Ticari Yargılama Hukuku

Çalışma konumuzu ticari yargılama hukuku oluşturmaktadır. Ticari yargılama hukuku, ticari uyuşmazlıların diğer uyuşmazlıklara nazaran özel ve teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle medeni yargılama hukukunun bir alt dalı olarak gelişmiştir. Asliye ticaret mahkemelerinin ayrı bir mahkeme niteliği kazanıp, varlılarını korumalarıyla bu hukuk dalı gelişimini sürdürmüştür. Ticari yargılama hukukunun temel konusunu ticari davalar oluşturur. Ticari davalar esas itibariyle Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ancak diğer özel kanunlarda da ticari davalara ilişkin özel düzenlemeler bulunmaktadır. Ticari ilişkilerin sürekli değiştiği günümüzde, bu düzenlemeler yetersiz kalmaktadır. Ticari davalara ilişkin kuralların ticari hayatın gereklerine uygun olarak yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Konusu görev sınırının üstünde olan ticari davalar, asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Fakat davanm görüldüğü yerde, bir asliye ticaret mahkemesi kurulu değilse, ticari davalar asliye hukuk mahkemelerinde çözümlenir. Görev sınırının altındaki ticari davalar bakımından sulh hukuk mahkemeleri görevlidir. Uzmanlık konusu oluşturmaları nedeniyle, ticari davaların görev sının gözetilmeksizin asliye ticaret mahkemelerinde görülmesi gerekir. Sulh mahkemeleri ticari davalar bakımından görevli olmamalıdır. Keza, özel mahkemelerin görev alanı belirlenirken görev sınırı dikkate alınmamaktadır. Ticaret mahkemeleri ticari uyuşmazlıklar konusunda uzman hakimlerin, ticari davaları daha çabuk ve daha isabetli sonuca bağlayacaktan gerekçesiyle kurulmuşlardır. Ancak, mevzuatımızda hakimlerin uzmanlık alanlarına göre atanmalarına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu bağlamda ilk olarak, hakim stajyerlerine belli hukuk alanlarında uzman olmalarını sağlamaya yönelik eğitim verilmelidir. Daha sonra hakimlerin atamaları uzmanlık alanlarına göre yapılmalıdır. Ayrıca asliye ticaret mahkemelerinde üye hakimlerden birisinin tacir kökenli olmasına ilişkin düzenlemeler de yapılmalıdır. Zira, bu yönde bir düzenleme asliye ticaret mahkemelerinin kuruluş amacına da uygun olacaktır. 183 Ticari yargılama bağlamında taraf kavramı, esas itibariyle, medeni yargılama hukuku ile paralellik arz etmektedir. Ancak, şunu belirtmek gerekir; ticaret şirketlerinin dava ehliyeti, şirketin işletme konusu; diğer ifade ile 'ultra vires ilkesi' ile sınırlıdır. Ayrıca ticari yargılama hukuku alanında avukatlara tanınan dava takip tekelinin pek çok istisnası vardır. Avukat unvanı taşımamasına rağmen ticari mümessil, ticari vekil, acente, tahsil cirosu hamili, kaptan, gemi müdürü ve tasfiye memuru müvekkil adına dava takibi yapabilmektedir. Türk Ticaret Kanunu'nun 4 üncü maddesinde ticari davalarda deliller ve bunların ileri sürülmesinin Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na tabi olduğu belirtilmiştir. Fakat, Türk Ticaret Kanunu'nda ticari davalarda delillere ilişkin özel düzenlemeler bulunmaktadır; ticari defterlerle ispat, fatura ve teyit mektuplarına ilişkin karine gibi. Elektronik ticaretin kazandığı önem, bilgisayar ortamında yapılan hukuki işlemlerin bağlayıcılığına ilişkin tartışmaları gündeme getirmiştir. Bu tartışmalarla ortaya çıkan dijital imza kavramı hakkında ülkemizde yasal bir düzenleme yer almamaktadır. Ancak, bu yöndeki çalışmalar devam etmektedir. Sonuç olarak, ticari yargıla hukuku, ticari nitelikli uyuşmazlıların çözümünde uygulanan kuralların bütününden oluşur. Temelde Türk Ticaret Kanunu ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer alan bu düzenlemelerin, yeknesaklığın sağlanması açısından tek bir kanunda, günün ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmesi uygun olur. Bu kanun ise, yargılama hukukuna ilişkin kuralların tek bir kanunda yer alması gereği Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu olmalıdır. 184