Magazin ve yarışma programlarının gecekondulu kadınların kente uyum sürecindeki etkileri

Teknolojik gelişmelerle birlikte kitle iletişim araçlarının hızla gelişip yaygınlaşması, bu araçlardan özellikle televizyonun, toplumdaki bireyler üzerinde etkilerini arttırmasına, toplumsal değişme ve gelişme hızını önemli ölçüde etkilemesine sebep olmuş; bu gelişmelerle sosyoloji ve iletişim bilimlerinde etki araştırmaları önem kazanmıştır. Televizyon hem görsel hem de sesli iletişimi sağlayan, aynı anda çok sayıda alıcıya ulaşan, kitleleri etkileme ve yönlendirme olgusuna sahip bir iletişim aracıdır. Televizyon eğitim, enformasyon ve eğlendirme işlevleri ile hayatımızın her alanında yer alan vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Endüstrileşmekte olan toplumumuzda kırda çözülme ve kentte yoğunlaşma 1940 Tarın sonlarında başlamıştır. Türkiye'deki göç hareketlerinin bir sonucu olarak, özellikle gelişmiş kentlerin belli bölgelerinde imarsız ve plansız yapılaşmalar sonucu gecekondu olarak adlandırılan yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Gecekondu ailesi kente göç sonrasında uyum sağlamada sürekli değişme ve gelişme aşaması sürecindedir. Bu süreçte gecekondu ailesi, kitle iletişim araçlarından en fazla televizyonun etkisinde kalmaktadır. Televizyonun etkileri öncelikle sosyalizasyon sürecinde ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde 1990 yılında yayma başlayan özel kanalların hızla çoğalması medyada büyük değişimlere sebep olmuştur. Televizyonun etkilerinin olumlu ve olumsuz yönde olduğuna dair pek çok görüş mevcuttur. Televizyonda giderek artan oranda eğlence fonksiyonunun ağır bastığı programların yer aldığı yönünde güçlü bir görüş ve buna bağlı eleştiriler mevcuttur. Televizyon programlarının içerikleri, daha fazla seyirci toplayabilmek adına, toplumsal kültürel seviyeyi düşürmekte ve kültürel açıdan doyurucu olmamaktadır. Bununla paralel olarak televizyon programlarına yönelik en yoğun eleştirilerden biri de televizyonun, zevk ve istekleri bir örnek olmuş ve vasat bir entelektüel düzeyi temsil eden bir kitle kültürü/popüler kültür yaratmakta olduğudur. Ill Bu tezin hazırlandığı dönemde, yoğun eleştirilere hedef olan, herkesin konuştuğu, pek çok kişi tarafından izlenmekte olan, kiminin küçümsediği, kiminin övgüyle söz ettiği iki program türü ülkemiz televizyonlarında gündemdeydi: Magazin ve yarışma programları. Bu çalışma, televizyonda uzun süreden beri yayınlanmakta olan magazin programları ve son yıllarda yayınlanmaya başlayan yurtdışı formatlı 'Popstar' ve 'Biz Evleniyoruz' adlı yarışma programlarının etkilerinin incelenmesine yönelik yapılmış bir çalışmadır. Araştırmamız, gecekondu bölgesinde yaşayan evli ve çocuklu kadınları kapsamaktadır. Gecekondulu kadınların televizyonda yayınlanan magazin ve yarışma programlarını izleme alışkanlıkları, bu programların aile, çevre ve günlük yaşamlarına etkileri ve programların iletileri hakkındaki değerlendirmeleri araştırılmıştır. Çalışmamızın temel amaçları, gecekondulu izleyici kadınların kente uyum sağlama aşamasında magazin ve yarışma programlarının gündelik yaşamlarında nasıl bir rol oynadığını ortaya koymak, bu programların izlenme nedenlerini belirlemek, bu programların gecekondulu izleyici kadınların kişilik, rol ve günlük yaşantılarmdaki kararları üzerindeki olası etkilerini tespit etmektir. Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan Halk Eğitimi Merkezi'nde öğrenim gören gecekondulu kadınlarla yapılan bu çalışma, kırsal kesimden kente göç etmiş gecekondu bölgesinde yaşayan kadınların kente uyum süreçlerinde, yaşadıkları yeni sosyalizasyonlarında magazin ve yarışma programlarının etkilerini göstermek amacıyla yapılmıştır.