La polyphonie narrative dans Citadelle D'antoine de Saint-Exupéry

Antoine de Saint-Exupery'nin Kale adlı eseri, iki savaş arası edebiyatın insanlıkdurumuna yönelik temel niteliklerini bünyesinde taşıdığı gibi savaş sonrası varoluşçu felsefenin de ana izleklerini adeta öncelemektedir. Birinci Dünya Savaşının edebiyat ve felsefedeki yansıması, Rönesans'tan beri süregelen hümanist değerlere yönelik derin bir kuşku şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu dönemin ürünü olan Kale, yeni bir dil aracılığıyla yeni değerlerin arayışına çıkan bir eserdir. Kale'yi, yazarın çağdaşlarında rastladığımızbireysel arayışlardan farklı kılan, Saint-Exupery'nin, yeni bir evrensel değerler sistemi inşa etmeye yönelmesi ve bunu Ortodoks bir dogmatizm ile değil, tabiatı gereğiheterodoks olan bir çokseslilik vasıtasıyla yapmaya çabalamasıdır. Çalışmamızda, eserdeki anlatıcının, oğul ve babaya ait olmak üzere iki farklı seslekonuştuğu ve eserin arşitektonik tasarımının çoksesli söyleşimsel bir yapı sunduğuvarsayımından yola çıktık. Tezimizin iki ana bölümünü oluşturan analizleri anlatıbilimselyaklaşım ve söyleşimsel yaklaşım başlıkları altında topladık. Birinci bölümünde, eserdeki söyleşimselliği yakından ilgilendiren anlatı yapılarını analiz ettik. Gerard Genette'in anlatıbilim kategorilerine başvurarak, anlatıcı tipinin ve eserdekizamansızlığın sergilediği anomalilerin çokseslilikten kaynaklandığını göstermeye çalıştık. Kurmaca bir bağlama sahip olmanın yanı sıra dilin kendisi üzerine de derinlemesine bir soruşturma gerçekleştiren anlatıda, anlatıcının üç farklı sözcelemürettiğini tespit ettik: öykü düzlemindeki tikel sözcelem, anlatılama ediminingerçekleştiği düzlemdeki tümel sözcelem ve üst metin düzlemindeki kendi kullandığı dili sorgulayan sözcelem. Odaklanmaların uğradıkları alterasyonları analiz ettik ve otobiyografik biçimden ileri gelen çok-kipliliğin bu alterasyonlarda belirleyici bir rol oynadığını tespit ettik. Ayrıca öykü düzlemindeki konuşmacı değişimlerinde bazı özel koşullar içinde çoklu içsel odaklanmaların ortaya çıkabildiğini ve bu odaklanma türünündiyalojik çoksesliliğe olan katkılarını gözlemledik. Çalışmamızın ikinci bölümünde, söyleşimsel çok sesliliği söylemler arası ve konuşmacılar arası olmak üzere iki ayrı başlık altında ele aldık. Söylemler arasıçoksesliliği incelerken, türler arası söyleşimsel ilişkilerin söylem nesnesinde nasılçarpıştıklarına ve eserin arşitektonik tasarımını nasıl belirlediklerine yakından baktık. Dünyanın grotesk beden olarak kavranışının eserdeki evrensel ve bireysel söylemler arasındaki ilişkiyi yapılandırdığını gördük. Konuşmacılar arası çokseslilik ise çalışmamızda dikey ve yatay olmak üzere iki ayrı eksende ele alındı. Dikey eksende aynısözce içinde tümeli ve tikeli temsil eden iki farklı bakış açısının üst üste binmesini gözlemlerken, yatay eksende toplumsal yapıdaki çoğulluğu oluşturan karakterlerin seslerinin birbirlerinin sözcelerinde yankılanışını inceledik. Bu dikey ve yatay analizler aracılığıyla ötekinin sözüne yönelme biçimlerini tespit etmiş olduk. Amacımız, otoriter olduğu halde anlam üzerinde dogmatik bir egemenlik kurmayanevrensel bir söylem ihtimalinin ne kadar mümkün olduğunu incelemekti. Kale'dekianlatıcı söyleminin, tümel bir anlam ürettiği halde tikel değerler çoğulluğuna izin verdiğini gözlemledik. Böylece üst-anlatılar üreten evrensel bir söylemin tekseslitasarlanmak zorunda olmadığına tanıklık ettik. Kale adlı eseri, günümüzün de en büyük sorunlarından olan, eski değerlere geri dönüş özlemi pazarlayan, modernite karşıtı mistikpolitik söylemlerin karşısına özgün bir seçenek çıkarma girişimi olarak görüyoruz. Çalışmamızın edebiyat, dilbilim, toplumbilim ve siyasi bilimler gibi alanlara ufuk açıcıveriler temin edebileceğine inanıyoruz.