turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Modernizm ve şiddet 'Hannah Arendt'

Bu çalışmada, Hannah Arendt'in, modernleşme ile birlikte insanın kaybettiği değerler ve bu değerlerin azalışıyla yükselişe geçen şiddet arasındaki ilişki incelenmiştir. Filozofun, insanı çoğulluk içindeki eylem ve konuşmalarıyla tanımlaması, modern insan söz konusu olduğunda değişir. Çalışmada bu değişimin nedenleri ve sonuçları vurgulanmak istendi. Arendt'in birey olarak insandan başlayan ve en sonunda kitle toplumun bir parçası haline gelen insanın yaşama durumlarının sorgulayıcı serüvenini incelemek amacıyla hazırlanan bu tezde, insanın bu serüvende karşılaştığı şiddet'in farklı boyutları sergilenmeye çalışılmış ve Arendt'in modern dünyaya getirdiği farklı eleştirilerle modernizm ve şiddet arasındaki ilişki irdelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, modernliğe giden süreçler incelenirken, ikinci bölümünde şiddet konusu incelendi. Yaşamın anlamlı olması gerektiğini ısrarla vurgulayan Arendt, modern insanın bu hayatın anlamını yitirmiş olduğunu belirterek şiddetin bu anlamsız yaşamdakini yerinin altını çizer.
'geçmiş uzun sürer': louis althusser'in niccol&ograve; machiavelli okumasına dair genel bir değerlendirme

Bu çalışmanın amacı, Louis Althusser'in Machiavelli'i nasıl okuduğunu tartışmaktır. Bu doğrultuda çalışma üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm Niccolo Machiavelli'in siyasal düşüncesinin genel nitelikleri incelemektedir. İkinci bölüm Louis Althusser'in siyasal teorisini anlamaya çalışmaktadır. Üçüncü bölüm ise Althusser'in Machiavelli okumasının temel özelliklerine odaklanmaktadır.
A debate on the constitution of subject in feminist theory and politics

Feminizm de özne kategorisi tartışması hareketin başından itibaren hem teoride hem de politikada sıklıkla tartışılagelen bir konu olmuştur. Teorik bir kavram olan 'kadın' ile dünyada var olan maddi varlıklar olarak 'kadınlar' ayrımında bulunarak yapmış olduğum bu çalışmada feminizmde 'kadın' kategorisinin imkanı, gerekliliği ve kullanışlılığı tartışılacaktır. Bu problemler çerçevesinde, feminizmin öznesi olarak kadın kategorisini öncelikle olarak tarihsel bir bağlamda tartışacağım. Ardından feminizm için kadın kategorisinin zorunluluğuna itiraz eden ve feminizmi kimlik politikası bağlamında eleştiren Judith Butler'ın teorisini sunacağım. Daha sonra ise feminist politikadan kimi örneklerle bu kategorinin kullanıldığı durumlarda ortaya çıkan bazı problemleri aktaracağım. Feminist teori ve politika arasında var olan bu gerilimin ise feminizme güç veren ve onu kendi kendini eleştirebilen, üretken bir hareket olmasını sağlayan bir durum olduğunu öne süreceğim.
Thomas Hobbes'ta yasa üzerine bir inceleme

Thomas Hobbes, modern siyaset felsefesinin önde gelen filozoflarından biridir. Onun bütünlüklü felsefesi, yaratmış olduğu kavramlarla daha açık ve anlaşılır hale gelmiştir. Siyaset felsefesinde sıklıkla kullanılan kavram ya da kavramlaştırmalar da Thomas Hobbes'un felsefesinde böylelikle yeniden anlamını bulmuştur. Klasik öğretilerin çok uzağında kalan Thomas Hobbes'un felsefesi doğa-yasa ilişkisine dayanmaktadır. Bundan dolayı Thomas Hobbes'un siyaset felsefesindeki ilk hareket noktası doğa durumu anlatısıdır. Hobbes, doğa durumu anlatısından doğa yasası ve toplum sözleşmesi kavramlaştırmalarına ulaşmıştır. Doğa durumu anlatısının siyaset felsefesinde hareket noktasını oluşturmasının temel sebebi de insanın en temel ihtiyacı olan güvenlik ihtiyacını en iyi açıklayan anlatı olmasıdır. Güvenlik ihtiyacı, korkunun tetiklediği bir ihtiyaç olduğundan insan, doğa yasasından yola çıkarak toplum sözleşmesini gerçekleştirmiş ve devleti yaratmıştır. Devlet de böylelikle toplum düzeninin getirmiş olduğu barışın en büyük temsilcisi ve koruyucusu konumuna yükselerek, toplumsal güvenlik ve barış ilişkisinin en önemli unsuru haline gelmiştir. Olgusal olanın üzerinde teolojik ve metafizik bir olması gereken olarak konumlanan yasa, Hobbes ile birlikte radikal bir dönüşüme uğramıştır. Hobbes'un kurguladığı yasa, devlet ve egemen özdeşliği yasanın geleneksel kökenlerinden kopuşuna olanak sağlamıştır. Yasa ile ilgili bu kırılma Batı siyasal teorisinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu çalışmanın temel amacı Thomas Hobbes'un yasa üzerine düşüncelerini siyasal ve hukuksal bağlamda ele almaktır.
Meşruiyetin kaynağı olarak milli iradenin değeri

Çalışmada millet iradesinin yasal meşruiyetin temelini teşkil edip edemeyeceği sorunu ele alınmaktadır. Çoğunluğun iradesinden doğan yasaların meşru olup olmayacağı, şayet bu soruya verilecek cevap olumsuz ise meşruiyetin temelinineyin teşkil edeceği hususları millet ve irade kavramlarının tarihi analizinden yola çıkılarak değerlendirilmiştir. Millet iradesi düşüncesi, Rousseau'nun genel irade kavramının içeriği ile günümüzde de cari olduğundan özellikle Rousseau'nun geneliradesinden doğan milli irade mefhumu ele alınmıştır.
Nietzsche felsefesinde güç istenci olarak devlet ve hukuk

Bu çalışma 'Nietzsche'de bir hukuk felsefesi var mıdır? ve 'Nietzsche'nin çağdaş düşünceye katkıları modern hukuk eleştirisinde nasıl görünüm kazanmıştır? sorularını yanıtlamaktadır. Nietzsche hukuk felsefesini doğrudan konu edinen bir eser yazmamıştır. Bununla beraber o batı metafizik geleneğinin ve ahlak düşüncesinin büyük bir eleştirmenidir. Bu çalışmada hukuk felsefesi bağlamında Nietzsche'nin varlık, bilgi, ahlak eleştirisinin doğal hukukçu geleneğin varsayımlarını ters yüz ettiği ve tarihselleştirdiği ileri sürülmektedir. Nietzsche doğadan, insan doğasından akıl yoluyla elde edilebilecek evrensel ahlak ilkeleri olduğu varsayımına karşı çıkmaktadır. Hakikat düşüncesine dayanan bu evrensel ilkeler güç mücadeleleri içinde kurgulanmaktadır. Doğal olan/insan yapımı olan ayrımı, doğadaki ahlak yasaları düşüncesi, ahlaki manada evrensel adalet düşüncesi, insan doğasından gelen haklar düşüncesi, doğa durumu varsayımı güç istencine dayalı yorumlar olarak tarihsel süreçte ortaya çıkmaktadır. Nietzsche ayrıca devletin kaynağını kuvvet ve mücadelede gören bir düşünür olarak siyaset felsefesi bakımından sosyal sözleşmeci görüşün de karşısında yer almaktadır. Birinci bölüm Nietzsche'nin hukuk ve devlet görüşünü bu yönleriyle ortaya koymaktadır. Nietzsche'nin modern bilim eleştirisi, perspektivizmi, anlam ve yorum üzerine görüşleri postmodern düşünürler üzerinde belirleyici olmuştur. İkinci bölüm Nietzsche ve Postmodernizm ilişkisini ortaya koymaktadır. Modern hukukun postmodern eleştirileri Nietzsche'nin felsefesiyle büyük paralellikler sergilemektedir. Eleştirel çalışmaların hukukun ideolojik ve belirsiz olduğu tezi Nietzsche'nin dilbilimsel özcülüğü reddini yansıtmaktadır. Postmodern siyaset felsefesinde radikal demokrasi yaklaşımları ve feminizm için Nietzsche zaman zaman kaynak olarak görülmüştür. İkinci bölüm genel olarak Nietzsche ve Postmodernizm ilişkisine dayanarak ileri sürülen bu yaklaşımları da ele almaktadır.
Heidegger ve Foucault'nun dil felsefesi

Bu çalışmanın amacı, Martin Heidegger ve Michel Foucault'nun dil felsefesini incelemek ve düşüncelerini diğer dil felsefesi eserleri ile karşılaştırmaktır. Her iki filozofun da dil görüşleri, varlık görüşleriyle bağlantılı olarak ele alınmıştır. Bunun yanı sıra modernizm eleştirileri ve modern insanın durumuna yönelik görüşlerine de yer verilmiştir. Heidegger ve Foucault; varlığı gözden kaçırdığı ve köklerinden uzaklaştığı için analitik ve karşılaştırmalı dil felsefelerini eleştirmektedirler. Heidegger'e göre varlığın taşıyıcısı olan insan, kendini dilde göstermektedir. Teknik ve bilim, dili de teknik bir araç haline getirerek, onu özünden uzaklaştırmaktadır. Bu nedenle analitik ve mantıkçı dil felsefesi terk edilmelidir. Çünkü varlığın özü, hesaplar arasında kaybolmuştur. Varlığın özünün dönüşü için ''Nasıl düşünmeliyiz?'' sorusunu sormalıyız. Düşünme ve dil, aynı şeydir. Dil, ifade aracı değildir; insanın edimlerinin bizzat mekanıdır. Heidegger'in düşünceleri, Foucault'yu da etkilemiştir. Fakat düşünceleri arasında benzerlikler kadar farklılıklar da bulunmaktadır. Foucault'ya göre her dönemde etkin olan, çağı biçimlendiren bir ''episteme'' vardır ve ondan kurtulmak mümkün değildir. Modern döneme kadar diğer bilgisel alanlar gibi dil de epistemelere bağlı olarak çeşitli süreçlerden geçmişştir. Ortaçağ ve Rönesans epistemesi, ''benzerlik epistemesi'' olarak üçlü bir yapıya sahiptir. Bu üçlü yapı; ''işaret eden'', ''işaret edilen'' ve ''benzerlik'' şeklindedir. Şeylerde gizli işaretleri bulma arzusu, mistik dil çalışmalarını doğurmuştur. Klasik epistemede ana konu, işaret edenle edilenin nasıl bağlanacağıdır. Söylemin görevi, şeyleri adlandırmaktır. Bu dönemde üç bilgi alanı ortaya çıkmıştır: Genel Gramer, Doğa Tarihi, Zenginliklerin Çözümlenmesi. Dilin taşıyıcısı ve ''varlığın bekçisi'' olan insan ise henüz yoktur. Ancak Modern episteme bir farka sahiptir. Bu dönemde dilin görevi, şeyler ve temsiller arasındaki bağı kurmaktır. Klasik dönemdeki Genel Gramer, Doğa Tarihi ve Zenginliklerin Çözümlenmesi alanları, sırasıyla şu alanlara dönüşmüştür: Dilbilim, Biyoloji, Ekonomi. Bu dönemde insan varlığı da Antropoloji yoluyla bilgi nesnesi olmuştur. Heidegger ve Foucault'nun dil felsefeleri, sonlu insan varlığına, anlamını geri kazandırma amacını taşımaktadır
Kant'ın ahlak felsefesinde koşulsuz buyruğun yeri

Bu çalışmada Kant'ın ahlak felsefesinin temelini oluşturan koşulsuz buyruk incelenmiştir. Kant, bilgi anlayışına sınır, çekmesinin yanında ahlak anlayışına da bunu uygulamak ister. Kant' m her ikisinde de aradığı şey sentetik a prioridir. Bununla birlikte Kant, koşulsuz buyruğun olanaklılığı üzerine tartışmasını yürütür. Kant' a göre, koşulsuz buyruk iyi isteme, ödev, özgürlük, ahlak yasası bağlamında değer kazanır. Koşulsuz buyruğun amacı insanlık için evrensel iyiye ulaşmaktır. Hiçbir çıkar koşul gözetmeden kabul edilen buyruk koşulsuz buyruktur.
İslam felsefesinde insanın özgürlüğü problemi

Ahlak felsefesinin en önemli problemlerinden biri de insanın özgürlüğü sorunudur. İslam düşüncesinde özgürlük problemi, daha ziyade, ontolojik ve metafizik bir sorun olarak görülmüş ve teosentrik bakış açısıyla ele alınmıştır. Problemin ahlaki yönüne yeterince ağırlık verilememiştir. Bu da, problemi çözmekten çok, yeni bir takım sorunları ortaya çıkarmıştır. Bizim bu tezde yaptığımız ise, Farabi ve Kadı Abdulcebbar'ın görüşleri ekseninde özgürlük problemine yeni bir çözüm önerisi sunmaktan ibarettir. Bunu yaparken de, ahlak felsefesinin ilkeleri ışığında, insanın merkeze alarak bir sonuca gidilmeye, dolayısıyla ontolojik ve metafizik yaklaşımın ortaya çıkardığı problemler ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde özgürlük problemine farklı yaklaşımlar ele alınmıştır. İkinci bölümde özgürlük problemi insan-merkezli bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Son bölümde ise, özgürlük problemi Tanrı-insan ilişkileri bağlamında ele alınarak bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.
Çağdaş zihin felsefesinde yapay zeka tartışmaları -Turing Testi ve yansımaları-

Zihin felsefesinde, zihin denilen şeyin ne olduğu konusunda fikir birliği yoktur. Zihnin neliği problemine dair tartışmalar, onun mahiyeti hususunda farklı tanımlamalara yol açmaktadır. Gelişen bilimle birlikte zihnin mahiyetinin nasıl tanımlandığına bağlı olarak onun üretilebilir bir şey olup olmadığı konusunda farklı fikirler ortaya çıkmıştır. Bunun neticesinde yapay zeka tartışmaları doğmuştur. Bahsi geçen alan; mühendislik ve tıp bilimleri içinde gelişirken, bu gelişmelerin doğurduğu sonuçların bir takım teolojik imaları da ortaya çıkmıştır. Çalışmamız, çağdaş zihin felsefesinde tartışılan yapay zeka konusunun bu imalarını ele almaktadır. Çalışmamızda, yapay zeka tartışmalarının kökeni ortaya konularak çağdaş bir tartışmanın arka planındaki temel felsefi problemlerin aydınlatılması amaçlanmıştır. Söz konusu amaca uygun olarak, öncelikle zihin-beden sorununa ve yapay zekanın imkanı probleminin teolojik imalarına odaklanılmıştır. Sonrasında yapay zeka tartışmalarında örnek olarak Turing Testi ve Çince Odası Argümanı anlatılmıştır. Turing Testine yöneltilen eleştirilerden bahsedilmiş ve eleştiriler tutarlılık açısından incelenmiştir. Bu çalışmalar neticesinde; çağdaş zihin felsefesinin bir tartışma alanı olan yapay zekanın temel felsefi sorunlar üzerinden şekillendiği, zihnin tanımlanması hususundaki farklı yaklaşımların, 'Bir zihin üretilebilir mi? sorusuna farklı cevaplar verdiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca; Turing Testi ve Çince Odası Deneyi, insanı makineden farklı kılan en önemli kabiliyetlerden birinin de konuşma yetisi olduğunu göstermiştir.
Nasreddin Tusi ve Ahmet Hamdi Akseki'nin ahlak anlayışlarının karşılaştırılması

Ahlak, insanlık tarihi boyunca bireyden başlayıp tüm toplumu kuşatan, insanlar arası ilişkilerde belirleyici rolü olan bir alan olarak varlığını sürdürmüştür. Bu öneminden ötürü çalışmanın giriş bölümünde ahlakın tarihi seyrinden kısaca bahsedilmeye çalışılmıştır. Ahlak felsefesinin iki önemli filozofunun ahlaka ilişkin görüşlerinin incelendiği bu çalışmada, farklı dönemlerde yazılmış olan iki eser temele alınarak bir anlamda ahlak düşüncesindeki gelişim ve değişim ortaya konmaya ve kıyaslamalar yapılmaya çalışılmıştır. Nasreddin Tusi, ahlak felsefesinde özel bir öneme sahiptir. Tusi ahlak konularını sistemleştirmiş, ahlak felsefesini mükemmel bir şekilde temellendirdiği eseri ve görüşleriyle kendinden sonra ahlak alanında yazılan eserlere ve fikirlere örneklik teşkil etmiştir. Tusi'nin eserinde nefsin tanımı, mahiyeti, yetkinliği, erdem ve erdemsizlikler, erdemsizliklerden kurtulma yolları, ev idaresi ve devlet yönetimi konuları üzerinde durduğu görülür. Çalışmanın birinci bölümünde bu eserin örnekliğinde klasik dönem ahlakı incelenmeye çalışılmıştır. Ahmet Hamdi Akseki Osmanlı'nın son dönemi ve cumhuriyetin ilk yıllarında yaşamış önemli bir fikir adamıdır. Akseki yazmış olduğu Ahlak İlmi ve İslam Ahlakı-Ahlak Dersleri adlı eserinde, düşünce tarihinde ortaya çıkan ekoller, ahlak felsefesinin esasları ve islam dinindeki yeri, ameli ahlak kısmında şahsi, ailevi, medeni ve dini vazifeler konularına yer verir. Çalışmanın ikinci bölümünde Akseki'nin ahlaki görüşleri ele alınırken bu eser örnekliğinde modern dönem ahlakı analiz edilerek karşılaştırılmalar yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde her iki ahlakçının ahlaka bakışı, konuları ele alış metotları, muhteva bakımından benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yolla ahlakı felsefi olarak inceleyen Tusi ile dini bir perspektiften yorumlayan Akseki'nin görüşlerinin karşılaştırılması yapılmaya çalışılacaktır.
Ahmet Mithat Efendi'de Avrupa fikri

Ahmed Midhat Efendi, Avrupayı ilk önce kitaplardan tanımıştır. Daha sonra Beyoğlunda Avrupa ve Avrupalılar hakkında bilgiler elde etmiştir. Ahmed Midhatın Avrupayı şümullü bir şekilde tanıması 1889 senesinde Stockholmde yapılan 8. Müsteşrikler Kongresi için gittiği Avrupa seyahati ile olmuştur. Ahmed Midhat Efendi, 71 gün kaldığı Avrupa da İngiltere ve İtalya hariç her yere gitmiş, daha önce kitaplardan malumat sahibi olduğu Avrupayı bizzat müşahede etme imkanı yakalamıştır. Ahmed Midhat Efendinin Avrupa Fikrinin oluşmasında işte bu müşahedeleri etkili olmuştur. Dolayısıyla Ahmed Midhatın Avrupa Fikrini anlamamızda bize yol gösteren birinci kaynak bu müşahedelerinin yer aldığı Avrupa da bir Cevelan kitabı olacaktır. Biz bu çalışmada 19. yüzyılda bir Osmanlı aydının Avrupaya hangi açılardan baktığını, neleri gördüğünü, neleri ön plana çıkarıp neleri geriye attığını irdelemeye çalıştık. İlerleme, gerileme, maddi terakki, manevi terakki, manevi tedenni, Avrupa da şehircilik, Avrupa da ulum-fünun, Avrupa da kültür-sanat, Avrupa da sosyal hayat kavramları üzerinden Ahmed Midhatın Avrupa Fikrini ortaya koymaya çalıştık.
Felsefi bir etkinlik olarak sinema

Tarihsel olarak bakıldığında genel olarak felsefe ve sinema arasındaki ilişkinindüşüncenin bir olanağı olarak görülmekten çok, birbirinden farklı iki disiplin olarak ele alınıp irdelendiğini gözlemliyoruz. Bu tezin amacı ise, özellikle Gilles Deleuze'ün konuyla ilgili görüşlerine dayanarak, felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin bir olanağı olabileceğini göstermektir. Bu yüzden tezde uygulanan yöntem, sinemayı felsefi kavramlar ışığında ele alarak sinemayafelsefeden bakmayı kapsar. İlk bölümde, sinemanın felsefi bir etkinlik olma olanağısinemanın kendi tartışmaları içerisinde irdelenmektedir; ikinci bölümde ise, aynısorun, Deleuze'ün hem hareket-imge ve zaman-imge kuramı hem de genel olarakfelsefeye yönelik görüşleri temelinde tartışılmaktadır. Tezde, felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin yeni bir olanağıolabileceğini göstermeye çalışırken, bu iki alan arasındaki karşılaşmanın yeni bir düşünme etkinliğini ortaya çıkardığı ileri sürülmektedir. Böyle noktadan hareketle, bu düşünme etkinliğinin sanatsal olduğu kadar felsefi bir etkinlik olduğu görüşü, Deleuze'ün saptamalarından yola çıkılarak gerekçelendirilmeye çalışılmaktadır. Bunun en temel nedeni, Deleuze ile birlikte felsefe ve sinema arasındaki ilişkininçarpıcı bir değişime uğramış olması ve bunun sonucunda onun felsefesinin her iki alan için de dönüştürücü etkiler yaratmasıyla açıklanabilir. Bu türden bir dönüşümü en çok, kavramlar icat eden felsefenin yanı sıra sinemanın da kavramlar yaratmada bir olanaklılığa kavuşmasında gözlemliyoruz. Bu olanaklılık, nesnesi imgeler olan sinemanın kavramlar yaratmada artık bir zemin işlevi görmesiyle açıklanabilir. Buolanaklılık sayesinde karşımıza artık imgelerden oluşan kavramlar çıkar; bunlar, imge-kavramlardır. Sinema ile felsefe arasındaki ilişkinin yeniden yapılandırılması ivanlamına gelen bu kavramsal dönüşüm, yeni bir düşünme yönteminin de habercisidir. Bu türden bir uslamlamanın doğuşunda ise, Deleuze ve öğretilerininetkisi büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla, Deleuze'ün felsefeye ve sinemayayaklaşımı, bu çalışmanın hem çıkış noktasını hem de yöntemini belirlemiştir.
Hukuki pozitivizmde yarar ilkesi ve Jeremy Bentham

Öncelikle belirtmemiz gerekir ki, Jeremy Bentham Batı felsefe geleneğinin önemli filozoflarından birisidir ve rasyonel yararcılığın kurucusu olarak görülür. Bu çalışmada, onun felsefesinin özgünlüğü ve ahlaki, hukuki sorunlara önerdiği yarar temelli çözüm önerilerinin hukuki pozitivizm içerisindeki yeri ve önemi irdelenmeye çalışılmıştır. Bentham'ın ahlak teorisinin öne çıkan belirleyicisi hazcı felsefedir. Ancak bu yeni bir öğreti değildir. Hazcı öğretinin tarihsel kökenleri Antikçağa kadar uzanmaktadır. Bu görüş, Antik çağda özellikle Aristippos ve Epikuros gibi filozoflar tarafından öne sürülürken, Yeniçağda Hobbes benci hazcılığı savunmuştur. Britanya ahlak felsefesinin önemli isimleri olan Hutcheson ve Hume yararcı görüşe temel olacak düşünceler öne sürmüşlerdir. İngiltere'de yararcılığı ilk savunan isimler ise Hartley, Brown ve Paley gibi teolojik yararcılar olmuştur. Yararcı teorinin Fransa'daki temsilcisi Helvetius iken, İtalya'da ise Beccaria, özellikle ceza hukukunda yararcı görüşler etrafında teorisini oluşturmuştur. Bentham, davranışların ahlaki iyiliğini ve doğruluğunu eylemin doğurduğu yarara bağlamıştır. Ona göre, birey, ahlaki eylemlerinde hazza yaklaşarak ve acıdan kaçınarak en büyük mutluluğa ulaşmayı amaçlar. Bentham, toplumsal düzeni ve işleyişi de bu ilke etrafında oluşturmuştur. O, hazcı ve yararcı ahlak felsefesinde özgünlüğü tartışılsa da, bu öğretiye farklı bir çehre kazandırmıştır. Ahlak ve hukuk görüşleriyle bağlantılı olan siyaset teorisi de en çok sayıda insanın en çok mutluluğunu sağlamayı hedeflemektedir. Bentham, bu amaç etrafında otoriter bir hükümet şeklini benimsemiştir. O, özgürlüğü, güvenlik unsurunun altında ele alması ile liberal gelenekten ayrılmıştır. Bentham özellikle İngiliz analitik ve iradeci pozitivizmi ve hukuk felsefesi için önemli bir isimdir. Hukuki sorunlara bilimsel tarzda yaklaşmış olan Bentham, adalet, sözleşme, doğal haklar gibi hukuk biliminin ve felsefesinin köklü kurumlarına/kavramlarına eleştiriler yönelmiştir. Bentham, hukuki pozitivizm içerisinde yer almasına rağmen, mevcut hukuku eleştirmiştir. Eleştirel ve reformist tavrını hem ahlaka hem de hukuka uygulamıştır. Köklü yöntemsel ve yasal değişikler onun felsefesinin ana prensiplerindendir. Bentham'ı yasal reformlara yönelten asıl sebep, İngiltere toplumunun mevcut durumunun işlevsizliği, düzensizliği ve köhneliğidir. Toplumsal düzeni yeniden sağlamak isteyen Bentham, başta ceza hukuku olmak üzere, hukukun tüm dallarına yararcı temelli yasalaştırma faaliyetini uygulamıştır. Aslında Bentham, cezayı sonuçları ve özü itibariyle saldırgan ve acı kaynağı bir eylem olarak görmekle birlikte, daha yüksek sayıda kişinin daha büyük mutluluğu için belirli şartlar altında kabul etmiştir. Ceza kuramı ve bu kuram paralelinde geliştirdiği Panoptikon, bireyleri toplumun lehine dönüştürmek ve ıslah etmek için en önemli öğelerdir.
Alfred North Whitehead'e göre açık gelecek düşüncesi ve özgürlük

Bu tez, Whitehead'in süreç felsefesinin açık gelecek düşüncesini ihtiva ettiğim ortaya koyarak, bu düşüncenin çizdiği alem tasavvuru içinde özgürlüğe ne kadar yer verildiğini göstermeyi amaçlamaktadır. Açık gelecek düşüncesi, evrende işleyen mekanizmanın değişime ve yeniliğe açık olduğu, bununla birlikte bu evrenin ve geleceğin belirlenebilir bir mahiyetinin olmadığı şeklinde ortaya konabilir. Bu düşünce evrende kapalı ve statik bir yapıdan bahsedilemeyeceği anlamına gelir. Değişim ve yenilik, daima ilerleyen ve yenilenen bir zamansal süreci gerçekleştirdiği için, evrenin dinamik bir sistem olduğunu, geleceğin ise yeniliğe daima açık olduğunu gösterir. Açık gelecek düşüncesi, temel argümanı olarak, alemde özgürlüğün olması gerektiğini savunduğu için, tüm varlıkların da özgür olmaları gerektiğini iddia eder. Alemde determinizme fazla yer vermeyen bu düşünceye göre, alemde yeniliğe doğru yaratıcı ilerleme süreci, varlıkların özgür bir şekilde gerçeklik kazanmaları ile mümkün olmaktadır. Bu sebepledir ki, Whitehead' e göre nihai ilke olan yaratıcılık, özgürlüğün ve yeniliğin de ilkesidir. Whitehead'e göre birer aktüel varlık olan Tanrı ve insan da özgürlükleri ile yaratıcı sürece katılmaktadır. Yüksek düzeyde bilinç sahibi olan insan, bilen ve kişilik taşıyan bir varlık olarak daha geniş bir özgürlük alanına sahiptir. Tanrı ise, alemdeki düzenin kaynağı ve koruyucusu olmakla, alemi sonsuza değin tecrübe edeceği için, Tanrı ve alem sonsuza değin yeniliğin ve yaratıcılığın imkanlarım içinde taşıyacaktır. Whitehead, bu çalışmada ortaya konulduğu gibi, açık gelecek düşüncesinin genel çizgilerini kendi felsefi sisteminde taşımakta ve özgürlük düşüncesinin bu sistemde ne kadar geniş bir şekilde yer aldığım göstermektedir.
Kötülük probleminin felsefi açıdan incelenmesi

Kötülük, farklı tanımları olmakla birlikte herkesin açık bir şekilde sezinlediği bir fenomendir. Düşünce tarihinin en eski ve en çok tartışılan problemlerinden biri de bu fenomenden yola çıkılarak ortaya atılmaktadır. Mutlak kudretli, mutlak alim ve mutlak iyi bir Tanrı fikri ile yeryüzündeki kötülüğün varlığı arasında çelişki olduğu iddiası, ortaya kötülük problemini çıkarmaktadır. Hume bu problemi şöyle dile getirir: 'Tanrı kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor? Öyleyse o güçsüzdür. Kötülüğü önlemeye gücü yetiyor da önlemek istemiyor mu? O halde kötü niyetlidir. Hem güçlü hem de iyi ise o halde kötülük nerden geliyor? Kötülük probleminin çözümüne yönelik yöntemleri kabaca iki başlıkta toplamak mümkündür. Bunlardan 'Savunma', formüle edilen problemin aslında bir tutarsızlık içermediğini göstermeye çalışan bir yöntemdir. 'Teodise'de ise bir adım ileriye giderek tutarsızlık olmadığı gibi, Tanrı'nın kötülüğe izin vermesinin gerekçesi ortaya konmaya çalışılır. İrade ile işlenen 'ahlaki kötülüğe' karşı Alvin Plantinga'nın tatmin edici bir açıklama getirdiği, modern din felsefesi literatüründe genel kabul görmüştür. 'Doğal kötülük' ün açıklanması konusunda ise Richard Swinburne'ün yaklaşımı yardımcı olabilir. İnsanların bir imtihan ortamında olduklarına dair yaklaşım ise her iki kötülük türünü açıklayıcı güce sahiptir. Bu çalışmada 'Özgür İrade Savunması' hem ahlaki hem de doğal kötülük bağlamında incelenecek, itirazlar değerlendirilecek ve bu çözümlerin imtihan paradigması ile ilişkisi ortaya konulacaktır. Ayrıca kötülük kavramının ontolojik temellendirmesinin kötülük probleminin çözümündeki rolü tartışılarak teizmin ateizm karşısındaki pozisyonu analiz edilecektir.