Sosyal değişme ve modernleşme: Beykoz'da 1960 yılından günümüze değişme ve dinamikleri

Sosyolojinin konuları içinde yer alan sosyal değişmenin önemli bir yeri vardır. Her toplum değişir, değişme kaçınılmazdır. Modern olmanın temelinde sosyal gelişme ve değişme yatmaktadır. Bu modern toplumlarda değişim yavaş yavaş gerçekleşmektedir. Dünyada ve ülkemizde yaşanan hızlı değişim ve dönüşüm, sanayileşme, kentleşme, küreselleşme, yerelleşme ve yeniden yapılanma süreçleri doğrultusunda oluşan sosyal değişmeler günümüze dek varlığını sürdürmüştür. Özellikle sanayileşmenin hızlandığı 1950'li yıllar ve sonrasında artan göç hem nüfus hem de yapısall değişiklik ile birlikte, 2000'li yıllarda bu kez küreselleşmenin oluşturduğu yeni bir göç hareketinin odak noktası haline gelmiştir. Bu süreçte oluşan yapılaşma ile nüfus artışı beraberinde değişim ve dönüşümü getirmiştir. Araştırmanın başlangıç noktasını Beykoz'da 1960 yılından önce ve sonra modernleşmenin etkileriyle birlikte oluşan sosyal değişmenin dinamikleri oluşturmaktadır. Araştırmamız derinlemesine görüşme tekniği ile değişim ve dönüşümü anlama temelinde olup, Beykoz'un tarihsel geçmişşi ile birlikte geçirdiği değişim ve dönüşümü, gündelik yaşamı, yapısall değişimin ve dönüşümün yarattığı sosyal değişme ve modernleşmenin olgularını, anlamayı ve açıklamayı hedeflemektedir. Araştırma alanı olarak İstanbul ili Beykoz ilçesinin sahil bandında bulunan 'Anadolu Hisarı, Kanlıca, Anadolu Kavağı ve özellikle fabrikaların bulunduğu Paşabahçe, Beykoz Merkez, Yalıköy, Ortaçeşme' mahallelerinde 2017 yılı Mart ve haziran ayları arasında görüşmeler yapılmış olup, bu görüşmelerin 43'ü derinlemesine görüşme ve 5'i odak grup görüşmesidir. Bu görüşmelere katılanların özellikleri, 50 yaş ve üzeri olup, 12'si kadın, 51'i erkek olmak üzere toplam 63 kişi ile görüşülmüştür. Buna ek olarak, 45 kişinin Beykoz doğumlu, 5 kişinin Üsküdar doğumlu, diğer katılımcıların doğum yerlerinin farklı iller olduğu görülmüştür. Ancak bu katılımcıların ortak noktalarının hayatlarında en uzun yaşadıkları yerin Beykoz olduğu yapılan görüşmelerde elde edilen bulgular arasındadır. Araştırmada veriler derinlemesine görüşme tekniği uygulanarak toplanmıştır. Görüşmelerde katılımcılara yaşları, eğitimleri, meslekleri, medeni durumları, bildiği diller, varsa çocuk sayısı/eğitimleri ve ne kadar zamandır Beykoz'da oldukları gibi kişisel sorular yöneltilerek katılımcı profilleri elde edilmiştir. Görüşmelerin devamında ise on ana bölümde sorular yöneltilmiştir. Bulgularda görüşmelerden elde edilen Beykoz'un tarihi Beykoz'lu olmanın kimlikleri, Beykoz'da yaşam Beykoz'un yapısı ve değişimi, sanayileşme öyküsü, işçi profili, göç olgusu, ekonomik ve istihdam yapısı ve Beykoz'lu katılımcıların geleceğe dair beklentileri hakkında bilgiler elde edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler ve literatürle değerlendirmiştir. Bu tezin birinci bölümünde araştırmanın sorunu/sorunsalı belirlenmiştir ve bu bağlamda yapılan literatür taramasıyla kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Araştırmanın amacı ve önemi bu bölümde ortaya koyulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde evreni ve örneklemi hakkında temel bilgiler verilmiştir. Araştırma yönteminin belirlenmesi, verilerin toplanması ve analizi, uygulanan metodoloji detaylı olarak bu bölümde anlatılmıştır. Araştırma esnasında sahada ve metotta karşılaşılan güçlüklerden de bu bölümde bahsedilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümde bulgular sunulmaktadır. Beykoz'un dünden bugüne değişiminin dinamiklerine ait bulgulara ve literatürle tartışmalar aktarılmıştır. Bulguların ham kaynağı olan önemli katılımcı ifadeleri ise orijinal cümleleri ile sunulmuştur. Araştırmanın dördüncü ve son bölümünde ise Beykoz'un dünden bugüne değişimini etkileyen unsurlar bağlamında, bulgular eşliğinde sonuçlara ulaşılmış ve Beykoz'un sosyal refahı için bazı öneriler sunulmuştur.