Die Rolle der muttersprache bei der verarbeitung fachsprachlicher texte in der deutschlehrerausbildung. Unter besonderee berücksichtigung der sekundar bilungualen und der gesteuerten zweitspracherwerber

'Mesleki Dilde Yazılmış Metinleri Anlamada Anadilin Rolü' konulu tez çalışmasında anadilin mesleki metinlerin çözümlenmesindeki rolünün tespiti hedeflenmiştir. Almanca öğretmenliği eğitimi sırasında mesleki metinlerin anlaşılmasında karşılaşılan sorunlar gözlenmiş ve bu doğrultuda sorunlara çözüm önerileri geliştirmek amaçlanmıştır. Kapsamlı kaynak araştırması sonucunda tezde izlenecek yöntem belirlenmiştir. Yukarıda belirtilen hedefler doğrultusunda 'Mesleki Dilde Yazılmış Metinleri Anlamada Anadilin Rolü' konulu tez dört bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde konuya ilişkin tanımlar yapılmıştır. Ayrıca mesleki dil ve dil edinimi konularında yapılmış bilimsel çalışmalar genel görüşlerle birlikte bu bölümde sunulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde anadil ve ikinci dil edinimleri incelenmiştir. Anadil ve ikinci dil ediniminde izlenen süreçler sımflandırılmış ve bu doğrultuda gözlenen farklılıklar belirtilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise kısa bir tarihçeden sonra konuşma ve mesleki dillere ilişkin farklı görüşler derlenmiştir. Ayrıca bu bölümde mesleki dillerin dilbilimsel özellikleri incelenmiştir. Bu özellikler: terimsel, dilbilgisel ve tümcesel özellikler olarak sınıflandırılmıştır. İlk üç bölümde konuya ilişkin gerekli tanım ve görüşler ortaya konulduktan sonra dördüncü bölümde seçilen bir denek grubu üzerinde yapılan çalışmalar tanıtılmıştır. Bu bağlamda Almanca öğretmenliği eğitimi hazırlık sınıfında bulunan öğrenciler ile anket çalışması yapılmıştır. Bu anket ile deneklerin dili öğrenme şeklini saptamak amaçlanmıştır. Çalışmanın sonucunda iki grup saptanmıştır. Bunlar Almancayı Almanya'da öğrenmiş olan çift dilliler ve Almanca'yı Türkiye'de yabancı dil olarak öğrenmiş olanlardır. Deneklere verilen bir Almanca metnin ve çevirisinin gerçekten mesleki dilde yazılı bir metin olup olmadığını göstermek amacıyla bu metin terimsel, dilbilgisel ve tümcesel açılardan incelenmiştir. Denek olarak seçilmiş öğrencilere önce Almanca olmak üzere ayrı ayrı dört adet Almanca ve Türkçe karşılıkları olan mesleki dilde yazılmış metinler dağıtıldı. Öğrencilerden, verilen bu metinlerin her ikisinin de Almanca özetlerini yazmaları istendi. Bu özetlerin değerlendirilmesinde beş faktör dikkate alınmıştır: nicelik, kelime haznesi, söz dizimi, hata ve anlam. Yapılan değerlendirme sonucunda Almancayı Almanya'da öğrenmiş olan deneklerin Almanca yazılmış olan mesleki metinleri okuduktan sonra yazdıkları Almanca özetlerin başarılı olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın aynı deneklerden yukarıda sözü edilen metinlerin Türkçe çevirilerini okuyup, daha sonra Almanca özetlemeleri istendiğinde, bu özetlerin başarısız olduğu gözlemlenmiştir. Aynı işlem Almancayı Türkiye'de öğrenmiş olan ikinci denek grubunda da tekrarlanmıştır. Bu grubun değerlendirilmesinde şu sonuca varılmıştır: Almanca metni okuyup, Almanca özetlediklerinde bu denekler başarısız olmuşlardır, buna karşın Türkçe çeviri metnini okuduktan sonra Almanca özetlediklerinde, bu deneklerin daha başarılı oldukları saptanmıştır.