turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Reconsidering the distinction between community and society and the possibility of unity in civil society

Bu tezin temel amacı, toplumda birliğin olanaklı olduğunu göstermektir. Topluluk ve toplum ayrımını ele alan çalışmalarda, topluluk birliğin olduğu, toplum ise ayrışma ve yabancılaşmanın olduğu bir sosyal yapı olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu kavrayışın, Tönnies'in toplum ve topluluk kavramları arasında yaptığı ayrıma dayandığı savunulmaktadır. Tönnies, Community and Civil Society kitabında, toplulukta tanışıklık, sempati ve güven; toplumdaysa yabancılık, antipati ve güvensizlik olduğunu öne sürmektedir. Bu ayrım, toplumun doğuşuyla birlikte toplulukta değerli olan ilişkilerin yok olduğu düşüncesine yol açmaktadır. Heidegger, bu düşünceyi benimsemiş ve topluluğun yeniden canlandırılması gerektiğini savunmuştur. Bu düşünce, kendi içerisinde problemli olmanın yanında, onu milliyetçi bir bakış açısına sürüklemiştir. Oysa, Hegel, toplum ve topluluk ayrımını yeniden ele alarak, toplumu hem olumsuz hem de olumlu özellikler taşıyan bir yapı olarak değerlendirmiştir. Hegel'e göre meslek örgütlenmelerinde sağlanan karşılıklı tanınma sayesinde toplumda birlik sağlanabilir. Bu tezde, Hegel'in toplum kavrayışı ve karşılıklı tanınma düşüncesinden hareketle, toplumda birliğin olanaklı olduğunun gösterilebileceği fakat mesleki örgütlenmelerin, bugün, bu görevi yerine getiremeyeceği savunulmaktadır. Hegel'in karşılıklı tanınma düşüncesinin analizi, felsefede ve siyasette yeni bir topluluk kavrayışına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, günümüzde, yeni toplumsal hareketlerin bu bağlamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve mesleki örgütlenmelerinin fonksiyonunu yerine getirip getiremeyeceği tartışılmıştır.
Zihinl felsefesinin genel problemleri

Bu tezin amacı okuyucuya zihin felsefesinin belli başlı sorunlarını tanıtmaktır. Bu yeni felsefe alanının genel bir sunumunu sağlamak için, şu konular gözden geçirilmiştir: zihin felsefesinin felsefenin içinden ve dışından olan başka araştırma alanları ile olan ilişkisi; zihin felsefesinin tarihi; zihin ve zihinsel fenomenlere has olanı konu alan çeşitli felsefi kuramlar; zihnin doğası ve zihnin zihinsel-olmayanla ilişkisi üzerine çeşitli felsefi kuramlar; özel zihinsel fenomenleri ele alan felsefi konular; ve zihin felsefesinin kendine has özel problemleri.
Tarihte açıklama sorunu

Bu çalışma, tarih felsefesi alanında epistemolojik bir incelemedir. Çalışmanın amacı, 17. yüzyıldan bu yana doğa bilimlerinde görülen gelişmelerin etkisi altında, 'bilimsel' bir tarih bilimi kurmaya çalışan tarih felsefecileri ile tarih metodologlarının tarih anlayışlarını gözden geçirmek ve tarih felsefesinin işinin bugüne dek ne olduğunu ve ne olmasının uygun olacağını belirlemektir. Bu amaçla, çalışmanın birinci bölümünde her çeşit tarihsel oluşu ve değişmeyi tek bir ilke ya da tek bir yasayla açıklamaya çalışan tarih görüşleri ele alınmaktadır. İkinci bölümde tarih bilgisinin olanaklılığını soruşturan, tarih biliminin temellerini ortaya koymaya çalışan tarih metodologları ile bilim felsefecilerinin görüşleri gözden geçirilmektedir. Üçüncü bölüm, ilk iki bölümde ele alınan tarih felsefelerinin değerlendirilmesine ayrılmakta, 'Tarih Felsefesinde Yöntem Sorunları' başlığı altında, 'açıklama', 'anlama', 'neden', 'nedensellik', 'nesnellik', 'kesinlik' gibi bu alandaki temel kavramlar gözden geçirilerek, tarih açıklamalarında model kullanımı ve bütüncü açıklama görüşleri değerlendirilmektedir. Çalışmanın sonuç bölümünde, tarih felsefesinin epistemolojik işinin tarih bilimi için bir yöntem geliştirmek olmadığı, tarihin yapısı ile tarih bilgisinin nesnesinin ne olduğunu soruşturması gerektiği ve ontolojiden yoksun bir bilgi felsefesinden hareket etmenin, tarih bilimi ile tarih felsefesini yaz-boz tahtasından öteye götürmeyeceği sonucuna varılmaktadır.
Agnostisizm - ateizm ilişkisi

Tanrı problemi ekseninde insanlar kabaca Tanrı'ya inanan, Tanrı'ya inanmayan veya Tanrı'nın varlığı veya yokluğu hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmayan ve kararını askıya alanlar olarak üç gruba ayrılmaktadırlar. Bunlara ise sırasıyla, teist, ateist ve agnostik denilmektedir. Fakat çoğu zaman bu sınıflandırmalar keskin bir çizgiyle birbirinden ayrılamamaktadır. Teist bir insan bilgi anlamında agnostik bir konuma sahipken, inanma anlamında teist anlayışı devam ettirebilmektedir. Genel anlamda ateistler, Tanrı'nın var olmadığını iddia edenlerdir. Fakat kendini ateist olarak tanımlamasına rağmen aslında Tanrı'nın varlığını bilme konusunda aynı şekilde agnostik olduğunu düşünenler de vardır. Bunlar da yaşantılarında Tanrı yokmuş gibi yaşamaktadırlar fakat Tanrı'nın ne varlığını ne de yokluğunu bilemeyeceklerini düşünmektedirler. Agnostikler ise bu iki gruptan da ayrılır. Onlar Tanrı'nın ne varlığı ne de yokluğu tarafında da değillerdir. İnsan aklının böyle bir konuda herhangi bir bilgiye ulaşmasının imkansız olduğunu düşünürler. Agnostikler de bundan dolayı, genellikle Tanrı'ya inanma veya O'nu reddetme konusunda kararlarını askıya alırlar. Genel anlamda bu üç sınıflandırmanın sonucunda agnostisizmin her ne kadar ateizm ve teizmden farklı olduğu anlatılsa da aslında ateizmle yakın bir ilişkisi söz konusudur. Onların aynı fikre sahip oldukları nokta Tanrı yokmuş gibi tavra sahip olmalarıdır. Farklılaştıkları nokta ise ateizm Tanrı hakkında O'nun var olmadığını iddia ederken, agnostisizm ne varlığı ne de yokluğu hakkında herhangi bir iddiaya sahip olmadığını söylemektedir. Bu da aslında çok önemli bir farkı doğurmaktadır. Sonuç olarak bir insan epistemolojik anlamda agnostik-pratik anlamda ise ateist olabilir. Aynı zamanda epistemolojik anlamda agnostik-pratik anlamda ise teist de olabilir. Dolayısıyla agnostisizm her ikisiyle de hem yakın bir ilişkiye hem de bir farka sahiptir.
Mekanın politikası: Yaşamın teşebbüsleştirilmesinde mekanın rolü

Mekan ve biyopolitika ilişkisine odaklanan bu çalışmanın motivasyonu: 'insan' ve 'insan olmayan' varlıkların teşebbüsleştirilmesinde mekanın rolünü görünür kılmak ve kuramsal açıdan tartışmaya açmaktır. Bu doğrultuda, öncelikle yaşamın kaynağı olan üretken kuvvetleri kontrol eden, bastıran ve yönlendiren politikaların izi sürülmektedir. 'Oluş' ve 'kontrol' parantezlerinde yürütülen bu soruşturma, kuramsal altyapısını 'yaşamın kontrolü ve yeniden üretimi'ne dair tüm süreçler hakkında tartışma zemini sunan 'biyopolitika' kavramı aracılığıyla kurmaktadır. Biyopolitika tartışmaları Foucault ekseninde 'insanın ekonomikleştirilmesi' ; Haraway ekseninde 'teşebbüsleştirilmiş doğa ' söylemleri etrafında bedenleşirken bu iki kavram çifti tüm varlıkları kapsayacak şekilde 'yaşamın teşebbüsleştirilmesi' olarak adlandırılmıştır. Araştırmalar sonucunda biyopolitik yönetimselliğin temel bileşenleri 'fiziki/epistemolojik konumlandırma' ve 'performans' olarak belirlenmiştir. Tartışmanın mimarlık alanına tercümesi 'performans-program' eşleniğinde gerçekleşmektedir. Biyoiktidarın işleyişini belirleyen 'performans biçimleri' ile mekanın işleyişini belirleyen 'program' arasındaki ilişki çeşitli örnekler aracılığıyla açımlanmaktadır. Yapılan incelemelerde varlıkların 'performans'larını belirleyen üç majör 'program' ortaya çıkmıştır. Bunlar 'koşullama', 'imal etme' ve 'teşhir etme'dir. İnsan ve insan olmayanın kontrol edilerek yeniden üretilmesinde etkin olan bu üç program üç 'analojik model' aracılığıyla incelenmektedir: Bunlar 'laboratuvar', 'fabrika' ve 'inüze'dir. Bu üç model aracılığıyla, insanın performatif bir özne olarak konumlandırıldığı ve edimlerinin koşullandığı mekanlar ile; insan olmayanın performatif bir nesne olarak konumlandırıldığı, imal edildiği ve teşhir edildiği mekanlar arasındaki bağlantılar çözümlenmektedir. Tezin bu araştırma sahasından elde edilen bulgulara göre varlıklar 'koşullandıkça' mekan laboratuvarlaşmakta; varlıklar 'imal edildikçe' mekan fabrikalaşmakta; varlıklar 'teşhir edildikçe' mekan müzeleşmektedir. Çalışmanın nihayetinde mekanın üç temel biyopolitik özelliği olan 'laboratuvarlaşma', 'fabrikalaşma' ve 'inüzeleşme'ye direnen, türler/cinsler/sınıflar arasında inşa edilmiş sınırlarla didişen bir mekan kültürünün olanakları üzerine ipuçları verilmektedir.
Atinalı solon ve aristoteles'in yasa ve adalet anlayışı

Atinalı Solon M. Ö. 640- 560 yılları arasında yaşamış devlet adamı ve şairdir. Çağındayaşanan sınıfsal kavgaları sonlandırmak için arabulucu olarak Atina Arkhonluğunagetirilmiştir. Atina'da süregelen iki uç sosyo-ekonomik sınıf ile yeni yükselen tüccar sınıfınınbirbiriyle çatışmasını ve yaşanan iktidar darbesi girişimlerini önleyip barış sağlaması için sınırsız yetkilerle donatılmış, bu amaçla yeni yasalar yapması için görevlendirilmiştir. Çağın değişen şartlarıyla farklı sınıfların talep ve değerlerini tarafsız bir şekilde gözlemlemiş, yasalarını herkesi memnun etmeye yönelik yapmıştır. Şiirlerinde ölçülülüğü, adaleti, erdemi ve bilgeliği övmüş, Atina halkının yaşama tarzı ve ahlaki tercihlerindeki aşırılıklarıeleştirmiştir. Köleliği kaldırarak yurttaşlık sıfatını tabana yaymış, aristokrasi-demokrasidengesini kurmaya çalışmıştır. Yasaların içeriklerini halkın tutumlarını dengeleyecek şekildehazırlamış, Atina'ya adil bir anayasa sunmuştur. Aristoteles (M. Ö.384-322), insanı ruh ve bedenden oluşmuş bileşik bir varlık olarak ele almış, onun ruhundaki akıllı yanın izinden giderek erdemlere ve bir etkinlik tarzı olarakmutluluğa nasıl ulaşabileceğinin analizini yapmıştır. İnsanın doğası gereği akıllı bir varlık olmasının yanı sıra politik olması da onun başkalarıyla birlikte yaşamasını gerekli kılar. Buayırt edici özellik dolayısıyla insanın en temel erdemini adalet olarak belirler. Bu erdem hem insanın hem de devletin yapısında bulunmalıdır. Böylece süreklilik ve mutluluk sağlanabilir. Adalet aynı zamanda yasalarda ve anayasada bulunmalıdır. Eşitler arasında eşit pay, eşitolmayanlar arasında eşit olmayan pay ilkesini göz önünde bulunduran adalet, devlette dekimlerin eşit olacağına karar verilmesiyle ya da hangi anayasanın yürürlükte kalacağıyla ilgili olarak değişime uğrar. Anayasanın uygulanabilme kriteri bağlı olduğu toplumun huy, tutum ve alışkanlıklarıyla uyumlu olmasında yatar. En iyi anayasa ise, orta huylara sahip olan erdemli kişilerin yönetimde olduğu devlette ortaya çıkacaktır. Çalışmamızın amacı Solon'un ölçülü ve dağıtıcı adalet fikirlerinin ve pratik yansımalarının Aristoteles etiği ile siyaset felsefesindeki etkilerini göstermektir. Solon'un kurduğu dengeli ve uzlaştırıcı yasaların Atina'daki ve sofistler ile Platon üzerindeki etkilerine de değineceğimiz çalışmamızda, Aristoteles ile Solon arasındaki hattın kavramsal ve siyasal kimi ortak noktaları ortaya çıkartılacaktır.
Felsefi açıdan yapay zeka

Bu yüksek lisans tezi, yapay zeka konusuna genellikle ihmal edilmekte olan felsefi yaklaşımı getirmeye çalışmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde zihin felsefesi ve özellikle zihin-beden sorunu ele alınmıştır. Descartes ve diğer düalistlere göre zihin ve beden birbirinden tamamen farklı şeylerdir. Bu kabul, beraberinde zihin ile beden arasındaki etkileşim problemini getirmiş, zihne yüklediği maddi olmayan anlamla yapay zekayı neredeyse imkansız kılmıştır. Bu bölümde ayrıca zekanın insana özgülüğü tartışılmış, hayvanların akıl durumları da incelenmeye çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde ise zeka kavramı, zihin felsefesi bağlamında ele alınmaya çalışılmıştır. Zekanın ne olduğu ve beynimizin nasıl işlediğine değinilmiş böylece yapay zekaya geçiş yapmadan önce insan zihnini daha iyi anlamak hedeflenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise, ana konumuz olan yapay zeka incelenmiştir. Yapay zeka kavramının doğuşu ve ilk yapay zeka otomatlarından günümüzdeki gelişmiş bilgisayarlara kadar ayrıntılı bir yelpazede inceleme yapılmıştır. Tezin dördüncü ve son bölümünde ise yapay zeka kavramı ile karşımıza çıkan sorunlar felsefi açıdan ele alınmış, bir yandan yapay zeka konusunda felsefenin ne kadar önemli bir yeri olduğu vurgulanmaya çalışılmıştır. Yapılan bu inceleme ve açıklamalar sonrasında ise yapay zekanın ya da başka bir deyişle insan gibi düşünebilen makinelerin mümkün olup olamayacağı sorusuna yanıt aranmıştır.
Being and knowledge: Plato and Aristotle

Bu tez kimi Platon ve Aristoteles metinlerinde bilmenin kurulumunu ve bunun olmak ile ilişkisini iinceliyor. Tezde farklı tarzlarda vardır diye söylenen Varolanlar gösteriliyor ve şu sorular soruluyor: bu farklı tarzlar neleri imler, ne demeye gelir ve bunları fark etmenin, ayrıştırmanın önemi nedir? Hepsinden önemlisi var olan nedir sorusu sorulup bu soruya yanıt bulmada yol gösterici olması açısından bilmek nasıl olagelir, bu inceleniyor. Tez boyunca bilmek bir süreç olarak ele alınıyor ve bu süreçte nelerin olup bitiğinin hesabı veriliyor. Aristoteles Peri Psykhes adlı yapıtında bilmenin nasıl olageldiğini araştırıyor ve bilme sürecinde çok önemli bir yeri olan duyumsamaya ilişkin de ayrıntılı bir inceleme yapıyor. Platon'un Sophistes dialogu Var olan nedir sorusu üzerinden Varolan'ın Varolmayan ile ilişkisini ve Varolmayanın da olduğunu ortaya koyuyor. Yine Platon'un Theaitetos dialogu bir süreç olarak bilmeyi ele alıyor ve bir şeyi sıkı sıkıya kavramak ne demek bunu açıyor. Varolanların ve bilmenin gidişli gelişli ilişkisinin gösterilmeye çalısıldıgı bu tez, Platon ve Aristoteles'te bilmek ve Varolan'ı belli bir çerçevede sunmak amacı taşıyor.
Dostoyevski düşüncesinde insanın özgürlüğü problemi

XIX. yüzyılın önemli düşünürlerinden biri olan Dostoyevski, insanın varoluş sorununu işlerken, insanı zincirlere vurarak, onun tinselliğini yok ettiği gerekçesiyle, gelişme ve ilerlemeye dayalı aydınlanma düşüncesiyle hesaplaşır ve geleceğin üstün karakterli, yeni bir insan tipinin sağlam bir bildirisini yapar. Bu nedenle, bu yeni düzende, kişi önce bir varoluşçu çelişkiler yumağında, bir tutku ve karmaşa dünyası içerisinde bulur kendini. İnsan böyle bir durumda, kişiliğini, ruhunu öldüren her şeye isyan eder; toplumsal düzenden, Apolloncu ilkelerden kopar, kurallara boyun eğmez olur. Peki ne yapmalı, insanı yeniden nasıl diriltmeli diye sorar Dostoyevski? Sonra bu soruyu, insanı yeniden özgürleştirmen, ona Rönesans'la beraber yitirdiği özgürlüğü yeniden vermeli, diye yanıtlar. Dolayısıyla onun amacı, inşam yasalardan, kozmik düzenden, her şeyden kurtarmak, özgürleştirmek, yazgısını takip ederek, bu yazgının onu ister istemez götüreceği yeri açığa çıkarmaktır. Zira insan ancak özgürlük yolunda, yapıp eden bir makine değil de, duygulan, tutkuları olan, yaşayan, hisseden, istençli bir varlık olduğunu kavrar. Dolayısıyla Dostoyevski, incelemesini Diyonizos sanatı yöntemlerine göre yürütmüştür. Ancak Dostoyevski' de, Diyonizosçu kendinden geçişler Eski yunanda, coşku dolu puta tapanlarda olduğu gibi bir felaketle, aşırılıklar içinde, insanın yıkımıyla sonuçlanmaz. Hiçbir tutkusal, ya da coşkusal kendinden geçiş, Dostoyevski'yi, insanı yadsıyacağı bir duruma getirmemiştir. Bu Diyonizosçu coşkunun ortasında, insan kişiliği tüm gücüyle kendini belli eder; tüm dinamizmi ve çelişkileriyle birlikte insan sonuna dek kendi olarak, 'yok edilemeyen insan' olarak kalır. Bunun temelinde ise, felsefesinin dayandığı diyalektik ve sezgisel metodu, Dostoyevski'nin başarılı bir biçimde uygulamış olmasını yattığım söyleyebiliriz. Bu bağlamda, mevcut çalışmada, Dostoyevski'de insan ve insanın özgürlüğü probleminin felsefı-tarihsel kaynağı, bu problemi işleyişinde Dostoyevski'nin nasıl bir yol izlediği, bu yolda yönteminin nasıl işlediği, felsefi bir bakış açısıyla ele alınıp tartışılmaya çalışılmıştır. Dostoyevski, insanın özgürlüğü probleminin çözümünü ortaya koyarken nasıl bir yol izlemiştir? İnsan ruhunun deneyimlerine bağlı olan insanın özgürlük yazgısının gelişimini, sonuçta, Tanrı-İnsan Hazret'i İsa'ya yükleyerek çözümlemektedir. Bu yolda insan, önce Apolloncu öğelere isyan eder, ardından Diyonizosçu öğelerin doyumsuz coşkunluğunda bulur kendini. Sonunda da, İsa imgesine ve bu imgeyle temellenen Hıristiyanlığa ve onun bu Apolloncu- Diyonizosçu ilkelerin bir sentezi olarak algılayabileceğimiz toplum düzenine ulaşarak dinin sonsuz kuşatıcılığı çerçevesinde tinsel varlığım ve bunun dayanağı olan serbest seçim ve inanç özgürlüğünü onaylar. II
David Hume şüpheciliği ile Thomas Reid dogmatizminin karşılaştırılması

18. yüzyıl Aydınlanma döneminin iki önemli filozofu dogmatik Thomas Reid ve septik David Hume, Aydınlanmanın sağladığı bilimsel ve düşünsel rahatlık içince özgürce özgün eserler meydana getirmişlerdir. Dogmatizmin dini dogmalarla beslenen yönü ve kuşkuya yer vermeyen yapısı dikkate alındığında, septik öğreti ile düşünce tarihi boyunca neden birbirlerine karşıt ekoller olarak gösterildikleri anlaşılır. Septisizmin, evrende var olan her şeyi bir giz olarak nitelendirmesi ve sonunda bir yargıda bulunmayı imkansız hale getiren yapısı da değerlendirildiğinde septik filozoflarla dogmatik filozofların neden düşünce tarihi boyunca birbirlerini hasım olarak gördükleri de ortaya çıkacaktır. Ve bu yüzden eserlerinin mensup oldukları felsefi ekolleri yansıtan ve onlarla özdeşleştirilecek nitelikte olmasına özen göstermişlerdir. inancını ve sağduyu gibi doğuştan olduğunu iddia ettiği ilkeleri felsefesine temel kabul eden dogmatik Thomas Reid ile, her tür inancı, insanı zorlayan ve onları sorunlarla yüz yüze getirecek bir etken olarak gören; bu yüzden de dogmatizme meydan okuyan David Hume karşı karşıya getiren de bu felsefi ekollere aidiyetleri olmuştur. David Hume ile Thomas Reid'in karşıtlıkları aslında bir dönemdeki çatışmayı değil, düşünce tarihi boyunca sergilenen dogmatik ve septik çatışmayı göz önüne sermektedir. 113
İbn Meserre ve felsefesi

Endülüs İslam düşüncesinin yeni neşet ettiği III/IX.-IV/X. asrın ilk ve en önemli filozof ve sufisi İbn Meserre'dir. Birçok alanda eserler veren İbn Meserre'nin günümüze sadece iki eseri ulaşmıştır. Bunlar: Risaletu Havassı'l-Huruf ve Hakaikiha ve Usuliha ve Risaletu'l-İ'tibar adlı eserlerdir. Bu eserler, İbn Meserre'nin mistik-felsefi düşüncelerini ihtiva ederler. Bu araştırmada İbn Meserre ve Felsefesi, bütün yönleriyle ele alındı. Araştırma giriş, beş bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmamızın temel problemlerini, amacı ve önemini, yöntem ve kaynaklarını, İbn Meserre'nin yaşadığı dönemde Endülüs'te sosyo-kültürel hayat, ilim ve fikir hayatı ile İbn Meserre'ye kadar Endülüs'te felsefi düşünce ile ilgili bilgi vermeye çalıştık. Birinci bölümde İbn Meserre'nin hayatı, seyahatleri, Endülüs'e dönüşü ve ilmi faaliyetleri, hocaları, talebeleri ve eserleri, felsefi ve tasavvufi düşüncelerinin kaynakları ile Batıniliği, Mutezililiği ve Empedoklesçi yönünü inceledik. İkinci bölümde İbn Meserre'nin bilgi nazariyesi, ilim ve ilimler tasnifi, psikolojisi ve nefs düşüncesini açıkladık. Üçüncü bölümde, İbn Meserre'nin varlık nazariyesi, metafiziği, tabiat felsefesi, kozmolojisi, alem görüşü ve sudur nazariyesini açıkladık. Dördüncü bölümde, İbn Meserre'nin ahlak, tasavvuf ve siyaset felsefesi ile ilgili düşüncelerini ameli felsefesi olarak verdik. Beşinci bölümde, İbn Meserre ve ekolü ana başlığı altında, İbn Meserre'nin Müslüman, Yahudi ve Hristiyan düşünürler üzerindeki etkisini açıkladık. Sonuç bölümünde ise İbn Meserre hakkındaki kanaatimizi ve araştırmamızda ulaştığımız sonuçları verdik.
Leibniz ve Berkeley'de algı problemi

Bu tezin amacı, Leibniz ve Berkeley'nin, algı ve kalkülüs meselelerini ele alış biçimlerinde ortaya çıkan bir takım paralelliklere dikkat çekmektir. Bu amaçla, öncelikle her iki filozofun ilgili konuları ele alırken kullandığı kavramlar detaylıca incelenmiştir. Burada, sonuçta ulaşılması hedeflenen nokta göz önünde tutularak, ortak bazı kavramlar öne çıkarılmış, diğerleri ise ayırıcı başlıklar olarak onların altında sıralanmıştır. İlk iki bölümün başlıkları, sözü edilen paralelliği ve bu iki filozofun benzer olan başlangıç varsayımlarını vurgular niteliktedir. Üçüncü bölümde ise, matematik ile metafiziğin birbirlerini karşılıklı besleme üzerine kurulu olan ilişkileri konu edinilmiş olup, Leibniz ile Berkeley'nin söz konusu ilişkiye kendi felsefeleri içinde ayırdıkları yer üzerinde durulmuştur. Özellikle Leibniz'in sonsuz küçük fikri ve Berkeley'nin eleştirileri etrafında şekillenen bu bölüm, her iki bakış açısının günümüz perspektifinden konumlanışının vurgulanması ile sonlandırılmaktadır. Bu tezde ulaşılan sonuç, kullanılan ortak kavramlar ile Tanrı ve dine ilişkin ortak bazı kaygılar dolayısıyla, algı ve kalkülüse yaklaşımların benzer izlekleri takip ettiğidir. Her iki filozof da, benzer kaygılara sahip olmakla birlikte, Tanrı tasarımlarındaki farklılıktan ötürü, farklı görüşleri desteklemektedir. Yine de, kendi içlerinde değerlendirildiklerinde, ortak bir tavrı algı-kalkülüs paralelliği üzerinden sergilemektedirler. Konu edilen paralellik, Tanrı görüşleriyle de bağlantılı şekilde, süreklilik, hareket ve sonlu-sonsuz görüşleri çevresinde şekillenmektedir.
Edmund Burke'ün din felsefesi

Modern siyasal düşünce tarihinin, gittikçe artan bir ilgiye konu olması, bu alanda tarihin seyrini değiştiren düşünürlerin tüm yönleriyle incelenmesine neden olmuştur. Dolayısıyla da söz konusu bu düşünürlerin fikri dünyaları tahlil edilirken, küçük yaştan itibaren oluşturdukları, entelektüel tutumları ve tavırları her yönüyle ele alınmıştır. Bu, önemli düşünürlerden bir tanesi de Edmund Burke'dür.18. yüzyıldan 21. yüzyıla uzanan zamanda saygınlığını devam ettiren Edmund Burke, modern siyasal düşünce tarihinin en önemli simalarından biri kabul edilmektedir. İngiliz siyaseti üzerinden dünya siyasetine damga vuran Burke, toplumsal olayları analiz etmiş ve sağlıklı bir toplumun nasıl vücuda geleceği hakkında yazılar kaleme almıştır. Edmund Burke'ün bu düşünce dünyasını oluşturan en önemli faktörlerin başında Tanrı ve din anlayışını zikredebiliriz. Papazlık eğitimi alan ve aynı zamanda iyi bir Hristiyan olan Burke, tüm fikirlerini Hristiyan teolojisi üzerine şekillendirmiştir. Tanrının yasaları olan doğal yasaların önemini vurgulayan Burke, evrenin düzeninden toplum düzenine uzanan bir Tanrı yasasının varlığından bahsetmektedir. Tüm bu süreç içerisinde estetik bir tecrübe olan yüceyi ve güzel kavramlarını sıklıkla kullanan Burke, estetik yüce ve güzelin insan tahayyülünü harekete geçirerek bizi insan tahayyülünde Tanrı'ya götürdüğünü söyler. Bu çalışmada Burke'ün din felsefesi bağlamında dine, Tanrı'ya, ahlaka bakışını; dini, Tanrı'yı ve ahlakı zihinde şekillendirirken tahayyülün, önyargının, pratik akıl ve duyguların ne denli önemli olduğunu açıklamaya çalışılmıştır.
Balistik incelemeleri vasıtasıyla modern hareket kuramlarının Avrupa'da gelişmesi ve Osmanlı Devletine girişi

Bilim tarihinde modern hareket kuramlarının gelişmesi, balistik incelemelerle bir paralellik sergilemektedir. Osmanlılara bakıldığında da, 19. yüzyılın hemen başlarında, modern hareket kuramlarının, balistik incelemeler vasıtasıyla ele alınmaya başlandığı görülmektedir. Ancak bu çalışmalar özgün olmaktan ziyade, Avrupalı kaynaklardan çeviri ve derlemeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda yaptığımız araştırmada da, öncelikle Avrupa'da savaş sanatlarıyla beraber gelişen balistik incelemeler üzerinde durulmuş; daha sonra bu balistik incelemelerin Osmanlılarda modern hareket kuramlarını nasıl etkilediği ele alınmıştır.
Problem of evil and divine providence in Maimonides' philosophy

Dünyadaki kötülüklerin varlığı geleneksel teizmin ilahi adalet kavramı ile bağdaşmaz. Günlük hayatın akışı içerisinde pek çok kere şahit olduğumuz masum insanların haksız yere acı çektikleri gerçeğiyle, Tanrı'nın adil olduğunu öne süren dini prensip çatışmaktadır. Felsefede kötülük problemi olarak da bilinen bu çelişki teist dinlerin sorgulanmasına yol açmıştır. Ortaçağın çok önemli bir Yahudi Düşünürü olan Moses Maimonides, bu probleme ilahi inayet teorisi ile bir çözüm sunmaktadır. Bu çalışmada, birbiriyle çelişerek kötülük problemini oluşturan ve yukarıda da belirtilen bu iki pozisyonun, Maimonides tarafindan dinsel ve felsefi prensiplerin yaratıcı bir şekilde bir araya getirilmesi ile nasıl uzlaştırıldığı incelenmektedir. Tezde, Maimonides'in ilahi inayet teorisinin temel olarak üç aşamadan oluştuğu ve teorinin birinci ve ikinci aşamaları ile kötülük problemine bir çözüm sunduğu öne sürülmektedir. Bu bağlamda, Tevratta yer alan ve Maimonides'in ilahi inayet konusundaki felsefi pozisyonunu açıklamak için analiz ettiği Eyüp Bab'ına da değinilmektedir