Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni ortadoğu perspektifi güvenlik stratejisi, enerji ve din boyutlarından Büyük Ortadoğu projesi'ne bakış

Milenyumun başındaki gelişmeler, ABD için alışılagelmedik ve süper güç olgusuyla uyuşmayan bir eğilim göstermektedir. Bir tüketim devi olan ABD'nin bugün dorukta olan gücünün giderek daha çok erozyona uğramakta olduğu görülmektedir. ABD, tarihteki diğer süper güçler gibi, ulusal gücünün askeri boyutuna artık eskiden olduğundan daha fazla ağırlık vermektedir, özellikle ekonomik gerekçeler, zaferle sonuçlandırılan Soğuk Savaş'ın ardından Amerikan çıkarlarını ve bu çıkarlara yön veren güçlerin araç-amaç bütünselliğini sağlayacak yeni bir proje ile ortaya çıkmayı kaçınılmaz kılmıştır. Öte yandan Soğuk Savaş sonrası küresel güçlerin dünya egemenliği mücadelesi kesintisiz sürmektedir. Ancak, artık yeni güçler, yeni rakipler vardır. 21'inci yüzyılın Amerikan yüzyılı olarak sürmesi için küresel güç olmaya aday; Avrupa Birliği, Çin, Rusya Federasyonu, Hindistan'ın gelişmesinin kontrol edilmesi gerekmektedir. Söz konusu kontrol gereksinimine istinaden ABD'nin yeni bir hegemonya projesine gereksinimi ortaya çıkmıştır. Bu gereksinimin, 'Büyük Ortadoğu Projesi veya diğer adıyla 'Genişletilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika Projesi tarafından karşılanması planlanmaktadır. Soğuk Savaşın ardından ortaya atılan 'medeniyetler çatışması' felsefesi zemininden yükselen söz konusu projenin ana amacı, 'Yeni Dünya Düzeni'nin tesis edilmesi yolunda 21'inci yüzyılda küresel egemenliğin sürdürülmesidir. ABD, 'Büyük Ortadoğu Bölgesi olarak Moritanya'dan Çin Sınırı'na uzanan bütün bir bölgeyi hedef almıştır. ABD bölgeyi, enerji kaynaklarını ve yollarını fiilen kontrol etmek istemektedir. 'Büyük Ortadoğu Bölgesi enerji zenginidir. Bu nedenle 'Büyük Ortadoğu Projesi'nin başta petrol olmak üzere enerjiyle de çok sıkı ilişkisi bulunmaktadır. Enerji pazarının ve enerji yollarının kontrolü, ABD'nin küresel egemenliğini destekleyecek en önemli seçenektir. Projeyi sahiplenen ABD'nin Yeni Muhafazakar hükümeti, dinsel yönü ağırlıkta olan bir yönetim olduğundan söz konusu projenin aşırı Yahudi ve Hristiyan dincilerin çıkarları ile örtüşen dinsel boyutu da bulunmaktadır. Özetle; 'Büyük Ortadoğu Girişim ' çok boyutludur. XI 11 Eylül terör eylemi, ABD Dış Politikası'nın, aktif ve tek taraflı realist muhafazakar yönelimleri için meşruiyet yaratmıştır. ABD, Afganistan, Ortadoğu, geri kalmış ve terörizme kaynaklık eden bir bölgedir. Bölgeye özgü olarak, terörizm kadar 'Kitle İmha Silahı' tehdidi de bulunmaktadır. Bu silahların teröristlerin eline geçme olasılığı vardır. Resmi söyleme bakılırsa ABD'nin, 'Büyük Ortadoğu Projesinin, Büyük Ortadoğu'ya özgürlük getirmeyi ve bölgeyi demokratikleştirmeyi hedef aldığı ileri sürülmektedir. ABD, projenin hedefleri doğrultusunda, Büyük Ortadoğu ve onu çevreleyen ülkelerde 'dönüşüm' yapmaktadır. ABD'nin yeni küresel stratejisi, çok kutupluluktan tek kutuplu dünyaya geçişin bir sonucu olarak, Amerikan üstünlük teorisini yansıtmayı sürdürmektedir. G. Bush Yönetimi'nin, 1992 tarihli 'Savunma Planlama Klavuzu' adlı dokümanında da açıklandığı üzere, ABD'nin Yeni Güvenlik Stratejisi, eski Sovyet Coğrafyası'nda ya da başka bir yerde yeni bir rakip gücün ortaya çıkarak, küresel bir güç olmasına yardım olabilecek değerdeki kaynakların bulunduğu bölgeyi kontrol altına almasının engellenmesinin gerekliliği üzerine kurulmuştur. Bu strateji gereği ABD'ye rakip olabilecek ülkelerin önünün kesilmesi zorunludur. ABD'nin yeni yüzyıldaki stratejisini içeren PNAC ve buna bağlı söylem ve açıklamalarda, ana hedefin 21'inci yüzyılda 'Pax Amencana'nın sürmesini sağlamak olduğu görüşü resmen yer almaktadır. Ayrıca, 'Medeniyetler Çatışmasının çizdiği felsefi zemine dayanan politikalar ve planların 11 Eylül'den çok önce hazırlanmış olduğu görülmektedir. Türkiye, proje çerçevesinde 'ılımlı İslam' ülkesi olarak görülmektedir. Bu yaklaşım, Türkiye Cumhuriyeti'nin geleneksel yapısına uygun değildir. 11 Eylül'den sonra sahneye konan medeniyetler kutuplaşması giderek hedefine ulaşmaktadır. Bu da dünya barışına tehdit olabilecek tehlikeli bir durumdur. BOP'un ilanıyla, İstanbul'da dünya tarihinin yeni bir dönemi başlatılmıştır. Büyük Ortadoğu Coğrafyası rekabet alanı olarak, geleceğe dönük derinleşen yeni krizler yaratmaya adaydır.