turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Richard Swinburne'de bilinç kanıtı

İnsanda gözlemlenen zihinsel hadiselerin kaynağının ne olduğu ve bu zihinsel hadiselerin fiziksel olgulara referansla açıklanıp açıklanamayacağı sorunsalı bu tez bağlamındaki tartışmalarda önemli bir yer tutmaktadır. Zihinsel hadiselerin nihai açıklamasına yönelik teistik bir çözümlemeyi natüralist/evrimsel süreçlerden daha açıklayıcı bulduğunu söyleyen Swinburne, böylece 'bilincin bilimsel açıklanamazlığını' vurgulayarak bir 'bilinç teorisini' ortaya koymaktadır. Bilimin, zihinsel hadiselerin kaynağı konusunda açıklayıcı/haklı bir teori oluşturamaması bilinç kanıtının çıkış noktası olmuştur. Çünkü bilim, zihinsel hadiselerin nedenini ve bunların 'niçin böyle olduklarının' açıklamasını yapamadığı gibi bütün zihinsel hadiselerin nasıl beyinsel süreçlerle ilişkilendirilmiş olduğunun açıklanması noktasında da yetersiz kalmaktadır. Fakat Swinburne' e göre bu iki süreç arasındaki ilişki veya paralelliğin Tanrı tarafından nedenlenebileceğini ileri sürmek onları açıklamasız bırakmaktan daha makul bir yaklaşımdır. Çünkü teizmin öngördüğü her şeyi bilen, her şeye gücü yeten gibi mükemmel sıfatlara sahip bir Tanrı'nın beyinsel süreçlerle zihinsel olaylar arasındaki bu düzenliliği düzenlemesi açılayıcı bir yaklaşım olabilir. Sonuç olarak natüralist/evrimsel süreçler hem fiziksel dünyanın düzenli olmasını hem de psiko-fiziksel düzenliliğin diğerlerinden daha üstün olduğu gerçeğini açılayamıyorsa bu bağlamda, Swinburne örneğinde gördüğümüz teistik bir yaklaşım daha avantajlı bir konuma sahiptir. Nitekim biz de bu çalışmamızda, zihinsel hadiselerin kaynağı ve referansı konusunda bu tür şeylerin nörofizyolojik durumlarla özdeş olduğunu iddia eden natüralist/evrimci yaklaşımları ortaya koyarak, bu yaklaşımların zihinsel hadiselerin nihai açıklaması noktasında yetersiz kaldıklarını, buna karşın Swinburne'ün bilinç kısmında görüldüğü gibi teistik bir açıklamanın daha güçlü olduğunu göstermeye çalıştık. Eğer bilinç olgusu Tanrı'nın varlığıyla daha iyi açıklanabiliyorsa bu olgunun aynı zamanda Tanrı'nın varlığı için de iyi bir kanıt oluşturduğu makul bir şekilde iddia edilebilir.
The human soul, free will and determinism under capitalism through Cronenberg's films

Bu tezde, David Cronenberg filmleri aracılığıyla kapitalizmin insan doğası üzerindeki etkilerini özgür iradenin varlığı bağlamında araştıracağım. Tezin ilk bölümünde belirlenimciliğe bir giriş yapacağım ve belirlenimciliğin türleri olan uyuşumculuk ve uyuşmazcılık tartışmasından bahsedeceğim. İkinci bölümde insan doğası var mı, var ise değişken mi değil mi, tarihsel mi değil mi gibi soruları Sartre'ın ve Marx'ın argümanları üzerinden ele alacağım. Burada Sartre'ın özgür irade savunmasını Marx'ın tarihsel insan doğası anlayışı ile irdeleyeceğim. Üçüncü bölümde Freud'un belirlenimci insan doğası anlayışını inceleyip kendilerini Sartre'cı zanneden Freudyen Cronenberg karakterlerinden örnekler vereceğim. Dördüncü bölümde, Marcuse'nin argümanlarını kullanarak bu kendini aldatma sisteminin kapitalizmden kaynaklandığını iddia edeceğim. Tezin sonunda Marcuse'nin uyuşumculuktan ileri gelen iyimserliği ile Cronenberg'in uyuşmazcılıktan kaynaklanan kötümserliğini karşılaştırıp, Marcuse'nin yolunu seçerek kapitalizme alternatif sistemlerin mümkün olup olmadığını araştıracağım. Bu olasılıklar arasında teknolojinin özgürleştirici bir araç olarak kullanıldığı sistemleri Marcuse'nin, Haraway'in ve Wilde'ın argümanları üzerinden inceleyeceğim.
İbn Haldun'da mülk düşüncesi

Orta Çağ İslam-Arap düşünürlerinden olan İbn Haldun, çok yönlü kişiliği ile hem yaşadığı dönemi hem de sonrasını etkilemeyi başarmıştır. Aynı zaman da farklı kültürlerin düşünürleri de İbn Haldun'un gerek siyasi gerekse ekonomik düşüncelerini oldukça önemsemiştir. Günümüzde halen sosyolojik, siyasi ve ekonomik fikirlerinden esinlenilmektedir. İbn Haldun'un kendine özgü felsefi duruşunu sergilediği ve bilinen en önemli eseri Mukaddime'dir. Kendine özgü felsefi ve ekonomik görüşlere sahiptir. Mukaddime adlı eserinde ilmi görüşlerine;sosyal, siyasi, ekonomik, mali olaylara dair ve aralarındaki ilişkilere önemli ölçüde yer vermiştir. İbnHaldunMukaddime'sinde, tarihi olayları neden-sonuç ilişkisi içinde incelemiş ve toplumlara dair bazı sonuçlar elde etmeye çalışmıştır. Toplumsal olayları birçok açıdan çözümlemek için tarihin bilinmesinin önemini vurgulayan düşünür çok da haksız sayılmaz. Sonuçta toplum birbirini tamamlayan makaraların dişlilerinden farksız bir şekilde işler. Tarihin akışına baktığımızda ekonomi kurumunun bozulduğu toplumlarda, diğer temel kurumlarında bozulmaya başladığını görmemiz mümkün. Kendine has tutumuyla düşünsel duruşunu sergileyen İbn Haldun eserlerinde birkaç kavramın önemi oldukça vurgulamıştır. Umran, asabiyet, mülk, devlet, siyaset, iktisat ve halifelik İbn Haldun'un düşünce dünyasının anahtar kavramlarıdır. İbn Haldun için bireysel yaşam imkansızdır. Kişi toplumsal yaşamı kendisi için onaylamak zorundadır. Toplumsal yaşamı ele alırken düşünür; bedevi ve hadari toplumlar olarak iki sınıfa ayırmaktadır. Bedevi toplum tipi için siyasi otorite olarak 'Reis' 'ı görmekte, hadari toplum tipi için de 'Hükümdar' otorite olarak kabul etmektedir. Mülk kavramını ise asabiyetin giderek ulaştığı nihai gaye olarak görür.
Aristotle's account of physis and its implications for his ethics

Bu tez, Aristoteles'in Nikomakhos'a Etik adlı eserinde sunduğu etik doktrini bağlamında physis kavramının, insan 'mutluluk' 'iyilik'ini eudaimonia kavramı çerçevesinde oluşturduğu teleolojik etik sistemine etkilerini analiz etmeyi hedefliyor. İkinci bölüm Aristoteles'in işlev argümanı ve Ruh Üzerine adlı eserinde belirlediği ruhun rasyonel ve irrasyonel kısımları ayrımı üzerinden, insanın doğası gereği sahip olduğu yapı ve Aristoteles'in etik sistemi arasındaki ilişki üzerinde duruyor ve bu ilişki çerçevesinde eudaimonia anlayışında belirleyici rol oynayan 'iyi' kavramını açıklıyor. Bu analiz bilhassa Aristoteles'in insanın politik ve fiziksel doğası üzerinden nihai hedefinin belirlenmesi arasında kurduğu bağlantıyı açıklamayı hedefliyor. Son bölüm Thomas Nagel'in ve John Lloyd Ackrill'in birbirlerine zıt düşen eudaimonia incelemelerini ele alıyor. Burada, Aristoteles'in eudaimonia anlayışının Nagel'in savunduğu üzere temaşadan meydana gelen bir teorik hayata mı, yoksa insanların karmaşık doğalarından kaynaklanan farklı etkinliklerin mükemmeliyetinin hedeflendiği, bir diğer deyişle teorik ve pratik etkinlikleri aynı anda kapsayan bir hayata mı işaret ettiği sorusuna odaklanıyor. Son tahlilde, Ackrill tarafından ele alınan kapsayıcı anlayışın, insanın özünden kaynanlanan ve nihai iyiliğinde belirleci rol oynayan politik ve fiziksel doğası da göz önünde bulundurularak, Aristoteles'in eudaimonia kavramını açıklayabildiği savunuluyor.
17. ve 18. yüzyıllarda Doğal Hukukun Pozitif Hukuka ve siyaset felsefesine etkileri

Birinci bölümde Hugo Grotius'un hukuk ve siyaset felsefesi incelendi. Grotius, laik bir hukuk anlayışı ortaya koyar. O, uluslararası hukuk alanındaki görüşleri derleyerek sistematik bir biçimde sunar. Uluslararası hukuku rasyonel ve evrensel değerler üzerinde kurarak Avrupa'daki ulusları ortak değerler üzerinde uzlaştırmaya çalışır. Onun bu çalışmalarının, Avrupa Birliği fikrinin gelişmesine önemli katkılar sunduğu söylenebilir. İkinci bölümde Spinoza'nın pozitif hukuk ve siyaset felsefesini nasıl temellendirdiği incelendi. O, doğal hal ve toplumsal sözleşme üzerine siyasal toplumu kurar. Doğal halde bireylerin haklarını güçleri belirler. Spinoza'ya göre bireyler sivil toplumu kurarken sadece hakların kullanımını siyasi güce devrederler. Siyasi gücü kuran çokluk, yönetim biçimini ve pozitif hukuku belirleyen güçtür. Çokluğun gücü hem kurucu hem de sürekli demokratikleşmeyi sağlan güçtür. Üçüncü bölümde ise Locke'un hukuk ve siyaset felsefesi ile ilgili görüşleri incelendi. Locke, doğal hal, doğal hak ve toplumsal sözleşme yaklaşımlarının temelini mülkiyet üzerine kurar. Locke, siyasal yönetim biçimlerini doğal hukuku ölçüt alarak yasama gücünün oluşumu ve işleyişine göre belirler. Yasama gücü kanun koyarken doğal hukuka riayet etmek zorundadır. Yasama gücünün koymuş olduğu kanunlar yürütme gücü tarafından uygulanır. Yargıçlar yasama gücü tarafından atanırlar ve yürütme gücüne bağlı olarak faaliyetlerini sürdürürler. Locke, negatif haklar ve güçler ayrılığı fikriyle günümüz anayasalarına kaynak teşkil eder.
Değerler eğitiminin imkanı

Günümüzde dünyanın hemen hemen her yerinde insanlar, küreselleşmenin beraberinde getirdiği; teknoloji ve sosyal yaşamdaki hızlı değişmelerin bir sonucu olarak farkı kültüre sahip pek çok insanla etkileşime daha açık hale gelmiş; bu baş döndürücü değişim karşısında gerek toplumsal gerekse bireysel bir takım sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Bugün, dünyada; aile içi şiddet, toplumsal baskı, taciz, intihar, madde bağımlılığı ile suç oranlarındaki artış dikkat çekici boyutlara ulaşmış olup, toplumların geleceğe dair umutları yerini büyük ölçüde kaygıya bırakmaya başlamıştır. Doğası gereği bir arada yaşamak zorunda olan insan etik değerlerle dengelenmez ise, hızla değişmekte ve gelişmekte olan dünyamızda, tüketim toplumu halini almış toplumun bir ferdi olarak bir takım ekonomik sebepler nedeniyle egosantrikleşip pek çok şeyi feda edecek duruma gelebilir. Bu durumda toplumların yozlaşmasına hatta kimliklerini kaybederek daha güçlü toplumlar karşısında asimile olmasına sebep olacaktır. Çocuklarımızın etik donanımlara sahip bireyler olarak yetiştirilmesi, geleceğin; mimar, bilim insanı, akademisyen, öğretmen, spor insanı, siyasetçisi, işçisi, çiftçisi, doktoru, annesi- babası gibi toplumun her kesiminde önemli roller üstlenecek bireyler olmaları nedeniyle önem arz etmektedir. Bu nedenledir ki değerlerin aktarımı-korunması ciddi ve bir o kadar da önemli bir gerekliliktir. Toplumları yozlaşmaktan, tarihe karışıp yok olmaktan kurtaracak en güvenli ve geçerli yol elbette ki eğitimden geçmektedir. Özünde, toplum düzeni emelini barındıran eğitim, bir yandan ait olduğu toplumun değer felsefesi ışığında şekil alıp, gelişirken bir yandan da bireyi toplumun bilgi ilkeleri ve davranış kalıplarına uygun olarak topluma iyi bir üye olarak biçimlendirmeyi amaçlar. Çalışma; betimsel nitelikte olup, bireyin dünyaya geldiği andan itibaren ailede başlaması gereken değerler eğitimi sürecinin, çocuğun içerisinde yaşadığı sosyal çevre tarafından da desteklenerek yaşamın bir sonraki basamağını teşkil eden eğitim kurumlarında da devam etmesi gerekliliği ve önemine dikkat çekmek, daha sonraki yapılacak çalışmalara kaynaklık teşkil etmesi açısından önemli görülmektedir.
Yasa-üstü insan ve hukuk karşısında konumlandırılması

Günümüzde sıradan bir vatandaşın yaşamı neredeyse bütünüyle yasalar tarafından düzenlenmiştir. Olağan akışında insan ömrü yasanın gölgesi altında tamamlanır. Fakat yasa ve insan arasındaki ilişki her zaman tek yönlü değildir. Nasıl ki yasa, insan hayatını düzenliyorsa aynı şekilde insanlar da yasaları düzenler. Bu çalışma ise insanın yasaları değiştirme, kaldırma, yenileme ve düzenleme yetkisinin özel bir türünü konu alır. Bu sıradan bir insanın yaşamı değil yasa-üstü bir insanın yaşamıdır. Bütün bir Batı medeniyeti tarihinde M. Ö. 800 yılından günümüze kadar yasa-üstü insanı görmek mümkündür. O sadece yasaları değiştirmek, kaldırmak, yenilemek ya da düzenlemekle kalmaz aynı zamanda kendisi için bağlayıcı beşeri bir yasanın da bulunmadığı iddiasındadır. Ancak hukuk sadece yürürlükte olan yasalar toplamı değildir. O halde yasa-üstü insanın hukuk karşısında konumlandırılması ve doğal hukukla kurduğu ilişkinin incelenmesi gerekecektir.
Algı ve form açısından estetik beğenide karşılıklılık problemi

Bir estetik obje öznenin beğenisine konu olması dışında yine özne tarafından, kendi nesne özelliklerine uygun şekilde anlamlandırılıp, çözümlenmelidir. Bu anlamda estetik nesne, sadece bir obje olmaktan çok sanatçısının tüm bilişsel özelliklerini kendisinde barındırır. Estetik süje bu bilişsel özelliklerle karşı karşıyadır. Estetik objeyi doğru algılamak ve hakkında beğeni yargısında bulunmak için öncelikle öznenin duyum-algı yapısı, nesne ile olan karşılıklılık ilişkisi bu tez çalışmasında incelenmektedir. Bu çalışma aynı zamanda, öznenin algı ve anlamlandırma yetilerine ilişkin neleri kesin olarak algılayabileceğine ilişkin bir incelemedir. Böylesine bir yaklaşım bir yandan sanat felsefesindeki tartışmaların odağında algı temelli estetik bakış açılarını zenginleştirecektir.
Ernst Cassirer'de sembol ve sembolik formlar

Ernst Cassirer (1874-1945) Kant geleneğine bağlı bir filozoftur. Onun Sembolik Formlar Felsefesi adıyla bilinen düşünce sistemi bilgi teorisi, kültür, bilim ve dil felsefesi problemlerini ve bu problemlere ilişkin analizleri içerir. Cassirer hem doğabilimsel bilgi teorisini bilimdeki yeni gelişmeler ışığında yeniden yorumlar, hem de kültür bilimlerinin bilgi teorisine yeni bir temel bulmak ister. Ayrıca o, felsefenin en köklü problemlerinden birine, varlık-düşünce ilişkisine çözüm bulmak amacındadır. Cassirer felsefede ve bilimde var olanın çevresinden uzaklaşma ve sembolikliğe doğru gidiş görür. Ancak bu, varolanla ilişkinin kesilmesi anlamına gelmez; onunla yeniden birleşmek için geçici bir ayrılmadır. Bu açıdan da o, önce sembol ve semboliklik kavramlarını, sembol oluşumunda bilincin rolünü, bilinç içerikleri ve onların oluşumunu inceler. Sembol zihnin oluşturduğu duyusal bir şeydir ve zihin ona temsil görevi vermiştir. Bunun diğer anlamı, sembolün anlam taşıyıcısı olmasıdır. Zihin dünyayı algılar, kendinde ona biçim verir ve bunu semboller halinde dışlaştırır. Aynı şekildeki biçimlendirmeler ise sembolik formları oluşturur. Bu yüzden de zihnin her üretimi, düşünce enerjisi taşır. Zihnin dünyayı mutlak biçimlendirmesinden değil, dünya hakkındaki biçimlendirmelerden, dünyaya düşünsel şekil vermeden söz edilebilir. Teorik-bilimsel bilgi de bu anlamda bir biçimlendirmedir. Bunun yanında dilin, dinin, sanatın, mitosun biçimlendirmeleri de mevcuttur. Bunların hepsi zihnin ürünü, birer sembolik formdur. Dolayısıyla tek bir dünya tablosundan söz edilemez. İzlenimlerin kaosundan düzenli bir dünya kavrayışının ortaya çıktığı her yerde, zihnin bir biçim verme fiili vardır. Bu sembolik formlar, içerikleri farklı olsa da. bilincin evrensel fenomenolojisinin aşamaları, parçalarıdır. Sembolik formların hepsi, insanın kültür dünyasının bir parçasıdır ve bu dünyayı beraberce inşa ederler. Onlar nesne dünyasının salt bir taklidi, kopyası ya da yansıması değildir; bu dünyanın -deyim yerindeyse- zihin prizmasından farklı dalga boylarında kırılıp yansıyan şekilleridir. Onlar arasında çelişki ve çatışmalar olduğu gibi, içiçelik de mevcuttur. Onlardaki her gelişme, insanın kültür dünyasının da gelişmesi anlamına gelir.
CAN WE SEE NON-HUMAN ANIMALS ARE AGENTS?

Bu tezin amacı insan olmayan hayvanların failliğini araştırmak olup, hayvanların fail olduğunu görüp göremediğimizi sorgulamaktır. Hayvanların failliği konusuna Moore'cu bir yaklaşım getirerek, aynı insanların fail olduğunu görebildiğimiz gibi hayvanların da fail olduğunu görebildiğimiz savunulacaktır. Bunun sebebi ise, insan olmayan hayvanların fail olma kapasitesine sahip varlıklar olmasıdır. Haklar ve faillik arasında yakın bir bağ vardır ve bu bağ failleri koruyan, çiğnenemez hakları beraberinde getirir. Hayvanların hakları olabilmesi için, fail olmaları gereklidir. Bu tez, bir hayvan hakları teorisi oluşturmak için, bir hayvan failliği teorisine ihtiyaç olduğunu savunmaktadır. Bu nedenlerle, bu tezin savı, hayvanlara baktığımızda aynı insanların failliğini görebildiğimiz gibi, hayvanların da fail olduğunu gerçek anlamıyla görebildiğimiz yönündedir.
Hıristiyan coğrafyasında islamofobi

Din, insanların mutlu ve tanışık yaşamlarına katkı sağlaması gereken en önemli olgu iken 'Din Karşıtı Çatışmalar' özellikle 20. Ve 21. Yy.'ın ruhunda daha baskın bir şekilde hissedilir olmuştur.'Din' kavramı şiddet, terör ve savaş kavramları ile anılır olmuştur.'Dini Karşıtı Çatışmalar' başlığı altında değerlendirebilecek 'İslamofobi' kavramı da son yıllarda olgusal bir gerçeğe dönüşmüş ve özellikle 11 Eylül saldırılarından sonra adını sıkça duyurur olmuştur. Çok yönlü ve köklü bir geçmişşi olan İslamofobi 'İslam korkusu' tanımlamasıyla açıklansa da Müslümanlara yönelik maddi ve manevi şiddet olaylarının artması sebebiyle 'İslam düşmanlığı' veya 'İslam nefretine' dönüştüğü gerekçesiyle 'Anti-İslamizm' olarak da değerlendirmiştir. Daha ziyade ırkçılık, yabancı düşmanlığı, önyargı, ayrımcılık, dışlanma, şiddet gibi kavramlarla tanımlandığı görülen İslamofobinin ortaya çıkmasında ve yaygınlık kazanmasında Batı'nın İslam alemi üzerindeki komplo teorilerinden kasıtlı ve art niyetli davranışlarından bahsedilmektedir. Bu tezin doğru olması ihtimal dahilinde olsa bile sorunun çözümünde pasif ve savunmacı bir tutum olacağı için İslam aleminin öz eleştiri yaparak din algısını ve dini yaşantısını gözden geçirmesi gerekmektedir. Müslümanlardaki 'iletişim problemleri' meşru örgütlenme sorunu' gibi nedenlerin yanı sıra İslam literatüründe geçen bazı kavramlar ve bilgiler, İslam tarihindeki bazı fetvalar ve uygulamalar, İslam ilkelerine uygun olmayan lakin İslami bir davranış olarak telakki edilen adet ve gelenekler İslamofobinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle İslam toplumlarındaki kadın, evlilik, cihad, siyaset ile ilgili meselelerdeki yanlış din anlayışı Batı tarafından ciddi tenkite uğramış ve Batı'daki İslam imajını etkilemiştir. İslamofobi ile ilgili halihazırdaki olumsuz gidişatı önlemek için gerek 'Batı'nın ve 'Doğu'nun üzerine düşen görevler vardır. Batı yasal ve caydırıcı yaptırımlarla bu insanlık suçunun önüne geçmeye çaba sarf etmelidir. Medya ve siyasetçiler bu konuda duyarlı olmalı ve titiz davranmalıdır. Bununla birlikte asıl kalıcı ve derinlemesine çözüm 'Doğu' dünyasının sorumluluğu altındadır. Müslümanlar iyi ve kaliteli din eğitimi almalı entelektüel gelişimlerini tamamlamalıdır. İlim, medya, sanat, siyaset, ekonomi gibi hayatın her alanında 'din anlayışlarını' değil 'İslam'ın özünü' temsil edecek aktörlerle varlıklarını kanıtlamaları gerekmektedir. İyi bir temsilin ardından 'güçlü bir halk müdafaası' ile İslamofobik davranışların önünde hukuk mücadelesi vermeleri gerekmektedir.
The Ultimate being in Greek and Islamic traditions

öz ESKİ YUNAN VE İSLAM GELENEKLERİNE GÖRE NİHAİ VARLİK Pananaki, A. Eleni Yüksek Llisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Yasin Ceylan Nisan 2000, 99 sayfa Bu çalışma eski Yunan ve İslam geleneklerinde Nihai Varlık düşüncesinin fonksiyonlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Felsefe, bir ilke arayışı içine girildiğinde veya dünyaya dair bir izah getirilmesi gerektiğinde Tanrı kavramını güçlü veya dünyanın temel sebebi olarak ortaya koyar. Çalışmanın ikinci bölümünde Platon'a ait iki belirleme incelenmiştir: Buna göre Nihai Varlık Cumhuriyet 'w. Bölünmüş Çizgi Model'inde en yüksek varlık olarak yer alırken Timaeus'aa. da en büyük yaratıcı durumundadır. Üçüncü bölümde Nihai Varlık Aristo ekolünün Kımıldamayan- Hareketli modeli çerçevesinde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise, Gazali ile İbn Rüşd arasında, felsefecilerin iddia ettikleri gibi dünyanın Tann ile birlikte sonsuzagidip gitmediği veya teologların söyledikleri gibi Tanrı tarafından yaratılıp yaratılmadığı konusunda yaşanan özel tartışma ortaya konuyor. Bu çalışmada ulaşılan temel sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: Felsefe dünya hakkında meta-fizik bir yapı belirlediği için, Plato, Aristo ve İbn Rüşd dünyayı kavramaya yarayacak ve tutarsızlıklardan tamamen arındırılmış bir kapsamlı düşünce sistemi ortaya koyamadılar. Dolayısıyla bu çalışma, Gazali'nin Tann'yı akıl ve tümevarım metoduyla algılamayacağımıza dair söylediklerinin doğru olduğunu ortaya koymaktadır. Çünkü Allah bir bilinmezlik olarak kalmaya devam etmektedir.
Historical perspective in the sciences

Bu tezin amacı, tarihsel disiplinler ile tarihsel olmadığı iddia edilen teorik disiplinlerin bilimsellik açısından ayrılmasının savunulur olmadığını, bilakis, evrenin bilimsellik çerçevesinde anlaşılabilmesi için tarihsel bakış açısının zaruri olduğunu göstermektir. Bu amaç doğrultusunda, Popper'in bilim felsefesinin temellerini incelendikten sonra, evren veya evrenin herhangi bir bölümüyle ilgili bütün kavranabilir/gerekli gözlemlerin gerçekleştirilmesinin imkansızlığı nedeniyle, doğa kanunları ile diğer bilimsel teorilerin önceki bilgilere/varsayımlara dayandığından, her zaman hipotetik kalacağı iddia edilmektedir. Dolayısıyla, tarihsel bilginin doğasıyla, tarihsel olmadığı düşünülen teorik bilginin doğası arasında metodoloji ve mantık açısından bir fark kalmamaktadır. Bunu göstermek için, tarihsel disiplinlere yöneltilen, fizik gibi sınanabilir olmadığı ve genel süreçlerle ilgilenmek yerine, tikel durum ve nesnelerle ilgilendiği iddia eden eleştiriler incelendi. Daha sonra, Hume'un tümevarım probleminin zaman bakımından simetrik olduğu, dolayısıyla 'eksik veri' sorununun bütün bilimler için geçerli olduğu Şengör'ün argümanı kullanılarak ispatlanmaktadır. Böylece, tarihsel disiplinlerle tarihsel olmayan teorik disiplinler arasında tümeller ya da tikellerle ilgilendiğine dair bir ayırım yapılamayacağı sonucu ortaya çıkmaktadır. Çünkü Hume'un ortaya attığı tümevarım problemi ve veri tabalarının eksikliği sorunu göz ardı edilmektedir. Dolayısıyla, evrenin de bir evrim süreci içinde olduğu görmezden gelinemeyeceğinden, bütün bilim insanları için değişmediği varsayılan doğa kanunlarının sabit olup olmadığını sorgulamak kaçınılmazdır. Bilim insanlarının, varlığı dahi hipotetik olan insan yapımı doğa kanunları da dahil olmak üzere ilgilendikleri konuların tarihsel gelişmesiyle daha çok ilgilenmelerinin sebeplerinden biri de budur.
Süreç teolojisi ve Muhammed İkbal

Yüzyıllar boyu devam eden din ve bilim, Tanrı ve evren tartışması gün geçtikçe daha anlamlandırılabilir hale gelmiştir. Muhakkak ki her bilim adamı kendi döneminde yaşanan olaylardan ve buluşlardan etkilenerek de bir takım düşünceler ortaya koymaktadır. Bilim her geçen gün kendini yenilerken, dinde herhangi bir değişiklik olmamış sadece bilimin ilerlemesi dini anlamayı daha kolay hale getirmiştir. Evrenin yaratılışı, Tanrı'nın yetkinliği vs. konular bilim adamları tarafından tartışılırken, din bu konulara belli başlı açıklamalar getirmiştir. Eski zamanlarda bilim bu denli gelişmediği için de dinde var olan bu açıklamalar anlaşılmamış ve en kolay yol olarak 'yalanlama' prensibi benimsenmiştir.
Hume'un skeptisizmi açısından temel inançların gerekçelendirilme sorunu

Bu çalışmada Hume literatüründe 'temel inançlar' olarak adlandırılan akıl yürütmelerimize ve dış dünyanın varlığına ilişkin inançlarımızın Hume epistemolojisi açısından gerekçelendirilip gerekçelendirilemeyeceği tartışması konu edinilmiştir. Bu konu dogmatik bir perspektifle araştırılacak bir konu değildir; çünkü inançlar dirençlidir ve inançlar inanan açısından herhangi bir şekilde açıklanabilmektedir. Burada sorun, her açıklamanın epistemik bir değer taşımadığıdır. Başka bir deyişle inancın açıklanabiliyor olması, onun rasyonel olarak gerekçelendirilebildiği anlamına gelmemektedir. Hume'un epistemolojik sistemi, inancın gerekçelendirilmesi tartışmasında inancın neden rasyonel olarak gerekçelendirilemeyeceğinin açıklamasını sunmaktadır. Bu açıklamayı Hume, skeptisizmi sayesinde geliştirebilmiştir; aksi halde Hume inançların dogmatik açıklama biçiminin dışına çıkamazdı. Hume'un skeptisizmi, temel inançların gerekçelendirilmesi tartışmasını olanaklı kıldığından bu çalışmada, temel inançların gerekçelendirilme sorunu ve bu inançların doğası konusu ele alınmıştır.
Cebriye ve Mutezile ile occasionalistlerde hürriyet

Çalışmamızda:insanlık tarihi ile başlayan ve insanın yeryüzünden yok oluşuna kadar devam edecek bir problem olun hürriyet konusunu işledik. Çalışmamızda: İslam düşüncesinin ve batı düşüncesinin konuya bakışını değerlendirmek amacıyla; İslam dünyasından Cebriye ve Mutezile ekollerini, batı dünyasından da Occasionalistleri seçtik. Ancak amacımız birini haklı çıkarıp diğerini haksız çıkarmak değildir. Amacımız bu farklı kültüre sahip iki düşüncenin konuya bakışı ve aralarında bir mukayese yapmaktır. İslam düşüncesini temsilen seçmiş olduğumuz Cebriye ve Mutezile ekolüne mensup kişiler ve eserleri böyle bir aılışma için çok geniş olduğundan dolayı biz konumuzu Cebriyede Cehm b. Safvan, Mutezilede Ue Kadı Abdulcebbar perspektifinde değerlendirdik. Kadı Abdulcebban da