Türkiye'de savcılık kurumu

Türk hukuk sisteminde ceza yargılamasında kamusal iddia makamını işgal edensavcılık kurumunu genel özelliklerine değinilerek yapısı ve sistem içindeki konumuanlatılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda savcılık kurumunun tarihsel gelişimine değinilerekgünümüze kadar geçirmiş olduğu aşamalar ve günümüzdeki görünümüne yer verilmiştir. Kurum olarak savcılığın öğreti ve uygulamadaki yansıması ile sistem içindeki yeri genel olarak anlatılmış, bazı noktalarda tartışmalı olan konularına değinilerek ayrıntılara girmektenözellikle kaçınılmıştır. Savcılık kurumunun anlatıldığı tez çalışmamızda, bu kurumun temsilcisi olan savcının hukuki niteliği ile görev ve yetkilerinin neler olduğu sistem içindeki değişik görünümüne göreanlatılmaya çalışılmıştır. Bu itibarla basit suç şüphesi ile başlayarak, yargılama aşamasını takip eden ve uyuşmazlığın kesin bir hükme varılmasına kadar devam eden süreçte sanığınhem lehine hem de aleyhine olan iddiaları ileri sürmekle yükümlü olan kamusal iddia makamını işgal eden kişiye savcı adı verilmektedir. Savcı kendisine tanınan yetkilerisoruşturma aşamasında araştırma ve koruma tedbirleri adı verilen işlemlerle, yargılama aşamasında ise, fikri işlemleri şeklinde kullanmaktadır. Araştırma işlemlerinin suçların ihbarı ile başlayan, şüphelinin ifadesinin alınması ile devam eden, mağdurların ve tanıkların dinlendiği, keşif ve yer gösterme işleminin yapıldığı, gerektiğinde bilirkişiye de başvurulan ve ölü muayenesi ile ölünün otopsisinin yapılması ile soruşturma aşamasında sonuç çıkarmaya kadar işlemlerdir. Koruma tedbirleri ise arama, yakalama, elkoyma, zorla getirme, gözaltına alma, tutuklamaya sevk etmek, adli kontrol, müşahede altına alma, iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi gibi işlemlerdir. Özellikle adli kontrol, iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, gizli izleme gibi koruma tedbirlerinin günümüz gelişmesine paralel olarak aynı yasadadüzenlenmesi önemli bir yeniliktir. Böylece gelişen suç tipleriyle devletin etkin mücadelesisağlanmaya çalışılmıştır. Savcının fikri işlemleri ise aşamalara göre farklılık göstermektedir. Buna göre soruşturma aşamasında takipsizlik kararı vermek, kamu davası açmak olmakla birliktekovuşturma aşamasında duruşmalara katılmak, delilleri sunmak ve mütalaada bulunmakladevam etmektedir. Kanun yolu yargılamasında ise itiraz etmek, istinaf, temyiz ve yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurmaktır. Ayrıca kanun yararına bozma yoluna başvurulması amacıyla gerekli ihbar ve girişimlerde bulunmaktır. Toplumsal bir ihtiyacın sonucu olarak ortaya çıkan ve devlet adına kamusal iddia görevini yürüten savcının hukuki niteliği üzerindeki tartışmalar halen devam etmekle birlikteyargıya dahil olan bir adalet organı olarak nitelendirilmektedir. Savcının, hakim gibi bağımsız olamayacağını ancak normal devlet memurlarına tanınan teminattan daha fazlasınıntanınması gerektiği öğreti de ileri sürülmektedir. Bu tez çalışmamızda öğretideki çeşitli görüşlere yer verilerek uygulamanın yansımabiçimine de değinilerek karşılaştırılması imkanı tanınmıştır. Bazı yerlerde ise karşılaştırmalı hukuka da atıfta bulunularak bir bilimsel perspektif çizilmeye çalışılmıştır. Kaynaklarındeğişik ve özellikle yeni olmasına özen gösterilmiş ancak konu ile ilgili vazgeçilmez kaynaklar temel alınmak suretiyle ortaya bilimsel bir eser ortaya konulmaya çalışılmıştır.