turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Refah devleti ve insan hakları açısından yoksulluk ve sosyal dışlanma

Bu tezin amacı, yoksulluğa yaklaşımın tarihsel olarak nasıl ve hangi dinamiklerle değiştiğini, günümüzün egemen söylemi olan sosyal dışlanmaya nasıl gelindiğini ortaya çıkarmaktır. Yoksulluğa egemen yaklaşımdaki değişim, devletin dönüşümü, sosyal hizmetler, sosyal hizmetlerin dönüşümü ve insan hakları bağlamlarında ele alınmış ve kapitalizmin krizlerle şekillenen dönüşümleriyle ilgisi araştırılmıştır. Kapitalizmin tarihi içerisinde devlet-ekonomi ilişkisinin laissez faire döneminden radikal bir kopuşa işaret eden ve İkinci Dünya Savaşı'ndan 1970'lere kadar sanayileşmiş Batılı ülkelerde egemen olan refah devleti döneminde, yoksulluğa bakışta da radikal bir dönüşüm yaşandığı yaygın bir kabuldür. Refah devleti döneminde yoksulluk, bireyselliğin ve hayırseverliğin alanından çıkarılmış, kamusal bir sorun olarak ele alınmaya başlamıştır. Bu önemli bir gelişmedir. Ancak, refah devleti döneminde yoksulluğa yaklaşımlarında, piyasa sisteminin işleyişinin ve yarattığı sorunların giderilmesi çerçevesinde şekillenmiştir. Refah devleti döneminde kurumsallaşan sosyal hizmetler yoksullukla mücadeleye yönelik sosyal politikaların en önemli uygulama aracı olmasının yanı sıra toplumu piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenme görevini de üstlenmiştir. Kapitalizmin 1970'lerde patlak veren kriziyle birlikte refah devleti uygulamalarından vazgeçilmeye, yoksulluk ise yeniden özel alana ait bir sorun olarak görülmeye başlanmıştır. Sosyal hizmetlerin sunumu da piyasa, aile ve sivil topluma havale edilmiştir. Yoksulluk ve sosyal dışlanmaya çözüm olarak da devlet karşıtlığı çerçevesinde öne çıkarılan sivil toplumun hayırseverliği önerilmektedir. İnsan hakları, neo-liberalizmin en önemli meşruiyet araçlarından birisi olmuştur. Ne var ki, liberal anlayış insan haklarını araçsallaştırmakta ve insan haklarına içkin bir tartışma olan ve piyasa sistemiyle bağdaşmayan insan haklarının gerekliliklerini dışarıda bırakmaktadır. İnsan haklarını koruyan bir sistem yaratılması için sosyal hizmetlerin kamusal olarak sunulması gerekmektedir.
18. yüzyıldan günümüze sosyoloji bağlamında Ortadoğu tarım politikaları 'Biga örneği'

21. yüzyılda tarım yeni dünya düzenindeki aktörlerin en fazla kontrol altına almak istediği alan olmuştur. IMF ve DB desteğiyle kontrol altına alınacak ülkeler borçlandırılmakta ve küresel sermaye bu çevre ülkelere serbestçe girebilmekte, tarımı ve tarım politikalarını yönlendirebilmektedir. Küresel tarım şirketleri üretimden dağıtıma tüm ağı kontrol altında tutarak çevre ülke üreticileri üzerinde 'bağımlı' yapılar oluşturmaktadır. Bu noktadan hareketle yeni ekonomik düzende küresel tarım politikaları karşısında Türkiye tarımı nasıl bir değişim ve dönüşüm geçirmekteydi? Bu değişimin dinamiğinin kavranabilmesi için süreç 18. Yüzyıldan günümüze kadar olan dönemi kapsamaktadır. Gelinen noktada Türkiye kırsalının somut bir örneği olan Biga üreticilerinin küresel tarım politikaları karşısında değişen tarımsal üretim dinamiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Biga jeopolitik öneminin yanında tarih boyunca bölge ekonomisinin de lokomotifi olmuştur. Çalışmada derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak gözlemlerde bulunulmuştur. Çalışma hem teorik hem de pratik yöntemi gerektirdiğinden 18. Yüzyıldan başlanarak Türkiye'nin tarım politikaları süreci incelenmiştir. 18. yüzyılın ve günümüzün uluslararası belirleyicileri arasında karşılaştırmalar yapılarak Türkiye tarım politikaları anlamaya çalışılmış, benzerlikler tespit edilmiştir. Ülke gerçekliğiyle uyumlu tarım politikaları ortaya koyamayan, imzalanan uluslararası anlaşmalar, tarımı ve tarımsal üreticiyi geri dönüşü olmayan çıkmazlara sürüklemektedirler. Bu noktadan hareketle tezin ortaya koyduğu bir diğer tespit, uluslararası anlaşmaların küresel sermeye gruplarının çıkarlarıyla benzerlik gösterdiğidir. Bu noktada tarım kanunları değiştirilmiş, destekleme kapsamına çıkar gruplarının istediği ürünler konulmuştur. Ayrıca çalışma kapsamında akademik dünyaya, araştırmada elde edilen bulgularla küçük üreticilerin değişen tarım ve üretim paradigmasında kendilerini nasıl yeniden ürettikleri örneklerle sunulmuştur.
Rusya'daki Azerbaycan diasporası ve Azerbaycan-Rusya ilişkilerine etkisi

Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde diaspora kelimesinin kökeni ve içeriğinin değişimi incelenecektir. Bu bölümde her şeyden önce tarihi sınıflandırmanın, diaspora kelimesinin günümüzdeki anlamının bilincine varmak açısından en uygun tutum olduğu belirtilecektir. Ayrıca birinci bölümde globalleşme sürecinin, diasporanın anlamı, diaspora toplumları, anavatan ve ev sahibi devlet açısından çeşitli ve önemli etkileri de incelenecektir. İkinci bölümde günümüz Azerbaycan Cumhuriyeti dönemine kadar Azerbaycan diasporasının oluşum ve gelişim süreci araştırılacaktır. Ayrıca bu bölümde uluslararası ilişkilerde bağımsız Türk devletleriyle ilişkilerinin geliştirilmesinin ve bu devletlerin diasporalarının ortak hedef doğrultusunda hareket edilmesinin önemi vurgulanacaktır. Üçüncü bölümde ise Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonraki ilk yıllarda yaşanan Azerbaycan ve Rusya arasındaki siyasi sorunlar, daha sonra ise Haydar Aliyev'in iktidara gelmesiyle iki ülke arasında olan soğukluğun aradan kaldırılması yönünde karşılıklı yürütülen politikalar incelenecektir. Bununla beraber Azerbaycanlıların Rusya'ya göçü ve sosyo-ekonomik durumu, statüsü ve pozisyonu, Azerbaycanlıların Rusya'daki yaşama adaptasyonu ve topluma uyum sağlaması konuları incelenecektir. Buna ek olarak Karabağ sorunu ve Rusya'daki Azerbaycan diasporasının bu sorunun çözümüne yönelik faaliyetleri de incelenecektir. Son olarak ise Azerbaycan diasporasının Rusya'daki konumu, etkisi ve Azerbaycan kökenli Rusya vatandaşlarının Azerbaycan-Rusya ilişkilerinde yeri ve önemi araştırılacaktır.
Son iki yüzyıl içinde izmir yazınında çevre bilinci ve anlayışına yönelik yaklaşımlar

Son iki yüzyıl içinde İzmir'in kentsel gelişim sürecinde öne çıkan ya da gündeme gelen konuların anılara yansımaları incelenmiştir. Özellikle seyyahların gözünde İzmir'in kent olarak kültürü, kimliği, doğal çevresi, insan ilişkileri ve insan-doğa etkileşimi ile sosyal yapısındaki çok kimliklilik ve bu kimliklerin yaratmış olduğu kültürel değerlerin sosyal ve doğal çevre anlayışı üzerine etkileri irdelenmiştir. İnsanların İzmir kent dokusu içinde duygu ve düşüncelerinin anılarayansımaları ele alınmıştır. Yaşam alanında yer alan bitki örtüsününkorunması ve kente özgü bitki türleri ile İzmir kimliği arasındaki ilişkiler, bitki örtüsü ve coğrafik konumun İzmirli üzerindeki etkinliği incelenmiştir. Bu tez çevre bilimi, edebiyat ve insan-insan, insan-doğailişkilerini sorgulayan kent sosyolojisinin birikimlerinin birlikte kullanıldığı interdisipliner bir çalışma olarak ortaya çıkmaktadır.
Dini kaynaklı terörün sosyolojik nedenleri ve El Kaide örneği

1928 yılında Mısır'da kurulan 'Müslüman Kardeşler Örgütü', son yüzyıl itibariyle dini temelde gelişen siyasal amaçlı radikalizmin ilk örneği olarak kabul edilir. Temelde batı destekli rejimlere karşı anti-emperyalist bir kimliğin ön plana çıktığı 'Müslüman Kardeşler' örneği, radikal islami anlayışların en önemli esin kaynağı olmuştur. İlk planda ağırlıklı olarak Ortadoğu ülkelerinde etkisini hissettiren radikal eğilimlerin, Türkiye'ye yansıması da gecikmemiş ve 1970'li yıllardan itibaren Ortadoğu ve İran kökenli yazarların eserlerinin tercümesi ile başlayan süreç, 1980'lerde fikirsel bir taban edinmiş, 1990'lardan itibaren de dini amaçlı şiddet eylemleriyle Türkiye'nin gündemini meşgul etmiştir. 11 Eylül 2001'de ABD'de gerçekleştirilen saldırılarla kendini dünya gündemine sokan El Kaide terörü, 15-20 Kasım 2003 İstanbul eylemleriyle Türkiye'de de varlığını hissettirmiş ve toplumsal yapısından kaynaklı belli hassasiyetlere bağlı olarak, terörle mücadele alanında yeni arayışları gündeme getirmiştir. Terörle mücadelenin salt güvenlik tedbirleriyle mümkün olamayacağı anlayışından hareketle, daha etkin çözüm arayışları teröre sebebiyet veren faktörler üzerinde durulmasını gerekli kılmıştır. Bu çalışmada; konuya ilişkin olarak dünya genelinde ortaya çıkan görüşler incelenmek suretiyle, dini kaynaklı terörün sosyolojik nedenleri belirlenmeye çalışılmış ve genel olarak da ekonomik, sosyal, siyasal ve hukuki sorunların terörizmin nedenleri arasında sayıldığı görülmüştür. Esas itibariyle sosyal bir olay olan terörizm, şüphesiz ki çok boyutlu, çok yönlü ve karmaşık bir sorunlar yumağıdır. Her geçen gün artan işsizlik, dünya genelinde boyutlanan gelir dağılımındaki dengesizlik, çarpık kentleşme ve buna bağlı olarak gelişen sosyal problemler, 'anomi' gibi değer kaymaları ve kimlik bunalımları, sosyal sınıflar arasındaki farklılığın çok daha derinden hissedilmesi, güven bunalımı, ahlaki yozlaşma, aile kurumunun işlevsizleşmesi, eğitimin çağın ihtiyaçlarına cevap veremez hale gelişi, hep insanların şiddet eğilimlerini beslemekte ve tüm bu olumsuzluklar konjonktürel faktörlere bağlı olarak değişik söylemler eşliğinde teröre sebebiyet vermektedir.
İsveç ve Türkiye'deki sakat LGBTİ+ bireylerin haklardan faydalanma konusunda deneyim ortaklık ve farklılıklarının karşılaştırmalı incelemesi

Araştırmada, Türkiye ve İsveç'teki sakat LGBTİ+ aktivistlerin temel insan haklarından faydalanma konusundaki deneyim ortaklıkları ve farklılıkları ortaya konmaya çalışılmış, böylelikle bu kişilerin kendi ülkelerinin sakatlık ve cinsel yönelim politikaları hakkındaki görüşlerine başvurarak bu politikaların uluslararası normlar ve standartlar ile uyumlulukları da gözetilerek yeterliliği ve kapsayıcılığı incelenmiştir. Araştırma, iki ülkenin gelişmişlik düzeyleri farklılık gösterse de, sakat LGBTİ+ bireylerin hakları söz konusu olduğunda iki devletin bu kişilerin haklarını korumada yetersiz kaldığı, hatta sakatlık ve cinsel yönelim konuları farklı çerçevede değerlendirildiği için bu bireylerin görünmezliğe mahkum edildiği ve grup haklarını korumaya yönelik düzenlemelerinde iki devletin keşisimsellik anlayışından önemli ölçüde yoksun olduklarını ortaya koymaktadır.
The ethos of architectural practice in Turkey

'Mekan üreticisi' olarak da düşünülen mimarın hem sanatçı hem profesyonel sıfatıyla aldığı eğitim, yaşadığı koşullar ve mesleğin toplumsal statüsü belli bir mimarlık 'ethos'u oluşturur. Bu ethos mimarların ortak 'habitusları ile şekillenir. Mimarların inşaat sanayindeki konumları, toplumsal rolleri ve kendilerini sanatçı olarak görüp görmedikleri geçirilen toplumsal dönüşümlere bağlı olarak mimarlık meslek pratiğindeki değişimleri biçimlendirir. Bu çalışmada mimarların meslek pratiği incelendiğinden, çalışma serbest çalışan büro sahibi/ortağı mimarlarla sınırlı tutuldu. Otuz bir mimar, yaş, toplumsal cinsiyet, mezun oldukları okullar ve yaşadıkları/çalıştıkları illere göre gruplandırılırken, uluslararası mimarlık söyleminin etkileri, mimarların örgütlenmeleri ve profesyonel meslek ideolojileri de değişken olarak değerlendirmeye katıldı. Yüz yüze yapılan mülakatlar, mimarların çoğu kez 'kendiliğinden' işleyen profesyonel meslek ideolojilerinin, ortak habituslarının dolayısıyla ethosunun ana birleştiricisi olduğunu ve mimarların mekan, mimarlığın bağımsızlığı, sanat bileşeni, meşruiyeti, mimarın mesleğe bağlılığı, kullanıcı ve müşteri üzerindeki üstünlüklerini algılayışları ve etik kuralları VIhakkındaki düşüncelerini belirleyerek meslek pratiğini etkilediğini ortaya koymaktadır.
Yabancılaşma ve Türk romanı: Bir edebiyat sosyolojisi denemesi

Yabancılaşma, yüzyıllardır felsefe, psikoloji, sosyoloji ve edebiyat alanında önemini koruyan bir kavramdır. Bu çalışmada Türk romanı ve yabancılaşmadan hareketle, toplumsal bağlam içerisinde yabancılaşma göstergeleri derinlemesine incelenmiştir. Türk Romanı ve Yabancılaşma: Bir Edebiyat Sosyolojisi Denemesi adlı bu araştırmada geleneksel toplumdan modern topluma geçişte meydana gelen hızlı toplumsal değişimin toplumun bütün kesimlerinin yabancılaşmasına etkileri ele alınmıştır. Bu çalışma ilk olarak yabancılaşma kavramının çeşitli düşünürler tarafından tarihsel süreç içinde nasıl tanımlandığını ve incelendiğini ortaya koymuştur. İkinci olarak Melvin Seeman'ın yabancılaşma kuramı ışığında yabancılaşma göstergelerini kullanarak romanlardaki seçilmiş karakterlerin yabancılaşma süreçlerini incelemiştir. Bu araştırma; romanlarda ele alınan yabancılaşma kavramının sosyolojik açıdan da inceleyerek edebiyat sosyolojisine katkı sağlamayı amaçlamıştır.
Çevre probleminin sosyo-kültürel değerlerle ilişkisi

Bu çalışma 'Çevre Problemlerinin Sosyo-Kültürel Değerlerce? İlişkisi'ni konu edinmektedir. Bir teorik çalışma olan bu tez, kaynak taramasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın amacı; çevre problemleriyle sosyo-kültürel değerler arasındaki ilişkileri ve Türk toplumunun sahip olduğu ekolojik yaklaşımı, sosyolojik bağlamda ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu çalışmada, çevre faktürü, insansanın etkilendiği ve etkilediği ortam olarak ele alınmıştı. Çevre problemi ise, ekosistemlerde insan eliyle meydana getirilen degradasyonel değişiklikler şeklinde tanımlanmıştır. Sosyo-kültürel değerler, insanları varoluşlarına atfettikleri mana ve inançların bir bütünüdür. Bu mana ve inançlar çerçevesinde şekillenen kültürel değerler, sosyal yapının çeşitli unsurlarının ve mevcut yapının devamı sağlamanın yanında, sistemin çevreye uyumunu da sağlamaktadır. Sosyo-kültürel değerler, çevreye bakış açısını olumlu veya olumsuz bir şekilde etkileyebilmektedir. İnsanın hem kendisine hem de çevresine karşı olan sorumluluk bilincine, değerler kaynaklık eder. Sanayileşme öncesi insan-tabiat ilişkisi, metafiziksel bir nitelik arz ettiği dikkatlerden kaçmamaktadır. Batı'da, yaşanan aydınlanma süreci ile meydana gelen sanayileşme devrimi, tabiatı 'ekonomik kalkınma' temelinde görmeye başlamıştır. Bu antroposantrik algılayış tarzı, sınırsız bir büyümeyi hedeflediğinden sorunu daha da büyümesine sebep olmuştur. Sosyo-kültürel değerlerimizin kaynağını ve temel belirleyici unsurlarını oluşturan kültürümüz, tarihimiz, dinimiz ve geleneklerimizde çok sayıda ekolojik adetin var olduğu yadsınamaz bir gerçekliktir. Tarihte geleneksel ekoloji anlayışının en canlı temsilcileri Selçuklu ve Osmanlı Devletleri olmuşlardır. Türk toplumu batılılaşma süreci ile birlikte, sosyo-kültürel temelde bir değişim süreci yaşamış ve önceki değerler sistemine yabancılaşmıştı. Değerler sistemimizin sürekli batı normlarına göre dizayn edilmesi, var olan çevreci değerlerimiz bu değişim sürecinden dolayı, ekolojik tutum açısından 'sosyal denetleme' fonksiyonlarını büyük ölçüde kaybetmiştir.
Sanal etkileşim ve sanal kimlikler: Facebook örneği

Bu çalışma sanal ortamda kurulan iletişim ve etkileşimlerin yeni bir iletişim tipi olup olmadığını ve bu iletişim ve etkileşim sürecinde nasıl bir kimlik tipinin inşa edildiğini bir sosyal paylaşım sitesi olan Facebook örneğinde anlamayı ve yorumlamayı kendisine konu edinmektedir. Araştırmada, Facebook ortamında kolektif bir paylaşım konusu haline gelen çoklu ve eklektik bir karaktere sahip kimlik inşası süreci, din ve dindarlığın bireylerin kimlik inşasına olan etkileri ile bu kimliklerin ne tür bir dindarlık modelini temsil ettiğini anlamak ve yorumlamak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Facebook ortamında gerçekleşen etkileşim temelli sanal kimlik inşaları incelenmeye, dini kimliklerin yalıtılmış bir bir biçimde değil de çoklu ve eklektik kimlik inşalarının bir parçası olarak üretildiği gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmayı din sosyolojisi araştırmaları içinde özgün kılan dini kimliği ayrı bir inşa süreci olarak değil de farklı atıf çerçevelerine referansla üretilen diğer çoklu ve eklektik kimliklerin bir parçası olarak ele alan yaklaşımından kaynaklanmaktadır. Zira çalışma, sanal ortamın farklı kimlik inşası süreçlerini bir araya getirerek eklektik ve çoklu kimlik inşası sürecini perçinlediği iddiasındadır. Bu incelemenin verileri sanal etnografyayla 11 Ocak 2016 - 15 Mayıs 2019 tarihleri arasında araştırmacının kendi Facebook ağındaki 150 kullanıcıyı katılımlı biçimde gözlemlemesiyle oluşturulmuştur. İlaveten, bu kullanıcılar içerisinden amaçlı örneklem ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesine göre seçilen 10 kişi ile derinlemesine görüşme yapılarak katılımlı gözlem tekniğine katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Bu araştırma bize göstermiştir ki, Facebook, insanların kendilerini ifade etme veya sunma biçimlerinin yanı sıra diğerleriyle iletişim kurma şekillerini de dönüşüme uğratarak görselliğin büyük önem taşıdığı yeni iletişim pratiklerini hayatlarımıza dahil etmiş durumdadır. Facebook'u gerek bireylerin oluşturduğu profiller gerekse yaptığı paylaşımlar aracılığıyla bir benlik sunum aracı olarak değerlendirmek mümkündür. Kişiler burada sanal kimlikler oluşturmak veya kimlik deneyimlemekten ziyade var olan kimliklerini geliştirmek, makyajlayarak veya cilalayarak görünür olmak motivasyonu ile hareket etmektedir ve bu nedenle paylaşımlarda bulunurken kendileriyle ilgili olumsuz yönlerini gizleyip olumlu yönlerini öne çıkarmaya çalışmaktadırlar. Ayrıca, bir referans kaynağı olarak hayatı anlamlandırması beklenen dinin Facebook ortamında pek çok birey için özel günlerde, belirli zamanlarda veya kaygı verici olayların yaşandığı güvenlik ihtiyacı duyulan zamanlarda başvurulan bir olgu halini aldığı gözlemlenmiştir. Meselenin önemli bir diğer boyutu ise kullanıcıların çoğunun Facebook sanal mekanında temsil edilen bireysel dindarlık temsillerini samimiyetsiz bulmalarıdır.
Etno-dinsel kimlikler ve ilişkisellik: Mardin örneği

Bu çalışma, etno-dinsel kimliklerin ürettiği sosyo-kültürel alanın toplumsal yansımalarını ilişkisellik bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Etno-dinsel alanda konumlanmış heterojen kimliklere sahip öznelerin diyaloglarına odaklanarak, etno-dinsel kimlikleri bu öznelerin anlatıları üzerinden ve birbirleri ile ilişkisi içerisinde kavramaya çalışmaktadır. Kimliklerin tarihsellik ve ilişkisellik içinde kavranması gerektiğine işaret ederek, kimliğe 'içsel' ve 'özsel' anlamlar yükleyen ana akım tözcü yaklaşımları da sorgulamaktadır. Çalışmanın verileri Mardin İl Merkezi'nde çeşitli etno-dinsel kimliğe sahip 47 katılımcı ile yapılan derinlemesine mülakatlara dayanmaktadır. Bu mülakatlar, hem grup kimliklerinin hem de etno-dinsel, etno-kültürel ve etno-politik vb. alanların ilişkiselliğini dikkate alan bir bakış açısı ile analiz edilmiştir. Mülakatların analizinde, aynı zamanda, öznelerin 'emik' bakışı ile gözlemcinin 'etik bakışı' arasındaki doğurgan gerilim yansıtılmaya çalışılmıştır.
Ali Şeriati düşüncesinde İslam ve siyaset ilişkisi: Kavramsal bir analiz

Ali Şeriati (1933-1977) modern dönem İslam düşüncesinin önemli mütefekkirlerinden biridir. Eserleriyle gerek İran gerekse diğer İslam ülkelerinin fikir hayatı üzerinde derin ve ciddi etki yaratmıştır. Dinin toplum içindeki rolüne dikkat çeken Şeriati İslam terminolojisine mensup terimleri geleneksel kullanımından farklı bir şekilde ele alarak yorumlamıştır. O, bir taraftan Müslüman halklar üzerindeki molla tahakkümünü, diğer yandan ise Batı sömürgeciliğini ciddi manada eleştirmiştir. Bu çalışmada özel olarak Ali Şeriati'nin Siyaset ve İslam ile ilgili düşüncelerinin kavramsal bir analizi yapılmaktadır. Bu çerçevede politik ideolojisini oluşturan dini ve siyasi kavramlara getirdiği tanımlar incelenmiştir. Şia'nın konuyla ilgili temel kavramları önce geleneksel anlamıyla sonra Şeriati'nin bakış açısıyla karşılaştırmalı olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Konu ile ilgili Şeriati'nin kendi kaynakları başta olmak üzere ikincil kaynaklara da yer verilerek araştırma ortaya konulmuştur. Üç bölümden oluşan araştırmamızın ilk bölümde İslam, Din, Devlet ve Siyaset kavramları açıklanmaya çalışılarak, İslam'da din ve devlet ilişkileri Ehli Sünnet, Şialık ve Diğer Mezhepler alt başlıkları altında incelenmiştir. Bu bölümde İslam'da mezhepleşme süreci incelenerek, İslam'ın Şia kolunun inanç esasları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Ali Şeriati'nin kısaca hayatı, düşüncelerinin oluşumunda etkili olan düşünce adamları ele alındıktan sonra İslam düşüncesini oluşturan kavramların analizi yapılmıştır. Son bölümde ise İran İslam Devrimi ve Şeriati'nin bu devrime etkisi incelenmiştir. Özet olarak bu çalışmada Şeriati düşüncesinde İslam ve siyasete ilişkin kavramları, ilgili literatürün analizi yapılarak incelenmeye çalışılmıştır.
İbn Haldun'un toplumsal ve iktisadi görüşleri

İbn Haldun, içerisinde yaşadığı dönemi, ünlü eseri Mukaddime'de ilk kez kendisinin keşfettiğini ileri sürdüğü ilmi umran ile gözlem altına almıştır. Pek çok araştırmacı tarafından sosyal bilimler metodolojisinin kurucusu olarak ilan edilen İbn Haldun, toplumsal olgulara metafizik ve dinden bağımsız bir şekilde filozofların mantıksal çıkarımlarını eleştirerek, natüralist bir tutumla yaklaşmıştır. XIV. Yüzyıl Kuzey Afrika'sının bedevi ve hadari cemiyetlerini gözlemleyen İbn Haldun, maddi temele dayalı sosyo-siyasal nitelikli bir doktrin oluşturmuştur. Bu teorinin en önemli yönü şüphesiz, toplumsal yapı, kurum ve olguların sistematik olarak umran bilimi potasında eritilmesinden gelmektedir. İnsan topluluklarını da tıpkı insan organizması gibi canlı birer yapı olarak gören İbn Haldun, toplum kuramını çevrimsel teoriler yörüngesinde boyutlandırmıştır. Bu çevrimsel teorinin temelinde evrim düşüncesi yatmaktadır. Değişen maddi koşullara paralel olarak, toplumsal yapıyı oluşturan etkenlerden her birinin aynı zamanda kendisini yok edecek potansiyeli de içerisinde barındırdığı düşüncesi İbn Haldun'un diyalektik anlayışına işaret etmektedir. İbn Haldun'a göre tüm siyasal yaşam sonu olmadan tekrarlanan devrelerden oluşmaktadır. İleri seviyede medeniyete ulaşmış bir toplumun iç ve dış parçalanma eğilimi göstermesiyle birlikte, eski toplum biçimi olan kandaş toplumlar tarafından yok edilmesi kaçınılmazdır. Ancak İbn Haldun, medeniyetin parçalanmasını bir geriye gidiş, bir çöküş olarak değerlendirmemiştir. O yalnızca, kandaş toplumun tekrar egemen olmasının önünü açan maddi ve ahlaki nitelikli bir toplumsal çözülmeden bahsetmiştir.
Sosyal yapı ve sosyal değişme açısında Türkmenistan

Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte (1990) Orta Asya / Türkistan'da ortaya çıkan yeni yapılanma bu bölgede yeni Türk devletlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu devletlerden birisi olan Türkmenistan ile ülkemiz arasındaki tarihten gelen beraberlik her iki ülke arasında yoğun bir alışveriş yaşanmasına neden olmuştur. Çalışmamızda zaman içerisinde çeşitli dönemleri yaşayan Türkmenistan ve Türkmen halkı sosyal yapı ve sosyal değişme açısından ele alınmıştır. Türkmenlerin üç ayrı dönem, içerisindeki sosyal örgütlenmesi, aile, ekonomi, inanç, eğitim ve bu yönlerde yaşadığı değişim ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Denetimli serbestlik sisteminden yararlanan çocukların sosyolojik bir incelemesi

Bu çalışmada temelde iki sorunun cevabı öğrenilmeye ve cevaplanmaya çalışılmaktadır. İlk ve en önemli soru Ağrı il merkezinde 18 yaş altı çocukları suça sürükleyen psikolojik ve sosyolojik faktörleri saptayıp, Ağrı il merkezi öncelikli olmak üzere Türkiye genelinde bu faktörleri ortadan kaldıracak sosyolojik temelli çözüm yolları önermektir. İkinci önemli soru 2005 yılında Türk ceza infaz sistemine intibak edilen Denetimli Serbestlik Sistemini, hüküm giyen kişilerden özellikle 18 yaş altı çocukların topluma kazandırılmasında olumlu ve olumsuz yönleriyle ele almak ve Ağrı Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'ndeki gözlemlerimizden hareketle Türkiye geneli uygulanmasında kritik etmeye çalışmaktır. Çalışmamızda öncelikli olarak denetimli serbestlik sistemi, suç sosyolojisi, çocuğun hukuktaki yeri, çocuk suçluluğu, çocuk suçluluğunun aile gibi sosyolojik olgularla ilişkisi detaylı ele alınmıştır. Devamında, 18 yaş altı çocuklarla gerçekleştirilen anket ve mülakat sonuçlarına değinilmektedir: Çocuğu ve aileyi tanıma, çocuğu suça sürükleyen sosyolojik nedenler ve suç olgusunun oluşumunun daha çok psikoloji ne denli mi yoksa sosyolojik bir olgu mu olduğu problemlerini öğrenmeyi içeren anket ve mülakat sorularından alınan geri dönütler, analiz edilerek genel yargılara varılmaya çalışılmaktadır. Çalışmamızda nihai olarak, maddeler halinde varılan yargılara değinilmekte ve çocuk suçluluğunu azaltma ve denetimli serbestlik sisteminin işleyişini daha iyi hale getirmeye yönelik öneriler yer almaktadır.