Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi El Sanatları Eğitimi Bölümü Öğretmenlik Programlarında yer alan sanat eğitimine yönelik derslerin ürün tasarımına katkısı

Bu araştırmada, Gazi Üniversitesi, Mesleki Eğitim Fakültesi El sanatları Eğitimi Bölümü, öğretmenlik programlarında yer alan Temel Sanat Eğitimi ve Moda Tasarımı derslerinin öğrencilerin alan eğitimi ürün tasarımları üzerindeki etki ve katkıları saptanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın örneklemini El Sanatları Eğitimi Bölümü, Dekoratif Sanatlar Öğretmenlik programının 3 ve 4'üncü sınıfından toplam 101 öğrenci oluşturmuştur. Sanat eğitimine yönelik derslerin ürün tasarımına katkısını ortaya koyabilmek için, öğrencilere öncelikle derslere ilişkin bilgilerini tespit etmek üzere bilgi testi, görüşlerini elde etmeye yönelik anket ve derslere ait bilgi ve becerilerini gözlemlemeye yönelik uygulama yaptırılmıştır. Ayrıca temel sanat eğitimi ve moda tasarımı derslerine ilişkin görüşlerini elde etmek üzere öğretim elemanlarına da anket uygulanmıştır. Verilerin çözümlemesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapmadan yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; araştırmanın birinci alt probleminde öğrencilere 'ürün tasarımı becerileri' açısından kendilerini ne derece yeterli gördükleri sorulmuştur. Bu soruya cevap aranırken, öğrencilerin görüşleri yaratıcılık, teknik bilgi, tasarım öğe ve ilkeleri açısından ayrı ayrı incelenmiş ve yorumlanmıştır. Ürün tasarımı becerileri açısından öğrenciler, yaratıcılıklarım orta düzeyde görürken, teknik bilgiler ve tasarım öğe ve ilkelerini kullanabilme düzeyleri açısından kendilerini oldukça yeterli görmektedirler. Araştırmanın ikinci alt probleminde, öğrencilere eğitim süreçlerinin, ürün tasarımı becerilerini geliştirmelerindeki yeterliliği sorulmuştur. Öğrenciler, ürün tasarımı becerilerinin geliştirilmesinde alanlarındaki ürün tasarımı eğitim sürecinin sanat eğitimi sürecinden daha etkili olduğunu düşünmektedirler. Değerlendirmelerinde öğrenciler; sanat eğitiminin etkisinin 'orta', alan eğitiminin etkisini 'oldukça' düzeyinde ifade etmektedirler. Araştırmanın üçüncü alt probleminde, öğrencilere öğretmenlik programlarında yer alan Temel Sanat Eğitimi Dersi, Deri Giyim-Ev Aksesuarlarıderslerinin ve Moda Tasarımı dersinin başarı puanlarının öğrencilerin ürün tasannu becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığı incelenmiş ve öğrencilerin bu derslerdeki başarı puanlarının ürün tasarımı becerileri üzerinde ayrı ayrı ve birlikte etkisi yordanmaya çalışılmıştır. Öğrencilerin ürün tasarımı becerileri üzerinde Deri Giyim-Ev Aksesuarları Derslerinin anlamlı etkisi bulunmuştur. Etkisi incelenen derslerden; Temel Sanat Eğitimi ve Moda Tasarımı derslerinin öğrencilerin ürün tasarımı becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur. Araştırmanın dördüncü alt probleminde, öğrencilerin yaratıcılık, teknik ve estetik öğelere ilişkin becerilerinin tasarladıkları ürünler üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu becerilerin ürün tasarımları üzerindeki ayrı ayrı ve birlikte etkisi yordanmaya çalışılmıştır. Öğrencilerin yaratıcılık, teknik ve estetik öğelere ilişkin becerileri, tasarladıkları ürünler üzerinde hem birlikte hem de ayrı ayrı etkilidir. Öğrencilerin yaratıcılık, teknik ve estetik öğelere ilişkin becerileri arttıkça tasarladıkları ürünlerin niteliği de artmaktadır. Tasarlanan ürünler üzerindeki etkileri birbirine yakın olmakla birlikte, en yüksek etkiyi teknik öğelerdeki basan yapmaktadır. Araştırmanın beşinci alt probleminde öğretim elemanlarına temel sanat eğitimi ve moda tasarımı derslerine ilişkin görüşleri sorulmuştur. Öğretim elemanları temel sanat eğitimi ve moda tasarımı derslerinin öğrenci gelişimine özellikle sanatın temel kavramlarının benimsetilmesi, görsel dili kullanabilme, sanatsal bakış açısının kazandınlması ve yaratıcılığın geliştirilmesi açısından büyük katkı sağladığı görüşündedirler. Bu nedenle bu derslerin programda mutlaka yer alması gerektiğini savunmakta ve hatta, seçmeli ders olarak bile programda yer almasına karşı çıkmaktadırlar. Öte yandan öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyinin, ders süresinin, öğretim elemanının ve öğretim ortamının niteliğinin bu derslerin amaçlarına ulaşmasına benzer oranlarda etki ettiğini, bu yüzden programlann uygulanmasında eksik ve aksak yönlerin bulunduğunu ifade etmektedirler. Ayrıca bu derslerin uygulamada kapsam ve içeriğinin yeterli olmadığını, anabilim dalının içeriğine uygun bir şekilde verilemediğini savunmaktadırlar. Bu dersleri veren öğretim elemanlarını yeterli bilgi ve beceriye sahip olarak görmekle birlikte, bulunduğu bölümün öğretim programlarıyla ilgili çalışmalardan ve içeriğinden tamIll olarak haberdar olmadıklarını düşünmektedirler. Ayrıca bu dersleri verecek öğretim elemanlarının mutlaka temel sanat eğitimine ilave olarak güzel sanatların herhangi bir dalında eğitim almış olmalarını çok gerekli bulmakta, buna da ilave olarak derse girdiği anabilim dalından mezun olanlarını daha da tercih etmektedirler. Öğretim elemanlarının bir bölümü derslerin süresini yeterli, bir bölümü ise yetersiz olarak değerlendirmektedir. Öğrencilerin bu derslerdeki kazanımlarının ürün tasarımına transfer edilebilmesi için, derslere giren öğretim elemanlarının farklı yöntem ve teknikler kullanarak uygulama, yönlendirme, tartışma gibi çok çeşitli etkinliklerde bulunması gerektiği görüşündedirler. Bu değerlendirmelere göre, temel sanat eğitimi ve moda tasarımı derslerini öğretim elemanları gerekli ve önemli bulurken, öğrencilerin bu konuda görüş eksiklikleri bulunmaktadır. Öğrencilerin bu derslerin katkı ve gerekliliğine ilişkin görüş eksiklikleri derslerin öneminin yeterince kavranamadığı sonucunu göstermiştir. Öğretim elemanlarının aksine öğrenciler, ürün tasarımı bilgi ve becerilerini yeterli bulurken, ürün tasarımı becerilerini alan eğitim sürecinin daha çok geliştirdiği görüşündedirler. Bu bulgulara göre öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri arasında farklılık vardır. Öğrenciler ancak alan eğitimi teknik bilgi ve becerilerini, sanat eğitimi bilgi ve becerileriyle birlikte kullandıklarında ürün tasarımında hedeflenen başarı elde edilmiş olacaktır. Bu sebeple sanat eğitimine gereken önemin verilmesi, derslerin gerekliliğine ve katkılarına ilişkin bilgilerin derslerin öğretim planlamalarında üniteler halinde yer alması, ders saatlerinin çoğaltılması ve alan eğitimi ürün tasarımı sürecinin sanat eğitimi süreciyle ilişkilendirilmesi gereği bir kez daha önemle ele alınmalıdır. Sanat eğitimi verecek öğretim elemanlarının sanat ve alan eğitimiyle donanmış olmasının yanında ders verdiği bölüm ve içeriği hakkında bilgi sahibi olması, öğrencilerin sanat eğitimi bilgi ve becerilerini alan eğitimine aktarmalarında etken olacak yöntem ve teknikleri kullanması da bu derslerin katkılarını çoğaltmada rol oynayacaktır. Ayrıca mesleki alan tasannu derslerine giren bölüm öğretim elemanlarının da sanat eğitimi bilgi ve becerisine sahip olması beklenen ürün tasarımı sürecine etken olacaktır.