turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Viyana çevresinin bilimsellik ölçütü üzerine bir inceleme

Günümüzde, çeşitli bilgi alanlarında, bilimsel olanla olmayanı birbirinden ayırmak için ölçütlerin kullanımına ilişkin bir kargaşa söz konusudur. Bu kargaşanın kaynağı olarak, bilim anlayışının temeline metafizik ve teolojiyle ilgili düşünceleri bilimin dışına taşıyacak bir ölçüt koyan Viyana Çevresi görülebilir. Bu çalışmanın amacı, Viyana Çevresi'nce duyu deneyiyle sınanabilir ve doğrulanabilir olma olan bilimsellik ölçütünü ele alıp tarih bilimi, toplumbilim, ekonomi ve siyasetbilimi gibi bilimlerde bu ölçütün kullanılmasının uygun olup olmadığına ve bu ölçütün kullanılmasına ilişkin kargaşanın nereden kaynaklandığına bakmaktır. Bu çalışmanın birinci bölümünde Viyana Çevresi'nin bilim tasarımı anlatılmıştır. Yirminci yüzyılın başlarında 'metafizik ve teolojiyle ilgili düşüncelerin' yaşamda yaygınlaştığı gibi bir sav, Viyana Çevresi'nin görüşlerini belirlemede etkili olmuştur. Bu nedenle Viyana Çevresi üyeleri bilim anlayışlarının temeline bu türden düşünceleri bilimin dışına taşıyacak bir ölçüt koymuşlardır. Viyana Çevresi üyeleri, bilim adamlarının, açıklanacak şeylere ilişkin yaptıkları açıklamaların duyu deneyiyle gözlenebilir olması gerektiğini, bu gereklilik yerine gelmiyorsa, söylenenlerin 'bilimsel olmadığı'nı ileri sürmüşlerdir. Viyana Çevresi üyelerince ortaya konan duyu deneyiyle sınanabilme ve doğrulanabilme olan bilimsellik ölçütü, 'bilim' kavramını 'doğabilimi' kavramı ile özdeşleştirmeye yol açmıştır. Viyana Çevresi bilimsel açıklamadan hep belli bir tür nedensel açıklamayı anlamıştır. Bu nedensel açıklamadan anlaşılan da, açıklanacak olanı genel yasaların altına koyarak açıklamaktır. m Viyana Çevresi üyeleri dil üzerinde çok çalışmışlardır. Çünkü Viyana Çevresi üyeleri metafiziğin ortaya çıkmasını dilin mantığına bağlamışlardır. Viyana Çevresi üyelerine göre metafizik ve teolojiyle ilgili tümceler dili yanlış kullanmak yüzünden ortaya çıkar. Bu nedenle Viyana Çevresi üyeleri metafiziği, dilin semantik ve sentaktik çözümlemesi çerçevesinde aşmaya çalışırlar. Bu çalışmanın ikinci bölümünde Viyana Çevresi üyelerince dile getirilmiş olan bilimsellik ölçütünü, kimi bilimlerde kullanmanın uygun olup olmadığına bakılmıştır. Tarih, toplumbilim, ekonomi ve siyasetbilimi gibi bilimlerde olup bitenler Viyana Çevresi'nin anladığı anlamda genel yasalarla açıklanamaz. Çünkü bu tür bilimler ontolojik bakımdan doğa bilimlerinden farklıdır. Çalışmanın sonucu olarak, bütün bilimleri kapsayacak bir bilimsellik ölçütünün olamayacağı ve nesneleri birbirinden farklı bilimlerde farklı ölçütlerle iş görmenin uygun olacağı söylenmektedir.
Herder'de toplumsal varoluş ve yerellik

Bu çalışmadaki amaç, 18. yüzyıl aydınlanma döneminin düşünürü olan JohannGottfriend von Herder'in görüşü bağlamında Toplumsal Varoluş ve Yerelliğin önemine değinmektir. Bu çalışma yapıldığında türkçe çevirisi olan Tarih Felsefesi, Dilin kökeniÜzerine, Şhakespeare Üzerine adlı kitaplardan ve İnsanlık Tarihi Felsefesi Üzerinedüşünceler adlı yapıtının bir bölümünden yararlanılmıştır. Herder'in eserlerinin Türkçe çevirisi az olması nedeniyle İngilizce kaynaklardan faydalanılmıştır. Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde toplumsal varoluş başlığı yer almaktadır. İkinci bölümde ise yerellik başlığı bulunmaktadır. Herder, insanın ilk doğa durumunda kalmasından yanadır. Bu nedenle insanın yerel ve organik bir yapıya sahip olması gerektiğini düşünmektedir. Çünkü her toplum kendi doğası içinde kalarak anlamlı hale gelir ve orijinalliğini korur. Bu bağlamda bu çalışmanın birinci bölümünde toplumsal varoluş problemine değinilmektedir. Herder doğrudan toplumsal varoluş kavramını kullanmamıştır. Ancak bulunduğu mekan ve mekanın özellikleriylekuşanmış bir halk, O'na göre kendi kültürünün özelliklerini taşıyabilir. Dolayısıyla halklarınfarklılaşmasının temel sebebi mekanların farklılaşmasına dayanmaktadır. Halk, kavramını, felsefesinin merkezine yerleştiren Herder milli halk görüşünü yüceltir. Böylece halkın yaşam tarzını, eylemlerini, kendine ait her bir özelliğini toplumsal varoluş düşüncesinin başlangıcı olarak görür. Herder, insanın ortaya koyduğu bütün amaç ve eylemlerin kendi kültürünün eseri olması gerektiği kanısındadır. Evrensel değerlere karşı eleştirel bir tavır takınmaktadır. Bu nedenle aydınlanma felsefesi ve aydınlanma felsefesini savunan filozofları eleştirmektedir. Bu bağlamda aydınlanma felsefesinin evrensellik düşüncesine karşı çıkar, bunun yerine toplumun yerel ve milli karakterini korunması gerektiğini savunur. Dolayısıyla aydınlanma düşüncesinin coşkusuna kapılarak dil, sanat, kültür gibi dinamiklerinin orijinalliğini kaybeden toplum yapısına karşı çıkmaktadır. Zira O'na göre, yerel ve milli kalmanın en önemli dayanakları bu dinamiklerdir. Herder, doğa ve duygulara önem vermesi nedeniyleromantizm ve insanı yücelten hümanizm akımlarından etkilenmiştir. Böylece klasisizmakımına karşı çıkmıştır. Bu çalışmada evrensel değerler karşısında yerelliğin varlığına dikkat çekmek amaçlanmıştır. Böylece yerelliğin önemine değinmek için ilk önce bir halkın etkilendiğiyapıların araştırılması gerekir. Orijinal bir doğaya sahip olan halk, onu oluşturan temel yapıların yerel olması gerekliğini ortaya çıkartı.
Hegel ve Marx'da diyalektik

Felsefe tarihinde birçok düşünür tarafından ele alınan uzun bir tarihi geçmişşi olan diyalektik yöntemin Hegel ve Marx felsefelerinde kazanmış olduğu anlam bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Çalışmada Hegel'den önceki dönemlerde yer alan düşünürlerin diyalektik üzerine yapmış oldukları değerlendirmelere de yer verilerek, Hegel ve Marx'da diyalektik kavramının ortaya çıkmasındaki düşünsel ve tarihsel arka plan gösterilmek istenmiştir. Bununla birlikte Hegel ve Marx diyalektiğinin farklılaştığı noktalar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Hegel ve Marx'ın diyalektik yöntemlerinin incelenmesi sonucunda; Hegel'in diyalektiği insanın tarihteki tüm eylemlerini belirleyen ve bunu kendi özgürlüğüne ulaşmak için kullanan, bir yönü ile insana aşkın diğer yönü ile içkin olan bir varlığın yani Tin'in ilerlemesi olarak kavrandığı görülmektedir. Marx ise diyalektiği, insanın doğasını meydana getiren toplumsal varlığın, insanın doğa ve toplum ile kurmuş olduğu ilişkilerin tamamının insan emeği ile değiştirilmesi olarak görmekte ve bu değişimlerin sürekli olarak insanlar arasındaki karşılıklı ilişkilerin somutlaşmış biçimleri olduğunu ileri sürmektedir. Bu iki diyalektik anlayışı yöntemsel açıdan karşılaştırdığımız zaman, iki düşünürün de diyalektiği bir oluş süreci olarak kavrayıp ve bu oluş sürecini toplumsal bütünlüğün gelişimi olarak değerlendirdiklerini görmekteyiz. Bununla birlikte bu düşünürler diyalektik yöntem olarak, bütün ile parça ilişkisini açıklamak bakımından birbirlerine karşıt anlayışları savunmuşlardır.
Felsefe ve tasavvuf karşılaşmasında Nasİrüddin Tusİ ile Sadreddin Konevİ'nin mektuplaşmaları

Bu çalışmada 13. yüzyılda Anadolu'da yaşamış, dönemin tasavvuf alanında öncü isimlerinden olan Sadreddin Konevi ve yine dönemin en önemli düşünürlerinden Nasirüddin Tusi arasında geçen mektuplaşmaların İslam felsefesindeki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmıştır. Sadreddin Konevi ve Nasirüddin Tusi'nin yaşadığı dönemde Moğollar Anadolu dahil olmak üzere birçok beldeyi işgal etmiş ve her türlü ilmi faaliyetin ilerlemesini sekteye uğratmıştır. Böyle bir dönemde Anadolu'da yaşayan sufi bir alimin felsefe ilmiyle iştigal eden bir düşünür ile çeşitli metafizik konuları hakkında birbirleriyle görüş alışverişi yaptığı el-Müraselat olarak adlandırılan bu mektuplaşmalar 13. yüzyılda tasavvuf ve felsefe ilimleri arasındaki ilişkinin boyutunu tespit edebilmek adına büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma ile el-Müraselat'ın yazılış nedeni, yazılış süreci ve mevcut yazma nüshaları hakkında bilgiler verilmiş ve el-Müraselat'ın Konevi ve Tusi'nin eserleri arasındaki yerine işaret edilmiştir. Eserin içeriğinde tartışılan metafiziğe dair meseleler hakkında iki düşünürün de görüşleri ortaya koyularak Sadreddin Konevi'nin felsefeye Nasirüddin Tusi'nin ise tasavvufa bakışı ele alınmış ve dönemin tasavvuf-felsefe ilişkisi açıklanmıştır.
Henri Bergson felsefesinde din ahlak ilişkisi

Henri Bergson (1859-1941) yaşadığı döneme hakim pozitivizm ve materyalizm görüşlerinden farklı bir anlayış geliştirmiş, ruhu, metafizik alanı bilmenin, gerçeğe ulaşmanın sezgi ile mümkün olacağını savunarak, felsefe sistemini sezgi kavramı üzerine inşa etmiştir. Bu araştırmanın amacı Bergson'un bilme yolu kabul ettiği sezgi kavramı etrafında oluşturduğu felsefesinde; ruh-beden, metafizik, evrim, sanat, mistisizm, toplum, din ve ahlak konularını değerlendirmek ve din ile ahlak arasında nasıl bir ilişki kurmaya çalıştığını belirlemektir. Bu kapsamda araştırmada, Bergson'un yetiştiği çevre ve genel felsefesi hakkında bilgi verilmiş, sezgi kavramı ve ilgili terimler sunularak, din ve ahlak görüşleri incelenmiş, din ile ahlak arasında nasıl bir ilişki kurduğu irdelenmiştir. Bu konuların daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle Bergson'un eserleri, ile ilgili tezler ve makaleler esas alınarak, açıklama, analiz, yorumlama ve değerlendirme yöntemlerinden faydalanılmıştır. Filozofun bütün görüşlerinde olduğu gibi din ve ahlak konusundaki görüşlerinde de sezgi kavramının etkisi gözlemlenmiştir. Bergson'a göre gerçek bilgiye ulaşabilmenin asıl yolu, bilimle elde edilen bir takım çıkarımların üzerine sezgisel düşünme yani sezgi ile bilmedir. Ancak o, sezgi kavramının bir bütün halinde açıklamasını vermemiş, başta içgüdüden ayrı olarak aldığı sezgiyi daha sonraları içgüdünün ilerlemiş hali olarak sunmuş ve anlam karmaşasına sebebiyet vermiştir. Filozof evrim konusunda görüşlerini belirterek, gerçek evrimin kendi kendini yaratma olduğunu, bunun da hayat hamlesi ile gerçekleşebileceğini savunmuştur. Bunun yanında doğa tanımında da yeterli bilgiyi sunmadığı için Tanrı ve doğa arasındaki ilişki ve doğa kavramının anlamı ne yazık ki tam olarak çözümlenememiştir. Filozof statik dinde mistisizm etkisinden bahsetmezken, dinamik dinin gerçek din olma sebebini mistisizme bağlar. Bergson'un ele aldığı mistisizm anlayışı da din felsefesinde yer alan dini tecrübe delilini hatırlatmaktadır. Bergson dini, statik ve dinamik dinler olarak iki şekilde sunar ve statik dinin geleneklere uymayı emrettiğini, geleneklerin de ahlakı oluşturduğunu savunur. Dinamik dinin etkisini ise açık ahlakta yer verdiği mistiklerin insanlara rol model olması görüşü ile ortaya koymuştur. Çalışmada, Bergson'un sezgi görüşü etrafında oluşturduğu din anlayışının, ahlak anlayışını etkilediği sonucuna varılmıştır.
Althusser, yapı ve yapısal Marxizm

Bu çalışmanın temel amacı Althusser'in en önemli fikirlerini bazı ana kavram ve düşünceler çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu nedenle ilk olarak Althusser düşüncesini önceleyen bazı problem ve tartışmalar ele alınmaktadır. Özgürleşim sorunu ve kesinlik sorunun yanı sıra yaşam felsefesi, 20. yüzyıl felsefesi ve Althusser düşüncesi üzerinde etkili olmuştur. Bununla birlikte 1940'lardan sonra Marksist düşüncede baş gösteren problemler ve yapısallcı düşünceler Althusser'in temel düşünceleri üzerinde belirleyici etkide bulunmuştur. Bu nedenle, bu problem ve düşüncelerin Althusser düşüncesini nasıl belirlediği incelenmekte. İkinci bölümde, Althusser'in temel tezleri ve kavramlarına yapısallcılık ve yapısall Marxizm bağlantılarıyla odaklanılmakta. Althusser, dönemin Marxizminin temel problemlerini aşmak amacıyla yapısallcı tezlere başvurmaktadır. Çünkü Stalinist politikalar, Marksist teori ve devrimci düşünceler üzerinde büyük tartışma ve problemlere yol açmıştır. Tarihsici ve humanist Marx okumaları bu sorunların aşılması için başvurulan en önemli iki yol iken Althusser bu yaklaşımlara karşı çıkarak yapısallcılığa uygun olarak yeni bir yaklaşım getirmektedir. Üçüncü bölümde Althusser'in temel tezlerinin Thomas Kuhn, Michel Foucault ve Nicos Poulantzas gibi bazı 20. yüzyıl filozofları üzerindeki etkileri ele alınmaktadır. Althusser'in bazı düşünceleri doğrudan T. Kuhn ve N. Poulantzas tarafından kullanılırken M. Foucault da ondan önemli ölçüde etkilenmiştir. Sonuç ve Değerlendirme bölümünde Althusser'in tezlerinin Marx'ın ana fikirlerine uygunluğu, Marxizme getirdiği katkılar işlendikten sonra, bunlara ilişkin özet bir değerlendirme yapılmaktadır.
Carl Schmitt'te yasallık ve meşruluk üzerine bir inceleme

Güç ve hak kavramları siyaset felsefesinin iki temel kavramıdır. Siyasal bir birlikte gücün öznesi siyasal iktidardır. Siyasal iktidarın eylemlerinin yalın bir güce dayanması siyasal birlik içerisinde yaşayan bireylere karşı bir zor kullanımı olarak görülür. Bu da siyasal birliği temsil ettiği düşünülen iktidarla siyasal birlik içerisinde yaşayanlar arasında bir karşıtlığa sebep olur. Bu nedenle iktidar, eylemlerinin nedenselliğinin haklılaştırılmasına ihtiyaç duyar. Söz konusu haklılaştırma siyaset felsefesinde iktidarın meşruluğu olarak tanımlanır. Geleneklere, kişilere veya yasalara dayanan farklı meşruluk türlerinden bahsetmek mümkündür. Bugün, meşruluk hukuk devleti ilkesine bağlı olarak yasalar üzerinden sağlanmaktadır. Fakat yalnızca yasallık üzerinden kurulan bir meşruluk anlayışı iktidarın meşruluğunu sağlama noktasında yetersiz kalmaktadır. Carl Schmitt'e göre, 19. Yüzyıla dayanan hukuki pozitivizm ve Weimar Almanyası'nın parlamenter yasama devleti sosyo-politik alanda yaşanan krizleri çözmede yetersiz kalmıştır ve bu nedenle Schmitt tarafından ciddi eleştirilere tabii tutulmuştur. Liberalizm ile özdeşleşen demokrasi anlayışının siyasalın özünü oluşturan dost-düşman karşıtlığını farklı bir forma sokması, parlamentonun siyasal birliği temsil etmedeki yetersizliği, Weimar Anayasası'nın sorunlu yapısı ve parlamenter yasama devletinin yasa anlayışı bu eleştirilerin merkezinde yer alır. Carl Schmitt, pozitif hukukun yasa kavramına alternatif olarak akla ve doğal haklara dayanan bir yasa anlayışıyla, liberalizmi dışlayan ve homojen bir siyasal birlik içerisinde kurulan demokrasiyle ve homojen olan siyasal birliği temsil eden yukarıdaki teklik olarak nitelenen bir egemenle bu sorunların üstesinden gelinebileceğini iddia etmektedir. Bu çalışma yasallık ve meşruluk kavramlarını felsefi bakış açısıyla ele almakta ve sonrasında Carl Schmitt'in konuyla ilgili görüşlerini tartışmaktadır.
Abstract objects as constituents of external reality: A defense of the fregean account against Dummett's objections

Gottlob Frege Foundations of Arithmetic'te bazı tür soyut nesnelere gönderme yapma iddiasındaki tekil terimlere gönderim atfedilmesini gerekçelendirme yoluyla, bu nesnelerin varlığına dair bir izahat vermeye koyulmaktadır. Bu amaçla 'yalnızca bir cümlenin bağlamında bir kelime herhangi bir anlama sahiptir' diyen Bağlam Prensibi'ni kullanmaktadır. Michael Dummett, Frege'nin Bağlam Prensibi'nin ve gerçekçiliğinin uyuşmadığını, ve bu nedenle Bağlam Prensibi yoluyla verilen gönderme izahatının, soyut nesne isimlerinin gönderimlerini dışsal nesneler olarak, yani gerçekliğin yapı taşları olarak, düşünmeyi namakul kıldığını iddia etmektedir. Bu çalışmada, Dummett'ın itirazlarının ve soyut nesnelerin varlığıyla ilgili nominalist görüşün itirazlarının arkasında yatan varsayımlar arasındaki benzerliklere işaret edilerek, Dummett'ın Frege'nin izahatına yönelik üç itirazına yanıt verilmeye çalışılmaktadır. Dummett'ın varsayımlarının nominalist görüşün varsayımlarına Frege tarafından yöneltilen eleştirilerin benzerinden muzdarip olduğu ve Fregeci izahatın Dummett'ın itirazlarına yanıtlarının olduğu sonucuna varılmaktadır.
The ontological foundations of Mc Taggart's argument on the unreality of time

Bu tezde McTaggart'ın zamanın gerçek olmadığına dair argümanının ontolojik temellerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Argüman genellikle McTaggart'ın ontolojisinden bağımsız olarak ele alınmış ve eleştirilmiştir. Tezde, McTaggarrJn argümanını doğru olarak anlayabilmek için ontolojisinin de göz önünde bulundurmak gerektiği savunuluyor. McTaggart'a göre, Evren sonsuz sayıda, her biri bir cevher olan parçalardan oluşmuş bir bütündür. Evrende hiçbir şey değişemez. Evrenin herhangi bir parçası değişir ise, bu, bir bütün olarak evrenin değişmesi, bu Evren olarak vaıiığmı yitirmesi anlamına gelir. Hem Evren hem de parçalan ruhsal cevherlerdir. McTaggart'ın zamanın gerçek olmadığı iddiasının anlamı böyle bir varlığın zamansal boyutunun olamayacağıdır. Bu tezde McTaggart'ın argümanının McTaggart'ın ontolojisinin bir sonucu olduğu ve bu göz önünde bulundurulmadan yapılan eleştirilerin argümana uygulanamayacağım gösterilmeye çalışılıyor.
Kitabu'l-Cem'de Farabi'nin Eflatun ve Aristo'yu uzlaştırması

ŞAHİN, Eyüp; ' Kitabu'l- Cem' de, Farabf nin Eflatun ve Aristo Uzlaştırması, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Hayrani ALTINTAŞ, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 1997, V 120 s. Bu çalışmanın giriş bölümünde Meşşai sistemde uzlaştırma geleneği üzerinde duruldu. Tezin birinci bölümünde Eflatun, Aristo ve Farabi'nin hayadan ve eserleri hakkında bilgi verildi. Söz konusu filozofların felsefi sistemleri üzerinde duruldu; varlık, alem, mantık, bilgi anlayışları, siyaset ve ahlak felsefeleri konularında genel bilgiler verilmekle birlikte, filozofların birbirlerini izledikleri ve birbirlerinden ayrıldıkları noktalara işaret edildi. İkinci bölümde genel olarak Eflatun ve Aristo'nun islam felsefesine, özel olarak da Farabi'ye tesirlerine değinildi. Farabi'nin, ' KitabüT-Cem'' de, Eflatun ve Aristo'nun felsefe anlayışlarım uzlaştırmasına neden olan hususlar açıklandı. Din ve felsefe, peygamber ve filozof kavramlarını birbiriyle uzlaştırmakla, Tek Hakikat'e ulaşma gayesini amaçladığının üzerinde duruldu. Araştırmanın üçüncü bölümünde, Farabi'nin, ' Kitabü'1-Cem' de, Eflatun ve Aristo'yu uzlaşnrdığı konular işlendi. Genelde, felsefe ve mantık, özelde hayat anlayışları, ilimler sınıflaması, ilimlerin kaynağı, cevher anlayışları, kıyas, tarifler, görme, ideler, alemin ezelfliği ve yaratılmışlığı, ahlak ve ahiret konularında Farabi'nin, bu iki filozofu nasıl uzlaşnrdığı, bunu yaparken filozofların hangi kaynaklarına müracaat ettiğine bakılarak, bu kaynaklar değerlendirildi. İncelenen konuları hangisinde isabet ettiğine, hangisinde de hataya düşmüş olabileceğine işaret edildi. Genel olarak islam düşüncesinde, Farabi'nin, Eflatun ve Aristo'yu uzlaştırmasına, Aristo'nun olduğuna inandığı 'Theologia' adlı eserin neden olduğu inancı hakimdir. Ancak yaptığımız araştırmada bunun doğru olmadığı, asıl nedenin, Farabi'nin hakikat anlayışından kaynaklandığı sonucuna varıldı. Farabi'nin bu şekildeki bir davranışının, onun felsefe anlayışına paralel ve tutarlı bir anlayış olduğu kanaatine ulaşılarak, eserin hak ettiği ilgiyi görmediği ve kendisinden sonraki filozoflar üzerindeki tesirinin göz ardı edildiği sonucuna ulaşıldı.
Dine biyolojik yaklaşım çerçevesinde G. Stanley Hall'un katkıları

Biyolojik yaklasım, psikolojinin yaklasım türlerinden biridir. Dini davranıslarıkonu edinen din psikolojisi, psikolojideki yaklasım türlerini, arastırma yöntemlerini kullanan bir disiplindir. nsanın bedeni, her türlü dinsel davranısından, duygu veheyecanından etkilenmektedir. Bu çalısmada dini uygulamalar ile biyolojik fonksiyonlar arasındaki iliski incelenmistir. Bu baglamda öncelikli olarak konu ile ilgili temel kavramlar ve dinbiyolojiiliskisinin temeli olan ruh-beden iliskisinin tarihsel seyri açıklanmaya çalısılmıstır. lkel kabile dinlerinin ruh anlayısları ve ardından kutsal dinlerde ve felsefidüsüncede ruh-beden arasındaki iliski analiz edilmistir. Bu çalısmada ayrıca, insanın fizyolojik yapısı, beyin ve sinir sistemi, insanın dünyasını anlamlandırmasında dini duyguların fonksiyonu, dinsel uygulamaların; özellikle zikir, meditasyon, oruç, halvetgibi uygulamaların biyolojik etkileri ve dinsel psikopatoloji incelenmistir. Son bölümde G. Stanley Hall'un psikolojiye katkıları açıklanmıstır. Bu anlamda dinsel uygulamaların biyolojik yapımızı ve biyolojik yapımızın da dini duygu ve düsüncelerimizi etkiledigi kesindir. Biyolojik yapımızın vediniuygulamalar arasındaki etkilesimin saglıklı olmasında bilgili ve bilinçli insanın/dindarınönemli bir rol oynayacagı sonucuna varılmıstır. Anahtar
Gazzali, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'ye göre Tevil

Te'vil yorum olarak, geçmişşten bugüne kadar süregelen önemli ve ciddi bir tartışma konusu olmuştur. Bu konu sadece İslam dininin ve dil olarak sadece Arapçanın ilgilendiği bir durum değildir; her dinin ya da her dilin incelemeye değer bulabileceği bir meseledir. İslam düşüncesinde kimi düşünürler, te'vili her türlü metne uygulamasına karşın kimileri onu tamamen reddetmiştir. Diğer bazı düşünürler ise te'vili ne bütünüyle uygulamışlar ne de terk etmişlerdir; onlar bir yöntem çerçevesinde bazen te'vil yapmış, bazen de te'vil yapmaktan kaçınmıştır. Gazzali, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye, te'vil meselesinde son gruba giren üç İslam düşünürüdür. Bu çalışmada, adı anılan üç düşünürün te'vil anlayışı betimlenmiş ve bu anlayışlar karşılaştırmalı olarak tahlil edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde te'vil kavramı dilsel açıdan ele alınmış, tevilin tefsirle bağlantısı değerlendirilmiştir. Tezin ikinci bölümünde Gazzali, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'nin te'vil kavramını nasıl tanımladıkları, bu tanım İslam düşüncesinin temel bir sorunu olarak akıl ile nakil arasında ne türden bir ilişki kurdukları tasvir edilmiştir. Ayrıca sözü edilen üç düşünürün te'vil anlayışını karşılaştırma yapmak için, her düşünürün eserlerinde sundukları benzer te'vil örnekleri seçilerek incelenmiştir. Tezin üçüncü ve son bölümünde Gazzali, İbn Rüşd ve İbn Teymiyye'nin te'vile ilişkin yaklaşım ve görüşleri birbirleriyle karşılaştırılmış; bu karşılaştırmada sözü edilen düşünürler arasındaki ortaklıklar ve farklılıklar konu merkezli olarak ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde ise tezde ulaşılan bulguların genel bir değerlendirmesi dile getirilmiştir.
Karl Popper'in siyaset felsefesi'nin etik temeli üzerinebir çalışma

Popper'in bilim ve siyaset felsefesine ilişkin görüşleri epistemolojik bağlamda ele alınmış ve felsefi görüşü yorumlanırken etiğe ilişkin düşünceleri neredeyse hiç hesabakatılmamıştır. Bu çalışmada özellikle Türkçe literatürde eksik olduğunu düşündüğümüz bu nokta tartışıldı ve Popper'in siyaset felsefesinin etik bağlamda okunabileceği ve böyle bir okumanın önemi gösterilmeye çalışıldı. Tezimizde, 'Popper'in siyaset felsefesinin temelinde insan ve değer görüşü yatmaktadır' düşüncesini ana kabul alarak hareket ettik. Bu düşünceyi göstermek amacıyla, Tezimizin birinci bölümünde Popper'in siyaset felsefesi bağlamında ortaya koyduğu kavramlar ele alındı. Sözgelişi açık toplum, kapalı toplum, entelektüel sorumluluk, özgürlük, akılcı tutum, eleştirel akılcılık, tarihsicilik, ulus devlet gibi kavramlar tek tek ele alınarak, bunların etikle olan bağlantısı gösterilmeye çalışıldı. İkinci bölümde Popper'in siyaset felsefesinde etiğin yeri değerlendirildi. Bu yapılırken, siyaset felsefesinde Popper'in insan görüşü ve değer görüşünün önemli bir yere sahip olduğu görüldü. İnsanın kendi aklını kullanarak iyiyi seçebilme yeteneğinin önemini gösteren Popper'in; insanın rasyonelliğini, başka bir deyişle eleştirel rasyonalizmi özgürlük, sorumluluk, hoşgörü, saygı, dürüstlük gibi insani değerler bağlamında siyaset felsefesinin temeline nasıl yerleştirdiğitartışıldı. Tartışma ve Sonuç kısmında ise Popper'in siyaset felsefesinin etik temeligörülmezse, onun epistemolojinin, bilim ve siyaset felsefesinin doğru anlaşılamayacağı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Siyaset görüşünün temelinde etik bir anlayış olduğunda, bu anlayış, insana yaraşır olanı söylemesi bakımından önem arz etmektedir. Bu yanıyla siyaset felsefesi, ancak geleceğe ilişkin bir 'etik bir kaygı'yla, kendini insanlığa karşı sorumluhissetmeyle yapılabilir, sonucu çıkarılabilir. Çünkü 'insana yaraşır olan'ı bize ancak -normatif de olmayan- bir etik söyleyebilir.