Radyo ve televizyon yayınlarında kişilik haklarının ihlali ve korunması

İletişim teknolojisindeki ilerlemelerle birlikte radyo ve televizyonlar, hayatımızın önemli bir parçası haline gelmiştir. Yapılan araştırmalar, insanların, hemen her gün birkaç saatini radyo dinlemekle özellikle de televizyon seyretmekle geçirdiğini ortaya koymaktadır. Bu ilgi, radyo ve televizyonları olağanüstü bir güç haline getirmektedir. Bu etkili güç karşısında bilinçsiz olan bireylerin çaresiz kaldıklarını zannetmeleri doğaldır. Radyo ve televizyon kuruluşlarına bu imkanı tanıyan hukuk sistemi, kişileri de ihmal etmemiş, onları da koruma altına almıştır. Karşılıklı bu hakların bilinememesi, tam olarak algılanamaması ve de görevlerin ihmal edilip kötüye kullanılması, kişilik haklarının ihlali noktasında önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Radyo ve televizyon kuruluşları aşırı kısıtlamalardan yakınırken, kişiler de güçlü yayın kuruluşları karşısında çaresizlikten yakınmaktadırlar. İkisi arasındaki dengeyi sağlamak son derece önemlidir. Bu bağlamda, kişilik hakkı ihlale uğrayan kişi ihlallere karşı etkin bir şekilde korunmaya çalışılırken, radyo ve televizyonların görevlerini aksatmadan yerine getirmeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bu sorunlara geniş ve net bir açıdan bakmak amacıyla, konuyu kişilik hakları ihlal edilenler açısından irdelememiz gerekiyordu. Bu münasebetle tezimizin konusunu, Radyo ve Televizyon Yayınlarında Kişilik Haklarının İhlali ve Korunması olarak belirledik. Kişilik hakları, çok geniş olup kişinin, maddi kişisel değerleri, manevi kişisel değerleri ve ekonomik kişisel değerleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Radyo ve televizyon yayınlarına konu olan kişinin maddi kişisel değerleri; hayat, sağlık ve vücut bütünlüğü değerleri olarak incelenmektedir. Kişinin manevi kişisel değerleri; onur ve saygınlık, resim ve görüntü, isim, ses ve özgürlüklerle beraber özel hayatın gizliliğinin kapsadığı ortak yaşam alanı, özel yaşam alanı ve gizli yaşam alanı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Manevi kişilik haklarının ihlallerini konu alan bazı Yargıtay kararları, konumuz açısından önem arz ettiğinden titizlikle incelenmiştir. Hatta bazı kararlara, kişisel hakları koruyucu bir bakış açısı geliştirilerek eleştirisel yaklaşılmıştır. Konularla ilgili yakın tarihli kararlara, güncel örneklere yer vermeye önem gösterdik. Ayriyeten kişinin ekonomik değerlerine de yer verilerek, mesleki kişisel değerleri ve ticari kişisel değerleri üzerinde durulmuştur. Radyo ve televizyon yayınlarında ihlal edilen kişilik haklarının çeşitleri, ihlale konu olan haklar ve ihlal yöntemleri üzerinde durulmuştur. Radyo ve televizyon yayınları sırasında radyo ve televizyon kuruluşlarının bilinçli ya da bilinçsiz, hukuki ya da hukuki olmayan yollarla içerisine düştükleri durumun genel bir çerçevesi çizilmiştir. Radyo ve televizyon kuruluşları görevlerini yerine getirirlerken, geniş ölçüde hukuka uygunluk sebeplerinden yararlanmaktadırlar. Hukuka uygunluk sebepleri radyo ve televizyon yayınlarındaki hukuka aykırılığı gidermesi bakımından büyük bir öneme sahiptir. Bu öneminden dolayı hukuka uygunluk sebeplerinden olan yasadan kaynaklanan sebepler, haber, rıza, vekaletsiz iş görme ve eleştiri gibi durumlar titizlikle incelenerek bu durumlara çalışmamızda geniş yer verilmiştir. Çalışmamızda, kişilerin radyo ve televizyon yayınları karşısında çaresiz kalmadıklarına, hukuken hak ihlallerine karşı korunduklarına önemle vurgu yapılarak bireysel korunma yöntemlerinden olan meşru müdafaa, cevap ve düzeltme hakkı ve denetim kurullarına başvuru üzerinde durulmuştur. Kitle iletişiminde önemli bir rol üstlenen, günümüz dünyasında söz sahibi, radyo ve televizyon kuruluşlarına karşı, kişilik hakkı ihlallerinden dolayı, çok önemli davalar açılabilmektedir. Koruyucu Davalar ve Tazminat Davaları olarak adlandırılan bu davaların neler olduğunu, hukuki dayanaklarını, amaçları, tarafları ve yetkili mahkemeleri göz önüne alarak eserde etraflıca ele alınmıştır.