Tasarım+yapım sisteminin Türkiye'deki uygulamaları

Hızlı bir değişim sürecinin yaşandığı günümüzde inşaat sektörü de bu koşullardan etkilenmektedir. Artan bina ihtiyacı, ülke koşullan açısından uygun bina üretim tekniklerinin transferi ve geliştirilmesi, bunların verimli kullanımı, kalitenin yükseltilmesi, maliyet ve sürenin düşürülmesine yönelik çalışmaların artan önemi, yeni proje teslim sistemlerini, farklı uygulama süreçlerini ve organizasyon şekillerini gerektirmektedir. Sektördeki bu değişime cevap veren proje teslim sistemlerinden biri olan Tasarım Yapım Sistemi ve Türkiye'deki uygulamaları bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Amaç, Tasarım Yapım Sistemi'nin çeşitli yönleri ile incelemek, sektörde uygulanan diğer proje teslim sistemleri ile karşılaştırmak, tercih sebeplerinin, avantaj ve dezavantajlarını tespit etmektir. Tezin amacı ve kapsamının belirtildiği birinci bölümün ardından, bina üretim sürecinin incelendiği ikinci bölümde, geçmişşten günümüze projelerin gerçekleştiği bina üretim süreci aşamaları, bu aşamalarda rol alanlar ile sektörde sıklıkla kullanılan proje teslim sistemleri tanıtılmaya çalışılmaktadır. Bina üretim süreci aşamaları ile rol alanların görev ve sorumluluklan anlatılırken, çeşitlenen proje teslim sistemlerine bağlı olarak üretim aşamalarının gerçekleşme sırası, her aşamada verilen kaynak kullanım kararlan ile bu kararlan verenlerin, teslim sistemlerine göre değişebilirliği göz önünde bulundurulmuştur. 3. Bölümde Tasanm + Yapım Sistemi ana prensipleri, rol alanların görev ve sorumluluklan, içindeki alternatif oluşumlar, kullanım alanlan ve yurt dışından örnekler başlıklan altında incelenmeye çalışılmıştır. Tasanm + Yapım Sistemi'nin bu bölümde ortaya konan prensipleri aşağıdaki gibi özetlenebilir;. Tasanmın girişimcinin belirlediği hedefler doğrultusunda, yüklenici tarafından oluşturulması ile tasanm ve yapım arasında teknik entegrasyon ve ticari denge sağlanması,. Prosedürdeki düzenlemeler ile, projenin toplam süresini kısaltmaya yönelik tedbirlerin alınabilmesi, rol alanlar arasındaki ilişkilerin daha direkt ve sık olmasına imkan vermesi,. Girişimcinin tasanm, yapım ve tüm projeye yönelik hedeflerini ve yüklenici seçim kriterlerini işin başlangıcında belirtmesi ile tekliflerin çok boyutlu olarak değerlendirilebilmesi ve projenin gelişiminin girişimci tarafından kontrol edilebilmesine imkan vermesi. Bu bölümde aynca, kullanım alanlan başlığı altında, sistemin sıklıkla kullanıldığı proje konulan ve projelerin büyüklüklerine yönelik araştırma sonuçlanna ve yurt dışından örnekler başlığı altında Amerika'da Tasanm + Yapım Sistemi ile VIgerçekleştirilen iki projeye, rol alanların görüşleri doğrultusunda yer verilmektedir. Sistemin getirdiği yeni düzenlemeler ile rol alanların görev ve sorumluluklannda ortaya çıkan değişikliklerde kıyaslamak olarak bu bölümde anlatılmaya çalışılmıştır. 4. Bölüm, Tasarım + Yapım Sistemi'nin Türkiye'deki uygulamalarını araştırmaya yönelik olarak yapılan alan çalışmasına ayrılmıştır. Bu araştırmada Tasarım + Yapım Sistemi'nin tercih sebepleri, avantaj ve dezavantaj lan, sıklıkla kullanıldığı proje konulan, yüklenicilerin görüşleri doğrultusunda tespit edilmeye çalışılmıştır. Aynca bu çalışmanın bir pilot çalışma olması, bundan sonra konu ile ilgili yapılacak çalışmalarda kullanılabilecek yeni yöntemlerin geliştirilmesi için fikir vermesi hedeflenmiştir. Alan çalışması kapsamında hazırlanan sorular, Tasanm + Yapım Sistemi. ile iş yapan 14 yüklenici firmanın yetkililerine karşılıklı görüşülerek uygulanmıştır. Dört bölümden oluşan soru formunun ilk iki bölümünde firmalann büyüklükleri ile yaptıklan işler ve usullerine yönelik sorular sorulurken son iki bölümde firma yetkililerinden Tasanm + Yapım Sistemi'ni sektörde kullanılmakta olan diğer proje teslim sistemleri ile proje kriterleri çerçevesinde kıyaslamalan istenmiştir. Proje teslim sistemlerinin, proje kriterleri çerçevesinde karşılaştınlması sonucunda Tasanm + Yapım Sistemi,. Hızlı. Projenin başlangıcında süre ve maliyet garantisine imkan veren. Yapım aşamasmda proje değişikliği imkanı olan. Yüklenicinin ihtiyaç duyduğu farklı teknolojilerin kullanımına uygun. Projedeki risk ve sorumluluğun girişimci ve yüklenici arasında paylaşıldığı. Girişimci ve yüklenici arasındaki anlaşmazlıkların minimum olduğu, bir sistem olarak karşımıza çıkmaktadır. Sisteminin rekabete açık olmadığı ve beklenen kalite standartlarını sağlamada İnşaat Yönetimi Sistemi'nin arkasında kaldığı da değerlendirmeden çıkan sonuçlardan biridir. Tasanm + Yapım Sisteminin sıklıkla kullanıldığı proje konulan ise konut başta olmak üzere, iş merkezi- büro binalan ile dekorasyon uygulamalan olarak sıralanmaktadır. Bunların dışında turizm ve sanayi yapılan, alt yapı yol inşaatlan, santral ve barajlar ile hava alanı, liman, terminal yapılanna kadar uzanan çok çeşitli bir konu yelpazesi firmalann Tasanm + Yapım Sistemi ile gerçekleştirdikleri işler olarak karşımıza çıkmaktadır. 5. Bölümde, tez çalışmasından elde edilen sonuçlar tartışılmakta ve ileride yapılabilecek benzer çalışmalar için önerilerde bulunulmaktadır. Sonuç olarak, Tasanm + Yapım Sistemi'nin teorik incelemesi, yapılan alan çalışması ile incelenen örnek projelerden elde edilen izlenimler doğrultusunda sistemin avantaj ve dezavantaj lan tartışılmış, tercih sebepleri, girişimci ve yüklenici açısından aşağıdaki gibi tespit edilmiştir; VII. Girişimci ve yüklenici açısından hızlı bir sistem olması Tasarım + Yapım Sistemi'nde üst üste gerçekleşen proje aşamaları, tasarımın yüklenicinin sorumluluğunda olması dolayısıyla uygulamada çabukluk sağlayacak teknik ve teknolojilerin kullanım imkanı olması, girişimcinin en başında verdiği kararlara bağlı kalarak proje sürecine minimum müdahalesi, beraberinde tüm süreci kapsayan hızı tercih sebeplerinin başına getirmektedir. Hız aynı zamanda projenin girişimciye ve yükleniciye maliyetini de düşüren sebeplerden biridir.. Girişimci açısından yönetim kolaylığı sağlaması Yüzlerce ayrı sözleşme ile oluşturulacak kontrolü zor bir organizasyon yerine, tek bir sözleşme ile bütün sorumlulukların yükleniciye devredilmesi imkanı verir. Özellikle karmaşık projeler söz konusu olduğunda tasarım, yapım ve diğer proje bileşenlerinin koordinasyonunun yüklenicinin sorumluluğunda olması girişimcinin işini kolaylaştırır.. Yüklenici açısından proje karlılığını yönlendirme ve yönetme imkanı olması Yüklenicinin kendi sorumluluğundaki tasarım evresinde verdiği kaynak kullanım kararlarının, yine kendi uygulayacağı yapım teknikleri ve teknolojileriyle birlikte düşünülmesi, yapım maliyetini ve süresini azaltıcı tedbirlerin getirilebilmesine imkan verir. Teknolojilere uygun çizilmiş projeler uygulama kolaylığı ve çabukluk sağlarken, binanın kalitesini de olumlu yönde etkilemektedir. Tasarım + Yapım Sisteminin Türkiye'deki uygulamalarını araştırmak amacıyla gerçekleştirilen alan çalışması, bir pilot çalışma olarak, ileride yapılabilecek çalışmaların ipuçlarını vermektedir. Bu çalışmada kullanılan Tasarım + Yapım Sistemi'nin tercih sebeplerinin, proje teslim sistemlerinin, proje kriterleri çerçevesinden kıyaslanması yolu ile elde edilmesi, yöntem olarak önerilmesine karşılık, kapsam olarak yetersiz kalmaktadır. Bu yetersizlik proje kriterlerinin, proje teslim sistemleri ile ilgili olarak maliyet, süre, kalite, konularında detay içermemesinden ve ayrıca organizasyon biçimleri, rol alanlar arasındaki ilişkiler ile uygulanan prosedürlere dair kıyaslama yapılabilecek kriter bulunmamasından kaynaklanmaktadır. Burada önerilen proje teslim sistemlerinin kıyaslanmasında bir araç olarak kullanılan proje kriterlerinin yukarıda belirtilen eleştiriler doğrultusunda genişletilmesidir. Ayrıca araştırmanın yüklenicilerden başka proje örgütlerinde rol alan, girimci ve tasarımcılara da uygulanmasıyla sonuçlan bütün sektöre yayılabilir, tartışma alanı genişletilerek daha sağlıklı sonuçlar elde edilebilir. Araştırma kapsamında ayrıca firmaların yaptıkları işler ve usullerine ilişkin soruların bulunduğu bölümde,. Tasarım + Yapım Sistemi içinde rol alan kişi ya da kuruluşların oluşturdukları alternatif organizasyon şekillerini ortaya çıkarmaya yönelik sorular,. Tasarım + Yapım Sistemi ile iş yapanların kullandıkları standart bir sözleşme olup olmadığı varsa eğer bunun avantaj ve dezavantajlarını neler olduğu,. Tasarım + Yapım Sistemi'nde uygulanan prosedürlerde, eksik buldukları ya da düzeltilmesini istedikleri kurallar ya da uygulamalar olup olmadığı, varsa bunlara kendilerinin getireceği alternatif çözüm önerilerinin neler olabileceği sorulabilir. Böylelikle proje kriterleri aracılığı ile sistemlerin kıyaslanmasından elde edilmeyecek bilgiler doğrudan sorularak edinilebilir. Doğrudan ve kıyaslamaya dayanan soruların bir arada incelenmesi, istatiksel çözümlemelerle birlikte daha güvenilir sonuçlar getirecektir. vnı