turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
J. Locke ve G. W. F. Hegel'de hak kavramı

Bu çalışmada, Locke ve Hegel'in felsefelerinde 'hak' kavramına ilişkin düşüncelerinin karşılaştırma yoluyla ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu amaç için, çalışmada, hak kavramıyla ilişkisini kurdukları diğer kavramlar ve bu ilişkileri nasıl kurdukları ele alınmıştır. Locke'a göre, 'hak'kın kaynağı 'doğa yasası'nda ya da 'doğal ödevler'dedir. Locke'un doğal hak kuramı 'doğa yasası', 'doğa durumu', 'doğanın ışığı' ve 'doğal akıl' gibi kavramlar üzerinde temellenir. Ona göre, siyasal toplum ve devlet, ussal varlıklar olan bütün bireylerin rızasıyla tanınan anlaşmalar üzerine kurulur. Hegel'in 'hak' anlayışı, bireyin istemesi ve aklı üzerine oturtulmuş Locke'un anlayışının karşısında konumlanmıştır. Hegel Locke'un hakka yaklaşımının aslında soyut olduğunu, yani yalnızca kavrama odaklanıp onun gerçekleşmesini bir kenara bıraktığını öne sürmektedir. O, hak idesinin gelişiminin soyut olandan somut bir biçime, yani devletteki ya da etik yaşamdaki yasalara doğru olduğunu düşünmektedir. Bu çalışmanın ilk vargısı, Locke'un 'hak' kavramı hakkındaki düşüncelerinin Hegel'in felsefi dizgesi içerisinde 'Soyut Hak' diye başlıklandırdığı ancak erken bir aşamaya karşılık geldiğidir. Çalışmanın ikinci vargısıysa, Locke'un Hegel tarafından 'soyut, biçimsel ve olumsuz' diye tanımlanan ve yalnızca soyut bir bireyin özgürlüğü üzerine oturtulan özgürlük anlayışının bizi köle-efendi arasındaki ilişkiyi olumlayan kusurlu bir özgürlüğe götüreceğidir.
İnsan doğası kavramı üzerine bir çalışma

İnsan doğası kavramının çok farklı bağlamlarda, farklı anlamlara gelebilecek biçimde kullanıldığını, bu kullanımından dolayı da tartışmalara yol açtığını görüyoruz. Bu kavramın açık olmaması yüzünden, insanlığa ait bütün 'kötülükler' insan doğasına yüklenebilmekte ve bunlar da kaçınılmaz olarak görülmektedir. Bu çalışmada, insan doğası kavramının ne tür bir şey olduğunu, ne anlama geldiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla, çalışmanın Birinci Bölüm'ünde, insan doğası kavramını açıklamalarda ve temellendirmelerde kullanan farklı bilim alanlarından örnekler verilerek, bu alanlarda insan doğası var ya da yok, iyi ya da kötü, değişir ya da değişmez diyenlerin bunu neye dayanarak söyledikleri ortaya konuldu ve bu söylenenlerden insan doğasının ne anlamlarda kullanıldığı ana hatlarıyla serimlenmeye çalışıldı. İkinci Bölüm'de, insan doğasının ne anlama geldiğini belirlemede en önemli alanlardan biri olan tarihte, insan doğasına ilişkin karşıt savların ne olduğu, bu savların birbirine karşıt olmalarının nasıl bir karıştırmadan kaynaklandığı gösterilmeye çalışıldı. İnsanın doğasına ilişkin karşıt görüşlerin ortaya konmasına yol açan nedenin, insanın tarihsel bir varlık olması, yapıp etmelerinin zaman içinde yer alması ile yapıp etmelerini olanaklı kılan şeyin aynı düzeyde görülmesi olduğu ortaya çıktı. Çalışmanın Üçüncü Bölüm'ünde ise 17. ve 18. yüzyılın belli başlı filozoflarının 'insan doğası' hakkında ortaya koydukları görüşler ele alındı. Görüşlerini ele aldığımız bu filozofların, Descartes dışında, tamamının insan doğasını, Descartesçı anlamda bir 'töz' olarak değil, potansiyel olarak gördükleri ve insan doğasının bir ontoloji kavramı olduğunun bilincinde oldukları gösterilmektedir. m Yapılan çözümlemeler ve karşılaştırmalar sonucunda, insan doğası kavramının insanın yapıp etmelerini olanaklı kılan potansiyeli gösterdiği; insan doğasının bir ontoloji kavramı olduğu ortaya konulduğunda, ilgisiz bağlamlarda kullanılmasından dolayı karşımıza çıkan aykırılıkların aşılabileceği; insan doğasının değişip değişmediği tartışmalarının temelinde var olma tarzlarının teke -gerçek olarak var olma tarzına- indirgendiği; bir şeyin sırf var olmasından ötürü 'iyi' ya da 'kötü' diye de adlandırılamayacağı ortaya çıkmaktadır.
Michel Foucault'da tarih felsefesi

Antik dönemde ortayakonulan döngüsel tarih felsefesi orta Çağda yerini Hıristiyanlığın beraberinde getirdiği ilerleme merkezli tarih felsefesine bırakmıştır. Tarihsel eskatolojiler öngören ve insan bilincinde temellenen bu tarih felsefesi, özellikle Hegel ve Marks tarafından yetkin bir hale getirildi. Realite tarafında doğrulanmayan bu tarih felsefesine karşı 20. yüzyılında kesintiler de temellenen yeni bir tarih felsefesi oluşturulmaya başlandı. Biz Michel Foucault'da arkeoloji ve Nietzscheci soy kütüğü yöntemini kullandığı eserlerinde, tarihteki epistemoloji kesintileri betimler, şeylerin bir özü olmadığını gösterir. Tarihteki kopuşları ortaya koymak için Foucault üç pozitiflik alanı seçer: dil, ekonomi, biyoloji. Tarihte süreksizliği vurgulayan Foucault, epistemolojik özne olan insanın ölümü ilan ederek tarih felsefesindeki hakikate ulaşma iddiasına son verir. Bu aynı zamanda onun antihümanizmininde temelidir. Genellikle, eserlerinde, Rönesans, Klasik ve modern adını verdiği üç dönem üzerine duran Foucault, bilimsel nesnellik, nedensellik, ve ilerleme düşüncesini yadsır. Tarihte durağan olan hiçbir olgu ve ilkenin olmadığını gösterir. Foucault bu düşüncelerini somut çalışmalarla ortaya koymuş ve tarih felsefesine yeni bir bakış getirmiştir.
Beden felsefesi hiç olanaklı mıdır?

Rönesans ile beraber kıvılcımları atılan bilimin, Modern Çağ'da hızla ilerlemesi ve Yeni Çağ'da başköşeye oturması ile bir sendeleme yaşayan felsefe, bu süreç boyunca hep bir bilim olma isteği ile var olma mücadelesine girişecektir. Bu yüzyılda, bilim dallarında yaşanan çeşitlenme eğiliminin özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısıyla birlikte felsefe dallarında da yaşandığına tanık olmaktayız. Bu noktada örneğin, zihin felsefesi, biyoloji felsefesi, seks felsefesi, beden felsefesi vb birçok felsefe dalının ön plana çıktığını söyleyebiliriz. İşte tezimizin sorunu burada açığa çıkmaktadır. Tezimiz yukarıda adı geçen çeşitlenmelerden biri olan 'beden felsefesi'nin tıpkı etik, ontoloji vb. gibi bir felsefe dalı olarak görülüp görülemeyeceğinin olanağını tartışmaktadır. Şüphesiz bu tezde bedenin bir felsefe konusu olup olamayacağı değil, ayrı bir 'beden felsefesi'nin bir felsefe dalı olarak olanağı tartışılmaktadır. Bu doğrultuda Birinci Bölüm'de, felsefenin ne türden bir düşünme etkinliği olduğu ortaya konulmuş olup, İkinci Bölüm'de, felsefe tarihinde bedenin günümüze kadar gelinişine değinilerek Michela Marzano'nun 'beden felsefesi' anlayışı bir örneklem olarak ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Ontolojik bakış eşliğinde insan ve felsefe ilişkisi üzerinde durulmuştur. Tezimizin Sonuç Bölümü'nde ise bedenin zaten bir felsefe dalı olarak felsefi antropolojinin sınırları içinde önemli bir tartışma konusu olduğu, oysa felsefenin 'bütünlüğü' görme etkinliği olduğundan hareketle kendi başına bir felsefe dalı olamayacağı gösterilmeye çalışılmıştır.
Tarihselcilik düşüncesi bakımından ibn Haldun

İbn Haldun, ilmi kişiliği bakımından İslam düşünce tarihinde çığır açmış çok yönlü bir filozoftur. Onun Mukaddime adlı eseri, kendi alanında gelmiş geçmişş en büyük eser niteliğindedir. İbn Haldun'un, geleneği aşan, kritik-analitik düşünme metoduna dayalı ve tarihselci bir perspektifte ortaya koyduğu tarih ve toplum anlayışı, yakın dönem Batı medeniyetine ait tarihselcilik düşüncesinin entelektüel kodlarını içermekte ve adeta bu düşüncenin kaynağını teşkil etmektedir. 19. yüzyıl Almanya'sında özellikle Wilhelm Dilthey'in öncülüğünde sistemleştirilen tarihselcilik düşüncesi, pozitivist bilgi ve bilim anlayışına karşı tarihsel bilgi ve tinsel bilim anlayışını savunan, insan doğası ve toplumun ancak tarihsel bir perspektiften anlaşılabileceğini ileri süren felsefi bir akımdır. İbn Haldun'a ait kavramsal çerçeve ve metodolojinin, tarihselcilik düşüncesi bakımından analiz edileceği söz konusu bu çalışmada, bir yandan İbn Haldun'a ait tarihselci bakışın genel özellikleri; diğer yandan da İbn Haldun'un, Batı kaynaklı bu düşünceyi hangi yönleriyle etkilediği konusunda tesbitler yapılacaktır.
John Dewey'in eğitim felsefesi

Bu araştırmanın konusu çağımızı etkileyen en önemli eğitim filozoflarından biri olan John Dewey'dir. Çalışmamızda John Dewey'in felsefe anlayışı, önemli kavramları üzerinden aktarılmış, eğitim üzerine düşünceleri felsefesiyle ilişkilendirilerek sunulmuştur. Türk Eğitim Sistemine yönelik hazırlamış olduğu rapor incelenmiştir. Son olarak Dewey'in Raporu'nun ve eğitim görüşlerinin Türk Eğitim sistemine nasıl bir etkide bulunduğu araştırılmıştır. Araştırmanın bir diğer amacı şu an Türkiye'de uygulanan oluşturmacı eğitim sistemiyle, bu sistemin temellerini atmış olan Dewey'in eğitim üzerine düşünceleri arasındaki ilişkinin ortaya çıkartılmasıdır.
Young and fresnel: A case-study investigating the progress of the wave theory in the beginning of the nineteenth century in the light of its implications to the history and methodology of science

Bu tez, Thomas Young ve Augistive Fresnel'in, on dokuzuncu yüzyılın başındaki dalga ışık teorisinin gelişiminde ne kadar başarılı olduklarını incelemektedir. İnceleme aracı olarak, Bilimsel Araştırma Programların Metodolojisi kullanılacaktır. Bu durum çalışması, seçilmiş olan metodolojinin göreceli değerlerinin erişimine de olanak verecektir çalışma, metodun faydalarına ve düzeltmeye açık noktalarına işaret etmesinde yardımcı olacaktır. Bu da, bir takım metodolojik kuralların teoriler değişimi sürecine bilimsel gelişimin boyunca uygulanabirliği, bu kuralların bilimsel teorilerin objektiflik garantisi olarak statüsü ve bilimsel araştırmanın objektif bir süreç olarak sürdürme olasılığı gibi bilim tarihi ve metodolojisinde çıkan genel meselelerini tartışmak için olanak sağlayacaktır.
Augustinus'un bilgi anlayışı

Birinci bölümde, Augustinus'un yaşamı ve felsefesi arasındaki ilişkiler, onun bilgi anlayışının genel özellikleri, hangi filozoflardan etkilendiği, bilgi anlayışını şekillendiren unsurlar ve özellikle de kuşkuculuk üzerinde durulmuştur. Kuşkuculuk hiçbir şeyin bilinemeyeceğini iddia etmektedir. Hiçbir şey bilinemezse Tanrı da bilinemez. Bu yönüyle kuşkuculuk son derece önemlidir, çünkü o yaşamla, ahlakla ve dinle ilgilidir. Hiçbir şeyin bilinemeyeceğini ve doğruya ulaşılamayacağını iddia etmekle o, ahlaksızlığın onaylanmasına yol açmaktadır. Augustinus'un kuşkuculukla çok ilgilenmesi özellikle bu etkenlerden kaynaklanmaktadır. İkinci bölümde duyusal bilgi ele alınmıştır. Duyusal görme nesne ve duyu organı arasındaki fiziksel temastır. Bu görme türü bilgi vermez. O, bilgi sürecinin başlangıcıdır. Duyumsamada ruh, dış dünyanın herhangi bir nesnesinin bedende meydana getirdiği etkiden haberdar olur. Beden hissetmez, daha doğrusu, beden aracılığıyla hisseden ruhtur. Augustinus etkin bir duyumsama kuramı geliştirir. Bu kurama göre duyumsamanın nedeni algılanan maddi nesne değildir. Algılayan insanın tinsel ruhudur. Bu durum algılanan nesnenin varlığını inkar etmez. Üçüncü bölümde bilginin ikinci aşaması, ruhsal görme ele alınmıştır. Bu aşamada dış dünyadan algılanan maddi nesnelerin maddi olmayan imgeleri oluşturulur ve bu tinsel imgeler bellekte depolanır. Bu aşama bilginin oluşturulduğu aşamanın bir alt aşamasıdır. Sanat yapıtları ortaya koyma, toprağı işleme, şehirler kurma, iletişim için semboller kullanma, kitaplar yazma vs. etkinlikler bu düzeye aittir. Dördüncü bölümde bilginin en yüksek aşaması, bilginin oluştuğu aşama olan zihinsel görme ele alınmıştır. Zihinsel görme zihinsel imgeleri temel idealar açısından yargılayan yetidir. Zihinsel görmenin iki tür nesnesi vardır. Birincisi, zihnin bedensel duyular aracılığıyla algıladığı şeylerdir ve ikincisi ise zihnin kendiliğinden algıladığı idealardır. Zihin, maddi dünyayı ruhsal görme düzeyinde oluşturulup bellekte depolanan imgeler üzerinden yargılar. Bilgi bu aşamanın ürünüdür. Bu düzeyin ayırıcı özellikleri, insanın evrensel ölçütleri duyular tarafından sağlanan veriye uygulamasını ve bilginin bazı pratik amaçlar için kullanımını içerir.
İbn Sİna'nın el-Muhtasaru'l-Evsat fi'l-Mantık adlı risalesi üzerine bir inceleme

Bu tez, İbn Sina'nın el-Muhtasaru'l-Evsat fi'l-Mantık adlı eserini ele almakta ve bu yazma eserin tahkik ve incelemesini yapmaktadır. Bu tezin öncelikli amacı söz konusu eserin farklı yazma nüshalarının karşılaştırılması ve tahkikli neşrinin yapılmasıdır. Çalışmada yer verilen değerlendirmeler aşağıdaki konular açısından ele alınmaktadır. Eserin klasik kaynaklar açısından İbn Sina'ya aidiyetinin tartışıldığı bölümde eserin kaynaklarda yer aldığı şekliyle filozofa aidiyetiyle alakalı aksi yönde herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Böylelikle eserin filozofa ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eserin kavram ve içerik bakımından İbn Sina'ya aidiyetinin tartışıldığı bölümde, filozofun diğer eserleriyle yapılan karşılaştırmalarda kavramların ve ele alınan konuların benzerliğine vurgu yapılarak eserin içerik bakımından filozofa ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunların yanı sıra eserde yer alan kavramlar filozofun son dönem eserleriyle de karşılaştırılarak, tahkiki yapılan eserin söz konusu diğer eserler bakımından yeri ve öneminin tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Buna göre incelenen eserin kavram ve içerik bakımından filozofun ilk dönem eserleri arasında yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır.
John Locke'un felsefesinde birey-devlet ilişkisi

Modern liberal demokrasi, günümüzdeki anlamına ulasana kadar bir çoksüreçten geçmişstir. Bu demokrasi kavramının tarihsel olarak değişken bir yapıizledigini göstermektedir. lk olarak belli bir seçkin zümrenin etkisi altında gelisenAtina demokrasisi, Roma imparatorlugu içerisinde cumhuriyetin etkisinde ve daha sonra da Hıristiyan teolojisinin belirlenimi altında varlıgını devam ettirmistir. Tüm bunlardan farklı olarak, moderm liberal demokrasi, bireyin devredilemez haklarındanhareket ederek toplumu tesis etmektedir. ste tam da bu nokta da bizi, Locke'un birey anlayısı ve bu bireyden hareket ederek politik yapıyı olusturması, modern çogulcu demokrasi anlayısınaulastırmaktadır. Modern çogulcu demokrasinin felsefi temellerinin ortaya konmasında fevkalade önemli ve özel bir yere sahip olan Locke, geleneginbünyesinde yasanan demokrasi tartısmalarında sahip olduğu yer açısından son derece önemli bir filozoftur. Zira dün olduğu gibi bugün de liberal demokrasiyle yönetilen toplumların temel sorunlarından biri birey ve devlet arasındaki ilişkilerin nasıldüzenlenecegidir. Bu çalısmanın üzerine odaklandıgı Locke, ortaya koydugudemokrasi anlayısıyla bugüne kadar gelen yolu aydınlatan ve mevcut liberal demokratik toplumların sorunlarını anlamada ve çözmede yararlanabilecegi son derece önemli bir filozoftur. Bu çalısmanın amacı, Locke'un, devredilemez haklara sahip birey ve ortakakılsal-moral zeminde tesis ettigi çogulcu demokrasi anlayısını ortaya koyabilmektir. Bu durum, gelenekten tam bir kopus ve modern gelenegin ortaya çıkması anlamına gelmektedir. Böylece, modern liberal devlet anlayısının kendisi üzerinde yükseldigi, kavramsal zemin serimlenmis olmaktadır. Çalısmamızdan, liberal gelenek içerisindeLocke'un özgün yerinin anlasılması ve Türkiye'deki demokrasi tartısmalarına katkı sağlam ası beklenmektedir.
İmkan risaleleri bağlamında Kemalpaşazade'nin imkan anlayışı

İmkan kavramı Aristoteles çevirileri ile birlikte İslam dünyasına intikal etmiş daha sonra bu kavram mütekaddim kelam geleneği içerisinde ve İbn Sina öncesi felsefe geleneği içerisinde çeşitli yaklaşımlar ile ilerleme kaydetmiştir. İbn Sina ile birlikte metafizik ilminin temel bir kavramı haline dönüşen imkan kavramı İbn Sina sonrasında Gazzali ve Fahreddin er-Razi ile birlikte farklı yönleri ile ele alınmaya devam etmiştir. Bu iki isim sonrasında Nasiruddin et-Tusi'nin ve Adudüddin el-İci tarafından kaleme alınan metinlerde yer alan imkan meseleleri bu metinler üzerine oluşan şerh ve haşiye gelenekleri vasıtası ile Osmanlı düşüncesine intikal etmiştir. Osmanlının en düşünürlerinden birisi olan Kemalpaşazade de imkan konularına ilişkin olarak Risale fi tahkiki luzumi'l-imkan li'l-mümkin, Risale fi'l-eys ve'l-leys, Risale fi enne'l-mümkin la yekun ehadu tarafeyhi evla bih li-zatih ve Risale fi'l-fakr isimli dört risale kaleme almıştır. Risalelerde kendinden öncekilerden tevarüs ettiği ilmi tecrübeyi de ortaya koyan Kemalpaşazade, o dönem için imkan konusu etrafında tartışılan konuları ayrıntılı bir şekilde tahlil etmiş ve yer yer özgün görüşler ortaya koymuştur. Bu tez, mezkur risaleler bağlamında Kemalpaşazade'nin imkan hakkındaki görüşlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda tezin birinci bölümünde İbn Sina'ya gelinceye değin imkan kavramının gelişimi genel hatları ile ortaya koyulmaya çalışılmış ve İbn Sina'nın mümkün varlık anlayışının hangi sorunlara cevap verdiği ortaya koyulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde İbn Sina sonrasında Gazzali, Fahreddin er-Razi, Nasiruddin et-Tusi ve Adudüddin el-İci bağlamında müteahhir dönem kelam geleneğinde imkan kavramı ile ilgili oluşan literatür genel hatları ile ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Kemalpaşazade'nin dört risalesi temele alınarak imkan mevzularında sahip olduğu fikirler tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümüne yapılan Kemalpaşazade'nin imkan meselelerinde özgün yönleri üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Dini tutumun adalete duyarlılık, ahlaki yüreklilik ve psikolojik iyi oluş üzerine etkisi

İnsanların mutluluk olarak isimlendirilen iyi oluşana etki eden pek çok faktör vardır. Bu araştırmanın amacı dini tutumun, ahlaki duyarlık, ahlaki yüreklik ve psikolojik iyi oluş üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilerini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Kastamonu'da yaşayan 18 yaş üzerinde 457 birey oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Ok-Dini Tutum Ölçeği, Ahlaki Yüreklilik Ölçeği, Adalete Duyarlık Ölçeği ve psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda dini tutum ile moral yüreklilik, psikolojik iyi oluş, adalete duyarlılık alt boyutlarından kurban boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif ilişki bulunurken, suskunluk arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif ilişki bulunmuştur. Ayrıca dindarlık ve psikolojik iyi oluşu ahlaki yüreklik üzerinden dolaylı olarak etkilemektedir.
The problem of freedom in the context of the law of causality in Kant's critique of pure reason

oz KANT'IN SAF AKLIN ELEŞTİRİStmyE NEDENSELLİK YASASI BAĞLAMINDA ÖZGÜRLÜK SORUNU Özdoyran, Güven Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İnam Aralık, 2005, 150 sayfa Bu tezin temel ilgisi özgürlük ile doğadaki nedensellik arasındaki bir arada var olabilme problemi ve Kant'ın özgürlüğe nasıl yer açtığım incelemektir. Kant öncelikle 'Analitik' 'te, nedensellik yasasının nesnel geçerliliğini dayandırdığı bilginin koşullarım kurar. Bu kurma süreci aynı zamanda deneyimin sınırlan belirler. Ancak diğer yandan Kant 'Diyalektik''te doğadaki nedensellik yasası ile beraber, numenal bir neden olarak özgürlüğü de öne sürer. Bu durumda, deneyimin birliğini ortadan kaldırdığı için deneyimin sınırlarını aşan aşkınsal özgürlük problemli bir kavramdır. Ancak Kant ne doğadaki nedensellik yasasından ne de özgürlük idesinden vazgeçer, bunun yerine bu iki farklı nedenselliğin birbiriyle çatışmadan bir arada var olabileceği konusunda ısrar eder. Bunu yaparken de numen ve fenomen ayrımını öne sürer, böylelikle bu iki nedensellik farklı zeminlere uygulanabilir. Kant'a göre, vibu iki tip nedensellik de vazgeçilmezdir, çünkü nedensellik yasası bilgi için gerekli iken, özgürlük idesi ahlak için zorunludur. Bu bağlamda, bu çalışma İkinci Analoji' de kanıtlanan doğadaki nedensellik yasasının nesnel geçerliliğini ve üçüncü antinominin çözümünde kurulan özgürlük idesinin aşkınsal zeminini açılamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada ayrıca bu sorunla ilgili olarak Kant'ın çözümünün başarılı ve meşru olup olmadığı tartışılacaktır.
Vattel'in Hukuk-ı Nas adlı eserinde Doğal Hukuk

Bu tezde filozof Emer de Vattel'i ve Hukuk-ı Nas adlı eserini Türk düşüncesindeki karşılıklarıyla incelemeye çalıştık. Vattel'in Türk kamuoyunda bilinmeyen şahsını, felsefesini ve eserini tanıtmak öncelikli bir hedefti. Ardından Türk düşüncesinde eserin çevirisini ve mütercimini araştırdık. Doğal hukuk kuramının bir temsilcisi olan Vattel, uluslararası hukuku doğal hukuk çerçevesinde sunmaktadır. Bunu yaparken uygulanabilir öğütler verip, herkesin üzerinde uzlaşabileceği kurallar ortaya koymaktadır. Bu sebeple, felsefe tarihinde olduğu kadar hukuk tarihinde de yer almıştır. Türk düşüncesindeki ilahi adaletin batıda farklı bir terennümünü verdiğini düşünerek aradaki benzerlikleri sergiledik. Türk düşüncesinde hukukun temsilcisi sayılan Namık Kemal'de birebir aynı ifadeler gördük. Namık Kemal'in şahsına odaklandık ve eserdeki fikirlere mukabil onun hukuk düşüncesini işledik. Hukuk felsefesi, doğal hukuk kuramı, uluslararası hukuk düşüncesinde Vattel'in yeri, Vattel'in hayatı, çalışmaları ve felsefedeki konumu gibi elzem bilgiyi sunmak istedik. Osmanlıca yayımlanan cildi inceleyerek, Osmanlı düşüncesine arz edilen fikirleri gösterdik. Nihayetinde İslam ve Osmanlı hukukunun eserdeki mukabil düşüncelere nazaran anılmasına ve bizde doğal hukukun temsilcisi olan Namık Kemal'in idrak edilmesine çabaladık. KEY WORDSRegistered Share Capital, Capital Increase, Decisions of the Board of Directors, Cancellation of Board Decisions.
Soren Kierkegaard'da pişmanlık ve teslimiyet kavramları

Bu çalışmanın amacı, bireyi modern zamanın kargaşasından kurtararak kendi varlığını ve Tanrı bilincini ortaya koymaktır. Bunu da Kierkegaard'ın ele aldığı kavramları üzerinden değerlendirmektir. Kierkegaard'ın kavramları birey bu kavramları hayatı boyunca yaşar. Bu kavramlar her ne kadar olumsuz olarak görülse de bireyi kendine getiren ve onu var eden bir yetiye sahiptir. Çünkü birey bu kavramların farkına vararak hem kendi benliğini hem de Tanrı'nın varlığına ulaşır. Böylelikle mutlak olanın varlığını hissederek imanın idrakine varır. İman kavramı bu yönüyle birey için önemli olan ve yaşadığı hayatı anlamlı kılacak bir yetidedir. Birey için kendi içindeki güçtür. Birey yaşadığı zaman içerisinde bu gücünü göremez. Yaşadığı her şey onu bu güçten mahrum eder. Ama bir süre sonra hayatın bunaltıcılığı karşısında yaşadığı kavramların etkisiyle kendini bulur. Bu buluş her koşulda birey için pişmanlıktan bir çıkış ve teslimiyete götüren bir araçtır. Bu yönüyle iman bireyin inancını oluşturan ve onun hayatta karşılaştığı tüm sıkıntıların bir kurtuluş yoludur. Ama her şeyden önce bireyin kendi varlığını ve Tanrı'nın varlığını idrak etmesinin koşulu, bir seçimde bulunmaktır. Kierkegaard felsefesinde önemli bir yere sahip olan seçim, her zaman ve her yerde kendini gösterir. Varoluş alanlarında veya birey için huzursuzluk kaynağı kavramların içerisinde bireyin bir seçim yapması gerekir. Bu açıdan seçim bireyin teslimiyeti ve kendi varlığını ortaya koyarak Tanrı'yı bulmasında önemli bir yere sahiptir.
Fatma Aliye Hanım'ın felsefİ görüşleri

Fatma Aliye Hanım, Tanzimat dönemi hukukçu, tarihçi ve devlet adamı olan Ahmed Cevdet Paşa ve Adviye Hanım'ın İstanbul'da dünyaya gelen kızıdır. Yaşadığı dönemde iyi bir öğrenim görme şansına sahip olan Fatma Aliye Hanım yalnız özel öğretmenlerden ders almakla kalmamış aynı zamanda babası Ahmed Cevdet Paşa ölene kadar ondan ders almayı sürdürmüştür. Manevi babası olan Ahmed Midhat Efendi ölene kadar, Fatma Aliye Hanım onunla birçok konuda fikir alışverişinde bulunmuştur. Batı'daki bilimsel ve felsefi gelişmelerden haberdar olan Fatma Aliye Hanım felsefeye dair ilk kitabı Teracim-i Ahval-i Felasife'de Yunan felsefesinden başlayarak İslam felsefesiy-le devam eden süreci kaleme almış, birçok felsefecinin isimlerinden ve bazı felsefi akımlardan bahsetmiştir. Diğer kitabı olan Tedkik-i Ecsam ise Batı'da art arda olan gelişmeler sonucunda oluşan materyalist düşünce akımına karşı yazılmış bir reddiyedir. Sonuçta birçok konu hakkında fikir beyan etmiş Fatma Aliye Hanım'ın olaylara bakış açısında ve uygulamalarındaki temel saikin İslam düşünce geleneğine uygun olduğu belirt-mekte bir sakınca yoktur. Onun felsefe alanında ve Osmanlı'da ilk defa bir kadın tarafından yazılmış olan iki kitabında işlenilen, eleştirilen ve savunulan konular ele alındığında köklü bir düşünce ve zengin bir kültürün etkileri görülür.