Soren Kierkegaard'ın varoluş alanlarında benliğin oluşmaması sorunu ve bir çözüm önerisi olarak sevgi alanı

Soren Kierkegaard'in Varoluş Alanlarında Benliğin Oluşamaması Sorunu ve Bir Çözüm Önerisi Olarak Sevgi Alanı adını taşıyan bu çalışma, Kierkegaard'ın benlik tanımından hareket eder. Bu tanıma göre benlik tinin ve bedenin, sonlunun ve sonsuzun, özgürlüğün ve zorunluluğun bir sentezidir. Tin ve beden arasındaki sentezin üçüncü öğesi ruh, sonlu ve sonsuz arasındaki sentezin üçüncü öğesi an, özgürlük ve zorunluluk arasındaki sentezin üçüncü öğesi olanakhlıktır. Sentezi kuran ve benliğin öğelerini tanımlayan asıl öğe ise ruhtur. Bu ruh, Hıristiyanlık inancının tüm varsayımlarına sahiptir. Bu nedenle Kierkegaard, kendi benlik anlayışını paganizmin benlik anlayışına Hıristiyanlık varsayımlarının eklenmesi olarak görür. i 1 Kierkegaard, varoluşun doğasını aydınlatmak için varoluş alanlanmanl söz eder. Var olan bir kişinin önünde estetik, etik ve dinsel varoluş alanı olmak ülereuç varoluş alanı bulunur. Kişi bunlardan yalnız birini tercih edebilir, bu şekilde kendi varoluşuna da yön vermiş olur. Bunu kendi özgür iradesi ile gerçekleştirir. Bu şekilde nasıl yaşayacağına ve kim olacağına da karar vermiş olur. Tensel yaşamın etkin olduğu estetik varoluş alanı 'doğal veya sonlu ben' e, bir ödev alanı olan etik varoluş alanı 'toplumsal ben'e, Tanrı ile bireysel ilişkinin esas olduğu ve bu uğurda etik ödevin askıya alındığı dinsel varoluş alanı ise 'teolojik veya sonsuz ben'e karşılık gelir. Doğal ben yalnız kösnül tutkularını tatmin etmenin peşinde olduğundan bencillik olarak ortaya çıkar. Bu yaşam biçimi onu toplum ve ahlak dışı bir tip haline getirir. Estetikçi yaşamını toplumsal yükümlülüklerden kaçarak sürdürür. Evli değildir, kamusal bir görev almaz. Özgürlüğünü kısıtlayacak bütün sorumluluklardan kaçınır. Etikçi ise evlidir. Sorumluluk almaktan kaçınmaz. Varoluşu baştan sona ödev duygusu içinde geçer. Dinsel varoluş alanında birey ve Tanrı ilişkisi etkin olur. Kişi Tann'ya karşı duyduğu sorumluluk adına, etik alanda ortaya çıkan ödev duygusunu yitirir. Etiğin evrensel, nesnel ve toplumsal normlarından yoksundur. Bu alanda ödev duygusu ve Tanrı ile bireysel ilişki olan inanma duygusu bir karşıtlık içinde ortaya çıkar. Tann'ya karşı sorumluluk ödev duygusunu, ödev duygusu da Tann'ya karşı olan sorumluluğu askıya alır. Bu şekilde etik estetiği, dinsel varoluş da etiği yadsır. Görüleceği üzere Kierkegaard'ın varoluş alanlarında tinin ve bedenin, sonlunun ve sonsuzun, özgürlüğün ve zorunluluğun sentezi olarak bütüncül benlik söz konusu değildir. Estetik varoluş alanında yaşayan birey 'sonlu veya doğal ben'e, etik varoluş alanında yaşayan birey 'toplumsal ben' e, dinsel varoluş alanında yaşayan birey ise 'sonsuz veya teolojik ben'e sahiptir. Fakat bu benler 'kısmi benler' dir, söz konusu öğelerin sentezinden oluşan bütüncül bir benlik niteliği göstermezler. Bu durum tez içinde 'varoluş alanlannda benliğin oluşamaması' olarak nitelendirilir ve bu çalışmanın temel savlanndan birini oluşturur. Tezin temel savlanndan biri de bütüncül bir benin 'sevgi alanında' ortaya çıktığı yönündedir. Sevgi alanı, Kierkegaard'ın diğer eserlerinin aksine kendi ismiyle yayınladığı Sevginin Eserleri' nden çıkışını alır. Sevginin Eserleri ise kaynağını İncil'de bulan 'komşu sevgisi'nden hareket eder. Bu sevgi biçiminin ilk aşamasında 'ben sevgisi', ikinci aşamasında 'öteki sevgisi', üçüncü aşamasında 'Tann sevgisi' ortaya çıkar. Çünkü kişi komşusunu kendini sever gibi sevmelidir. Ancak bu şekilde gerçekten Tann'yı sevmiş olur. Bu sevgi biçiminde Tann'ya karşı olan ödev, diğer insanlara karşı olan ödevi, yani etik ödevi göreli hale getirmez. Aynı şekilde toplumsal ve ahlaksal yükümlülükler de Tann'ya karşı olan ödevi göreli hale getirmez. Bu alanda estetik içerimli sorunlar ise ruhsal sevgi ile bir çözüme kavuşurlar. Bu şekilde erotik sevgi, şefkate, merhamete, paylaşmaya, dostluğa dönüşerek ruhsal bir nitelik kazanır. 275 Taşdelen, Vefa, The Question Incompleteness of Self in Kierkegaard's Existence Spheres and Love Sphere as the Solution of the Problem, Ph. D. Thesis, Advisor: Prof. Dr. Şahin Yenişehirlioğlu, 285p.