turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kamu hukuku perspektifinde Türkiye'de kamu güvenliği

Bu çalışmada güvenlik ve kamu güvenliği olguları kavramsal ve teorik olarak incelenmiştir. Toplumda asayişi sağlama, huzur ve güven ortamını yaratma ve koruma devletin en öncelikli görevidir. Aynı zamanda, büyük bir örgütlenme olan devletin görevlerinden birisi de kamu güvenliğini sağlamaktır. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılma sebebi olarak ulusal mevzuatta çeşitli görünümleri olan kamu güvenliği kavramının kapsamının belirlenmesi; hem iktidarın sınırlandırılması hem de hukuki güvenliğin sağlanması bakımından oldukça önem arz etmektedir. Devlet, bu görevleri kolluk güçleri aracılığıyla yerine getirir. Kolluğun yaptığı işlere de kolluk faaliyetleri denir. Bu faaliyetler temel hak ve özgürlüklere bazı sınırlamalar getirmektedir. Kolluk faaliyetlerinin maksat unsuru olarak nitelendirilen kamu düzeni klasik anlayışta, güvenlik, dirlik -esenlik ve sağlıktan oluşur. Modern anlayış bunlara, kamusal estetik, genel ahlak ve bireylerin kendi kendine karşı korunması unsurlarını da eklemiştir. Türkiye'de kamu güvenliğini tesis etme amacıyla örgütlenen kolluk birimleri, en genel biçimiyle adli - idari ve gönüllü kolluk şeklinde ele alınmaktadır.
Abdülkadir Sadreddİn'in ez-Zerİ'a ila 'İlmi'ş-Şerİ'a adlı eseri ve tahlili

Fıkıh usulü konusunda yazılan klasik eserlerin dili Arapçaydı. Bu da eserlerin toplum tarafından anlaşılmasında zorluk oluşturuyordu. Osmanlı Devleti'nde 19. Yüzyıl itibariyle fıkıh usulü konusunda o güne hitab edecek Türkçe eserler kaleme alınmaya başlandı. İşte Abdulkadir Sadreddin Efendi'nin ez-Zeri'a ila 'ilmi'ş-Şeri'a adlı eseri bu bağlamda yazılmış ve tez konusu olarak seçilmiştir. Tez üç ana bölümde çalışılmıştır. Birinci bölümde Abdulkadir Sadreddin Efendi'nin adı ve nesebi, ailesi, ilmi şahsiyeti, görevleri, son günleri ve vefatı, eserleri ile müellif hakkında yapılan çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde ez-Zeri'a ila 'ilmi'ş-Şeri'a adlı eserini telif sebebi, telif yeri ve zamanı, eserin dil ve uslubu, eserin konuları ve tertibi ve eserin kaynakları ve değeri şeklinde beş başlık altında tahlili yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise eser latinize edilmiştir.
Türk Özel Hukukunda karşılıksız çek ve buna ilişkin sorunlar

Nazsız, Hakkı, Türk Özel Hukukunda Karşılıksız Çek ve Buna İlişkin Sorunlar, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. İsmail Kırca 131 s. Türk Ticaret Kanununun 695. maddesi keşidecinin muhatap nezdinde karşılık bulundurması ve muhatap ile bu karşılık üzerinde çek keşide etmek sureti ile tasarrufta bulunabileceği hususunda anlaşmasını şart kılmıştır. Ancak karşılığın ya da anlaşmanın yokluğu senedin çek olma mahiyetini etkilemez. Karşılıksız çek fiilinin ön şartı çekin muhatap banka tarafından ödenmemesidir. Ayrıca ödemeden kaçınmanın haksız olması da gerekir. Hamilin kambiyo borçlularına karşı müracaat hakkını kullanabilmesi için çeki süresi içinde muhataba ibraz etmesi ardından da bankanın çeki ödemekten kaçındığını sebebi ile birlikte Türk Ticaret Kanununun 720. maddesindeki usuller dairesinde tespit ettirmesi gerekir. İbraz ve tespit yaptırmayan hamil, müracaat hakkını kaybeder. Hamilin müracaat hakkı 6 aylık zaman aşımına tabidir. Çek alacağı zaman aşımına uğrayan ve müracaat hakkını kaybeden hamil temel borç ilişkisine veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak alacağını tahsil imkanına sahiptir. Karşılıksız çek halinde muhatap banka çekin ibraz tarihini izleyen 10 iş günü içinde iadeli taahhütlü mektupla ihtar göndermek, hamil adına hesap açmak, durumu merkez bankasına bildirmek, çek karnesi vermemek ve yeni hesap açmamak yükümlülüğü altındadır. Hesap sahibi de muhatap bankanın ihtarı üzerine 7 iş günü içinde çek karnelerini iade etmek zorundadır. Ayrıca hesap sahibi ihtarı aldığı tarihten itibaren 7 iş günü içinde çek tutarını ve karşılıksız kalan bölümünü, % 10 tazminatı ve gecikme faizi ile birlikte hamil adına muhatap bankaya yatırırsa çek keşide etme hakkını yeniden kazanır. Düzeltme hakkı karşılıksız çekin ibraz tarihini takip eden bir yıl içinde ancak iki defa kullanılabilir.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenicinin ayıptan doğan sorumluluğu

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi Türk Borçlar Kanununda düzenlenmemiş sözleşmelerden biridir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi taşınmaz satım sözleşmesi ile eser sözleşmelerinin unsurlarını içinde barındıran karma bir sözleşmedir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi arsasının belirli paylarını yükleniciye devreder. Yüklenici ise yapıyı inşa etmek suretiyle meydana getirir ve iş sahibine teslim eder. Çalışmamızın ana konusu teslim edilmiş yapıdaki ayıplar ve bu ayıplardan Türk Borçlar Kanununun m. 475 gereğinceyüklenicinin sorumluluğudur. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde ayıp teslim edilen yapıdaki nitelik eksikliğidir. Yapı sözleşmede yüklenicinin taahhüt ettiği nitelikleri hüküm olmadığı durumlarda ise dürüstlük kuralına göre taşıması gereken nitelikleri taşımıyorsa inşaat ayıplıdır. Ayıp sözleşmeye bağlı nisbi bir kavram olduğundan tesbitinde sözleşme ve ekleri göz önüne alınacaktır. Yüklenicinin ayıptan sorumlu olmasının ilk şartı yapının ayıplı olarak tamamlanmış ve teslim edilmiş olmasıdır. Ayrıca ayıbın iş sahibine yüklenilecek bir sebepten doğmaması gerekir. Diğer şartlar ise sorumsuzluk anlaşmasının bulunmaması, arsa sahibinin yapıyı kabul etmemesi, gözden geçirme ve bildirim külfetini yerine getirmesidir. Yüklenicinin ayıptan sorumlu olduğu hallerde arsa sahibi sözleşmeden dönme, bedelden indirim isteme, ücretsiz onarılmasını isteme seçimlik haklarından birini kullanabilir. Ayrıca arsa sahibinin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı da mevcuttur. Uygulamada en çok rastlanan uyuşmazlık konusu olan ayıp, bu çerçevede incelenmiştir.
6284 sayılı ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair yasanın kadını şiddete karşı koruma rejimi

İstanbul Sözleşmesi çerçevesinde düzenlenen 6284 Sayılı Ailenin Korunması Ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Yasa şiddete uğrayan, uğrama tehlikesi bulunan kadın, çocuk ve aile bireyleri ile tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin şiddete karşı korunmasına ve bunlara yönelik şiddetin önlenmesine yönelik alınacak tedbirlerle ilgilidir. Tezin konusu 6284 Sayılı Ailenin Korunması Ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Yasa'nın kadına karşı şiddet açısından incelenmesi ve kadını şiddete karşı koruma rejiminin değerlendirilmesidir. Bu çerçevede çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, şiddetin tanımı, şiddet türleri ve şiddetin nedenleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Yasa'nın amacı, kapsamı, temel ilkeleri ve tanımlar açıklanmıştır. Yasa'nın amacının, kapsamının, ilkelerinin ve kabul edilen tanımların anlaşılması yasa ile ulaşılmak istenen hedefin ne olduğunun anlaşılması için gereklidir. Buna bağlı olarak T. C. Anayasası ile konuyla ilgili olan Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası hukuki düzenlemelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, kadına karşı şiddet konusunda büyük önem arz eden ve Yasa'nın temelini oluşturan koruyucu ve önleyici tedbirler açıklanmıştır. Tedbirlerin uygulanabilirlikleri örnek olaylarla anlatılmıştır. Bu bölümde ayrıca, tedbir kararlarına ilişkin usul işlemleri hakkında da bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde ise yargı kararlarında kadına karşı şiddetin nasıl değerlendirildiği ele alınmıştır. Son olarak, sonuç ve değerlendirme bölümünde yasayla ilgili görüş ve değerlendirmeler yer almaktadır.
Ceza muhakemesinde silahların eşitliği ilkesi

Silahların eşitliği ilkesi ceza muhakemesi sistematiğinde adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilen bir ilkedir. Bazen kanuni düzenlemelerin eksikliği, bazen mevcut düzenlemelerin uygulamacılar tarafından benimsenmemesi, bazen de yapılan kanun değişiklikleri ya da geçici maddelerle kanunların geçici sürelerle uygulanmaması nedeniyle silahların eşitliği ilkesinin henüz özümsenmediği görülmektedir. Bu çalışma ile ceza muhakemesinde silahların eşitliği ilkesinin uygulama alanı tespit edilmeye çalışılmış ve bu doğrultuda adil yargılanma hakkı kapsamında yargılamanın tüm evrelerinde özellikle şüpheli ve sanık hakları bakımından bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Sorunun ve ihlallerin tespiti için doktrinde yer verilen görüşlerden; Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarından yararlanılmış ayrıca uygulamacılarla da görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda yapılan çalışmalar neticesinde Cumhuriyet savcılarının kamu gücünü kullanması nedeniyle, iddia makamı ile savunma makamı arasında mutlak bir eşitlikten bahsedilemeyeceği ve kanunen tanınan hak ve yetkilerin yanı sıra, taraflar arasında fiziki koşullar bakımından da bir eşitlik olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortalarında sigorta tazminatının ödenmesinde kusurun etkisi

Bu çalışmada, Trafik Sigortası mevzuat çerçevesinde ele alınarak, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ışığında açıklanmaya çalışılmıştır. Sigorta kapsamında meydana gelen trafik kazalarında kusurun tazminat ödemesinde ne şekilde etki ettiğine ve kapsam dışında kalan tazminat taleplerine yer verilmiştir. KTK m. 97'de bu konuya 14.04. 2016 tarihinde getirilen değişiklik; zarar göreninzorunlu sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Kanundaki değişikliklerle bir taraftan sigortacının sorumlulukları kapsam itibariyle daraltırken, diğer taraftan sigortacılarıntazminat yükümlülükleri yapılan açık ve somut düzenlemelerle daha öngörülebilir duruma getirilmiştir. Çalışmamın ilk bölümünde; sigorta türleri, zorunlu trafik sigortasının sigorta türleri içindeki yeri, tanımı ve unsurları, ikinci bölümünde; kusurun tazminatın belirlenmesinde etkisi, üçüncü bölümünde; sigortacının halefiyeti ve suistimallerincelenmiştir.
Kadına yönelik aile içi şiddetin boşanma davalarına yansıması

Kadına yönelik aile içi şiddetin boşanma davalarına yansıması üzerine yaptığımız bu çalışmada tarihi süreç içerisindeki uygulamalar ve gelişmelerden sonra konunun Türk hukuk sistemi içerisindeki yeri incelenmiştir. Türk hukukunda aile içi şiddet cezai yönden bir takım müeyyidelerle karşılanırken özel hukuk açısından da boşanma, nafaka ve tazminat taleplerine konu olabilmektedir. Ayrıca 4320 s. Kanun ile başkaca koruma tedbirlerinin de alınabilmesi mümkündür. Kadın haklarındaki gelişmeler ve mukayeseli hukukta yapılan iyileştirmeler doktrin ve yasama yolu ile bizim hukukumuza da yansımaktadır. Ancak henüz gelinen noktanın yeterli olduğunu söylemekte mümkün değildir. Yaptığımız dosya incelemeleri de toplumumuzdaki sosyo-kültürel değişiklikler sonucu 96 kadınların kendilerine yönelik aile içi şiddete tepki gösterip boşanma yoluna gittiklerini göstermiştir.
Exhaustion of domestic remedies principle in applying to European Court of Human Rights

Bu çalışma; Avrupa İnsan Haklari Mahkemesi'ne başvuruda iç hukuk yollarının tüketilmesi prensibini; AİHM nezdinde ve devlet sorumluluğuna atıf yapmakla diğer uluslararası insan hakları kurumları ile karşılıklı olarak, içtihat hukuku çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada detaylarıyla verildiği üzere, gerek yerel gerekse küresel olsun birçok insan hakları kurumu, iç hukuk yollarını tüketilmesi şartını bir uluslararası kural olarak kabul etmiş bulunmaktadır. AİHM nezdinde söz konusu prensip, içtihat hukukunun evrilmesiyle birlikte incelendiğinde çok daha karmaşıklık ve farklılık arz etmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 35. maddesi, prensibi tüm mülahazalarıyla açıkça tanımlamamakla beraber, AİHM tarafından söz konusu prensibin esneklik karakteri; yeterli olması, etkililiği, ispat külfeti yönlerinden her bir dava bakımından kendi farklılıklarına atıf yapılmak suretiyle ayrı ayrı yorumlanmıştır. Bu itibarla, bu çalışma yalnızca söz konusu prensibin genel olarak ilgili hukuki metinler üzerinden incelenmesine değil, aynı zamanda AİHM içtihatları nezdinde yorumlanmasının uluslararası hukuk çerçevesinde değerlendirmesine de odaklanmayı amaçlamaktadır.
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının ödeme dışındaki yan borçlarına aykırılığı ve sonuçları

Bu çalışma, konut veya çatılı işyeri kiralarında, kiracının ödeme dışındaki yan borçları ve bunlara aykırılığın sonuçlarını kapsamaktadır. İncelememizde ilk olarak, TBK m. 339/I uyarınca, konut, çatılı işyeri, birlikte kullanıma bırakılan eşya ve niteliği gereği geçici kullanıma özgülenen altı ay ve daha kısa süreli taşınmaz kirası kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Bu belirleme ile konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümlerin uygulama alanının sınırlarının çizilmesi amaçlanmıştır. İkinci olarak, kiracının ödeme dışındaki yan borçları ele alınmıştır. Ödeme dışındaki yan borçlar, TBK m. 316 /I'de yer alan kiracının özen ve kiralananı sözleşmeye uygun kullanma borcu ile bağlantılı olup olmaması açısından ikiye ayrılarak incelenmiştir. Bu ayrım üzerinden, kiraya verenin TBK m. 316 /II-III'e dayanarak kira sözleşmesini feshedilebileceği durumlar belirlenmiştir. Çalışmada, yazım sürecinde yürürlüğe giren TBK'nin konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerinin kaynağını oluşturan, GKHK ve İsvBK'nin ilgili hükümleri, doktrin ve yargı kararları göz önünde tutulmuştur.
Medeni Usul Hukukunda delillerin hasredilmesi

11 YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZÜ MEDENİ USUL HUKUKUNDA DELİLLERİN HASREDİLMESİ Tolga AKKAYA Özel Hukuk Ana Bilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ocak 2003 Danışman: Doç. Dr. Haluk KONURALP Medeni Usul Hukukunda Delillerin Hasredilmesi başlığını taşıyan bu çalışmada, bir taraf usul işlemi olan delillerin hasrı, medeni usul hukukundaki yeri ve uygulaması bakımından incelenmiştir. Kanunda düzenlemesi bulunmayan ve tarafın yeni delil gösterme imkanını sınırlandıran delillerin hasrı, bugüne kadar üzerinde pek durulmamış ve ayrı bir çalışma konusu yapılmamış bir usul işlemidir. Yanlış uygulanması halinde tarafların dava ile elde etmeye çalıştıkları hakları kaybetmelerine neden olacak kadar etkili bir işlem olan delillerin hasrı; unsurları, şekli, zamanı ve etkileri bakımından incelenmiştir. Çalışmanın birinci ve genel bölümünde, delillerin hasredilmesi bakımından davaya ilişkin bazı kavramlar ve usul ilkeleri başlığı altında, öncelikle ispat hukukunun temel kavramları, sonra mahkeme ve taraf usul işlemleri, daha sonra delillerin hasrına ilişkin usul ilkeleri ve son olarak tahkikat incelenmiştir. Bu bölümde, özellikle taraf usul işlemleri ve delillerin hasrına ilişkin usul ilkeleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci ve özel bölümünde, delillerin hasrı başlığı altında, ilk olarak delillerin toplanması amacına hizmet eden işlemler, sonra delillerin hasrının şekli ve zamanı, daha sonra delillerin hasrı bakımından özellik arz eden durumlar ve son olarak özel yargılama usullerinde ve çekişmesiz yargı işlerinde delillerin hasrı incelenmiştir. Bu bölümde, özellikle daraltıcı etkili delil sözleşmeleri ile delillerin hasrı, hakimin taraflardan delillerini hasretmelerini istemesi ve delillerin hasrına istisna teşkil eden hususlar üzerinde durulmuştur.
Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku açısından imar planları ve plan müellifinin hakları

İmar planları, yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamayı amaçlar. Bu amacın gerçekleşebilmesi için imar planları, planlanacak yerin yönetim yapısı, idari bölünüşü, sınırları, fiziksel yapısı, maden kaynakları, çevresel kaynaklar ve koruma alanları, demografik yapısı, sosyal yapısı, ekonomik yapısı, teknik alt yapısı arazi kullanımı, sektörel alt yapısı, askeri alanları, mülkiyet yapısı, vb. özelliklerinin tamamı araştırıldıktan sonra elde edilen veriler, planlanan yerin gelecek vaadi ve planlanan yerde yaşayan ya da yaşayacak olan kişilerin muhtemel hedefleri doğrultusunda plan müellifi tarafından hazırlanır. İmar planlarının tamamı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca eserdir. Bu nedenle plan müellifi, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, eser sahibinin sahip olduğu hakların tamamına sahiptir. Ancak plan müellifinin eseri olan imar planının özellikle kamusal niteliği ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile yapılan özel düzenlemeler karşında plan müellifinin sahip olduğu haklar özellik arz edebilmektedir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununa göre birlikte kefaletin türleri ve hükümleri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile genel olarak kefalet, özelde ise birlikte kefalet konusunda oldukça önemli yenilik ve değişiklikler yapılmıştır. Kefalet sözleşmeleri, alacaklıya teminat sağlamayı amaçlayan sözleşmelerdir. Birlikte kefalet ise, gerek alacaklıya daha fazla teminat sağlaması, gerekse riskin tüm kefiller arasında paylaşılacak olması ve kendisine düşen payı ödemeyen diğer kefillere rücu imkanı vermesi sebebiyle kefillere de bir tür teminat sağladığından, en çok tercih edilen kefalet türüdür. Kanundaki yenilik ve değişiklikler, tabii olarak kefalet sözleşmelerine ilişkin uygulamayı derinden etkilemiştir. Bununla birlikte eski alışkanlıkların ortadan kalkmasının ve yeni kanuna uygun bir kültürün yerleşmesinin hayli zaman alacağını söylemek mümkündür. Bu çalışmada, doktrindeki görüşlerin yanı sıra mümkün olduğu ölçüde Yargıtay kararlarına da yer verilerek teorinin pratiğe ne ölçüde yansıdığının anlaşılmasına gayret edilmiştir. Bu çerçevede, öncelikle kefaletin tanımı yapılarak kefalet hakkında genel bilgiler verilmiş, kefalet sorumluluğunun kapsamı ve kefalet sözleşmesinin geçerlilik koşullarına değinilmiş ve kefalet türleri ana hatları ile incelenmiştir. Akabinde, bu çalışmanın asıl konusunu oluşturan TBK'ya göre birlikte kefaletin türleri ve hükümleri, detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Türk Ceza Hukukunda göçmen kaçakçılığı suçu (T. C. K m.79)

Günümüzün önemli bir problemi olan yasadışı göç, çoğunlukla ülkelerindeki ekonomik sıkıntılar, kuraklık, sel, deprem gibi doğa olayları, siyasi istikrarsızlıklar, iç karışıklıklar ve savaş nedenleriyle ortaya çıkıp artmaktadır. Yasadışı göç nedeniyle uluslararası toplum düzeni ve ülkelerin sosyal yapıları ile sınır güvenlikleri tehdit edilmektedir. Bu bağlamda farklı uluslararası sözleşme ve protokollerle bu problemin önüne geçilmeye çalışılmıştır. Bunların en önemlileri Türkiye'nin de imzalamış olduğu 'Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin 1951 Tarihli Cenevre Sözleşmesi' ve 'Bu Sözleşmeye Ek 1967 Tarihli Protokol'ü' ile 'Sınırı Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM Sözleşmesine Ek, Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol' dür. Uluslararası yükümlülükler ve göçmen kaçakçılığının ülkemiz bakımından önlenmesi amacıyla 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 79. maddesinde 'Göçmen Kaçakçılığı Suçu' düzenlenmiştir. Kanunun 'Özel Hükümler' başlıklı İkinci Kitabının, 'Uluslararası Suçlar' başlıklı Birinci Kısmında düzenlenmiştir. Seçimlik hareketli bir suç olarak düzenlenen göçmen kaçakçılığı, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla işlenebilmektedir.
Adil yargılanma hakkı çerçevesinde sanığa tanınan asgari hak ve güvenceler

Uyum yasaları çerçevesinde anayasamızın 36. maddesinde yapılan değişiklikle, adil yargılanma ilkesi resmen maddeye eklenmiş, bu değişiklikle birlikte adil yargılanma ilkesi anayasal teminat altına alınmış, adil yargılama hakkı yapılan kanuni düzenlemelerle ceza muhakemesinin temel ilkesi haline getirilerek, adil bir yargılamanın içeriğini güvence altına almıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesi ele alındığında pek çok temel ilkenin adil yargılanma hakkının kapsamında olduğu ve ilkenin sadece kovuşturmaya değil muhakemenin bütününe ilişkin olduğu görülecektir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde, demokratik yöntemin asıl unsurlarından biri olan hukukun üstünlüğü ilkesi gereği adil yargılanma kuramı aslında sadece adli mekanizmayı değil, bu mekanizmanın organizasyonunu da kapsayacağı düşünülür. Demokratik hukuk devletlerinin temelini oluşturan ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine taraf olan devletlerin ortak mirasının paydası olan adil yargılanma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde düzenlenen diğer hakların korunabilmesi için de merkez bir rol üstlenmektedir. Çalışmamızın amacı, bütün muhakeme sürecini ve uygulayıcıları ilgilendiren adil yargılanma hakkının insan hakları bağlamında tarihsel gelişim sürecini, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi ışığında adil yargılanma hakkının niteliği, unsurları ve sanıklara tanınan asgari hak ve güvenceleri incelemek suretiyle, bu hakkı daha anlamlı kılmaktır. Sonuç olarak, insan haklarını benimseyip, korumak ve hakların kullanımına ilişkin bilince varmak günümüz bireyleri için zorunluluk teşkil etmektedir. Ancak tüm bu hakları bilmekten de öte gerçek hayata yansıtarak kullanımlarının sağlanması gerekmektedir. Bu yüzden muhakeme aktörlerinin adil yargılanma hakkını benimseyerek yorumlamaları gerekmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi açısından vergilendirme süreci

Çalışmanın amacı, vergilendirme sürecine ilişkin vergi usul hukuku ve kamu icra hukukunda yer alan düzenlemelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyumluluğunu tartışmaktır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile vergi hukuku arasındaki ilişki kurulurken de Sözleşme'de yer alan haklar çerçevesinde konu değerlendirilmiştir. Bu sebeple çalışma kapsamında, mülkiyet hakkına, özel yaşama saygı hakkına, ayrımcılığa uğramama hakkına, suç ve cezalarda kanunilik ilkesine, aynı suçtan dolayı iki kez yargılanmama hakkına, adli hata halinde tazminat hakkına, borçtan dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılma yasağına ve serbest dolaşım özgürlüğüne yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi iç hukuk bakımından bağlayıcı bir kaynak olmakla birlikte mahkemeler için de doğrudan uygulanabilir nitelik taşımaktadır. Bu doğrultuda mahkemeler, kararlarında da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nden ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından destek ölçü norm olarak yararlanmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, vergilendirme alanında devletlerin geniş takdir yetkisini kabul etmektedir. Ancak bu takdir yetkisini kullanırken hukuka uygun, kamu yararı amacıyla ve ölçülü şekilde kullanması gerekmektedir. Vergi hukuku açısından Sözleşme'de yer alan mülkiyet hakkına, özel yaşama saygı hakkına ve suç ve cezalarda kanunilik ilkesine ilişkin karşılaşılan problemler ise genellikle ölçüsüz uygulamalar noktasında olmaktadır. İki vergi yükümlüsü arasında yapılan farklı muamelenin haklı bir neden dayanması da ayrımcılığa uğramama hakkının ihlal edilmemesi açısından önemlidir. Bu kapsamda çalışmanın birinci bölümünde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin iç hukukta uygulanabilirliği ve kaynak değerine yer verilmektedir. İkinci bölümde vergi usul hukukunda yer alan düzenlemelerin ve uygulamaların, üçüncü bölümde ise kamu icra hukukundaki düzenlemelerin ve uygulamaların Sözleşme ile uyumluluğu tartışılmaktadır.