turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Platon'un ruh anlayışı

Platon'un ruh anlayışını içeren bu çalışmada Platon'un ruh hakkındaki görüşleri, Platon felsefesinde ruh kavramının yeri ve ruh kavramının çözmeye yöneldiği sorunlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmada Platon'un kendi metinlerinin yanı sıra gereken yerlerde adı geçen diğer filozofların eserleri de incelenmiş ve döneme ışık tutan diğer yardımcı kaynaklardan da yararlanılmıştır.
Franz Brentano ve Edmund Husserl'de psikolojizm sorunu

Felsefi sorunları çözme gücüne sahip tek alanın psikoloji olduğu varsayımından hareketle, tüm bilimlerin ve felsefenin temeline psikoloji disiplinini yerleştirmeyi hedefleyen bir görüş olarak özetlenebilecek olan 'psikolojizm' kuramı; John Locke tarafından kurulmuş kabul edilip Hume ve Mill gibi psikolojistlerce tanımı ve içeriği geliştirilmiş, İngiliz empirizmi kökenli bir teoridir. Bu tez ile yapılmak istenen, 19. yy sonu, 20. yy başında yaşamış olan Franz Brentano ile 20. yy fenomenolojisinin kurucusu olan Edmund Husserl'in felsefelerinde psikolojizm düşüncesinin yer alıp almadığının araştırılarak ortaya konulmasıdır. Bu amaca yönelik olarak 'psikolojizm' kavramının içeriği aydınlatılmış ve söz konusu kavram ile ilişkilendirilecek olan Brentano ve Husserl felsefelerinin tarihsel boyutu içinde genel çerçeveleri çizilmiştir. Nihayetinde psikolojizm sorunu her iki filozofun felsefeleri için de ayrı ayrı olarak ele alınmış ve Brentano ile Husserl felsefelerinin psikolojizm ile bağlantıları sorunu gerekçelendirilerek değerlendirilmiştir.
19. y. y. - 20. y. y. Türk dünyasında eğitim reformu çalışmaları ve Usul-ı Cedid hareketinin eğitim felsefesi açısından eleştirisi

Usul-i Cedit bir eğitim ve fikir hareketidir ve toplumsal bir transformasyon sürecidir. Hareket adını gerçekleştirdiği yenilikçi reform hamlelerinden almaktadır. Devlet destekli ve örgütlü reform hareketlerinden farklı olan Usul-i Cedit süreci tamamen sosyal dinamiklerin bir ürünüdür ve başka bir ulusun egemenliği altında gerçekleştirilmiştir. Hareketin etkin olduğu dönem 19. Yüzyılın sonları ve 20. Yüzyılın başlarıdır. Etki alanı ise genel itibari ile Rus İmparatorluğu yönetiminde bulunan Müslüman Türk halklarıdır. Çalışmada Usul-i Cedit Hareketinin daha çok eğitim boyutu mercek altına alınmıştır ve felsefi açıdan analiz edilmiştir. Bu analiz çerçevesinde bir taraftan Usul-i Cedit Hareketinin başlangıç noktası, ortaya çıkış nedenleri, karakteri, hedef toplumun yapısı ve eğitim reformlarının kapsamı detaylı bir şekilde incelenirken, diğer taraftan da etkilendiği fikir akımları tanıtılmakta ve rol oynadığı önemli gelişmeler tartışılmaktadır. Çalışmanın sonunda Usul-i Cedid'in Türk dünyası ve Anadolu'daki yansımalarına yer verilmiştir. Ne denli özgün bir eğitim hareketi olduğu tartışmaya açılmıştır. Bu tartışma esnasında Rönesans süreci ile olan benzerlikleri ve farklılıkları da sorgulanmıştır.
Ütopyalarda devlet ve insan hakları problemine bakış

ÖZ İnsanın gelişmesi ancak örgütlü toplumda, yani devlet içinde gerçekleşir. Devlet, insanın gelişimini sağlarken aynı zamanda onun sahip olduğu bir takım olanaklarını gerçekleştirmesini de engeller. İnsanın olanaklarını gerçekleştirme isteği onun, toplum içinde eşit haklara sahip bir birey olarak onurlu yaşam talebinin temeli olur. Bu talep, insan haklarının ortaya çıkış ve gelişmesinin temelidir. Dolayısıyla insan haklan insanlar arasında eşitliğin sağlanması ilkesini gözetirken, aynı zamanda adaletli bir toplum düzeni yaratmayı da hedefler. Böylece devlet ve insan hakları olgusunun nasıl bağdaştırılabileceği sorunu ortaya çıkar. Bu sorun düşünce tarihinde ortaya ütopyaları çıkarır. Ütopyalar böylece adalet arayışı olarak belirirler. Bu çalışma bu süreci, yani adalet arayışlarını insanın tarihselliğinden başlatarak, devlet ve insan haklarının nasıl belirlendiğini kavramsal ve tarihsel olarak ortaya koyarken insan haklarından anlaşılması gerekenleri de bir kavram analizine tabi tutarak ele almaya çalıştı. Bunu yaparken de herkesin üzerinde kolayca anlaşabileceği bir kavram dili kullanmaya özen gösterildi.
Lived experience: Dewey's naturalistic conception

Deneyim kavramı, felsefe tarihinin en temel konularından biridir. Bu önemli kavram, genellikle, bilgi felsefesinin bir problem olarak ele alınmaktadır. Özellikle modern felsefe içinde, deneyim kavramı yalnızca 'duyu deneyimi' olarak düşünülüp sınırlandırılırmıştır. Bu çalışmada, bu sınırlandırmanın modern felsefenin özneleştirme ve idealleştirme gibi kavramsal bozukluklarından kaynaklandığı iddia edilmektedir. Öte yandan, natüralist görüş 'canlı yaşantı' kavramı ile, duyu deneyimini olduğu kadar kültürü, doğayı ve tarihi de içeren, başka bir deneyim kavramsallaştırması sunmaktadır. John Dewey'nin natüralist görüşü ve natüralist deneyim metafiziği 'canlı yaşantı' kavramını felsefenin temel konusu olarak sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, natüralist 'canlı yaşantı' kavramını John Dewey'nin deneyim felsefesi bağlamında sunmak ve değerlendirmektir.
Molla Fenari'nin Fevaid el-Fenari adlı eserinin tercüme tahlil ve değerlendirilmesi

Mantığı sistemli bir şekilde öğretmek amacıyla tarih boyunca çalışmalar yapılmıştır. Porphyrios'un Aristoteles'in Kategoriler'ine giriş olarak yazmış olduğu İsagoci adlı eser de bu çalışmalardan biridir. İslam dünyasında ortaya çıkan İsagoci üzerine şerh ve haşiye yazma geleneğinde en çok şöhret bulmuş olan eser; on üçüncü yüzyılda yaşamış olan Esirüddin el-Ebherinin İsagoci'sidir. Bir hayli itibar görmüş olan bu eser, İslam dünyasında İsagoci'nin şerh ve haşiyeleri ile kendine has ayrı bir gelenek oluşturmuştur. Osmanlı Devletinin en önemli ilim adamlarından biri olan Molla Fenari, birçok ilim dalında değerli eserler kaleme almıştır. Mantık ilmi alanında kaleme aldığı Fevaid el-Fenari isimli eseri bunlardan biridir. Esirüddin el-Ebheri'nin İsagoci adlı eserine şerh niteliğindeki bu çalışması, gerek Mantık ilminin tartışmalı konularına getirdiği açıklamalar, gerekse de eğitim kurumlarında yüzyıllarca Mantık öğretimi için kullanılması nedeniyle önemli bir yere sahiptir.'Molla Fenari'nin, Fevaid El-Fenari Adlı Eserinin Tercüme Ve Değerlendirilmesi' adlı bu çalışmamız, Fenari'nin mantık anlayışını ortaya koymayı hedeflemektedir. İki ana bölümden oluşan bu tez çalışmasının birinci bölümü, Molla Fenari'nin Mantık ilmi ile ilgili görüşlerine, eserin değerlendirmesine ve konu hakkındaki anlayışının tespitini kapsamaktadır. İkinci Bölüm, Fevaid El-Fenari adlı Eserinin Tercümesine ayrılmıştır. Sonuç olarak, Fenari'nin mantık ilmi anlayışına dair bu çalışmamız ile onun İslam mantık geleneğinin bir takipçisi olduğu ve alana yeni perspektifler kazandırdığı bilgisine ulaşılmıştır.
Siyaset felsefesinde hak, adalet ve özgürlük üzerine: Locke ve Hayek örnekleri

Liberalizmle birlikte adalet idesinin temeline, birey, bireyin hakları ve özgürlüğünün yerleştiğini görüyoruz. Adaletin amacı bu hakların korunmasını sağlayacak bir mekanizma haline gelmektir. Liberalizmde adalet, hakların korunması olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitekim liberalizmin fikir babası Locke, doğal haklar konusunda ilk teorisyendir. Liberal öğretiyi savunan Hayek, hakların kullanılmasında özgürlüğü ön şart olarak kabul eder. Ancak burada adalet gerçekleşir. Bu nedenle adaleti çoğu zaman özgürlükle özdeş olarak düşünür. Burada özgürlük ve adalet kavramlarının birbirleri için 'amaç mı yoksa araç mı' oldukları birbirine karışmaktadır. Bu tezde; liberal öğreti tarafından yeniden tanımlanan hak ve bununla bağlantılı olarak adalet ile özgürlük kavramları ele alınmış ve bu kavramlar içermeleri bakımından değerlendirilmiştir.
Gazzalİ'nin bilim anlayışı

Bu çalışmamız, Gazzali'de bilimsel bilgi, Gazzali'nin bilim anlayışı, Gazzali'de bilimlerin değeri ve Gazzali'nin bilimler tasnifi üzerine ayrıntılı bir inceleme sunar; Gazzali'de bilimsel bilginin nasıl elde edildiğini ve bilimsel bilginin doğrulayıcı vasfı olan yakini açıklar; Gazzali'nin bilim anlayışının yansıması olarak konuyu, ilkeleri ve meseleleri tasvir eder; Gazzali'nin bir yönteme ihtiyaç duyma sebeplerini açıklar ve onun burhan ve cedel yöntemine bakış açısını gösterir. Ayrıca Gazzali'nin faydası açısından bilimlere bakış açısını verir. Bu çalışmada son olarak Gazzali'nin bilim anlayışının tatbiki olarak bilimler tasnifi araştırılmıştır.
Aristoteles'in metafiziği ile İbn Rüşd metafiziğinin karşılaştırılması

İbn Rüşd felsefesinin özgünlüğü problemi, birçok düşünür tarafından dile getirilmiş ve İbn Rüşd, Aristoteles'in taklitçisi olmak ve özgün bir felsefe ortaya koyamamakla itham edilmiştir. Tezimizin ana çıkış noktası, bu görüşün ne kadar doğru ne kadar yanlış olduğunu ortaya koymaktır. Bu çalışmamızda İbn Rüşd'ün metafizik anlayışı, Aristoteles'in metafiziği ile karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. Temel çıkış noktamız İbn Rüşd'tür. Ancak Aristoteles ile arasındaki etkileşimini ve bunun boyutunu incelemek noktasında ikisi arasında karşılaştırma yapılacaktır. Tezimize konu olan temel kitaplar; İbn Rüşd'ün 'Telhisü ma Bade't-tabia', 'Tefsirü ma Bade't-tabia' ve Aristoteles'in 'Metafizik' adlı kitabıdır.
On the possibility of a parallelism between Wittgenstein's understanding of language and music

Tezimde temel amacım Ludwig Wittgenstein'ın dil anlayışı ve müzik arasındaki benzerliği incelemektir. Dil ve müzik arasındaki benzerliğe ilişkin düşüncelerimi Wittgensteın'ın dile dair kavramları üzerinden açıklayacağım. Daha sonra dil ve müziği anlam konusundaki benzerlikleri açısından karşılaştıracağım. Son olarak müzikal anlayışın, tıpkı bir dili anlamada olduğu gibi, belirli bir toplumsal bağlamın parçası olma yoluyla şekillendiğini ve müzikteki değerin kelimeler yoluyla dile getirilemeyeceğini aktaracağım.
Ferit Kam'da varlık ve tanrı

Bu çalışmada modernleşme sürecinin İslam alemindeki etkilerine kısmen değinilerek bu değişim Ferit Kam'ın bakışıyla incelenmektedir. Ayrıca Ferit Kam'ın dini ve bazı temel felsefi konularla ilgili görüşleri ele alınmaktadır. Modernleşme hakkındaki değerlendirmeleri, hayatı, kişiliği, dini ve felsefi konulara bakış açısı incelenerek felsefesinin temel ilkeleri belirlenmeye çalışılmaktadır. Tasavvufi vahdet-i vücud anlayışını benimseyen Ferit Kam'ın varlık anlayışı; ''Alem'', ''Tanrı'' ve ''Ruh'' ana başlıkları altında ele alınmıştır. İlgili bölümlerde diğer düşünürlerin konuyla alakalı fikirlerine de değinilmiştir.
Francis Bacon'da bilim ve ütopya

Rönesans döneminde yaşanan kültürel ve bilimsel gelişmeler insanlığa, modern bir toplumun var olabileceğine dair umut itkisi aşılamıştır. Bu itkinin karşılığı olan iyi yaşam ideali, kurgusal boyuttaki yansımasını ütopyalarda açığa çıkarmıştır. Fakat bilim ile ütopya arasında Rönesans döneminde kurulan bağ zamanla kopmaya başlamıştır. Bu durumun temel sebeplerinden biri ütopyalara uygulanabilirlik ilkesi üzerinden yaklaşılması sonucu ütopyaların eleştirel ve dinamik değerini zamanla kaybetmeye başlamasıdır. Diğer bir sebep ise bilimin iyi yaşam idealini göz ardı ederek teknik ve pragmatik yönünün daha fazla ön plana çıkmasıdır. Tam olarak bu felsefi problematik üzerinde konumlanan Francis Bacon'ın bilim anlayışı bilimsel etkinliğin teknik yönünün daha fazla ön plana çıkmasından, başka bir ifadeyle bilimin ideoloji yüklü bir meta haline gelmesinden sorumlu tutulmuştur. Bu tezde Bacon'ın epistemolojisinin modern dönemin katastrofik olaylarının oluşmasını tetikleyen yegane faktör olarak değerlendirilemeyeceği öne sürülmüştür. Bu sava Bacon'ın içinde yaşadığı dönemin, epistemolojisinin, bilime dair görüşlerinin ve ütopya tasarımının incelenmesi sonucunda ulaşılmıştır. Bu inceleme bilim ile ütopya arasında yeniden eleştirel bir bağ kurulabilmesinin ufuk açıcı izleklerini ortaya çıkarmıştır. Genel kanının aksine Bacon'ın epistemolojisinin yapıcı okuması modern bilime dair yapılabilecek bir eleştiriyi kapsamakla beraber ütopyaların bu eleştirideki temel payını sorgulamıştır. Nihayetinde ütopyaların eleştirel işlevini geri kazanabilmesi için nasıl kurgulanabileceğine ve bilimin ütopyacı olanak ile nasıl eleştirilebileceğine dair yeni bir öneri sunmaktadır. Bu öneri hem modern bilim-ütopya birlikteliğinin hem de Baconcı epistemolojinin eleştirisini kapsamaktadır.
Bergson'un bilgi anlayışı ve M. Şekip Tunç'a yansıması

80 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Ruhattin YAZOĞLU Prof. Dr. Vahdettin BAŞÇI Prof. Dr. Ali EROĞLU Bilgi, felsefenin önemli konularından birisidir. Bu konuyla ilgilenen her filozof farklı görüşler ortaya koymuştur. Bu çalışmada, 20. yüzyılda Batı felsefesinin en önemli düşünürlerinden biri olan Henri BERGSON'un bilgi anlayışını ve bu anlayışın Türk düşünürü M. Sekip TUNÇ'a yansımasını değerlendirmeye çalıştık. Bergson, bilginin imkanını kabul eden bir düşünür olmasının yanı sıra, bilginin kaynağı olarak içgüdü, zeka ve sezgiyi kabul etmektedir. Bergson'a göre, mutlak bilgiye ulaşma aracı, konuyu olduğu gibi içinden yakalayan sezgi bilgisidir. M. Sekip TUNÇ, Bergson felsefesini Türkiye'de en iyi tanıtan düşünürlerden biridir. O, bilgi anlayışı bakımından da Bergson' dan etkilenmiştir.
Michel Foucault'da iktidar analitiği ve direnme problemi

İktidar nosyonunu, varlık ve işlev biçimleriyle spesifik bir mevki, kurum ve özne merkezli çözümleme yaklaşımı siyaset ve hukuk felsefesinde halen yaygın bir tutumdur. Bu çalışma, iktidarı sabitleme ve özneleştirme tutumuna zıt bir yönde, iktidarın güçler alanındaki stratejik ilişkiler kavrayışı olarak M. Foucault analizini takip etmektedir. Bu amaçla iktidarı konum ve fail etrafında tanımlayan yaklaşımlara ve Foucault düşüncesinin genel güzergahına değinilen birinci bölümün ardından, ikinci bölümde modern hümanist özne sorunu eleştirel olarak irdelenmektedir. Üçüncü bölümde, hukuksal söylemsel iktidar şemasında hukukun iktidar işlevlerinin neler olduğu araştırılmakta, güçler alanına yerleştirilmiş iktidarın savaş modeli ve yönetim modeli ayrımları Machiavelli-Nietzsche-Foucault çizgisinde belirli yönleriyle incelenmektedir. Yönetimsellik başlığında modern siyasi rasyonalitede Foucault'un tespit ettiği bireyselleştirici pastorallik özelliğinin eski Ortadoğu deneyiminden türediği, modernizmin pastoral dönüşüm kodlarının klasik sömürgecilik eylemlerinde pratikleştiği savunulmaktadır. Biyopolitik yönetimselliğin çağdaş güvenlik aygıtlarının görünümü ve siyasi akıl üzerine eleştirel fikirler de bu bölüm kapsamındadır. Beşinci ve altıncı bölümler direnme sorununa yoğunlaşır: Foucault'nun eleştirel teorisinin bütün yönetimsellik ağını aktif direnme mekanı kalacak bir varsayım uzamını açtığı ve iktidar-direnmelerin cepheleştirilmek yerine simbiyotik bir ilişki biçiminde çözümlenmesi gerektiği savunulmaktadır.
Human action in Greek tragedies

Yunan Tragedyalarında İnsan Eylemi Kerem Eksen Bu tez çalışması, insan eylemine dair meselelerin Antik Yunan tragedyalarında nasıl ele alındığının çözümlenmesine yönelik bir girişimin ürünüdür. Çalışma boyunca başlıca amacım, Yunan tragedya yazarlarının kullandığı kavramsal çerçevenin mahiyetini anlamak ve bu yolla günümüzde etik alanında kullanılan sorumluluk, irade, karar, fail gibi terimler hakkında ilginç soruların sorulabileceği bir kuramsal zemin hazırlamaktı. Bu çalışmada Antik Yunan tragedyalanndaki temel sorunsalın ortaya konmasında rol oynayan iki başat eksenin üzerinde durmaya çalıştım. Bunların birincisi Yunan tragedyalarında rastladığımız belli başlı meselelerin etik/ahlaki karakteriyle bağlantılı. İkinci eksen ise fail sorununu merkeze alıyor.
A Critical survey of contemporary truth theories

Bu master tezinin amacı analitik ve kıta felsefesindeki doğruluk teorilerinin, her iki şekliyle araştırılması ve klasif ikasyonudur. Her teorinin analizi ve eleştirisi yapılmıştır. En sonunda doğruluğun kurantum fiziğindeki statüsü incelenmiş ve değerlendirilmiştir. iv
Kant'ta bilgimizin kaynağı eleştirisi ve temellendirilmesi

Saf Aklın Eleştirisi'nin yayınlanmasıyla birlikte birkaç yıl içerisinde Kant, kendi çağının bilinen en yenilikçi filozoflarından birisi olarak kabul edildi. Kesinlikle bu, onu tüm zamanların en önemli filozoflarından biri haline getirdi. Kant, ayrıca Aydınlanma geleneğinin de en önemli filozoflarından biri olarak kabul edilir. Kendi felsefesi içerisinde Görgücülük ile Akılcılık'ı birleştirmeye çalışmış, bilginin evrensel, zorunlu ve genel-geçer olabilmesi için, hem akla hem deneye dayanması gerektiğini vurgulamıştır. Tezin ana meselesi, özellikle Kant'ın eleştirel felsefesinde bilginin kaynağı problemini açığa çıkartmaktır. Kant, bilginin görü ve kavramdan oluşan iki kaynağı olduğunu söyleyerek, görü ve kavramların tüm bilgimizin öğelerini oluşturduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Kant bilginin sınırlılığına dikkat çekmiş ve bu doğrultuda da metafiziği eleştirmiştir. Bu bağlamda Kant, fenomen ve numen ayrımı yaparak, sadece fenomenler alanının bilgisine sahip olunabilineceğini, numen alanının bilgisine ise asla sahip olunamayacağını ifade etmiştir. Böylelikle bilgi, Kant tarafından fenomenler alanıyla sınırlandırılmıştır. Fenomenler alanının bilgisi hususunda ise, Kant kategoriler kavramını geliştirir. Kant'ın bilim anlayışında fenomenler alanı ile sınırlı tutulan bilgi, kategoriler aracılığıyla mümkün olmaktadır.
Sapkın rejim demokrasi: Platon-Aristoteles örneği

Yüzyılımızın en popüler yönetim şekli 'demokrasi' zamana ve toplumlara göre farklılıklar göstermekte ve anlamıyla ilgili değişik yorumlar yapılmaktadır. Bu yüzden 'olması gereken demokrasi' ile olan demokrasi' arasında farklılıklar karşımıza çıkmaktadır. Bugün övülüp göklere çıkarılan demokrasiye binlerce yıl öncesinde aynı anlam yüklenmemiştir. Düşünce tarihinin en önemli iki sistem filozofu olan Platon ve Aristoteles için 'demokrasi' farklı bir anlama sahipti. 'Sapkın Rejim' olarak nitelendirdikleri demokrasi, savunduğu ilkelerle istenilmeyen yönetim şekilleri arasında yerini almıştır. Siyaset anlayışlarında ahlaki ilkelere sıkı sıkıya bağlı kalan Platon ve Aristoteles için 'eşitlik' ve 'özgürlük' söylemleriyle erdemleri alt üst eden bu yönetim şekli 'sapkın' rejimler arasındaki yerini almıştır. Çalışmamızda 'demokrasi' söylemi Platon ve Aristoteles'in bakış açılarıyla ele alınacaktır.
Wilhelm Dilthey'ın tarih felsefesi

Modern zamanla beraber bilim kavramından bahsedilince doğa bilimleri anlaşılmıştır. Bilimin ölçütü de doğa bilimlerinin yöntemine göre çalışmak olarak belirlenmiştir. Bu nedenle, tarihi ve toplumu konu alan bilimler de doğa bilimleri yöntemine göre belirlenmiştir. Ancak Dilthey, Almanya'da güçlü bir gelenek olan tarihçilikten de yararlanarak tin bilimleri adını verdiği tarihsel ve sosyal bilimlerin konusu ve yönteminin doğa bilimlerinden farklı olduğunu ortaya koymuş ve tin bilimlerinin yaşama dünyasının dışında olamayacağını söylemiştir. Dilthey, doğa bilimlerinin yönteminin fizik, kimya gibi doğa bilimlerinde başarı gösterdiğini ancak bu yöntemin tarihsel, toplumsal alan olan tinsel dünyaya uygulanamayacağını söylemektedir. Ona göre doğa bilimleri doğal olgulara yönelmelidir. Tarihsel, toplumsal alanda yönelinmesi gereken şey ise anlamlardır. Doğa olayları belli bir yasaya göre işlemektedir ancak insan eylemleri belli bir yasaya dayandırılamamaktadır. İnsan eylemlerini dış etkenden çok insanın iradesi, istekleri ve amaçları yönlendirir. İnsanın eylemlerini ise eylemleri yönlendiren bu değerlerle kavrayabiliriz. Bu değerleri yönlendiren şey, insanın tasarımlarıdır. Yani, insanın kendisi için oluşturduğu tarihsel ve toplumsal düzen, kurumlar ve düşünce yapılarıdır. Bu yüzden bunlar doğa bilimsel bir açıklamanın konusu değil anlamanın konusu olabilirler. İnsanları eyleme geçiren şeyler, daha çok onun ürettiği değerler ve anlamlardır. İnsanlar dış dünyayı, doğayı bile bu değerler ışığında anlamakta, doğaya bile bir anlam yüklemektedirler. Bu nedenle, tarihsel- toplumsal alanı açıklamak yerine anlayabiliriz. Ancak, tarihsel- toplumsal alanı bir bütün olarak kavrayamayız. Çünkü her tarihsel dönem kendi içinde bir bütündür. Her dönemin kendi içinde bir anlamı ve değeri vardır. Her dönem tektir. Bu nedenle tarihin ve toplumun bütününü inceleyemeyiz. Dilthey'a kadar olan ve yapılan tarih felsefelerinde tarihin bir amaca doğru ilerlediğini, tarihi ve tarihin yasalarını ortaya koymaya çalışan felsefenin de tarihten daha üst bir konuma yerleştirildiğini görmekteyiz. Dilthey ise tarihin bir amaca doğru ilerlemediğini ve tarihin bilgisini ortaya koymaya çalışan felsefenin de tarihin bir ürünü olduğunu söylemektedir. Ona göre tarih ve felsefe hem yaşamanın ürünü hem de yaşamayı yapan etkinliklerdir.
1950'den sonra Türkiye'de felsefi hareketlerden bir örnek olarak Seyyid Ahmet Arvasi

120 Jüri: Yrd. Doç. Dr. İbrahim Hakkı AYDIN '1950'den Sonra Türkiye'de Felsefi Hareketlerden Bir Örnek Olarak Seyyid Ahmed Arvasi' adlı çalışmamızda, öncelikle Cumhuriyet'in başlangıcından günümüze kadar olan dönemki felsefi yapıyı genel hatlarıyla vermeye çalıştık. Sonra Ahmed Arvasi 'de felsefi problemler başlığı altında; din, felsefe, peygamber ve filozof kavramını açıklamaya gayret ettik. Ayrıca onun varlık, madde ve ruh anlayışlarının yanında, yaratılış problemini ele aldık. Bunu takiben ise bilgi problemi başlığı altında; bilginin kaynağı, türleri ve Arvasi'ye ait olan insan bilgisi bilimi kavramına açıklık getirmeye gayret ettik. Son olarak da ahlakla ilgili düşüncelerini inceleyerek araştırmamızı tamamlamaya çalıştık.
Rudolf Otto'da din, kutsallık ve mistik tecrübe

Bu tezin amacı, din felsefecisi, dinler tarihçisi ve fenomenolog Rudolf Otto'nun din, kutsal ve mistik tecrübeyle ilgili görüşlerini ortaya koymaya çalışmaktır. Rudolf Otto, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonraki dönemlerde Almanya'nın en önemli bilim adamlarından olup, Dinler Tarihi sahasında Marburg Ekolü önderlerindendir. Tanrı'nın tecrübesinin numinous hislerden ileri geldiğini düşünen Otto, bunu Titretici ve Büyüleyici Gizem ideogramıyla ifade etmiştir. Otto'ya göre insan, kendi hayatında bir şekilde çok üstün bir güç ile karşılaşır ve kendi varlığından tamamen farklı olan bir gerçeklikle kuşatıldığını hisseder. O'nun çok gizemli, huşu verici, güçlü ve bununla birlikte oldukça cezbedici varoluşsal özelikleri karşısında büyülenir. Otto, Kutsal ile karşılaşma adını verdiği bu durumu, sır olarak isimlendirir. Bu kavram hem ürpertici hem de büyüleyici bir varlıktır ki, Otto buna eşi ve benzeri olmayan anlamında tamamen başka der. Kutsal ın rasyonel ve irrasyonel öğelerini ön plana çıkaran Otto'nun, değişik dinleri Kutsal ı ayrı ayrı tecrübe eden özel olaylar olarak görmesi, bu nedenle de, genel din kavramının evrenselleştirilmesine yönelik çalışmaları Din Felsefesi açısından önemlidir.
Ahmet Hamdi Şirvani'nin 'Makaletü'l-Urefa fi-Mesaili'l-hükema' adlı eserinin sadeleştirilmesi ve değerlendirilmesi

Yüksek Lisans Tezi Ahmet Hamdi Şirvani'nin 'Makaletü'l-Urefa Fi Mesaili' I-Hükema' Adlı Eserinin Sadeleştirilmesi ve Değerlendirilmesi Mahmut ÖZCAN T. C. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı İslam Felsefesi Bilim Dalı 2005; Sayfa: IV+86 Ahmet Hamdi Şirvani, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde; II. Abdülhamid zamanında yaşamıştır. Şirvani, çok yönlü bir ilim ve devlet adamı olarak birçok önemli görevde bulunmuştur. Ayrıca Mantık'tan Coğrafya'ya, Astronomi'den Felsefe'ye, Fıkıh'tan Edebiyat'a birçok ilim dalıyla ilgili eser kaleme almıştır. Felsefe ile ilgili yazmış olduğu 'Makaletü'l-Urefa Fi Mesaili'l-Hükema' Onun önemli eserlerinden bir tanesidir. Çalışmamızı, bu eserdeki bilgileri göz önünde bulundurarak oluşturmaya çalıştık. Ayrıca İslam dünyasında yetişmiş olan Farabi, ibn Sina, Gazzali, İbn Arabi, Sühreverdi gibi düşünürlerin görüşlerinden de istifade ettik.