turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Uluslararası Hukuk ve Türkiye - ABD ilişkileri bağlamında eleştirel bir bakış açısıyla İncirlik Üssü'nün kullanımına dair bazı tespitler

Bu çalışmada uluslararası hukuk ve Türkiye-ABD ilişkileri bağlamında eleştirel bir bakış açısıyla İncirlik Üssü'nün kullanımına dair bazı tespitler ele alınmaya çalışılmıştır. Tezin amacıkuruluşundan itibaren Türkiye-ABD ilişkilerinde temel unsur olarak yer alan İncirlik Üssü'nün, hukuki statüsünü bu statü kapsamında uluslararası hukuk ilkelerinin üssün kullanımında uygulanmasını ve Türk-ABD ilişkilerine olan etkisini incelemektir. Çalışmanın birinci bölümünde Türk-Amerikan ilişkilerinin tarihsel sürecine yer verilmiştir. Kuruluşundan itibaren Osmanlı Devleti ile ticari ilişkilere başlayan ABD'nin I. Dünya Savaşından sonra Türkiye ile olan ilişkilerinde düşük profilli bir politika izlediği gözlenirken, II. Dünya Savaşının ardından ise Türkiye-ABD ilişkileri NATO'ya üye olma süreci ile beraber müttefik ülke konumuna ulaşmıştır. Soğuk Savaş döneminde ise SSCB tehdidi Türkiye'nin Batı ile uyumlu bir dış politika anlayışı izlemesine neden olmaktadır. İkinci bölümde Türk-Amerikan ilişkilerinde stratejik öneme sahip İncirlik Üssü'nün Amerika'nın üs politikası ve Ortadoğu'ya yönelik hedefleri ile beraber Türkiye-ABD ilişkilerinin seyrini belirleyen yegane faktör olduğu açıklanmıştır. Üçüncü bölümde İncirlik Üssü'nün Soğuk Savaş tehdidine karşı caydırıcı bir üs olma görevinin yerini küresel terörle mücadele üssü olmaya bıraktığı yönünde bir eğilimin mevcudiyeti üzerinde durulmuştur. İncirlik Üssü, artık yeni dünya düzeninde ulaşılmak istenen yeni misyonu ile yıllardır terörle mücadele eden Türkiye ve küresel terör çatısı altında Ortadoğu'ya hegemonyasını taşımak isteyen ABD'nin dış politikasını yönlendirici özelliğe sahip olduğuna vurgu yapılmıştır. Dördüncü bölümde İncirlik Üssü'nün uluslararası hukukun temel ilkelerine, kurucu anlaşmalara ve iç hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı tartışılmıştır. Sonuç bölümünde ise İncirlik Üssü'nün Türk-Amerikan ilişkilerinde yeri geldiğinde bir baskı aracı, yeri geldiğinde pazarlık unsuru olarak kullanıldığı üzerinde durularak, Üssün kullanımına dair yasal zeminine ilişkin çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır.
Dynamics of the alliance between Turkey and USA: The South Caucasus case

Sovyetler Birliğinin yıkılmasıyla birlikte Güney Kafkasya, dünyanın tek süper gücü olan Amerika Birleşik Devletleri'ne ve bölgesel bir güç olan Türkiye'ye siyasi, ekonomik ve askeri alanlarda bazı zorluklar ve fırsatlar sundu. Türkiye- Amerika ittifakında başlangıcından itibaren bazı krizler yaşanmış olsa da, Güney Kafkasya'da demokratik batı yanlısı rejimleri ve serbest pazar ekonomisini teşvik etmek, etnik kargaşaları önlemek, NATO'nun genişleme sürecini desteklemek, Hazar bölgesindeki petrol rezervlerini korumak, petrol ihraç hatlarının tekelleştirilmesini, tekrar Rusya İmparatorluğunun ortaya çıkmasını ve Güney Kafkasya'nın yeni bağımsız olan devletlerinin Rusya ve İran'ın hegemonyasına girmesini önlemek, İran'ın aşın tutucu rejimini kontrol altında tutmak gibi ortak paydaları olan müttefikler, bölgesel ve küresel çıkarları için aktif bir politika izlemeyi öngördüler. Fakat, Dağlık Karabağ çatışması gibi bazı konularda müttefiklerin politikalarında farklılıklar da oldu. Bununla birlikte, Sovyetler Birliğinin dağılmasının ertesinde Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'dan oluşan Güney Kafkasya ülkeleri, ulusal güvenliklerini sağlamak, ekonomilerini sağlamlaştırmak ve devlet olabilmek için gereken adımlan atmada çok büyük güçlüklerle karşılaştılar ve bu yüzden, başlangıçta özgürlük bu ülkeler için siyasi istikrar sağlamadı. Etnik kargaşalar, Rusya'nın emperyalist politikalan bu ülkelerin güçlü ve özgür birer devlet olma yolundaki çabalannı baltaladı ve bu ülkeler askeri güç ve ekonomilerinin yetersizliklerinden dolayı yeni jeopolitik ve ekonomik çevrenin zorluklarıyla baş edemediler. Dolayısıyla, bu devletlerin ilk özgürlük yıllan siyasi, ekonomik ve askeri zorluklarla geçti. Fakat, bu çalışmada anlatıldığı gibi Türkiye ve Amerika Birleşik Devletlerinin gayretli çabalan, Güney Kafkasya devletlerinin Rusya'nın hegemonyasına girmesini önledi ve bu ülkelerin devlet olabilme süreçlerini hızlandırdı.
Türkiye'nin enerji güvenliği sorununun küresel politik ekonomi yönünden analizi

Enerji bireysel düzeyde, devlet düzeyinde ve uluslararası sistemde bütün mal ve hizmetlerin üretiminde gerekli temel bir kaynaktır. Besin ve diğer ürünlerin üretim ve tedarikindeki önemine ek olarak bilgi edinme, iletişim, aydınlanma, ısınma, çalışma ve ulaşım gibi yaşamsal öneme sahip gerekliliklerin devamı için enerjinin aksama olmaksızın sağlanması gereklidir. Enerji kaynakları gerekli ve zararsız şekilde sağlanmadığında, ulusların enerji güvenliği sekteye uğrayıp yaşam standartları da etkileneceğinden enerji konusunda dikkatli bir planlama yapılmalıdır. Bu süreçte fosil yakıtların küresel ısınma ve iklim değişikliği ile dünyada doğa ve yaşam döngüsünde yaratacağı tahribatın önlenmesi ve çevreye zararın düşük olacağı gerekli alternatiflerin oluşturulması için devlet düzeyinde gerekli koşulların sağlanması önemlidir. Çevresel felaketlerin toprak, hava ve su yoluyla diğer ülkelere hızla ulaştığı düşünüldüğünde, bir ülkede enerji güvenliğinin sağlanması coğrafi olarak çok uzak diğer ülkelere etkisi ile de çok önemlidir. Bu nedenle enerjinin sürekli ve güvenli bir şekilde dünyaya, hayata ve çevreye minimum zarar ile kullanılmasını içeren daha geniş bir enerji güvenliği kavramı oluşmaktadır. Bu çalışmada enerji güvenliği fosil ve nükleer enerji kaynakları, yenilenebilir kaynaklar ve kıt bir kaynak olması nedeniyle enerji çevrimi sürecinde su kullanımı ile birlikte gösterilmiştir. Enerji güvenliği kavramı ana politik ekonomi teorileri ve Soğuk Savaş sonrasında tanınmış olan sosyal inşacılık teorisi ışığında incelenmiştir. Bu doğrultuda enerjide yüksek oranda dışa bağımlı olan Türkiye'nin enerji güvenliği sorununun çözümüne yenilenebilir enerji kaynaklarının etkisi belirli kriterler altında sosyal inşacı yaklaşım ile analiz edilmiştir.
Milli egemenlik ve tam bağımsızlık ilkeleri çerçevesinde Demokrat Parti dönemi yabancı sermayeyi teşvik ve petrol politikaları 1950- 1960

I. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti'nin yıkılmasıyla başlayan Milli Mücadele'nin amacı ülkenin düşman işgalinden kurtarılarak, milli sınırlar içinde kendi kaderine hakim yeni bir devlet kurulması olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti 'tam bağımsızlık' ve 'milli egemenlik' esasları üzerine kurulmuş; bu esasların ülkenin siyasi, idari, hukuki ve ekonomik alt yapısının kurulmasında belirleyici rolü olmuştur. Mustafa Kemal'in hayatta ve devletin başında olduğu dönemde izlenen politikalarda bu iki ilke öne çıkmış, kendisinden sonra gelen iktidarlar döneminde ise bu ilkelerden vazgeçilmemiş ancak yer yer farklı anlamlar yüklenerek korunmaya devam etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin II. Dünya Savaşı'ndan zayıf bir ekonomi ve güçlü bir Sovyet tehdidi ile çıkışı, savaş sonunda Batı demokrasileri ile yakınlaşmayı gerekli kılmış; bu yakınlaşma siyasi, idari ve ekonomik alanda bir zihniyet değişimini beraberinde getirmiştir. Kuruluşundan bu yana doğal kaynakları ve sermaye yönetimi konusunda dış etkilere kapalı ve korumacı bir model benimseyen Türkiye Cumhuriyeti; Batı ile yakınlaşmaya başladıktan sonra hem doğal kaynakların çıkarılıp işletilmesi hem de yabancı sermayenin Türk piyasasına girişi hususlarında daha serbest davranmaya başlamıştır. Bu serbestlik 1950'li yılların yabancı sermayeyi teşvik ve petrol politikalarında belirgin ölçüde öne çıkmış, Demokrat Partili yöneticiler, kendilerinden önceki dönemden son derece farklı bir bakış açısıyla yabancı sermayeyi ülkeye davet etmiş ve petrol işletmeciliği için teşvik etmiştir. Demokrat Partili yöneticilerin yabancı sermayenin teşviki ve petrol politikaları hususunda yürüttükleri faaliyetlerin; ülkenin kuruluşunda en temel iki ilke olarak öne çıkan milli egemenlik ve tam bağımsızlık ilkeleri yönünden, bu ilkelerin Cumhuriyetin ilk yıllarında temsil ettiği anlama uygun olmayan sonuçları olmuştur.
Güney Kuril Adaları'nın hukuki statüsü

Güney Kuril Adaları uyuşmazlığı, esasen San Fransisko Barış Antlaşması'nın muğlak tanımlamaları sonucu ortaya çıkan ve soğuk savaşla düğümlenen bir egemenlik uyuşmazlığıdır. Japonya ve Rusya arasındaki sınır çizgisi, 1855, 1875 ve 1905 yıllarında karşılıklı mutabakat ile değişmiş olmasına rağmen, Habomai, Shikotan, Kunashiri ve Etorofu adaları hiçbir zaman el değiştirmemiş, Japonya haricinde hiçbir devletin egemenliği altına girmemiştir. Roosevelt, Churchill ve Stalin'in katılımıyla Şubat 1945 tarihinde gerçekleşen Yalta Konferansı doğrultusunda, II. Dünya Savaşı'nda, Japonya, Müttefik devletler tarafından mağlup edilmiş ve toprakları taksim edilmiştir. Bu taksimatın sınırları, kapsamı ve tarafları belirlenmediği için de Rusya ve Japonya arasında hala bir barış antlaşması imzalanamamış olup II. Dünya Savaşı hala devam etmektedir. Bu çalışmada, somut uyuşmazlığın tarihçesi ve uluslararası hukukta ülke kazanılması şekilleri detaylı bir şekilde incelendikten sonra tarafların egemenlik iddialarının geçerlilikleri tartışılacak ve çözüm önerileri değerlendirilecektir.
İran dış politikasında nükleer program ve nükleer müzakereler: Diplomasinin zaferi mi

Nükleer program, Şah yönetimi döneminde İran'ın önemli önceliklerinden biriydi. İran'da gerçekleşen İslam Devrimi sonrasında da her ne kadar dini ve ekonomik nedenlerden dolayı nükleer programda kısa süreli bir duraksama yaşanmış olsa da yeniden İran'ın önemli önceliklerinden biri olmuştur. Fakat uluslararası arenada dengelerin kendi aleyhine bozulmasını istemeyen ABD ve müttefikleri nükleer teknolojinin askeri boyutu nedeniyle eski müttefik İran'ın nükleer programını bir tehdit olarak görmüş ve İran'a bu konuda uluslararası baskı uygulamaya başlamıştır. Bu durumun üstesinden gelmek isteyen İran ise gizli nükleer faaliyetlere yönelmiştir. 2002 yılında İran'ın gizli nükleer faaliyetlerin gün yüzüne çıkmasıyla birlikte İran ve ABD arasında, kısa sürede IAEA, AB, BM, Rusya ve Çin gibi önemli aktörlerin de dahil olduğu, nükleer kriz ortaya çıkmıştır. Söz konusu kriz İran için bir beka sorunu haline gelmiştir. Dolayısıyla da İran'ın nükleer programa, nükleer krize ve nükleer müzakerelere yönelik izlediği politika İslam Devrimi sonrası İran dış politikasının en önemli sınavlarından biri olmuştur. Ayrıca krizle birlikte diplomasinin etkinliğinin gösterilmesi için bir fırsat alanı da oluşmuştur. Bu çalışma, İran'ın nükleer programını, program nedeniyle ortaya çıkan krizi ve krizin çözümüne yönelik müzakereleri analiz etmektedir. İran'ın nükleer programını geliştirmesindeki en önemli amaçlarından biri dış politikasını güçlendirmektir. İran için bir beka sorunu haline dönüşen kriz ise İran tarafından uluslararası topluma varlığını ve etkinliğini ispat etmek için bir fırsata dönüştürülmüştür. Ayrıca, bu kriz özelinde ortaya çıkan durum da diplomasinin kriz yönetimi ve çözümünde etkili bir alternatif olduğunu ortaya koymaktadır.
Making sense of a rising China: Perspectives from China and Anglo-America

Çin'in dünya düzenindeki hızla yükselen konumu, ekonomiden politikaya çeşitli sosyal bilimler disiplininden pek çok kişinin katkıda bulunduğu yoğun bir tartışmanın doğmasına sebep olmuştur. Uluslararası İlişkiler alanındakiler de dahil olmak üzere bu katkıların büyük bir kısmı, Çin'in geçirdiği dönüşümü birden fazla yönden ele almak yerine, temel olarak bu dönüşümün tek bir yönüne odaklanmıştır. Dahası bu çalışmalar Çin'i, dünya düzeninin ve sosyal bilimlerin merkez-çevre yapısında sahip oldukları konumlarından kaynaklanan bakış açılarına ve iktidar ile bilgi ilişkisinde sahip oldukları konumlarına göre analiz etmektedir. Dolayısıyla, mevcut literatür incelenirken Çin ile ilgili üretilen bilginin yerelliği ve güç yapılarıyla olan ilişkileri göz önünde bulundurulmalıdır. İşte bu gereklilik elinizdeki tezin çıkış noktasıdır. Bu çalışma, Çin ve Kuzey Amerika kaynaklı on üç farklı yaklaşımın Çin'in dünya düzenindeki ' yükselen' konumu ile ilgili söylemlerini inceleyerek, bilginin heterojenliği, iktidar ve bilgi üretimi arasındaki ilişki ile bilgi üretiminin bölge merkezliliğini, özellikle de Batı merkezliliğini, analiz etmektedir. Bu kapsamda bu tez, Çin üzerine üretilen entelektüel bilgiyi çeşitlendirme ve Uluslararası İlişkileri sömürgesizleştirme çabalarına katkıda bulunmakta ve 'yükselen' Çin ile ilgili tartışma hakkında daha kapsamlı bir bakış sunmaktadır. Böylelikle bu çalışma, iktidarın ve farklı dünya görüşlerinin bilgi üretimi süreçleri üzerindeki etkisini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır.
İç ve dış dinamikler çerçevesinde Afganistan'ın güvenlik analizi (1989-2001)

Bu tezin amacı; 1989- 2001 yılları arasında Afganistan güvenliğini etkileyen iç ve dış dinamikler çerçevesinden incelenmiştir. Çalışmada; Sovyetler Birliği'nin Afganistan'dan çekilmesi ile iç ve dış faktörlerin yarattığı güvenlik sorunlarının askeri, siyasi, ekonomik, sosyal boyutları incelenirken aynı zamanda 11 Eylül saldırıları sonrası ABD'nin Afganistan askeri müdahalesine yer verilmiştir. Bu çalışmanın ilk bölümünde güvenliğin tarihsel gelişimi ve farklı teorik perspektiflerden güvenliğin ele alınması, ikinci bölümünde Afganistan'ın coğrafi yapısı, etnik yapısı ve ekonomik kaynakları detaylı bir şekilde analizine yer verilmiştir. Ayrıca, Afganistan'ın istikrarsızlık nedenlerini daha iyi anlamak adına ülkenin jeostratejik önemi ve bu nedenle bölgede yaşanan hakimiyet mücadelesinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise iç ve dış faktörlerin yaratığı iç savaş, mücahit gruplar arasındaki iktidar mücadelesi, Taliban'ın ortaya çıkışı ve tüm bu gelişmelerin yaratığı sonuçlar incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise 11 Eylül saldırıları ve ABD'nin askeri müdahalesi, NATO ve BM kararlarına yer verilmiştir. Sonuç kısmında; ülkedeki iktidar kavgası askeri, siyasi, etnik, sosyal ve kültürel gibi iç dinamiklerin yanı sıra başta ABD, Pakistan ve Suudi Arabistan olmak üzere dış devletlerin ülkeye doğrudan müdahalesi gibi etmenlerin de Afganistan'da güvenlik sorunlarının oluşmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, ABD'nin askeri müdahalesinin hukuki boyutu ve 2001 sonrası Afganistan'ın genel durumu değerlendirilmiştir.
İngiliz arşiv belgeleri ışığında Türkiye-İngiltere siyasi ve ekonomik ilişkileri (1939-1945)

Bu çalışma, İngiliz arşiv belgeleri ışığında Türkiye-İngiltere siyasi ve ekonomik ilişkilerinin İkinci Dünya Savaşı dönemini incelemeyi amaçlamıştır. Dönemin iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkilerini etkileyen unsur ve gelişmeler, Almanya ve SSCB faktörleri ile bağlantılı olarak ele alınmıştır. Araştırma, savaşın patlak vermesinin hemen akabinde imzalanan 19 Ekim 1939 tarihli Türkiye-İngiltere-Fransa İttifakı'ndan 24 Ekim 1945'te BM'nin kuruluşuna kadarki süreyi kapsamaktadır. Ayrıca, Churchill'in 'gözbebeğim' dediği Balkan Harekatı'nı gerçekleştirebilmesinin tek kilit noktası olan Türkiye'yi ikna edebilmek umudunun ve bu eksendeki Müttefik baskılarının Türkiye'yi fiilen savaşa çekebilmeye dair hayallerinin yoğunlaştığı 1943 yılını yakın merceğe taşımaktadır. Bu anlamda Churchill'in 'Türkiye eli', İngiliz devlet departmanları arasındaki çatışmalar ve Türkiye'nin İngiltere'nin politikalarına tepkisi irdelenmiştir. Türkiye'nin Müttefiklere özelde de İngiltere'ye karşı 'inatla' direnme gücü bu ülkeyle yürüttüğü siyasi ve ekonomik politikalar örneğinde incelenmiştir. Aynı zamanda Türkiye'nin tarafsızlığı ya da savaş dışılığı sorunu tartışılmış bu ülkenin savaş içindeki konumunun uluslararası hukuk söylemine göre değil siyasi ve pratik mülahazalara göre belirlendiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca iki ülke ilişkilerinin ekonomik seyrinde Almanya faktörü başat rol oynadığı için ekonomik ilişkiler bölümü bu eksende analiz edilmiştir. İngiliz ekonomik savaş mücadelesi perspektifinden Türkiye'de süren İngiliz-Alman 'krom savaşının', bakır sorununun ve İngiliz Ekonomik Savaş Bakanlığı'nın müthiş derecede önemsediği İngiliz Öncelikli Satın Alım Programı ve ABD-İngiliz Ortak Öncelikli Satın Alım Programı'nın süreç içindeki seyirleri irdelenirken Türkiye'nin bu konularda uyguladığı 'güç dengesi oyunu' da vurgulanmıştır. Türkiye'de 1942 yılı sonunda çıkarılan varlık vergisinin iki ülke ilişkilerine ne şekilde yansıdığı da aydınlatılmaya çalışılmıştır.
The OSCE Mediation in the Nagorno Karabakh conflict

Arabuluculuk üzerinde en fazla calisilan catisma çözüm mekanizmalarindan biridir. Avrupa Güvenlik ve işbirliği Örgütü de yakin yularda bölgesinde cikan catismalar nedeniyle arabuluculuğu öne cikarmaktadir. Cok geniş bir literatüre sahip olan arabuluculuk konusunda yapilan calismalarin cogu kuramsal çerçeveler içinde tek bir catismanin üzerine eğilmektedir. Bu arastirma da buna bir örnektir. Literatürde öne sürülen basarili arabuluculuk sartlarinin Daglik- Karabag sorununda ne derece saglandigini bulmaya calismaktadir. Bu calisma özellikle Avrupa Güvenlik ve işbirliği Örgütü'nün Daglik-Karabag catismasindaki arabuluculuğunu irdelemekte ve soğuk savaş sonrasi catismalarda arabuluculuk literatürünün öne sürdüğü faktörlerin etkisini arastirmaktadir. u
The Bukharan Emirate And Turkestan under Russian rule in the revolutionary era: 1917-1924

Bu tez, Buhara'nın devlet ve toplum yapısının feodal monarşiden ilk önce geçiş dönemi rejimi olan Buhara Halk Cumhuriyetine ve bundan da ulus devlet konumundaki Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetine transformasyonunu ve evrimini siyasi perspektif çerçevesinde analiz etmektedir. Bölgedeki değişime ve transformasyona odaklanılırken Rus müdahalesi ve işgali, Rus kapitalizminin bölgeye nüfuzu, Orta Asya'daki aydınlar sınıfının ve Ceditçilik hareketinin etkisi ile gelişen ulusal uyanış gibi değişime etki eden iç ve dış faktörler de detaylıca incelenmiştir. İlaveten Özbekistan'ın ve Orta Asya Cumhuriyetlerinin bu dönemdeki kimlik oluşumları ve inşa süreçleri detaylıca analiz edilmiştir. Bunun yanında, genel olarak Buhara Emirliğine odaklanılırken bu süreçle ilgili olan Orta Asya'daki ilgili bölgeler, ülkeler ve topluluklar da incelenmiştir.
2000 sonrası Türk dış politikasında akıllı güç arayışları

Güç, tarih boyunca kabilelerden ulus devletlere kadar her organizasyonda önemli bir kavram olarak ön plana çıkmıştır. Uluslararası ilişkiler disiplininde, temel olarak iki ayrı güç türü vardır: birincisi, askeri ve ekonomik gücün oluşturduğu 'sert güç' ve diğeri, daha soyut olarak nitelendirebileceğimiz, ülkenin kültürü ve değerleri ile özdeşleşen 'yumuşak güç'. Geçmiş dönemlerde devletler genellikle sert güç imkanlarını geliştirmeye çabalarken, yumuşak güç kapasitelerini göz ardı etmişlerdir. Ancak; zamanla, devletler açısından salt sert güç kapasitesi yeterli olmamış ve yumuşak güç unsurları da kullanılmaya başlanmıştır. Bu anlamda yumuşak ve sert güç kapasitelerinin harmanlanması şeklinde tanımlanabilecek olan 'akıllı güç' kavramı devletler için önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'nin son yıllarda gerçekleştirdiği politikalar 'akıllı güç' kavramı temel alınarak incelenmiştir.
Türk-Rus ilişkilerinde Boğazlar sorunu

Boğazlar, Karadeniz'i diğer denizlere bağlayan tek su yolu olması sebebiyle kritik bir konumda yer almaktadır. Bu kritik konum nedeniyle tarihte birçok devlet, Boğazlar'daki geçiş rejimini kendi ulusal çıkarı doğrultusunda belirlemeye çalışmıştır. Bu ülkelerin başında da Boğazlar'a ev sahipliği yapan Türkiye ve tarihsel olarak Karadeniz'in en güçlü ülkelerinden biri olan Rusya gelmektedir. Nitekim iki ülkenin Boğazlar üzerindeki rekabeti 18. yüzyıldan itibaren başlamıştır. Bu rekabet, İkinci Dünya Savaşı döneminde olduğu gibi bazı dönemlerde Türk-Rus ilişkilerini belirleyen temel parametre olmuştur. 21. yüzyılda iki ülke arasındaki ilişkiler, belki de daha önce hiç olmadığı kadar iyi duruma gelmiş ve özellikle ekonomik ilişkiler en üst düzeye ulaşmıştır. Boğazlar ve Karadeniz konusunda da iki ülkenin işbirliği içerisinde oldukları görülmektedir. Bu işbirliği ve Rus-Gürcü Savaşı'nda Türkiye'nin Boğazlar'dan geçişlerle ilgili takındığı tutum, Boğazlar konusunda Türkiye ile Rusya arasında bir güven ortamının oluşmasını sağlamıştır. Gelecek dönemde de oluşan bu güven ortamı ile Türkiye ve Rusya'nın Karadeniz ve Boğazlar konusundaki işbirliğinin sürmesi beklenmelidir. Bunun doğal sonucu da Boğazlar konusunun Türk-Rus ilişkilerinin bir sorunu olmaktan çıkmasıdır.
İran'ın nükleer politikası

Güç kavramı askeri, politik ve ekonomik anlamlarıyla devletlerin dış politik manevralarında önemli bir rol oynamaktadır. Devletler arası ilişkilerde uluslararası hukuk kurallarınca normlar oluşturulmuş olsa bile bu kavramlar tek başına devletlerin kendini güvende hissetmesi için yeterli değildir. II. Dünya Savaşı'nda ilk defa kullanılan 'atom bombası' güç kavramına farklı bir perspektif kazandırmıştır Atom bombasının kullanılmasından sonra ortaya çıkardığı korkunç sonuçları onu uluslararası ilişkilerde ayrıca ele alınması gereken bir konu haline getirmiştir. Soğuk Savaş dönemi ve sonrası yaşanan gelişmeler nükleer silahların kontrol edilmesi gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Uluslararası örgütler ve antlaşmalar kullanım alanlarını sınırlamak istemiştir. İran, bölgesinde her zaman güçlü bir devlet olarak var olmuştur. 1950'lerden sonra Şah yönetimi altında ilk nükleer planlamasını yapmış, 1970'lerde NPT'ye üye olmuş ve ilk nükleer güç fabrikası için çalışmalara başlamıştır. NPT'ye üye olmayı kabul ettikten sonra ise Avrupa ülkeleri ve ABD, İran'ın nükleer çalışmalarını desteklemişlerdir. 1979'da İran İslam Devrimini gerçekleşmiş ve İran'ın Batılı ülkelerle ilişkileri bozulmuş ve ABD, İran'a her türlü konuda yaptırım uygulamıştır. 1 980'lerle birlikte İran yeniden nükleer çalışmalara ağırlık vermeye başlamıştır. İran bu yöndeki çalışmaları için Rusya ve Çin'den yardım almıştır. NPT anlaşmasının bir tarafı olarak İran nükleer güç ile ilgili çalışmalarının barışçıl ve sivil kullanım amaçlı olduğunu iddia etmektedir. 11 Eylül'den sonra ABD, İran'ı 'şer ekseni' olarak ilan etmiştir. ABD'nin Afganistan operasyonu ve sonrasında Irak'a bahane olarak kimyasal silahları göstermesi bir anda akıllarda bir soru yaratmıştır; 'Sıradaki kim olacaktır? İran nükleer çalışmalarından dolayı ABD saldırılarına aday konumdadır. Doğalgaz ve petrol ihracatçısı bir ülkenin nükleer yatırımını sadece enerji ihtiyacı olarak bahane göstermesi kuşkuyla karşılanmaktadır. Uygulanan uluslararası baskı sonrası İran, NPT ek protokolünü imzalamıştır ama ABD'nin İran' a yönelik izleyeceği politik strateji halen bir ikilemdir. Eğer Irak operasyonu başarılı olursa ABD, Büyük Ortadoğu Projesi çerçevesinde saldırmak isteyebilir. Tüm bu gelişmelerin bölgeye olası etkileri dikkatlice değerlendirilmelidir.
Müslüman Kardeşler

Mısır'da ortaya çıkan ve etkisi zamanla tüm Ortadoğu'yu saran Müslüman Kardeşler Örgütü ılımlı politikaya sahip ve genel politika olarak demokrasiyi hakları elde etmede bir araç olarak gören bir örgütlenme tipine örnektir. Küçük bir örgütlenmeden büyük bir örgütlenmeye sahip olan Müslüman Kardeşler Örgütü günümüzde tüm Ortadoğu ülkelerinde etkindir. Müslüman Kardeşler Örgütü açsısından Ortadoğu ile ilgili bir analiz içeren bu çalışmamızda Müslüman Kardeşler'in oluşmasına zemin hazırlayan Mısır siyasi ekonomik ve toplumsal yapısına kısaca değinilmiştir. Sonraki bölümlerde giderek etkinliğini arttıran Müslüman Kardeşler Örgütü'nün Arap Baharı'ndaki rolü ve önemi ile beraber Türkiye ile ilişkileri de analize konu olmuştur.