Küreselleşmenin sendikal özgürlüklere dünya ve Türkiye açısından yansımaları

Bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri hariç dört bölümden oluşmaktadır birinci bölümde sendikal örgütlenmenin Avrupa'daki gelişim seyri İkinci bölümde Türkiyedeki gelişim seyri incelenmiştir. Üçüncü bölümde küreselleşme kavramı ve yeni dünya dengeleri ile son bölümde sendikal özgürlüklerin zayıflama nedenleri üzerinde durulacaktır. İnsanlık tarihi, KöleEfendi'denİşçiPatronilişkisinetemeldebir insanın diğeri üzerindeki hakimiyeti ilişkisi yok edilmemeksizin ? yüzyıllarca süren amansızmücadeleler sonucunda çok önemli noktalarda bir takım değişikliklerle günümüze ulaşmıştır. Feodal düzenin yaşam tarzından, küçük ölçekli el sanatlarıyla ve evde yapılanimalatlardan özellikle de buhar makinesinin icadı ve ardından makineleşmeyle büyük ölçekli imalatlara ve çok sayıda işçinin çalıştığı fabrikalardaki seri imalatlara geçişi ifade eden sanayi Devrimi ile birlikte insanlığın yaşamı derinden etkilenmiştir. Büyük coğrafi keşifleri yaparak keşfedilen yerleri sömürgeleştirilen FransızDevrimini ve etkilerini yaşayan, ardından büyük buluşların yapıldığı, Sermaye birikiminin yoğunlaştığı Batı Avrupa ülkeleri bu sürece öncülük etmişler ardındansanayileşme sürecini tamamlayan Kanada, ABD, Japonya gibi ülkelerde de ortayadev işçi kitleleri çıkmıştır. İşçi sınıfının ortaya çıkmasıyla işçiyi ve emeği kutsal gören ve başını KarlMarks'ın çektiği ve adına Marksizm denilen düşünce akımı tüm dünyayı derinden etkileyerek SSCB gibi bir süper gücün başını çektiği Doğu Blok'unun oluşumuna zemin hazırlamış ve insanlık tarihinin akışı değişmiştir.272İşçilerin yönetime bir devrimle hakim olması hedefinin tüm dünyada çok etkili olması karşısında Kapitalizmin Sosyal devlet ilkesiyle vahşiliğini kendi kendini terbiyeetmek zorunda kalarak bir tarafa bırakmasıyla, yeni bir dönemin başladığı görülmektedir. İşte bu dönemde işçilerin birleşerek, örgütlenerek, çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmek adına bir takım eylemlere kalkışmasının yasal kurallarabağlandığı bu kurallara uymak şartıyla meşruluğun kabullenildiği giderek sosyal barış ve adaletin en temel şartı haline gelen sendikacılığın ve sendikal örgütlenme ve özgürlüklerinin yaygınlaştığını görüyoruz. Ülkemiz de ise Cumhuriyet Döneminin başlangıç yılları dahil önemli işçi eylemleri ya da yasal ve meşru denebilecek önemli bir benzer durumun olmadığını görmekteyiz. Özellikle 1961 Anayasası ve özgürlükçü ortamı ile gelişen sendikal hak ve özgürlükler 1982 Anayasasının yasakçı zihniyeti ile budanması yetmezmiş gibi son 20 yılda Tüm dünyayı derinden etkileyen Küreselleşme sürecinin tıpkı Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de sendikal özgürlükleri yıprattığını onu budadığını, zemininiyok ettiği bir dönem yaşanmaktadır. Gerek özelleştirmelerle, kamuda çalışan sayısının azaltılması, gereksefabrikada yapılan üretimden vazgeçilerek eve iş verilmesi uygulamaları ile kolektifyaşamın ürünü olan sendikacılığın zemini sallanmakta, gerekse işyeri sözleşmeleri gibi sendikacılığı dışlayan ve işçi haklarını neredeyse işverenin insafına terk edendurumun yaygınlaşması, esnek iş sözleşmelerinin yüzyıllar süren kazanımları işçi aleyhine çalışma şartlarını kötüleştirmesi gibi durumların temelde gerek işçihaklarının, gerekse insanın açgözlülüğünün çok açık yansıması olan kar'dan başka bir şey düşünmeyen açgözlü kapitalistlere bir maliyet unsuru olarak görülmesinin, sosyal devlet efsanesinin çökertilerek aynı kadere sosyal hakların da uğratılarak bu hakların maliyet unsuru olarak görülmesinin gerek her ülkenin kendi içinde adaletsiz gelir dağılımını şiddetlendirilmiş ve gerekse ülkeler arasındaki küresel ölçekte adaletsizlikleri şiddetlendirmiştir. Tüm bu gelişmelere temelde Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla PazarEkonomisinin tüm dünyada egemenliğini ilan etmesi ve dünyanın adeta tek kutuplu hale gelmesinin yol açtığını söylemek mümkündür. Bu durumu tarihin sonu olarak273lanse etmeye kalkışmanın mümkün olmadığı da artık bilimsel çevrelerdetartışılmamaktadır. Küresel ölçekte yukarıdan aşağıya yapılan Kapitalist saldırıya karşı yine küresel ölçekte eylem ve çabalarla aşağıdan yukarıya bir küreselleşmeyle karşıkonulabilir. Bu anlamda vahşi kapitalizmi terbiye ederek sosyal devletin ortaya çıkmasına neden olan Marksizmin bu etkisini, günümüzde tüm dünya ölçeğinde yapılacak yeni bir sosyal anlaşmayla hem küresel ölçekteki ekonomikadaletsizliklerekarşı hem de sosyal, haklardan, sendikal haklardan, çevre sorunlarına kadar küresel tüm sorunlara çözüm bulunmasına neden olacak söz konusu aşağıdanküreselleşmeyi ezilenlerin başlatıp devam ettirmesi onların kaçınılmaz yazgısıdır. Aynı zamanda içinde yaşadığımız dünyanın yaşanılası bir yer olması adına da, ezenlerin üstte kalmak için ezilenlerin elinden tutmak zorunda kalacakları, bu uğurda küresel ölçekte ve çok yoğun mücadeleli, çatışmalı bir sürece doğru, insanlıkhızla yol almaktadır. Bu süreç işçilerin yerel ölçekte değil aynı zamanda küresel ölçekte çok akıllı organize ve dinamik olmalarını zorunlu kılmaktadır. Gerek dünya, gerekse ülkemiz, insanlık tarihinin bugüne değin eşinebenzerine rastlanmayacak ölçüdeki azgın ve açgözlü, kapitalist saldırısına karşı çok organize ve akılcı bir savunma refleksi gerçekleşmesi ile hayatta ve ayakta kalmayıbaşarabilecektir.