İşletenin hukuki sorumluluğu

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesine göre, bir motorlu aracın, neden olduğu zarardan, 'aracın işleteni 'tehlike sorumluluğu' ilkesine göre sorumludur. KTK.'nın 85. maddesinde, yapılan değişiklik ile araç işleticisi yanında onun bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi de sorumlu kişiler arasına alınmıştır. İşleten sıfatının belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ca çoğunlukla kabul edilen görüş, araç üzerinde fiili hakimiyet, fiili tasarruf gücünü ve tehlikesini kendisine ait olmak üzere ad ve hesabına işletmeyi esas alan maddi ölçüdür. KTK. toprak üzerinde, makine gücüyle kendi kendine hareket eden motorlu taşıt araçlarının karayolunda meydana getirdikleri kazalara uygulanır. KTK. m.85/l'e göre, işletenin sorumlu olması için, trafik kazası sonucu oluşan zararlara motorlu bir araç sebep olmalı ve motorlu aracın işletilmesi ile doğan zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. KTK. m.85/I'e göre, sorumluluğun doğması için ayrıca, zarara motorlu aracın işletilmesi sebep olmalıdır. Sayılan bu olumlu koşulların yanında, kanun bir de olumsuz koşul aramıştır. İşleten genel kurtuluş sebepleri yanında, kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kazadaki kusursuzluğunu ve araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini ispat etmelidir/işleten ve teşebbüs sahibi, sorumluluk koşulları gerçekleşir ve kurtuluş nedenlerinden birinin varlığını ispatlayamazlarsa zarardan kesin olarak sorumlu olurlar. Trafik sicilinde araç sahibi gözüken kişi, çoğunlukla onun işleteni olmakla beraber, bu mutlak değildir. Araç sahibi her zaman işleten 144 olmayabilir. İşletme ilişkisiyle zilyetlik birbirinden farklı olduğu için, işleten genellikle aracın zilyedi olduğu halde, her zilyet işleten değildir. KTK. aracı, mülkiyeti muhafaza kaydıyla alan kişiyi, aracın uzun süreli kiralayan kiracıyı, ariyet ve rehin alanı da gerçek işletenler arasında sayılmıştır. Bu sayılanların dışında bir kimsenin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendine ait olmak üzere işlettiğini ve araç üzerinde fiili tasarruf yetkisinin bulunduğunu ispatlarsa, bu kimse işleten sayılır. İşleten ve teşebbüs sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan da kendi kusuru gibi sorumludur. Kanun koyucu KTK. m.85/IV ile motorlu aracın katıldığı trafik kazasından sonra kendiliğinden veya talep üzerine yapılan yardım fiili ve çalışmalarından dolayı yardım edenin uğradığı zarardan, araç işleten ve teşebbüs sahibini sorumlu tutmaktadır. Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan teşebbüslerin sahibi, araç veya bisiklet yarışı düzenleyicileri ve motorlu aracı çalan ve gasbeden kimseler işleten gibi sorumlu tutulmuşlardır. İşleten, zarar görenin kusurunu veya yer alanan veya ölen kişinin hatır için taşındığını veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak yer alanan veya ölene verildiğini kanıtlarsa genel hükümlere göre indirim yapılabilecektir. KTK.'da zamanaşımı ile ilgili olarak özel hüküm yer almaktadır. Bu süre ise, zarar görenin zararı ve zarar vereni öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde on yıldır(m. 109 /1). Davanın cezayı gerektiren bir fiilden doğması halinde zamanaşımını uzamış ceza zamanaşımına tabi tutmuştur.