Çingene alt - kültüründe sosyalleşme sürecinin suç olgusuna etkisi

Bilimsel literatürde Çingene kavramı Hindistan'dan hareket ederek dünyanın birçok bölgesine göç etmiş, aralarında soybağı bulunan, aynı dili konuşan ve vatansız göçebeler olan bireylerin etnik temelli birlikteliğine karşılık gelmektedir. Pratikte ise Çingene kavramı etnik nitelikte olmaktan çok kültürel bir niteliğe sahiptir. Bu gruba dışarıdan bakan diğerlerine göre Çingene, ortalamanın altında yaşam seviyesine sahip olan, marjinal yaşantı ve görüntüleri nedeni ile de belirli bir mekanda bir arada yaşamak zorunda kalan, bu durumun sonucu olarak da zamanla sahip olunan ortak kültür örüntüleri ile hayatlarını şekillendiren birey ve gruplara atfedilen bir kavramdır. Bu çalışmada da Çingene kavramı bir etnik grup olarak ele alınmamış ortak kültürel örüntüye sahip olan ve dışarıdan da bu şekilde algılanan Roman, Abdal, Sepetçi, Kalaycı vs. grupların bir üst kimliği olarak kabul edilmiştir. Farklı yaşam şekilleri ile alt kültür grubu kategorisinde yer alan Çingeneler genel kültürün kabul ettiği görgü, ahlak ve hukuk kurallarının birçoğuna muhalefet etmektedirler. Bu muhalif duruşun nedeni Çingenelerin kendilerine has değer, norm ve tutumları referans alarak oluşturdukları kuralları, günlük hayatın her alanında kullanmak istemeleridir. Çingenelerin dışa kapalı kültürel yapıları nedeni ile kültürel değerleri ve normlarına sıkı sıkıya bağlılıkları ve bunların aynı şekilde gelecek nesillere aktarılması suç ile özdeşleştirilen bir alt kültür grubunun ortaya çıkarmasında etkili olmaktadır. Bu çalışmada da Çingene alt kültürel grubunun suç ile olan ilişkisini anlamak için alt kültürel referanslarla oluşturan normların sosyalleşme süreci ile yeni nesillere nasıl aktarılmaktadır? Genel kültürden belirgin şekilde farklılık gösteren bu alt kültür grubunda sosyalleşme aşamalarının sahip olduğu fonksiyonların farklılıkları nelerdir? Aile, akran grubu, okul hayatı, iş hayatı, dini yaşantı ve kitle iletişim unsurları bu alt kültür grubuna mensup bireylerin topluma entegre olmasına ya da toplumsal ihtilaflarının devam ettirilmesinde nasıl bir etkisi olmaktadır? sorularına cevap bulunmaya çalışılmıştır. Yapılan bu araştırma Karaman il merkezinde ikamet eden yerleşik hayata geçmişş Çingenelerin kültürel yaşamının suç olgusu ile ilişkisinin incelenmesi olarak sınırlandırılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda Çingene kültürüne mensup bireylerin sosyalleşme aşamalarının etkisi dikkate alınarak neden suç işleme alışkanlığı edindiğine veyahut hangi koşullarda suç işlemekten uzak durdukları hakkında bilgi sahibi olmak için Çingene bireyler arasından 'Kartopu örneklem' ve 'amaçsal örneklem' teknikleri ile; Bedensel özellikleri ve giyim kuşam tarzı ile Çingene kültürünü yansıtan/yansıtmayan; Geleneksel ekonomik uğraşılarını modern insanın hizmetine sunamamış/sunabilmiş; Dini hassasiyetleri düşük/yüksek; Örgün eğitime devam eden/etmeyen vb. ağımsız değişken olarak belirlenen niteliklere sahip aile ve bireyler tespit edilmiş daha sonrasında da görüşmecilerle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Çingene bireylerin küçük yaşta evlilik yaptıkları, aile içi ilişkilerin başarısız olduğu, aile bütünlüğü bozulmuş birçok ailenin bulunduğu, Çingene bireylerin eğitim hayatında önyargı ve dışlanma nedeniyle varlık gösteremedikleri, eğitim hayatında varlık gösteremeyen bu bireylerin iş hayatında da marjinal sektörlerde çalışmak zorunda kaldıkları, Çingene bireylerin dini eğitimlerinin eksik olduğu ve dini yaşantı konusunda pek de hassas olmadıkları bulguları elde edilmiştir. Bu biçimdeki bir sosyalleşme sürecinin etkisi ile de toplumsal ve hukuksal normlarla muhalefetli, toplumsal uyumu zayıf Çingene bireylerin ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca araştırma sırasında suç işlememek için direnç gösteren Çingene bireylerin; grup dışı evlilik yapan, Çingene olmasına nazaran belli bir dönem Çingene Mahallesi dışında sosyalleşme imkanı bulan, en az lise ve üstü bir eğitim almış veya almakta olan, işe başlama yaşı fark etmeksizin düzenli işlerde çalışan, geleneksel Çingene mesleklerini modern ekonomiye adapte edebilmiş olan, din eğitim almış ve ibadetlerini düzenli olarak yerine getiren bireyler oldukları tespit edilmiştir.