Milletlerarası ticarİ tahkimde ihtiyatİ tedbirler

Tahkim yargılamasına uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde başvurulmasının en önemli sebeplerinden biri, şüphesiz, etkililiği ve taraflara geniş bir serbesti tanımasıdır. Bununla birlikte ihtiyati tedbir kararlarının hakemlerce alınıp alınamayacağı sorunu ve hakemlerce alınan tedbir kararların sınır ötesi tenfizinde yaşanan güçlükler tahkim yargılamasının işlevselliğine büyük ölçüde gölge düşürmektedir. Hakemler, gücünü, hakem sözleşmesinden almaktadır ve bu güç hakemlerin uyuşmazlığı çözüme kavuşturmasında ihtiyati tedbir karan verme dahil ihtiyaç duyacaktan her türlü yetkiyi kapsamaktadır. Dolayısıyla, hakemlerin ihtiyati tedbir kararlan verme yetkilerinin olmasından şüphe duyulmamalıdır ve hakemlerin verdikleri bu kararların etkin bir şekilde uygulanmasına imkan tanıyan mekanizmalar geliştirilmelidir. Üç bölümden oluşan bu çalışmamızda, birinci bölümde, ihtiyati tedbir kavramı genel olarak açıklanarak, hakemlerin adli mahkemelerle ilişkisine değinilmiş ve ara hakem kararlan ile ihtiyati tedbir kararlan arasındaki bağıntıya yer verilmiştir. ikinci bölümde ise, çeşitli milli hukuk sistemleri, milletlerarası sözleşmeler ve uluslararası tahkim kurumlarının hükümleri incelenerek hakemlerin ihtiyati tedbir karan verme yetkisi değerlendirilmiş, son olarak da uluslararası kuruluşların konuyla ilgili çalışmalarına yer verilmiştir. 98Son bölümde, ilk olarak tedbir kararlarının uygulanması sorunu, gerek milli hukuk sistemleri ve uluslararası tahkim kurumları kuralları, gerek milletlerarası sözleşmeler ve bazı mahkeme kararlan göz önüne alınarak tartışılmıştır. Bunu takiben Türk Milletlerarası Ticari Tahkim Kanunu, ayrı bir başlık altında, hem tedbir kararlarının alınması, hem de alman bu tedbir kararlarının uygulanması bakımından ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Son olarak ise, tahkim yargılamasındaki ihtiyati tedbirlere ilişkin sorunlara çözüm getirmeyi hedefleyen mevcut çalışmalar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmamız, genel olarak değerlendirildiğinde ise aşağıdaki sonuçlara varılmıştır: - Bazı hukuk sistemleri, ihtiyati tedbir karan verme yetkisini hakemlere vermeyerek tahkim yargılamasının işlevselliğine gölge düşürürken, hakemlere bu yetkiyi tanıyan hukuk sistemlerinin sayılan her geçen gün hızla artmaktadır. - Genel olarak, ihtiyati tedbirler bakımından, Anglo-Sakson hukuk sistemlerinde hakemlere geniş serbesti tanınırken, diğer hukuk sistemlerinde daha dar kapsamlı ve nispeten mahkemeye bağlı sistemler kabul edilmiştir. - İhtiyati tedbirlerin ara hakem karan olarak alınarak, New York Sözleşmesi kapsamında bir çözüm bulunabileceği düşüncesinin işlevselliği, milli hukuk sistemlerine bağlıdır; pratik bir çözümdür; ama işlevsel değildir; hem tartışmaların odak noktası olmuştur; hem de kalıcı çözümlerin üretilmesine hız kazandırmamıştır. - UNCITRAL çalışma grubu, bütün bu tartışmalara son verecek model bir çözüm üzerinde çalışmaktadır ve bu çalışmalarının şu ana kadar geldiği nokta ve ön 99 gördüğü çözümler, gelecekte ihtiyati tedbirlerin işlevselliğini sağlama yönünde atılmış en büyük adımlardır. - Her ne kadar, Türk Milletlerarası Tahkim Kanununda, diğer ülkelere göre daha kapsamlı bir düzenleme getirilmek istenmişse de, getirilen kısıtlamalarla, bu hükümlerin işlevselliği ortadan kaldırılmıştır. - Uluslararası anlaşmaların sessizliklerini bozmadığı, iki taraflı anlaşmaların yapılmasının hemen hemen imkansız olduğu bir ortamda, Almanya gibi tek taraflı uygulamaların başlatılması, sınır ötesi tedbir kararlarının uygulanmasında etkili olduğu kadar, işlevsel bir çözüm yoludur. 100