İflas masası

'İflas masası', terimi Türk ve İsviçre Hukukunda birden fazla anlamda kullanılmaktadır. Bu terim ilk olarak, dar ve geniş anlamda kullanılmaktadır. Dar anlamda 'iflas masası', müflisin haczedilebilen malvarlığı unsurlarının bütünüdür. Bu anlamdaki iflas masasına 'aktif masa' da denilmektedir. İnceleme konumuz esas olarak bu anlamdaki iflas masasının nesnel sınırlarını, yani müflisin hangi malvarlığı unsurlarının masaya gireceğini belirlemektir. Geniş anlamda iflas masası, müflisin haczedilebilen malvarlığı unsurları ile borçlarından oluşan malvarlığı anlamında kullanılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, müflisin aktif ve pasiflerinden oluşan bütün de iflas masası olarak adlandırılmaktadır. İflas masası terimi ile, üçüncü olarak, iflas alacaklılarının bütünü ifade edilmektedir. Son olarak da, iflas masası terimi, iflas idaresi anlamında kullanılmaktadır. 'İflas masası' terimi ile birden fazla kavramın ifade edilmesi gerek yasal düzenleme açısından gerek yorum ve uygulama açısından güçlüklere yol açmaktadır. Kanımızca İcra ve İflas Kanunu'nda bu terim, bazı ifade yanlışlıkları dışında esas olarak iki anlamda kullanılmıştır. Birincisi, müflisin haczedilebilen malvarlığı unsurlarından oluşan bütün, diğeri ise bu malvarlığı topluluğuna kanunen tanınan kendine özgü hukuk sujeliğidir. İflas masası tüzel kişi değildir. Ancak Kanunda, iflas masası, iflas tasfiyesinin gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak hak sahibi sayılan kendine özgü bir hukuk sujesi olarak kabul edilmiştir. İflas idaresi de bu kendine özgü hukuk sujesinin temsilcisidir. Anılan Kanunda, masa teriminin bu iki esas anlamının dışında kullanılmasına yol açan hükümlerindeki ifadelerin düzeltilmesi ve iflas masası teriminin asıl anlamları dışında kullanılmamasının yorum ve uygulama açısından daha isabetli olacağı kanısındayız. İflas masası, iflasın açılması anında kendiliğinden oluşur. İflas masasına yasal olarak masaya girmesi gereken şeyler yani haczedilebilen ve müflise ait olan malvarlığı unsurları dahildir. Ancak iflasın açılması anında müflisin elinde olan tüm malvarlığı unsurları, haczedilemeyenler ve müflise ait olmadığı iddia edilenler de dahil bu iddialar ile birlikte mevcudat defterine kaydedilir. Haczedilemeyen malvarlığı unsurları masaya kaydedilse de müflise bırakılır. Müflise ait olmayan malvarlığı unsurları da masadan çıkartılır. Bu arada müflisin iptale tabitasarruflarla elden çıkardığı mallar için iflas idaresi tarafından bu malları edinen kişilere karşı iptal davası açılarak söz konusu mallar masaya dahil edilir. Bu şekilde, yasal olarak olması gereken masa ile el konularak tasarruf altına alınan masanın sınırları bağdaştırılmaya çalışılır. İflas masasına iflasın açılması anında müflise ait olan malvarlığı unsurları girdiği gibi, iflasın kapanmasına kadar müflisin edindiği malvarlığı unsurları da dahildir. Yalnız iflasın açılmasından sonra müflisin kişisel çalışması karşılığı edindiği şeyler masaya girmez. Haczedilemeyen malvarlığı unsurları iflas masasının dışında kalır. Haczedilmezliğin tespiti bakımından esas alınacak olandan, iflasın açılması anıdır. Müflisin haczedilebilen malvarlığı unsurları nerede bulunursa bulunsun iflas masasına dahildir. Bu nedenle müflisin yurt dışında bulunan malvarlığı unsurlarında, kural olarak, iflas masasına girer. Ancak, malların bulunduğu ülke ile Türkiye arasında, iflasın yurt dışı etkilerinin tanınmasına ilişkin bir anlaşma yoksa bu mallar fiilen iflas masasına dahil edilemez. Bunun için Türkiye'nin Avrupa Birliği' ne girmeye aday bir ülke olarak İflas Kanununu, Avrupa Topluluğunun, üye ülkelerin sınır aşıcı etkileri olan aciz usullerinin birleştirilmesi amacıyla hazırladığı Avrupa Topluluğu 'Aciz Usulleri Tüzüğü'ne uyumlu hale getirmesi gereklidir. İflas masasına müflise ait haczedilebilen tüm malvarlığı unsurları dahildir. Müflisin sahip olduğu taşınır ve taşınmaz mallar iflas masasına girdiği gibi onun sahip olduğu sınırlı ayni haklar da masaya dahildir. Bu malvarlığı unsurlarına müflisin tek başına ya da paylı mülkiyet kurallarına göre sahip olması önemli değildir. Müflisin sahip olduğu hakların tam hak ya da beklenen hak olmaları da masaya girmeleri açısından önemli değildir. Müflisin fikri ve sınai haklardan doğan mali hakları alenileşmiş olmak koşulu ile iflas masasına dahildir. Son olarak, müflisin alacaklarının da iflas masasına girdiği belirtilmelidir. Bunların muaccel olup olmaması, şarta ya da vadeye bağlı olması, paraya ya da başka bir şeye ilişkin olması mevcut ya da gelecekteki bir alacak olması masaya girmeleri bakımından önemli değildir. Önemli olan iflas açıldığı anda bunların hukuki bir temelinin bulunmasıdır. VI