turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Günümüz din felsefesinde kozmolojik delil tartışması

Bu çalışma, din felsefesinin temel problemlerinden biri olan kozmolojik delilin güncel yorumlarını konu edinmektedir. Son yüzyılda özellikle kozmoloji alanındaki bilimsel gelişmelerin felsefi çıkarımları, büyük oranda kozmolojik delil merkezindetartışılmaktadır. Teistik açıklamalar, bilimsel verilerin Tanrı'nın varlığını desteklediğini ileri sürerek kozmolojik delilin klasik versiyonlarını bir takım argümanlarla revize etmeye çalışmaktadır. Teizm karşıtı açıklamalar ise kozmolojik delilin güncelversiyonlarını birçok açıdan eleştirmekte ve Tanrı'nın varlığı için geçerli bir delil ortayakonamadığını ileri sürmektedirler. Güncel bilimsel veriler ışığında Tanrı'nın varlığı konusunda gündeme gelen bu tartışmalar, tezimizde Günümüz Din FelsefesindeKozmolojik Delil Tartışması başlığı altında incelenmektedir. Giriş bölümü, tezin genel bir tanıtımını yapmakta ve çalışmamızda ihtiyaç duyulan bazı açıklamalara yer vermektedir. Birinci bölüm, kozmolojik delili ve bilim tarihini ana hatlarıyla tanıtmaktadır. Genel itibarıyla son yüzyılın bilimsel verileri üzerine açıklamalarla, günümüz kozmolojik delil tartışmasındaki problematiği ortaya koymaya çalışmaktadır. Çalışmamızda sınırlar, kelam, olumsallık ve Zayıf Yeter-Sebepİlkesi yorumu olmak üzere kozmolojik delilin güncel üç versiyonu çerçevesindeçizilmiştir. İkinci bölüm, kozmolojik delilin kelam versiyonunu, güncel tartışmalarda çok fazla ön plana çıkmayan ama önemli gördüğümüz düşünürler çerçevesinde incelemektedir. Üçüncü bölüm, kozmolojik delilin olumsallık versiyonunu güncelleyenRobert Koons'un yeni bir bakışını konu edinmektedir. Dördüncü bölüm ise, Leibnizci kozmolojik delili güncelleyerek ortaya konan Zayıf Yeter-Sebep İlkesi versiyonunuincelenmektedir. Son dönemde bu konuları merkeze alan birçok müstakil çalışma mevcuttur. Dolayısıyla özgünlüğü sağlama adına güncel bilimsel veriler ışığında yeniden yorumlanan kozmolojik delile karşı güçlü eleştirileriyle kendini gösteren Graham Oppybütün bölümlerde ön planda tutulmuştur. Teist ve ateist birçok düşünürün de görüşlerine yer verdiğimiz bölümlerdeki incelemeler sonucunda birçok tespit yapılmıştır. Bu tespitler ışığında sonuç bölümünde, kozmolojik delilin güncel yorumlarının ve eleştirilerinin ne derece ikna edici güce sahip olduğu felsefi açıdan değerlendirilmiştir.
Nesnenin özneyi 'Baştan çıkarma' halleri: Baudrillard açısından bir inceleme

İsteme süreci ve istemenin mahiyeti tarih boyunca hep özne ile ilişkilendirilmiş ve bu hak ona bahşedilmiştir. Baudrillard, öznenin iradesi ve arzuları üzerine kurulan bu isteme sürecine eleştirel bir şekilde yaklaşmış ve çağlar boyunca istemede araç görevi gören nesneyi işin içerisine katarak meseleye farklı bir pencereden yaklaşmıştır. Bu çalışma, nesnenin etkinliği ile başlayan süreçte, öznenin isteme sürecindeki edilgenliğini ve baştan çıkartılmasını Baudrillard'ın bakış açısıyla sorunsallaştırmaktadır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmamızın metodolojisi belirtilmiş ve gerekli kavramların analizi yapılmıştır. Birinci bölümde baştan çıkarmaya neden olan imge, arzu, akıl ve istenç gibi zihinsel süreçler ele alınmıştır. Baudrillard, bu zihinsel etmenleri sadece özne ekseninde değil; nesneyi de olaya dahil ederek işlemektedir. Bu nedenle akıl ve istenci belirsizlik ve rastlantı çerçevesinde soruşturmaktadır. Ayrıca imgenin gerçeklikten daha gerçek olma durumunu söz konusu etmektedir. Buna binaen arzunun konusunun öznenin kendi iradesinin etkinliği olarak değil, yapay imgeler kullanılarak oluşturulduğunu söylemektedir. İkinci bölümde moda, reklam ve kitle iletişim araçları gibi toplumsal koşulların isteme sürecindeki etkisi ele alınmıştır. Baudrillard tüm bu koşulların birlikte imgeler üretmek suretiyle öznede arzular oluşturduğunu ve onu tüketime yönlendirdiğini söylemektedir. Böylece bu toplumsal koşullar öznede sürekli bir eksiklik yaratarak onun kendini kemale erdirmesini zorunlu kılmaktadır. Özne, kendisinde oluşturulan eksikliği yani arzuları hem giderme hem de kitleden geri kalmama adına devamlı olarak kendisine dayatılan şekilde onları gidermeye çalışmaktadır. Bunun nihayetinde özne, toplumsal koşulların imgelerle çekici kılıp dayattığı ve sürekli değiştirdiği tüketim nesnesini belirlenen şekilde edinerek baştan çıkmaktadır.
İslam siyaset düşüncesinin kavramsal temelleri

Bu çalışmada, İslam siyaset düşüncesinin kavramsal temelleri araştırılmıştır. İslam siyaset düşüncesini içeren eserler, siyasetname, siyaset felsefesi, fıkıh ve kelam olmak üzere dört başlık altında toplanarak bu eserlerde düşünürlerin ortaya koydukları siyaset kavrayışı, siyaset, devlet, yönetici, halk, din ve alim kavramları esas alınarak incelenmiştir. İslam siyaset düşüncesinde, yönetim anlayışı, yönetici modeli, halkın yönetimdeki yeri, alimlerin üstlendikleri görevler, alimlerin yönetime etkileri, yöneticinin ve alimlerin halka bakış açıları, din ile ahlakın önemi sorgulanmıştır. Ortaya çıkan sorunlar, İslam siyaset anlayışının ana unsurları olarak gözüken düzen, ahlaklılık ve adalet başlıklarında değerlendirilmiştir.
Tarsus'ta dini hayat

Engin, Ramazan, Tarsus'ta Dini Hayat, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Niyazi Akyüz, 154 s Tarsus ilçe merkezinde yaşayan halkın dini hayata yönelik tutumlarını; dinin teorik, pratik ve sosyal yönlerine ilişkin bulgularla birlikte ortaya çıkarılmasına katkıda bulunmayı hedefleyen bu araştırma, bir giriş, üç bölüm ve genel değerlendirme-sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı, önemi, varsayımları ve yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölüm, 'Din ve Toplum' adını taşımaktadır. Bunun alt başlıklarında din kavramı, din toplum ilişkileri, dini tecrübenin ifade şekilleri tek tek ele alınmaktadır. İkinci bölümde, tezin uygulama alanı olan Tarsus ilçesi hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Burada Tarsus'un tarihçesi, konumu, sosyal yapısı, nüfus özellikleri v. s. gibi konular üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölüm ise, araştırmamızın asıl uygulamalı kısmını oluşturmaktadır. Öncelikle araştırmaya katılanların olgusal durumları tespit edilmiş, sonra dini hayat, inanç, ibadet ve sosyal bir takım tezahürleri ile tasvir edilmeye çalışılmış ve son olarak araştırmanın bağımsız değişkenleri ile geliştirdiğimiz dini hayata yönelik tutum ölçeklerii arasındaki ilişkiler saptanmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise, araştırma evrenini oluşturan Tarsus'ta, bölge insanının dini hayata yönelik tutumlarında görülen farklılaşmaların ülkemizde farklı şekil ve niteliklerde devam eden sekülerleşme, kentlileşme ve sosyal değişme süreçlerinden etkilendiğini, ancak yapısall olarak farklı bir tip ve model oluşturacak şekilde bir başkalaşımın söz konusu olmadığını ve dini hayata yönelik tutumlar üzerinde geleneksel yapının büyük oranda belirleyiciliğini sürdürmesine rağmen, çeşitli etkenlere bağlı olarak değişme özellikleri sergilediğini ifade ettik. 148
Kierkegaard'da insan

Kierkegaard, modern çağda ahlak görüşlerinin temelini oluşturan, bireyin toplum içindeki kendine özgü varoluşundan ve kendi bakış açısından soyutlayarak ele alan insan görüşüne karşı çıkar. Kierkegaard için söyleyebileceğimiz ilk şey, onun bireyciolduğudur. Onun bireyciliği, değeri bireye göre belirlenendir. Kierkregaard'a görebireyci varoluşuna geçmek için, bireyin kendi varoluşunun farkına varmasıylamümkün olabilir ve bu sürecin üç aşamadan oluştuğunu söyler. Bu aşamalarKierkegaard'ın kendi deyişiyle 'varoluş aşamaları'dır. Varoluş aşamaları, bireyin yaşam yolundaki estetik, etik, dini varoluş aşamaları olarak nitelendirilmektedir. Kierkegaard'ın insan görüşü, yaşam yolundaki bu üç varoluş aşamasıyla ilgilidir. Kierkegaard'a göre bu üç varoluş yaşamı, somut hayatlardan gelmektedir; dolayısıyla estetik yaşamın özelliklerini taşıyan estetler, ahlaksal yaşamın izlerini kendisindebulan trajik kahramanlar ve dinsel yaşamın yolundan giden iman şövalyeleri vardır. Fakat bu üç varoluş aşamasından olan ahlaksal alan, bireyin en çok tercih ettiği alandır. Dolayısıyla Kierkegaard, bireyin yaşamında ya/ ya da tercihinin ahlaksalalana yönelik olduğunu, ya iyiyi ve kötüyü seçmek, ya da onları dışarıda bırakmakyoluyla yaptığı seçim olarak niteler. İnsan, sentezdir. Bu sentez, insanın neliğine dair sorgulamalardır. Bu sorgulamalarinsanın somut olarak yaşamın ve toplumun içerisinde olduğunu gösterir. İnsan ilehayvanın arasındaki ayrımın temel noktasıdır. Sentez olmayan hayvan, yüzyıllardırneslini korumuş olsa da varoluşu kendisinde olan bir varlık değildir.
Riemann'ın manifold kavramı ve yeni bir mekan-geometri inşasındaki yeri

Bu çalışmanın iki amacı vardır. Bunlardan biri Riemann'ın manifold kavramını nasıl açıkladığının hesabını vermektir. Riemann bir yandan Herbart'ın felsefesi diğer yandan da Gauss'un matematiği tarafından etkilenmiştir. Bu sebeple Erhard Scholz manifold kavramının yarı felsefi bir kavram olduğunu iddia eder. Öyleyse Riemann'ın manifold kavramında felsefesinin oynadığı rolü açıklamak önemlidir çünkü bu bize felsefenin matematikle ve diğer çalışma alanlarıyla nasıl ve ne ölçüde ilgili olabileceğini gösterecektir. Ardından bu kavramın geometri mümkün sonuçlarını bilgi kuramsal bakış açısından tartışacağım.
Molla Halil Es-Siirdİ'nin mantık anlayışı

Çalışmamızda 18. yüzyılın ikinci yarısı ile 19. yüzyılın ilk yarısında yaşamış olan Molla Halil es-Siirdi'nin (1754-1843) mantık anlayışını İsagoci eseri bağlamında ele aldık. Tezimiz giriş ve üç bölümden oluşturmaktadır. Girişte araştırmamızın konusu, önemi ve amacını açıkladık. Birinci bölümde Molla Halil'in hayatı, ilmi şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi verdik. İkinci bölümde İslam dünyasında önemli bir yere sahip olan İsagoci geleneği üzerinde durduk. Bu doğrultuda İsagocinin önemli şerhlerinden de bahsettikten sonra Molla Halil'in İsagoci adlı eserini ele aldık. Üçüncü bölümde de Tasavvurat ve Tasdikat konuları bağlamında Molla Halil'in farklı yaklaşımlarını ortaya koyduk. Tezimizin sonunda da ulaştığımız sonuçları zikrettik.
Afganistan'da kadının sosyal statüsü ve din eğitimi

Temmuz 2005 Danışman : Doç. Dr. Ramazan BUYRUKÇUBu tezin amacı, günümüz Afganistan, Türk ve hatta dünya kamuoyunda tartışılan konular arasında yer alan, Afganistan eğitim sisteminin oluşum ve gelişiminde kadının yeri ve konumukonusunu farklı açılardan ele almaktır. Çalışmanın temel çıkış noktası, Taliban döneminde kadınların, dünya kamuoyuna yansıyan görüntüleridir. Araştırmada Taliban dönemi ile birlikte Taliban öncesi ve Taliban sonrası kadının statüsü ve eğitimi elde edilebilen bilgi ve belgeler çerçevesinde incelenmektedir. Şüphesiz bu konuyu doğru ve sağlıklı tahlil edebilmek için öncelikle Afganistan'ınsosyo-ekonomik, politik ve eğitim sisteminin açıklanması gerekmektedir. Araştırmada, hem Afganistan ve Türkiye'de yazılan çeşitli kaynaklardan yararlanılmış hem de daha objektif değerlendirmelere katkı sağlayacağı düşüncesiyle Afgan kadınlarının hayatı ve faaliyet alanları yakından gözlenmiştir. Bu araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:Afganistan'da, kültürel motiflere dayanan dinu anlayış ve uzun süren savaşlar sırasında gelişen sosyo-politik olaylar, kadının sosyal hayata aktif katılımını kısıtlamıştır. Geleneksel tutumlarla Afgan kadını, ekonomik ve siyasu haklarla birlikte eğitim haklarından da mahrum bırakılmıştır. Geleneksel eğitim anlayışıyla yorumlanan dinu kaynaklar, kadınlar üzerindeki erkek egemenliğinin günümüze kadar devam etmesine neden olmuştur. İhtiyaca cevap verecek nicelik ve nitelikte din eğitimi müesseselerinin gelişmemiş olması, kadınların yanlış ve eksikdinu bilgiler edinmelerine sebep olmuştur. Taliban döneminde adeta ikinci sınıf insan gibi muamele edilen Afgan kadını, dünya kamuoyunun dikkatini üzerine çekmiştir. Taliban sonrası dünya kadınlarının desteği ve yeni AfganHükümeti'nin kadınlar hakkındaki olumlu tutumu, Afgan kadınının kısmen de olsa bir takım haklar elde etmesini sağlamıştır. Sonuç olarak, siyasu, sosyal, kültürel, ekonomik alanlardaki değişim ve gelişim sonucu, Birleşmiş Milletler ve UNICEF'in de büyük yardımlarıyla kadınların eğitimi konusunda hızlı ve olumlu atılımlar başlatılmıştır. Din eğitimi ve öğretimi alanına da yayılması beklenen bu girişim, kısa sürede Afgan kadınlarının sosyal statüsünü ve eğitim düzeyini değiştirecektir.
Panteizm ve panenteizm tartışmaları arasında Spinoza felsefesi ve Sufi metafiziği

Batı düşünce sisteminde etkin olan panteizm ile Doğu düşünce sisteminde ortaya çıkan vahdet-i vücud öğretisi temelde birbirlerine benzemekle birlikte kendi içlerinde pek çok noktada ayrılırlar. Bu tezde panteizm denilince akla gelen ilk isim olan Spinoza ve vahdet-i vücud denilince akla gelen isim olan İbn Arabi arasında varlık anlayışları, Tanrı tasarımları, Tanrı ile Evren arasındaki ilişkiyi nasıl kurdukları bakımından bir karşılaştırma yapılmış ve tezin temel problemi bu karşılaştırma merkezinde toplanmıştır. Bu noktada vahdet-i vücud ile panteizm aynı şeyler mi yoksa farklı şeyler mi sorunsalı üzerinde detaylı bir inceleme yapılmıştır
Akılcılık ve aydınlanma bağlamında İbn Rüşd'ün felsefe tasavvuruna modern yaklaşımlar: Muhammed Abid el-Cabirİ örneği

Muhammed Abid el-Cabiri'nin İbn Rüşd felsefesini ele alan İslam felsefesi çalışması, günümüz İslam felsefesi araştırmaları ile tarihteki İslam felsefesi arasındaki ilişkinin karmaşık boyutlara sahip olduğunu gösteren bir çalışmadır. Cabiri, epistemolojik iddia taşıyan yapısallcı metodolojisini, genelde İslam felsefesine özelde İbn Rüşd felsefesine uyguladığında epistemolojisini yönlendiren ilişkinin gelenek-modern ilişkisine nüfuz eden akılcılık ve aydınlanma kavramlarıyla kurduğu ilişki olduğu görülmektedir. Üç katmanlı yapısallcı metodoloji olarak ilk yapısallcı çözümlemede İbn Rüşd'ün İslam tarihindeki yerini ve ilmi kişiliğini akılcılık ve aydınlanmanın tarihi varsayımlarıyla belirlemeye çalışır. İkinci katmanında ise İbn Rüşd'ün biyografisine yönelik tarihsel bilgileri tespit ettikten sonra İbn Rüşd'ün mevcut bilimsel sistemlerle ilişkisi üzerine epistemolojik kopma kavramını tasdik etmeye çalışır. Üçüncü katmanında İbn Rüşd felsefesini Mağribi bilinçdışını oluşturan ve epistemolojik kopma noktasını teşkil eden din-felsefe ayrılığına dayandırır. Böylece laik eğilimli bir İbn Rüşd epistemolojisini kurma niyetini ortaya koyarak oryantalistlerin İbn Rüşdçülüğüne yakınlaşır. Cabiri'nin çağdaş epistemolojiden ödünç aldığı kavramlara yeni mana yüklemesi, onun metodolojik olarak pragmatik tarafını gösterse de bu durum aynı zamanda çağdaş epistemoloji konusundaki birikimi ile İslam felsefesi ve İslami ilimler konusundaki birikiminin arasındaki uyum problemini gösterir. Dolayısıyla o, iki taraf arasında uyum sağlayabilmek için birinin galip gelmesini tercih ederken epistemolojik kopma kavramına sığınarak ideolojik davranır. Neticede Cabiri'nin İbn Rüşd felsefesi hakkındaki epistemolojik kopma kavramı, bilgi sistemini en fazla zorlayan kavram olmuştur.
John Rawls'un dağıtıcı adalet görüşü

Bu çalışmanın temel motivasyonu, adil bir toplumsal düzeni meydana getirmek ve devamlılığını sağlamak için toplum içindeki kaynakların, fırsatların hak ve özgürlüklerin, mevki ve pozisyonların nasıl ve ne amaçla dağıtılması gerektiği sorusudur. Başka bir deyişle bu çalışmada odak noktamız, dağıtıcı adalettir. Bu doğrultuda, çalışmamızda, adalet kavramına yaptığı katkılarla, siyaset felsefesi tarihinde önemli bir yere sahip olan John Rawls'un yukarıdaki sorunun çözümüne yönelik ortaya koyduğu düşünceleri inceleyeceğiz.
Spinoza'da Conatus kavramı bağlamında duyguların çözümlenmesi

Bu çalışma duyguların, Geometrik Yönteme Göre Kanıtlanmış ve Beş Bölüme Ayrılmış Ahlak - Etika temel alınarak, Spinoza'nın etiğinde önemli bir rol oynayan conatus kavramı bağlamında değerlendirilmesini içermektedir. Conatus kavramı en genel ifadesiyle varlığını sürdürme çabası anlamına gelmektedir. Çalışmanın temel problemini, tanımı gereği edilgin bir hal olan duyguların bir maruz kalmalar olmaktan çıkıp, conatus sayesinde nasıl etkin bir hale dönüştürülebileceği sorusu oluşturmaktadır. Bu problem temelinde de ilk olarak, conatus ve duygular arasındaki ilişki insanın sonlu ve sınırlı bir varlık olarak Tanrı'nın özünün bir ifadesi olması noktasında incelenecektir. İkinci olarak da insanın akıl sahibi bir varlık olarak duygularının var olma gücünü ne şekilde belirleyebileceği arzu, sevinç ve keder kavramları çerçevesinde incelenecektir.
Peyami Safa'da din ve toplum anlayışı

Peyami Safa Türk toplumunun yetiştirdiği önemli bir yazar, gazeteci ve fikir adamıdır. Peyami Safa gerek çeşitli yerlerde yayınlanan yazılarında, gerekse romanında sık sık toplumun içinde bulunduğu ahlaki çöküş ve sosyal buhran ve bunların fert üzerindeki etkileri üzerinde durmuştur. Zaman zaman, bu çöküşe örnek vererek sebeplerini ortaya koyarken, bazen de toplum için bu çöküş ve buhranda çıkış yollarının neler olabileceği üzerinde durmuştur. Peyami Safa içinde bulunduğumuz sosyal buhran ve çöküntünün sebepleri olarak, körü körüne bir Batı taklitçiliğini, sözde modernleşme çabalan sonucunda ortaya çıkan kültürel yozlaşmayı, milli ve manevi değerden uzaklaşılmasını, din düşmanlığı ve yobazlığının neden olduğu Allahsızlaşma ve dinsizleşme eğilimleri olduğunu ifade etmektedir. Peyami Safe bu nedenle eserlerinde sık sık toplumun kültür yapışım ortaya koyan din, dil, tarih, san'at, dünya görüşü, edebiyat gibi unsurlar hakkında görüşlerini ortaya koyarak, toplumumuzu içine düştüğü çöküntüden haberdar ederek, ancak din, ahlak ve milli değerlere önem vererek bu çöküntüden kurtulunacağına dikkati çekmeye çalışmıştır.
Mohammed Arkoun'da klasik İslam felsefesi yorumu

İslam felsefesi, düşünce tarihine yeni fikirler katar. Eski Yunan felsefesini yeniden yorumlar. İslam felsefesi düşünceleri İslami açıdan yeniden değerlendirir. İslam felsefesinin amacı da felsefe ve dinin benzerliğini ortaya koymaktır. Batıdan gelen felsefenin, bizim kültürümüzle birleştirilip yeni bir felsefe yaratılması amaçlanır. Muhammed Arkoun, Fransa'da yıllarını geçirmiştir. Batı kültürünü çok iyi bilir. Ancak kendi kültürünü de unutmamıştır. İslam kültürünü yükseklere taşımayı hedeflemiştir. Muhammed Arkoun, felsefi açıdan çok değerli bir isimdir. Bu çalışmada Muhammed Arkoun'un İslam felsefesine bakışı ve katkıları incelenmeye çalışılmıştır. Batı kültürünü İslam kültürüyle bağdaştırmıştır. Ancak Arkoun, İslam dünyasında yeterince tanınmamıştır. Arkoun'un İslam felsefesi hakkında görüşlerini temellendirmeye çalışacağız.
İşrakİ felsefe geleneğinde misal alemi: Sühreverdİ örneği

İşraki felsefenin metafizik anlayışının bir gereği ve onun ayırt edici özgün unsurlarından biri olan alem tasavvuru, en genel anlamıyla bir farklılık ve belirlenim ilkesi olan misal kavramına dayalı kozmolojik bir sonuç olarak misal alemini ortaya çıkarır. Metafizik alemle fizik alem arasında, bu iki alemi birleştiren ve ayıran, asılı/muallak imgelerden oluşan ve ontolojik bir varlık statüsüne sahip olan misal alemi, alemin misallerden oluşan mertebeli yapısına kendi varlığıyla işaret eder. Misal aleminin gerçeklik seviyesi çift kutuplu birbirine zıt görünen alanları ontolojik temelde benzerlikle birleştiren, ontik varlığını farklılığıyla ortaya çıkaran bir hakikat mertebesidir. Bu mertebenin insandaki karşılığı ise mütehayyile gücüdür. Bu gücün alanına giren her tür insani gerçeklik de bu alem mertebesiyle ilişkilidir. Sühreverdi el-Maktul'ün (ö. 587 /1191) misal alemi anlayışını temel alan bu çalışma, işraki felsefenin hakikat anlayışının farklı varlık alanlarında nasıl tezahür ettiğinin görülebilmesine yönelik olarak, her biri diğeriyle bu zeminde ilişkili bölümlerden oluşmaktadır. Bu bölümlerde misal kavramı ve bu kavram üzerinde şekillenen misal aleminin metafizik temelleri ve kozmolojik alanda kendini gösteriş biçimi, insanla ilişkili olarak psikolojik ve epistemolojik görünüm ve boyutları incelenmekte; kendisinden sonraki alem telakkilerine de ilham veren bu işraki yaklaşımın hangi felsefi temellere dayandığı araştırılmaktadır.
Bilimin tarihsel gelişim sürecinde Thomas Samuel Kuhn'un bilim felsefesinin yeri

1962'de yayınlanan Bilimsel Devrimlerin Yapısı adlı eseriyle tüm bilim çevrelerinde büyük bir yankı uyandıran Thomas Samuel Kuhn, daha önce var olan bilimsel tartışmaların seyrini çok kısa bir sürede değiştirmeyi başarmış önemli bir düşünürdür. Hem bilim felsefesi hem de bilim tarihi ile ilgili görüşleriyle bilimin yeniden anlamlandırılmasında bütünsel bir tavır takınan düşünür, geleneksel bilim yorumlarından farklı bir biçimde yeni ve daha kapsamlı bir bilimsel anlayış inşa etmeye çalışmıştır. Bilimin geleneksel söylemin iddia ettiği gibi birikimsel bir biçimde ilerlemediğini ve bilimsel incelemede bilime dair birçok farklı unsurun da en az geleneksel yöntem tarafından belirlenen diğer unsurlar kadar önemli olduğunu savunan Kuhn, özellikle paradigma adını verdiği genel çerçeveyi, hem bilimin icrasında hem de tarihselliğinde merkezi bir konuma yerleştirmeye çalışmıştır. Ona göre bilim, mevcut paradigma ekseninde belirlenen kurallara göre yapılmaktadır ve devrimsel değişimlerle yerini yeni bilimsel anlayışlara bırakabilecek türden bir süreci ifade etmektedir. Kuhn'un paradigma eksenli bu devrimsel bilim modeli, özellikle bilimin gerçekleştirilmesi adına objektivizm ve rölativizm tartışmalarının yeniden gündeme gelmesini sağlamıştır. Bu bağlamda, başlangıçta ortaya koyduğu görüşlerin ardından sonraki dönemlerde kendisine yöneltilen rölativist iddialarını sürekli olarak reddeden Kuhn, amacının bilimde rölativizme kapı aralamak olmadığını sadece bilimin işleyişinden hareketle bir durum tespiti olduğunu vurgulamıştır.
Trope theory and resemblance

Benzerlik nominalizmine göre bir nesnenin niteliklerini onun diğer nesnelerle olan benzerlik ilişkileri belirler. Birbirine benzeyen nesneler bir benzerlik sınıfı oluşturur ve bu sınıfların her biri bir niteliğe karşılık gelir. Bu görüşte benzerlik ontolojik olarak nesnelerin niteliklerinden önce gelir. Nesneler benzerlik ilişkilerinin belirledikleri dışında bir doğaya, yapıya ya da niteliğe sahip değillerdir. Nesnelerin sahip olduğu tüm nitelikler birbirleriyle olan benzerlik ilişkilerinden gelir. Fakat nesneler birçok niteliğe sahiptirler ve bu nedenle birbirlerine birçok açıdan benzeyebilirler. Buradan yola çıkarak, birbirine benzer nesnelerden oluşan benzerlik sınıflarının her birinin tek bir niteliğe karşılık gelmesini, bir başka deyişle nesnelerin niteliklerini onların benzerlik ilişkileri üzerinden açıklamak problemlidir. Bir diğer ontolojik teori olan trop teori, nesneyi yapı taşlarına ayırarak nesnenin her bir niteliğini bir tikel olarak alır. Troplar bu tikel niteliklerdir. Böylece, her bir nesne tropları toplamıdır. Tropların her biri kendi özgün doğasına sahiptir ve nesnesine yalnızca tek bir karakter verir. Bu tezde, trop teorinin nesneler arası benzerliği açıklamak konusunda benzerlik nominalizmine göre daha avantajlı olduğunu savunuyorum. Bunu yaparken tropların benzerlik sınıfları ile nesnelerin benzerlik sınıflarını birbirleriyle karşılaştırıyorum. Sonuç olarak, nesnelerin birbirleriyle olan benzerlik ilişkileri onların niteliklerini belirlediğinde çıkan problemlerin, bu nitelikleri tikeller olarak alıp, nesneyi tropları toplamı olarak incelediğimizde ortaya çıkmadığını gözlemliyorum.
John Stuart Mill'de birey-toplum ilişkisi

Bu çalışmanın amacı, İngiliz filozof John Stuart Mill'in düşünceleri doğrultusunda ortaya koymaya çalıştığı birey-toplum ilişkisinin araştırmasını yapmaktadır. Bu amaca uygun olarak çalışmamız giriş, iki ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Mill'in yaşadığı yüzyılın genel özelliklerine, onun biyografisine ve düşüncesinin önemine değindik. Birinci bölümde, Mill düşüncesinde ahlakın, siyasetin ve dinin temelleri, ana kavramları ve bunların birbiri ile olan ilişkisini ele alarak, Mill felsefesinin temel hatlarını yaşadığı yüzyılın genel özelliklerini de göz önüne alarak inceledik. İkinci bölümde, Mill'in ileri sürdüğü fikirler doğrultusunda ortaya koymaya çalıştığı birey-toplum, birey-devlet ve bir birey olarak kadın ve onun toplumsal değeri hakkındaki düşüncelerini, Mill felsefesinin önemli bir kavramı olan fayda ilkesi doğrultusunda inceledik. Sonuç kısmında ise filozofun düşüncesinden hareket ederek, birey ve toplum ilişkisinde vardığı sonuçları ortaya koyduk ve Mill düşüncesinin günümüze uyarlanabilen yönlerini tartıştık.