turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
British policy towards Cyprus and the Cyprus question 1878-2005

Bu tezin amacı, İngiltere'nin Kıbrıs politikası ve Kıbrıs sorununu 1878 -2005dönemi kapsamında incelemektir. İngilterenin politikasında Kıbrısın önemi askeriyönde olmuştur. İngiltere'nin Kıbrıs'ta istihbarat ve iletişim amacı taşıyan kendiegemenliğinde bulunan Askeri Üsleri bulunmaktadır. İngiltere'nin politikası, Kıbrısın iç politikasından daha çok, Sovyet tehdidi gibi bölgesel ağırlıklı olmaktadır. Ayrıca, İngiltere'nin BM ve AB içindeki rolleri, İngiltere'yi etkilemiştir. BM ve AB Kıbrıs sorununu ele almaya devam etmektedir. Bu bağlamda, İngiltere'nin Kıbrıs politikası ağırlıklı olarak Kıbrıs'taki askeri varlığını, taraflar için uygun olacak herhangi bir çözümde devam ettirebilmek yönündedir.
Bosna sorununun günümüzdeki durumu ve değerlendirilmesi

Bosna-Hersek Avrupa'nın güneydoğusunda, Balkanların batı ucunda yer alan bir Avrupa-Balkan ülkesidir.1945- 1990 yıllar arasında Eski Yugoslavya'yı oluşturan altı cumhuriyetten birisi idi. 1991 yılında Eski Yugoslavya dağıldı. Bosna-Hersek Nisan 1992'de bağımsızlığını ilan ettikten sonra Yugoslavya Ordusu Bosna-Hersek'e saldırmıştı. 1992- 1995 yılları arasında süren Bosna Savaşı, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nin etkisiz ve başarısız diplomasisi yüzünden İkinci Dünya Savaşından sonra en büyük insani felakete sebep oldu. Ancak Temmuz 1995'te Srebrenica Soykırımı'ndan sonra NATO'nun askeri müdahalesiyle Bosna Savaşı durdurulmuştur. ABD'nin yoğun diplomasisi neticesinde 14 Aralık 1995'te imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna Savaşı resmen sona erdi. Dayton Antlaşması, Bosna Savaşını durdurmakla beraber Bosna-Hersek devletini ikiye böldü: Bosna-Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti. Bunun yanı sıra Bosna-Hersek'te uluslararası toplumunun temsilcisi olan Yüksek Temsilcik Ofisi, uluslararası himaye doktrini çerçevesinde Bosna-Hersek'ifiilen yönetmektedir. Bu yüzden BM tarafından tanınmış olan Bosna-Hersek bir protektoradır. Bosna Sorunu, Dayton Antlaşması'yla çözülmemiştir. Bu barış antlaşması Bosna-Hersek'e hem istikrarsızlık hem de bölünmüş bir toplum getirdi. Bugünkü Bosna-Hersek fonksiyonel olmayan devlet olarak siyasi teoride yer almaktadır.
Türkiye ile Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ilişkileri (2000 - 2010)

Güvenlik gerekçeleriyle ihmal edilmiş bir bölge olan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile olan ilişkilerde, Türkiye'nin özellikle 2005 yılında attığı demokratikleşme reformlarıyla değişimeler yaşanmıştır. İki bölge arasında siyasi alanda artan işbirliği, özel sektörün bölgeye yatırımlarını arttırıcı bir etki yaratmış ve Türkiye'nin dış ticaret hacminde IKBY, 2005'ten sonra giderek yükselmeye başlamıştır. Çalışmamızda Türkiye-IKBY arasında diplomatik ve siyasi ilişkiler ele alınmış ve iki ülke arasındaki ticari ve enerji alanında ilişkileri incelenmiştir.
Çevrenin siyasallaştırılması ve Ramsar Sözleşmesi örneği

Ramsar Sözleşmesi Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi adıyla 1971 yılında imzalandığında üzerinde uzlaşı sağlanan husus Sözleşme'nin sadece sulak alanlara odaklanması olmuştur. Ancak geçen 37 yıl içerisinde, yürürlüğe girmemiş olan UNECE Su Sözleşmesi'nin yerini Ramsar Sözleşmesi'nin ikame ettiği görüşü ortaya çıkmıştır. Bu dönüşüm su-sulak alan etkileşimi gibi bilimsel gerekliliklere dayandırılsa da, başını Üçüncü Dünya ülkelerinin çektiği bir grup Sözleşme'nin siyasallaştırıldığı görüşünü savunmaktadır. Bu ülkeler arasında Sözleşme'nin son dönemde sınıraşan sular konusuna giderek daha fazla eğilmesinden şikayetçi olan Türkiye de bulunmaktadır. Tez çalışması kapsamında çevre koruma hareketinin ve çok taraflı çevre sözleşmelerinin evrimi aynı dönemdeki siyasal gelişmelerle birlikte değerlendirilerek bu görüşlerin doğruluğu irdelenmiştir. Bu açıdan Türkiye'nin Ramsar Sözleşmesi'ne taraf olduktan sonra kat ettiği mesafe ve oluşturulan kurumsal yapı da değerlendirilmiş, Sözleşme'den kaynaklanan sıkıntıların üstünlüğe dönüştürülmesi için yapılması gerekenler irdelenmiştir.
ABD başkanlarının 1979 sonrasında İran'a yönelik politikaları

Amerikan siyasal sisteminde Başkan ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Bu çalışmada Amerikan Başkanı'nın bu konumu göz önünde bulundurularak, ABD'nin İran politikasının belirlenmesindeki rolü incelenecektir. Başkan, Amerikan dış politikasını oluştururken tek başına hareket etmemekte ve çeşitli birimlerden yardım almaktadır. Her Başkan dış politika ekibini tesis ederken deneyim, kişisel özellik ve politik duruş gibi bir takım özellikleri dikkate almaktadır. Çalışmada 1979 yılı başlangıç olarak ele alınmıştır. Bu tarih, ABD-İran ilişkilerinde önemli bir kırılmanın yaşandığı bir tarihtir. İran'da bir devrim gerçekleşmiş ve ülke büyük bir dönüşüm geçirmiştir. Bu nedenle çalışma 1979- 2009 yılları arasında görev yapan ABD Başkanları'nın İran politikasını analiz etmeye çalışmaktadır. Söz konusu yıllar arasında görev yapan Başkanların politikaları analiz edilirken, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini etkileme potansiyeli olan İsrail lobisi, petrolün artan önemi, Kongre'nin tutumu ve Soğuk Savaş koşulları gibi faktörler de incelenmektedir. Başkanların politikaları incelenirken her Başkan döneminde bu faktörlerden bazen sadece birinin, bazense birkaçının ön plana çıktığı görülmektedir. Bu nedenle çalışma ABD'nin İran politikası söz konusu olduğunda Başkanlar arasında bir karşılaştırma yapabilmeye ve farklılıkları görebilmeye imkan sağlamaktadır.
Soğuk Savaş sonrası Bosna-Hersek bağımsızlık süreci ve Aliya İzzetbegoviç

Yugoslavya Federal Sistemi'nin bozulmaya yüz tutmuş yapısı içerisinde ayrılık sinyalleri veren devletler arasında yer alan Bosna-Hersek'in bağımsızlık ilanı ve bu ilan karşısındaki Sırp tutumu, 2. Dünya Savaşı sonrası Avrupa'da en kapsamlı ve bir o kadar da yıkıcı bölgesel bir savaşın çıkmasına neden olmuştur. Savaş, iki kutuplu dünyadan galip çıkan ABD ve Soğuk Savaş sürecinde ekonomik ve kısmen de olsa siyasi birliktelik hedeflerine ulaşan AB ülkelerinin kimlik oluşturma çabaları arasında bölgesel bir hegemonya mücadelesine dönüşmüş, yenilenen Rusya ve Asya blokunun dahil olmasıyla bölgesel olmaktan çıkıp küresel bir mücadele haline dönüşmüştür. Bosna-Hersek halkının hayatta kalma ve varlık mücadelesinin bu küresel hedeflerle karşılaşması, bağımsızlık mücadelesini karmaşık bir hale sokmuştur. Böyle bir ortamda entelektüel, bilge kişiliğiyle savaşın strateji ve yöntemleri üzerinde ciddi etkiler yaratan Aliya İzzetbegoviç'in incelenmesi ve savaş sürecindeki rolü, tezimizin temel amacıdır.
Jean-Jacques Rousseau and international relations: A critical assessment

özet Bu tezin amacı, siyaset teorisi ile uluslararası ilişkiler teorisi arasındaki ilişki üzerinde durmak ve bu çerçeve içinde, Jean-Jacques Rousseau'nun belli bir yorumunun sorunlu niteliğini ortaya koymaktır. Uluslararası ilişkiler üzerine çalışan önemli sayıda bilim adamı, Rousseau'nun fikirlerini 'gerçekçi okulun' felsefi temellerinden biri saymaktadır. 'Gerçekçi' görüşün aksine, kendi eserleri ve bazı yorumlarına atıfta bulunarak, Rousseau'nun farklı bir profili çizilecektir. Rousseau'nun 'gerçekçiliği' ve 'gerçekçi/idealist' karşıtlığının bilimsel geçerliliği bu tezin öncelikli konusudur. III
BM Güvenlik Konseyi'nin koruma sorumluluğu kavramının norm niteliğine etkisi

Bu çalışmanın temel amacı koruma sorumluluğu kavramının ortaya çıkış ve gelişme süreçlerini raporlar, örnek olaylar, devlet görüşleri, BM Genel Kurul tartışmaları ve BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda irdeleyip uluslararası ilişkiler ve uluslararası hukuk bağlamında kavramın norm niteliğini çözümlemeye çalışmaktır. Koruma sorumluluğu kavramının norm niteliğini özellikle BM Güvenlik Konseyi'nin etkinliğini değerlendirerek ortaya koyan bu çalışmada uluslararası ilişkilerde ve uluslararası hukukta norm kavramı ele alınmış, bir normun yasal bir norma dönüşme süreci koruma sorumluluğu özelinde incelenmiştir. Bu doğrultuda yapılageliş hukuku çerçevesinde temel belgeler ve devlet görüşleri çözümlemelerinde elde edilen bulgulara dayanarak kavramın bir yapılageliş kuralı olma yolunda olmadığı ve ilerleyen süreçte olmasının oldukça düşük bir olasılık olduğu savı ileri sürülmüştür. Bununla birlikte kavram yumuşak ve sert hukuk ilişkisi bağlamında değerlendirilmiş, sert hukuka dönüşebilmesinin zayıf bir olasılık olduğu sonucu çıkarılmıştır. Koruma sorumluluğunun birçok sert hukuk düzenlemesiyle sıkı bağlantıları vardır ve kavrama ilişkin gelişmeler sert hukuku tamamlayıcı yumuşak hukuk belgeleriyle düzenlenmiş bir kavram olduğu savını desteklemektedir. Güvenlik Konseyi'nin uygulamaları ve Konsey'e yönelik tartışmalar kavramın yerleşmesini ve yasal bir norm olarak değerlendirilme sürecini etkilemektedir. Kavram Konsey kararlarıyla sıkça dile getirilmiş, örnek olaylarla yayılmıştır ancak özellikle müdahale konusundaki olumsuz deneyimler bu sürece engel olmaktadır. Kısa sürede geniş bir uzlaşı elde edildiği düşünülse de birçok sorunun hala yanıtlanmamış olması ve belirsizlikler kavramın gelişim sürecini olumsuz etkilemektedir. Uluslararası alandaki değişiklikler uluslararası ilişkiler ve uluslararası hukuk alanlarının kapsamını genişletmekte ve yeni tartışma konularını gündeme getirmektedir. Koruma sorumluluğu kavramı bu iki alanın sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve ortaya çıkan sorunların yeni çözüm arayışları doğurduğunu ortaya koyan en önemli örneklerden biridir.
Explaining the rise of the radical right within the European context: The case of Golden Dawn

Bu tez, Avrupalı radikal sağ hareketlerin yükselişine ilişkin Yunanistan örneğini tarihsel arka plana oturtarak teorik bir yaklaşımla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yunanistan örneği ekonomik kriz ve mülteci krizi sonrasında ön plana çıktı. Eş zamanlı olarak Yunan Neo-Nazi Altın Şafak Partisi 2012 yılında Yunan Parlamentosuna girmeyi başardı ve Yunanistan siyaset arenasında bir fenomen haline geldi. Milliyetçi düşünün ortaya çıkışı ile radikal sağın yükselişi arasındaki korelasyonun incelenmesi, Yunanistan örneğini derinlemesine anlamamıza yardımcı olacaktır. Altın Şafak'ın aniden ön plana çıkışı, ekonomik kriz veya mülteci akını gibi tek bir olguyla açıklanmaktan ziyade Avrupa'da ve özellikle Yunanistan'da milliyetçiliğin tarihsel arka planı dikkate alınarak incelenmelidir. Bu çalışma, konuyla ilgili temel argümanları teorik yönleriyle ele almakta ve bunları milliyetçi düşünce teorileri ile ilgilenen farklı akademisyenlerin önemli bakış açılarını bir araya getirmektedir. Radikal sağ siyasetin örgütsel yapısını teorik bir çerçeve bağlamında tanımlamak, milliyetçilik çalışmalarında ülkeye özgü faktörleri kavramak açısından önemlidir. Bu çalışmanın benimsediği çerçeve küreselleşmenin milliyetçilik üzerindeki etkisidir ve bu çalışma her şeyden önce mevcut durumu majör teoriler aracılığıyla analiz eder. Milliyetçiliğin radikal hareketler üzerindeki küresel etkisi yadsınamaz bir gerçektir, zira radikal sağ hareketler özellikle son iki yüzyıldır bulaşıcı bir etkiye sahiptir. Bu tez, milliyetçiliğin ve Altın Şafak örneğinde olduğu gibi ilgili radikal sağ hareketlerin yenilenebilir materyaller olduklarını, uygun şartlarda yeniden ortaya çıkabileceklerini anlatmayı amaçlamaktadır.
Bulgaria's European Union integration and its minority question the case study of Turkish minority

Bulgaristan'ın bağımsızlığını ilan etmesinden 15-16 yıl öncesine kadar devam eden Türk azınlığın asimilasyon süreci 1989 rejim değişikliğinden sonra sona ermiştir ve Bulgaristan Türkleri siyasal ve kültürel haklarına kavuşmaya başlamıştır. Bulgaristan'ın 1997 Lüksembourg zirvesinde AB'nin genişleme sürecine dahil edilmesiyle ve 1999 Helsinki zirvesiyle de müzakerelere başlanması için Kopenhag siyasi kriterlerin yerine getirilmesi şartı tüm aday ülkeler için olduğu gibi Bulgaristan için de geçerli olduğu ifade edildikten sonra, Bulgaristan Türklerinin siyasal ve kültürel haklarındaki iyileşmelerin hızlanmasına neden olmuştur. Bulgaristan'ın AB'ne üyelik müzakereleri sırasında Türk azınlığın yaşadığı tüm bu olumlu gelişmelerin yanında bu azınlığın durumuna ilişkin hali hazırda devam eden bir takım sorunlar mevcuttur. Özellikle Bulgaristan'ın yaşadığı rejim değişikliğinden sonra Türk azınlığın ekonomik koşulları ciddi şekilde kötüye gitmiştir ve günümüzde de bu koşullarda bir düzelme söz konusu değildir. Bulgaristan Türklerinin ikinci problematik meselesi ise Bulgar Milliyetçiliğin ülkede tekrar yükselişte olması. Bu çalışmanın amacı Bulgaristan'ın AB'ne tam üyelik hedefini açıkladıktan sonra ülkesindeki Türk azınlığın siyasal ve kültürel anlamda sahip olduğu olumlu ilerlemeler ile Türk azınlığın hali hazırda çözülmeyen sorunlarını ortaya koymaktır. Konu ile ilgili yayınlardan ve akademik çalışmalardan yararlanılmıştır.
Ortadoğu'nun yeniden yapılanması ile Irak'ın işgali ekseninde Irak Türkleri ve Türkiye

'te İngiltere ile birlikte bu ülkeye taarruz etmiş, daha sonra, Birleşmiş Milletleri ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nü arkasına alarak Irak'ın işgaline meşruiyet kazandırmıştır. Ortadoğu'yu yeniden yapılandırma çalışmalarından ve Irak'ın işgalinden en çok zarar gören gruplardan biri Irak Türkleri olmuştur. 5 Haziran 1926 tarihinde yapılan Ankara Antlaşması ile Türkiye'den koparılan Irak Türkleri, Irak'ın işgalVI edilmesine kadar, Irak yönetimlerinin çeşitli baskı politikalarına maruz kalmış, çeşitli dönemlerde katliamlara hedef olmuşlardır. Irak'ın işgal edilmesi ile gelecekleri konusunda belirsizlik sürecine giren Irak Türkleri, Irak'taki kaos ortamında sükunetle hareket ederken, Irak'taki Kürt grupların kendilerine yönelik taciz ve tahrikleri her geçen gün artmıştır. Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin Kürtleri desteklerken, Irak Türklerinin varlığından haberdar değilmiş gibi bir yaklaşım sergilemesi, Irak Türklerini yalnızlığa itmiştir. Irak Türklerinin özerklik, federasyon, konfederasyon, bağımsız devlet kurma veya Türkiye'ye bağlanma gibi istekleri olmamıştır. Onlar, ünite bir Irak'ta eşit şartlar altında yaşamlarını sürdürmeyi istemişlerdir. Yakın zamana kadar Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa Birliği arasında dengeli bir politika izleyen Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa Birliği'nin çıkarları bağlamında kendini, Avrupa Birliği yerine, Büyük Ortadoğu Projesi'nde 'bir model ülke' tanımlaması içinde bulmuştur, 'Ilımlı İslam' tabiri ile 'laik Türkiye', maalesef belirli bir yola sokulmaya çalışılmıştır. Bu model, Türkiye tarafından kabul edilmemekte; Türkiye'nin laik ve demokratik bir hukuk devleti olduğu vurgulanmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'yu yeniden yapılandırma süreci içerisinde başlattığı faaliyetlere Irak savaşı esnasında ne taraf olan, ne de dışında kalan Türkiye'nin Ortadoğu politikasının şekillenmesinde Amerika Birleşik Devletleri'nin çok önemli bir fonksiyonu vardır. Irak'ın işgalinden bugüne Türkiye'nin Irak politikası ve Irak Türklerine yaklaşımı dalgalı bir seyir izlemiştir. Türkiye, bölgede meydana gelen değişimlere ve Irak Türklerinin uğradıkları haksızlıklara bazen ciddi tepkiler verirken, bazen de kayıtsız kalmıştır. Türkiye'nin Irak ve Irak Türkleri bağlamında odaklandığı konular genel olarak; Irak'ın toprak bütünlüğünün korunması, Kürt devletinin kurulmasının engellenmesi, Kerkük'ün Kürtler tarafından işgal edilmesinin önlenmesi, Kürdistan İşçi Partisi'nin tasfiyesi konusu ve Irak Türklerinin can güvenliğinin sağlanması olmuştur.
11 Eylül 2001 terör saldırısı sonrası değişen terörizm algısı

Soğuk Savaşın sonra ermesinden sonra dünya siyasetinin gündemini belirleyen en önemli gelişme kuşkusuz 11 Eylül Saldırısı olmuştur. 11 Eylül saldırısı sonrası gelişen olaylar en az insanların fiziki varlıkları gibi değerler sistemini de etkilemiştir. Bu durum terörizm algısını doğal olarak değiştirmiştir. Bu saldırı saldırıya maruz kalan devletlerin hem de bu devletlerden etkilenen üçüncü dünya ülkelerinin terör algılayışını değiştirmiştir. ABD'nin bu saldırının faillerini yakalamak için izlediği bu yol bir devlet olarak kendisine faydadan çok zarar getirmiştir. Sonuç olarak bu çalışmanın amacı dünya tarihinde bir milat olan 11 Eylül saldırısı ve akabinde izlenen politikalarla değişen terör algısının sebep ve sonuçları yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği sonrası Türkiye-Türki Cumhuriyetler ilişkisi

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, Orta Asya ve Kafkasya dünyanın ilgisini üzerine çekmiştir. Dünyanın iki süper gücünden biri ortadan kalkarken aynı zamanda oldukça stratejik bir bölgede büyük bir boşluk bırakmıştır. Bu stratejik bölge; jeopolitik, güvenlik ve siyasi açıdan taşıdığı önemle dünya politikalarını şekillendirecek bir etkiye sahiptir. Ancak uzun yıllar uluslararası alanda yalnızlaşmış olan Türkiye için bu bölgenin önemi diğer devletlerden farklıdır. Bağımsızlığını yeni kazanan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan; Türkiye'nin tarihsel, dinsel ve kültürel bağlarla bağlı olduğu Türki Cumhuriyetleri olarak uluslararası politikadaki yerini almıştır ve Türkiye artık yalnız değildir. Türkiye Cumhuriyeti dış politikasında her zaman Batı ülkeleri ile olan ilişkileri ön planda tutmuştur. Bu ilişkiler Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasal durum kadar, dünya siyaset ortamındaki dengeler ile de doğrudan ilişkilidir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılması ile bu ilişkiler değişmiş ve artık yeni bir dünya düzeni ortaya çıkmıştır. Türkiye, yeni düzen içinde alacağı yer ile Batı'ya olan bağlılığını ve dengesiz politikasını lehine düzeltme fırsatını yakalamıştır. Etnik ve kültürel açıdan ortak yanları bulunan eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ülkeleri ile ilişkiler kurmuş yeni fırsatlar yakalamıştır. Genel olarak bu çalışmada; Türki Cumhuriyet ülkelerinin profilleri, Türkiye'nin bölge ülkeleri ile ilişkileri ve yeni dünya düzeni içerisindeki fırsatlardan faydalanmak için hakimiyet arayan uluslararası aktörlerin bölge ile ilgili faaliyetleri incelenmeye çalışılacaktır.
Bağımsızlık sonrası dönemde Azerbaycan-ABD ilişkileri

Bağımsızlık sonrası Azerbaycan'ın gelişim sürecinde Azerbaycan - ABD ilişkileri incelenmektedir. Analiz, SSCB'nin dağılmasından sonra Kafkasya ve Orta Asya'daki gelişmeleri göz önünde bulundurarak Azerbaycan - ABD ilişkileri üzerine yapılmıştır. Özellikle, Azerbaycan'da bulunan enerji kaynaklarının ve Dağlık Karabağ sorununun ilişkiler üzerine gösterdiği etkiye yer verilerek incelenmiştir. Metot: Öncelikle Soğuk Savaş sonrası döneme ilişkin uluslararası sistemin yapısı ve bağımsızlık sonrası Azerbaycan'ın yeni sisteme uyum sağlama süreci incelenerek, Azerbaycan'ın bu süreç içinde karşılaştığı iç ve dış sorunlar tespit edilmiştir. Uluslararası ve bölgesel güçlerin bölge üzerinde izlediği siyasete değindikten sonra, Azerbaycan - ABD ilişkilerinde tarafların karşılıklı adımlarını göstermek amacıyla detaylı olaylar kronolojisi çıkarılmıştır. Bu çerçevede, Azerbaycan - ABD ilişkilerinin analitik çözümlemesi de yapılmıştır. Sonuçta, Azerbaycan'ın zengin enerji kaynaklarına sahip oluşunun ve önemli jeopolitik yerleşiminin ilişkilerin gelişimi açısından önemi tespit edilmiştir. Azerbaycan'ın da ilişkilerde bu avantajım kullanmasını da göz önünde bulundurarak, ilişkilerin ileride stratejik ortaklığa dönüşmesi ihtimalinin bulunduğunu söyleyebiliriz.
The specifity of the eastern enlargement: A unique experience for the EU

ÖZ DOĞU GENİŞLEMESİNİN FARKLILIĞI: AB İÇİN BENZERSİZ BİR DENEYİM Erdemir, Burcu Yüksek Lisans, Avrupa Çalışmaları Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Sevilay Kahraman Haziran 2005, 129 sayfa Bu çalışma AB'nin 'Doğu Genişlemesi'ni önceki dört genişleme süreci ile karşılaştırarak analiz etmekte ve bunun sonucu olarak da Doğu genişlemesinin AB için benzersiz bir deneyim olduğu hipotezini kanıtlamaktadır. AB, dördüncü genişleme sürecinden sonra, yüzünü 1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla birlikte beklenmedik tarihi nitelikte olaylara şahit olan Merkez ve Doğu Avrupa ülkelerine çevirdi. Bu tarih, Merkez ve Doğu Avrupa ülkeleri için, komünismin sona erişi, açık pazar ekonomisine geçiş, demokratikleşme ve istikrar gibi büyük bir değişimi sembolize eder. Bu çalışmada, Merkez ve Doğu Avrupa ülkelerinin AB'ye dahil olma süreçlerine ve bu süreçlerin gereği olarak ABD'de ve bu ülkelerde gerekli hale gelen uyumlamalara ayrı bir önem verilmiştir. Beşinci genişlemenin farklılığı, aday ülkelere, AB'ye ve komşu devletlere sunduğu tüm bu değişiklik ve zor koşullardan kaynaklanmaktadır. Tezin sonunda Doğu genişlemesinin benzersiz oluşunun unsurlarının kıtanın Doğu kanadındaki gelecekteki adayların Birliğe girme şansını güçlendireceği vurgulanmaktadır. Bu genişleme, yeni ve eski üyeler için olumlu bir gelişme, hatta AB'nin kuruluşundan beri karşılaştığı en önemli 'politik gerekliliklerden' ve 'tarihi fırsatlardan' biridir. Bunun nedeni, yalnızca birleşmeyi, istikran, güvenliği, ekonomik büyümeyi ve kıtanın genel refahım sağlaması değil, ama aynı zamanda kıtanın doğusunda gelecekteki muhtemel adaylara üyelik yolunu açmasından kaynaklanmaktadır.
Bush Doktrini ve askeri gücün önalıcı ve önleyici savaş kapsamında kullanılması

Realist yaklaşıma göre uluslararası sistemin özünü aktörler arasındaki güç ve çıkar mücadelesi teşkil etmektedir. Bu tür bir sistem içinde her devlet doğal olarak en azından sürdürebilir düzeyde güvenliğe sahip olmayı hedeflemektedir. Uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla 1945 sonrasında oluşturulan BM sistemi ise tüm devletlere uluslararası ilişkilerinde, meşru müdafaa dışında kuvvet kullanma yasağı getirmiştir. Ancak Soğuk Savaş sonrası dünyada ortaya çıkan terörizm, asi devletler ve KİS'lerin yayılması gibi yeni tehditlerle mücadele etmek için kuvvet kullanımına ilişkin kurallar üzerinde yeni tartışmalar ortaya çıkmıştır. Buna göre tehdit kavramının günümüzün şartları ile terör gruplarının hedef ve yetenekleri çerçevesinde yeniden uyarlanması gerektiği Bush Doktrini ile en üst seviyede gündeme getirilmiştir. En önemlisi de doktrin, çıkarlarını tehdit eden oluşumlara karşı ABD'ye önalıcı ve önleyici kuvvet kullanma hakkını getirmiştir. Bu tür kuvvet kullanımı Uluslararası Hukuk ile örf ve adet hukukuna aykırı olup BM sisteminin altmış yılı aşkın bir süredir inşa etmeye çalıştığı uluslararası sistem, hukuk ve normlar düzenini derinden etkileyici niteliktedir. Bu çerçevede çalışmada gücün kullanımı ve uluslararası toplumun öteden beri konuya bakışı, getirilen düzenlemelerle açıklanarak kuvvet kullanımının yasal ve normatif sınırları ortaya konmuştur. Ardından Bush Doktrini her yönüyle analiz edilmiş ve önleyici askeri faaliyetlerin kullanılmasını gerektirecek birçok durum ortaya çıkmasına rağmen devletlerin bu tür seçeneklere nadiren başvurduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda devletlerin önleyici askeri kuvvet kullanımına başvurma kararı alırken, en azından belli seviyede normatif ve hukuki mülahazaları dikkate alma eğilimleri olduğu sonucuna varılmıştır.
Amerikan silah ambargosu (1975-1978)

de yürürlüğe giren ambargo, 6 Ekim 1975'de kısmen, 26 Eylül 1978'de tamamen kaldırılmıştır. Ambargo esas konuluş maksadı olan Kıbrıs sorununun çözümüne hiçbir katkı sağlamadığı gibi, Türk - Amerikan ilişkilerinde güven bunalımı başta olmak üzere onarılması güç yaralar açmıştır. Ambargo olayından Türkiye'nin alacağı önemli dersler bulunmaktadır. Türkiye daha uzun bir gelecekte ABD ve diğer batılı müttefiklerinden silah ve askeri yardım alacağına ve ambargoyu gerçekleştiren güçler varlıklarım koruyacağına göre, ileride de bu tür olayların yaşanması olasıdır. Buna karşı alınabilecek en önemli iki tedbir, ulusal savunma konularında dışa bağımlılığın azaltılması ve ABD'de daha etkin bir lobicilik yapılmasıdır. 117-