Soren Aabye Kierkegaard'ın felsefesinde 'Estetik Varoluş' un anlamı

'... tutkunun dizginsiz arzusunun dinle, aşkın solumasını dinle, günah isteğinin fısıltılı çağrısını dinle, zamanın durduğunu dinle, dinle, dinle, Mozart'ın Don Juan'ını dinle '1 Kierkegaard'ın felsefesi, her şeyden önce bir varoluş felsefesidir; bir existentia felsefesidir. Bu felsefenin hareket noktası, şimdi ve burada olan somut insandır; insanın bireysel ve empirik gerçekliğidir. Kierkegaard'ın felesfesi bir varoluş felsefesidir ama aslında bu felsefe, varoluş aşamalarının bir felsefesidir. Çünkü bu felsefede üç temel aşama söz konusudur: Estetik varoluş, ethik varoluş, dini varoluş. 1. Kierkegaard; Ou Bien... Ou Bien... s: 82260 Kierkegaard, bu aşamaları, varoluşun bu aşamalarını hem filozof, hem psikolog,, hem sanatçı olarak ele almıştır. Zaten Kierkegaard'ın felsefesinde felsefe ve sanat inanılmaz bir güzellikte bir birlik oluşturmuştur. Biz bu çalışmamızda Kierkegaard'ın felsefesinde temel konu olan estetik varoluşun anlamını araştırdık. Bu amaçla incelememezi beş ana bölüme ayırdık: Birinci bölümde Kierkegaard'ın hayatını incelemeye çalıştık. Çünkü Kierkegaard'ın hayatı ile felesfesi arasında sıkı bir bağ vardır; O'nun felsefi kişiliğinin oluşmasında, hayat tarzının büyük bir etkisi olmuştur. İkinci bölümde felsefede varlık probleminin doğuşu ve gelişimi konusunu ele aldık. Bu konuda Parmenides ve Herakleitos'tan başlayarak Platon, Aristoteles, Augustinus, Descartes, Schelling ve Hegel'de varlık problemini en temel çizgileriyle belirtmeye çalışdık. Çünkü Kierkegaard'da varoluş problemini çözmek için ilk önce O'nun temelden karşı olduğu varılk felsefesinin temel özelliklerini kavramak zorunludur. Üçüncü bölümde Kierkegaard'da existentia kavramını aydınlatmaya çalıştık; Kierkegaard'da existentia ile gerçekliğin bir ve aynı olduğunu gösterdik. ~261 Dördüncü bölüm, temel problemi, estetik varoluş problemini incelemektedir. Çalışmamızın temel konusu bu bölümde yoğunlaşmaktadır. Beşinci bölüme gelince... Bu bölüm Kierkegaard'ın estetik görüşü üzerine düşünceleri içermektedir. Kierkegaard'ın felsefesinin en temel özelliği; bu felsefenin başta Hegel sistemi olmak üzere bütün sistemlere karşı olmasıdır. Çünkü Kierkegaard'a göre bütün sistemler ratio ile varlığa yönelmişler; varlığın totalitesini ratio ile kavramak istemişlerdir. Bundan dolayıdır ki her sistem rationalist, deductiv ve speculativ bir nitelik kazanmıştır. Çünkü her sistem, varlık ile düşünmenin bir ve aynı olduğu ilkesinden hareket ederek, 'Logos'un ilkeleriyle varlığa yaklaşmıştır. Fakat bütün bu sistemler, varoluşu unutmuştur; empirik, canlı, bireysel gerçekliği bir kenara itmiştir. Oysa Kierkegaard'a göre; 'varoluş, gerçekliktir.' 2 Bu önerme, Kierkegaard'ın felsefesinin adeta bir özeti gibidir. 2. Kierkegaard; Post - Scriptum, 201262 Yukarıda belirttiğimiz gibi varoluşun üç aşaması vardır: Estetik varoluş, ethik ve dini varoluş. En öncel aşama olarak estetik varoluş ne demektir? Kierkegaard göre, estetik varoluşun temel ilkesi; 'haz' dır. Haz, tutkunun bir 'variation'udur, bir 'modus' udur. Tutkuya gelince... tutku sensuel yetidir, arzudur, baştan çıkarmadır, tek kelime ile 'sensualite'dir; duyusallıktır. Bundan dolayı, estetik varoluş ile sensualite bir ve aynı şeydir. Estetik varoluşun iyi ve kötü ile hiçbir ilgisi yoktur; estetik ve ethik birbirinden tamamen farklı alanlardır. Ethik, seçmektir; kendi kendini seçmektir. Ethik, özgürlüktür, ethik; arınmadır. Estetik varoluş, bütün bu ethik değerlerden yoksundur. Çünkü estetik, seçmemektir. Buna rağmen estetik varoluş, bir gerçekliktir; canlı, empirik ve bireysel bir gerçekliktir. Kierkegaard'a göre; müzik, estetik varoluşu en yetkin formda dile getiren tek araçtır. Estetik varoluşu, erotico - sensuelle yetiyi, bütün canlılığı, bütün şiddeti ile sadece müzik dile getirebilmektedir. Bu konuda müzik, eşsiz ve benzersizdir. Bundan dolayı, 'müzik, baştan çıkarıcıdır.' 3 3. Kierkegaard, Ou Bien... Ou Bien... s: 54263 Bu konuda en güzel örnek Mozart'ın Don Juan Opera'sıdır. Don Juan Operası, günahın sesidir; tutkunun, vahşi isteğin, karşı konulamaz duyarlılığın çağrısıdır. Müzik, sensualiteyi, cinsel duyarlılığı somutlaştıran tek araçtır. Zaten müziğin gerçek konusu duyusallıktır, erotico - sensuelle yetidir; kısacası estetik varoluştur. Sonuç olarak, müzik diğer sanatların en yücesidir, en mükemmelidir. Kierkegaard'a göre müzik, bizi sadece estetik varoluşa değil, aynı zamanda gerçekliğe de ulaştıran biricik sanattır. Çünkü estetik varoluş, birinci aşama olarak, gerçekliğin ta kendisidir.