turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Indirectness and rapport: Turkish coffee cup reading example

Dilbilimciler dolaylılık ve kibarlık kavramlarını 30 yılı aşkın bir süredir tartışmaktadır ancak son dönem literatüründe dolaylı dil kullanımına dair yapılan birçok araştırma söz-eylemler üzerine odaklanmıştır. Bu tezin amacı günlük konuşma dilindeki dolaylı dil kullanımını incelemektir. Daha belirgin bir ifadeyle bu çalışmanın amacı Türk kültürü gibi doğu kültürlerinde yaygın bir iletişim durumu olan kahve falı sırasında kullanılan dolaylı dili incelemektir. Bu çalışma kahve fincanı ile fal bakan Türklerin dolaylı dili dostane ilişki kurmak amacı ile kullandıklarını ileri sürmektedir. Çalışmada toplam süresi yaklaşık 113 dakika olan 12 kahve falı kaydında yer alan iyi ilişki sağlama amacıyla kullanılmış dolaylı dil örnekleri incelenmiştir. Katılımcılar 2 erkek ve 19 bayandan oluşmaktadır. Bunların 10 tanesi kahve falına bakan 11 tanesi ise kahve falı baktıran kişilerdir. Kayıtlar tam olarak yazıya dökülmüş ve veri içerisindeki dolaylı dil kullanımları görevlerine göre sınıflandırılmıştır. Veri analizi sonucunda dolaylı anlatım ifade eden dokuz kategoriye ulaşılmıştır: (1) standart dil: deyimler ve dil rutinleri, (2) metaforlar ve stereotipler, (3) sorular ve eklenti sorular, (4) söylem belirleyicileri ve duraklama sözcükleri, (5) olasılık ifade eden ve kaçamak yanıt veren ifadeler (6) niceleyen ve pekiştirici ifadeler, (7) söyleyeni belirli olmayan ifadeler, (8) bağlaçlar, (9) koşul tümceleri. Yapılan inceleme sonucunda katılımcıların dolaylı dil yapılarını sıklıkla kullandıkları gözlenmiştir. Sonuçlar çalışmanın beklentileriyle aynı noktada olup, kahve falı esnasındaki iletişim sırasında katılımcıların iyi ilişki kurma amacıyla dolaylı dil yapılarına başvurduklarını ortaya koymuştur.
Dede Korkut Hikayeleri'nde yapım eki

Dede Korkut Hikayeleri, içeriği bakımından edebiyat çalışmaları; Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini temsil etmesi bakımından da dil incelemeleri için sıkça başvurulan eserlerden biri olmuştur. Eser için yapım ekleri açısından müstakil bir inceleme yapılmamış olması çalışma konusunun seçiminde belirleyici faktör olmuştur. Türkçenin eklerinin yapım eki ve çekim eki olarak tasnif edilmesi dilcilik çalışmalarında kabul gören bir görüş olmakla beraber bir takım sorunları da bünyesinde barındırmaktadır. Çalışmamızın amacı Dede Korkut Hikayeleri'ndeki yapım eklerini tespit ederek fonksiyona dayalı bir yapım eki sınıflandırması sunmaktır. Bu noktadan yola çıkılarak çalışmamızda, öncelikle mevcut dil incelemelerinde yapım eki ile ilgili yapılan açıklamalara yer verilmiş; daha sonra ise yapım ekinin görevi ve Türkçenin ekleri arasındaki yeri tarafımızca açıklanmıştır. Dede Korkut Hikayeleri'nden fişleme yöntemiyle tespit edilen yapım eki örnekleri önce fonksiyonları itibariyle sıralanmıştır. Daha sonra ise yapım eklerinin şekilleri, ekleşme bilgisi açısından incelenerek listelenmiştir. Eserdeki yapım eklerinin hem şekil hem de fonksiyon açısından ne gibi özellikler taşıdığı ve bu eklerin eserin içeriği ile ilişkisi Sonuç bölümünde ifade edilmiştir. Yapım eki görevini üstlenen şekillere alfabetik olarak Ekler Dizini bölümünde sıralanmıştır. Yapım eki alarak anlamı değişen sözcüklerin anlamlarıyla birlikte alfabetik bir şekilde listelendiği sözlüğe ise Ek bölümünde yer verilmiştir.
Asıl Memluk Kıpçak Türkçesinin söz dizimi

Geniş bir coğrafyada etkin olan Kıpçak Türkleri, Mısır ve Suriye topraklarına paralı asker ve köle olarak gelmişlerdir. Zamanla ülkenin yönetiminde aktif rol oynamışlardır. Bu topraklarda farklı etnik topluluklarla birlikte yaşayan Kıpçak Türkleri, yaşadıkları bu coğrafyada farklı türden birçok metni Türkçeye çevirmişlerdir. Eserlerde Kıpçakça ve Oğuzca özelliklerinin yanında Karahanlı, Harezm, Erken Çağatay, Erken Oğuz dil özellikleri görülebilmektedir. Çalışmamız; Asıl Memluk Kıpçak eserleri olan Münyetü'l-Guzat, İrşadü'l-Müluk ve's-Selatin, Gülistan Tercümesi ve Baytaratü'l-Vazıh'ın sözdizimsel özelliklerini konu edinmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde, söz dizimi terimi hakkında geniş bir bilgiye yer verildikten sonra, Kıpçaklar, Kıpçaklar'ın tarihi, dili ve edebiyatı konusu ele alınmaktadır. Birinci bölümde eserlerdeki öbek yapılar incelenirken N. Chomsky'nin 'Evrensel Dilbilgisi' anlayışı ve 'Yönetim ve Bağlama Kuramı' ölçüt alınmaktadır. Bunun dışında aynı bölümde edat öbekleri incelenirken Chomsky'nin Rol Kuramı'ndan faydalanılmaktadır. Bağlama yapıları, anlamsal ve yapısall olarak değerlendirilirken, tümce ögeleri bölümünde ise Chomsky'nin Rol Kuramı'dan, İşlevsel Dilbilgisi'nden ve S. Dik'in görüşlerinden istifade edilmektedir. Bu bağlamda tümce ögeleri sözdizimsel, anlamsal ve edimdilbilimsel işlevleriyle incelenmektedir.'Tümce türleri', yüklemin türüne göre, yüklemin yerine göre, tümcenin anlamına göre incelenmektedir. Çalışmanın son bölümünde ise, 'yan tümce' terimine yer verilmektedir. Yan tümceler bitimli/çekimli ve bitimsiz/çekimsiz yan tümceler başlıkları altında izah edilmektedir. Bitimli/çekimli yan tümceler içerisinde Türkoloji'de iç içe birleşik tümceler olarak adlandırılan yapılar, istek/şart yan tümceleri, kim'li yan tümceler olarak ele alınmaktadır. Bitimsiz/çekimsiz yan tümceler başlığı altında ad işlevli bağımlı tümceler, niteleme görevli ortaç işlevli bağımlı tümceler, belirteç işlevli bağımlı tümceler konu edinilmektedir. Bu inceleme yapılırken yan tümcelerin hem semantik, hem sözdizimsel hem de edimbilimsel yönleri değerlendirilmektedir. Sonuç olarak Asıl Memluk Kıpçak metinlerinin söz dizimi, geleneksel söz dizimi de göz önünde tutularak evrensel, modern bakış açısıyla incelenmeye çalışılmaktadır.
Lügat-i Remzi

Hüseyin Remzi tarafından hazırlanan Lügat-i Remzi, H. 1305 (1888) yılında yayımlanmıştır. İki ciltten oluşan eserin birinci cildi 8+907 sayfa, ikinci cildi 1040 sayfadan oluşmaktadır. Sözlükte madde başı olarak yer verilen sözcükler, Arapça ve Farsça kökenlidir. Türkçe madde başı sadece 38 adettir. Dönemindeki sözlüklerden ayrılan en belirgin özelliği tıp, bitkibilim, fıkıh, cebir gibi pek çok alana ait terim içermesidir. Pek çok maddede tanımları desteklemek için verilen görseller ve içerdiği terimlerden dolayı ansiklopedik bir sözlüktür. İlk kez bu çalışmayla çeviri yazısı yapılan bu sözlük, Osmanlı döneminde özellikle çeşitli bilim dallarıyla ilgili metinlerin okunmasında karşılaşılan güçlükleri çözebilecek niteliklere sahiptir. Bu çalışma için çeviri yazısı yapılan birinci ciltte bulunan sözlüksel yapıların işlevleri, kullanıcı ve sözlük ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Sözlükler üzerine yapılan geleneksel incelemelerden farklı olan bu inceleme yöntemi sayesinde, tarihi sözlüklerin farklı yaklaşımlarla ele alınmasına katkı sağlanmıştır. Geleneksel çalışmaların odağı, sözlüklerin ait olduğu dönemin dil özellikleri, içerdikleri söz varlığı ve sözlük tarihindeki yerleri iken bu çalışmanın odağı, eserde bulunan sözlüksel yapıların işlevleridir. LR'de bulunan sözlüksel yapılar, sözlükbilimi alanyazınında sözlükteki yapılarla ilgili genel kabul gören terimlerden yararlanılarak oluşturulan yöntemle incelenmiştir. Bu çalışmanın, bütün sözlükler için geçerli bir inceleme yöntemi önerme amacı yoktur. Sözlüklerde, bulunan yapılar ve bunların düzenlenme şekli, ait olduğu sözlük sınıfının özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterdiği için inceleme yöntemi de buna uygun olarak belirlenmiştir.
Ebu Hatim er-Razİ ve Kitabu'z-Zİne adlı eserinin Arap anlambilim tarihindeki yeri ve önemi

Arap anlambilimi alanında çalışmalar yapan Ebu Hatim Ahmed b. Hamdan er-Razi (322/933-34), Arap dilbilimcilerinden birisi olarak bilinir. O, hicri IV. asırdaki hem akla hem de nakle dayanan bütün ilimlerin geliştiği ve olgunlaştığı bir dönemde yaşamıştır. Arap dili ve edebiyatı açısından önemli olan Ebu Hatim'in yaşadığı bu dönemdeki dilsel çalışmalar, aynı zamanda felsefi bir içerik kazanmıştır. Çalışmanın konusu olan Ebu Hatim'in 'Kitabu'z-Zine' adlı eserinde, Arap anlambilim çalışması açısından bir zemin teşkil etmektedir. Tezin giriş bölümünde, anlambilim hakkında genel bilgilere yer ve-rilmiştir. Daha sonra ise birinci bölümde, Ebu Hatim'in eserinde yer alan dil bilimle ilgili genel bilgilerden bahsedilmiştir. Onun eserindeki kelimelerin tarihsel gelişimlerinin irdelendiği bu tezin temel kısmını oluşturan ikinci bölümde de Ebu Hatim'in özellikle Arap anlambilimindeki önemi ortaya konmuştur. Ayrıca tezde, Ebu Hatim'in eserindeki anlambilim konularının içerik olarak Arap semantiğindeki konumuna da değinilmiştir. Bu tezden elde edilen bulgulara göre her ne kadar anlambilim dil çalışmalarında yeni bir alan olsa da, Arap anlambiliminin temellerini hicri IV. yüzyıla kadar dayandırmanın mümkün olduğu görülmüştür. Böylece çalışma, gelecek nesil araştırmacıları için Arap anlambiliminin tarihsel kökeni hakkında önemli veriler sunmaktadır.
İki dil testinin tipik ve atipik dil gelişimi gösteren çocuklarda ayırt ediciliğinin incelenmesi

Bu çalışmada Türkiye'de kullanılan iki farklı dil gelişimi testi için veri tabanlı ayırt etme ölçüt puanı belirlenmesi ve bu testlerin tek dilli ve iki dilli normal gelişim gösteren ve tek dilli dil bozukluğu olan gruplarda ayırt etme düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL: n=1431) ve Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi (TODİL: n=1252) testleri için toplam 2683 çocuktan toplanan veri kullanılmıştır. Veri tabanlı ölçüt puanını belirlemeye yönelik yapılan analiz sonucunda TEDİL ve TODİL alt testleri ve bileşke puanları için ölçüt tanı puanı olarak -1.00 SS yani 85 standart puan belirlenmiş ve çalışmanın analizleri bu puan temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Diğer yandan, bir ölçme aracının tanısal doğruluğu incelenirken sadece duyarlılık ve özgüllük değerlerine başvurmanın yanlış sonuçlar verebileceği bilinmektedir. Bunu gidermek için daha nesnel sonuçlar verebilen pozitif veya negatif olasılık oranlarının asgari düzeyde olması ve duyarlılık ve özgüllük arasındaki farkın minimum düzeyde tutulması gibi unsurlar da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu amaçla bu çalışmada tek bir ölçüte göre karar verilmemiş; birden fazla ölçütün bir arada bulunması göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, öncelikle TEDİL ve TODİL testleri dil ve konuşma bozuklukları alanında kullanılacak ölçme araçları için gerekli asgari psikometrik niteliklere sahip ve tanısal doğruluk değerleri açısından incelenmeye uygun nitelikte bulunmuştur. Belirlenen veri tabanlı ölçüt puanla incelenen TEDİL ve TODİL'in farklı dil bozuklukları alt gruplarının yüksek derecelerde ayırt edicilik oranlarına sahip olduğu belirlenmiştir. Bu iki testin, normal dil gelişimi gösterdiği düşünülen iki dilli popülasyonlarda özgüllük değerlerine bakıldığında ise her iki testin de beklenenin oldukça altında bir özgüllüğe sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Diğer deyişle, bu bulgulara göre TEDİL ve TODİL testleri normal gelişim gösteren birinci dili Türkçe olmayan iki dilli bireyleri doğru olarak ayırt etmede mevcut bulgulara göre beklendik düzeyin altındadır.
Tasvir-i Efkar Gazetesi üzerine bir inceleme(Yıl: 1920 / Sayı: 2945-3028)

27 Haziran 1962 yılında çıkarılmaya başlayan Tasvir-i Efkar gazetesinin 1920 yılına ait sayılarını (2945-3028) çalışmamızda incelemeye çalıştık. İtilaf Devletleri ile İttifak Devletleri arasında, bir sömürge savaşı olan 1. Dünya Savaşı, 28 Temmuz 1914 tarihinde başlayıp 1918 tarihinde sona ermiştir. İttifak Devletleri verdiği mücadeleyi İtilaf Devletleri karşısında kaybederken, mağlup devletlere dayatılan zorunlu anlaşmalar ağır şartları beraberinde getirir. İttifak Devletleri bloğunda yer almak zorunda kalan Türkiye de ağır şartlardan nasibini almıştır. İmzalanan anlaşmalar Anadolu'yu işgale açık hale getirir. 13 Kasım 1918 Tarihinde İstanbul'un işgali gerçekleşir. Tasviri Efkar gazetesi, bu şartlar içinde milli mücade destekçisi bir tutum takınır. Fransa, İngiltere, Yunanistan ve Almanya ile yoğunlukta olan siyasi haberlerden başka, Londra Konferansının toplanma kararları hakkında haberler, 12 Ocak 1920 yılında toplanmaya başlayan ikinci Meclis-i Mebusan'ın toplantıları, İstanbul yangınları, veba derdi, esir ve muhacirlerle ilgili haberlerin yoğunluğu göze çarpar. Dört bölümden oluşan bu çalışmamızın giriş bölümde Tasvir-i Efkar gazetesi hakkında gerekli bilgileri verdik: Devrin genel durumu, Ana hatlarıyla 1920 yılında Türk basını. İkinci bölümde Tasvir-i Efkar gazetesinin incelenen sayılarına dair şekil, muhteva özelliklerine değindik. Tasvir-i Efkar gazetesine ait içindekiler tablosunu oluşturduk. Bu tabloyu oluştururken Ana başlıkları almaya dikkat ettik, ana başlıklar altında yer alan konu bütünlüğü taşıyan veya aynı imzayla yazılan haber başlıklarını göstermeyi tercih etmedik. Bunun dışında ana başlıklar atında yer alan, konu bütünlüğü taşımayan ve ayrı imzalarla yazılan haber başlıklarını tabloya eklemeyi uygun gördük. Tabloyu oluştururken, sütun numarası, gazete numarası, tarih, yazar adı, yazı adı, sayfa numarası ve yazının türüne değindik. Tahlili Fihrist adını verdiğimiz üçüncü bölümde ise incelenen sayılara dair yazılar, yazar adına, konularına ve türüne göre sınıflandırdık. Sınıflandırmayı yaparken tekrara düşmemek amacıyla, konuyla alakalı sınıflandırdığımız satır sayılarını sırasıyla vermeyi tercih ettik. Gazetenin son sayfalarında bulunan reklam ve ilanları, Reklamlar ve İlanlar başlığıyla sınıflandırdık. Yine bu bölümde fotoğraf, resim, karikatür ve haritları görsel malzemeleri, Görsel Malzemeler başlığı altında tasnif ettik. Dördüncü ve son bölümde, edebi ve fikri açıdan önemli gördüğümüz veya yazarı açısından önem arz eden metinlerin çevirisini Örnek Metinler başlığı altında vermeyi tercih ettik. İncelediğimiz sayılardan yolla çıkarak gördük ki, bu çalışma, dönemin sosyal hayatı, kültürü, dil ve edebiyatı, ticareti, siyaseti gibi pek çok konuda tarihe ışık tutacak bilgileri gün yüzüne çıkarmıştır. Mazinin tozlu raflarından gün yüzüne çıkarılmış bu bilgiler, bilim dünyasına sunulmuştur.
Afazili olan ve olmayan yetişkinlerin bilişsel becerilerinin kapsamlı afazi testi bilişsel tarama bölümü uyarlaması kullanılarak değerlendirilmesi

Dil ve bilişin birbirini ne yönde etkilediği ve afazili bireyler için bilişsel becerilerin ne derece ve neye bağlı olarak etkilendiği uzun yıllar tartışılan bir konudur. Afazili bireylere yönelik hazırlanan nöropsikolojik testler ve bilişsel taramalar ise oldukça sınırlıdır ve içerikleri hakkında ortak bir görüşe varılamamaktadır. Bu çalışma, 'Dil ve Biliş' ilişkisini irdeleyen alanyazına Türkçe konuşan afazili ve sağlıklı bireylerin bilişsel becerilerinin betimsel ve karşılaştırmalı analiz sonuçları ile katkı sağlamayı ve uyarlama sürecinde olan Kapsamlı Afazi Testinin Bilişsel Tarama Bölümünün kullanışlılığını görmek açısından bir ön çalışma sunmayı amaçlamaktadır. Eskişehir'de yaşayan, yaşları 21 ile 76 arasında değişen 14 afazili ve 14 sağlıklı bireyin değişen bilişsel becerileri ve Bilişsel Tarama Testinin bu değişkenlere ne kadar hassas olduğu incelenmiştir. Afazili bireyler afazi şiddetlerine göre Birincil, İkincil ve Yürütücü İşlevsel Bozukluk olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Afazili grup için en başarılı alanların motor planlama ve sözel üretim gerektirmeyen Semantik Bellek ve Tanıma Belleği alt testleri olduğu görülmüştür. Bilişsel Tarama bölümünde alınan puanlar ile bireylerin önceki dil değerlendirmesi sonuçlarının anlamlı derecede ilişkili olması linguistik beceriler ile bilişsel beceriler arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Afazili bireylerin korunan/hasarlanan dil becerileri bilişsel performansı etkilerken; ortak lokalizasyona bağlı olarak etkilenen dikkat, yürütücü işlevler, bellek gibi bilişsel becerilerin de linguistik yetiyi etkilediği düşünülmektedir. Dilin yalın bir olgu olmadığı ve aynı zamanda bilişin beş alt unsurundan biri olarak bütünden ayrılamayacağı düşüncesi desteklenmektedir ve bir dil değerlendirmesi öncesi ilişkili bilişsel becerilerin değerlendirilmesi sağlıklı bir müdahale ortamının temelini oluşturabilir. Bilişsel becerilerin kısa sürede mümkün olan en faydalı şekilde değerlendirilmesi için KAT, hem klinisyenler hem de afazili bireyler için kullanışlı bir tarama testi sunmaktadır.
Turgut Güler'in tarihİ roman üçlemesinde gramatikal dizin ve bazı kelime grupları

Söz varlığı üzerine yapılan çalışmalar, kültür ve tarihin taşıyıcısı konumundaki şair ve yazarların bakış açılarını, kültür izlerini, tespit etmekte mühim bir yer tutmaktadır. Kültür yaşayan bir canlı gibi gün aldıkça gelişir ve büyür. Kültürün aktarıcısı ise dildir. Şair ve yazarlar dili çeşitliliği ve ahengiyle yoğurabildiği takdirde somut mirasımız olan kültürü sağlılıklı bir şekilde aktarabilirler. Bu bağlamda şair ve yazarlar önemli mihenk taşı olarak adlandırılabilir. Türk milleti tarih sahnesine çıktığından beri farklı coğrafyalarda yaşayıp aynı dille kalpleri atan bir toplumdur. Türk dili en eski yazılı eserlerinden bugünkü döneme kadar çeşitlenmiş, gelişmiş ve son halini almıştır. Çalışmada ele alınan metin argümanı Türk tarihinin üç önemli padişahını ele alan Turgut Güler'in tarihi roman üçlemesinden alınmıştır. Turgut Güler'in şahsiyeti, hayatı, eserleri incenip tarihi üçlemesi olan Şehsvar-ı Cihangir, Cihangir Tuğlar, Demir Kuşaklı Cihangir üzerinde çalışılmaya karar verilmiştir. Eserlerin gramatikal indeksi ve belirlenen kelime grupları üzerine incelemeler yapılmıştır. Yapılan çalışmalardan hareketle Turgut Güler'in belirlenen eserlerindeki söz varlığı ve edebi kimliği açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmada kelime grupları, kelime sayıları tablolarla verilmiştir. Son olarak da belirlenen bazı bağlamlar üzerinde kelime analizleri yapılmıştır.
Rus dilinde 'B ' ile 'Hа ' edatlarınınkullanım alanlarına göre gruplandırılmaları

Çalışmamızın konusu, Rus dilinde ' ' ile ' ' edatlarının kullanım alanlarına göre gruplandırılmasıdır. Çalışmamızın amacı, Rus dilinde ismin bulunma ve belirtme hallerine göre ' ' ile ' ' edatlarının kullanım alanlarına göre gruplandırmak ve bu edatların kullanım şekillerini, genel özelliklerini ele alarak, onları örnekleriyle birlikte açıklamak ve bu konu üzerinde çalışan öğrencilere yardımcı olabilecek bir kaynak ortaya koymaktır. İlk olarak çalışmamızda edat kavramı Türkçe ve Rusça dil bilgisi kuralları kapsamında incelenmiş, her iki dildeki benzerlikler veya farklılıklar ortaya konulmuştur. Türkçe ve Rusçadaki ismin halleri kıyaslamalı olarak ele alınmıştır. Daha sonrasında çalışmamızın esas konusunu oluşturan, Rusçada ' ' ile ' ' edatları kullanım alanlarına göre gruplandırılarak, biçimsel olarak Türkçeden farklı, fakat anlamsal olarak neredeyse Türkçedeki yapılara yakın olan ' ' ile ' ' edatları geniş ölçüde açıklanmıştır. Bu edatların Türkçedeki karşılıkları ve dilbilgisel nitelikleri açıklayıcı örneklerle birlikte verilmeye çalışılmıştır. Bu anlamda Türkçe ve Rusça kaynaklar kapsamlı bir şekilde araştırılmış ve incelenmiştir. Yerli ve yabancı dilbilimi kitapları, ansiklopediler, sözlükler, vb. kaynaklardan faydalanılmıştır. Sonuç olarak, çalışmamız Rusça ve Türkçede biçimsel olarak farklı, fakat anlamsal olarak hemen hemen aynı olan ' ' ile ' ' edatları üzerine önemli bir kaynak teşkil edecektir.
Kıbrıs Türk ağızlarında dil ilişkisi izleri

Bu çalışma, Kıbrıs Türk Ağızlarının fonolojik, moroflojik ve sözdizimsel özelliklerini belirlemeyi ve bu özelliklerin dil ilişkisi sonucunda adadaki diğer diller Rumca ve İngilizce ile etkileşiminde Standart Türkçeden farklılaşan yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kıbrıs Türk Ağızları tezde, fonoloji, morfoloji ve söz dizimi özelliklerinin incelendiği üç bölüme ayrılmış; belirlenen bölümlerdeki dil ilişkisi sonucu oluşan değişimler dördüncü bölümde kod kopyalama kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler Kıbrıs Türk Ağızlarının, Rumca ve İngilizcenin fonolojik, morfolojik, sözdizimsel özellikleri ile benzeşen yönleri dikkate alınarak kod kopyalama kuramının; genel kopyalama, seçilmiş kopyalama ve karışık kopyalama özellikleri bakımından yapılmıştır. Çözümlemeler sırasında Kıbrıs Türk Ağızlarından toplanan verilerin farklı bölgelerden derlendiği dikkate alınmış, bölgelerin Rumca ve İngilizce ile ilişki süresi, ilişki yoğunluğu, iki dilliliği vb. toblumdilbilimsel olgular göz ardı edilmemiştir. Kıbrıs Türk Ağızlarında dil ilişkisinden kaynaklanan yapısall benzerlikler; genel, seçilmiş, karışık kopyalar gibi farklı gruplara ayrılmış, Rumca ve İngilizceyle karşılaştırılarak çözümlenmeye çalışılmıştır. Tezde ayrıca, Kıbrıs Türk Ağızları üzerine daha önce yapılmış çalışmalarda gözden kaçan ancak bu ağızların belirgin özellikleri olduğunu düşündüğümüz birçok fonolojik, morfolojik, sözlüksel, sözdizimsel ya da söyleme dayalı işaretleyiciler belirlenmiş ve Türkçenin diğer ağızları ile ortak ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Böylece Kıbrıs Türk Ağızlarındaki hangi özelliklerin dil ilişkisinden kaynaklanan yapısall benzerlikler olduğunun tepiti kolaylaşmıştır. Zaten tezin amacı; coğrafi olarak sınırları belirlenmiş bir ağızı seçip, dil ilişkisi çerçevesinde bütünlüklü bir inceleme yapmak ve ağız araştırmaları için kuramsal bir çalışma modeli oluşturmaya çalışmaktır
İkidilli bireylerin anadilinde ve ikinci dilinde dilbilgisel ve anlambilimsel işlemlemelerinin nörodilbilimsel açıdan incelenmesi

Dil ve beyin ilişkisi uzun yıllardan beri bilim adamlarının dikkatini çekmektedir. Günümüzde iki dilli bireylerin sayısının hızla artması, iki dilli beyinde dil işlemlemenin nasıl gerçekleştiği sorusunu gündeme getirmektedir. İkinci dilin öğrenim yaşı, yeterlilik düzeyi ve kullanım sıklığı gibi faktörlerin sonradan öğrenilen dili işlemlemede önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; anadili Türkçe, ikinci dili İngilizce olan bireylerin her iki dili dilbilgisel ve anlambilimsel olarak işlemlemelerinin nörodilbilimsel açıdan incelenmesidir. Farklı dil özelliklerinin işlemlenmesinin dili öğrenme yaşı ve dil yeterliliği ile ilişkili olduğu görüşünden hareketle, ikinci dilde dilbilgisel ve anlambilimsel işlemlemenin karşılaştırılması, anadildeki ve ikinci dildeki dilbilgisel işlemlemenin karşılaştırılması ve orta öğretimin ikinci dilde yapılmasının bu dildeki dilbilgisel işlemleme üzerinde etkili olup olmadığının ortaya çıkarılması amacıyla çalışmaya katılan 31 denekten her iki dilde sunulan değerlendirme ölçeği çerçevesinde dilbilgisel ve anlambilimsel hataları tespit etmeleri istenmiştir. Deneklerin bu sırada ihtiyaç duydukları süreler ve cevaplarının doğruluğu kaydedilmiş ve ardından istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ikinci dildeki dilbilgisel ve anlambilimsel işlemlemede deneklerin tepki süreleri arasında anlamlı bir fark görülmediğini, ancak cevaplarının doğruluk oranları arasında önemli ölçüde farklılıklar olduğunu göstermiştir. Anadilde ve ikinci dilde dilbilgisel işlemlemede hem tepki süreleri, hem de cevapların doğruluğu açısından farklılıklar görülürken, ikinci dilde alınan eğitimin dilbilgisel işlemleme üzerinde önemli bir etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçların hem beyindilbilimi, hem de yabancı dil eğitimi alanlarında yapılacak çalışmalara katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Davut Yultıy'ın Arap harfli 'Ütkendegéler' adlı eseri üzerine dil incelemesi

Bu lisansüstü tez çalışmasının konusu, Başkurt Yazar, şair Davut Yultıy'ın Arap harfleriyle yazmış olduğu Ütkendegeler adlı hikayesidir. Bu hikaye, 'Tormoş Yözö, Belekey otoş, ala Yulında, Timirkey Felsefehe' olmak üzere dört alt başlıktan oluşmaktadır. Eser, 'Dil İncelemesi ve Metin' olarak iki başlıkta ele alınmıştır. Dil incelenmesi bölümünde Arap harfli metnin yazım özellikleri incelenmiş, ses bilgisi bölümünde sözcükler standart Başkurt Türkçesi ve standart Türkiye Türkçesi açısından karşılaştırılmıştır. Bu sözcüklerin Eski Türkçedeki durumları da göz önünde bulundurulmuştur. Şekil Bilgisi bölümünde ise sadece ekler incelenmiştir. Metin bölümünde, asıl metin çeviri yazı alfabesi kullanılarak Latin alfabesine aktarılmıştır. Daha sonra Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Tezin son bölümüne çeviri yazılı metin, aktarım ve Arap harfli metnin aslı eklenmiştir. Ayrıca faydalanılan kaynakları göstermek amacıyla tezin sonuna yardımcı kaynaklar olarak ekleme yapılmıştır.