Cooperation strategy models for the Central Asian Region and future scenarios on Turkey

Bu doktora tezi temel olarak iki amaca sahiptir. Bunlardan ilki; eski Sovyetler Birliği'nin Güney coğrafyasında, şu anda Orta Asya Cumhuriyetleri'nin bulunduğu bölgede Türkiye'nin ekonomik, siyasal ve güvenliğe ilişkin beklentileri maksimize edebilmesi için işbirliği stratejisi modelleri geliştirmek ve ikincisi; bu işbirliği stratejisi modellerinin uygulanmasını takiben belirecek olası yeni güç dengesi kapsamında Türkiye'nin içinde bulunacağı olası durumu senaryo planlama metodunu kullanarak oluşturulacak gelecek senaryoları ile tahmin etmek ve bunu gerçekleştirerek Türk karar alıcılarım oluşacak bu olası güç dengesi sisteminden önceden bilgilendirmek. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Bölüm I'de Orta Asya halkları ve Orta Asya bölgesine ilişkin genel bilgi sunulmaktadır. Bu bölümde temel olarak dört husus üzerinde yoğunlaşılmıştır: İlk olarak; Türk kökenli halkların tarihi, Osmanlı İmparatorluğu ve Rus hakimiyeti altındaki Türk Hanlıkları arasındaki münasebetler, Sovyetler Birliği hakimiyeti altındaki Orta Asya halkları ve Türkiye Cumhuriyeti'ndeki Türkler arasındaki münasebetler açıklanmakta, ikinci olarak; Türk karar alıcılarını Orta Asya Cumhuriyetleri' ni Türk dış politikasının ilgi alamna dahil etmeye sevk eden faktörler belirtilmekte, üçüncü olarak; Orta Asya Cumhuriyetleri'nin politik, sosyal, ekonomik yapısı, Orta Asya bölgesinin coğrafi ve ekonomik önemi ve son olarak Türkiye'nin Orta Asya bölgesindeki rolü ifade edilmektedir. Bölüm n'de dört farklı 'İşbirliği Strateji Modelleri' önerilmektedir; Strateji Modeli I: Türkiye- AB. D., Strateji Modeli E: Türkiye- AB. D-İsrail, Strateji Modeli m: Türkiye- A. B. D.-İran ve Strateji Modeli IV: Türkiye-Orta Asya Ekonomik İşbirliği. Bu strateji modelleri gerçekleşme olasılığı en yüksek olandan gerçekleşme olasılığı en düşük olana şeklinde numaralandınlmaktadır. Diğer bir deyişle tezde işbirliği strateji modellerine dahil edilen beş devletin Türkiye'ye sunacakları politik ve ekonomik avantajların aynı düzeyde olamayacağı gerçeği göz önünde bulundurularak bu beş devlet ayrı strateji modelleri kapsamına alınmaktadır. Ayrıca, İşbirliği Strateji Modelleri iki temel kritere dayandırılarak yapılandınlmaktadır: İlk olarak; bu devletlerle işbirliği gerçekleştirmesi durumunda Türkiye'nin Orta Asya bölgesindeki politikalarını kolaylaştıracak ve maksimize edebilecek ekonomik, siyasal ve kültürel imkan ve de kabiliyetlere sahip ülkelerin İşbirliği Strateji Modelleri için seçilmesi ve ikinci olarak; uluslararası ilişkilerde devletlerin milli menfaatleri hususunun hayati önem taşıdığı dikkate alınarak İşbirliği Strateji Modellerine dahil edilen devletlerin Orta Asya bölgesine ilişkin doğrudan ya da dolaylı ilgi ve beklentilerinin göz önünde bulundurulması. Bunun yanı sıra, bu bölümde sadece 'İşbirliği Strateji Modelleri' üzerinde yoğunlaşmamızı gerektiren beş temel sebep açıklanmaktadır: 1. Türkiye'nin Orta Asya Cumhuriyetleri'nin beklentilerini karşılayabilecek ekonomik güce sahip olmaması, 2. Rusya'nın Orta Asya Cumhuriyetleri' ne ilişkin politik tutumu, 3. Orta Asya Cumhuriyetleri'nin sadece Türkiye tarafindan karşılanamayacak ekonomik, politik ve güvenlik beklentileri, 4. Türkiye ve Orta Asya Cumhuriyetleri arasındaki tarihi ve kültürel farklar ve 5. Türkiye'nin Orta Asya bölgesine direkt geçiş sağlayamayan coğrafi konumu. Bölüm IIFte beş makro senaryo geliştirilmektedir; Gelecek Senaryosu I: Türkiye'nin Orta Doğu'ya İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu II: Türkiye'nin AB. D'ne İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu IH: Türkiye'nin Rusya Federasyonu'na İlişkin Olası Durumu, Gelecek Senaryosu IV: Türkiye'nin Yunanistan'a İlişkin Olası Durumu ve Gelecek Senaryosu V: Türkiyenin Avrupa Birliği'ne İlişkin Olası Durumu. Makro Senaryoların yanı sıra bazı mikro senaryolar da sunulmatadır. Mikro Senaryolar gerçekleşme ihtimali en yüksek olandan en düşük olana şeklinde numaralandırılırken; gerçekleşme ihtimali en yüksek olarak kabul edilen senaryoya, uluslararası sistemde beklenmedik bir sapma olabileceği hususu göz önünde bulundurularak, maksimum %60 realizasyon şansı tanınmaktadır. Bu bölümde işbirliği strateji modellerinin gerçekleştirilmesini takiben Türkiye'nin sadece Orta Doğu, A. B. D., Rusya Federasyonu, Yunanistan ve AB'ne ilişkin olası durumuna ait Gelecek Senaryoları geliştirilmesinin nedeni Türkiye'nin adı geçenlerden her biri ile köklü güvenlik, ya da politik ya da ekonomik sorunlarının bulunmasıdır. Beş Makro senaryo gerçekleştirilirken 'Gelecek Senaryo Planlama Metodu' kullanılmaktadır.