Transformation of OSCE and its role in European security after cold war

Bir güvenlik ve işbirliği konferansı toplama fikri, Soğuk Savaş sırasındaki sürtüşmeyi biraz olsun azaltmaya yönelik olarak diyalog ve işbirliğini sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Konferans, 1972'de hazırlık toplantıları şeklinde başlamıştır. Ancak, 1972'den önceki 5 yıl boyunca NATO ve Varşova Paktı ülkeleri arasında sürdürülen diyalog, konferans projesine yönelik ortak bir temel oluşmasını sağlamıştır. Doğu ve Batı ülkelerinin AGİK'ten beklentileri ve amaçlan çok farklıydı. Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkeleri AGİK'i savaş sonrası statünün, özellikle de bölünmüş bir Almanya'nın kabul edilmesini sağlamaya yönelik bir araç olarak görürlerken Batı ülkeleri AGİK'i Komünist Blok' la ilişkileri biraz olsun iyileştirmek için bir fırsat olarak görüyorlardı. Soğuk Savaş sırasında, siyasi diyalog hemen hemen hiç yoktu, diplomatik ilişkiler normal olmaktan çok uzaktı, askeri potansiyeller sürekli artıyordu ve bloklar arası sinir harbi yaşanıyordu. 1975'te Helsinki Nihai Senedi'nin imzalanması bir anlamda Avrupa'daki sürtüşmeye verilen bir karşılık niteliğindeydi. Kıtadaki ilişkilerle ilgili siyasi temeller belirlemek, devletlerin birbirlerine karşı davranışlarıyla ilgili rehber ilkeler ortaya koymak suretiyle AGİK aslında başka hiçbir uluslararası örgütün yapamadığını başardı: böyle bir dönemde bloklar arası diyaloga giden kapıyı açtı. Soğuk Savaş'ın sona ermesi, büyük fırsatlar olduğu kadar büyük zorluklan da beraberinde getirdi. Soğuk Savaş döneminin aksine, artık anlaşmazlıklar devletler arasında değil devletlerin kendi içlerinde meydana geliyordu. Yeni ortaya çıkan ülkelerin özel ve daha önce benzeri görülmemiş sorunları yine özel çözüm yollan gerektiriyordu ve bu da uluslararası örgütlerin sorun çözme metotlarında değişikliğe gidilmesini gerektiriyordu. Esnek ve gevşek bir yapıya sahip olmanın verdiği avantajla AGİK, uluslararası örgütler içinde değişen dinamiklere en iyi uyum sağlayan örgüt olmuştur. AGİK'in kendisini bir konferanstan bir örgüte dönüştürerek adım AGİK'ten AGİT'e çevirmesi, Ill yeni zorluklara karşı hazır olduğunun da bir göstergesidir. AGİT yeni sorunları çözmek için kendi özel metotlarını geliştirmiş ve erken uyan, sorun çözme, çatışmaların önlenmesi ve çatışma sonrası rehabilitasyon konularında birincil uluslararası araç haline gelmiştir. Güvenlik için askeri faktörün artık baskın faktör olmadığından hareketle AGİT, kapsamlı güvenlik kavramı üzerinde durmuş ve demokrasi, insan haklarına saygı, ekonomi gibi diğer alanlarda ilerleme kaydedilmeden sorunların çözülemeyeceğini vurgulamıştır. Bu noktadan hareketle AGİT, geçiş dönemi yaşayan ya da sorunlar yaşanan devletlere destek verme karan almıştır. Uzun süreli misyon kavramı da bu şekilde ortaya çıkmıştır. Uzun süreli misyonların görevleri sınır gözetiminden insan haklan uygulamalarının incelenmesine, seçimler için verilen yardım hizmetlerinden taraflar arası diyalogun teşvikine kadar çok geniş bir alanı kapsamaktadır. Uzun süreli misyonlar gerilimin azaltılması, temasların ve diyalogun arttırılması, yanlış anlaşılmaların ve yanlış bilgilenmenin giderilmesi gibi konularda çok yardımcı olmuştur. AGİK uluslararası ortamın değişen dinamiklerine çok iyi bir şekilde uyum sağlayarak kendisini esnek yapılı bir konferanstan Avrupa güvenliğinde çok önemli rol oynayan bir örgüte dönüştürmüştür. AGİT'in değişimi arka planda değişen dinamiklerle birlikte kronolojik bir çalışma ile daha iyi anlaşılacaktır.