İstanbul kenti yeşil alan durumunun irdelenmesi

Hızlı nüfus artışı, göç ve rant kavgasının doğurduğu çarpık ve düzensiz kentleşme, kentlerimizde yeterli ölçüde bulunmayan yeşil alanlarımızın tahrip olmasına neden olmuştur. Bunun sonucunda, bir beton yığını görünümü kazanmış, yeşilden yoksun kentler ortaya çıkmıştır. Sağlığımız; hava kirliliği, gürültü, dinlenme ortamının bulunmayışı ve bu faktörlerin insanlar üzerinde yarattığı psikolojik denge bozukluğunun etkisiyle tehlikeye girmektedir. Yeşil alanların değeri, yarattığı mikroklima, havayı iyileştirme, tozlan filtre etme ve gürültüyü azaltma gibi işlevleri yanında, insanın bedensel ve ruhsal yapısında da yaptığı olumlu etkiler nedeniyle her geçen gün biraz daha artmaktadır. İstanbul Kenti Yeşil Alan Durumunun tesbit edildiği bu araştırmada; İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bulunan 27 ilçenin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlan incelenmiştir. İmar planlarında belirtilen yeşil alanların gerçekleşme oranlan saptanmıştır. Planlarda öngörülen yeşil alanların gerçekleşmeme nedenleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İstanbul Kenti Yeşil Alan Durumunu alansal açıdan incelemek için; nüfus yeşil alan ilişkisi içerisinde son 25 yılın değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın amacı ve kapsamı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmayı gerçekleştirirken kullanılan bilgisayar donanımının, bilgisayar programlarının özellikleri, sorgulama aşamaları ile oluşturulan veri tabam, katmanlar gibi kriterler ve açıklamaları bu bölümde yer almaktadır. Coğrafi Bilgi Sisteminden yararlanılarak, Arcview programı kullanılarak İstanbul kenti ve ilçelerine ait mevcut aktif yeşil alan kullanım haritası üretilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerinin Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinden elde edilen mülkiyet durumları sadece alansal büyüklük, pafta, ada, parsel bilgileri ile sınırlandırılmış, bilgisayar ortamında elde edilen paftalar üzerine işlenmemiştir. Böylece U. İ. P.'ı kararlarınca park, çocuk oyun alanı ve spor alanı olarak belirlenen alanların %kaçının kamu ve %kaçının özel mülkiyetinde olduğu, alansal verilerin karşılaştırılmaları sonucunda elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler excel programı yardımıyla tablolaştırılmışlardır. U. İ. P'da belirtilen yeşil alanların mevcuttaki kullanımları da belirtilmiştir. Bu bilgiler arazi üzerindeki birebir gözlemler sonucunda ve ilçe belediyelerinden elde edilen veriler doğrultusunda elde edilmiştir. İkinci bölümde yeşil alan kavramı üzerinde durulmuştur. İmar planında yeşil alan kavramı ve yeşil alan tipleri bu bölümde yer almaktadır. Kent içindeki yeşil alanlar etki alanlarına, işlevlerine göre, bina düzeyinde, ilköğretim ünitesi düzeyinde, mahalle ünitesi düzeyinde ve kent ünitesi düzeyinde olmak üzere dört grupta ele alınmıştır. Yeşil alan normları, yeşil alan norm türleri; Amerika, Avrupa ve Türkiye . yeşil alan normları ele alınarak incelenmiştir. Türkiye yeşil alan normlarının yabancı normlarla karşılaştırılması yapılmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünü İstanbul kenti yeşil alan durumu oluşturmaktadır. İstanbul kentinin yeşil alan durumunun ortaya konulmasına ilçe düzeyinde ve kent düzeyinde yeşil alan envanterinin çıkartılması ile başlanmıştır. Yeşil alan sınıflandırması; rekreasyon amaçlı aktif kullanılan yeşil ve rekreasyon amaçlı aktif kullanılmayan yeşil olmak üzere iki şekilde ele alınmıştır. Planlanan ve mevcut yeşil alan verileri karşılaştırılarak, planlanan yeşil alanların 'gerçekleşme yüzdeleri' hesaplanmıştır. Elde edilen değerlendirmeler mevcut nüfus verileri ile karşılaştırılarak İstanbul kentindeki yeşil alan miktarı gerek ilçeler itibariyle ve gerekse kent düzeyinde kişi başına düşen m2 olarak verilmiştir. Araştırmanın sonuç bölümünü oluşturan dördüncü bölümde ise araştırmanın genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. xıv