turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dijital alanın tipolojileri: Dijital kültüre dair sosyolojik bir okuma

Bu tez sosyolojik muhayyilenin sınırları dahilinde dijital kültüre dair bir şeyler söyleme gayretinin bir ürünüdür. Son birkaç on yılda, değişimin temel saiki olan ve gittikçe kültürel bir atmosfer haline gelen dijitalleşme, zaman ve mekan parametrelerinin muhtevasını bilinen anlamlarının ötesine taşımıştır. Zaman ve mekan dönüştükçe toplum yeni yapısall mahiyetler kazanmakta ve failleri ise dönüşen yapının imkanları dahilinde tipikleşmiş eylemlilik hallerine bürünmektedirler. Bu tez, dijital kültürü, yine bu kültürün içerisinden temayüz eden tipolojiler üzerinden anlatmaya gayret etmektedir. Bu noktada, dijital kültürün temsilcisi olan bu tipler; Dijital İnsan, Youtuber, Gamer ve Trol'dür. Dijital İnsan, teknoloji karşısında yahut dijital kültürel aura içerisindeki modern bireyin durumuna dairdir. Youtuber, Trol ve Gamer ise, zaman ve mekanı, zihniyeti ve yapıyı en güzel şekilde temsil ettiğini düşündüğümüz ve aynı zamanda popüler kültürde ismi en çok zikredilen tiplerdir. Bu tez, bahsi geçen bu dört tip üzerinden bir dijital kültür incelemesidir.
Sinizm ve sınıf bilinci

1983 yılında Peter Sloterdijk'ın Kritik der zynischen Vernunft isimli eserini yayınlamasıyla birlikte sinizm felsefe literatüründe sıklıkla tartışılan bir konu haline geldi. Sinizm, adını Antik Yunan'da Sokrates'in takipçileri tarafından başlatılan bir felsefi akım olan Kinizm'den alır. Kinizm; pratik bir anti-idealizm, etik yaşam, eleştiri, satir ve direniş geleneğidir. Ancak modern çağla birlikte kelime bu anlamlarını kaybederek ideoloji eleştirisinin etki etmediği bir yanlış bilincin ve ironiyle otoriteyi meşrulaştırarak hayatta kalma stratejisinin adı olmuştur. Bu çalışmada, sinizm ve Kinizm kavramları Sloterdijk'ın Kritik der zynischen Vernunft çalışması merkeze alınarak açıklanmıştır. Bu kavramların açıklamalarının yanı sıra bu kavramlarla ilgili fikir ayrılıkları ve kavramların bir eleştirisi de çalışma boyuncu sunulmaya çalışılmıştır. Sinizm kavramının en ayırt edici tanımı olan 'aydınlanmış yanlış bilinç' kavramı ise Aydınlanma düşüncesi etrafında ele alınmıştır. Aydınlanmanın, özne ve bilinç kavramlarını nasıl yorumladığı tartışılarak 'aydınlanmış yanlış bilinç' olarak sinizm formülasyonunun sınırlılıkları sorgulanmıştır.
Organic food and mothers: Techniques of neoliberal governmentality and negotiation of multiple discourses of motherhood, risks, and organic food

Bu tez yedi yaş öncesi çocuğu olan annelerle yapılan on altı derinlemesine görüşme ve bir anne bloğunda yer alan yorum ve paylaşımların söylem analizini içeren bir saha çalışmasına dayanmaktadır. Şu soruları araştırmaktadır: annelerin çocuklarını organik besleme pratikleri ve motivasyonları birbirinden farklılaşmakta mıdır, neden ve nasıl?; bu pratikler öncelikli olarak annelerin görevi olarak mı görülmektedir, sebepleri nelerdir?; çocuğunu organik beslemek ayırt edici bir pratik midir?; şehirde farklı şekillerdeki organik gıda deneyimlerianneler arasındaki sembolik sınırlara katkıda bulunmakta mıdır? Araştırma bulguları annelerin çocuklarını organik besleme motivasyonlarının ve kaygılarının temelini dolaşımda olan çoğul söylemlerin oluşturduğuna işaret etmektedir. Çalışma, annelerin bu söylemleri yalnızca ve basit bir şekilde yeniden üretmediğini, onları birer fail olarak kendi pratiklerinde müzakere ettiğini, dönüştürdüğünü ve yeniden şekillendirdiğini ve bunda sahip oldukları ekonomik ve kültürel sermaye ile sosyal konumlanmalarının oynadığı rolü ortaya koymaktadır. Bunların perspektiflerin ve deneyimlerin çeşitlenmesi üzerindeki etkisini incelemekte ve bu pratiklerin yalnızca cinsiyet bazlı olmadığını, aynı zamanda sınıf temelli ve ayırt edici olduğunu göstermektedir. Araştırma ayrıca bu pratiklerin pekiştirdiği sembolik sınırları ele almakta ve bunu yaparken organik besleme deneyimlerinin altını çizdiği sosyoekonomik ve ahlaki sınırlara dikkat çekmektedir. Son olarak, bu vaka örneği aracılığıyla, çocukların gıda güvenliğini yönetmenin anneler özeline indirgenen bir sorumluluk biçiminde neoliberal yönetimselliğin bir tekniği haline geldiğini göstermektedir. Bilinçli ve özenli anne ideallerinin organik gıda ve risk söylemleriyle nasıl kesiştiğini ve bunu annelerin nasıl yoğun bir annelik performansı deneyimlediğini, yaşadıkları manevi/duygusal yükü irdelemektedir.
XIX. yüzyıl (1839-1921) İslamcı söyleminde ütopik bilincin bir yansıması olarak medeniyet kavramı: Thomas More'un Ütopya'sı ve medeniyet söylemi

'Medeniyet' sözcüğü, 'civilisation' sözcüğüne Türkçede karşılık olarak türetilmiştir. Modern bir kavram olan civilisation, ilerlemeci düşünceye dayalı olan toplumsal evrim fikrinin bir ürünüdür. Avrupa toplumlarında görülen civilisation'un gelişmemiş kavimlere aktarılması düşüncesi, kolonyalizmin meşrulaştırılmasında kullanılmıştır. İlkelliğin zıddı olarak civilisation sözcüğü, normatif ve kurgusal bir gerçekliği yansıtması nedeniyle ütopik bir karakter içermektedir. Sekülerizm ile toplumsal dünyanın yapılanmasında tanrısal düzenin yerine insani ve akli bir düzenin kurulabileceği fikri baskınlaşmıştır. Bununla ilişkili olarak Rönesans Dönemi'nde ütopyacılık ortaya çıkar. Civilisation sözcüğünün doğduğu Aydınlanma Dönemi'nde, ilerlemenin yönünü gösterir biçimde bir anlam taşıyan ütopyacılık; insan aklına verdiği önem ve merkezi konum ile kurgusal bir gerçekliği esas almaktadır. Ne var ki Avrupa'nın siyasi üstünlüğü sebebiyle civilisation kavramı ve onun idealist gerçekliği, evrensel bir gerçeklik olarak sunulmuştur. Osmanlı Devleti'nin Batılılaşmasına bir tepkiyle ortaya çıkan İslamcı ideoloji, söz konusu evrensel civilisation söylemini içselleştirdi. XIX. Yüzyılda İslamcı ideologlar, önerdikleri İslami devlet esaslarını da kuşatıcı bir mahiyette olan İslam Medeniyeti'nden söz ettiler. Bu çalışmada XIX. Yüzyıl Türkiye İslamcılarının siyasal söyleminde yer bulan İslam Medeniyeti kavramı ile genel olarak medeniyet tasavvurlarının ütopyacı unsurlar ihtiva ettiği gösterilmektedir.
Türkiye'de kamu ve özel televizyon kanallarında haber üretim süreçlerinin işleyişi

Medya günümüzde hem ekonomik hem de siyasi alanın tahakkümü altındadır. Türkiye örneğinde bu durum son on yıl içinde siyasi alanın lehine değişmiştir. Medyaya uygulanan baskı özellikle haber medyası üzerinden görülebilmektedir. Habere uygulanan sansür haberin üretim sürecinde başlamaktadır. Böylece baskı ile birlikte sansür ve otosansür de haber medyası içerisinde içselleştirilmeye başlanmıştır. Medya göreli özerkliğini yitirmiştir. Bu tezin amacı da, Türkiye'de hem kamu hem de özel televizyon kanallarında haber üretim süreçlerinin işleyişine sosyolojik bir açıdan yaklaşmak ve bu işleyişi yapı-fail ikiliğini aşarak analiz etmektir. Bu doğrultuda haber üretim sürecinin işleyişindeki sorunların, ortaya konan bir kültürel ürün olarak haberi nasıl etkilediği ve bu etkinin neo-liberal yapı içerisinde bir fail olarak haberci üzerinden nasıl işlediği Bourdieu'nün alan teorisinden destekle incelenmiştir. Bu bağlamda Türkiye'de kamu ve özel televizyon kanallarında çalışan yirmi üç haberciyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
İlköğretim kurumlarında ders dışı egzersiz faaliyetlerine katılan öğrencilerin sosyalleşme düzeyleri

Bu çalışmada Ders Dışı Egzersiz Faaliyetlerine katılan öğrencilerin sosyalleşme düzeylerindeki değişim ve ders dışı egzersiz faaliyetlerinin öğrencilerin sosyalleşme düzeyine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, Manisa Merkez bir ilköğretim okulundaki 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinden 30'u uygulama, 30'u kontrol olmak üzere toplam 60 öğrenci ile çalışma yürütülmüştür. 60 öğrenciyi belirleme aşamasında aynı okulda bulunan 6.7. ve 8. sınıflarda toplam 157 öğrenciye sosyalleşme durum tespiti ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların tamamı, sosyalleşme ölçeği puanlarına göre küçükten büyüğe doğru sıralanmış ve en az sosyalleşme puanlarına sahip ilk altmış kişi arasından rastlantısal örnekleme yöntemi ile olarak, uygulama ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Uygulama ve kontrol gruplarına ön test olarak SDTÖ uygulanmış ön test sonrası uygulama grubuna ders dışı egzersiz faaliyetleri etkinlikleri düzenlenmiş, kontrol grubuna ise normal okul yaşantısı devam ettirilmiş, ek olarak ders dışı egzersiz faaliyetleri yaptırılmamıştır. Çalışma sonunda ise (13. hafta) uygulama ve kontrol grup öğrencilerine sosyalleşme durum tespiti ölçeği tekrar son test olarak uygulanmıştır. Bu testlerden elde edilen bulgular SPSS 16 istatistik paket programı ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Ders Dışı Egzersiz faaliyetlerine katılımın, öğrencilerin sosyalleşme düzeylerini anlamlı biçimde arttırdığı bulunmuştur.
Ankara, 1923-1950: The socio-spatial manifestation of republican will

Tezde modernleşme süreci içerisinde kentsel dönüşümün mekansal, sosyal, kültürel ve estetik boyutları, belli bir modernleşme ideolojisi ile olan ilişkisi içerisinde incelenmiştir. Ankara; yeni kurulan devletin başkenti olarak, Cumhuriyet'i kuran ve biçimlendiren Kemalist ideolojinin modernleşme projesinin cisimleşmiş doğrudan bir yansıması olarak ele alınmıştır. Ankara'nın oluşum süreci tarihsel bir derinlik içinde incelenmeye çalışılmıştır. Bundan dolayı kentsel, kültüre, sosyal dönüşümünmahiyetini anlamak için geleneksel Osmanlı şehrinin ideal bir modeli olarak İstanbuldikkate alınmıştır. Osmanlıdan Cumhuriyete kentlerin yapısall dönüşümü bütün bir kültürel alanı kuşatan bir kriz nosyonu içinde incelenmeye çalışılmıştır. Cumhuriyet seckinlerinin bir ulus, ulusal kimlik ve ulusal kültür oluşturmacabalarının açık ve en saf şekliyle tezahür ettiği en önemli mekan Ankara olmuştur. Dolayısıyla Ankara'nın inşa süreci Cumhuriyet dönemi modernleşmesinin sosyal kültürel boyutlarını anlamamız açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Ankara bağlamında geleneksellik ve modernlik arasındaki gerilimler içinde modern ve ulusal bir üst kültür oluşturma süreci ve sonuçları tezde incelenmeye çalışılmıştır.
Modernleşme ve değer değişimi: Mr. Erbil örneği

Günümüzde sosyal ve kültürel değerler hızlı bir şekilde değişmektedir. Özellikle 21. yüzyılın meydana getirdiği teknolojik gelişimler ve genişleyen sosyal ağlar dünyada var olan toplumsal etkileşimi sınırlayan çizgileri ortadan tamamen kaldırabilecek kadar ilerleme göstermiştir. Bundan dolayı modernleşme olguları sınırları aşarak dünya genelinde yaygınlaşmaya başlamıştır. Benzer dönüşümlerin yaşandığı yerlerden biri olan Kürdistan Bölgesel Yönetiminde de etkileşim ağı ile birlikte değişimler yaşanmaya başlamıştır. Bu bağlamda ele alınan bu tez çalışması Kürdistan Bölgesel Yönetiminde meydana gelen kültürel ve sosyal değer değişimlerini ele almaktadır. Analiz birimi olarak seçilen Mr. Erbil moda grubu üzerinden hem moda olgusu hem de yaşanan sosyo-kültürel değerler üzerindeki değişimi kültürün yeniden üretimi çerçevesinde ele alınacaktır. Bunların yanı sıra modernite ve modernleşme kuramları Kürdistan Bölgesel Yönetiminde yaşanan kültürel, sosyal ve mekansal değerler üzerinden tartışılmıştır. Bu bağlamda Kürdistan Bölgesel Yönetiminde özellikle 2003 sonrası gözle görünür bir şekilde kültürel değişme olmuştur.
Political psychology in understanding Al-Qaeda: Why and how?

Bu çalışma, el-Kaide'yi anlamakta politik psikoloji yaklaşımlarının açıklayıcı gücünü incelemektedir. El-Kaide, Dünya çapına yayılmış hücrelerden oluşan ve yerel militan İslamcı gruplarla işbirliği içerisinde faaliyet gösteren bir ağdır. Bu özellikleriyle el-Kaide'yi anlamak, birey ve grup düzeyinde analizleri, disiplinler arası ve çok yöntemli bir araştırmayı ve süreç ve kapsam odaklı bir çalışmayı gerektirir. Bu bağlamda politik psikolojinin sunduğu yaklaşımlar el-Kaide'yi anlamakta önemlidir. Politik psikolojinin sunduğu yaklaşımlara bakıldığında, psikanaliz temelli yaklaşımların el-Kaide'yi anlamakta çok açıklayıcı olmadığını görmek mümkündür. Psikanalitik yaklaşımlar ışığında el-Kaide gibi uluslararası bir ağın mensuplarına dair ortak yönler bulmak zorlaşmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma grup düzeyinde analizlerin daha faydalı olacağını savunmaktadır. El-Kaide'nin eylemlerinin nedenlerini, sürecini ve sonuçlarını anlamakta sosyolojik yaklaşımlar, sosyal psikolojiye ait ahlaki çözülme mekanizmaları yaklaşımı, gelişim psikolojisine ait sosyal öğrenme teorisi ve geniş grup psikolojine ait kavramsallaştırmalar açıklayıcı olacaklardır.
Türk toplumunda kadının çalışmasına yönelik varolan yaygın değer yargıları ve yansımaları 'Bankacılık sektöründe bir uygulama'

Bu araştırmanın amaçlarından ilki, Türk toplumunda kadının çalışmasıyla ilgili değer yargılarının kaynaklarını oluşturan grupların alt boyutlarının ve bu alt boyutlara ait kompzisyonların belirlenmesidir. Türk toplumunda var olan ve kadının çalışmasıyla ilgili söz konusu yaygın değer yargılarının kaynakları bu çalışmada aile, kadının kendi, çalışma yaşamı, cinsiyet rolleri, çalışma nedeni ve yasalar olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın ikinci amacı, söz konusu değer yargılarının, çalışan kadınlar üzerindeki yansımalarının demografik özelliklere göre belirlenmesidir. Araştırma, seçilen altı bankanın yedi ilçesindeki şubelerinde çalışan kadın personel üzerinde yapılmıştır. Denekler genel olarak değerlendirildiğinde, geleneksel kadınlık rolleriyle ilgili değer yargılarından uzaklaştıkları belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda yaş, eğitim, medeni durum, görev, çalışmaktan duyulan memnunluk, eşin memnunluğu, eşin eğitimi, çalışma yaşamında karşılaşılan sorunlar, çalışma yaşamı süresi değişkenlerinin, denek grubunu oluşturan kadınların sözü edilen yaygın değer yargılarına katılımlarında anlamlı farklılıklar yarattığı bulunmuştur.
1950-2007 genel seçimler bağlamında siyasal temsil: Diyarbakır örneği

Temsili demokrasilerde yurttaşlar siyasi haklarını doğrudan doğruya değil, kendi seçtikleri temsilciler aracılığıyla kullanırlar. Bu durum yurttaş ile seçmiş olduğu vekili arasında bir siyasal temsil ilişkisi meydana getirir. Bu nedenle siyasal temsil, temsili demokrasinin işleyişi bakımından en önemli hususlardan biridir. Çünkü bir ülkede temsilin gerçekleşme derecesi ve niteliği aynı zamanda o ülkedeki demokrasinin niteliğini ve kalitesini de ortaya koyar. Türkiye çok partili demokrasiye 1950 yılında geçmişştir. Aslında Türkiye'de demokrasi deneyiminin Osmanlı dönemine kadar uzanan bir geçmişşi vardı ve bu geçmişş ülkede demokrasi adına önemli bir birikim meydana getirmişti. Fakat bu birikime rağmen başlayan demokratik süreç, sorunlu bir süreçti. Demokrasiyi içine tam olarak sindiremeyen kesimler olduğu gibi iktidarın seçim yoluyla el değiştirmesine alışık olmayan ve bunu kabullenmekte zorlananlarda vardı. Bu yüzden 1950'de başlayan demokratik süreç gelişimini tamamlayamadan, başladıktan on yıl sonra askeri müdahaleye maruz kalarak kesintiye uğradı. Demokrasiye yönelik bu tür müdahaleler belli aralıklarla ve çeşitli şekillerde günümüze kadar devam etti. Türkiye'de zaman zaman müdahalelere maruz kalarak kesintiye uğrayan ve ülkenin diğer sosyal ve ekonomik şartlarından etkilenen demokratik sistem, sağlıklı bir seçmen-vekil ilişkisi geliştiremedi. Bunun sonucunda da her dönemde bir siyasal temsil sorunu var olageldiSiyasal temsil sorununun ortaya çıkmasının ve devam etmesinin birden fazla nedeni vardır. Demokratik sistemin maruz kaldığı müdahaleler, siyasi partilerin sık sık kapatılması, uygulanan seçim sistemleri, insanların yaşamını etkileyen sosyoekonomik durum, siyasal katılma yollarının ve araçlarının azlığı, yeterli olmayan sivil toplum örgütlenmesi, seçmenlerin etkin olmadığı adaylık süreçleri gibi faktörler tüm ülkede siyasal temsili etkileyen nedenlerdir. Tüm bu nedenlerin yanında bir de siyasal temsili etkileyen bölgesel faktörler de vardır. Bu faktörlere verilebilecek en iyi örnek Türkiye'nin özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde uzun süre hakimiyetini sürdüren ve siyasette etkin olan ağalık, şeyhlik, din adamlığı benzeri yapılardır. Ülkenin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde siyasal temsilin, diğer nedenlerin yanı sıra ağalık, şeyhlik, din adamlığı benzeri yapıların da etkisinde kalarak olumsuz etkilenmesi, bu bölgelerde, Türkiye'nin diğer bölgelerine nazaran daha ciddi sorunlara yol açmıştır. Bu bölgelerde temsil sorunun yaşanması, zaten var olan sorunların biraz daha büyüyerek devam etmesinde de etkili olmuştur. İşleyen bir demokratik sistemde yurttaşların hiçbir yapının etkisi altında kalmadan tercihlerini özgür iradeleri ile kullanmaları, siyasal katılmada bulunmak için fırsat ve imkanlara sahip olmaları ve en iyi şekilde temsil edilmeleri gerekir.
Engelliliğin iktidarla ilişkisi: Sosyolojik bir çözümleme

Bu araştırmanın amacı engelliliğin iktidarla ilişkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda engelli bireylerin topluma entegre olmalarında ya da olamamalarında iktidarın rolü incelenmiştir. Araştırma engelli bireylerin deneyimlerine ilişkin olduğundan konuyu derinlemesine anlamak için nitel yöntem tercih edilmiştir. Konu ile ilgili ayrıntılı literatür taraması yapılmış ve buna uygun yarı yapılandırılmış soru formu hazırlanmıştır. Araştırma Konya'da, yirmi engelli ile derinlemesine görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Sorulara verilen cevaplar temalara ve alt temalara ayrılmıştır. Araştırmada; engelli haklarının, toplumun engellilerle ilgili algılarının ve engellilerin kendileriyle ilgili algılarının belirlenmesinde hakim söylemin çok etkili olduğu görülmüştür. Hakim söylemi belirlemede politik iktidar, sosyal politikalar, kültür ve medya etkilidir. Kamusal alanlarda engellilerin özel gereksinimleri çok fazla dikkate alınmadan düzenlemeler yapılmaktadır, bu durum engellilerin sosyalleşmesinde ve engelli olmayanlarla temasını sınırlamaktadır. Sosyal temasın sınırlı kalmasından ötürü engellilerle ilgili toplumsal algının pek olumlu olmadığı görülmüştür. Türkiye'de engelliğe yaklaşımın yardım temelli olması toplumun engellileri aciz, yardıma muhtaç olarak algılamasına neden olmaktadır. Medyanın engellilerle ilişkin olumsuz imgeleri de bu algıyı pekiştirmektedir. Engellilere hizmet veren rehabilitasyon merkezleri, görme engelli ve işitme engelli okullarının açık işlevinin engellilerin özel gereksinimleri düşünülerek eğitimde fırsat eşitliği sağlamak olduğu gizil işlevinin ise engellileri özel mekanlarda tutarak toplumun homojen görünümünü korumak olduğu düşünülmektedir. Bu ayrıştırma sosyal teması sınırlandırmaktadır. Yapılan çalışmada eril iktidarın ürettiği cinsiyet rollerinin engelli evliliğinde belirleyici olduğu görülmüştür. Engelli erkeklerde çapraz evlilikler yaygınken engelli kadınlarda çapraz evlilikler fazla görülmemekle birlikte evlilik oranları da düşüktür.
Birlikte yaşama koşulları: Kıbrıs Pile Köyü üzerine yapılan niteliksel çalışma, 2012

Kıbrıs'ta Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türklerin birlikte yaşam sürdüğü Pile Köyü'ne ilişkin bilgiler toplanmıştır. Kıbrıs'ta 1974 Barış Harekatı'ndan önce süren karma yaşam, bugün sadece Pile Köyü'nde devam etmektedir. Bu bölgedeki birlikte yaşam ilişkileri, kimlik tanımları ve sosyo-kültür modelleri incelenerek Pile halkının düşünceleri irdelenmiştir. Araştırma verileri toplanırken niteliksel araştırmadan faydalanılarak derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma kapsamında köyde yaşayan 12 Kıbrıslı Rum ve 12 Kıbrıslı Türk toplam 24 haneden çeşitli yaş gruplarından birer kişi ile görüşülmüştür. Köy halkından seçilen örneklemin, cinsiyetleri, yaş grupları ve etnik grupları eşit olarak temsil edecek şekilde araştırmaya katılması sağlanmıştır. Görüşmelerde, katılımcılara kişisel bilgileri ve kişinin yaşadığı coğrafyada karşılaştığı önemli olaylara ilişkin sorular sorularak yaşanan olayların onu nasıl etkilediği anlaşılmaya çalışıldı. Köydeki gündelik yaşam, yerel yönetim anlayışı ve Annan Planı hakkında katılımcıların fikirleri alınarak siyasi tutumları anlaşılmaya çalışıldı.
İktidar ve beden: Türkiye'de başörtüsü sorunu

İktidar kavramı, hem sosyal ilişkiler bazında hem de siyasal zeminde tartışılan bir kavramdır. İktidarın yapısall özellikleri, kullandıkları araçlar dönemsel olarak değişmektedir. Geleneksel dönemlerde öldürme ve işkence yöntemlerini kullanan iktidar, modern dönemde hegemonik ve söylemsel özelliğini ön plana çıkarmaktadır. Geniş alana yayılan iktidarın bedene müdahalesi, beden-iktidar ilişkisini ortaya çıkarmaktadır. Modern hegemonik ve söylemsel özelliğe sahip yönetici devlet, genelde nüfus üzerinde, özelde de kılık kıyafet üzerindeki denetimini geniş alan yaymıştır. Müdahaleler, kıyafet biçimlerinde olduğu gibi bedene de olabilir. Beden, toplum içinde sürekli müdahalelerle karşı karşıya kalabilmektedir. Bedene müdahale kılık kıyafette de yoğunlaşmaktadır. Türkiye'de bir beden politikası olarak başörtüsü sorununun ele alınması, iktidarın bedene müdahale alanını açığa çıkarmaktadır. Bu bakımdan Türkiye'de başörtüsü sorunu, bu tez çalışmasında bir beden politikası olarak ele alınmıştır.
Fransa örneğinde vatandaşlık tartışmaları

Bu tez, küreselleşme ve göç çağında cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının, farklılık talepleri ile karşı karşıya kalmış olduğu durumu Fransa örneği üzerinden incelemektedir. Fransa'nın 1789 Devrimi ile başlayan, siyasi ve toplumsal değişim ve dönüşüm süreci sonunda, 'eşitlik', 'özgürlük' ve 'kardeşlik' ile birlikte laiklik ilkesi etrafında tanımlanan ve jus soli ilkesine dayalı bir cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışına sahip olması, küreselleşme ve göç çağında cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının Fransa örneği üzerinden incelenmesinin temel nedenidir. Fransa on dokuzuncu yüzyıldan itibaren komşu ülkelerinden göçmen kabul etmiştir, ancak İkinci Dünya Savaşı'nı izleyen dönemde Avrupa ülkelerinden göç durma noktasına gelmiştir. Bu nedenle, yirminci yüzyıldan itibaren ama özellikle de İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra başta eski sömürgeleri olan Cezayir, Tunus ve Fas olmak üzere Avrupa dışından ülkelerden göçmen kabul etmesi, Fransa'yı yirminci yüzyılın son çeyreğinde Müslüman göçmen gerçeği ile baş başa bırakmıştır. Bu kapsamda, Cezayir, Tunus ve Fas kökenli Müslüman göçmenlerin din temelli talepleri neticesinde ortaya çıkan vatandaşlık kurumu merkezli yapılan tartışmalar incelenmiştir. İlk olarak Müslüman göçmenlerin entegrasyonuna yönelik politikalar değerlendirilmiştir. Daha sonra, 1986 yılından itibaren vatandaşlık kanununun jus soli ilkesi etrafında tanımlanması durumu ile ilgili reformlar ele alınmıştır. Fransız cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışının merkezinde yer aldığı varsayılan laiklik prensibi, Müslüman göçmenlerin inançlarının bir parçası olarak başörtüsü konusu ile birlikte eğitim kurumu üzerinden incelenmiştir. Müslüman göçmenlere dernek kurma hakkının verilmesi ile 1981 yılında başlayan süreç, Fransız devletinin İslam'ı kontrol altına alma girişimi olarak görülebilecek olan bir takım gelişmeler ışığında ele alınmıştır. Fransa'da 1980'lerden itibaren entegrasyona yönelik politikalar başta olmak üzere Müslüman göçmenlere yönelik uygulamaların cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışı çerçevesinde şekillenmiş olması durumu, Fransa'nın de facto çok kültürlü bir toplum olması gerçeği ile birlikte değerlendirilmiştir.