turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Çocuk ve aile sorunları kapsamında, 13-18 yaş grubu çocukların bakım modellerinin karşılaştırılması

Hızlı kentleşme, göç ve sanayileşme ile yeni yaşam biçimleri ve değerleri oluşmuştur. Tüm bunların bir sonucu olarak oluşan; yoksulluk, işsizlik, ebeveyn hastalıkları, çocuğa yönelik ihmal ve istismar, aile kurumunun dağılması ve parçalanması gibi durumlara bağlı olarak korunmaya muhtaç çocuk sayısı ülkemizde günden güne artmaktadır. Korunmaya muhtaç çocuklar için tüm dünyada da kabul görmüş en eski bakım modeli; ülkemizde SHÇEK tarafından yürütülen kurum bakımıdır. Yapılan pek çok araştırma, kurum bakımının çocuklar üzerinde yarattığı olumsuz etkileri ortaya koymaktadır. Bunun bir sonucu olarak, ülkemizde de son yıllarda politika ve mevzuat değişikliğine gidilerek; aile odaklı çalışmalar ile kurum bakımındaki çocukların öz aileleri yanlarında bakımlarına hız verilmiştir. Bu sayede önemli bir çocuk grubu kurumdan, aileleri yanına kazandırılmıştır. Bu araştırmada, çocuk ve aile sorunları kapsamında 13-18 yaş arasındaki farklı bakım modellerine sahip çocukların/gençlerin; sosyal, duygusal, davranışsal ve psikolojik özellikleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Örneklem; farklı bakım modeline sahip üç ayrı grup çocuklardan/gençlerden oluşmaktadır. Örneklemden elde edilen bulguların istatistiksel analizi sonucunda; kurum bakımından aile yanında bakıma doğru çocuklarda olumlu davranışlar artarken, ruhsal sorunlarının azaldığı, kurum bakımındakilerin sunulan hizmetler ile ortamlarından memnun oldukları, diğer çocuklara göre sinirli ve kararsız bir yapıda oldukları, buna karşın gelecek endişelerinin düşük olduğu, sağlıklı aile ortamındaki çocukların diğerlerine göre olumlu davranışlara sahip olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda, çocukların psiko-sosyal gelişimleri için sağlıklı aile ortamlarının gerekliliği, çocukların davranış sorunlarının çözümlenmesi ve önlenmesine yönelik tedbirlerin öncelikle aileden başlayarak alınmasının gerekliliği tespit edilmiştir. Ayrıca ailenin ekonomik ve sosyal problemlerinin çözümlenmesi için gerekli psiko-sosyal desteğin sağlanmasının önemi bu araştırmayla bir kez daha ortaya konulmuştur.
Dijital toplumlarda benlik sunumu

Dijital toplumlarda, teknolojik gelişmelerin gündelik hayatı dönüştürmesiyle beraber sosyal medya aracılığıyla ünlenerek şöhretleri artan fenomenler ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, örneklem olarak ele alınan Instagram fenomeni Kerimcan Durmaz'ın benlik sunumu analiz edilmiştir. Dramaturjik kuramı çerçevesinde Instagram profilindeki fotoğraf paylaşımları incelenen Kerimcan Durmaz'ın benlik sunumunu nasıl gerçekleştirdiği tartışmaya açılmıştır. Bu ilişki bağlamında, sosyal medya araçlarından biri olan Instagram'dan benlik sunumunun toplumsal düzlemde nasıl tezahür ettiği ele alınmıştır. Dijital toplumları anlamak için içinde cereyan eden gelişmeleri de anlamak gerekir. Bu amaçla benlik kavramının sosyal bilimler düzlemindeki kavramsallaştırmaları, dijital toplumda sosyal medya kavramı, araçları, özellikleri ele alınıp açıklanmıştır. Burada örneklem olarak ele alınan Kerimcan Durmaz'ın Instagram gönderileri üzerinden benlik sunumunun nasıl toplumsal bir boyut kazandığı, dijital toplumdaki değişimi anlamak açısından önemlidir. Böylece araştırma boyunca benlik algısının dijital toplumlardaki dönüşümü Goffman'ın dramaturji kuramı çerçevesinde içerik çözümlemesi ve göstergebilim yöntemi ile anlamlandırılacaktır.
Tüketim pratiklerinin sosyal medya düzleminde incelenmesi

Kapitalist politikaların hayatımıza zorunluluk olarak soktuğu tüketici faaliyetler ağ toplumuna geçişle beraber ağlar üzerinden yeni bir forma kavuşmuş durumdadır. Aldığımız üründen ziyada, ürünün markasıyla ilgilendiğimiz, yediğimiz yemeğin porsiyonundan ya da bizi ne kadar doyurduğundan ziyade hangi mekanda yediğimiz, ürünün kullanışlılığından ziyade ona ne kadar ücret ödediğimiz gibi niteliklerden çok niceliklerle kendimizi kurguladığımız yeni sistem, bütün bu niceliklerin de daha fazla insan tarafından görünür olması ile bize daha fazla mutluluk vaat etmektedir. Hiç durmadan yeni tüketiciler üretmek ve daha çok sermayeyi pazarlarda dolaşıma sokmak için planlanan sistemin yeni gözde alanları olarak sosyal ağlar, tüketim noktasında zihinsel bir devrim başlatmıştır. Her birimiz eğlencenin sınırlarını çoktan aşmış ve etkin birer pazara dönüşen bu sosyal ağlarda tüketimin öznesinden nesnesine doğru dönüşmüş durumdayız. Bu çalışmada, insanlık tarihinde 'boş zaman' kavramının tanımlanmasıyla başlayan ve günümüz ağ toplumunda her bireyi tüketimin özne ve nesnesi haline getiren 'tüketim olgusu', tarihsel süreci ve farklı boyutlarıyla tartışılarak, en son örneği ve bir nevi nirvanası olan sosyal medya yoluyla kazandığı yeni alan 'Instagram butikleri örneği' üzerinden incelenecektir. Instagramın kullanıcıların üzerindeki etkisine, fenomenlerin fonksiyonlarına, dijital anlatıların ve Instagram butiklerinin tüketim üzerindeki etkileri değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Yozgat ve çevresinde dini manevi değerlerin oluşmasında Şeyhzade Ahmed Efendi ve yetiştirdiği kanaat önderleri

Tarih boyunca manevi hayatın güçlü yaşandığı Yozgat, XVIII. yüzyıldan itibaren, Çapanoğulları'nın etkisiyle Orta Anadolu'nun ekonomik, kültürel ve sosyal açıdan parlayan şehirlerinden olmuştur. Bu durum XIX. yüzyıl seyyahlarının da dikkatini çekerek kaleme aldıkları eserlerinde şehri tasvir etmelerinden fark edilir. Şüphesiz Yozgat'ta manevi değerlerin oluşmasında tarikatlar, geçmişşten bugüne kadar hem ilim ve kültür ortamı oluşturmuşlar hem de toplumsal barış ve huzuru sağlamışlardır. Aynı zamanda bu oluşumlar, şehir halkının gündelik hayatına renk katarak, onların dini duygu ve hislerini canlı tutmuşlardır. XIX. Yüzyılda Nakşibendilik çevreleri Anadolu'nun hemen her şehrinde saygın alim ve mutasavvıflarla temsil edilirken; Yozgat'ta da bir asırdan fazla günümüze kadar etkisi devam eden, Şeyhzade Ahmed Efendi ve yakın çevresi ile temsil edilmiştir. Bu çevre temsil ettiği anlayış ile halkın dini duygu ve değerlerine olumlu rol model olmuştur. Araştırmamızda Yozgat ve çevresinde etkin olan Şeyhzade Ahmed Efendi ve çevresinin söylemleri, yapıları ve toplumsal pratiklerini sosyolojik açıdan incelemeye çalıştık.
Türkiye'deki Karaçay-Malkar derneklerine sosyolojik bakış

1885 ve 1905 yıllarında gerçekleşen iki büyük göç dalgasıyla Kuzey Kafkasya'dan Osmanlı Devleti'ne gelen Karaçay-Malkar halkı, göçlerle birlikte toplumsal değişmenin çeşitli periyotlarından etkilenerek bugünkü şeklini almıştır. Bu çalışma Türkiye'de dernekleşen Karaçay-Malkar halkının kültürel tarihlerini sürdürme çabasına odaklanmaktadır. Araştırmada Türkiye'deki Karaçay-Malkar derneklerinin kültür aktarım sürecindeki katkılarının ve işlevlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılarak, Ankara, Eskişehir, Afyon, Konya ve Kayseri illerine dağılmış olan 11 Karaçay-Malkar derneğinin yönetim kurulu üyeleriyle bir alan çalışması gerçekleştirilmiştir. Son olarak, Türkiye'deki Karaçay-Malkar derneklerinde görev alan 40 yönetim kurulu üyesinden elde edilen bulgular yapısall-işlevselci kuramın ışığında analiz edilerek çalışma tamamlanmıştır.
Kurgusal memleket: İstanbul'da doğan üniversiteli Kürt gençlerin aidiyet imgeleri

'Memleket', sadece bugün değil, çok uzun zamandır kimlik ve özellikle de etnik kimlik olgusunun en önemli unsuru olarak literatürde yer almaktadır. Doğrudan ve dolaylı olarak 'memleket' ile kurulan bağ, kimlik inşasının en önemli değişkeni olarak kabul edilmektedir. Bu tez çalışması Kürt göçmen ailelere mensup olup, İstanbul'da doğan ve memleketini hiç görmemiş üniversite öğrencilerinin belleklerinde 'memleket' ve 'aidiyet' imgesinin nasıl kurulduğunu anlamayı amaçlamaktadır. Çalışma sahası olarak İstanbul ili ve kitlesel olarak en büyük kimlik gruplarından biri olan Kürt kimliği seçilmiş; bu şehirde doğmuş, memleketini hiç görmemiş üniversiteli yirmi öğrenciyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Tez çalışması bu yönüyle, doğrudan bir bağı olmadığı halde, 'memleket' unsurunun kimlik inşasında nasıl bir rol oynadığını görebilme imkanı sağlamakta; bu önemli sosyolojik olguyu 'kimlik', 'memleket' ve 'bellek' kavramları etrafında tartışmaktadır.
Bölgelerin yabancı göçmen barındırabilme kapasitesinin analizi: Çanakkale örneği

İnsanlık tarihi boyunca süregelen büyük çaptaki göçler, hem göç edenleri hem de göç alan yerlerdeki insanları ciddi şekilde etkilemişlerdir. Söz konusu göçler çok fazla insanın ölmesine neden olmaları sebebiyle insan kaynaklı afet tanımının içine girmişlerdir. 2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaş ve karışıklıklar nedeniyle Türkiye çok fazla yabancı göçmene kapılarını açmak durumunda kalmıştır. Can ve mal kayıpları, doğal bir afet gibi aniden değil yavaş yavaş cereyan etmiş ve halen devam eden bir afet etkisi göstermiştir. Suriye'deki savaş dışında hali hazırda Avrupa ve 3. dünya ülkeleri arasında köprü olan Türkiye, göç yollarında transit ülke konumundadır. Çok fazla ülkeden ciddi sayıda yabancı göçmen ülkemize gelmiştir. Transit geçecek olan göçmenlerin oluşturduğu sorunlar ile mücadele etmek zorunda kalan ülkemiz, Avrupa'nın yeni politikaları ile yabancı göçmenleri almayı zorlaştırması sonrasında, yabancı göçmenleri uzun süre barındırmak durumunda kalmıştır. Bu durum özellikle ülkenin ekonomik ve sosyolojik yapısında meydana gelebilecek olumsuzluklar bakımından büyük risk taşımaktadır. Çalışmada ülkemizin göç yönetimi konusunda kamu politikası oluşturmasına destek olmak amacıyla, ülkenin en fazla yabancı göçmen alan illerinden olan Çanakkale ilinin yabancı göçmen barındırma kapasitesinin değerlendirilmesi temel amaçtır. Bu amaç doğrultusunda uluslararası göç olgusuna insan kaynaklı afet perspektifinden yaklaşılmış ve yapılan saha çalışması ile ülkemizden geçen uluslararası göç yolları üzerinde bulunan ve çok sayıda yabancı göçmen barındıran Çanakkale ilinin yabancı göçmenlere karşı toleransını ve buna bağlı olarak yabancı göçmen barındırma kapasitesini etkileyen etmenler analiz edilmeye çalışılmıştır. Yapılan analizler de Çanakkale ilinin göçmenlere karşı tolerans seviyesinin ve buna bağlı olarak da ilin göçmen barındırma kapasitesinin düşük olduğu görülmüştür.
Double Troubled: Syrian Gay man in Istanbul

2011 yılında başlayan Suriye mülteci krizi milyonlarca insan hayatını etkiledi. Suriye haricindeki ülkelerde Suriyeli mülteci sayısı değişiklik gösterirken, Türkiye en çok mülteci nüfusa ev sahipliği yapan ülke durumunda. İlk mülteci grubun Türkiye'ye gelişinin üzerinden sekiz yıl geçti ve zenofobi artmaya devam ediyor. Homofobinin ve zenofobinin sıradanlaştığı Türkiye'de ise Suriyeli gey erkekler kendilerini çifte ayrımcılığa uğramış bir pozisyonda buluyorlar. Bu tez halen İstanbul'da yaşayan ya da bir zamanlar yaşamış Suriyeli gey erkeklere odaklanarak Türkiye'de mülteci, gey ve Suriyeli olmanın anlamlarını araştırıyor. Aynı zamanda ülkeden ayrılma sebeplerini cinsel yönelimleri üzerinden de temellendiren kişilerin yeni ülkelerindeki aidiyetlerini ve dönüşen kimlik algılarını sorguluyor. Bunları yaparken tezin amacı erkeksilikler teorisi ve sosyal ağlar teorisinin yardımıyla Suriyeli gey erkeklerin deneyimlerinin şekillendiği toplumsal sınırları açığa çıkarmaktır.
Göçün yeni adresi: Polonya'da yaşayan Türkler üzerine sosyolojik bir analiz Krakov örneği

Genç ve eğitimli bireylerin yurt dışına olan göçü, günümüz göç literatürü tarafından tartışılan sosyal bir olgudur. Nitelikli göç akımı, son yıllarda Türkiye'de gerçekleşen sosyal, ekonomik ve politik değişimlerden etkilemiştir. Bu yaşanan göç; Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'nın dışında çeşitli Avrupa birliği ülkelerine de gerçekleşmekte, bunlardan biri olan Polonya'ya da son yıllarda hem öğrenci olarak hem de çalışan işgücü olarak artan bir göç dalgası yaşanmaktadır. Tarihsel olarak dış göç, Türkiye için çok da yeni olmayan bir olgudur. İlk Türk dış göçü Batı Almanya, Belçika gibi Batı Avrupa ülkelerine yaşanmışken, artık göçün küreselleşmesiyle Avrupa'nın çoğu ülke ve şehrinde Türk kökenli göçmenlere rastlanmaktadır. Doğu Avrupa'nın tarihsel olarak göç veren ülkelerinden Polonya'da yaşayan Türkler, Almanya'daki gibi büyük bir azınlık oluşturmasalar da varlıkları azımsanmamalıdır. Göç veren bir ülke konumundan göç alan ülke konumuna gelmesinde Polonya'nın AB üyeliği ve artan AB ve Uluslararası firmaları yatırımları ile oluşan istihdam açığı önemli bir etmendir. Türk göçünün rotasının Polonya'ya yönelmesinde son yıllarda 'yurtdışında üniversite okuma' eğiliminin giderek yaygınlaşması, Polonya'daki eğitim masraflarının diğer AB ülkelerine göre düşük olması ve ülkenin AB üyeliği etkilidir. İşte bu yüzdendir ki, Polonya'da tam zamanlı okuyan ve/veya çalışan Türk vatandaşlarının sayısı da her geçen gün artmaktadır. Görüşülen kişilerin %51'inin yükseköğrenim için gelmesi bunu kanıtlar niteliktedir. İki ülke arasındaki tarihsel bir dostluğun olması ve güncel siyasi problemlerin olmaması da Polonya'nın cazibesini arttırmaktadır. İşte bu araştırma Krakov şehrinde 3 yıl ve üzeri yaşayan Türk vatandaşlarına odaklanmakta ve toplanan nicel ve nitel verilerin ışında Polonya'ya olan Türk göçünün nedenlerini ortaya koymaktadır. Anket tekniği ile rakamsal veriler ve yarı-yapılandırılmış mülakat tekniği ile elde edilen nitel verilerle Krakov şehrindeki Türk nüfusunun profili betimlenmiştir. Toplanan verilerden çıkarılabilecek en önemli sonuçlardan biri de Krakov'daki uluslararası dış kaynak ofislerinin sağladığı istihdam ile başlangıçta çalışma için gelenlerindışında iş için kalanlarda %11'lik artışın olması da öğrenci olarak gelenlerin çalışmaya başlayarak geçici göçmenlikten kalıcı hale geldiklerinin ve bu sayının giderek artacağının bir göstergesidir.
2001 Şubat krizinin Türk toplumu üzerindeki etkisi

Ekonomik olaylar bireylerden ayrı düsünülemez. Bu sebeple ekonomik krizlerin sadece ekonomik değişken ve sonuçlarla ele alınması bizi eksik ve yanlıssonuçlara ulastırmakta, sosyal maliyetlerin göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Özellikle 1980'lerden sonra, hem maddi hem de kültürel alanda küresellesendünyada krizlerin derinligi artabilmekte, uygulanan yapısall uyum politikaları ve neoliberal politikalar sosyal maliyetlerin derinlesmesi sonucunu dogurabilmektedir. Çalısmada ekonomik krizlerinin toplumsal sonuçları arastırılmıs, bu çerçevede Türkiye'de Subat 2001'de baslayan ve büyük bir daralma ile sonuçlanan krizin toplumsal sonuçları incelenmistir. Çalısmanın sonunda nitelikli isgücünün de krizdenbüyük oranda etkilenmis olmasının Subat krizini diger krizlerden farklı kıldıgıgörülmüstür. Bu çerçevede cumhuriyet tarihinde yasanan krizler içerisinde en agırsekilde algılanan kriz 2001 Subat krizi olmus, bu da sosyal maliyetlerin artmasına neden olmustur. Çalısma sonucunda hem ekonomik, hem de sosyal maliyetler olarak 2001 Krizinin toplumu derinden etkiledigi görülmüstür.
Sosyolojik açıdan terör ve teröre karışanların sosyal tabanı

Terörizm, psikolojik savaş türlerinden biridir. Dünya üzerinde birçok devlet terörden etkilendiği gibi, Türkiye'de terörden etkilenen ülkeler arasındadır. Türkiye'nin teröre maruz kalmasının iç ve dış birçok sebebi vardır. Türkiye'nin coğrafi konum itibari ile hassas bir bölgede bulunması, Türk halkının sosyo-ekonomik sıkıntılarının olması bunlardan bazılarıdır. Uzun yıllardan beri terörden ciddi zarar gören ülkemiz, birçok insanını ve parasını bu yüzden kaybetmiştir. Türkiye'de terörün sebeplerinin ve çözüm önerilerinin tespit edilip, teröre karışan kişilerin sosyal profilleri de çıkarılarak; terörü önleme konusunda çalışmaların yapılması hayati önem taşımaktadır.
Dini gruplarda adanma: Meşveret cemaatinde 'Vakıflık'

Yaşadığı dönemde büyük sosyal değişmeleri müşahede eden Said Nursi Cumhuriyetin kurulmasını müteakip siyasetten ve sosyal hayattan yüz çevirerek hayatını 'iman hakikatleri'ne adadığını ifade etmiş ve Risale-i Nur adını verdiği eseri üzerinden Nur hareketini başlatmıştır. Nursi'nin vefatından sonra hareketin en önemli kollarından Meşveret grubu ise başta Nursi'den ve onun bazı öğrencilerinden öykünerek adanmayı kurumsal bir karaktere büründürmüştür. Başka bir ifadeyle hayatını Risale-i Nur hizmetine adama, Nursi'nin vefatından sonra Meşveret grubunda geleneksel hale gelmiş, 'vakıf', ismini alan bir kısım dini grup üyeleri, evliliği geçici ya da sürekli olarak askıya alarak hayatlarını 'iman hizmeti'ne adamışlardır. 'Vakıflık müesesesi' adındaki bu kurumsal yapı, bugün Nur cemaatinin Meşveret grubunda hala işlerliliğini sürdürmeye devam etmektedir. Çalışmanın konusu Meşveret grubunda günümüzde de devam eden bu adanma olgusunu incelemek ve bu olgunun genel niteliklerini ortaya koymaktır.
21. yüzyıl Hollywood sinemasında eleştirel distopya

Düş gücü, insanın insana, topluma, yaşama yeni olanaklar açabilmesini sağlayan en önemli yetidir. Yaşama dair yapılan düşsel tasarılar gelecekte gerçekleşme potansiyelini de içinde barındırır. Öte yandan belli bir tarihsel-mekansal konjonkturde ortaya atılan düşsel tasarıların sadece kurgusal değil aynı zamanda zamansal bir niteliği de vardır. Bu nedenle de popüler kültürün içindeki en uç fanteziler bile kurgu olarak ortaya atıldıkları toplumsal koşullar ile daimi bir ilişki içindedir. Bu çalışma da bir düşsel tasarımaolan eleştirel distopya alt türüne odaklanmaktadır. Çalışma temelde iki amaç ekseninde hareket etmektedir. İlk olarak, Holywood distopya sineması içerisinde bireysel değil kolektif mücadeleyi öne çıkaran, güncel politik ve toplumsal gelişmelere eleştirel yaklaşan ve devrim ütopyası ile biten bu filmler geçmişşin klasik distopya türünden farklılaşan nitelikler taşımaktadır. Buna bağlı olarak çalışmanın amaçlarından birisi Hollywood'da çekilen distopyaların 21. yüzyılda türsel bir değişime/yenilenmeye doğru evrildiği varsayımına dayanmaktadır. Dolayısıyla çalışmada Hollywood distopyalarındaki bu türsel değişim ortaya koyulmaya çalışılmıştır. İkinci olarak ise çalışma, türsel değişimin/yenilenmenin her zaman toplumsal bir karşılığı olduğu düşüncesinden hareketle Hollywood sinemasındaki bu değişimin sosyoekonomik nedenlerini/ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu nedenle araştırma üç bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, türün köklerine ve yönelimlerine dair edebiyatta ve sinemada yapılan tartışmalara yer verilmiştir. İkinci olarak ise edebiyatta 'eleştirel distopya' olarak kavramsallaştırılan ve karakteristikleri çıkarılan bu alt tür, 21. yüzyıla kadarki Hollywood distopya filmleri bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın analiz bölümünde ise seçilen filmlerin eleştirel distopya alt türünün niteliklerini taşıyıp taşımadığı üzerine odaklanılmıştır. Çalışma boyunca bu türsel haritalandırmayı yaparken ise yeni türlerin ortaya çıkışının ve türsel değişimin tarihsel-toplumsal koşullar ile olan ilişkisi de açığa çıkartılmaya çalışılmıştır. Bu bakımdan 2002- 2015 yılları arasında bu alt türün çıkmaya ve yaygınlaşmaya başladığı savına dayanan bu çalışmada, bu zaman aralığı içerisinde hem türsel özellikleri en iyi taşıyan hem de türün yayılım zamanına dair en iyi fikir veren örnekler arasında olduğu için İsyan (2002), Vendetta'nın V'si (2005), Yeni Cennet (2013) filmleri ve Açlık Oyunları film serisi (2012-2015) analiz kapsamında seçilmiştir.
Peyami Safa'nın eserlerinin sosyolojik analizi

'Peyami Safa'nın Eserlerinin Sosyolojik Analizi' adlı yüksek lisans tezi, edebiyat '''' sosyolojisi alanında yapılan bir çalışmadır. Bu tez çalışmasında edebiyat, bir sosyal olgu olarak ele alınmıştır. Bir teorik çalışma olan bu tezin konusu olarak, Peyami Safa'nın romanlarından sosyolojik analizi yapılabilen sadece on romanı seçilmiştir. Bu çalışmanın kavramsal çerçevesi 'Toplum-Edebiyat','Roman-Toplum've 'Peyami Safa'da Toplum-Roman' ilişkisi açıklanarak oluşturulmuştur. Bu tez ile Peyami Safa'nnın yaşadığı dönemde Batılılaşma ile meydana gelen değişmelerin romanlardaki yansımalarının sosyolojik bir perspektiften açıklanması hedeflenmiştir. Aynı zamanda Batılılaşmayla birlikte ahlaki değerler alanında meydana gelen köklü sarsıntıların aile kurumu üzerindeki sarsıcı etkisini gözlemlemek mümkündür. Yazarın romanlarda Batı eksenindeki sosyal değişmeye neden olan faktörlerin başında; 1. Değişimi bireylerin kendi arzularıyla istemeleri 2. Bireyleriun okudukları roman, dergi ve gazete gibi kültür taşıyıcı unsurların etkisinde kalmaları 3. Geleneksel yaşama karşı olumsuz bir tutum içine girme 4. Bireylerin statü arayışları içine girmeleri 5. Türk inkılaplarının etkisi 6. Batılılaşmış mekanların etkisi 7. Batılılaşmış tiplerin çekiciliği ve etkileyiciliği gelmektedir. Romanlarda Batılılaşmanın sosyal, kültürel ve zihinsel alanlardaki çarpık biçimselliği gözde bir tema olarak irdeleyen yazar, dünyadaki ideolojik ve değerler alanındaki bunalım ile toplumsal yapıdan kaynaklanan sorunların bireyler için kaçınılmaz kıldığı anomik durumu da gözler önüne sermektedir. Bu çalışmada ayrı olarak, yazarın romanlarına konu edindiği üst sınıfın kültüriel ve tabakalaşma göstergeleri açısından bir analizi yapılmıştır. Dini ve milli değerlere yabancılaşmanın bir sonucu olarak oluşan zenginlik kültürü; materyalist, bireyce ve hedonistik bir kültür özelliği arz eder. Aynı şekilde tabakalaşma açısından da üst sınıfın oturulan semt, mesken tipi, tüketim formları, boş zaman etkinlikleri, ilişki tarzları, değerleri, inançları ve dünya görüşleri açısından diğer sınıflardan farklılaştıkları görülmektedir. Son olarak sosyal olayların ve çatışma noktalarının sadece iktisatla açıklanamayacağını belirten yazar, bunun yanında din, millet, tarih, batılılaşma, siyasi unsurlar, psikolojik ve bazı genetik unsurların da olduğunu romanlarında göstermektedir.
Kamusal akıl ve siyasal yargı: 1980 sonrası Türkiye örneği

12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında Türk yargı sisteminin siyasallaşması, her şeyden önce, Dünya ölçeğinde yaşanan gelişmelerin Türk anayasal ve siyasal sistemine yansıması olarak değerlendirilebilir. 1980'lerle birlikte Dünya çapında yaygınlık kazanan neo-liberal ideoloji ve küreselleşme süreci, 'zayıf yasama/güçlüyürütme/yürütmeye bağlı yargı' formülünü üretti. Bu formül Türkiye'de, bir askeri darbe ve bir de kriz anayasasıyla uygulanmaya başlandı. Yüksek yargı mercilerineCumhurbaşkanı tarafından yapılan atamalar, askeri hakim ve savcı üyelerin de bulunduğu Devlet Güvenlik Mahkemeleri gibi anayasal düzenlemeler Türkiye'deki siyasal yargının yapısall temellerini oluştururken, 'milliyetçi eksen' ve 'laikeksen'den müteşekkil Türk resmi ideolojisi bu yapısall temele siyasi-ideolojik desteksağladı. Bu süreç, Türkiye'deki kamusal alanın depolitize edilmesiyle birlikte yürüdü. Temel hak ve hürriyetlerin ve toplu eylem özgürlüklerinin aşırı derecede kısıtlanması ve hatta kimi zaman askıya alınması, kamusal alanın depolitize edilmesinde en önemli vasıta oldu. 'Politik-yargı/depolitik toplum' formülü, devlet otoritesinisınırlayıp denetleyecek her türlü siyasi, hukuki ya da sosyal gücün yok olması yönünde sonuç verdi. Bu süreçte, devlet otoritesi kendi resmi ideolojisi çerçevesinde politik mekandakisiyasi yelpazeyi de daralttı. Anayasa Mahkemesi'nin ise siyasi tasfiye amacıyla araçsallaştırılması siyasal yargının önemli örneklerinden birini teşkil etti. Özgürlük ve Demokrasi Partisi ve Refah Partisi'ninkapatılmasında, hem Anayasa Mahkemesi'nin siyasi yelpazedeki belirleyici ve araçsal rolü ve hem de Türk resmi ideolojisinin, bahsi geçen 'milliyetçi' ve 'laikekseni'nin nasıl çalıştığı önemli ölçüde fark edildi. PDF created with pdfFactory Pro trial version www. pdffactory. comVITürk yargı sisteminin siyasal bir nitelik arz etmesi Türkiye'ye Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde önemli sıkıntılar yarattı. Uyum sürecinin, Türkiye'de yargının ciddi bir reforma tabi tutulması gibi olumlu etkileri de görüldü. Ankara 1 no'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde yargılanıphüküm giyen DEP milletvekillerinin, Devlet Güvenlik Mahkemeleri'ninkaldırılmasından sonra yeniden yargılanmaları, uyum sürecinin Türkiye'deki yargıreformuna olumlu bir etkisi olarak gözlemlendi. Çalışmada, 'kaynak taraması' bir yöntem olarak benimsendi. Bu yöntem uyarınca, hem çağdaş siyaset teorileri çerçevesinde dış literatür hem de Türkiye'de 1980 sonrası ve öncesi siyasal sistemine dair çeşitli anayasa hukuku ve siyaset kuramıaraştırmaları ve çalışmanın konusuna ilişkin gazete haberleri araştırılıp incelendi.