turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Şeyhİ'nin Husrev ü Şİrİn'i

Bu tez çalışmasında 15. yüzyılda Şeyhi (ö.1425'den sonra) tarafından yazılan Husrev ü Şirin mesnevisi ele alınmıştır. Nizami-yi Gencevi'nin (1141-1209) 1177- 1181 yılları arasında yazdığı aynı adlı eserinden çevrilerek Türkçeye kazandırılan eser, birebir çeviri bir eser olmaktan ziyade bir uyarlama niteliğindedir. Eser, Anadolu'daki ilk Türkçe olan Eski Anadolu Türkçesiyle kaleme alınmıştır. Eski Anadolu Türkçesinin son dönemlerinde, Arapça ve Farsça sözcük ve ibarelerin dilde epeyce kullanıldığı bir dönemde yazılan eser, döneminin dil karakteristiğini iyi yansıtması açısından hayli mühim bir eserdir. Eser hakkında genel bilginin yanı sıra eseri dil özellikleri açısından incelediğimiz çalışmamız altı ana bölümden oluşmaktadır: Giriş kısmında eserin yazarının hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, eserin yazılış tarihi, kendisinden önce yazılmış Husrev ü Şirin'ler kısaca tanıtılmış, yurt içinde ve yurt dışında bulunan yüzün üzerinde nüshası ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu nüshalar arasından bizim esas aldığımız nüsha hakkında da ayrıntılı bilgi verilmiştir. Hemen ardından çalışmada izlenilen yöntem alt başlığı altında çalışmada takip ettiğimiz yol anlatılmıştır. İkinci bölümde Dil İncelemesi başlığı altında metnin dil özellikleri ortaya konmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümü 6956 beyitten oluşan eserin yazı çevirimini yaptığımız Metin bölümüdür. Bu bölümde nüsha üzerinde yapılan düzeltmeler dipnotlar şeklinde verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümü metnin günümüz Türkçesine aktarıldığı Çeviri bölümüdür. Çeviri yaparken beyitte anlatılmak istenen ifade, yapılan telmihler mümkün olduğunca dipnotlarla kaynak göstermek suretiyle açıklanmıştır. Çalışmanın son ana bölümü metnin tüm söz dağarcığını ortaya koyan Dizin/Sözlük kısmıdır. Alfabetik olarak sözcükleri sıraladığımız bu bölümde her sözcüğün karşısına anlamı ve hangi beyitte ya da beyitlerde geçtiği yazılmıştır. Türkçe dışındaki sözcüklerin yanına geldiği dil belirtilmiştir. Sonuç kısmında ise bu çalışma sonunda ortaya çıkan bulgularımız ve görüşlerimiz özetlenmiştir.
Çağdaş Rus dilindeki sayıların anlamsal, dilbilimsel özellikleri ve çağdaş Türkçe ile karşılaştırılması

Rusça öğretimi ve öğrenimi konusunda anadili Türkçe olan eğitimcilerin ve öğrencilerin karşılaştıkları problemlerden birisi olan Rus dilindeki bağımsız sözcük türlerinden sayıların anlamsal ve dilbilgisi açısından özellikleri ve Türkçedeki sayılar ile kıyaslandığında ortaya çıkan farklılıklar bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, yaptıkları çalışmalarla Rus dilbilimine büyük katkı sağlayan V. V Vinogradov, M. V. Lomonosov, L. V. Şherba, E. N. Sidorenko, N. M. Şanskiy, A. N. Tihonov, İ. E. Savko ve B. Demir gibi dilbilimcilerin eserlerinde, Rus dilindeki sayı kavramı araştırılmıştır. Bu dilbilimcilerin yaptıkları çalışmalarda sayıların tanımı, sözcük türü olarak sayı kavramı, sayıların genel özellikleri, anlamsal ve dilbilimsel sınıflandırılması konuları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Türkçe dilbilgisi çalışmalarında başvurulan en doğru ve en önemli kaynaklardan olan A. N. Kononov, T. N. Gencan, M. Ergin, T. Banguoğlu, J. Deny ve Zeynep Korkmaz gibi dilbilimcilerin eserlerinde, Türk dilindeki sayıların anlamsal, yapısall ve işlevsel özellikleri araştırılmıştır. Ayrıca bu eserlerde Türk dilbilimcilerin sayı kavramını nasıl tanımlandığı ve nasıl sınıflandırdığı detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın ana konusunu oluşturan üçüncü ve son bölümünde Türk öğrencilerin bakış açısıyla Rus dilbilimcilerin dil bilgisi eserlerinde sayı kavramı incelenmiş, bu sayıların anlamsal ve dilbilimsel açıdan özellikleri ve sınıflandırılması yapılmıştır. Bu sayıların anlamsal özellikleri, A. S. Puşkin, L. N. Tolstoy veF:M. Dostoyevski gibi Rus ve dünya edebiyatında önemli yere sahip olan yazarların eserlerinden alınan örnek cümlelerde kullanılan Rusça sayılarınanalizi yapılıpTürkçede hangi sayı terimine ya da hangi sayı grubuna karşılık geldiği anlatılmaya çalışılmıştır.
Les traces de la pragmatique linguistique dans les manuels récents du FLE

Bu araştırmada 'Günümüz Yabancı Dil Fransızca Ders Kitaplarında Dilbilimsel Edimbilimin İzleri ' konusu incelenmiştir. Araştırma, edimbilimin en önemli parçası olan 'söz edimlerinin' Fransızca ders kitaplarında nasıl ele alındığını, hangi iletişimsel niyetler için hangi yöntemlerle ders etkinliklerinde kullanıldığını ortaya çıkarmaktadır. Tezimizin ilk aşamasında yapısall dilbilimden eylemsel dilbilime kadar olan kuramsal ve uygulamalı alanyazın taraması gerçekleştirilmiştir. Söz edimleri John Langshaw Austin ve John Rogers Searle'in teorileri ışığında ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise ikinci dil olarak Fransızca öğretim kitap yazarlarının temel başvuru kaynağı durumundaki bir tür söz edimi envanteri niteliği taşıyan Eşik-Düzey'de araştırma için seçtiğimiz söz edimleri incelenmiş ve elde edilen bilgiler tezin üçüncü bölümünde sunulmuştur. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise Avrupa Birliği Diller İçin Ortak Başvuru Metni'ne göre A-1 A-2 seviyesindeki öğrencilerin araştırmamız için seçilen söz edimlerine göre gerçekleştirebildikleri iletişimsel becerileri tablo şeklinde sunulmuştur. Ardından, edimbilimin dil öğretim/öğrenim çalışmalarında yer almasından sonra oluşan iletişimsel yaklaşım ve eylem odaklı yaklaşım arasındaki farklılıklar, tablolar ve örnek etkinliklerle sunulmuştur. Daha sonra da araştırma için seçilen Fransızca ders kitaplarında ilgili söz edimlerinin nasıl ve hangi iletişimsel niyetlerle ele alındığı, kitaplardan seçilmiş ders etkinlikleriyle tezde belirtilmiştirArdından, dilbilimsel edimbilimin izleri, inceleme kapsamına alınan ikinci yabancı dil Fransızca ders kitaplarında, öğrencilere uygulanan testlerle incelenmiştir. Söz konusu uygulamalar, Avrupa Dil Referanslarına göre A-1 ve A-2 seviyesinde olup, Bilkent Üniversitesinde Fransızca derslerinde kullanılan 'Le Nouveau Taxi-1-2, Alter Ego-1-2' ve Özel Bilkent Ortaokulunda kullanılan 'Adosphere-1-2' Fransızca ders kitaplarında 6 araştırma sorularının cevabını bulmaya yönelik yapılmıştır. Uygulama, yukarıda bahsettiğimiz kitapları kullanarak Fransızca öğrenmeye çalışan 85 Türk öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmamıza seçilen 'Birisinden bir şey istemek, Kabul Etmek ve Reddetmek' söz edimlerinin kitaplarda nasıl öğretildiği ve öğrencilere uyguladığımız 6 farklı durum içeren konuşma tamamlama testleriyle nasıl gerçekleştiği analiz edildi. Elde edilen verilerde öğrencilerin söz edimlerini gerçekleştirme başarıları tezin sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda elde ettiğimiz bulgularla, tezimiz için seçtiğimiz yabancı dil Fransızca öğretiminde kullanılan güncel ders kitaplarının dilbilimsel edimbilimin izlerini taşıdığı sonucuna varılmıştır. Özellikle öğrencilere yapılan testler, OBM A1-A 2 seviyesi kapsamında söz edimlerinin öğretiminde güncel ders kitaplarının katkı sağladığını, fakat öğrencilerin söz edimlerini gerçekleştirme aşamasında ana dil ve kültürel etkenler etkisinde kaldıklarını ortaya koymuştur.
Muqayesekırına zimane hİtİtİ u Kurdİ

Bu tezin amacı Hitit dili ile Kürt dilinin Kurmanci lehçesinin karşılaştırılmasıdır. Hitit dili en eski Hint-Avrupa Dil Ailesi'ne ait bir dildir ve Anadolu Dilleri Grubunda yer almaktadır. Kürt dili de Hint-Avrupa dil ailesinin İrani Kolunun Kuzeybatı grubunda yer almaktadır. Bu çalışma, daha çok gramatik kaynaklar ve çivi yazılı metinlerden yararlanılıp bu esaslar çerçevesinde hazırlanmıştır. Bu çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir. Birinci bölümde dil, sesbilim ve şekilbilim; ikinci bölümde isim, zamir ve sıfat; üçüncü bölümde zarf, ergativ ve fiil, açısından karşılaştırılmıştır.
Kurmanci Kürtçesinde ergatif Nura Gelban tefsiri örneği

Bu çalışmanın konusu Kurmanci Kürtçesindeki ergatif yapısıdır. Ergativite 20. yüzyılın başından itibaren dilbilimde yerini almış ve o günden itibaren hala tartışıla gelmiş bir konudur. Dixon (1994) dünyadaki dillerin yaklaşık dörtte birinin ergatif olduğunu ve ergatifiği geçişsiz cümlenin öznesinin geçişli cümlenin nesnesiyle aynı şekilde hareket ettiği ve her ikisinin geçişli cümlenin öznesinden farklı hareket ettiği dilbilgisi olgusu olarak tanımlar. Kurmanci Kürtçesi de geçmişş zaman geçişli cümlelerinde bu yapı ortaya çıktığından ergatif bir dildir. Ancak şimdiki ve geçmişş zamanlı cümleler ile tüm geçişsiz cümlelerde akuzatif bir dizge sergiler. Bu ikili dizgeden dolayı Kurmanci Kürtçesi yarı ergatif bir olarak kabul edilir. Bu çalışmanın amacı, yazılı bir eserde ergatif dizgesinin kullanımını ve işe yararlılığını tespit etmek ve örnekler ışığında tahlil ederek sunmaktır. Bu amaçla Kurmanci Kürtçesiyle yazılmış bir tefsir kitabından çıkarılan örnek cümleler üç grupta sınıflandırıldı. Her birinin analizi, yorumu ve değerlendirilmesi yapılarak bu dildeki ergatif yapısının kuralları ve özellikleri belirtilmiş ve konunun bazı istisnaları durumları ortaya konulmuştur. Araştırma konusu edinilen eserde ergatif yapısının önemli bir yer tuttuğu ve oldukça kullanışlı olduğu ancak göze çarpan bazı hatalı kullanımlara rağmen yazar tarafından ustalıkla kullanıldığı tespit edildi. Son olarak, Kürtçe dil bilgisi kitaplarında bahsedilen ergatif dizgesinin kural, kaide ve özelliklerin oldukça genel ve eksik olduğundan dolayı bu konuda karşıla bazı sorunları çözmede yeterli olmadığı görülmüştür.
Yazınsal disko: Halid Ziya Uşaklıgil'in yeğin yazısı

Bu tez çalışması Halid Ziya Uşaklıgil'in yazınsal metinlerini yeğinlik kavramı çerçevesinde incelemektedir. Herhangi bir psişik, algısal ve uzamsal düzenin alt üst olmasının deneyimi olarak yeğinlik, Uşaklıgil külliyatının dramatik içerik düzeyinin tanımlayıcı niteliğini oluşturmaktadır. Dramatik içerik düzeyinde Uşaklıgil yazınının öncelikli hedefi, yeğinlik deneyiminin metinselleştirilmesi ve betimlenmesidir. Ayrıca yeğinlik, Uşaklıgil'in ortaya koyduğu yazınsal biçimlerin ve yazı dilinin temel nitelikleri açısından da belirleyici bir önem taşır. Yazın dilini öznelleştirmeyi, müzikselleştirmeyi ve böylelikle yeğinleştirmeyi hedefleyen bir yazınsal tutumu sergileyen Uşaklıgil yazını, biçimsel düzeyde yeğinliği temel alır. Uşaklıgil'in kavradığı ve uyguladığı biçimiyle yazın dili, bildirişimsel ve yönelimsel değil, yeğin bir dildir. Uşaklıgil'in yazınsal üretiminin hem dramatik içerik düzeyini hem de biçim düzeyini inceleyen bu tez çalışması, her iki düzeyinde yeğinlik deneyimi temelinde biçimlendiğini öne sürmektedir.
Grek harfli Türkçe Ahd-i Cedit üzerinde dil incelemesi

Bu çalışmamızda Grek harfleriyle Türkçe olarak yazılmış 1892 yılına ait Ahd-i Cedid adlı mensur eser incelenmiştir. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır: Giriş, İnceleme, Metin, Sözlük. Giriş bölümünde İncil ve Hıristiyanlık inancı ile ilgili genel bilgi verilmiş, Grek harfli Türkçe metinler ve Karamanlıca edebiyat tanıtılmış ve geçmişşten günümüze Türkçe İncil tercümesi örnekleri verilmiştir. İnceleme bölümünde ele alınan metnin yazım özellikleri ile ses özellikleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra da tezimizin konusunu oluşturan Grek harfli Ahd-i Cedit, Latin alfabesine aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna metnin sözlüğü eklenmiştir. Sözlük bölümünde kelimelerin geçtiği yerler de gösterilmiştir.
Türk şizofreni hastalarının dil kullanımı:Tümce türleri açısından inceleme

Dilsel sorunlar ruhsal bir hastalık olan şizofrenide gözlemlenen özelliklerden biridir. Şizofreni hastalığında görülen dilsel sapmaları göz önünde bulundurarak yapılan bu çalışmanın ilk amacı, şizofreni hastalarının konuşmalarında üretmiş oldukları tümcelerin ortalama tümce uzunluklarını belirlemek, bu tümceleri; yapı, anlam ve yüklem açısından incelemek ve sağlıklı bireylerin ürettikleri tümcelerle karşılaştırmaktır. Çalışmanın ikinci amacı ise her iki denek grubunun kullandıkları tümce sayılarının resim anlatım, resimli öykü anlatım, konulu sözel anlatım ve serbest sorulu sözel anlatım testlerinde farklılık gösterip göstermediğini ortaya çıkarmak ve testlerin deneklerin konuşma miktarını etkileyip etkilemediğini belirlemektir. Bu bağlamda yapılan bu çalışmanın veri tabanı Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı 4'te (DSM-4) yer alan maddelere göre şizofreni tanısı alan 50 hastanın ve bu hastalarla yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi bakımından eşleştirilmiş 50 sağlıklı bireyin üretmiş oldukları tümcelerden oluşmaktadır. Çalışmada deneklerin anlatı becerileri; resim anlatım testi, resimli öykü anlatım testi, konulu sözel anlatım testi ve serbest sorulu sözel anlatım testi olmak üzere dört test ile değerlendirilmiştir. Her hasta ile yaklaşık 8-10 dakika görüşülerek hastaların yanıtları kaydedilmiş ve elde edilen ses kayıtları Du Bois ve diğerleri (1991) tarafından oluşturulmuş semboller esas alınarak çevriyazıya dönüştürülmüştür. Yapılan istatistiksel ve dilsel çözümlemeler sonucunda şizofreni hastaları tümce türleri ve yapıları açısından sağlıklı bireylerden anlamlı düzeyde farklılıklar göstermiştir. Elde edilen bulgular, şizofreni hastalarının konuşmalarında sağlıklı bireylerden daha kısa tümce kurduklarını, tümce yapısı bakımından basit ve sıralı tümceleri, tümce anlamı bakımından olumsuz tümceleri, tümce yüklemi bakımından ise ad tümcelerini tercih ettiklerini göstermiştir.
Hassa ağzı incelemesi

Bu çalışma, Hatay İli'nin Hassa İlçesi ve köylerinin ağız özelliklerini kapsamaktadır. Tez konusu seçildikten sonra sahada teze malzeme teşkil edecek derlemelere başlandı. Derlemeler Hassa İlçesi'nde ve köylerinde yapıldı. Bu çalışmada Hatay İli'nin Hassa İlçesi ve köylerinin ağız özelliklerinin tespit edilmesine ve yazı dilinden farklılaşan noktalarının ortaya çıkarılmasına çalışıldı. Tez; giriş, inceleme, metinler, sonuç ve sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Hassa İlçesi'nin tarihi, etnik yapısı, idari yapısı ve coğrafi özellikleri üzerinde duruldu. İnceleme bölümünde derlenen metinlerden hareketle ilçe ağzının dilbilgisi yönünden incelenmesi yapıldı. İnceleme bölümü, üç kısımdan oluşmaktadır. Bunlar ses, şekil ve cümle bilgisidir. Bu üç bölümde derlenen metinler, titizlikle gözden geçirildi ve ilçenin ağız özellikleri ortaya çıkarıldı. Metinler bölümü, tezin asıl çatısını oluşturan bölümdür. Yapılan bütün değerlendirmelere kaynak teşkil etmektedir. Metinler, kasetlerden duyulan şekliyle aslı bozulmadan transkripsiyon işaretleri kullanılarak yazıya aktarıldı. Sonuç bölümünde ise Hassa Ağzı'nın ses ve yapı bakımından hem Türkiye Türkçesi'nden hem de diğer Anadolu Ağızlarından benzer ve ayrı yönleri tespit edilmeye çalışıldı. Tezin son bölümünü, sözlük bölümü oluşturmaktadır. Sözlük kısmında ise, metinlerde geçen yöreye has kelimeler ve Türkiye Türkçesi'nden farklı telaffuz edilen kelimeler yer almaktadır.
Ali Şir Nevayi'nin 'Garaibü's-Sıgar' isimli eserinde edatlar

Ali Şir Nevayi, Çağatay Türkçesi ve Edebiyatı denildiğinde akla ilk gelen isimlerden birisidir. Dünyanın çeşitli kütüphanelerinde, Nevayi'ye ait binlerce el yazması mevcuttur. Bu yazmalar şairin; divanlarını, mesnevilerini, tezkirelerini, dil çalışmalarını ve daha birçok türden eserini içermektedir. Bizim çalışmamız, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesindeki Külliyat-ı Nevayi adıyla bilinen yazmanın içinde bulunan Garaibü's-Sıgar divanının metni üzerinde yapılmış bir edat çalışmasını kapsamaktadır. Öncelikle, edatlar hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Sonrasında Çağatay Türkçesi, Çağatay Edebiyatı, Ali Şir Nevayi ve Garaibü's-Sıgar nüshaları hakkında bazı değerlendirmelere yer verilmiştir. Ardından metinden seçilmiş beyitlerle söz konusu edatlar örneklendirilerek, açıklanmıştır. Sonuç kısmında, elde edilmiş olan verilerin özelliklerinden bahsedilmiştir.
Eski Türkçede görünüş

Türklük Bilimi araştırmalarında bugüne kadar görünüş kategorisi çok az çalışmada müstakil olarak ele alınmış ve genellikle kılınış, zaman gibi kategorilerle birlikte değerlendirilmiştir. Fiillerde 'görünüş' ve 'zaman' kategorileri birbirine daha yakınken, 'kılınış' daha farklı bir gramer kategorisidir. Bunun temel sebebi görünüşün zaman ekleri ile yakından ilgili oluşunun yanı sıra, kılınışın zaman ekleri veya zaman anlamlı sözcüklerle çok fazla değişikliğe uğramamasıdır. Zaman ekleriyle çekimlenmiş eylemlerin dışında cümle içerisinde eyleme göre şekillenen ve kendisinde az da olsa bir zaman anlamı olan fiilimsiler de görünüş içerisinde incelenmelidir. Bu çalışmada Eski Türkçeden belirlenen eserler yardımıyla görünüşün Eski Türk dilinde ne şekilde belirdiği araştırılmış, yeri geldikçe görünüş temelli ifadeleri, zaman temelli yapılarla mukayese edilmiştir.
Türkçe bileşiklerde anlambilimsel yapı

Tezin biri pratik diğeri kuramsal kaynaklı iki ana amacı bulunmaktadır. İlki, dilbilim literatürüne geniş çapta hakim olan bir dilbilgisi kuramının Türkçe'ye de uygulanması ve evrensel bulguların Türkçe'den sınanmasıdır. Tezdeki kuramsal tabanlı amaç ise, bir evrensel kuramın uygulanabilirliğine ve geçerliliğine Türkçe'den katkıda bulunmak, Türkçe'ye özgü görünümlerle bu kurama katkıda bulunmaktır. Çünkü bu zamana kadar Türkçe bileşiklerin incelenmesinde izlenen geleneksel ve yapısallcı tutum, elde edilen sonuçlan bir yığm olmaktan kurtaramamıştır. Birinci bölümde en eski dilbilgisi çalışmalarından itibaren, Chomsky Dilbilgisinin son versiyonuna kadar olan gelişmeler değerlendirilmeye çalışılmış ve teze taban olan kuramsal çerçevenin seçimi gerekçelendirilmiştir. İkinci bölümde, CD'nin son versiyonu olan 'Yönetim ve Bağlama Kuramı'nın bir altkuramı olan ROL ALTKURAMI, içerdiği tüm ilke, kural ve terimlerle genişçe ele alınmaya çalışılmıştır. Buradaki amaç, tezin ilerleyen bölümlerinde, ROL ilişkisinin eylemcil bileşiklerde sınanacağı olmuştur. Üçüncü bölümde, ROL ALTKURAMI' nın inceleme alanına giren konular üzerinde bugüne kadar yapılmış ve Türkçe'ye yönelik olan çalışmalar değerlendirilmeye, eksik ve yanlış yönleri ortaya konmaya, doğru olan ve benimseyeceğimiz sonuçların saptanması yoluna gidilmiştir. Dördüncü bölümde, Türkçe eylemcil bileşiklerin ROL ilişkilerini içerdiği tanıtlanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde genişçe ele alınan ROL Kuramının ve rol ilişkilerinin, Türkçe'de eylem-üye ilişkisi çerçevesinde, eylemcil olan bileşiklerde bileşiği oluşturan eylemcil tabanla diğer öğenin üye ilişkisi içine girdiği ve dolayısıyla da rol ilişkileri içerdikleri gösterilmeye çalışılmıştır. 157 Beşinci bölümde, eylemcil olmayan veya öğelerinden birisi eylem içermeyen bileşiklerin konusal ilişkiye giremeyeceği ve üye yapılanmn olamayacağı bilgisinden hareketle, Levi'nin yapmış olduğu bileşik çözümlemesi anlambilimsel özellikleri dikkate alınarak Türkçeye de uygulanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, Türkçe üzerine yapılacak çalışmalarda modern dilbilimin bulguları da kullanılmalıdır. Bu tezde özellikle 4. Bölümde, bu bulgulardan birisi kullanılmış ve Türkçe eylemcil bileşikleri oluşturan tabanlar arasında bir üye/üye-alan ilişkisinin olup olmadığı sınanmaya çalışılmış ve sonuçta böyle bir ilişkinin var olduğu gösterilerek, bu ilişkinin bileşiğin amambilimine de 'fazladan' bir özellik olarak yansıdığı gösterilmiştir. Böyle bir sonucun da başka çalışmalara kaynaklık etmesi ve sözlük çalışmalarına katkıda bulunması beklenebilir. 158
Mersin'in Tarsus ilçesinde konuşulan Arapça üzerine bir derleme çalışması

Bu çalışmada, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak Mersin'in Tarsus ilçesinde konuşulan Arap diyalekti ele alınmıştır. Tarsus Arap diyalektinin sesbilim, biçimbilim ve cümle bilgisi yönünden temel özellikleri betimlenmiş ve Fasih Arapçayla karşılaştırılması yapılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde genel manada Tarsus ve Tarsus'ta yaşayan Arap asıllı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ve geldikleri yerler hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde örnek metinler ve kullanımlardan hareketle Tarsus Arap diyalektinin incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise lehçeye yönelik beş örnek metne ve bunun yanı sıra metinler ve yöre halkıyla yapılan görüşmeler neticesinde ulaşılan kelimeleri içeren bir sözlüğe yer verilmiştir. Günümüzde Tarsus Arapları tarafından temelde Çukurova'ya göç etttikleri bölge olan Suriye-Lazkiye bölgesi lehçesinin konuşulduğu görülmüştür. Diller arası etkileşim sonucu süreç içerisinde sesbilim ve biçimbilim açısından Türkçeye özgü bazı unsurlar lehçeye dahil olmuş ve yerleşik Suriye lehçesinin alt kolu olarak içerisinde Türkçeye özgü unsurlar barındıran Suriye lehçesinin Tarsus ağzı inşa edilmiştir.
Necati Bey Divanı'nda arkaik unsurlar

Bu tezin konusu Necati Bey Divanı'nda yer alan arkaik unsurların ek ve söz varlığı bağlamında incelenmesidir. Çalışma; Giriş, Eklerde Görülen Arkaik Örnekler, Söz Varlığındaki Arkaik Örnekler ve Sonuç bölümü olarak dört ana bölüme ayrılmıştır. Giriş bölümünde arkaizmle ilgili bilgi verildikten sonra, çalışmanın incelenmesinde izlenen yol açıklanmaya çalışılmıştır. Sonrasında ise Necati Bey'in hayatı ve edebi şahsiyetine değinilmiştir. Eklerde Görülen Arkaik Örnekler bölümünde Divan'dan kayda geçirilmiş arkaik ek ya da yapılar Türk dilinin tarihi alanlarındaki kullanımlarıyla karşılaştırılarak sunulmaya çalışılmıştır. Söz Varlığındaki Arkaik Örnekler kısmında ise Güncel Türkçe Sözlük'e girmemiş arkaik olduğu düşünülen örnekler, Tarama Sözlüğü'ndeki açıklama ve örneklerle çalışmaya dahil edilmiştir. Bu örnekler sonraki aşamada Derleme Sözlüğü'ndeki kullanımlarına bakılarak bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Türkçe Sözlük'te bulunamayan kayıtlar arkaik olarak nitelendirilmiştir. Sözcüğün varsa ağızlardaki kullanım yerleri sıralanmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmadan ulaşılan değerlendirmeler sıralanmıştır. Divan'da bugünün kullanımından farklılık gösteren deyim ve atasözleri de günümüz Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü'ndeki benzerleriyle karşılaştırılarak verilmeye çalışılmıştır. XV. yüzyıl sonuna ait bir eser olan Necati Bey Divanı, Türk dilinin o dönemde içinde bulundurduğu dil özelliklerine ve söz varlığı örneklerine ulaşılması bakımından önemli bir kaynaktır. Divan, Necati Bey'in dilinin sade ve anlaşılır olması, günümüze göre yerel sayılabilecek malzemeye, deyim ve atasözlerine eserde sıklıkla yer verilmesi sebebiyle incelenmeye değerdir.
Dükenbay Dosjanov'un 'Farabi' adlı eserinin Türkiye Türkçesine aktarımı ve eserdeki cümlelerin şekil bilgisi yönünden incelenmesi

Bu tezin amacı, Çağdaş Kazak Edebiyatının ünlü yazarı Dükenbay Dosjanov'un 'Farabi' adlı uzun hikayesi üzerine dil incelemesi yaparak Kazak Türkçesinin şekil bilgisi özelliklerini tespit edip Türkiye Türkçesi ile karşılaştırmasını yapmaktır. Çalışma 'Giriş', 'Dil İncelemesi' ve 'Metin' olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın 'Giriş' kısmında Kazak Türkleri, Kazakistan, Kazak Türkçesi, Kazak Edebiyatı ve Kazak yazar Dükenbay Dosjanov'un hayatı ile eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. 'Dil İncelemesi' kısmında metnin şekil bilgisi özellikleri incelenmiştir. Kazak Türkçesindeki kelime yapımı, kelime çekimi işlevsel olarak örneklerle ele alınmış, Kazak Türkçesinin Türkiye Türkçesi ile benzer ve farklı yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. 'Metin' kısmında, yazar Dükenbay Dosjanov'un 'Farabi' adlı uzun hikayesinin Latin harfleriyle transkripsiyonu verilmiş ve Türkiye Türkçesine aktarması yapılmıştır. Türkiye Türkçesinde karşılığı bulunmayan kelimelerin açıklaması dipnotlarla gösterilmiştir. Çalışmanın sonunda, faydalanılan eserlerin verildiği kaynakça yer almaktadır.