turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Die superlative als ausdrucksform in den antrittsreden der Türkischen Premierminister und Deutschen Bundeskanzler seit gründung der Republik Türkei und der Bundesrepublik Deutschland. ein beitrag zur semantischen, lexikologischen, soziolinguistischen und politolinguistischen analyse

Bir iletişim aracı olan dil, politikanın temelinde yer alır. Dil aracılığı ile siyasi düşünce yayılmakta ve eylemler harekete geçirilebilmekte bu da dil ve politikayı ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlamaktadır. Politikanın gücü kullandığı söyleme ve dile bağlıdır. Siyasi söylem içerisinde bazı kalıplar kullanılmakta ve bu kalıplar zaman içerisinde siyasi söylemin etkisini belirlemektedir. Siyaset bilimi ve dilbilim alanlarını birleştiren Politikdilbilim alanı diğer dilbilim alanlarından daha yenidir. Politikdilbilim alanı içerisine siyasi söylemlerde kullanılan söz sanatları, kelime grupları, sıfat çeşitleri ve gramer yapıları incelenmektedir. Bu çalışmada, Politikdilbilim alanı içerisinde Türk ve Alman başbakanlarının hükümet programlarını mecliste sunmaları sırasında yaptıkları konuşmalarda kullandıkları derecelendirme sıfatları ele alınmıştır. Bir söz sanatı olarak mübalağanın bu bağlamda derecelendirme sıfatları ile politik söylem içerisinde kullanımı, kullanım sıklığı ve çeşitliliği tespit edilmiştir. Abartma sanatının kullanımı genelde dinleyenleri etkilemek ve karşı fikir oluşturulmaları engellemek için kullanılan bir söz sanatıdır. Çalışmada, tarih boyunca siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda işbirliği içerisinde olan Türkiye ve Almanya kuruldukları günden günümüze kadar olan süre içerisinde politik söylem alanında Politikdilbilim sınırları içerisinde incelenmiştir. 1949 yılında kurulan Almanya'dan 8 Şansölye, 1923 yılında kurulan Türkiye'den ise toplam 16 Başbakan incelenmiş ve mecliste sundukları hükümet programı metinleri taranmıştır. Bu bağlamda 10 tane Almanca, 27 tane de Türkçe metin taranarak 13760 tane sıfat ve birlikte kullanıldığı kelime tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmanın temelini oluşturan derecelendirme sıfatları sınıflandırılarak toplam 1712 tane sıfat ve birlikte kullanıldığı kelime tespit edilmiştir. Politikdilbilim, Dilbilim ve yorumlayıcı yaklaşım bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Türk ve Alman siyasi söylemi içerisinde derecelendirme sıfatlarının belirli bir oranda kullanıldığı ve bu kullanımın birbirine yakın sıfatlar ile gerçekleştirildiği anlambilimsel olarak tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile dilbiliminin siyaset içerisinde önemli bir rol oynadığı, Politikdilbilim kavramının yaygınlaşmaya başladığı ortaya konulmuştur. Bu çalışmayla, Politikdilbilim alanında doğru bir analizin ne kadar zor ve önemli olduğunu göstermeye çalışılmıştır. Dilbilimin söylemin temellerini belirleme etkisi siyasi yönden vazgeçilemez bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırma ile Türk ve Alman siyasetçilerin Hükümet Programlarında kullandıkları tüm sıfatlar taranarak farklı araştırmalar için veri dizgesi oluşturulmuştur. Bu açıdan bu çalışmanın gelecekte ortaya çıkabilecek olan yeni çalışmalar için kaynak ve model oluşturulacağı düşünülmektedir.
Rusça-Türkçe fiilimsilerin karşılaştırmalı analizi ile Rusça fiilimsilerin öğretim sorunları ve çözüm önerileri

Bu çalışmada Rusça fiilimsilerin yapısall özellikleri ve Rusça fiilimsilerin, anadili Türkçe olan lisans öğrencilerine öğretiminde yaşanan sorunlar incelenmiştir. Çalışmamızda öncelikle Rusça ve Türkçe fiilimsilerin yapı özellikleri, karşılaştırma yöntemiyle ortaya konmuştur. Benzerlik ve farklılıkların Rusça fiilimsilerin öğretimine olan etkisi irdelenmiştir. Daha sonra çalışmamıza konu olan üniversitelerde, Rusça fiilimsilerin öğretim durumu, öğretim programları ve okutulan ders kitapları çerçevesinde araştırılmıştır. Öğrencilerin Rusça fiilimsileri yazma becerilerinde kullanırken yaptıkları hataların niteliği ortaya konmuştur. Yapılan hataların Rusça fiilimsilerin yapı özellikleriyle ilgili olduğu ortaya çıkmıştır. Hataların okutulan ders kitapları ve öğretim programları ile olan ilişkisi incelenmiş, öğrenci hatalarını ilgilendiren kısımların ders kitapları ve öğretim programlarında yeterince üzerinde durulmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ilgili üniversitelerde Rusça fiilimsiler konusunu öğreten öğretim üyelerine görüş anketi uygulanmıştır. Öğretim üyeleri öğrencilerin Rusça fiilimsileri öğrenirken özelikle hangi durum ve konularda sorunlar yaşadıklarını bildirmişlerdir. Yaşanan sorunların bir kısmının Rusça fiilimsilerin çatı durumuyla ilgili olduğu, bir kısmının Türkçe düşünme sistemini Rusçaya adapte etme eğiliminden kaynaklandığı, bir kısmının ise öğretim programı ve ders kitaplarındaki eksikliklerden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin daha çok Rusça fiilimsilerin etken ve edilgenlik durumlarında hata yaptıkları, sıfat-fiil ve zarf-fiil arasındaki ayırımı tam yapamadıkları anlaşılmıştır. Hataları ilgilendiren hususlara ders kitapları ve öğretim programlarında da daha fazla yer verilmesi, alıştırmaların zarf-fiil ve sıfat-fiil arasındaki işlevsel ve yapısall farkları ayırt etmeye yönelik olması ve alıştırmaların sayı bakımından yeterli olması gibi Rusça fiilimsilerin öğretimini etkin kılacak öneriler sunulmuştur.
el-Kastallanİ'nin İrşadu's-Sarİ li Şerhi Sahİhi'l-Buharİ adlı Eserindeki Üslup ve Edebİ Üslup özellikleri

döneminde İslami ilimler ve İslam kültürü için son derece önemli birçok eser telif edilmiştir. Bu dönemde yetişen alimler, özellikle ansiklopedik tarzda ve kaynak niteliğinde, farklı alanlarda telif edilen birçok esere imza atmışlardır. Aynı dönemde yetişen Kastallani de, Buhari'nin hadisleri tasnif etmek için kaleme aldığı el-Camiu's-Sahih isimli eseri üzerine İrşadü's-Sari li Şerhi'l-Buhari adlı bir şerh yazmıştır. Kastallani, memzuc şerh olarak kaleme aldığı bu eserinde Buhari'nin tasnif ettiği hadisleri; kıra'at, lügat, fıkıh, kelam, nahiv, sarf ve belagat ilimleri çerçevesinde farklı kaynaklardan getirdiği nakiller ve ihtilaflar ışığında kendine özgü bir metot ve üslup ile şerh etmektedir. Müellif bu hadislerde geçen kelimeleri veya kelime gruplarını tartışma üslubuna ağırlık vererek şerh etmenin yanında, istifade ettiği birçok kaynaktan da alıntı yaparak açıklamaya çalışmaktadır. Her insanın aklındaki manaları, diline ve yazıya aktarırken alıştığı bir tarzı bulunmaktadır. Edebiyatta 'kendini yazılı ve sözlü anlatım biçimi' diye tarif edilen bu anlatım tarzına üslup denilmektedir. İlmi, hitabi ve edebi diye üç kısımda incelenen üslup kendini en bariz olarak belagatte göstermektedir. Vaaz, kıra'at ve hadis ilimlerinde önde giden Kastallani'nin de kendine has bir üslubu bulunmaktadır. Biz bu çalışmamızda, Kastallani'nin söz konusu eserinde yer verdiği ifadelerinde bulunan üslup özelliklerini ve başvurduğu belagat sanatlarını sistematik bir şekilde tahlil etmeye çalıştık. Kastallani'nin başvurduğu ilmi, hitabi ve belagi nitelikteki ifadeleri bölümler halinde tetkik ve tahlil edip örneklendirmeye gayret ettik.
Hatip el-Kazvini'nin Telhis ve İzah adlı eserlerinde Sekkaki'ye itiraz ettiği meseleler

Çalışmamızın bir tarafında Miftahu'lulum adlı eseriyle belagat ilminde haklı bir şöhrete sahip olan Ebu Ya'kub Yusuf es-Sekkaki (ö. 626 /1229), diğer tarafında ise yine belagat alanında telif ettiği Telhisu'l-Miftah ve el-İzah fi 'ulumi'l-belaga adlı eserleriyle meşhur olan Hatib el-Kazvini (ö. 739 /1338) yer almaktadır. Bunlardan Kazvini, eserlerinde belagata dair birçok meselede Sekkaki'ye itirazda bulunmuştur. Biz bu çalışmamızda Kavini'nin itirazına konu olan belagat meselelerini ele aldık. Bunu yaparken öncelikle bu iki değerli belagat aliminin adı geçen eserlerinden hareketle belagat anlayışlarını ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamızın ikinci ve üçüncü bölümünde ise Kazvini'nin Sekkaki'ye yaptığı itirazları değerlendirmeye çalıştık. Bu itirazları değerlendirirken Miftahu'lulum, Telhisu'l-Miftah ve el-İzah üzerine yapılmış olan şerh ve haşiye çalışmalarının bir kısmını temel kaynak olarak aldık ve değerlendirmelerimizi bu kaynaklar çerçevesinde yaptık. Çalışmamızın amacı, belagat ilminin bazı tartışmalı meselerine ışık tutmak suretiyle bir nebze de olsa bu ilme katkı sunmaktır.
Yazının mimari eleman olarak kullanılması

Bu çalışmamızda mimari ve yazının ne tür bir iletişim gerçekleştirdiğini belirlemek amacıyla konunun geçmişşten günümüze içerdiği tarihsel boyutlarıyla ortaya konulmasına çalışılmıştır. Konu dünyada ve ülkemizde tüm boyutları ile incelenmiş, metodik bir anlatım içinde bütün çizgileriyle belirgin bir içerik kazanması amacıyla dilbilim, göstergebilim ve anabilim dalları açısından da ele alınmıştır. Dolayısıyla mimari ve/ya yazı ile gerçekleştirilen iletişim sürecinde de yukarıda sözünü ettiğimiz bilim dallarının dayandığı temel bir kavram olan gösterge kavramının irdelenmesi ve türlerine göre sınıflandırılması gerekmiştir. Bunun sonucunda çalışmamız geniş bir bakış açısı ve belirgin bir anlam kazanarak açık bir biçimde ifade edilme olanağına kavuşmuştur. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde iletişim kavramı genel anlamıyla tanımlandıktan sonra dilbilim, göstergebilim ve anlambilim dallarının mimariye uygulanma olanakları ortaya konmuştur. Yöntem olarak da bilim dallarında temel bir kavram olan gösterge kavramı gösteren-gösterilen ilişkilerine göre, her biri kendine özgü bir biçimde iletişim gerçekleştiren; belirti, belirtke ve belirge, görüntüsel gösterge, allegori, simge başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Farklı anlam ve biçim içeren ve farklı algısal özellikleri olan bu gösterge türleri aracılığıyla yazı ve mimari stilleri gerçekleştirdikleri iletişim biçimine göre tarihsel süreç içinde görüntüler aracılığıyla irdelenmiştir. İkinci bölümde uygulama konusu olarak Ankara'nın birinci dereceden merkezi olan Kızılay'da bulunan Karanfil Sokak'ta 1066 ada, 28 parsel no'lu yapı ele alınmıştır. uBu bölümde önce diğer kentlerimizle birlikte Ankara'nın Cumhuriyetin ilanından önce ve sonraki mimari ve kentsel gelişim süreci incelenerek bunun fiziksel ve görsel çevreye etkisi ortaya konulmuştur. Fiziksel ve görsel çevrede meydana gelen değişim ve bu değişimle birlikte günümüz mimarisi ve kentsel mekanında yazı kullanımı foto anlatımla Karanfil Sokak örneğinde somut bir biçimde ifade edilmiştir. Ayrıca güzel bir görsel çevre elde etmek için genel önerilerimizle birlikte Karanfil Sokak 1066 ada 28 parsel no'lu yapı cephesi üzerinde yazı kullanımı ile ilgili önerimiz bulunmaktadır. ııı
Türk annelerin çocuklarına kitap okurken kullandıkları dilsel kodlar ve etkileşim biçemi

Kesitsel olarak planlanan bu çalışmada birlikte kitap okuma bağlamında Türkçede anne dili girdisi incelenmiştir. Çalışmanın veri tabanının oluşturulma sürecinde, 20'si yüksek, 20'sinde düşük eğitim ve gelir düzeylerinden gelen 40 ailenin evlerine gidilmiş ve anne ile çocukların birlikte kitap okuma bağlamında kayıtları yapılmıştır. Ailenin eğitim ve gelir düzeyi, çocuğun her türden gelişiminde, özellikle de dilsel gelişiminde önemli rol oynadığından, ailenin eğitim ve gelir düzeyi ile anne dili arasındaki ilişkiyi betimlemeyi amaçlayan bu çalışmanın temelini de, anneler ve okul öncesi çocuklarının etkileşimleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada Bernstein'ın Kod Kuramı ve Bloom'un Bilişsel Alan Taksonomi çerçevesinde Türk anne dilinin dilbilgisel ve etkileşimsel özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla önce, Kod Kuramı çerçevesinde farklı toplumsal yapılanmaların, farklı dilsel kodlar ürettiği önvarsayılmış ve annelerin kullandıkları dilsel kodların, annelerin eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına bağlı olarak ne ölçüde farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Daha sonra da evdeki okuryazarlığın çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığını ve çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığının da okuldaki başarısını doğrudan etkilediği önvarsayılmış ve farklı eğitim ve gelir düzeylerinden gelen annelerin bir konuşma olayı olarak birlikte kitap okuma bağlamında 3 ve 5 yaşlarındaki çocuklarına nasıl rehberlik ettikleri; diğer bir deyişle, annelerin sözel etkileşim biçemlerinin, eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına bağlı olarak ne ölçüde farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın bulguları, Türk annelerin birlikte kitap okuma bağlamında kullandıkları dilsel kodların ve etkileşim biçemlerinin annelerin eğitim ve gelir düzeylerine ve çocuklarının yaşlarına göre önemli ölçüde farklılaştığını ortaya koymuştur.
A corpus-based semantic prosodic analysis of English intensifiers in native and non-native corpora with a special focus to their usage patterns and evaluative meanings

Bu tezin amacı İngilizce'de yer alan pekiştireçlerin ana dili İngilizce ve ana dili Türkçe olan üniversite seviyesindeki yabancı dil öğrencileri tarafından tartışmacı yazılar içerisindeki kullanım sıklığını, kullanım şekillerini ve anlamlarını yerli ve yabancı derlem verilerine dayalı olarak anlamsal bürün açısından incelemektir. Pekiştireçler, yazılı anlatımdaki ifadeleri güçlendiren ve vurgulayan zarf niteliğinde sözcüklerdir. Son yıllarda dil bilimi alanında birçok çalışmaya konu olan semantik prozodi kavramı ise dil birimlerinin ve sözcük gruplarının örtülü biçimde taşıdığı olumlu olumsuz veya nötr anlam yüklerinin belli bir semantik ortamda kullanılma eğilimi olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma metodolojik açıdan karşılaştırmalı ara dil analizini benimsemektedir. Bu konuda yapılan araştırmaların ancak bilgisayar destekli derlem verileri ile objektif bir şekilde incelenebilmesi mümkün olabilmektedir. Bu bağlamda, internet destekli derlem arayüzü olarak Sketch Engine programı kullanılmış olup çalışmaya konu olan hedef pekiştireçler üç derlemin karşılaştırılması ile anlamsal bürün açısından incelenmiştir. KTUCLE, TICLE ve LOCNESS derlemleri çalışmamızda temel alınan yerli ve yabancı derlem kaynakları olarak kullanılmıştır. KTUCLE İngiliz Dili ve Edebiyatı öğrencilerinin yazma dersinden elde edilen 709, 748 kelimelik bir öğrenici derlemidir. Uluslararası Öğrenici Derlemi'nin bir alt derlemi olan 199, 532 kelime içerikli TICLE çalışmamızdaki ikinci öğrenici derlemidir. Araştırmamızın referans derlemi olan LOCNESS ise anadili İngilizce olan öğrencilerin makalelerinden elde edilen 361, 054 kelimeden oluşan genel bir derlemdir. Verilerin inclenmesi neticesinde üniversite düzeyindeki Türk yabancı dil öğrencilerinin kısıtlı pekiştireçleri kullandıkları ve bu pekiştireçlerin anlamsal bürün ve eşdizim açısından farkındalık düzeylerinin düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca ana dili İngilizce olmayan öğrencilerin kullanım ve anlam bakımından birbirine yakın pekiştireçleri sıkça kullanmayı tercih ettikleri görülmektedir. Bu çalışmanın önemi yerli derlemlerin yabancı derlemlerle karşılaştırılarak incelenmesi neticesinde anadili İngilizce olmayan öğrencilerin hedef dilde yazmada pekiştireçleri kullanım şekilleri ve anlam bakımından farkındalıkları yabancı dilde kelime öğrenimine pedagojik açıdan ışık tutmaktır.
Şeyhulislam Mehmed Esad Efendi ve Behcetü'l-Lügat'ı

Bu çalışmayı yapma amacımız, Osmanlı alimleri tarafından Arapça Türkçe ve Farsça olarak kaleme alınan dil ile ilgili eserlerden birinin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma, Arap dilinin güzide eserlerinden Şeyhulislam Mehmed Esad Efendi tarafından yazılan Türkçe'den Arapça ve Farsça'ya yapılmış önemli bir sözlüğü içermektedir. Birinci Bölüm'de Şeyhulislam Mehmed Esad Efendi'nin hayat hikayesini ve eserlerini ele aldım. İkinci Bölüm'de Şeyhulislam Mehmed Esad Efendi Türkçe'den Arapça ve Farsça'ya yapılmış olan 'Behcetü'l-lugat' isimli sözlüğü içermektedir.
Türkçe tarih ders kitaplarında nedenselliğin kurgulanması

Tarih metin türü üzerine yapılan çalışmalar, bu alanda neden, zaman ve yorumun temel kavramlar olduğunu göstermektedir. Bu kavramlardan biri olan ve kısaca metnin tümceleri arasındaki neden-sonuç ilişkisi olarak betimlenen nedensellik örüntülerini kavrayabilmek, metnin düzenlenmesi, metin-dışsal ve metin-içsel nedenselliği ifade eden belli bağlaçlar, adlar, eylemler ve örtük nedensellik gibi bir dizi sözlük-dilbilgisel ve mantık-anlambilimsel örüntüleri ve işlevini bilmeyi gerektirir. Tarih metin türüne ilişkin çalışmalar, bu türün anlatı, açıklama ve sav metin tiplerini içerdiği; bu metin tiplerinin, metinde nedenselliğin kurgulanmasında kullanılan sözlük-dilbilgisel ve mantık-anlambilimsel örüntülerin ne yoğunlukta kullanıldığının belirlenmesiyle ortaya konduğunu göstermektedir. Ayrıca, tarih ders kitapları ve öğrenci metinleri üzerine yapılan çalışmalar, sınıf düzeyi ile metin tipi arasında taksonomik bir ilişki olduğunu göstermektedir; alt düzeylerde metinler anlatı metinleri olarak kurgulanırken, sınıf düzeyi yükseldikçe anlatı metinlerinin yerini açıklama ve sav metinleri almaktadır. Bu çalışmada, Türkçe İlköğretim VIII ve Lise III T. C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük kitaplarından seçilen metinlerde nedenselliğin hangi sözlük-dilbilgisel ve mantık-anlambilimsel örüntülerle, ne amaçla kullanıldığı ve bu örüntülerin kullanım sıklığının sınıf düzeyine göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Araştırmamızın bulguları, İlköğretim VIII. sınıf tarih ders kitabındaki metinlerde kullanılan sözlük-dilbilgisel ve mantık-anlambilimsel örüntülerle nedenselliğin metin-dışsal olarak, olay zamanı çizgisi takip edilerek ve anlatı metin tipinin tarihsel öyküleme ve tarihsel artzamansal nedenleme alt tiplerinin özelliklerini taşıyacak biçimde kurgulandığı; Lise III. sınıf düzeyinde ise, olay zamanı göz ardı edilip metin içi düzenlemeye önem verilerek olayların kurgulandığı ve metinlerin açıklama ve sav metin tipleri ve alt tiplerinin özelliklerini taşıdığı saptanmıştır. Bu sonuç, metin-tipi ve sınıf düzeyi arasında saptanan taksonomik ilişkinin varlığını destekler niteliktedir.
Uygurca Altun Yaruk'a ait belgeler (401-450)

Bu çalısma, Uygurca Altun Yaruk'a ait 50 belgenin transliterasyon, transkripsiyon, dizin ve tıpkıbasımını içermektedir. Bu belgeler Almanya'da Berlin'deki iki koleksiyondakorunmaktadır. Altun Yaruk, Mahayana Budizmine ait bir sutra kitabıdır. Sınko Seli Tutun tarafından Çinceden Uygurcaya çevrilmis olan eser, Budizmin temellerini, felsefesini, Buda'nın menkıbe ve vaazlarını içerir. Eserin birçok nüshası vardır. En büyük nüsha Petersburg'dadır.
Görseller eşliğinde özlü sözler kullanmanın Arapça öğretimine katkısının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Arapça özlü söz metinlerini dilbilgisel ve dilsel açısından incelemek ve özlü söz metinlerinin Arapça öğretiminde kullanılmasına yönelik çeşitli etkinlik önerileri sunmaktır. Çalışma nitel bir araştırma olup, tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini içinde Arapça özlü söz barındıran kitap, dergi ve gazete gibi basılı materyallerin yanı sıra internet siteleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, çoğunluğu 'Mu'cemu Revai'u'l-Hikme ve'l-Akvalu'l-Halide' isimli eserle birlikte 'Hadaiku'l-Hikme' isimli eserden seçilen farklı temalara ait yüz elli tane özlü söz metni oluşturmaktadır. Bu çalışmanın veri toplama aşamasında amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiş özlü sözler kullanılmıştır. Amaçlı örneklem yoluyla seçilen bu metinler incelenerek dilbilgisel ve dilsel özelliklerine ilişkin veriler elde edilmiştir. Çalışmada öncelikle, eğitim ve öğretim teknolojilerine değinilerek yabancı dil öğretiminde görsel araçların önemine dair bilgiler sunulmuştur. Takip eden bölümde özlü sözlerle ilgili kavramlara değinilerek özlü sözler hakkında bilgi verilmiştir. Bir sonraki bölümde ise, araştırmanın örneklemini oluşturan eserlerden alınan özlü söz metinleri dilbilgisel açıdan incelenmiştir. Çalışmanın son bölümüne ise özlü söz metinlerinin Arapça öğretiminde, dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerini kapsayacak şekilde kullanılmasına yönelik yirmi tane etkinlik önerisi sunulmuştur.
Lekolİnek lı ser rexne ya edebİ

Edebiyat eleştirisi edebiyat biliminde bir bölümdür. Birçok evre ve çağ geçirmiştir. Her evre ve çağda eleştiri edebi metinlerle birlikte yürümüştür. Eleştiri, edebiyat metinlerinin gelişmesinde çok önemli bir rol oynamıştır. Birçok yol ve yöntem ortaya çıkmıştır. Her bir yol ve yöntemin çıkışı, kendinden önceki yol ve yöntemlerin eksikliklerinin üzerine durarak, onları tamamlamaya yönelik olmuştur. Bugüne kadar da edebiyat eleştirisinde değişimler olmaktadır. Behdinan bölgesinde gazetecilik edebiyatın gelişmesinde iyi bir rol oynamıştır. Genel olarak Behdinan bölgesi edebiyat ve edebiyat eleştirisinden uzak durmamış ve Kürt edebiyatının gelişmesinde iyi bir rol oynamıştır. Özellikle de 1991 yılından sonra Behdinan bölgesindeki gazetecilik edebiyat eleştirisinde önemli bir role sahiplik yapmıştır. 2003 yılından sonra Güney Kürdistan da yeni bir dönem başladı. Bu da Federalizmin elde edilmesidir. Tabii ki bu, her şey üzerinde etkisini gösterdi. Bununla birlikte Behdinan bölgesinde Kürt gazeteciliği büyük bir gelişme gösterdi. Gazeteciliğin gelişmesi etkisini edebiyat eleştirisinin parlamasına da yaptı. 1991 yılından sonra çıkan dergilerden bir tanesi de akademik yayın yapan Peyv Dergisidir. Peyv Dergisi Kürt edebiyatının gelişmesinde, özellikle de edebiyat eleştirisinde önemli bir role sahiptir. Özellikle de 2003 yılından sonraki o dönem eleştirmenler iyi bir şekilde eleştiri yol ve yöntemleri çerçevesinde edebi metinlerini eleştiriyorlardı. Bu dergi üzerinde araştırmalar yapıldıktan sonra ortaya çıktı ki eleştirmenler daha çok kendi görüşleri çerçevesinde edebi metinleri eleştirmişler. Bu da metin yazarlarının eleştirmenlere cevap vermesine neden oldu. Yani bazen kavga edip birbirlerine saldırıyorlardı. Edebi metni bir birbirlerine cevap için kullanıyorlardı. Yine bir edebi metin için birçok eleştiri yol ve yöntemi kullanılmış. Aynı zamanda eleştiri yol ve yöntemlerde yazara verilen değer daha fazladır metin ve okuyucuya verilen değerden. Çoğunlukla teorik bir şekilde onlardan bahsedilmiştir.
Bakİ Divanı'ndaki kelime grupları ve söz varlığı

Bir eserde kullanılan kelimeler, kelime grupları, cümle tipleri ve bu kelimelerin hangi sıklıkta kullanıldığı, yazarının üslubunu ve bakış açısını ortaya koymak bakımından çok önemlidir. Biz bu çalışmamızda XVI. yüzyılın en ünlü şairlerinden biri olan Baki'nin Divanı'nda kullandığı kelime gruplarını, cümle türlerini ve kelime tekrarlarının hangi sıklıkta karşımıza çıktığını göstermeye çalıştık. Baki'nin devrinin edebi ortamından hareketle Divanı'nda hangi kelimeleri sıklıkla kullandığı, en çok hangi kelime grubuna yer verdiği, çalışmamıza bizi yönelten konular oldu. Araştırmamızda, devrinde büyük itibar görmüş olan Baki'nin Divanı'nı inceleyerek kullandığı dili ortaya koymaya çalıştık. Bu çalışmayı hazırlarken önce şairler sultanı Baki'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri üzerinde durduk. Bu bilgiyi takiben, dilimizde kullanılan kelime grupları ve cümle tahlilleri hakkında açıklamalarda bulunup Divan'da geçen kelime gruplarını ve yüz örnek üzerinde yaptığımız cümle tiplerini tespit ettik. Söz konusu çalışmalardan sonra, kelimelerin ve tamlamaların hangi beyitte ve kaç kez tekrarlandığını göstermesi bakımından bir dizin çalışması yaptık. Kelime tekrarlarının yanı sıra, Arapça ve Farsça tamlamaların da sıklığını ve kaçıncı beyitte geçtiğini görmeye yardımcı olması bakımından Divan'ın beyit numaralarıyla sunulmuş halini ek çalışmamızın sonuna koyduk. Ek olarak, çalışmamızın sayısal verilerini somutlaştırmak üzere kelime gruplarının sayılarını bir tablo halinde sunduk.