turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mobil cihazlarda adli bilişim

Bilişim teknolojileri dünyasında yaşanan gelişmeler yaşantımıza birçok kolaylık sunmuş olmasına rağmen güvenlik ihtiyacını ve ahlaki, sosyal sorumlulukları da beraberinde getirmiştir. Özellikle mobil teknoloji alanındaki gelişmelere paralel olarak akıllı telefon kullanımının yaygınlaşması, akıllı telefonlar üzerinden işlenen bilişim suçlarının artmasına sebep olmuştur. Bilişim suçlarının akıllı telefonlar üzerinden işlenmesindeki artış ise bu konudaki bilişim suçlarının incelenmesi gerekliliğini doğurmuş ve birçok analiz yazılımları/metotları üretilmiştir, adli bilişim suçları alanında akıllı telefon ve cep telefonlarının incelenmesi alt başlığı oluşmuş, yalnızca bu konuyu inceleyen uzmanlık alanları doğmuştur. Bu çalışmada akıllı telefonların adli bilişim kapsamında incelenmesi ile ilgili önemli detaylar çeşitli telefon, yazılım, uygulama ve çalışmalar karşılaştırılarak anlatılmıştır.
Finansal işlem vergileri ve Türkiye'de banka ve sigorta muameleleri vergisi uygulaması

Finansal işlemler, finansal kurumların sağladığı para kazanma amaçlı vermiş oldukları tüm hizmetlerdir. Bankacılık hizmetleri, sigorta hizmetleri, sermaye piyasası işlemleri, döviz alım satım işlemleri bir kısım finansal işlemlerdir. Finansal işlemler üzerinden alınan vergiler, banka ve sigorta muamele vergisi, kaynak kullanımı destekleme fonu, damga vergisi ve vergi benzeri yükümlülüklerdir. BSMV, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanuna göre banka ve sigorta şirketlerinin 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununa göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun aldıkları paralar üzerinden alınmaktadır. KKDF, kalkınma planı ve yıllık programlarda öngörülen hedeflere uygun olarak yatırımların yönlendirilebilmesi ve ihtisas kredilerinde kredi maliyetlerini düşürülmesi amacıyla T. C. Merkez Bankası nezdinde kurulan bir fondur. KKDF, adı fon olmakla birlikte yapan itibariyle bakıldığında esas olarak bir işlem vergisidir. Damga vergisi, kişilerin kendi aralarında ya da devletle yaptıkları hukuki işlemlerde düzenledikleri belgeler ya da kağıtlar üzerinden ödedikleri mali yükümlülüklerdir. Avrupa Birliği ülkelerinde finansal işlemler KDV altında vergilendirilmektedir. Ancak Birlik ülkelerinin büyük bölümünde finansal işlemler KDV'den muaf tutulmaktadır.
Osmanlı Ceza Hukukunda yaptırım türü olarak teşhir

Teşhir, bir suçun karşılığı olarak, toplumun bilgilendirilmesi amacıyla/kastıyla, işlenmiş olan bir suçun ve suçu sabit görülmüş olan failin ve/veya bu faile verilmiş olan cezanın ve/veya bu faile verilmiş olan herhangi bir cezanın infazının topluma duyurulması amacıyla gerçekleştirilen ve mahkeme tarafından verilmiş olan bir yaptırımdır. Teşhir yaptırımı ikiye ayrılmalıdır: Doğrudan teşhir, Dolaylı Teşhir. Toplumun bilgilenmesi, ceza olarak uygulanıyorsa doğrudan teşhir; yapılan işlem ve/veya verilen hüküm, toplumun bilgilenmesi sonucunu doğruyorsa dolaylı teşhir söz konusudur. Tazir, had, tekmili, tebei ve nefsi ceza olarak uygulanan Teşhir, Osmanlı Devletinde güvenlik tedbiri, disiplin cezası ve idari yaptırım türü olarak da uygulanmıştır. Kural olarak kanunilik ilkesi ile bağdaşır şekilde uygulanan teşhir yaptırımı, ayırım yapılmadan herkese uygulanmıştır. Tek istisna yeniçerilere teşhir yaptırımının uygulanmak istenmemesidir. Teşhir yaptırımı, caydırıcı olması, doğru bilginin halka sunulması, devletin egemenliğini göstermesi, toplumun merak hissinin giderilmesi, toplumsal otokontrola destek, infazda aşırılığın veya hafifletilmenin önüne geçmesi amaçları ile uygulanmıştır. İslamiyet öncesi Türk Devletlerinde kızgut ifadesi teşhir yaptırımı için kullanılmıştır. Osmanlıda bu yaptırım sokakta dolaştırma, kafasına zil geçirme, münadilerin nidaları ile çarşı pazarda gezdirme şeklinde olabildiği gibi cesedin kesik başın teşhiri şeklinde de olmuştur. Tespit ettiğimiz kadarıyla Osmanlı Devletinde pezevenklik, yalancı şahitlik ve yalancılık, yankesicilik veya yol kesme suçu, devlete isyan, toplumsal ahlaka yönelik suçlar, dini vecibelerin yerine getirilmemesi, hırsızlık, devlet tekeline müdahale ve gümrük kurallarına uymama, müessir fiil, içki içme, askeri suçlar ve çevre temizliği ihlali suçlarına bu ceza verilmiştir. 1851 tarihli Ceza Kanununda ise hükmün alenen infazı şeklinde teşhir yaptırımı vardır. 1858 tarihli Ceza Kanunun 3 ve 19 'uncu maddelerinde doğrudan teşhirden bahsedilmektedir. Bu yaptırımının yürürlükten kalkması şifahi bir emir ile olmuştur. Günümüzde bu ceza emniyet genel müdürlüğü ve bazı bakanlıklar tarafından uygulanmaktadır.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca konut satışında ayıptan sorumluluk

Ayıp, satılanda ortaya çıkan ve satıcının satılanla ilgili tek taraflı olarak herhangi bir şekilde bildirdiği niteliklerin olmamasından kaynaklanan veya ortada satıcı tarafından yapılmış bir nitelik bildirimi olmasa bile, satılanın değerini veya sözleşme gereğince kendisinden umulan faydaları ortadan kaldıran veya iyice azaltan, alıcının satılandan hiç veya gerektiği gibi yararlanamaması sonucunu doğuran eksikliği ifade etmektedir. Satıcının ayıptan sorumluluğu, satıcı tarafından bildirilen nitelikler ile satılanın objektif olarak beklenen niteliklerinde eksiklik olarak ifade edilmektedir. Ayıptan sorumluluğun şartları gerçekleştiğinde ise, tüketici lehine bir takım haklar doğmaktadır. Toplam üç bölümden oluşan 'Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Uyarınca Konut Satışında Ayıptan Sorumluluk' başlıklı tez çalışmamızda Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun dikkate alınarak konut satışında ayıptan sorumluluk bütün yönleriyle incelenmektedir.
18. ve 19. yüzyıl Tayland'ın Patani eyaletinde fıkıh çalısmaları Şeyh Davud b. Abdullah el-Fatanİ örneği

Geçmişte bir sultanlık olan Patani, müslümanların bugün yoğun olarak yaşadığı Tayland'ın güney bölgesinin doğu sahilinde yer alan bir şehirdir. Patani Sultanlığı'nın ne zaman kurulduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte Patani'nin 2. yy başlarında Langkasuka Devleti'nin kontrolü altında olduğu ve bir transit liman olduğu nakledilmektedir. İslamiyetin Patani'ye ne zaman girdiği de kesin olarak bilinmemekle beraber 1457'de Patani Kraliyet ailesinin müslüman olması sebebiyle devlet ricali ve halkı İslamiyete adım adım girmeye başlamıştır. Fıkıh ögrenim ve öğretimi bu süreçte başladığı söylense bile mahalli müslümanlar arasında ilk dönemlerde yazı geleneği yaygın olmadığı için fıkıh, sözlü olarak öğretilmiştir.18. ve 19. yüzyılları, Patani fıkhi faaliyetlerin yoğunlaştığı bir dönem olduğu nakledilmektir. Bunun en önemli sebebi o dönemde Şeyh Davud el-Fetani gibi birçok alimin yetişmesidir. Müslümanların eğitimi ve refahı için canını, malını seferber eden Şeyh Davud el-Fetani, aldığı bütün ilimleri mezcederek genç nesillere ve müslüman toplumlara aktarmaya çalışmıştır. Şeyh Davud el-Fetani birçok eser telif etmiştir. fakat bu eserlerin bir kısmı günümüze ulaşabilmiştir. Onun en önemli eserlerinden biri olan Füru'ul-Mesail ve Usulü'l-Vesail, Malay Yarımadası'nda ilk fetva eseri olduğu söylenmekle birlikte mahalli müslümanların dini, sosyal ve kültürel hayatında karşılaştığı çeşitli problemlerin çözümünü ortaya koyan yegane eser olmuştur.
Almanyada 2000 yılı sonrası islam hukuku sahasında yapılan akademik çalışmalarının belirlenmesi ve değerlendirilmesi

Müslümanların yoğunlukla yaşadığı ülkelerden biri Almanya'dır. Dolayısıyla Almanya'da geçmişşten günümüze kadar Müslüman akademisyenler ve oryantalistler tarafından İslam Bilimleri alanında birçok çalışma yapılmıştır. İslam hukuku, üzerinde etraflıca çalışmalar yapılan alanlar arasında yer almaktadır. Başta Alman oryantalistler olmak üzere Müslüman akademisyenler tarafından da bu alanda birçok çalışmaya imza atılmıştır. Çalışmamızda, İslam hukuku alanında 2000 yılı sonrası kaleme alınan çalışmalar incelenmiştir. Bunlar arasında, akademik çalışmalardan yüksek lisans tezleri, doktora tezleri, sempozyum bildirileri, bireysel çalışmalar ve bireysel olarak kaleme alınan popüler çalışmaları tespit edip değerlendirmeye çalıştık. Ulaşabildiğimiz çalışmaları kronolojik olarak tanıtıp değerlendirmeye çalıştık. Ele alınan eserlerde konular, müellifler, yayım yeri, tarihi, yayınevi gibi bilgi vermekle yetindik. Ulaşamadığımız çalışmaların toplu listesini tezimizin ekler kısmında verdik.
Türk Medenİ Hukukunda zorunlu geçit hakkı

Tez çalışmasında zorunlu geçit hakkının kapsamı, hükümleri ve sona ermesi gibi konular, Türk Hukuku temel alınarak açıklanmaya çalışılmaktadır. Çalışma, giriş ve sonuç bölümleri hariç olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde; zorunlu geçit hakkı kavramı ile hakkın hukuk ve sosyo-ekonomik dayanakları ele alınmıştır. İkinci bölümde; zorunlu geçit hakkının hukuki niteliğine değinilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise zorunlu geçit hakkının kullanılması için gereken koşullar, hakkın kurulması yönündeki talep, hakkın kullanılması sonucu meydana gelen zorunlu geçit irtifakı ilişkisi ve hakkın sona ermesi inceleme konusu yapılmıştır. Genel olarak çalışma ile zorunlu geçit hakkının kurulması, kullanılması ve sona ermesi safhalarında tarafların ve somut olayda hakimin karşı karşıya kalabileceği bazı sorulara ilişkin açıklamalar ve çözümler Medeni Hukukun Eşya Hukukuna ilişkin hükümleri ışığında ortaya konulmuştur.
İçtihadi hukuk çerçevesinde Türk Hukukunda seçimlerin yönetimi ve denetiminden sorumlu daimi kurullar

Temsili sistemlerde, yönetilenlerin yönetenleri etkileyebildiği en temel siyasi faaliyet seçimlerdir. Politik bir yarış olan seçimlerin, demokratik bir düzende gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu husus seçimlerin yönetiminin ve denetiminin belirli bazı kurallara göre yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Kimlerin seçme hakkını haiz oldukları, adaylık usulünün hangi şartlara bağlı olduğu, seçim propagandalarının nasıl yapılacağı gibi seçimlerin yönetimi ile bu kurallara uyulmaması durumunda denetimin hangi makam tarafından yapılacağı gibi seçimlerin denetimini ilgilendiren kurallar demokratik ve meşru bir seçim yapılmasını sağlamaktadır. Karşılaştırmalı hukukta seçimlerin yönetimi ve denetimine ilişkin oldukça farklı düzenlemeler bulunmakla beraber genellikle yönetim ve denetim faaliyetlerinin farklı organlarının görev ve yetkisine verildiği görülmektedir. Sadece Latin Amerika ülkelerinde, bu iki faaliyet seçim mahkemeleri adı altında tek bir organa verilmektedir. Türk seçim hukukunda seçimlerin yönetimi ve denetimi 1950 yılında kurulan, en başında üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelen Yüksek Seçim Kurulunun bulunduğu, hakim üyelerin yer aldığı alt seçim kurullarından oluşan hiyerarşik bir düzeni olan seçim teşkilatına verilmiş bir görevdir. Bu teşkilat 1961 ve 1982 Anayasaları ile düzenlenerek, seçimler anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Ancak, seçimlerin doğru ve dürüst şekilde gerçekleştirilmesi ile görevli olan bu teşkilata ilişkin düzenlemeler kurumsal ve işlevsel yönlerden incelendiğinde, bunların bazılarının seçme ve seçilme hakkını olumsuz şekilde etkilediği hatta bazı konularda anayasal güvenceyi neredeyse etkisiz hale getirdiği görülmektedir. Bu konu hakkında Danıştay, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin hatta YSK kararlarına bakıldığında, aslında temelde teşkilata ilişkin bir nitelik sorunun bulunduğu tespit edilmektedir.
Türk Ceza Hukukunda cürüm eşyası

Türk hukukunda cürüm eşyası adlı tez, TCK 512 nci madde de tanımlanmış bulunan 'cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçu' nun ceza hukukuyla sınırlı kalmak üzere, tamamen Türkçe kaynaklardan yararlanılarak, her yazı, rapor veya ciddi bir araştırmanın, günün birinde birilerinin isteklerini karşılayarak işine yarayacağı düşüncesinden hareketle gerçekleştirilmiş bir çalışmadır. 8u çalışmada, cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçu belirli bir sıralama içersinde incelenmiştir. Buna göre; Konu üç ana başlık altında ele alınmış, birinci bölümde kavram, ceza hukukuna hakim olan ilkeler, yakın suçlardan farkı, tarihçe üzerinde durulmuş, ikinci bölümde Türk ceza hukukunda cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçunun genel olarak incelenerek, bu suçun unsurları, suçun yaptırımı ve suça tesir eden sebepler ile suçun özel gerçekleşme şekilleri üzerinde durulmuş ve son olarak üçüncü bölümde de cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçunun muhakemesi incelenmiştir. Tez çersinde halen yürürlükte bulunan TCK 512 nci maddenin dışında, T. C. K. da dolayısıyla cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçunda da değişiklik yapacak olan 1997 T. C. K. tasarısına da ilgili bölümlerde değinilmiş bulunmaktadır. Türk ceza hukukunda cürüm eşyasının TCK 296 dışında uygulama alanı bulduğu, cürüm eşyasını satın almak ve saklamak suçunun tanımlanıp yaptırımlandığı T. C. K. 512 nci madde içersinde yer alan paranın, suç eşyasının, itiyadın, bilerek tabirinin açık tanımının yapılmamış olması nedeniyle, bu konuda oluşan tartışmalar, uygulamadaki durum, özellikle kuyumculuk sektörünün bu suçla ilgili olarak gerçekleştirilen uygulamalar konusunda yaşadıktan sorunlar ayrı ayrı incelenip, madde metni içersinde değerlendirilerek belli sonuçlara varılmıştır.
Yurt dışında işlenen suçlardan dolayı Türkiye'de yapılan yargılamalarda yabancı ceza kanununun göz önünde bulundurulması

'Yabancı ceza kanununun göz önünde bulundurulması', yurt dışında işlenen bir suçtan dolayı kovuşturma yapılması durumunda, faile ceza tayin edilirken suçun işlendiği yabancı ülkenin kanununda öngörülen cezadan daha ağır bir ceza verilememesi anlamına gelmektedir. Türk hukukunda ilk olarak 1980'li yıllarda yargı kararlarıyla kabul edilen bu kural, 1991 yılında 765 sayılı TCK'ya eklenen 10/a maddesiyle kanuni bir dayanağa kavuşmuş, 2005 yılında yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK'nın 19. maddesinde de farklı bir şekilde yeniden düzenlenmiştir. 5237 sayılı TCK'nın 19. maddesine göre, Türkiye'nin egemenlik alanı dışında işlenen suçlar dolayısıyla Türkiye'de yargılama yapılırken, Türk kanununa göre verilecek olan ceza, suçun işlendiği ülke kanununda öngörülen cezanın üst sınırından fazla olamayacaktır. 19. maddenin 2. fıkrasında, yabancı kanunun göz önünde bulundurulmasına bazı istisnalar getirilmiştir. Buna göre, suçun 'Türkiye'nin güvenliğine karşı veya zararına' ya da 'Türk vatandaşına karşı ya da Türk kanunlarına göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi zararına' olarak işlenmesi hallerinde yabancı kanun göz önünde bulundurulmayacaktır. Bu düzenlemeler çerçevesinde, yabancı ülkede işlenen suçlar dolayısıyla, faile göre şahsilik, evrensellik ve ikame yargı yetkisi ilkeleri uyarınca Türkiye'de yapılan yargılamalarda suçun işlendiği yabancı ülke kanunu göz önünde bulundurulacak; mülkilik, mağdura göre şahsilik ve koruma ilkeleri bakımından ise bu kural uygulanmayacaktır.
Medeni Usul Hukukunda adil yargılanma hakkının bir ögesi olarak yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması

Yargılamaların nihai amacı adaleti sağlamaktır. Adaleti sağlamak kadar önemli olan bir diğer husus da adaletin gecikmeden sağlanmasıdır. Bu kapsamda tezin konusunu 'Medeni Usul Hukukunda Adil Yargılanma Hakkının Bir Ögesi Olarak Yargılamaların Makul Sürede Sonuçlandırılması' oluşturmaktadır. Çalışmamızın amacı; adil yargılanma hakkının tesisi kapsamında hukuk yargılamalarında yargılamaların makul sürede tamamlanamama nedenlerinin neler olduğunun tespiti ile bunlara yönelik çözüm önerileridir. Bu doğrultuda; adil yargılanma hakkı, unsurları ve bu unsurlardan olan makul süre kavramları irdelenerek, somut uyuşmazlıklarda yargılamayı uzatan nedenler belirlenmiş ve yargılamanın uzama nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik alınabilecek tedbirler tartışılmıştır. İşaret ettiğimiz şekillerde düzenlemeler yapıldığında yargılamaların kalitesinin ve hızının artacağı kanaatindeyiz.
Basın özgürlüğü bağlamında Türkiye'de özdenetim uygulamaları: Hukuki eksiklikler ve çözüm önerileri

Çalışmamızın odağında; basın özgürlüğünün sağlanması ve bireyin basına karşı korunması için ülkemizdeki özdenetim mekanizmalarının hukuki açıdan gerekli aksiyonları alıp almadığının tespiti ve dünyadaki özdenetim mekanizmalarının genel eğilimleri nazara alınmak suretiyle çözüm önerileri bulunmaktadır. Türkçe ve ingilizce literatür taraması, karar taraması, Adalet Bakanlığı ile özdenetim mekanizmalarının resmi internet sitelerindeki veriler, faaliyet raporları incelenmek suretiyle yazılı kaynak taraması yöntemi ve incelenen konular açısından tümdengelim, istatistiki veriler yönünden tümevarım, çözüm önerilerinde ise, bunlara ilaveten ampirik yöntem kullanılmıştır. Çalışmamızdaki varsayımlardan biri olan ülkemizdeki özdenetim mekanizmalarının basın-birey arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarında etkin rol oynamadığı hususu ispatlanmıştır. Bu çerçevede, başta arabuluculuk olmak üzere ADR yöntemlerinin bu uyuşmazlıklarda uygulanmaya elverişliliği ve faydaları ortaya koyulmuştur. Diğer iki hipotezimiz olan özdenetim mekanizmalarının somut norm denetimi ve topluluk davalarının açılması hususlarındaki etkinliği, sağlıklı ve tutarlı bir şekilde tutulmuş resmi verilerin olmaması sebebiyle sınırlı mevcut resmi donelere göre değerlendirilmiştir. Ayrıca, basın özgürlüğünün kuvvetlendirilebilmesi için özdenetim mekanizmalarının, soyut norm denetiminin süjesi olması önerilmiş ve gazetecilerin mesleki faaliyetleri sebebiyle eylemlerinin 'suç' vasfından çıkarılması, isnat edilecek bir 'suç' olarak nitelendirilmeye devam edilse dahi, CMK'daki 'uzlaştırma' müessesi kapsamına alınması gerektiği ileri sürülmüştür.
Kambiyo senetlerinde işlemlerin ayakta tutulması ilkesi ve bu senetlerde bulunabilecek zorunlu ve ihtiyari unsurlar

Kambiyo senetlerinin sıkı şekil şartlarına tabi bulunması, borçlar hukukuna hakim olan şekil serbestisinin önemli bir istisnasını oluşturur. Bu çalışmada kambiyo senetlerinde işlemlerin ayakta tutulduğu haller ve bu senetlerde bulunabilecek zorunlu ve ihtiyari unsurlar incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde kıymetli evrakın unsurları ve özellikleri, kambiyo senetlerinin ortak özellikleri ve özellikle sıkı şekilcilik esası değerlendirilmiş; ikinci bölümde, kambiyo senetlerinin zorunlu unsurları, üçüncü bölümde ise alternatif unsurları, ihtiyari kayıtlar ve işlemlerin ayakta tutulduğu haller açıklanmıştır. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde ise, bu ilkenin TTK.'daki diğer görünümleri ile özel kanunlarda kambiyo senetleri açısından öngörülen şekil hükümleri incelenmiştir.
ESASLI OLUMSUZ DEĞİŞİKLİK KLOZLARI

Esaslı olumsuz değişiklik klozları, global ekonomik değişimler ve global etki yaratan toplumsal olaylar sebebiyle uluslararası piyasalarda son on yılın tartışma konularından birisi olmuştur. Bu klozlar Türk hukuku açısından henüz inceleme konusu olmamakla birlikte, Türkiye uygulamasında neredeyse tüm birleşme ve devralma sözleşmeleri ile kredi sözleşmelerinde kullanılmaktadır. Uyarlama ve force majeure klozlarına benzer olan bu klozlar, beklenmeyen ve bilinmeyen olaylar karşısında bir serbest dönme hakkı sağlamayı vaat etmektedir. Bu çalışmada biz, esaslı olumsuz değişiklik klozlarının bu vaatlerini yerine getirip getiremediğini farklı hukuklardaki yargı kararları üzerinden ayrıntılı olarak inceleyecek ve Türk hukuku açısından olası uygulaması hakkında fikir yürüteceğiz. Bunun için de Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan uyarlama ve sözleşmeden dönme imkanlarının koşulları ve uygulamaları üzerinden esaslı olumsuz değişiklik klozlarını değerlendireceğiz. Bu çalışma ile Türk hukukçularına, esaslı olumsuz değişiklik klozlarını yazarken ve yorumlarken dikkat edilmesi gereken önemli noktaları aktararak biraz olsun rehberlik edebilmeyi umuyoruz.
Hemşirelikte aydınlatılmış onam

Hemşireler, hasta bakımının her alanında ve aşamasında hasta ile en çok vakit geçiren sağlık personelidir. Bu özellikleri ile hemşireler tıbbi uygulama ve bakım sürecinin en yakın takipçisi konumundadırlar. Hemşirelerin bu özellikleri savunucu rollerinin yerine getirilmesine zemin hazırlamaktadır. Hemşireler savunucu rollerini yerine getirirken sağlık alanında etik ve moral değerlerin uygulamasına ve gelişimine önemli katkı sağlarlar. Hemşireler diğer sorumlulukları arasında yer alan danışmanlık ve eğitici rolleri gereği hastalara ihtiyacı olan her konuda doğru bilgiye ulaşarak aktarmakla yükümlüdürler. Hemşireler hastaları bilgilendirme görevlerini yerine getirirken temel dayanakları hastanın özerkliğidir. Özerklik insanın sahip olduğu en temel anayasal haklardan biridir ve her insana kendisi ile ilgili kararları alma özgürlüğü sunar. Bu nedenle hemşireler her türlü uygulamada hastasının özerkliğine saygı göstermelidir. Hemşirelerin özerklik ilkesini uygulayabileceği en temel nokta ise aydınlatılmış onam uygulamasıdır. Aydınlatılmış onam ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler yapıldığı görülmekte, ancak yapılan bu düzenlemelere rağmen uygulamada mevzuatın yeterince bilinmemesinden ve sorunun tıbbi ve hukuki yönlerinin birlikte ele alınmamasından ötürü birçok yanlış uygulamalar ve hak ihlalleri ile karşılaşılmaktadır. Bu ihlallerin önlenmesinde; hastanın aydınlatma hakkının gözetilmesi ve tıbbi uygulamalar için hastanın rızasının alınması ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler mevcuttur. Ancak yasal düzenlemeler hekime yönelik hazırlanmış ve hemşireler aynı yaptırımlardan sorumlu tutulmuştur. Aydınlatılmış onam uygulaması; bilginin açıklanması, bilginin anlaşılması, yeterlilik ve gönüllülük unsurları çerçevesinde yapılmalıdır. Böylece bilginin nasıl verileceği ve anlaşılıp anlaşılmadığı, kişinin rıza ehliyetinin değerlendirilerek yeterlilik düzeyinin tayini ve kimsenin baskısı altında kalmadan gönüllü bir şekilde onamı verdiğinden emin olunmaktadır. Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise bilgilendirmenin içeriğidir. Hemşireler aydınlatılmış onam sürecinde uygulamanın/ tedavinin yararları, zararları, olası yan etkileri, hayat düzenine etkileri ve alternatifleri gibi hastanın ihtiyacı olan bütün bilgileri hastaya vermelidir. Bu tezin amacı; hemşirelikte aydınlatılmış onamın hukuksal boyutuna yönelik literatür bilgisini ortaya koymak ve literatüre katkı sağlamaktır.
Kanun-ı Esasi'de yasama yetkisi

Kanun-ı Esasi ile Osmanlı Devleti sadece bir parlamentoya sahip olmamış, siyasi rejim, monarşiden meşruti yani kayıtlanmış veya sınırlı monarşiye dönüşmüştür. Batı'nın etkisiyle ve fakat sosyolojik ve ideolojik temelleri sebebiyle Batı'dan farklı şekilde yaşanan Osmanlı modernleşmesi içerisinde Kanun-ı Esasi, Tanzimat'tan itibaren yaşanan hızlı dönüşümü Meşrutiyet safhasıyla devam ettirecektir. Bu süreç en çok da yasama noktasında kendisini gösterecektir. Doğal olarak bir parlamentoyu gerektiren meşrutiyet, yasama yetkisi açısından padişahla parlamentonun yetkileri noktasında düğümlenmektedir. 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ise, Kanun-ı Esasi'nin yürürlükten kaldırılmadan uygulandığı bir dönemi açacaktır. Uygulanan meclis hükümeti sistemi, Büyük Millet Meclisi'ni yasamanın yanında yürütme ve hatta yargı yetkisinin de tartışmasız sahibi yapacaktır. Kanun-ı Esasi'nin yürürlükte olması ve yeni meclisin üyelerinin büyük çoğunluğunun dağılan Meclis-i Mebusan'dan gelmiş olması, bahsedilen dönemi yasama yetkisi açısından Meşrutiyet döneminin bir devamı mahiyetine büründürecektir.
Türk Hukukunda ve Avrupa Birliği Hukukunda tüketicinin korunması

Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ve tüzel kişi olarak tanımlayabileceğimiz tüketicilerin haklarının oluşumu, dünyada ve ülkemizdeki tarihsel gelişimi, ardından Birleşmiş Milletler tarafından kabul gören evrensel tüketici hakları doğrultusunda oluşturulan Avrupa Birliği'nin tüketici politikası ve bu doğrultuda kurucu antlaşmalarda tüketici mevzuatı ele alınmıştır. Ülkemizde, Cumhuriyet öncesinde tüketici hukuku çeşitli gelişmeler göstermiş olup Cumhuriyet sonrasında ise, ülkemizin Gümrük Birliği'ne girmiş olması sonucu uyum yasaları çıkartılmıştır. Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde de tüketici mevzuatında 4077 sayılı ve 6502 sayılı temel Tüketici Kanunları'nda, ilgili Yönetmelik ve Tebliğler'de özellikle gıda, bankacılık, sağlık, tütün ve alkol alanlarında ilgili Yönetmelikler, Tebliğler'de değişiklikler yapılmıştır. Bu çalışmamızda, hem dünyadaki hem ülkemizdeki tüketici hareketleri ve ülkemizin Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde yerine getirmesi gereken kriterler kapsamında çıkartılan uyum yasaları, Avrupa Birliği tüketici mevzuatı kapsamında ülkemizdeki son gelişmeler ve değişiklikler ile tüketicilerin hak ihlalleri halinde başvuracakları hukuki mekanizmalar Avrupa Birliği ve Türk hukukunda olmak üzere ayrı ayrı olarak incelenmiştir.