Cultural diversity in the music industry of Turkey

Bu tezin temel amacı Türkiye'de müzik endüstrisinde halihazırda üretilen çeşitlilik ile toplumun çoğunluğu tarafından tüketilen çeşitlilik arasında kayda değer bir fark olup olmadığını, ve eğer varsa, bu farka sebep olan etkenleri anlamaya çalışmaktır. Ana akım müzik medyasının toplumun müzikal tercihlerini, ve dolayısıyla tüketim çeşitliliğinin sınırlarını belirlemedeki rolü özel olarak araştırılmıştır. Tezin birinci el araştırma kurgusu yapılmadan ve araştırma sorularına uygun metodlarla cevap aranmaya başlanmadan önce, kültürel çeşitlilik kavramının teorik ve politik önemi tartışılmıştır. Daha sonra, dünyada ve Türkiye'de müzik endüstrisinde çeşitliliğin üretim ve tüketiminin ne düzeyde olduğu, müzik alanındaki 'dijital devrim'in bu düzeye nasıl etki ettiği literatürde öne çıkan çalışmalar ışığında irdelenmiş, Türkiye'nin müzik endüstrisinde çeşitliliğin geçmişşten bugüne gösterdiği değişim, 1923'ten bugüne popüler olan ve popülerliğini yitiren müzikal türler bağlamında analiz edilmiştir. Tezin ana araştırma kurgusu ve sonuçlarının yer aldığı 5. Bölüm'de, Türkiye'de, günümüz müzik endüstrisinde özellikle pop müzik alanında - kültürel çeşitlilik detaylı olarak incelenmiştir. Araştırmanın üç temel odağı vardır: Müzik tüketimi, ana akım müzik medyası ve alternatif müzik piyasası. İlk olarak Türkiye'de müzik tüketimi, 'Türkiye'de yaşayan insanların müzikal tecihleri ve bu tercihleri etkileyen faktörler nelerdir? sorusundan hareketle ele alınmıştır. Bu soruya cevap aramak ve ilişkili hipotezleri test etmek üzere LCA ve çok değişkenli regresyon analizleri kullanılmıştır. Temel olarak, toplumun çoğunluğunun ana akım müzik medyasında yer bulan müzik türlerini sevdiği ve dinlediği, az sayıda dinleyicinin alternatif sanatçılardan haberdar olduğu ve fakat, çoğunluğun haberdar olduğu alternatif sanatçıların müziğini beğenme eğiliminde olduğu, beğenilerin üzerinde yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, kişilik özellikleri, ana akım medyaya maruz kalma düzeyi, amatör müzik aktivitelerine katılmış olmak, tekrar dinleme sonucu edinilen aşinalık gibi faktörlerin etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Ana akım müzik medyasının dinamikleri, genel beğeni üzerinde etkili olmaları dolayısıyla ayrı bir bölümde araştırılmıştır. Araştırmanın bu bölümü müzik ve medya endüstrileri temsilcileriyle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Temel olarak, ana akım müzik medyasında yalnızca müzikal olarak belli standartlar içerisinde kalan ve popüler bir sanatçı ve/veya majör bir yapım şirketi tarafından piyasaya çıkarılmış şarkılara yer verildiği tespit edilmiştir. Araştırmanın son ayağında, Türkiye'de müzikal çeşitliliğin kaynağı olarak kabul edilebilecek olan alternatif müzik piyasası derinlemesine irdelenmiştir. Yöntem olarak bu alanda üretimi olan sanatçılarla yapılan derinlemesine görüşmelere başvurulmuştur. Alternatif sanatçıların, müzik üretimi ve dağıtımının her aşamasında çeşitli sorunlarla karşılaştıkları, dijital platformlar ve canlı müzik mekanlarının alternatif sanatçıların kendilerini tanıtmak için önemli ortamlar olmakla birlikte, geniş toplum kesimlerine ulaşmalarının yolunu açmakta yetersiz kaldıkları sonucuna varılmıştır. Kültürel çeşitlilik meselesini toplum açısından değerlendiren bu tez, çeşitliliğin toplumun yararına yaygınlaşabilmesi, başka bir deyişle çoğunluk tarafından ulaşılabilen ve tüketilen çeşitlilik düzeyinin artabilmesinin ancak ve ancak ana akımın alternatif üretimlerin katılımıyla çeşitlenmesi ve/veya alternatif bir ana akımın yaratılmasıyla mümkün olabileceği sonucuna varmakta ve bu doğrultuda öneriler sunmaktadır.