Der sinnbereich ''fußballjargon'' im Deutschen und im Türkischen; ein beitrag zur lexikologie, semantik und soziolinguistik

Futbol jargonu kendine özgü söz dağarcığından ve deyimlerinden oluşan ve ağırlıklı olarak futbolcuların, futbol antrenörlerinin ve futbol fanatiklerinin arasında kullanılan özel bir iletişim dilidir. Bu çalışma Almanca ve Türkçe futbol terimlerinin her iki dilde karşılaştırmalı olarak analizini amaçlamaktadır. Çalışmada 2426 sözcük ve kavram ele alınmış ve üç grup içerisinde incelenmiştir. Birinci bölümde temel ve kuramsal çerçeve içerisinde sözcükbilim ve anlambilim irdelenmiştir. Zira sözcükbilim bir dilin söz dağarcığını ve kelimeleri yapısall olarak, anlambilimin ise bir dildeki kelimeleri anlamları açısından incelemesi yönüyle bu çalışmanın temel yapı taşını oluşturmaktadır. İkinci bölümde terimler üç grup içerisinde ele alınmıştır. İlk grupta her iki dilde de söyleniş olarak benzer olan kelimeler alfabetik olarak sıralanmıştır. Bu terimler söylendiğinde her iki dilde de aynı anlam örtüşmesi görülmektedir. Bu terimler içerisinde her iki dile de yabancı dillerden direkt olarak girmiş, Almanca' da Amateur, Derby, defensiv, Finale, Stadion, Türkçe'de favori, faul, libero gibi, terimler göze çarpmaktadır. İkinci grupta her iki dilde de söyleniş olarak farklı terimlerin karşılıkları verilmiş, üçüncü grupta ise her iki dilde direkt karşılığı olmayan terimler ele alınmıştır. Terimler ilk önce Almanca-Türkçe ve sonra Türkçe-Almanca olarak karşılaştırılmıştır. Çalışmanın son bölümünde her üç grup ele alınarak bütünsel bir sonuca ulaşılmıştır. Bu sonuç değerlendirilerek Almanca'da ve Türkçe'de söyleniş olarak benzer olan kelime sayısının son derece az olduğu görülmüştür. Her iki dildeki futbol terimleri incelendiğinde, her iki dilde de direkt karşılığı olan terimler oldukça fazla olmakla beraber, buna karşın terimlerin bir kısmının direkt karşılığının olmadığı göze çarpmaktadır. Ayrıca son bölümde her üç gruptaki terimler kelime yapısı bakımından incelendiğinde, her iki dildeki terimsel örneklerin Almanca ve Türkçe'nin dil yapısını oldukça açık bir şekilde ortaya koymakta olduğu görülmektedir. Türkçe Almanca'ya kıyasla sondan eklemeli bir dil olduğundan, ön eklerle kelime türetmeye imkan vermemekte, kelime türetimi kelimelerden sonra geleneklerle olmaktadır. Dolayısıyla terimler incelendiğinde, Almanca'nın kelime yapısının sadece ön eklerle değil son eklerle de kelime türetmeye imkan verdiği görülecektir. Aynı zamanda yapı olarak farklı biçimlerde birleşik yapıdaki terimler ele alındığında, Almanca'da yapı bakımından birleşik kelimelerin çoğu kez Türkçe'de tek bir kelime olarak karşılık bulmadığı dikkati çekmekte olan diğer bir unsurdur. İki dil arasındaki bu farklar bazen Almanca'dan Türkçe'ye ya da Türkçe'den Almanca'ya bir kelimenin bütün bir cümleyle ifade edilmesi unsurunu ortaya çıkarmaktadır. Terimler anlamları bakımından incelendiğinde ise her dilde olduğu gibi her iki dilde de eş anlamlı ve zıt anlamlı terimlerin varlığı göze çarpmaktadır. Eş anlamlı ve zıt anlamlı futbol terimleri Almanca' da ve Türkçe'de ayrı ayrı sıralanmıştır. Ayrıca çalışmada terimlerin gerçek ve yan anlamları üzerinde durulmuş ve aynı zamanda deyim niteliğindeki terimler anlamları bakımından ele alınmıştır.