A Historical overview of motifs of Russian nationalism: From tsarist Russia to dissolution of the Soviet Union

Bu çalışma Rus milli bilincinin ve Rus milliyetçiliğinin gelişimini tarihsel persektifte incelemeyi amaçlamaktadır. Ele alınan dönem, çarlık döneminden Sovyetler Birliği'nin yıkılmasına kadar olan zaman dilimini kapsamaktadır. Rusya örneğinde Rus milli bilincinin gelişimi devletin gelişimiyle paralel bir süreç izlemiştir. Rus milli bilinci devletin yoğun etkisi altında şekillenmiştir. 19. yüzyıldan başlayarak Rus milli bilinci devletin ve yeni oluşmakta olan Rus milliyetçi elitinin etkisi altında gelişti. Bu dönemden itibaren Rus milliyetçiliğinde değişik akımlar ortaya çıkmaya başladı. Bu akımlar arasında Slavofıller daha sonraki dönemlerin Rus milliyetçiliği düşüncelerini önemli oranda etkilemiştir. 19. yüzyılın sonlarından başlayarak Rus imparatorluğunun kendisini giderek artan oranda Rus hissetmeye başlaması Rus olmayan toplumların milli duygularını körükleyerek imparatorluğun çökmesine katkıda bulunmuştur. Bolşevik hükümeti Rus imparatorluğunun tüm mirasını reddetmiştir. Yeni rejim tarafından 'Büyük Rus şovenizmi' diye yaftalanan Rus milliyetçiliği şiddetle bastırıldı. Engellemeler 1930'lann ortalarına kadar sürmüş bu tarihten itibaren, İkinci Dünya Savaşı'nın yaklaşan tehdidi altında Stalin liderliğindeki Sovyet rejimi Rus milliyetçi duygularını kullanmaya girişmiştir. Neticede Rus milliyetçiliği devlet ideolojisi tarafından içselleştirilmiştir. Yine de Sovyet rejimi devletin ideolojik dayanakları dışında Rus milliyetçiliğinin ifade edilmesine izin vermemiş, Marksist - Leninist düşünce devletin en önemli meşruiyet kaynağı olarak kalmıştır. Rus milliyetçiliği ancak Breznev döneminde tabandan gelen bir hareket olabildi. Rus milliyetçileri arasında, Rus halkını Sovyet devletinden ayrı olarak farklı bir etnik grup olarak değerlendiren ve Sovyet yönetiminin Rus halkı üzerindeki zararlı etkilerinden kaygılanan güçlü bir eğilim gelişmişti. Aynı zamanda bu dönemde Milli Bolşevizim güçlü bir Rus milliyetçiliği eğilimi olarak belirdi. Devlet Milli Bolşeviklere hoşgörü göstermekle kalmayıp, destekledi de. Gorbaçov dönemini, yürürlüğe koymak istediği radikal reformlardan kaynaklanan, Gorbaçov çevresi ve muhafazakarlar arasındaki güç mücadelesi belirler. Reformlarını uygulayabilmek için Gorbaçov kendi politikasını destekleyecek müttefiklerini arttırmak durumundaydı. İktidarının ilk yıllarında Rus milliyetçileri ile işbirliğine girmeyi de denedi. Gorbaçov'un reformlarıyla Rus milliyetçilerinin düşünceleri arasındaki fark nedeniyle Rus milliyetçileri ile işbirliği bazı istisnalar dışında gerçekleşmedi ve milliyetçilerin çoğu Gorbaçov'un reformlarının karşısında yer aldılar. Gorbaçov'un reformlarına karşı Neo- Stalinistlerden, Milli Bolşeviklerden ve muhafazakar Rus milliyetçilerinden oluşan muhafazakar bir koalisyon oluştu. Perestroika döneminde farklı düşüncelere sahip Rus milliyetçilerinin birçoğunun temel amacı Sovyetler Birliği'nin toprak bütünlüğünün korunması idi. Bir yandan da perestroika politikaları ve Sovyetler Birliği'nin dağılması tehlikesi Rus milliyetçilerinin radikalleşmesine neden oldu. Güçlü bir devlet, güçlü bir lider ve demir yumruk politikaları izlenmesinden yana proto-faşist grup ve partiler bu dönemde ortaya çıktılar ve toplumun önemli bir kesiminden de destek aldılar. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Ruslar tarihlerinde ilk kez bir ulus devlette yaşamak durumunda kaldılar. Yeni kurulan devlette Rusların statüsünün ne olacağı Rusya Cumhuriyetinin karşılaştığı tüm sorunların merkezinde yer alıyordu. Yeni kurulan devletin gündemindeki en önemli mesele hegemonik Rus milliyetçiliği ve Rus olmayanların milliyetçiliği idi.