turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tezkire-i Satuk Buğra Han

Bu çalışma, Tezkire-i Satuk Buğra Han adlı eserin içerik, dil ve söz varlığı açısından ve Türk dili tarihine katkıları bakımından incelenmesidir. Eser dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Satuk Buğra Han hakkında temel kaynaklar verilmiştir. İkinci bölümde, ele alınan metnin dil ve yazım özellikleri incelenmiştir. Metin dil özellikleri bakımından Eski Özbekçenin hususiyetlerini göstermektedir. Üçüncü bölümde, çalışmamıza konu olan eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Metin kurulurken elde edilen tek nüsha esas alınmış, yapılan eklemeler köşeli parantez içinde yazılmıştır. Yanlış ve eksik yazımlar dipnotlarda gösterilmiştir. Dördüncü bölümde ise metnin sözlük ve dizini verilmiştir. Dizin yapılırken Reşit Rahmeti Arat'ın Kutadgu Bilig adlı eserindeki dil bilgisi sıralaması esas alınmıştır. Ekler bölümünde ise metnin tıpkıbasımından örnekler, Karahanlıların büyük kağanlarına dair bir şecere ve muhtemel ülke sınırlarını gösteren bir harita eklenmiştir.
Nedİm'in gazellerinde söz varlığı

Bu tezde, Nedim Divanı'nın gazeller bölümünün söz varlığı incelemesi yapılmıştır. Çalışmada, Prof Dr. Muhsin Macit tarafından hazırlanan ve 2012 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından internet üzerinde yayımlanan 'Nedim Divanı' esas alınmıştır. Çalışma, sırasıyla Nedim'in Hayatı ve Eserleri, İnceleme, Değerlendirme ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Bu çalışmada, Nedim Divanı'nın gazeller bölümündeki 166 gazelde 13.547 sözcük tespit edilmiştir. Bu gazellerde tespit edilen 13.547 sözcük alfabetik olarak sıralanarak bu sözcüklerin türleri, kökenleri, ve geçtikleri gazel ve beyit numaraları tablo halinde verilmiştir. Değerlendirme başlığı altında da söz varlığı; sözcük türlerine, sözcüklerin kökenlerine göre ayrılmış ve bunun üzerine tablolar ve grafiklerle değerlendirilmiştir.
Kumuk Türkçesinde kelime türleri

Bu çalışmada, Kumuk Türkçesine ait beş eserden yola çıkılarak Kumuk Türkçesindeki kelime türleri ele alınmıştır. Eserlerde geçen kelimeler, türleri açısından incelenmiş, Türkiye Türkçesiyle benzer ya da farklı yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada; Kumuk Halk Şairi Yırçı Kazak, Kumuk Şair Şeyit Hanum Alişeva'dan Seçme Şiirler, Sev Ağla Sevin, Aytıvlar va Atalar Sözleri, Kumuk Halk Çeçegen Yomakları adlı eserlerdeki her sayfanın satırları birden başlanarak numaralandırılmıştır. Eserler taranarak kelime türleri tespit edilmiş ve bu kelimelerin geçtiği satır numaraları belirtilmiştir. Üç bölüme ayrılan çalışmanın birinci bölümünde Kumuklar ve Kumuk Türkçesi hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümünde taranan kelime türleri incelenmiştir. Son bölümde ise Kumuk Türkçesindeki kelime türlerinin Türkiye Türkçesiyle benzer ve farklı yönleri değerlendirilerek sonuç bölümünde verilmiştir. İncelenen kelime türleri; isim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil olarak sekiz grupta ele alınmış, anlamı bilinmeyen çoğu kelimelerin anlamları örneklerin yanında verilmiştir.
Rus dilinde vurgu sistemi

Yabancı dil olarak Rusça öğrenen bir kişi tümce kurmaya başlamadan önce sözcükleri öğrenmektedir. Rus dilinde her özerk sözcük kendi sözcük vurgusuna sahiptir ve onsuz kullanılamaz. Rusça sözcük vurgusu sözcüğün ruhudur. Yalnızca sözcük vurgusu sesleri hecelere, heceleri sözcüklere, sözcükleri tümcelere birleştirmektedir. Çalışmamızın Giriş bölümünde sözcük vurgusunu inceleyen vurgu bilimin ve sözcük vurgusunun tanımı, üzerine yapılan araştırmalar ve tarihçesi sunulmuştur; tarihsel gelişimine ve kimler tarafından araştırıldığına değinilmektedir, vurgu sistemini yansıtan Eski Rusça yazılı kaynaklar ve yazı dilinde sözcük vurgusunu yansıtan işaretlere yer verilmiştir. Birinci Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun sesbilgisel bilişenleri, sesbilgisel sözcükler, zayıf vurgulu, vurgusuz ve ikincil vurguya sahip sözcükler, sözcük vurgusunun bağımsızlığı, değişkenliği ve devingenliği genel hatları ile incelenmiştir, terim ve kavramların açıklamaları örneklendirerek yapılmıştır. İkinci Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun sesbilgisel açıdan tarihsel gelişimi açıklandıktan sonra, sesbilgisel doğası ve telaffuzda yerinin önemi belirtilmiştir, ünlülerin nitel ve nicel küçülmesi, vurgulu hecede, vurgulu heceden önceki ve vurgulu heceden sonraki heceler de ünlü seslerin uğradıkları değişimleri örneklendirerek incelenmiştir. Üçüncü Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun biçimbilgisel açıdan tarihsel gelişimi ve kimler tarafından incelendiği açıklandıktan sonra, dilin öğelerinde sözcük vurgusunun büküm açısından vurgu türleri ve çekim şemaları kurulmuştur; türeme açısından ise sözcüğün içerisinde yer alan biçimbirimlerin önemi örneklendirilerek sunulmuştur. Dördüncü Bölümde: Rusça sözcük vurgusunun edata kaydıran ad ve sayılar incelenirken hangi sözcüklerin sözcük vurgusunu kaybettiğini ve vurgunun korunması veya kaybolması neye bağlı olduğunu tespit edilmiştir. Ayrıca kaynak taraması sonucunda sözcük vurgusunu edata kaydıran adlardan oluşan sözlüğe çalışmamızın sonunda yer verilmiştir.
Ez-Zemahşerİ ve el-Unmuzec adlı eseri

Hicri V. asrın sonlarında ve h. VI. asrın başlarında İslam aleminin yetişdirdiği büyük alimlerinden olan Zemahşeri, büyük bir müfessir, muhaddis ve nahiv alimidir. Zemahşeri islami ve alet bilimleri literatüründe önemli bir yeri haizdir. Bilhassa nahiv alanındaki görüşleri ile kendisinden sonraki alimleri etkilemiştir. Bu çalışmada bu denli bir müellifin hayatı, ilmi şahsiyeti ve nahiv ilmi hakkında yazdığı el-Unmuzec fi'n-Nahv adlı eseri incelenmiştir. Zemahşeri'nin nahiv ilmine yeni başlayanlar için yazdığı bu eserde nahiv kaidelerini öz bir şekilde ele almıştır. Daha sonra bu kaideleri ayet ve meşhur örneklemeler ile pekiştirmiştir. Bağdat nahiv ekolüne mensup olan Zemahşeri görüşlerinin çoğunda Basralıların görüşü doğrultusundadır. Ancak mümkün mertebe bu eserinde tartışmalara yer vermemiştir. Müellifin bu veciz eseri isim, fiil ve harf olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Bu eserin en önemli kaynağı Zemahşeri'nin el-Mufassal adlı eseridir. Zemahşeri'nin el-Unmuzec fi'n-Nahv adlı eseri, muhtasar olarak yazılan eserler için adeta bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Bu eser birçok kere şerh edilmeye mazhar olmuştur. Aynı zamanda eskilerden beri medreselerde Arpaça öğrenimi için okutulan bu eser doğu medreselerinde hala okutulmakta ve talebeler tarafından ezberlenmektedir. Bu bakımdan el-Unmuzec'in nahiv alanında öğrencilere büyük katkısı olmuştur. Bu çalışmayla bu derece önemli olan bir eser akademik olarak incelenmiştir.
Emotional and functional attitudes of native speakers towards Gagauz as an endangered language

Bu çalışma temel olarak dil tutumları tehlikedeki diller bağlamında incelemektedir. Tehlike altındaki bir dil olan Gagauzca duygusal ve işlevsel tutumlar açısından incelenmiştir. Bu amaçla Gagauz konuşucuların Gagauzca ve Rusçaya karşı olan tutumları araştırılmıştır. Konuşucu tutumlarından ayrı olarak, günlük hayattaki dil kullanımları da bu araştırmada incelenmiştir. Bu çalışmada kişisel bilgi formu ve tutum anketinden oluşan basılı bir anket kullanılmıştır. Kişisel bilgi formu katılımcıların belli bağlamlardaki dil kullanımları, dil yeterlik seviyeleri, aile üyelerinin dil hakimiyetleri gibi konulardan oluşan 19 maddeyi içermektedir. Veri toplama aracının ikinci bölümü Gagauzca ve Rusçayı duygusal ve işlevsel tutumlar açısından karşılaştırmak için düzenlenmiş 22 maddeden oluşan bir tutum ölçeğini içermektedir. Ölçek ve form iki dilde de hazırlanmıştır. Veri toplama süreci 2014 yılının Ocak ayında gerçekleştirilmiştir. Anket Gagauzya Özerk bölgesinde yaşayan 137 katılımcıya uygulanmıştır Sonuçlar göstermiştir ki katılımcıların duygusal tutumları Gagauzca için daha yüksek iken, işlevsel tutumlar açısından Rusçaya karşı daha olumlu tutumları vardır. Bu çalışmanın yaş, cinsiyet ve yerleşim yerinin dil tutumları ve kullanımları üzerindeki rolü de incelediği düşünüldüğünde görülmektedir ki yaş ve yerleşim yeri etkilidir. Özellikle genç yaş grubundaki katılımcıların Rusçaya karşı daha olumlu tutumları olduğu görülmektedir. Ayrıca köylerde yaşayan katılımcıların Gagauzcaya karşı daha olumlu tutumlara sahip oldukları bulunmuştur. Benzer şekilde dil kullanımlarının da bu dillere karşı olan tutumlarla paralel olduğu görülmüştür. Son olarak bu çalışma tehlikedeki diller üzerine giderek artan araştırmalara duygusal ve işlevsel tutumlar arasındaki ilişkiyi araştırarak katkıda bulunmayı amaçlamıştır.
How Turkish-speaking children tackle negation when it combines with modality and factivity in complex sentences

Bu tez, Tu rkçe konuşan çocukların olgusal ve olgudışı eylemler ve bilgisel kiplikeylemleri ile olumsuzluk arasındaki ilişkiyi nasıl yorumladıklarını araştırmaktadır. 60 okul öncesi (ortalama yaş: 5) ve 30 ilkokul çağındaki çocuğun (ortalama yaş: 8 )test edildiği Deney 1, çocukların bilişsel olgusal eylemler bil- ve anla-, duygusalolgusal eylemler u zu l- ve sevin- ile olgudışı eylemler san- ve du şu n- ile aynı tu mceiçinde etkileşim halindeyken olumsuzluğu nasıl yorumladıklarını göstermeyi hedeflemektedir. Sonuçlar, 8 yaşındaki çocukların olumsuzluk kapsamı altında, hem olgusal hem de olgudışı eylemleri son derece başarılı bir şekilde yorumladıklarını, ancak okul öncesi çocukların, olumsuzluğu, özellikle olgudışı eylemlerle etkileşim halindeyken, yorumlamakta bazı zorluklar yaşadıklarını göstermiştir. Deney 2 ise çocuklarınolumsuzluğu, bilgisel kiplik eylemleriyle aynı cu mle içinde etkileşim halindeykennasıl yorumladığını araştırmaktadır. Okul öncesi yaştaki 18 çocuğun test edildiğiDeney 2, bu etkileşimin ediniminin ve doğru bir şekilde yorumlanmasının çocuklar açısından ne kadar zor olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, Tu rkçe konuşan çocukların gu çlu -olumsuz bilgisel kiplik yapılarını, zayıf-olumsuz bilgisel kiplikyapılarına göre daha çok tercih ettiklerine ve gu çlu yapılardaki kapsam ilişkilerinizayıf yapılara da genellediklerine işaret etmektedir.
Rabguzİ'nin Kısasü'l-Enbiya adlı eserinde fiilimsiler

Bu çalışmada Rabguzi'nin Kısasü'l-Enbiya adlı eserinde yer alan fiilimsilerin ortaya konulması hedeflenmiştir. Kısasü'l-Enbiya eseri üzerinde yapılan daha önceki çalışmalarla Harezm Türkçesi ileri seviyeye taşınmak istenmiştir. Cümle içinde anlatım kolaylığı sağlayan fiilimsiler, yan cümleler oluşturmaktadır. Kısasü'l-Enbiya üzerinde yapılan çalışmalar incelendiğinde fiilimsiler konusunda derinlikli bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Bu eser üzerinde fiilimsiler konusunda çalışmanın faydalı olacağı düşünülmüştür. Orta Türkçe döneminde yer alan Harezm Türkçesi, Karahanlı Türkçesinden doğmuş ve yerini Çağatay Türkçesine bırakmıştır. Kısasü'l-Enbiya'nın, Harezm Türkçesinin dil özelliklerini yansıtan önemli bir kaynak eser olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmayla Kısasü'l-Enbiya'nın içindeki fiilimsiler, dilbilim disiplini ölçüleriyle değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu tez çalışmasında Aysu Ata'nın Kısasü'l-Enbiya adlı eseri, kaynak eser olarak kullanılmıştır. Kısasü'l-Enbiya'da dört farklı isim-fiil eki, on farklı sıfat-fiil eki bulunduğu görülmüştür; en fazla örneğe ulaşılan fiilimsi çeşidi ise zarf-fiil olmuştur. Bu eserde elli altı zarf-fiil eki bulunmaktadır. Harezm Türkçesindeki bu zarf-fiil zenginliğinin Türkçenin o dönemdeki gelişmişliğinin ve anlatım imkanlarının genişlemiş olduğunun bir göstergesidir. Çalışmada, eserde yer alan fiilimsi ekleriyle ilgili örnek cümleler tespit edilmiş ve eklerin durumu incelenmiştir. Yapılan bu incelemede fiilimsiler; 'Giriş' bölümünden sonra 'İsim-Fiiller', 'Sıfat-Fiiller', 'Zarf-Fiiller', 'İsim Fiillerden Türeyen Zarf-Fiiller', 'Sıfat-Fiillerden Türeyen Zarf-Fiiller', 'Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Birleşik Fiiller' olmak üzere altı ana başlık altında incelenmiştir. 'Sonuç' bölümünde fiilimsilerle ilgili bulunan sonuçlar ortaya konulmuştur. 'Kaynakça' bölümünde çalışmada faydalanılan kaynaklar gösterilmiştir.
Ragıb el-İsfahanİ'nin el-Müfredat adlı eserinin sözlükbilim açısından değeri

Bu çalışma Rağıb el-İsfahani'nin el-Müfredat adlı eserinde yer alan dini ve ahlaki kavramların sözlükbilim açısından değerlendirmesini, Rağıb el-İsfahani'nin sözlükbilim ile alakalı yöntem ve uygulamalarını hedef almaktadır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, kapsamı, sınırlılıklarından bahsedildikten sonra sözlük, sözlükbilim, sözlükçülük, Arap sözlükçülüğünün tarihiyle alakalı bilgiler verilmiştir. Sözlük türleri, Arap sözlükçülüğünde uygulanan yöntemler hakkında kısaca bahsedilmiştir. Birinci bölümde Rağıb el-İsfahani'nin hayatı, kişiliği, eserlerinden bilgiler sunulmuştur. Devamında el-Müfredat adlı eserinin tertibi, önemi, kaynakları ve etkisi ile alakalı inceleme yapılmıştır. İkinci bölümde Rağıb el-İsfahani'nin el-Müfredat adlı eserinde yer alan dini ve ahlaki kavramların semantik, etimolojik açıdan ele alış yöntemi tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca kelimeleri açıklama yöntemi ve ayet, hadis, şiir, atasözü ve deyimlerden örnek getirdiği kullanımlar özlü bir şekilde ele alınmaya gayret edilmiştir. Eş anlam, zıt anlam, belagat ve gramer konularıyla alakalı eserde yer alan örnekler incelenmiştir.
Çuvaş Türkçesinde söyleme fiilleri

Bu tez Çuvaş Türkçesinin söyleme fiillerini semantik ve pragmatik açılardan incelemeyi amaçlamaktadır. Bilindiği üzere, Proto-Türkçe /-z-, -z/ ile /-r-, -r/ ve /-ş-, -ş/ ile /-l-, -l/ fonemleri temelinde Proto-Ogur ve Proto-Oguz olarak iki dala ayrılmaktadır. Bu dallanmada Ogur dalının günümüzdeki tek temsilcisi Çuvaş Türkçesinin Türk lehçeleri içinde büyük bir önemi vardır. Tezin birinci bölümünde söyleme fiillerinin birbirlerinden ayrılan yönlerini belirlemek için seçilen Fillmore'un Çerçeve Semantiği yaklaşımı genel hatlarıyla sunulmuştur. Ardından, söyleme eylemlerinin yarattığı iletişim ortamının çözümlenmesi gerektiğinden pragmatik konular üzerinde durulmuştur. Tezin ikinci bölümünde Oguz dalının en erken ve özgün yazılı metinlerinde geçen söyleme fiilleri incelenmiştir. Buna ek olarak tarihsel ve modern Türk lehçelerindeki dağılımıyla söyleme fiilleri verilmiştir. Daha sonra bütünceden elde edilen tanıklıklardaki söyleme fiillerinin semantik ve pragmatik bir incelemesi yapılmış, aynı çerçeve içerisinde yer alan fiillerin ayrımları vurgulanmaya çalışılmıştır. Tezin üçüncü ve ana bölümünde Çuvaş Türkçesinin söyleme fiillerinin, seçilen bütüncedeki örnekler aracılığıyla Fillmore'un Çerçeve Semantiği anlayışına bağlı olarak söyleme fiillerinin semantik-sözdizimsel bir incelemesi yapılmıştır. Son olarak Çuvaş Türkçesinde söyleme fiillerinin oluşturmuş olduğu iletişim ortamı da pragmatik açıdan incelenmiş ve bu inceleme neticesinde elde edilen bulgular tartışılmıştır.
Halaç Türkçesinin çekim morfolojisi

Halaç Türkçesinin Çekim Morfolojisi' konulu tezimiz giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Halaç Türkleri ve Halaç Türkçesi ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Ayrıca bu bölümde morfoloji ve bununla ilişkili yaklaşımlara yer verilmiştir. Birinci bölümde Halaç Türkçesinin isim çekimi işlenmiştir. İkinci bölümde, fiil çekimi işlenmiştir. Bu bölümde fiilimsiler ile tasvir fiilleri de fiil çekimi içinde yer alır. Tezimizde Gerhard Doerfer, Ali Asgar Cemrasi ve Sultan Tulu'nun metinlerinden oluşan korpus yer almaktadır.
Türkçede kuraldışı durum imleme

Bu çalışma, Türkçedeki kural dışı durum imleme yapılarını, yeni verilerle inceleyerek KDİ öznesinin durum eşleme ve sözdizimsel konumuna yönelik tartışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır. Alanyazındaki çalışmalara göre, Türkçede KDİ öznesi, ana eylemden belirtme durumunu yerleşmiş tümcenin konumundan ya da yerinden uzaktan uyumla, ana tümcenin konumuna yükselerek ya da doğrudan ana tümcede üretilerek almaktadır. Olumsuzluk-niceleyici açısını inceleyecek olursak: kural dışı durum imlenmiş niceleyiciler, normalde hem dar hem geniş açı okuması alabilenlere göre zorunlu olarak geniş açı almakta ya da sadece dar açı okuması alabilenlere göre tamamen dilbilgisidışı olmaktadır. Bu veriler, uzaktan uyum açıklamalarının aksine, KDİ öznesinin dar açı okuması kazanabilmesi için geri kurulum yapılamadığı bir Ü-konumuna taşındığına işaret etmektedir. Bir diğer güçlü argüman ise Knecht'in (1986) KDİ öznesinin ana tümcedeki konumuna yükselebildiğini gösteren edilgenleştirme incelemesidir. Bu taşıma, Uygunsuz Taşıma Yasağı da göz önünde bulundurulursa, ancak KDİ öznesinin taşımadan önce Ü-bar olmayan bir konumda bulunmasıyla mümkün olabilmektedir. Öneri olarak, Mizuguchi (2019) çerçevesinde Türkçe KDİ tümcelerinde yerleşik alanda çift-Birleştirilmiş <Tüm, Z> olduğu varsayılacaktır. Tüm'ün -özellikleri Z'ye aktarılmamakta ve bileşik baş TümÖ olarak işlev görmektedir. Bu durumda uyum sondası Tüm'dür. Dahası, yalın durum eşleyicisi Z, Tüm'e baş eklenme ile birleştirildiği için etkin değildir ve uyumun gerçekleşmesi halinde bile yalın durum eşlemesi gerçekleşememektedir. Bu noktada, BelÖ hala yorumlanamaz durum özelliklerine sahiptir ve belirtme durumu alabilmek için ana tümcedeki eÖ'ye yükselmektedir (Chomsky, 1993 gös-baş). türetimlerinde ise yerleşik alanda -eksikli Tüm varsayılacaktır. Bu kez, yerleşik alandaki özne <Tüm -eksikli, Z> tarafından sondalanmadan, ana tümceye durum güdülü olarak taşınabilmektedir.
Case grammar and case roles in Turkish

İki bölümden oluşan bu çalışmada Türkçedeki eylemleri Fillmore'un ilk olarak 1968'de ortaya koyduğu ve sonraki yıllarda geliştirdiği (1971, 1977) Durum Dilbilgisi Modeli'ni temel alarak sözdizimsel ve anlamsal yapı bakımından incelemeye çalıştık. Durum Dilbilgisi'nin amacı genel olarak tek yargılı tümcelerin öğelerini, bu öğelerin birbirleriyle ve eylemlerle olan ilişkilerini anlamsal açıdan ortaya koymak olduğunu belirttik. Çalışmanın birinci bölümünde Durum Dilbilgisi Modeli'ni kuramsal çerçeve içinde, tarihsel gelişmeleri de göz önünde bulundurarak inceledik. Ayrıca, bu model çerçevesinde diğer dilbilimciler tarafından yapılan çalışmalara da tasaca değindik. Çalışmanın ikinci bölümüne ise Türkçenin yapısall ve anlamsal özelliklerini belirterek başladık. Bu bölümde amaçlanan temel çalışma Türkçedeki eylemlerin tek yargılı tümcelerde durum rolleri taşıyan öğelerle kurduğu anlamsal ilişkiye göre bir sınıflandırmasını yapmak olduğu için bu amacımıza en uygun model olarak Durum Dilbilgisi Modelini seçtik ve Türkçedeki eylemleri bu modelden yola çıkarak incelemeye çalıştık. Sadece anlamsal ya da yapısall bir çalışmanın bir dili incelemede yetersiz kalacağından Türkçe eylemleri tek yargılı tümceler bağlamında hem sözdizimsel hem de anlamsal bir sınıflandırma içinde inceledik. Buna göre Türkçede sözdizimsel yapı olarak on farklı tek yargılı tümce türünün bulunduğunu belirledik ve bu tümcelerdeki eylemleri diğer öğelere yüklediği anlamsal rollere göre Durum Dilbilgisi Modeli çerçevesinde sınıflandırmaya çalıştık. 201 Son olarak biçimsel olarak aynı olan bir eylemin birden fazla durum çerçevesinde görülebildiğini, başka bir deyişle farklı bağlamlarda farklı durum rolleri ile anlamsal ilişkide bulunabildiğini örneklerle gösterdik ve bu durumun eylemde çok anlamlılığı ortaya koyduğunu belirttik. Bu çalışmayla biz Durum Dilbilgisi Modeli'nin tümceyi anlamsal açıdan çözümlemede güçlü bir model olduğunu göstermek istiyoruz. Bir tümcedeki anlam bulanıklığının ancak o tümcedeki öğelerin eylemle kurduğu anlamsal ilişkinin çözümlenmesiyle giderileceğini örneklerle göstermeye çalıştık. Tümcenin derin yapısındaki bu anlamsal ilişkiler yüzey yapı durum eklerinin tersine evrenseldir, kişiden kişiye farklılık göstermez. Buna bağlı olarak tümcenin anlamsal çözümlenmesinde derin yapıya inilmesinin ve yüzey yapıda açıkça görülmeyen fakat derin yapıda anlamsal olarak tümcenin bir parçası olan durum rollerini incelemenin önemi ve gerekliliği tartışılamaz bir boyuttadır.
Erken Türk-Macar ilişkilerinde Onogur meselesi

XIX. yüzyıldan itibaren yapılan bilimsel çalışmalarda, Macarların yazılı kaynaklarda Türklere benzer bir şekilde tasvir edilmesinden ve özellikle kaynaklarda geçen Türk, Hun, Ungri gibi yabancı adlandırmalarıyla birlikte Macarcadaki Eski Batı Türkçesi sözcüklerden yola çıkılarak, onların 895'ten önce Türklerin hakimiyeti altında yaşadıkları ve Eski Batı Türkçesi sözcüklerin bunun sonucunda ödünçlendiği düşünülmüştür. Dahası başlangıçta onların Türk kökenli oldukları iddiası dahi ortaya atılmıştır. Fakat Macarların yazılı kaynaklarda geçen bu kavim adları onların uzun süre Türk hakimiyeti altında yaşamalarından değil, Türklerin ağırlıklı olarak yaşadıkları coğrafyalarda görülmelerinden ve kronik yazarlarının görüş alanına bu bölgelerde girmelerinden kaynaklanmaktadır. Macarların Slav ve Batı kaynaklarında geçen 'Ungri' adı genelde Onogurlar ile ilişkilendirilmektedir. Her ne kadar bu ad en eski Türk kavimlerinden biri olup Karadeniz-Hazar steplerinde yaşamış olan Onogurlara ait olsa da, özellikle batı kaynaklarında VII. yüzyılda Karpat Havzası'na göç eden Onogur-Bulgarlardan sonra yine bu bölgede yaşayan Avarlar için de kullanılmıştır. Macarlar 895 yılında Karpat Havzası'nı fethettikten sonra ise onların en sık kullanılan adlandırmalarından biri haline gelmiştir.
Çizgisel uzaklık ve dizilişin ad öbeklerinin işlemlenmesine etkisi: Öz-ilerlemeli okuma çalışması

Türkçede sözcük dizilişinin ve çizgisel uzaklığın işlemleme üzerindeki etkileri alanyazında ele alınmıştır. Bu tez çalışması da Türkçedeki AÖ'leri ele alıp sözcük dizilişi ve çizgisel uzaklık durumlarına göre işlemlemede oluşan farkı incelemektedir. Bu tezin varsayımı ise düzensiz sözcük dizilişine ve çizgisel açıdan uzak olan birimlere sahip AÖ'lerin daha zor işlemleneceğidir. Böylelikle teze ait araştırma soruları şu şekildedir: AÖ'lere ilişkin dolgu-boşluk bağımlılığında uzaklığının tümce işlemlemesine etkisi bulunmakta mıdır? AÖ'lere ilişkin dolgu-boşluk bağımlılığında dizilişin tümce işlemlemesine etkisi bulunmakta mıdır? Anadili Türkçe olan 18-35 yaş aralığında bulunan 173 katılımcının (98 Kadın, 75 Erkek) öz-ilerlemeli okuma deneyi ile çizgisel uzaklık ve sözcük dizilişi koşullarını içeren uyaranlara verdikleri tepki süreleri ve doğruluk oranları ele alınmıştır ve katılımcılardan alınan veriler Doğrusal Karma Etkiler Modelleri ile analiz edilip bu koşulların tepki süreleri ve doğruluk oranları üzerinde anlamlı etkileri olduğu gözlenmiştir. Araştırmanın sonucunda ise çizgisel uzaklığın sabit olduğu düzenli ve düzensiz dizilişli olan ad öbeklerinde, düzenli dizilişli olan ad öbeklerinin daha hızlı işlemlendiği görülmüştür. Düzensiz dizilişli ad öbeklerinde bellek üzerinde bir yük oluşması sözcük dizilişinin işlemleme üzerindeki etkisini göstermektedir. Benzer şekilde, birimler arasındaki çizgisel uzaklık arttıkça bellekteki işlemleme yükünün de arttığı görülmüştür. Araştırmanın varsayımları ve bulguları sonucunda, sözcük dizilişinin, çizgisel uzaklığın ve bu değişkenler arasındaki etkileşimin ad öbeklerinin işlemlenmesindeki etkisi, tepki süreleri ve doğruluk oranları tartışılmıştır.