Geopolitical importance and impacts of Baku-Ceyhan oil pipeline and factors influencing its construction

Bu çalışmanın amacı, Bakü-Ceyhan petrol boru hattının, Türkiye ve dünya açısından önemini, etkilerini ve bu boru hattının yapımını etkileyen unsurları incelemektir. Petrol, ülkelerin politikalarını ve ekonomilerini etkileyerek uluslararası topluluğun ilişkilerinin yapısını değiştiren, stratejik bir maddedir. Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra, yeni bir dönem başladı. Yeni bağımsızlığını kazanmış cumhuriyetler, uluslararası topluluğa girdiler. Özellikle petrol ve doğalgaz gibi yeraltı zenginliklerine sahip olan Kafkasya-Hazar bölgesi, tüm dünyanın ilgi odağı oldu. Liberalizm ve piyasa ekonomisi uygulanmaya başlandı. Yabancı yatırımcılar, bu bölgedeki çalışmalarını hızlandırdılar. Uluslararası petrol şirketleri, hükümetleriyle beraber bu bölgenin kaynaklarını kontrol etme gayreti içine girdiler. Petrolün çıkarılması kadar taşınması da önemli bir konudur. Petrol boru hattı, üzerinden geçen ülkeye transit geliri, boru hattının yapımıyla ilgili olarak da istihdam olanağı sağlar. Daha da önemlisi, petrol boru hattı üzerinden geçen ülkeye ekonomik ve politik bir güç verir. Bu bağlamda, petrol boru hatları konusunda çok ciddi bir mücadele yaşanmaktadır. Bakü-Ceyhan petrol boru hattı, Türkiye'nin savunduğu önemli bir projedir. Ulusal politikalar ve uluslararası ilişkilerde meydana gelen değişiklikler bu projeyi etkilemektedir. Bakü-Ceyhan petrol boru hattının yapımını etkileyen diğer bir faktör de petrol fiyatları, petrolün arz ve talebi konularını içeren uluslararası enerji politikasındaki değişikliklerdir. Bunların yanı sıra, konuyla ilgili tarafların iç, ekonomi ve dış politikalarındaki değişiklikler ve petrol şirketlerinin tutumları, Bakü-Ceyhan petrol boru hattının yapımım etkilemektedir. Bu çerçevede, çalışmanın birinci bölümü, Kafkasya-Hazar bölgesinin petrol endüstrisinin tarihini içermektedir. Bu bölümde önce, a Çarlık Rusyası ve sonra Sovyetler Birliği'nin petrol politikaları incelenmiştir. İkinci bölümde, 90'lardan itibaren Kafkasya-Hazar bölgesindeki petrol üretim ve ihracıyla ilgili gelişmeler incelenmiştir. Bu bölümde, önce, Kafkasya-Hazar bölgesinin rezervleriyle ilgili çalışmalar sunulmuştur. Ardından, Hazar'ın statüsü ile ilgili gelişmeler açıklanmıştır. Sonra, Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra Azeri petrolünün çıkarılması ve ihracıyla ilgili gelişmeler ele alınmıştır. Son olarak, alternatif boru hattı güzergahları ve bu güzergahları etkileyen unsurlar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, Bakü-Ceyhan petrol boru hattının özellikleri incelenmiştir. Bu bağlamda, 1993'ten 1999 Haziran'a kadar olan gelişmeler üzerinde durulmuştur. Son olarak, bu hattın Türkiye, bölge ülkeleri ve diğer aktörler açısından yararlan ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, önce Kafkasya-Hazar bölgesindeki petrolün çıkarılması ve pazarianmasıyla ilgili Bağımsız Devletler Topluluğu'na üye olan, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, Rusya Federasyonu, Kazakistan ve Türkmenistan'ın dış politikaları ve enerji politikaları değerlendirilmiştir. Ayrıca, bölgede önemli etkiye sahip Amerika Birleşik Devletleri, iran ve Çin'in bu konuyla ve bölgeyle ilgili dış politikaları ve enerji politikaları üzerinde durulmuştur. Son olarak da uluslararası petrol şirketlerinin görüşleri ve petrol fiyatlarının düşmesi konulan incelenmiştir. Sonuç olarak, Bakü-Ceyhan petrol boru hattının yapımı, birçok unsurdan etkilenmektedir. Bakü-Ceyhan petrol boru hattı. Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkilerini yoğunlaştıracak ve Türkiye'nin bölgedeki siyasal ve ekonomik gücünü attıracak, önemli bir işbirliği aracıdır.