turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hamzavİ'nin Hamza-namesi (34. cilt) inceleme-metin-sözlük

Eski Anadolu Türkçesi'nin önemli kaynaklarından biri olan Hamza-name, 14. yüzyılın ikinci yarısında şair Ahmedi'nin kardeşi Hamzavi tarafından kaleme alınmıştır. Hamza-name, halk hikayelerinin genel adıdır. Hamza-name, halk edebiyatının özelliklerini taşır. Bu eserde, Hz. Muhammed'in amcasının hayatı anlatılıyor. Bu eserde Hz. Hamza'nın kişisel özellikleri, İslam dininin korunması, savaşlardaki cesur davranışları, kahramanlıkları, adaletsiz davranışlara karşı direnişi ve dürüstlüğü anlatılmaktadır. Hz. Hamza, bu özellikleri sebebiyle halkın ilgisini ve beğenisini kazandı. Onun özellikleri dönemin eserlerine yansır. Hamza-name, İslamiyet sonrası teşekkül eden Türk destanıdır. Hamza-name; Türkler'in İslamiyet'i kabulünden sonra Türk halkının yaşam şeklinde, kültüründe, edebiyat dünyasında hak ettiği yeri almıştır. Hamza-name, Türkler arasında kabul görmüş önemli bir eserdir. Türk halkının Hamza-name eserine ilgi göstermesinin nedeni; halkın İslam dinine saygı duyması ve dilinin anlaşılır olması büyük rol oynamaktadır. Hamza-name, İslami kahramanlık destanlarının anlatıldığı ilk eserdir. Hamza-name, destandan menkıbeye geçiş sürecinin ürünüdür. Hamza-name adlı destani hikayeler, aslen Arap kaynaklıdır. Bu eser; ilk olarak İran Edebiyatı'na, daha sonra Türk Edebiyatı'na kazandırıldı. Hamza-name; halk arasında yüzyıllarca okunmuş ve halk tarafından kahvehanelerde, yeniçeri ocaklarında ve kalelerde okutulmuş bir eserdir. Hamza-name'nin toplamda bilinen yetmiş iki cildi vardır. Çalışmamızda Hamza-name'nin otuz dördüncü cildini inceledik. Öncelikle, metnin transkripsiyonunu aktardık. Sonra metni özetledik. Sonra kelime hazinesi bakımından zengin olan metnin sözlüğünü yaptık. Ardından metindeki kişilerin ve yerlerin adlarını gösteren bir index hazırladık.
Ravzatü'l-İnşa

Çalışmamız inceleme, metin, sözlük ve tıpkıbasımdan oluşmaktadır. Ganizade Nadiri'nin münşeat hakkında teorik bilgi verdiği ve bazı mektuplarını içeren bu eserinin inceleme kısmında öncelikle yazar ve edebi kişiliği hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra da mecmualara, münşeatlara ve mektuplara dair genel tanımlar aktarılmış ve Ravzatü'l-İnşa'nın dili, üslubu ve muhtevası ile ilgili bilgiler verilerek inceleme kısmı bitirilmiştir. Bu bölümün ardından münşeatın metni ve tıpkıbasımı ile sözlüğü verilerek çalışmamız noktalanmıştır.
XVI. yüzyıla ait bir Tezkiretü'l-Evliya tercümesi

Bu çalışma, Tezkiretü'l-Evliya XVI. yüzyılda Feridüddin Attar'ın Tezkiretü'l-Evliya isimli eserinin Türkçeye mensur tercümesinin çevriyazıya aktarımı ve metin sözlüğünü içermektedir. Üzerinde çalıştığımız Tezkiretü'l-Evliya Tercümesi 16. yy sonlarında İsfendiyaroğulları devrinde Hacı Hüsrev B. Abdullah tarafından istinsah edilmiştir. Elimizdeki eserin konusundan ziyade en önemli yönü beylikler dönemine ait olmasıdır. Giriş, Metin, Sözlük ve Tıpkıbasım, çalışmayı oluşturan bölümlerdir. Metin bölümünde, esere ait 240 varağın transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Sözlük bölümünde metnin söz varlığı ayrıntılı şekilde sıralanmış ve kelimeler, deyimler metinde geçtiği anlamıyla verilmiştir. Çalışmanın sonunda eserin tıpkıbasımı yer almaktadır.
Yeni Uygurca ve Özbekçe fiilimsiler

Bu tezin konusunu Yeni Uygurca ve Özbekçedeki fiilimsi ekleri, bunların fonksiyonları ve yapılan oluşturmaktadır. Yeni Uygurca ve Özbekçenin dışındaki diğer Türk dillerinden de örneklemeler yer almaktadır, örnekler çevirileriyle birlikte verilmiştir. Özellikle Türkiye Türkçesinde kullanılan fiilimsi ekleriyle karşılaştırmalar yapılmıştır. Karluk Grubu, Güneydoğu Grubu, Türkistan-Uygur Grubu vb. isimlerle adlandırılan Yeni Uygurca ve Özbekçenin içinde bulunduğu Türk dilleri grubu, Türk medeniyetinin uzun asırlar merkezini oluşturmuş geniş bir coğrafyada konuşulmaktadır. Yeni Uygurca ve Özbekçe, bugün siyasi olarak ayrı toplulukların dilleri olarak görünse de yakın geçmişşe kadar aynı kaderi ve kültürü paylaşmış insanların dilidir. Bu nedenle, iki dil arasındaki benzerlik oldukça fazladır. Farklılıklar ise fonetik özelliklerde yoğunlaşmaktadır. San Uygurca ve Salarcadaki fiilimsi kullammlanyla ilgili örnekler çok az sayıda verilebilmiştir. Yeni Uygurca ve Özbekçeyle aynı gruptan olan bu iki dille ilgili yazalı eser ve kaynaklar, dar bir alanda ve az sayıda insan tarafından konuşulduktan için yeterli değildir. Bu çalışma yapılırken Yeni Uygurca ve Özbekçeye ait çeşitli türlerden edebi ve bilimsel eserler taranmış, fiilimsi ekleri tespit edilmiştir. Buna göre Özbekçede 3, Yeni Uygurcada 2 isim-fiil eki; Yeni Uygurcada 11, Özbekçede 10 sıfat-fiil eki; Özbekçede 8 zarf-fiil eki, 11 sıfat-fiilden türemiş zarf-fiil eki; Yeni Uygurcada 9 zarf-fiil eki, 12 sıfat-fiilden türemiş zarf-fiil eki saptanmıştır. Aynca, sıfat-fiillerin edatlarla meydana getirdikleri zarf-fiil kalıplaşmalarına da değinilmiştir.
Ez-Zeccacİ ve el-&Icirc;dah fİ'ileli'n nahv eserinin Arap dilindeki yeri

ez-Zeccaci (ö. 337 /948) h. IV. asırda Abbasi devletinin ikinci dönemi sayılan bir dönemde yaşamıştır. Bu dönem, ilme, sanata değer verilen, birçok kıymetli alimin yetiştiği ve kıymetli eserlerin yazıldığı parlak bir dönemdir. ez-Zeccaci, Gramer, morfoloji ve edebiyat alanlarında çok sayıda kitap yazmıştır. el-İd ah , ez-Zeccaci'nin ilk kaleme aldığı eserlerdendir. Nahiv illetlerini teorik olarak ele alan kitaplardan günümüze ulaşan en eski eserdir. el-İd ah , aynı zamanda nahivciler ve nahiv ekolleri arasındaki tartışma ve sebeplerini inceleme konusunda yazılan ilk kitap olarak kabul edilir. Bu eser okuyucuya nahiv konularının illetlerini, illetlerinin tarihi seyrini ve gelişimini izah eder. Bununla birlikte Nahiv ekollerinin bu konudaki görüşlerine de değinir. Ayrıca nahiv tarihi ile fıkhın ilişkisini de ortaya koyar.
Sakarya ili yerleşim yerleri adları

Yer adları bilimi çalısmaları özellikle son yıllarda önem kazanmaya baslamıstır. Bu çalısma, yer adı yapımındaki tercihlerin fotoğrafını çekmek, dille ilgili unsurları açıklamak, ses ve sekilmeselelerini ele almak, Sakarya iline bir kültür hizmeti sunmak maksadıyla yapılmıs bir çalısmadır. Bu çalısmada Sakarya ili sınırları içerisindeki merkeze bağlı köy, cadde, sokak ve mahalle adlarıyla ilçe ve ilçelere bağlı köy adları ele alınmıstır. Giris'le baslayan tez çalısması; Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının anlam incelemesi, sekilincelemesi, gramatikal dizini ve tasnif çalısmaları seklinde bes bölümden meydana gelmektedir. Giriste çalısmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi, içeriği ve sınırlılıkları belirtildikten sonra adbilim, yer ad bilim konusuna değinilmis, ad bilim ve yer ad bilim alanında çalısma yapandilciler ve çalısmalarından bahsedilmistir. Ardından Sakarya ilinin tarihi, coğrafyası, ilçeleri ve Türk yerlesimi konuları hakkında bilgi verilerek yörenin tanıtılması amaçlanmıstır. Birinci bölüm olan Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının anlam incelemesi kısmı iki ana baslık altında ele alınmıs, bu baslıkların da alt baslıkları yapılarak yerlesim yerleri adları anlamsal açıdan daha ayrıntılı sekilde açıklanmaya çalısılmıstır. İkinci bölümü olusturan Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının sekil incelemesi kısmındayerlesim yerleri adları, tamlamalar, kelime birlesmeleri ve ekler bakımından ele alınmıstır. Üçüncü bölümü olusturan Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının gramatikal dizininde yerlesim yerleri adları ve bu adlara gelenekler alfabetik olarak sıralanmıstır. Dördüncü bölümü olusturan Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının söz varlığı kısmında yerlesim yerleri adlarının söz varlığına çesitli açılardan değinilerek toplam Sakarya ili yerlesim yerleri adları söz varlığından bahsedilmistir. Besinci bölümde ise anlamsal, sekilsel ve sayısal tasnifleryer almıstır. Sonuç ve öneriler kısmında da Sakarya ili yerlesim yerleri adlarının incelenmesiyle varılan sonuçlar ifade edilmistir.
An Investigation of the pragmatic competence of Turkish learners of english requests: A cross-cultural study

oz İNGİLİZCE ÖĞRENMEKTE OLAN TURK ÖĞRENCİLERİNİN RİCALARDAKİ EDİMBİLİMSEL YETENEKLERİNİN ARAŞTIRMASI: KÜLTÜRLERARASI BİR ÇALIŞMA Mengi, Bünyamin Yüksek Lisans, İngiliz Dili Eğitimi Tez Danışmanı: Doç. Dr. Joshua M. Bear Aralık 2001, 108 sayfa Bu çalışma öncelikle İngilizce öğrenmekte olan Türk öğrencilerinin ricalardaki kibarlık stratejilerini değişik durumlarda anadili İngilizce olan insanlara benzer bir şekilde kullanıp kullanamadıklarını araştırmıştır. Bunun yanında, bu çalışma İngilizce öğrenmekte olan Türk öğrencilerinin anadillerindeki edimbilimsel kalıpları ikinci dil öğrenim deneyimlerine aktarıp aktarmadıklarını incelemiştir. Bu amaçla, öncelikle İngilizce öğrenmekte olan Türk öğrencilere ve anadili İngilizce olan deneklere içinde sosyal ve psikolojik etkenlerin değişkenler olduğu bir konu ve dört duruma ait yazılı söylem tamamlama testleri verilmiştir. Bir başka deyişle, bu çalışma konuşma sırasındaki kibarlık derecesinin ricada bulunan ve vricada bulunulan kişi arasındaki göreceli sosyal ve/veya psikolojik uzaklığa bağlı olarak değişip değişmediğini araştırmıştır. Ardından, yine aynı amaçla, anadili Türkçe olan deneklerden aynı yazılı söylem tamamlama testinin Türkçe'ye çevrilmiş halini yanıtlamaları istenmiş ve sonuçlar İngilizce öğrenmekte olan Türk deneklerden elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Bu, İngilizce öğrenmekte olan Türk deneklerin hedef dil üretimlerinde anadillerine ait edimbilimsel rica kalıplarına güvenip güvenmediklerini bulmaya yardımcı olmuştur. Sonuçlar, İngilizce öğrenmekte olan Türk öğrencilerinin kibarlık stratejilerini anadili İngilizce olan deneklere benzer bir şekilde genellikle kullanabildiklerini ve aynı ana türe ait kibarlık stratejilerini, onlara ait eklentileri ve sesleniş sözlerini kullanma eğiliminde olduklarını göstermiştir. Ancak, daha ayrıntılı bir inceleme, ricada bulunulan kişinin algılanan sosyal ve/veya psikolojik uzaklık ya da yakınlığının değişmesine bağlı olarak ricalardaki kibarlık stratejilerinin kullanımı konusunda bütün denek gruplarında bazı değişiklikler olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra, İngilizce öğrenmekte olan Türk öğrencilerinin anadillerine ait edimbilimsel rica kalıplarını ikinci dil öğrenme deneyimlerine genellikle aktarmadıkları gözlemlenmiştir.
A corpus-based analysis of predicates used in the introduction and conclusion sections of Turkish academic texts

Bu çalışmanın amacı insan bilimleri, temel bilimler ve uygulamalı bilimler alanlarında yazılmış Türkçe bilimsel metinlerin giriş ve sonuç bölümlerinde hangi eylemlerin kullanıldığını, bunların sıklığının neler olduğunu, kendilerinden önce ad, sıfat veya zarf gibi hangi sözcük öbekleriyle birlikte olduklarını, alanlar arası kullanımlarda farklılık ya da benzerlik olup olmadığını ve akademik bir tür oluşturmada Türkçe bilimsel metinlerde eylemlerin etkilerinin neler olduğunu saptamaktır. Giriş bölümü alanla ilgili genel bir çerçeve çizmekte, araştırma soruları ile hipotezlerini, çalışmanın önemi ile amacını, sınırlılıkları ve yapılan Türkçe-İngilizce bilimsel metin çalışmalarını içermektedir. Yöntem kısmında bu çalışma için hazırlanan bir milyon sözcüklük özel amaçlı derlemin tasarım özellikleri, bu derleme ait makale sayıları, yılları ve hangi alanlara ait oldukları, grafik gösterimleri, örneklem oluşturma tekniği, derlemden NooJ ve AntConc gibi programlar yardımıyla veri işleme yöntemleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın bulguları yer almaktadır. Öncelikle Türkçe'de yazılmış bilimsel metinlerin giriş ve sonuç bölümlerindeki yüklemlerin genel bir dökümü verilmiştir. Bunlar ayrı ayrı eylem, ad, sıfat ve zarf olarak incelenmiştir. En sık karşılaşılan kullanımlar belirlenmiştir. Ayrıca eylemlerin aldıkları eklerle ilgili genellemeler yapılmıştır. Daha sonra, alanlar arası en sık 15 eylemin giriş veya sonuç bölümlerindeki görünümleri nitel ve nicel açıdan araştırılmış, beraberinde kullanılan sözcük öbekleriyle ilgili örnekler verilmiş ve alanlar arası karşılaştırmalar yapılarak genellemelere ulaşılmıştır. Son olarak üç alanın giriş ve sonuç bölümlerine bakıldığında, altı bölümün beşinde kullanılan görülmektedir eyleminin eylem-üye yapısı incelenmiş, birlikte kullanıldığı sözcüklerle ilgili betimlemeler yapılmıştır. Son bölümde ise çalışmanın sonuçları aktarılmıştır.
Firdevsi-i Rumi, Süleymanname (38. cilt), dil özellikleri, metin, söz dizini

Bu çalışmada 16. yy. başlarında yazıldığı bilinen Firdevsi-i Rumi tarafından yazılmış Süleymanname adlı eser incelenmiştir. Eserin öncelikle nüshaları tespit edilmiş olup biri Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi 1529 numarada kayıtlı; diğeri Manisa İl Halk Kütüphanesi, Akhisar Zeynelzade Koleksiyonu, 45 Ak Ze 226'de bulunmaktadır. Çalışmamada Manisa nüshası esas alınmış, Topkapı nüshasından da yararlanılmıştır. Çalışma; Firdevsi ve onun yazdığı eserler hakkında bilgi, eserin imla özellikleri, fonetik özellikleri, ekler, çeviri yazılı metin ve kelimeler dizininden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Firdevsi'nin hayatı, eserleri ve çalışmaya konu olan Süleymanname adlı eseri hakkında dönemin ve günümüzün çeşitli kaynakları taranarak detaylı bir şekilde verilmiştir. İmla bölümünde eserin yazım özellikleri tespit edilmiş, fonetik bölümünde ise eserdeki döneme ilişkin ses olayları incelenmiştir. Ekler bölümünde kelimelere getirilen yapım ve çekim ekleri ele alınmış Eski Anadolu Türkçesi dönemi bağlamında değerlendirilmiştir. Çeviri yazı bölümünde eser Arap harfli metinden Latin harflerine transkiribe edilmiştir. Dizin bölümünde eserde geçen kelimeler çekim ekleri gösterilmek suretiyle alfabetik olarak verilmiştir. Yine eserde geçen özel isimler ayrı bir başlık altında dizin olarak tasnif edilmiştir. Çalışmanın sonunda eserin Manisa nüshası tıpkıbasım olarak varak ve satır numaraları verilerek çalışmaya eklenmiştir.
Erbilli Ama Yusuf Garİbİ Efendi Dİvanı sözlüğü

Her şair eserine kendinden bir parça iz bırakmaktadır. Şairin eserinde kişiliğini, hayat hikayesini, yaşantısından tecrübelerini ve yaşadığı dönemin özelliklerini yansıtabilmektedir. Günümüz okurları bu izleri şairlerin eserlerine yansıttığı kadarıyla bilmektedir. Esere baktığımızda şairin karakter yapısını, zevklerini ve sanata karşı estetik anlayışına hakim olabilmekteyiz. Bu tez çalışmasında klasik Türk edebiyatının XVIII. yüzyıl şairilerinden Erbilli Ama Yusuf Garibi Efendi'nin divanının bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü hazırlanmaya çalışılmıştır. Erbilli Ama Yusuf Garibi Efendi Divanı, metinlerin sistemli bir şekilde bağlamlı dizinlerinin hazırlanmasına imkan veren TEBDİZ sistemine girilmiş ve Divan içerisindeki bütün şiirlerin kelimelere, şiirdeki anlamına uygun manaları verilmiştir. Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük yöntemiyle hazırlanan Erbilli Ama Yusuf Garibi Efendi Divanı Sözlüğü sayesinde şairin üslubu ve kullandığı kelimelerden döneme ait dil yapısıyla ilgili bilgilere yer verilmiştir.
Türkçe sözdiziminde yan cümle ve kullanımları

Türkçede yan cümleler, bir fiilimsi veya fiilimsi öbeğine indirgenerek bir başka cümlenin bünyesinde yer alan cümleyi temsil eden yapılardır. Yan cümlelerle ilgili ilk olarak bu yapıların kısmen de olsa bir cümle değerine sahip oldukları belirtilmelidir. Yan cümlelerde kurucu ögeyi temsil eden fiilimsilerin -çekimsiz olmasına rağmen- yüklem gibi görev yapıp özne, nesne, tümleç gibi çeşitli cümle ögelerini etrafında toplayabiliyor olması, bunu göstermektedir. İkinci olarak, her yan cümle bir başka söz dizimi içinde çeşitli görevler üstlenir ve bu söz dizimine ait bir unsur olarak kullanılır. Böylece, yan cümleler sayesinde kendi içinde yüklemden, özneden, nesne veya tümleçten oluşan bir sözdizimsel yapının bir başka söz dizimi içinde yüklem, özne, nesne veya tümleç olarak kullanıldığı örneklerle karşılaşırız. Üçüncü olarak, yan cümle ile yan cümlenin içinde yer aldığı söz dizimi arasında çeşitli yapısall ve anlamsal bağlantılar kurulmaktadır. Bu bağlantılar, bir taraftan yan cümlenin yapısall sınırları içinde her zaman bulunmayan zaman unsuru ile özne, nesne veya tümleç gibi ögelerin neler olduğunu bildirmekte bir taraftan da yan cümlenin içinde yer aldığı cümleyle nasıl kaynaştığını gösteren oldukça ilginç oluşumların örneklerini sunmaktadır. Bu üç hususun ayrı ayrı verdiği fikirler, neticede birbirini tamamlayarak yan cümlelerin temel özellik ve kullanımlarıyla ilgili önemli bilgiler vermektedir. Bu çalışmada, yan cümleler bu üç husus doğrultusunda ele alınarak incelenmiştir.
Şemseddin Sami'nin Küçük Kamus-ı Fransevi adlı Fransızca-Türkçe sözlüğünün Transkripsiyonu

Bir dili öğrenebilmek için sözlüklerin önemi çok büyüktür. Türk dilinde Divanü Lügati't-Türk adlı eserden bugüne dek yüzlerce sözlük yazılmıştır. Bu sözlükler Türkçeden Türkçeye olabildiği gibi; Türkçeden yabancı dile tek yönlü; yabancı dilden Türkçeye tek yönlü; hem Türkçeden yabancı dile, hem de yabancı dilden Türkçeye çift yönlü şekilde olagelmiştir. Ayrıca manzum ve mensur olmak üzere her iki türde sözlükler yazılagelmiştir. Bu sözlüklerin hepsi kültür hayatımız için ayrı öneme sahiptir. Karahanlı Türklerinin İslamiyeti kabulünden 1839 yılındaki Tanzimat Fermanı dönemine kadar en çok sözlüğü hazırlanan diller Arapça ve Farsça olmuştur. 1839 yılından sonra ise bu dillerin yerini batı dilleri almıştır. Batı dilleri içerisinde en çok sözlüğü hazırlanan başlıca diller de Fransızca ve İngilizce olmuştur. Tanzimat'ın fermanı olan 1839 ile Cumhuriyetin ilanı olan 1923 dönemi arasındaki katalog taramalarında bu döneme ait 50'den fazla sayıda Fransızcadan Osmanlı Türkçesine ve Osmanlı Türkçesinden Fransızcaya sözlük kaydına rastlanmaktadır. İnceleyeceğimiz eser büyük dilci Şemsettin Sami'nin 'Küçük Kamus-ı Fransevi' adlı 7+651+ 5 sayfalık Fransızcadan Osmanlı Türkçesine sözlüğüdür. 1839- 1923 arasında hazırlanmış Fransızca-Türkçe ve Türkçe-Fransızca sözlükler kısaca tanıtılacaktır. Daha sonra Şemsettin Sami'nin 'Küçük Kamus-ı Fransevi' adlı eserinin tam metin halinde transkripsiyonu yapılacaktır.
Afganistan'ın Faryab ili örneğinde klasik İslami medreseler ve Arapça eğitimi

Afganistan İslam cumhuriyetinin maarif tarihine baktığımızda bu ülkede çeşitli eğitim öğretim kurumlarının olduğunu görürüz. Bu eğitim kurumlarının en önemlilerinden biri de tarihi İslamiyet'in ilk yıllarına dayanan medreselerdir. Bu araştırma, özü ve amacı itibariyla Afganistan'ın Faryab ilinde bugüne kadar eğitim faaliyetlerini devam ettiren klasik İslami medreseler, bu medreselerde okutulan İslami ilimler ve Arapçayı konu edinmektedir. Bu çalışmanın konusu olan medreselerin tarihi ve fiziki durumları gibi hususlarla ilgili malumatlar, gözlem ve bilir kişilerle yapılan mülakatlar yoluyla elde edilmiştir.
HPSG teorisinin ve semantik frame teorisinin bir uygulaması olarak, sahne betimleyen doğal dil cümlelerinden görsel yapılar inşa edilmesi

Bu tez çalışması, Head-Driven Phrase Structure Grammar Teorisinin ve Semantik Frame Teorisinin Bir Uygulaması Olarak, Sahne Betimleyen Doğal Dil Cümlelerinden Görsel Yapılar İnşa Edilmesi üzerine yapılmıştır. Çalışmada, bedensel deneyimlerimizin zihnimiz üzerindeki biçimlendirici etkisi üzerine yapılan çalışmalardan olan İmge Şema ve Mecaz Yansıtma kuramlarına uygun olarak, nesnelere yapılan yön atamaları incelenmiştir. Bunlar aşağıdaki biçimde belirginleştirilmiştir. İnsana olan üç benzerlik üzerinden:Tam BenzerlikTepe Taban BenzerliğiUzunluk BenzerliğiBir benzerlik olmadığı durumda :Durağan nesnenin anlatıcı bakışına göre yön kazanmasıHareket halindeki nesnenin hareket yönünde yön kazanmasıÇalışmada ayrıca, anlatıcının sahneye göre durumları incelenmiş, sahnenin kendisine referans, sahne içindeki bir noktaya sabit referans ve sahnede değişen noktalı referans kavramları irdelenmiştir. Çalışmada, doğal dille kodlanmış anlam çerçevesi içerisinde verilen nesneler ve nesneler arası ilişkileri girdi olarak alan, çalışmada savunulan yerleşim kurallarını uygunluk değerlendirmesinde kullanan Genetik Algoritma uygulamasıyla 3 boyutlu sahne yorumunu üreten bir uygulama yazılımı sunulmuştur.
İbn Hamdan'ın Süalat ve fFevaidü'l-Hac risalelerinin tahkİk, tahrİc ve değerlendirilmesi

Bu çalışma, hicri III. ve IV. asırlarda yaşamış Horasan muhaddislerinden, başta Ebu Ya la'nın Müsned'i olmak üzere birçok hadis eserinin ravisi Ebu Amr Muhammed b. Ahmed b. Hamdan en-Neysaburi el-Hiri'nin (ö.376/987) günümüze el yazması olarak ulaşıp henüz neşredilmemiş Süalat isimli hadis cüz'ü ile Fevaidü'l-hac isimli eserinin 4. cüz'ü üzerinedir. Çalışma kapsamında bu iki el yazma eserin tahkiki, içerdiği hadislerin tahrici ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Tez, bir giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, metodu ve kaynakları kaydedilmiştir. Birinci bölümde; İbn Hamdan'ın hayatı, ilmi şahsiyeti, ilim talebi için gerçekleştirdiği ilmi yolculuklar, hocaları ve tespit edebildiğimiz eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde; Fevaidü'l-hac isimli eserin tanıtımı ve değerlendirilmesi sadedinde, kitabın müellife aidiyetinin isbatı, müellifin kaynakları ve hadis tarihindeki konumu arz edilip, el yazma nüshası tanıtılmış, nüshanın tahkikinde ve hadislerin tahricinde izlenen metod izah edilmiştir. Üçüncü bölümde de; aynı şekilde Süalat adlı hadis cüz'ünün tanıtımı ve değerlendirilmesi yapılıp, eserin tespit edilebilen kaynakları ile hadis literatüründeki konumuna değinilmiş, el yazma nüshasının tanıtımından sonra tahkik ve tahricte takip edilen yöntem anlatılmıştır. Bu bölümün sonunda ilk üç bölümün hazırlanmasında istifade edilen kaynakların Türkçe bibliyografyası kleeklenmiştir. Dördüncü bölümde ise; Fevaidü'l-hac ve Süalat adlı iki eserin Arapça olaraktahkiki ve hadislerinin tahrici gerçekleştirilmiştir. Son olarak, tahkik ve tahrictemüracaat edilen kaynakların Arapça bibliyografyası eklenmiştir.
Ahmed-i Daİ, Ta'Bİr-Name, (100NB-208B) giriş çevriyazılı metin -indeks-tıpkıbasım

Yazma eserlerin Türk Dili alanına kazandınlmasının, bugün bile çözülememiş dil ve gramer sorunlarının aşılmasında ve sonuçlandırılmasında yararlı olacağı açıktır. Çdışmamızın amacı Ahmed-i Dai'nin Ta'bir-name adlı eserini Türk dili alanında yapılan bilimsel araştırmalara, günümüz Türkçe'sine kazandırmak ve bu bağlamda Türk dilinin evreleri içinde Ta'bir-name'yle XV. yüzyıl Türkçe'sine bir ışık tutmaktır. Eserin incelenmesinde çevriyazı kuralları, dönemin dil özellikleri ve bilimsel esaslar göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca indeks sıralamasında Kutadgu Bilig indeks sıralama sistemine bağlı kalınmıştır. Çalışmanın sonucunda bir rüya tabirnamesi olan eserin tümü günümüze kazandınlrmş, ayrıca aTlimizin XV. yüzyıldan bu yana tarihi gelişinıinin gözlemlenmesi için bir zemin hazırlanmış ve tabirname incelemelerine de bir ömek teşkil edilmiştir..
Şerhu'l-Muğni, Şerhu Katri'n-Neda, Şerhu Şüzuri'z-Zeheb ve el-Fevaidu'd-Dıyaiyye fi Şerhi'l-Kafiye'de şahit beyitlerin tahlilleri

Arap dili ve edebiyatında şahid/delil olarak kullanılan beyitler, şiirler gramer kitaplarında satır aralarında dağınık şekilde yer almaktadır. Şerhu'l-Muğni, Şerhu Katri'n-Neda, Şerhu Şüzuru'z-Zeheb ve el-Fevaidu'd-Dıyaiyye fi Şerhi'l-Kafiye'de yer alan, örnek olabilecek şahid beyit ve şiirleri bu tez çalışmamızda bir arada sunarak, bu alandaki boşluğu bir nebze de olsa doldurmayı düşündük. Delil gösterme açısından Arap şiir beyitleri, Arap gramerinde büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızda, bu eserlerde örnek olarak geçen şevahid beyitleri ve delil olarak kullanıldığı hususları kaynağından tespit etmeye çalıştık. Söz konusu beyitlerin söyleyeni, söyleniş sebebi konularında yeterli bilgi mevcut değildir. Bunun tespit ve analizinin yapılması ise ayrı bir önem taşımaktadır. Bu çalışmamızda; beyitleri nahiv konuları başlığı altında inceledik. Bunun yanında; beytin Arapça metnini verdik, bahrini ve söyleyenini belirttik, beyit hakkında ulaşabildiğimiz bilgi ve beytin tercümesini de verdikten sonra delil olarak kullanıldığı konuyu belirtmeye çalıştık.