turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
An Information based approach to punctutation

Yazılı dilin anlamsal ifadesinde noktalama işaretleri özel bir önem taşır. Geoffrey Nunberg'in yazılı cümlede noktalama işaretlerinin oluşturduğu metin grameri üzerine 1990 tarihli kitabı bu konudaki betimleyici ve buyurucu yaklaşımları birleştirmiştir. Bu yapıt yakın geçmişşte Doğal Dil işleme alanında noktalama işaretlerine yaklaşımların çoğuna esin kaynağı olmuştur. Daha sonra geliştirilen sözdizimsel ayrıştırıcılar çözümleme hata ve belirsizliklerinin noktalama işaretlerinin göz önüne alınmasıyla azaldığını göstermiştir. Keza Nunberg'in noktalama işaretlerinin sunumuna getirdiği yaklaşım doğal dil üretme dizgeleri tarafından değerlendirilmiştir. Ancak noktalama işaretlerinin anlamsal ve söylemsel etkileri ve bunların hesapsal kullanımı hakkında çok az çalışma yapılmıştır. Bu tezin amacı noktalama işaretlerinin anlamsal ve söylemsel yönlerini Hans Kamp ve Uwe Reyle'nin Söylem Gösterim Kuramını (ve Nicholas Asher'in bunun üzerine geliştirdiği Bölümlü Söylem Gösterim Kuramını kullanarak incelemek ve DDI dizgeleri için gerekli sonuçları çıkarmaktır. Uygulanan yöntem elektronik metinlerden dört yaygın noktalama işareti ile vıVII ilgili örüntüleri çıkararak, biçimsel bir model ve bilgisayarda küçük bir uygulama elde etmek olarak özetlenebilir. Gözlem ve sonuçlarımız anafora çözümleme ve varsayım gibi dil- bilimsel olguların noktalama işaretleri ile ilgisi hakkında ilginç bağlar ortaya çıkarmıştır. BSGK çerçevesinde bu örneklemeler genel söylem yapısına bağlanmıştır. Önerilen model DDİ için yazılım geliştirenlerin noktalama işaretlerini daha etkili kullanabilmesi için bir şablon olarak alınabilir. Tez genelde noktalamanın yazılı metin aracılığıyla okuyucuya aktarılan enformasyona yaptığı katkıyı betimlemektedir.
Türkçede ünsüz ötümlülüğünün sesbilgisel çözümlemesi

Bu çalışmada, ötümlü ünsüzün içerisinde bulunduğu seslem tipine ve seslemin sözcük içerisindeki konumuna göre ötüm örüntüsü ve düzeyinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, ötümlü ünsüzün içerisinde bulunduğu sözceler, yirmi kadın, yirmi erkeğee seslettirilmiş ve sonrasında ötümlü ünsüz ilgili sözceden bölütlenerek ötüm örüntüleri ve düzeyleri PRAAT programında çözümlenmiştir. Elde edilen veriler, Türkçedeki tüm ötümlü ünsüzlerin, seksen bir ayrı bağlamda, ötüm örüntülerini ve düzeylerini kapsamaktadır. Ötüm örüntüleri, bölütlenmesi yapılan ünsüzün on eşit bölümünden nicemlenen ötüm düzeyinin oluşturduğu eğriler biçiminde betimlenmiştir. Her bağlamda, ötümlü ünsüzlerin ötüm örüntüleri, tınlayıcılar ve engelleyiciler olmak üzere iki ayrı kümeye ayrılarak gösterilmiştir. Hemen hemen her bağlamda tınlayıcıların daha düzenli ötüm örüntüsü ve yüksek ötüm düzeyi göstermelerine karşın, engelleyiclerin daha çok dalgalanan ötüm örüntüsü ve daha düşük ötüm düzeyi gösterdikleri belirlenmiştir. Bu bulgular sonucunda; ötümlü ünsüzlerin sözcük sonunda giderek ötümsüzleştikleri, sözcükler arası güçlü ulamlamanın ve bitişik seslerin, ünsüzlerin ötüm örüntüleri değiştirdikleri, n ve gnin kendilerine bitişik ünsüzlerin ötüm örüntülerini arttırdıkları, c ve jnin kendilerine özgü ötüm örüntüsü gösterdikleri, sonraki dar ünlülerin ötüm düzeylerini düşürürken, geniş ünlülerin yükselttiği ve iki ünlü arasındayken ünsüzün ötüm düzeyinin arttığı belirlenmiştir.
Denominal verbs in Turkish

Bu çalışmanın amacı Türkçedeki lA eki ile addan türemiş fiillerin yapısall özelliklerini ve bu özelliklerin Çatı Öbeği-Fiil Öbeği ayrımı için olası sonuçlarını incelemektir. Bu amaçla, ilk olarak Pylkkanen (2008)'in ileri sürdüğü Çatı Öbeği-Fiil Öbeği birleşim hipotezi çerçevesinde Türkçedeki basit ve türemiş fiiller incelenmiştir. Diller Çatı ve Fiil özelliklerinde birleşen ya da ayrışan bir model sergileyebilirler (Pylkkanen 2008, Harley 2017). Türkçe, basit fiiller göz önünde bulundurulduğunda açık bir şekilde ayrışan bir dil olarak nitelendirilir (Key 2013). Bu çalışmada, lA eki ile addan türemiş fiillere odaklanarak Türkçede birleşen modelin de mümkün olabileceği gösterilmektedir çünkü lA eki hem Çatı Öbeği hem de Fiil Öbeğinin özelliklerini bünyesinde barındırır. Sonuç olarak, Türkçe hem basit fiillerde Çatı-Fiil birleşimi bakımından ayrışan, hem de lA ile türemiş fiillerde birleşen bir model sergilemektedir. Bu farklılığı açıklayabilmek adına, bu çalışmada Ramchand'ın (2008, diğerleri arasında) Nano-Sözdizimsel analizinin Fiil alanının özelliklerini yansıttığı belirtilmektedir. Bu analizdeki sınıflandırmanın, çeşitli türlerde olay yapıları ve üye yapıları sağlayabilen lA ekinin özelliklerini ortaya çıkarmada yardımcı olduğu gözlemlenmektedir. Son olarak lAn ve lAş ekleri incelenmiş ve dereceli başarı fiillerindeki ölçü özellikleri tartışılarak yeni bir analiz sunulmuştur.
1/25000 ölçekli topografik haritalara göre Sinop merkez, Erfelek, Gerze, Dikmen ilçeleri yer adları

Çalışmamızda 1/25000 ölçekli topografik haritalar esas alınarak bu haritalar üzerinden elde edilen yer adlarının tasnif çalışması yapılmıştır. Giriş bölümünde çalışmamızda izlenilen yol, yöntem, ele alınan malzeme ve bu malzemenin nasıl değerlendirildiği hakkında bilgiler mevcuttur. Birinci bölümde söz konusu olan Sinop İli'nin adının nereden geldiğine, tarihçesine ve coğrafyasına değinilmiş, il hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde yer adlarını inceleyen yeradbilimin sınırları belirtilmeye çalışılarak diğer bilimlerle olan ilişkisi belirtilmiş ve yer adlarının yapısı konusuna değinilmiştir. Üçüncü bölümde topografik haritalardan elde edilen yer adlarının tasnif çalışması yapılmıştırÇalışmanın sonunda yer adlarının kelime varlığı ve coğrafi terminoloji konularında sayısal verilere dayanan bilgilerle gösterilmiştir.
Arapça ve Rusçada hastalık ve ölüm ifade eden örtmeceler

Bu çalışmanın amacı, Arapça ile Rusçadaki örtmeceleri incelemek ve karşıtsal çözümleme yöntemiyle aralarındaki benzerlik ve farklılıkları tespit etmektir. Çalışma, nitel bir çalışma olup tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın Arapça ve Rusça ile ilgili dil örneklemini ise her iki dilde yazılmış kaynaklardan elde edilen cümleler ve araştırmacı tarafından ifade edilen cümleler oluşturmaktadır. Bu çalışma, altı bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde araştırmaya ilişkin problem durumu, araştımanın amacı, araştırmanın önemi, sınırlılıklar, sayıltılar, ilgili araştırmalar ve tanımlara yer verilmiştir. İkinci bölümde yöntemle ilgili bilgilerin verildiği çalışmada üçüncü bölümde örtmecelerin tanımları, fonksiyonları, zıt anlamlıları ve tabular yer almıştır. Dördüncü bölümde örtmecelerin kullanımı ve sınıflandırılması, farklı kültürler arasında kullanımına değinilmiştir. Beşinci bölümde Arapça ve Rusçadaki hastalık ve ölüm ifade eden örtmecelerin sınıflandırılması yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise karşılaştırmalar sonucu elde edilen veriler ışığında Arapça ve Rusçadaki örtmecelerin benzerlik ve farklılıklara dikkat çekilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda her iki dil arasındaki benzerlik ve farklılıkların göz ardı edilmeyecek derecede olduğu görülmüştür. Benzerlik ve farklılıkların tespit edilmesiyle ortaya çıkan verilerin bu iki dilin ve kültürün öğrenim sürecine olumlu katkılar sağlayacağı açıktır.
Almanya Türkçesi

Almanya, günümüzde 3 milyon Türkiye Türkünün I., II. ve III. kuşak halinde yaşadığı bir ülkedir. Bu çalışmada, Almanya'da I., II. ve III. kuşak tarafından kullanılan Türkçenin ve kuşaklar arası Türkçe ile Almanca arasında görülen etkileşimin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Türk-Alman ilişkileri, Almanya'da Türk varlığı, Almanya'da Türkçenin kullanımı ve öğretimi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Almanya'da yaşayan I., II. ve III. kuşak Türklerden derlenen metinlerin dil bilgisi incelemesi yer almaktadır. Bu bölümde ses ve şekil bilgisi üzerinde durulmuştur. Ses bilgisi bölümünde metinlerde Türkçe ve Almanca kelimelerde tespit edilen sesler ve ses olayları belirlenmiştir. Ardından Türkçe kelimelerdeki Türkiye Türkçesi ağızları ve Almancadan kaynaklı ses hadiseleri açıklanmıştır. Almanca kelimelerde görülen Türkçeden kaynaklı ses hadiseleri üzerinde durulmuştur. Şekil bilgisi bölümünde ana hatlarıyla kelime yapımı üzerinde durularak, isim ve fiil çekimleriyle ilgili tespitlere ve Türkçe ile Almanca arasında görülen etkileşimlere değinilmiştir. Şekil bilgisinin ardından metinlerde görülen söz dizimi hususiyetleri Türkçe ile Almanca arasındaki etkileşimler de dikkate alınarak incelenmiştir. İkinci bölümün sonunda III. kuşaktan derlenen Türkçe yazılı metinlerde görülen yazım hususiyetleri izah edilmiştir. Üçüncü bölümde ise her üç kuşaktan derlenen metinlerdeki söz varlıkları verilmiştir. Sonuç bölümünde I., II. ve III. kuşakta Türkçenin kullanımı ve kuşakların dil kullanımında Türkçe ile Almancanın etkileşimiyle ilgili tespitlerde bulunulmuştur. Derlenen sözlü ve yazılı metinler çalışmanın son bölümüne konulmuştur.
Dede Dorkut destanlarının anlambilimsel yapısı

Dede Korkut Destanları, on iki hikayeden meydana gelen Oğuz hikayeleri mecmuasıdır. Bugüne kadar iki nüshası tespit edilmiş olan destanların tam adı 'Kitabu'l Dedem Korkut Ala Lisan-ı Taife-i Oğuzan'dır.' Halk kültürümüz ve edebi kaynaklarımız arasında milli bir hazine değeri taşıyan Dede Korkut Destanları ile ilgili bugüne kadar pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada ise Dede Korkut Destanları anlambilimsel ölçütler eşliğinde değerlendirilmiştir. Gerek söz varlığı gerekse anlam olayları bakımında çok zengin olan destanlar, bugüne kadar işlenmemiş yönleri ele alınarak anlambilim açısından çözümlenmeye çalışılmıştır. Türk kültürü ve edebiyatı bakımından büyük öneme sahip olan Dede Korkut Kitabı üzerine bugüne kadar pek çok çalışma yapılmıştır. Dede Korkut Kitabı hakkındaki ilk bilimsel yayın 1815 yılında Heinrich Friedrich von Diez tarafından yapılmıştır. Dede Korkut Kitabı'nın Dresden nüshası ilk defa Kilisli Muallim Rıfat tarafından yayımlanmıştır.(1916) İki asırlık bir geçmişşi olan Dede Korkut çalışmaları gerek Türkiye gerekse yurtdışında halen yapılmakta hatta bu alanda özel olarak üniversitelerde kürsüler kurulduğunu da bilmekteyiz. Tezimizin konusunu Dede Korkut Destanlarının Anlambilim bakımından incelenmesi; anlambilim teorilerinin metin üzerinde uygulanması teşkil etmektedir. Sözcük düzeyinde anlam incelemesi yapılırken; temel anlam, yan anlam, ters anlam, çok anlamlılık, eş anlamlılık, eşadlılık, yakın anlamlılık, alt anlamlılık gibi temel konular incelenmiştir. Sözcük düzeyinde anlam olayları anlam kayması, anlam genişlemesi, anlam daralması, metaforlar, metonimi ve terim anlamı gibi konular araştırılmıştır. Sözcük düzeyinde anlam incelemesi yapılırken metaforlar ve eylemde görünüş, kılınış konuları ayrı başlıklar halinde detaylı olarak incelenmiştir. Kavram türleri bakımından metaforlar sınıflandırılarak; yönelmeli metaforlar, ontolojik metaforlar, kişileştirme ve kapsayıcı metaforlar metnimizden örneklerle ortaya koyulmuştur. Dede Korkut hikayelerinin tümce anlambilimi açısından görünümü tezimizin ikinci kısmını oluşturmuştur. Sözdizimi çalışmaları hakkında bibliyografik bilgi verildikten sonra bildirme ve istek kiplerinin tümceye kattıkları anlamlar, eylemlerde birleşik zaman oluşturan biçimbirimler, ulaç biçimbirimleri ve tümceye kattığı anlamlar araştırılacaktır. Devrik tümce ve anlamı yanı sıra değişik anlatım kalıpları Dede Korkut hikayelerinden örneklerle araştırılacaktır. Tezimizin amacı, Dede Korkut Destanları'nın anlambilimsel yapısının ortaya konması böylelikle sözcük ve tümce bazında tek tek incelenecek olan metnin dönemin dil hususiyetlerini yansıtması ve leksikal semantik niteliklerinin hem semantik hem de halkbilim araştırmacılarına fayda sağlamasıdır.
Ortaokul 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin bağdaşıklık ve tutarlılık yönünden incelenmesi

Bu çalışmanın amacı ders kitapları vasıtasıyla öğrenciye sunulan metinlerdeki bağdaşıklık araçlarının ve tutarlılık kullanımlarının örneklerle ortaya konulmasıdır. Çalışma materyalini, 2018- 2019 eğitim-öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan 8. Sınıf Türkçe ders kitabındaki bilgilendirici metinler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında ders kitabında yer alan metinler (Ek:10) 'Bağdaşıklık Düzeyi Değerlendirme Formu' ve (Ek:11) 'Tutarlılık Düzeyi Değerlendirme Formu' na göre incelenmiştir. 'Bağdaşıklık Düzeyi Değerlendirme Formu üst başlıklar boyutunda Halliday ve Hasan'ın (1976) bağdaşıklık ölçütleri doğrultusunda; alt başlıklarda ise Uzun (1995), Onursal (2003), Coşkun (2005, Dilidüzgün (2008) ve Günay'ın (2017) tasniflerinden faydalanılarak geliştirilmiştir. 'Tutarlılık Düzeyi Değerlendirme Formu' ise Uzun (1995), Dilidüzgün (2008), ve Yılmaz'ın (2010) çalışmaları doğrultusunda geliştirilmiştir. Her formda beş ana başlık bulunmakla beraber 'Bağdaşıklık Düzeyi Değerlendirme Formu'nda ana başlıklar haricinde alt başlıklara da yer verilmiştir. Çalışma metinlerin, bağdaşıklık ve tutarlılık ögeleri bağlamında incelenmesi yönüyle nitel bir çalışma olup verilerin analizinde döküman incelemesi tekniğinden faydalanılmıştır. Bu çalışma kapsamında toplamda 9 bilgilendirici metin incelenmiştir. Bağdaşıklık ögeleri içerisinde 729 bağdaşıklık ögesi ile kelime bağdaşıklığı en çok kullanılan bağdaşıklık türü olarak öne çıkmaktadır. Diğer bağdaşıklık türlerinin kullanım durumları sırasıyla bağlama ögeleri 370, gönderim 341, eksiltili anlatım 244 ve son olarak da 11 ile en az kullanılan bağdaşıklık türünün değiştirim olduğu görülmektedir. Tutarlılık yönünden toplamda 9 adet bilgilendirici metin incelenmiştir. Tutarlılık ögeleri içerisinde 52 tutarlılık ögesi ile karşılaştırma bağlantısı en çok kullanılan tutarlılık aracı olarak öne çıkmaktadır. Diğer tutarlılık araçlarının kullanım durumları sırasıyla neden-sonuç bağlantısı 33, karşıtlık bağlantısı 20, özelleştirme bağlantısı 13 ve son olarak da 7 ile en az kullanılan tutarlılık aracının genelleştirme bağlantısı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak en çok kullanılan bağdaşıklık türünün kelime bağdaşıklığı en az kullanılanın değiştirim olduğu görülmekle ; en çok kullanılan tutarlılık türünün karşılaştırma bağlantısı en az kullanılanın genelleştirme bağlantısı olduğu görülmektedir.
Argument-adjunct distinction in Kurmanji Kurdish

Bu tezde, söz dizimi kuramında iki kutuplu Temel üye-eklenti sınıflandırmasına göre Muş Kurmancisinde temel üye ve eklenti kategorileri arasında konumlanan eylemin arkasında bulunan öğeler, belli başlı ilgeç öbekleri ve bir ad ve bir eylemden oluşan bileşik eylemlerdeki ad öbeği gibi bir takım öğe ve öbek çeşitlerinin konumu araştırılmaktadır. Bu dildeki öğe ve öbek çeşitlerinin konumu, eylemlerin olay yapısı ve temel üye yapısında nasıl kodlandıkları üzerinden açıklanacaktır. Bu dildeki bir ad ve bir eylemden oluşan bileşik eylemlerin büyük bir çoğunluğunun Hale ve Keyser (2002) çalışmasındaki bulgulara paralel olarak özneli-geçişsiz eylemler olduğu öne sürülmektedir. Bu grup eylemlerin, derin yapıda temel olarak kılıcı bir geçişli yardımcı eylemin kendi adsıl nesnesiyle birleşmesinden oluştuğu ve bu bileşik eylemlerin ad öbeğinin nesne gibi davranarak geçişli yardımcı eylemin durumunu eşlemlediği savunulmaktadır. Bunun yanı sıra, bu dildeki eylem sonrası öğeler ve belirli ilgeç öbekleri incelenip bu öğelerin biçimbilimsel formları ve eylemin olay yapısı açısından taşıdıkları roller arasında bir bağlantı olduğu tartışılmaktadır. Ayrıca, bu dilde temel üye özellikleri bakımından belirli eylem sınıflarının olabileceği saptanmış ve bunun da belli olay türlerinin varlığına işaret ettiği önerilmiştir. Bu gözlem çerçevesinde, benzer özellikler gösteren eylem sınıflarının bu dilde benzer basit ya da bileşik olay türlerini yansıttığı iddia edilmiştir. Bu tür yapılarda, olay yapısı katılımcıları ya yapının olay alanında ya da olay yapısı dışında olay ekleyen öbekler olan Çatı Öbeği ve Aplikatif Öbeği tarafından yapıya eklenir.
Fıkıh usulü-Cedel ilişkisi

Fıkıh usulü, meseleci bir özelliğe sahip olan fıkıh ilmini, külli veücerret/soyut kaidelerle ifade edip, onu normatif bir bilim dalı haline getirerektenkit ve münazara yöntemini de öğretmiştir. Bu tenkitçi bakış açısı her şeyden öncefıkıh usulünün tedvinini etkilemiştir. Bu bağlamda tümdengelim, tümevarım ve bu iki yöntemin mezc edilmesinden oluşanmetodlarla birçok eser kaleme alınmıştır. Değişik sonuçları doğuran farklı usuli metodların kullanılması neticesinde, usulde 'cedel olgusu' ortaya çıkmıştır. Cedel ilmi, farklı açılardan olaylara bakmaperspektifini kazandırmakta ve farklı ihtimalleri ortaya atma özelliğinibahşetmektedir. Bu da yapılan hataları görüp tashih etme ve farklı fikirler arasındatercihte bulunup en doğru sonuca ulaşma yeteneğini vermektedir. Bu şekilde varılan sonuçlar, usulün de nihai hedefi olan nazır/müctehid-cedelciyi tatmin ettiği gibimünazır/cedeldeki muhatabı da ikna ve/veya ilzam etmektedir. Böylece fıkıh usulü ve cedel disiplinleri arasında nazari ve ameli boyutta münasebet oluşmaktadır. Bu münasebetin nazari boyutu kavramsal, temellendirme ve diyalektik üslup ekseninde şekillenmektedir. Söz konusu münasebetin ameli boyutu ise asıl ve ma'kulu'l-asıl etrafındaöbeklenen deliller ile istidlal ve tercih çerçevesinde belirlenmektedir. Fıkıh usulü, söz konusu delillerin her birini ortaya koyup istidlal sırasındaki hiyerarşiyigösterirken cedel, aynı delillerin hüccet oluşuna ve o delilleri işleme sokmabiçimlerine yöneltilen itirazları ele almakta ve bu itirazları bertaraf etme yönteminigöstemektedir. Cedelin anılan işlevi fıkıh usulünün iki sac ağından birini oluşturmaktadır.
Yenişehirli İzzet Divanı bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü

Yenişehirli İzzet Divanı'nın ele alındığı bu çalışma; Divan'da yer alan kelime, kavram ve tamlamaların bağlamsal kullanımları dikkate alınarak Divan'ın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğünü oluşturmaya yöneliktir. Sözlük hazırlanırken TEBDİZ sistemi üzerinde çalışılmıştır. Gazi Üniversitesi'nin girişimiyle hazırlanan TEBDİZ, açılımıyla Türk Edebiyatının Bağlamlı Dizinleri ve İşlevsel Sözlüğü XVI. yy'dan başlayarak Türk edebiyatına ait ürünlerdeki sözcükleri metinlerdeki bağlamsal kullanımlarına göre değerlendirilip bir bağlamsal sözlük hazırlamayı amaçlayan projenin adıdır. Sözlüğün bağlamlı dizin kısmında kelime, kavram ve tamlamalar kullanıldıkları bağlamla beraber kullanım sıklıklarıyla da verilmiştir. İşlevsel sözlük kısmında ise kelime, kavram ve tamlamaların temel anlamlarıyla birlikte bağlamsal anlamları da verilmiştir. Sözlük oluşturulurken önce temel anlam daha sonra bağlamsal anlamlar verilmiştir. Sözlüğün hazırlanmasında alfabetik sıra esas alınmıştır. Yapılan bu çalışma sayesinde Yenişehirli İzzet'in, Divan'ında kullandığı kelime, kavram ve tamlamaların anlamsal zenginliği ve şaire özgü olan kullanımları ortaya çıkarılmıştır. Ortaya çıkan verilerin ileriki dönemlerde yapılacak olan bağlamsal sözlük çalışmalarına, Klasik Türk edebiyatı ve Osmanlı kültürü ile ilgili yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağı umulmaktadır.
Multi-word units in Turkish scientific texts: A corpus-based genre analysis

Bu tezin temel savı çok-sözcüklü birimlerin bilimsel metin yazım sürecinde etkili bir role sahip olduğu ve bu sürece önemli katkısının olduğudur. Çünkü çok-sözcüklü birimler hem sözlü hem de yazılı söylemdeki, özellikle akademik metinlerdeki önemli yapı taşlarıdır ve metin içinde yinelenen bu tür biçimbirim bileşimleri etkin bir dil kullanımın göstergesidir. Çalışmadaki bir diğer bağlantılı tartışma ise Türkçedeki ek dizilerinin çeşitli işlevler üstlenerek bilimsel metinlerde çok-sözcüklü birim oluşturduğudur. Bu bakış açısıyla ilişkili olarak, insan bilimleri ve doğa bilimleri alanlarında hakemli dergilerde yayımlanmış Türkçe bilimsel metinlerin giriş ve sonuç bölümlerinde sıklıkla kullanılan çok-sözcüklü birimler ve ek dizileri derlem dilbilim, söylem ve tür çözümlemesi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Çok-sözcüklü birimlerin dilbilgisel, sözdizimsel ve söylem işlevsel sınıflamaları araştırılmış, benzerlikler ve farklılıklar yorumlanmıştır. Çok-sözcüklü birimlerin ve ek örüntülerinin alana göre sıklık bilgileri karşılaştırılmıştır. İncelenen yapıların metinlerde yer alan örnek kullanımları derlem-içi bağımlı dizin örüntüleriyle gösterilmiştir. Sonuç olarak, çok-sözcüklü birimlerin bazı benzerliklerin yanı sıra makale bölümlerine ve alana özgü olarak çoğunlukla farklılık gösterdiği; bu tarz birimlerin doğru bir şekilde ve yeterli ölçüde kullanılmasının metnin düzeni, etkili bir dil üretimi ve söylemin net bir biçimde oluşturulması açısından yararlı olduğu; bilimsel metinlerde belirli ek bileşimlerinin diğerlerine oranla sıklıkla tercih edildiği; ve örüntüsel çoklu ek dizilerinin metin içinde çok-sözcüklü birim işlevleri taşıdığı saptanmıştır.
Bolu ili merkez ilçesinde sosyoekonomik yönden farklı düzeylerde bulunan 8. sınıf öğrencilerinin dil becerilerini kazanma düzeyi

Bu çalısma, ilkögretimdeki ögrencilerin Türkçe ögrenim düzeyine etkisi olduğu düsünülençesitli sosyoekonomik ve kisisel özellikleri ile bu özelliklerin okuma ve dil bilgisi becerileriningelistirilmesindeki etkilerinin arastırılması amacıyla yapılmıstır. Bu amaçla Bolu'da degisik sosyoekonomik düzeylere sahip olduğu düsünülen altı okulun 8. sınıflarında, sosyoekonomik özellikleri saptamaya yönelik bir anket formu ve Türkçe okuma ve dilbilgisi becerilerini değerlendirmeye yönelik birer test uygulanmıstır. Ögrencilerin sahip olduğusosyoekonomik özellikleri ile okuma-anlama ve dil bilgisi testlerindeki basarıları karsılastırılmıs ve elde edilen sonuçlara göre dil becerilerini kazanma düzeyi ile sosyoekonomik özellikler arasındaki iliski ortaya konmaya çalısılmıstır. Çalısmaya alınan okulların ögrencileri arasında ; ailenin aylık gelir durumu, eve gazete alınıp alınmaması, anne-baba egitim ve meslekleri ve evde kendilerine ait bir oda bulunup bulunmamasıyönlerinden anlamlı farklılıklar olduğu bulunmus ve bu farklılıklara bağlı olarak arastırmaya alınan altı okuldan ikisinin sosyoekonomik yönden dezavantajlı, dört tanesinin ise avantajlı ögrencilerinögrenimlerini sürdürdükleri okullar olduğu belirlenmistir. Türkçe okuma ve dil bilgisi becerileri yönünden degerlendirildiginde de okullar arasında anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu bulunmuştur. Bunun yanında; evine gazete alınan, evde kendine ait bir odası bulunan, anne ve babası egitimli, gelir düzeyi yüksek olan çocukların, Türkçe okuma ve dil bilgisi becerilerinin daha iyi düzeyde olduğu saptanmıstır. Sosyoekonomik düzeyi düsük ailelerin çocuklarında olumsuz etkilere yol açan etkenlerindüzeltilmesi yönünde çabalar gösterilmesi gerekliligi çalısmanın bulgularından açıkça görülmektedir. Bu sonuçlardan hareketle düsük sosyoekonomik düzeyli aileler lehine olumlu olabilecek degisiklikleryapılmasının, Türkçe ögretim programının ve uygulamalarının gözden geçirilmesinin gerekliligi göz ardı edilmemelidir.
Edebi metinlerle yabancı dil öğretimi

Çalışmamızda edebi metinlerin yabancı dil öğretiminde kullanım olanaklarını seçtiğimiz 12 örnek metin üzerinde araştırdık. Örnek metinlerin hepsi sınıf içinde ders materyali olarak kullanıldı ve ilk paragraflar ıdaki cümlelerin öğeleri fiil, isim, zaman, yer ve olay bakımından incelendi. Bu seçtiğimiz seviyedi bütün metinlerin hazırlık sınıfları için oldukça ağır olduğu ancak dördüncü sınıflar için normal ve faydalı olduğu gözlendi. Bu da bizi Okuma Metodunun bir ilkesi olan 'Okuma materyali başlangıç öğrencisi tarafında anlaşılabilir olmalıdır' savını kabul etmeye götürdü.