Filistin sorunu ve el-Fetih'in dönüşümü

İsrail devletinin resmi bağımsızlık bildirgesini yayınladığı 14 Mayıs 1948 tarihi aynı zamanda Filistin Sorunu'nun da başlangıç tarihi sayılmaktadır. Filistin'de 1948 yılında başlayan işgal 1967 Savaşı'ndan sonra daha da ilerlemiş, Filistin halkının mağduriyeti de giderek daha fazla katmerleşmiştir. Filistin'de yaşanan işgale karşı en etkin direnişi Filistin Kurtuluş Örgütü ve el-Fetih göstermiştir. FKÖ 1964 yılında kurulmuştur. El-Fetih de silahlı mücadeleye aynı yıl başlamıştır. 1968'teki Kerame Savaşı sonrası kamuoyu nezdinde güç ve itibar kazanmış olan el-Fetih aynı yıl FKÖ şemsiyesi altına girmiştir. Öte yandan Filistin Sorunu'nun çözümü bağlamında 1988 yılında 408 numaralı bildirinin yayınlanmasıyla diplomatik mücadele de Fetih ve FKÖ'nün gündemine girmiştir. 1991 yılındaki Madrid Konferansı ve 1993 yılındaki Oslo Anlaşmaları döneminden itibaren ise diplomatik süreç ivme kazanmıştır. Siyasi mücadele ön plana çıkmaya başladıkça el-Fetih ve FKÖ'nün dönüşüm içine girdiği de daha gözle görülür hale gelmiştir. Öte yandan Filistinliler politik müzakerelin sonunda istediğini alamamış, bağımsızlık hayaline ulaşamamış, hayal kırıklığına uğramışlardır. Nitekim 2006 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerden sonra seçimin galibi İslami Direniş Örgütü olmuştur. Tezimizin ana konusu Filistin halkının uzun süre temsilcisi olmuş FKÖ ve el-Fetih'in liderlik statüsünü nasıl kazandığı, yükselişini nasıl sağlayabildiği ve daha sonra örgütte yaşanan iç değişimler sonucu nasıl güç kaybettiği üzerine kuruludur. Tezimizin çerçevesi iki ana başlık üzerine oturmaktadır. İlk ana başlık Filistin sorununun tarihsel seyridir. Bu seyir içinde 1964 yılından itibaren el-Fetih ve FKÖ direniş hareketinin lideri pozisyonuna gelmiştir. İkinci ana başlık ise el-Fetih ve FKÖ'nün değişimi ve bu dönüşüm döneminde yaşadığı güç kaybı olmuştur. Tezimizin ilk bölümünde FKÖ kurulmadan önceki süreç ele alınmıştır. Birinci bölümde hem tezimizin teorik çerçevesi verilmeye çalışılmıştır hem de İsrail devletinin kuruluş süreci irdelenmiştir. Tezimizin teorik çerçevesini sağlayan toplumsal hareket teorisi, kaynak mobilizasyonu teorisi ve rasyonel seçim teorilerinin muhteviyatı açıklandıktan sonra Siyonist hareketin gelişimini sağlayan dinamikler incelenmiştir. Tezimizin ikinci bölümü el-Fetih ve FKÖ'nün bölgede bir güç olarak yükselişine ayrılmıştır. Bu noktada el-Fetih ve FKÖ'nün kendini bir toplumsal hareket olarak nasıl kabul ettirdiği ve kaynak mobilizasyonunda ne kadar başarılı olduğu büyük önem kazanmaktadır. El-Fetih ve FKÖ'nün yükselişinin ardındaki uluslararası dinamikler de ikinci bölümde irdelenmiştir. Uluslararası arenada soğuk savaş konjonktüründen kaynaklanan ABD-SSCB rekabeti ve başta Mısır, Suriye ve Ürdün olmak üzere, diğer Arap devletlerinin Filistin sorununa ve FKÖ'ye yönelik yaklaşımı belirleyici olmuştur. Tezimizin üçüncü bölümünü muhteva eden yükseliş dönemi tam da bu noktada kesintiye uğramaya başlamıştır. Bu yüzden el-Fetih bir değişim evresine girmiştir. Bu süreç içindeki ilk değişken ABD'nin bir yumuşak bir güç olarak ortaya çıkışı olmuştur. Bu arada Arap devletlerinin Filistin'e yönelik desteği de erimeye başlamıştır. Bu süreç Madrid Konferansı ve Oslo Anlaşmaları'nı getirmiştir. Diğer önemli bir dinamik ise İslami Direniş Örgütü HAMAS'ın yükselişi olmuştur. 1980'lerden beri popülerleşmeye başlayan HAMAS 2006 genel seçimlerinde FKÖ'yü mağlup etmeyi başarmıştır. 1993 yılında imzalanmış olan Oslo Anlaşmaları 1999 yılında resmi Filistin devletinin kurulmasını öngörmüştür. Buna rağmen, 1994 yılında kurulmuş olan Filistin Yönetimi hala resmi bir statü kazanamamıştır. Sonuçta önemli olan bu statüyü kazanabilmek için el-Fetih ve FKÖ'nün nasıl hareket edeceği olacaktır.