Kadın bakış açısından kadın bedeninin estetik inşasında Instagram'ın rolü: Üniversite örneği

Bu çalışma da kadın bakış açısından kadın bedeninin estetik inşasında Instagram'ın rolü araştırılmış ve bu durum alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve Instagram'da 'iktidar yapılarının' tüketim, estetik ve beğeni yoluyla kadın bedeni üzerindeki hükümranlığını nasıl pekiştirdiği, kadın bedeninin müdahaleyle nasıl yönetilip yönlendirildiği üzerinde durulmuştur. Sosyal medyayla hayatımıza giren görünürlükle birlikte insanların yaşamları büyük oranda performansa dönüşmüş durumdadır. İnsanların yarışa dönüşmüş güzellik idealleri ve bunun paylaşım performansları hem tüketimi artırarak doğal çevrenin kirlenmesine, dünyadaki hammaddenin azalmasına, birilerinin daha fazla tüketirken ötekilerinin daha fazla çalışmak zorunda kalmalarına hem de yaşamlarını performansa çevirmiş bu insanların durmadan tüketerek 'daha değerli olmak' yönünde çaba sarf etmelerine yol açmaktadır. Bu durum toplumsal bir yarışa dönüşerek; insanları tek tipleştirmiş, israf ekonomisini, bilinçsiz tüketimi arttırmış dolaylı olarak çevre kirliliğini ve toplumda hasetin bir kültür olarak ortaya çıkmasına neden olmuş, sonuç olarak bütün bu sayılanlar toplumsal çatışmaların çıkmasına zemin hazırlamıştır. İlgili literatür incelendiğinde Instagram ve kadın bedeni ile ilgili çalışmalar olduğu görülmekle birlikte; konuyu, çeşitli yaklaşımlardan hareketle ele alan ve özgün bir ölçekle veri toplayan başka bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda, çeşitli kuramsal perspektiflerden hareketle kavramsallaştırdığımız yalnızca bu çalışma için geliştirilmiş bir ölçek kullanılması açısından çalışmanın diğer benzer konulu çalışmalardan ayrıldığı ve literatüre katkı sağlaması bakımından önemli olduğu söylenebilir. Ayrıca çalışmanın kapsadığı illerde daha önce bu şekilde karşılaştırmalı bir çalışma yapılmadığı, söz konusu illerde bulunan üniversitelerdeki kadın öğrencilerin karşılaştırılmasına imkan verdiği için bu çalışma daha sonra yapılacak olan benzer çalışmalar için önemli göstergeler sağlayacağı da söylenebilir. Bu çalışma tarama modeli ile gerçekleştirilmiş nicel bir araştırmadır. Çalışmanın örneklem seçiminde ölçüt ve amaçlı örneklem yöntemleri tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu İstanbul Üniversitesi, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 2403 kadın üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Bu çalışmada bedene yönelik algının, tüketimin, beden ve estetiğe yönelik algının kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasını yordama düzeyini belirlemek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çalışmacı tarafından geliştirilen üç faktörlü ve 36 maddeden oluşan 'Estetik Algı Ölçeği'yle elde edilmiştir. Bu çalışmada bedene yönelik algının, tüketimin, beden ve estetiğe yönelik algının kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasını yordadığı sonucu bulunmuştur ve kadın üniversite öğrencilerinin bedenlerinin estetik inşasında Instagram'ın önemli bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca demografik faktörler, Instagram kullanma durumları ve kadın bedeninin estetik inşası arasındaki ilişkiler incelendiğinde, günümüzde Instagramı'ın kadınların bedenleri üzerinden dünyayı algılamalarında büyük bir etkiye sahip olduğu düşünülebilir.