turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ebu 'Ubeyd el-Kasım b. Sellam ve Kitabu'l-Ems̱al adlı eserinin tahlili

İslamiyetin gelişi ile sözlü kültürden yazılı kültüre geçiş yapan Arap milleti Arap dili alanında birçok eser vermeye başlamışlardır. Bu sebeple olsa gerek Hicri 2. ve 3. asır birçok araştırmaya konu olmuş, halen de ilgi çekmeye devam etmektedir. İslami ilimlerin teşekkülünün gerçekleştiği bu dönemde mesel alanında da birçok eser telif edilmiştir. Ebu 'Ubeyd el-K asım b. Sellam'ın Kitabu'l-Emsal adlı eseri bu dönemde yazılmış en önemli eserlerden birisidir. Ebu 'Ubeyd, bu eserinde meselleri konularına göre taksim ederek yeni bir metot kullanmıştır. Bütün bunlar dikkate alınarak Ebu 'Ubeyd'in Kitabu'l-Emsal adlı eseri bu araştırmanın konusu olarak tercih edilmiştir. Bu çalışmada öncelikle Ebu 'Ubeyd'in yaşadığı dönem hakkında genel bilgiler verilmiş, hayatı ve ilmi hayatı üzerinde durulmuştur. Ebu 'Ubeyd, genel olarak dilciliği ile tanınmakla birlikte sadece tek bir alan ile yetinmeyip pek çok farklı alanda eserler telif ettiği görülmüştür. Ebu 'Ubeyd'in eserinde dikkat çeken en önemli özellik eserini konularına göre taksim etmiş olmasıdır. Bunun yanında meselleri açıklarken ayet, hadis ve şiir ile birlikte sahabe sözü, tabiin sözü ve önemli şahsiyetlerin sözlerini kullanması eserin en önemli özelliklerindendir. Bu çalışmada, eserde kullanılan bu tür özellikler tespit edilerek takip edilen metot belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak Ebu 'Ubeyd'in bu alana olan katkısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Divanü Lugati't-Türk'te /t-/ sesi ile başlayan sözcüklerin yeni Uygur Türkçesine yansımaları

Çalışmamızın temel amacı, Divanü Lugati't-Türk'te /t-/ sesi ile başlayan sözcükleri Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığında arayarak tespitini yapmaktır. Bu amaçla 11. yüzyılda yazılan Divanü Lugati't-Türk'ün söz varlığının /t-/ sesi ile başlayan sözcükleri belirlenen kaynaklarda taranarak Yeni Uygur Türkçesine yansımaları bulunmaya çalışılmıştır. Orta Asya edebi lehçesinin kökeni Uygurcadır. Hakaniye Türkçesi Doğu Türkistan'ın belli başlı kentlerinde kullanılmıştı. Yine aynı dönemin eseri olan Divanü Lugati't-Türk ile günümüz Yeni Uygur Türkçesi kaynağı bakımından örtüşmektedir. Bu çalışmamızda Karahanlı döneminin bir eseri olan Divanü Lugati't-Türk'ün söz varlığının Yeni Uygur Türkçesindeki görünümü aynı dilin sözlükleri aracılığıyla tespit edilmiştir. Türkçenin lehçe tasnifinde kullanılan seslerden biri /t-/ sesidir, /t-/ sesindeki değişmeler lehçeler arası farklılıkların oluşum tablosunu karşımıza çıkarır. Çalışmamıza konu olan /t-/ sesini seçmemizdeki nedenlerden biri de budur. Bu sebeple geçiş dönemi eseri olan Divanü Lugati't-Türk'ün, günümüz Doğu Türkçesini temsil eden Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığı ile karşılaştırılmasının lehçe tasnifi ve sözlükçülük çalışmalarını olumlu yönde etkileyeceğini düşünmekteyiz. Çalışmamızın giriş bölümünde Uygur Türkleri, Yeni Uygur Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinin ses bilgisi hakkında tanıtıcı bilgi verdik. İnceleme bölümünde ise, taranan kaynaklarda karşılığı bulunan Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığını ses, anlam, yapı özelliklerine göre sınıflandırdık. Listesi çıkarılan sözcükler geçirdikleri anlam ve ses değişikliklerine göre başlıklandırılmış, her konu başlığının altına açıklaması yazılmıştır. n İsim ve fiil türlerine göre incelenen sözcükler aldıkları türetme eklerinin çeşitlerine göre sınıflandırılmış, her ekle ilgili örnek sözcükler eklerin karşılarına yazılmıştır. İsim türündeki sözcükler niteliklerine göre değerlendirilmiş somut ve soyut sözcüklerin listesi çıkarılmıştır. Ayrıca Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığında yer almayan sözcükler, sınıflaması yapılan sözcüklerin sonunda ayrı bir değerlendirmeye tabi tutulmuşlardır. Yeni Uygur Türkçesinin taranan kaynaklarında belirlenen ortak sözcükleri Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkmence sözlüklerden taranan ortak sözcüklerle karşılaştırılarak Doğu ve Batı Türkçesinin temel söz varlığına ulaşılmıştır. Son olarak, çalışmamızın değerlendirme ve sonuç bölümünde incelemelerimiz sonucunda tespit edilen verilerin sayısal ifadelerle kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Sözcük : Divanü Lugati't-Türk, /t-/ Sesi, Yeni Uygur Türkçesi
Özbek Türkçesiyle yazılmış Said Ahmad'ın 'Tanlangan Asarlar' adlı eserinde zarf-filler

Özbek Türkçesi, Türk dilinin üç büyük grubundan biri olan Güneydoğu Türkçesi kapsamında değerlendirilir ve Çağatay Türkçesinin devamı olarak kabul edilir. Özbek Türkçesi, Çağdaş Türk Lehçeleri arasında, Türkiye Türkçesinden sonra en çok konuşulan lehçedir. Çalışmada 20. yüzyıl Özbek edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Said Ahmad (1920 2007)'ın 'Tanlangan Asarlar' adlı eserinde yer alan hikayelerdeki zarf-fiiller incelenmiştir. Özbek Türkçesiyle Yazılmış Said Ahmad'ın 'Tanlangan Asarlar' Adlı Eserinde Zarf-Fiiller başlıklı çalışma üç bölümden meydana gelmektedirÇalışmanın Giriş bölümünde; Çalışmaya Konu Olan Eser ve Yazarı, Çalışmanın Amacı ve Önemi, Yöntem, İnceleme, Özbek Adı, Özbek Türklerinin Tarihi, Özbek Türkçesi, Özbek Edebiyatı ve Zarf-Fiiller hakkında genel bilgiler yer almaktadır. 'Tanlangan Asarlar' adlı eserdeki hikayelerin taranarak hikayelerde geçen ve çalışmanın esas bölümünü oluşturan zarf fiillerin tespit edilmesi, tespit edilen zarf fiillerin asıl zarf-fiiller ve zarf-fiil fonksiyonunda kullanılan birleşik şekiller olmak üzere iki başlık halinde gösterilerek incelenmesiyle İnceleme bölümü oluşturulmuştur. Bu bölümde; önce metinde geçen bütün zarf-fiil ekleri tespit edilmiş, sonra inceleme yapılırken tespit edilen bu zarf-fiil eklerinin kullanıldığı benzer cümlelerin bir kısmı örnek olarak sıralanmıştır. Örnek olarak verilen bu cümlelerin metinde geçtiği sayfa ve satır numarası, cümlenin hemen yanında şu örnekteki gibi gösterilmiştir: Uning Davlat mukafatiga sazavar bolgani ham bejiz emas (5/30) . Sonuç bölümü, bu çalışmada elde edilen sonuçları içermektedir.
Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde ezgi birimlerinin yapısı

Söylem dilbilgisi çerçevesinde dilbilgisi, bağlamdan kopuk, soyut ve tek başına var olabilen bir dizge olarak değil, düzenlenişi ve kullanımı, toplumsal etkileşim ve insanların zihnindeki biliş ile etkileşimde olan bir dizge olarak görülmektedir. Bu yaklaşım, sezgisel yolla oluşturulan veri tabanına değil, konuşucuların doğal ortamdaki karşılıklı konuşmalarında 'ne yapıyor' olduklarını temel alan veri tabanına dayanır. Karşılıklı konuşma çözümlemesi için önerilen dilsel birim, konuşucunun fizyolojik gereksinimini ve söylemi parçalara ayırma gereksinimini yansıtan 'ezgi birimi'dir. Söylem Dilbilgisi yaklaşımından yola çıkan bu çalışma, Türkçede ezgi üzerine yapılan çalışmalarda ve Türkçe doğal ortamda oluşan sözlü söylem çalışmalarında hemen hemen hiç ele alınmamış Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde ezgi birimlerini araştırmaktadır. 8u bağlamda, bu çalışma aşağıdaki soruları yanıtlamayı amaçlamaktadır: 1. Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde ezgi birimlerinin sözdizimsel yapısı nedir? 2. Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde ezgi birimlerinin büyüklüğü, yani ortalama uzunluğu nedir? 3. Bu çalışmanın bulguları, Croft'un (1995) öne sürdüğü, ezgi birimlerinin dilbilgisel edinç ile ilişkili olduğu savını desteklemekte midir? Çalışmanın veri tabanı, 2 kişinin doğal ortamda gerçekleştirdiği 5 karşılıklı konuşmanın kaydedilip ezgi birimlerine ayrıştırılarak yazıya dökülmesiyle elde edilen metinlerden oluşmaktadır. Veri tabanının ezgi birimlerine ayrıştırılmasında öncelikle duyumsal olarak çalışılmış, daha sonra bu işlemin PRAAT konuşma analizi programında denetlemesi yapılmıştır. Çalışmanın bulguları, Türkçe karşılıklı konuşma söyleminde, ezgi birimlerinde sıklıkla görülen sözdizimsel yapının tümcecik olduğunu ve ezgi birimlerinin ortalama 3 sözcükten oluştuğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra, ezgi birimlerinin dilbilgisel edinç ile sıkı bir ilişki içerisinde olduğu gözlemlenmiştir. vı
Using theatre extracts in teaching speech acts to turkish efl students with special reference to apologies and refusals

Dil kullanımında edimbilim ve sosyodilbilim kurallarının geliştirilmesi dil öğrenenler açısından önemlidir. Dili çeşitli durumlara uygun bir şekilde anlamak ve kullanmak gereklidir, aksi takdirde, iletilmek istenen önemli noktalar gözden kaçabilir veya mesajların yanlış anlaşılmasına sebep olabilir. Daha da kötüsü, iletişim bütünüyle kopabilir hatta ikinci dil kullanıcıları duyarsız, kaba ve beceriksiz kalıp yargılarıyla etiketlenebilir (Thomas,1983). Özürler ve redler, kültürden kültüre değişiklik gösterdikleri için oldukça karmaşık söz eylemleridir; bu yüzden bu dile özgü anlamsal formüller yanlış anlaşılmalara açıktırlar. Bu çalışma, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen Türk Hazırlık sınıfı öğrencilerine tiyatro eserlerinden yapılan alıntıların özgün materyal olarak kullanılması yoluyla İngilizce özür dileme ve reddetme söz eylemlerinin karmaşık ve detaylı özelliklerini öğretmeyi hedeflemektedir. Veriler anadili olarak İngilizce konuşan 10 Amerikalı ve yirmisi uygulama yirmisi control grubu olmak üzere 40 hazırlık okulu öğrencisi Türk denekden toplanmıştır. Özür ve reddetme söz eylemlerini içeren sözlü söylem tamamlama testi bilgi toplama tekniği olarak katılımcılara ön test ve son test aracılığıyla verilmiş ve etnografik veri toplama aracı olarak da sınıf içi uygulamaları videoya kaydedilmiştir. Bir ders dönemi boyunca Amerikan ve İngiliz oyun yazarlarının oyunlarından alınan parçalar edimbilimsel öğretimle beraber kullanılmıştır. Bulgular, tiyatro alıntıları kullanarak etkili bir söz eylem öğretiminin, belirli durumlarda öğrencilerin ana dil kullanıcıları benzeri ifadeler kullanmalarına yardımcı olduğunu ve sosyodilbilimsel davranışlarını etkilediğini göstermiştir.
Necİb Mahfuz'un Melhametu'l-Harafİş romanının şekil ve muhteva açısından tahlili

Eşitlik ve adalete dayanan bir yönetim, tüm toplumların kendisini yönetenlerden uygulanmasını beklediği bir haktır. Bir toplumun siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan yükselerek dünya ülkeleri arasındaki konumunu elde etmesi ancak adalet ve eşitlik temelinde sağlanabilir. Tarihin ilk dönemlerinden günümüze kadar tam olarak gerçekleşme imkanı bulamayan tüm bu arzu ve umutlar zamanla masal, destan, hikaye ve roman gibi edebi türlerde önemli bir tema olarak yerini almaya başlamıştır. Bu bağlamda Arap edebiyatının önde gelen romancısı Necib Mahfuz'un sosyal ve felsefi romanlarından biri olan 'Melhametu'l-Harafiş' adlı romanı tez konusu olarak çalışılmaya değer görülmüştür. Bu çalışmayla yazarın hem romancılık anlayışı teknik açıdan incelenmiş hem de yukarıda sunulan bilgiler çerçevesinde Mısır toplumunun sosyal portresi irdelenmiştir. Çalışmada Mahfuz'un hayatı, romancılığı ve eserleri üzerinde durulduktan sonra tezin asıl konusunu oluşturan 'Melhametu'l-Harafiş' romanının künyesi, konusu ve edebi yönüne vurgu yapılmıştır. Romanın şekil ve muhtevasını oluşturan olay örgüsü, şahsiyetler, temalar, zaman, mekan, dil, üslup ve anlatımda kullanılan teknikler ayrıntılı bir şekilde ele alınarak incelenmiştir. Daha sonra aynı konu etrafında kurgulanan Evladu Haratina romanı ile arasındaki benzerlikler tahliller yapılarak mukayese edilmiştir.
Denizli Çal ilçesi Selcen Köyü ağzının fonolojik ve morfolojik açıdan incelenmesi

Bu çalışmada Denizli Çal ilçesinin Selcen köyü ağzının fonolojik ve morfolojik özellikleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla yörede derleme çalışması yapılmış ve buradan elde edilen veriler titizlikle deşifre edilmiştir. Çalışma 'Giriş', 'İnceleme', 'Metin' ve 'Dizin-Sözlük' olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde, Çal ve Selcen'in tarih ve coğrafyası hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bölümde aynı zamanda yöre hakkında yapılan ağız çalışmalarına ve çalışmada kullanılan yöntemlere değinilmiştir.'İnceleme' bölümü çalışmanın ana bölümüdür. Bu bölüm 'Fonolojik Açıdan İnceleme' ve 'Morfolojik Açıdan İnceleme' olmak üzere iki ana başlıktan oluşmaktadır. 'Fonoloji' kısmında Selcen ağzının ses özellikleri ve yörede meydana gelen ses olayları örneklerle açıklanmıştır. 'Morfoloji' kısmında ise Selcen ağzının şekil özellikleri tespit edilmiş ve örneklendirilmiştir. 'Metin' bölümü çalışmada temel alınan metinlerin yer aldığı, çalışmanın kaynak bölümüdür. Burada, metinlerin kolayca anlaşılabilmesini sağlamak amacıyla diyaloglar bozulmamış ve her diyalog bir paragraf kabul edilerek numaralandırma yapılmıştır. Çalışmanın son bölümü ise 'Dizin-Sözlük' bölümüdür. Bu bölüm Selcen ağzının kelime varlığını ve ses değişmesine uğrayan kelimeleri görmeyi sağlayacaktır. Sözlük bölümünde ise ağızda kullanılan ölçünlü dilden farklı kelimelerin anlamları verilmiştir.
بناء معجم تعليمي محوسب أحادي اللغة للناطقين بغير العربية في المستوى المبتدئ وفق مستويات الإطار المرجعي الأوروبي المشترك للغات

Bu tez çalışması, 'Diller için Avrupa Ortak Referans Çerçevesi' kapsamında dijital ortamda, anadili Arapça olmayanlara yönelik başlangıç seviyesinde tek dilli bir eğitim sözlüğü oluşturmak için öneriler sunmayı amaçlamıştır. Araştırmada hem analitik betimleyici hem de deneysel yaklaşım izlenmiştir. Sözlükte yer alacak sözcük maddelerini belirlemek ve bunları ortak 'Avrupa Ortak Referans 'Çerçevesi' seviyelerine göre sınıflandırmak amacıyla, anadili Arapça olmayanlara yönelik başlangıç düzeyindeki Arapça öğrenenler için özel olarak hazırlanmış eğitim materyalleriyle ve 'Dijital Dilbilimi Standartları'yla uyumlu dilbilimsel bir derleme oluşturulmaya çalışılmıştır. Araştırmada ayrıca dil derlemesinden çıkarılan sonuçları içeren bir anket hazırlanmış ve bu anket, sözlük maddelerinin belirlenen seviyeye uygunluğunu doğrulamak amacıyla, Arapça öğretimi alanında uzman bir grup üzerinde uygulanmıştır. Bu tez çalışmasında, bir dizi sonuca ulaşılmıştır. Bunlardan en önemlisi, hedef kitlenin ihtiyaç duyduğu sözlük maddelerinin bir listesini oluşturmaktır. Bu liste, belirli metinlerde en çok tekrar edilen 1878 sözlük maddesini içermektedir. Tüm menü sekmeleri başlangıç seviyesi için (A1 Öncesi) , (A1) , (A2) olmak üzere üç alt seviyede gruplandırılmıştır. Ayrıca sözcük maddeleri, öğrenilmesi gereken konulara göre tasnif edilmiştir. Bu liste, kullanıcıların dijital ortamda sözlükten nasıl yararlanacağını anlatmasının yanı sıra hem Arapça öğrenmek isteyenler hem de bu alanda çalışan öğretmenler, müfredat tasarımcıları, test geliştiriciler ve benzeri alanlar için önemli bir referans niteliğindedir.
A learner corpus based study on second language lexicology of Turkish students of English

1960 larda, dilbilim alanında bilgisayarda işlenebilir bütüncenin ortaya çıkması, dilbilimaraştırmalarının yönünü büyük ölçüde söz dizimi ve sesbilim araştırmalarından çoğunlukla geleneksel yaklaşımlar kapsamı altında ihmal edilen birçok alanlara çevirmiştir. Ve şu ankiaraştırmanın hedefi olan sözlük bilimi bu değişimden asıl faydalanan olmuştur. Bilgisayarlı aradil bütünce tabanlı yaklaşımını kullanan bu çalışma, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen Türk öğrencilerinin yazılı örneklerinden elde edilen bütüncenin çok yönlü bir şekilde sözlüksel açıdan bilgisayarda analizi üzerine kuruludur. Bu bütünceninsözlüksel açıdan incelenmesi Louvain Corpus of Native English Essays veri tabanından derlenen aynı büyüklükte bir bütüncenin hazırlanmasını gerektirmiştir. Çalışma, bilgisayarda karşılaştırmalı ve analitik yöntemleri kullanarak şunları hedeflemiştir:(1) aradil kullanıcısının sözcük bilgisinin zorluk derecesi ve zenginliği. (2) aradil bütüncesi ilk 200 en sık kullanılan sözcük acısından yüzde ve özellik bakımından ne dereceye kadarreferans bütünceden farklılık göstermektedir? (3) aradil bütüncesinin en dikkat çekici ve basmakalıp özellikleri nedir? Aradil bütüncesi aradil kullanıcılarının anadillerinden ne dereceye kadar etkilenmektedir. Bulgular göstermektedir ki: (1) aradil bütüncesi sözcük çeşitliliği ve yoğunluğu açısından referans bütüncesinden çok daha az karmaşık bir yapıya sahiptir. (2-3) aradil kullanıcılarının ilk 200 sözcüğü belirgin bir şekilde, belirsizlik ifade eden sözcükler, anadil kullanıcısına göre bazı sözcüklerin az kullanımı, veya çok kullanımı açısından belirgin bir şekilde farklılık göstermektedir. Bu farklılık aradil kullanıcısının biricidilinin dilbilgisel ve anlatım özelliklerinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Anahtar sözcük: Bütüncedilbilim, aradil, sözcüksel çözümleme, aradil bütüncesi, azkullanım/çok kullanım
Oğuz grubu Türk lehçelerinde zarf-fiiller

Oğuz Türkçesi; coğrafi yönlere göre bakıldığında, Türkçenin Güney-batıgrubunda yer almaktadır. Türk lehçeleri içinde konuşur sayısı bakımından en fazlakonuşuru olan lehçedir. Oğuz Türkçesi, kendi yazı dilini oluşturduğu zamandan günümüze değin, basta Anadolu coğrafyasında olmak üzere Oğuzların yerleşmiş olduğu muhitlerde, çok sayıda eser ortaya koymuştur. Çalısmamız, bu eserlerde görülen ve anlatımı kolaylastıran zarf-fiil ile zarf-fiillik yapıları tanıtmayı amaçlamaktadır. Tezimizin, Giris bölümünde Oğuz Türkleri ve Oğuz Türkçesi hakkında bilgi verildikten sonra çalışmamızın konusu ve sınırları ile yöntemi açıklanmıştır. Devamında zarf-fiiller ile zarf-fiillik yapılar, kendi içinde sınıflandırılmıştır. Sınıflandırılan bu unsurlar daha sonra Yapı ve İşlev baslığı altında incelenmiştir. Sonuç bölümünde, ortaya çıkan veriler değerlendirilmiştir. Son olarak, çalışmamızda kullandığımız kaynakların verildiği Kaynakça bölümü gösterilmiştir.
Yüzey yapı değişiklikleri ile öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki üzerine bir inceleme

Bu çalışmanın amacı, yüzey yapı değişikliğine uğramış bilgilendirici ve hikaye edici metinler ile okuduğunu anlama becerisi açısından düşük, orta ve yüksek seviye olarak gruplandırılan 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, Türkçe ders kitaplarında bulunan biri bilgilendirici biri hikaye edici türde olmak üzere iki metin üzerinde yapılan yüzey yapı değişiklikleri ile öğrenci seviye gruplarında okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki tespit edilmiştir. Araştırma, nicel ve nitel verilerin bir arada toplandığı karma yöntem niteliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Samsun ili Atakum ve İlkadım ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında 7. sınıfta öğrenim gören 525 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Ateşman Okunabilirlik Formülü, Akşamla Gelen Metni Okuduğunu Anlama Soruları, Tac Mahal Metni Okuduğunu Anlama Soruları ve Okuma Tutum Ölçeği ile; nitel verileri ise Metinler Üzerinde Yapılan Değişimler İçin Öğrenci Görüşme Formu ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS 21 programında frekans, yüzde, ANOVA, Friedman Testi analizleriyle; nitel veriler ise içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda, yüzey yapı değişiklikleri ile öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu; öğrencilerin metinler üzerinde yapılan yüzey yapı değişikliklerine karşı olumlu görüş belirttikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda metinlerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerine etkisini daha etkili hale getirmek amacıyla ilerde yapılabilecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Nimuneyen çİroken derasayİ yen Çaldirane li gorİ rebaza morfolojiye ya Vladimir Propp

Bu çalışmamızda Çaldıran yöresinden derlediğimiz efsanevi masalları Rus Folklorist Vladimir PROPP'UN olağanüstü masalların morfolojisi yöntemine göre analiz edeceğiz. Bilindiği üzere Rus Folklorist Vladimir PROPP masallarda geçerli olan fonksiyonların analiz edilmesinde ve yorumlanmasında ve ayrıca masallarda geçen motiflerin tespit edilmesinde onun olağanüstü masalların morfolojisi yöntemi önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışmamızda ilk bölümde genel olarak folklor ve folklorik çalışmalara yönelişin sebepleri üzerinde duracağız. Bu bölüm ve bu bölümün alt bölümlerinde yine genel olarak Kürt Halk Edebiyatı türleri üzerinde duracağız. Bu bölümün son kısmında ise temel konu alanı veya masallar ve masalların karakteristik özellikleri üzerinde duracağız. İkinci bölümde genel olarak Rus Folklorist Vladimir Propp ve onun olağanüstü masalların morfolojisi yöntemi üzerinde duracağız. Daha sonra ise Rus Folklorist Vladimir PROPP'A göre masallarda geçen motif veya fonksiyonlar ve bu motif veya fonksiyonların sınıflandırılması üzerinde durulacaktır. Üçüncü bölüm de ise Çaldıran yöresinden derlenilen bu olağanüstü masalları Rus Folklorist Vladimir PROPP'UN olağanüstü masalların morfolojisi yöntemine göre irdeleyeceğiz. Bu bölümde Çaldıran'dan derlediğimiz efsanevi masalları Vladimir PROPP'UN 100 rus masallarından tespit etmiş olduğu 31 rol/fonksiyona göre inceleyeceğiz. En son bölüm de ise bu çalışmaya konu olan derlenilen masallar ek olarak eklenecektir.
Göstergebilim kiplikleri açısından anlatı kişilerinin incelenmesi

Göstergebilim, anlamlı yapıları çözmeyi amaçlayan bir bilim dalıdır. Anlatılar da anlamlı yapılardan biridir. Anlatılardaki göstergeleri inceleyen yazınsal göstergebilimin incelediği unsurlardan biri kişi kavramıdır. Kişi, göstergebilimin çözümleme düzeylerinden anlatısal yapıların içinde yer alır. Kiplik, pek çok alanın ortak kullandığı bir terimdir. En genel tanımıyla, konuşucunun söyledikleriyle ilgili tutumudur. Göstergebilimde kiplik ise bir sözcenin yüklemini biçimlendiren durum olarak tanımlanır ve göstergebilimde dört temel kiplik vardır: isteme, zorunda olma, bilme ve muktedir olma. Anlatı kişileri ile ilgili yapılan pek çok çözümleme vardır. Ancak bu çözümlemeler genellikle başkişi üzerine yapılır. Kipliklere göre, yazınsal göstergebilimin çözümleme yöntemine uygun olarak anlatı kişileri incelendiğinde yalnızca başkişi değil, anlatıdaki tüm kişiler ayrıntılı bir biçimde ortaya konur. Dört temel kipliğe göre biçimlenen kişiler, anlatıda durum ve dönüşümlerini bu kipliklere göre oluştururlar. Bu nedenle kiplik, anlatıda kişi incelemeleri için belirleyici bir kavramdır.
Türkçe sözlü söylem yapısı ve artgönderim

Son 25-30 yılda dilbilgisi ve söylem çalışmalarının pek çoğu gönderim-izleme dizgeleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çalışmalardan elde edilen bulgular, kullanılan gönderim-izleme dizgesi ile edimbilimsel ve söylemsel etkenler arasında güçlü bağlantılar olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, artgönderimsel örüntüleme ile söylem yapısının ilişkili olduğu savlanmaktadır. Çünkü söylem, aşamalı biçimde düzenlenmiş önermeler dizisidir ve söylemin bu aşamalı yapısının artgönderim kullanımında önemli rolü söz konusu olabilir. Bu savı temel alarak, bu çalışma Türkçe sözlü söylemde artgönderimsel örüntülemeyi ve bu örüntülemede etkili olan söylemin aşamalı yapısını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, 1. sözlü söylem yapısı içinde 3. kişi insan göndergeleri için kullanılan artgönderim örüntülerinin nasıl bir dağılım gösterdiği; 2. dağılımları belirlenen bu artgönderim örüntüleri ile söylemin retorik yapı özellikleri arasında nasıl bir ilişki olduğu sorularının yanıtları araştırılmıştır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini, metinlerin, çizgisel boyutunun yanı sıra, biçimlendirilmelerinin ve anlamlandırılmalarının aşamalı bir şekilde gerçekleştirildiği görüşünü temel alan Aşamalı model oluşturmaktadır. Çalışmanın araştırma yöntemi olarak da, metinleri aşamalı bir biçimde düzenlenmiş önermeler kümesi olarak ele alan ve metinleri bileşen birimlerine ayırarak çözümlemeyi gerektiren Retorik Yapı Çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri tabanı bir televizyon programından alman 5 metinden oluşmaktadır. Türkçe sözlü söylem yapısında söylemin aşamalı yapısının artgönderimsel örüntülemede etkili olduğunu savladığımız bu çalışmada metinlerin çözümlemelerinden elde edilen bulgular çalışmanın savını doğrulamıştır.