulgularına göre kadına karşı şiddet haberleri Toplumsal saygınlık ulamında olumsuz normallik, olumsuz yeterlilik ve olumsuz kararlılık; Toplumsal onay çerçevesinde ise olumsuz doğruluk ve olumsuz uygunluk olarak değerlendirilmiştir. Yargı ulamları genel olarak değerlendirildiğinde, kadına karşı şiddet haberlerinin daha yoğun olarak olumsuz yargılarla değerlendirildiği belirlenmiştir.
Saha Türklerinin Kııs Debeliye Destanıüzerine bir gramer incelemesi

Sahalar zengin bir olonxo külliyatına sahiptir. Yazıya geç geçmesi dolayısıyla Sahalar hakkında oldukça değerli bir bilgi kaynağı durumunda olan olonxolar, Saha kültüründe önem bir yer teşkil etmektedir. Bu tezde, başkahramanı kadın olan ve olonxolar arasında önemli bir yere sahip olan Kııs Debeliye olonxosu üzerine gramer incelemesi yaparak bu olonxonun dil özelliklerini belirlemek ve çağdaş Saha Türkçesinin gramer hususiyetlerinden farklılık gösteren özelliklerini tespit etmek amaçlanmıştır. Tezin giriş bölümünde Sahalar, Saha Türkçesi, olonxolar, Kııs Debeliye olonxosu ve bu olonxonun derlendiği olonxohut Nikolay Petroviç Burnaşov ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Söz konusu bölümün sonunda ise çalışmanın yöntemi hakkında açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölüm olan Dil İncemesi, Ses Bilgisi ve Şekil Bilgisi ana başlıklarından oluşmaktadır. Ses Bilgisi, Ünlüler, Ünsüzler ve Ses Olayları olmak üzere üç kısımda incelenmiştir. Şekil Bilgisi bölümü, Kelime Yapımı ve Kelime Türleri olmak üzere iki ana başlık altında ele alınmıştır. Kelime Yapımı başlığı altında basit kelimeler, türemiş kelimeler ve birleşik kelimeler; türemiş kelimeler içerisinde de yapım ekleri incelenmiştir. Kelime Türleri adı altında isim ve isim soylu kelimeler, fiil ve görevli kelimeler ele alınmıştır. Üçüncü bölüm olan Metinler başlığı altında Kııs Debeliye olonxosunun Türkiye Türkçesine aktarılmış hali ile metnin transkripsiyonlu orijinal haline yer verilmiştir. Dördüncü bölüm olan Dizinler başlığı altında metnin gramatikal dizini ile karakter ve yer adları dizini verilmiştir. Sonuç kısmında ise incelenen metnin gramatikal olarak ön plana çıkan hususiyetleri maddeler halinde sıralanmıştır. Tezin en sonunda ise yararlanılan eserlerin kaynakçası verilmiştir.