Modernizmden postmodernizme toplumsal değişme

Bu çalışmada bazı önemli klasik ve çağdaş sosyologların kuramlarından istifadeyle, modernizmden postmodernizme uzanan yolda ortaya çıkan değişimin genel çizgisi incelenmekte ve tartışılmaktadır. Çalışmanın temel amacı, toplumsal değişim kuramlarından evrimci modelin günümüze dek geçirdiği değişimi ve günümüzdeki geçerliliğini incelemektir. Bu çalışmada toplumsal değişim konusunun seçilmesinin nedenleri, toplumsal hareketlerin, siyasal olayların, işsizliğin, geçmişşte yaşanan devrimlerin hemen her gün sosyal yaşamda ve haberlerde duyduğumuz ve kayıtsız kalamadığımız konular olmasıdır. Araştırmanın temel problem sahası evrimci modelin günümüzdeki geçerliliği meselesi olarak belirlenmiş ve araştırma bu ana sorun üzerinde şekillenmiştir. Bu bağlamda, 19'uncu yüzyılda ortaya konulan klasik sosyal değişme kuramları içerisinde yer alan evrimci modelin savunduğu görüşlerin 21'inci yüzyılda geçerliliğini ne ölçüde koruduğu sorgulanmıştır. Evrimci modelin öngörüleri ve bu öngörülere uygun biçimde ortaya konmuş olan yapı ve sistemlerin günümüzde geçerliliğini koruyup koruyamadığının tetkikine yönelik olarak klasik, modern ve postmodern söylemlerin toplumsal yaşam üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Nitel veri toplama tekniğinin kullanıldığı bu betimleyici araştırmada çalışma verileri, başta konuyla doğrudan ilgili tez çalışmaları olmak üzere ikincil kaynaklardan elde edilmiştir. Literatür taraması yoluyla elde edilen bulgular karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiş ve mantıksal çıkarımlar elde edilmeye çalışılmıştır. Geleneksel yaşamdan modern yaşama geçiş sürecinin farklı bir bakış açısı ile ve evrimci modelle ilişkilendirilerek analiz edildiği bu çalışmanın ilgili literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Geleneksel yaşamı ve modern yaşamı kıyasladığımızda bariz bazı farklılıklar olduğu görülmektedir. Modernizmin aklı, bilimi temel aldığı ve geçmişşin hurafelerinden insanları soyutlayarak insan yaşamını kolaylaştırdığı varsayılmaktadır. Ancak hiçbir sistem ve bu sistemi oluşturan esaslar tam bir mükemmeliyete sahip değildir. Modern yaşamda da birçok aksayan yön bulunmaktadır. Örneğin ekonomik eşitlik yoktur. Modern hayat suçların, adaletsizliğin ve birçok başka olumsuz şeyin önüne geçememiştir. Farklı bir deyişle bekleneni tamamıyla verememiş ve tamamıyla bir huzur sağlayamamıştır. Aksine, modern hayat hızlı tüketimi beraberinde getirdiğinden insanları giderek tüketmeye ve mutsuzluğa itmiştir. Devamlı tüketim insanlarda daha çok alma ve tatmin olmama duygularını geliştirmiştir. Her sistemin temelinde insan vardır ve insan değişkendir. İnsanın olduğu her yerde eşitsizlikler, mücadele ve güç savaşları olacaktır. Bir gün modern hayatın yerini de başka bir düzenin alması mümkündür. Değişen her gün farklılıkları da beraberinde getirir. Dolayısıyla 19'uncu yüzyılda oluşturulan bir kuramında günümüzü tam anlamıyla aydınlatması beklenemez. Keza ilerlemeyi tek bir doğrusal çizgide düşünmek mümkün değildir. Ziya Gökalp'in Emile Durkheim'dan esinlenerek savunduğu 'Evrimci Model' Amerikalı sosyologlarca, en başta, sosyoloji açısından soyut anlamlar taşıdığı savıyla eleştirilmekte ve eksik bulunmaktadır. Ancak hiç kuşku yoktur ki bir toplumun kültürünü doğru şekilde değerlendirmek istiyorsak, toplumları ve kültürleri değişen günün şartlarına uygun olarak değerlendirmek doğru olacaktır. Tez çalışması ana hatlarıyla beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde toplum kavramından, sosyoloji ve toplum kavramlarının ayırımından, sosyolojiye katkıda bulunan önemli isimlerden ve toplumsal değişme tiplerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde toplumsal değişmenin sebeplerine değinilmiş ve toplumsal değişmeye neden olan faktörler üzerinde durulmuştur. Ayrıca, klasik değişme kuramlarından ve çağdaş değişme kuramlarından söz edilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde modernizm ve toplumsal değişme arasındaki ilişki inceleneceğinden dolayı önce modernizm ve modernizmin doğuşu anlatılmıştır. Bu bölümde ayrıca, modernizme katkı sağlayan kuramcıların fikirlerine yer verilmiş, modernizmin ilkeleri ile modernizm çerçevesinde toplumsal hareketler, Batı ile ilişkiler, küreselleşme ve tüketim ilişkileri, birey ve kimlik kavramları tartışılmıştır. Dördüncü bölümde modernizm ve postmodernizm karşılaştırması yapılarak günümüzdeki yaşam tarzlarıyla postmodernizm arasındaki ortak ve farklı noktalar belirlenmeye çalışılmıştır. Son bölümde ise evrimci modelin kapitalizmle ilişkisinden yola çıkarak günümüzdeki yeri ve önemine değinilmiştir.