turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Queer öznellik bağlamında anti-militarizm ve vicdani red

Bu çalışmanın hedefi, anti militarizmin ve vicdani reddin queer perspektif ile yorumlanmasıdır. Michel Foucault'nun; iktidar, öznellik ve cinsellik konularına yaklaşımı, queer kuramın ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu bağlamda militarizm, Foucault'nun iktidara ilişkin kavramsallaştırmasıyla, biyo-iktidarın bireyleri özneleştirme sürecince kullandığı bir araç olarak ele alınmıştır. Anti militarizm ise, iktidarın özneleştirme teknolojilerine karşı bir direniş konumu olarak tanımlanmıştır. Queer kuramın cinsellik konusuna yaklaşımı üzerinden şekillenen analizleri, özneleşmeye içkin direniş potansiyellerine işaret ederek, anti militarist bir eylem biçimi olan vicdani reddi, direniş bağlamında yorumlamaya olanak sağlamaktadır. Bu olanaklar doğrultusunda çalışmada, Ernesto Laclau'nun hegemonya kuramı ve Judith Butler'ın performativite kuramı arasındaki bağlantılar vurgulanarak, öncelikle anti militarist hareket 'karşı hegemonik mücadele' bağlamında açıklanmış, sonrasında ise vicdani red pratiği performatif bir eylem biçimi olarak queer öznellik konumunu işaret eden yönleriyle yorumlanmıştır. Bu çalışmanın gerisindeki saik ise, anti militarist hareketin ve vicdani red pratiğinin queerleştirilmesine olanak sağlayabilecek kavrayış biçimlerini ve eylem tarzlarını tespit etmektir.
l'aperception transcendantale: Le fondement de l'unité du sujet dans la philosophie de Kant

Kant'ın transandantal felsefesini temellendirebilmesi için birbirindenayırdıgı bilmeye yönelik yetilerden en temel düsünme yetisi olan transandantalbilincin sentetik bir muhtevaya sahip olduğunu gösterebilmesi gerekir. ÇünküKant'a göre sentetik olan daima analitik olanı öncelemektedir. Ancak Kant, sentetik muhtevayı tutarlı olarak tesis edemedigi için transandantal bilincin bir sentetik birlige hatta bir birlige sahip olduğunu da kanıtlayamamıstır. Bu nedenle bu bilincin özneye birlik vermesi de mümkün degildir.
Selçuklu ve Osmanlı devletlerinde devlet adamının siyaset filozofu olarak portresi

Antik dönemden bu yana devlet adamlarının sahip olması gereken nitelikler üzerine tartışmalarda devlet adamının aynı zamanda filozof olması gerektiği şeklinde değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmada da Selçuklu ve Osmanlı devri devlet adamlarının siyaset filozofu olarak portresini ortaya çıkarmaya gayret ettik. Bunu yaparken de her iki dönemin de ihtiyaçları doğrultusunda siyasetname türünde eserler veren aynı zamanda devlet adamı rolü üstlenen iki isim üzerinden çalışmaya yön verdik. Tarih envanterine kimi yalnızca devlet başkanı veya devlet adamı, kimi yalnızca filozof ya da düşünür olarak kayıtlı isimlerin aynı anda her iki sıfatı haiz olabileceklerini Selçuklu ve Osmanlı devri üzerinden göstermeye gayret ettik. Zikrettiğimiz örnek isimlerin devlet adamı ve siyaset filozofu olarak çift kimlikli profillerini ortaya çıkarmaya çalıştık.
Augustinus'un Tanrı Devleti

Augustinus'un Tanrı Devleti adlı başyapıtı hakkında bir yorum etkinliği olan çalışmamız 1. Augustinus'tan önce Tanrı ve Devlet, 2. Augustinus'un Tanrı Devleti 3. Augustinus'a göre Dünyevi Devlet, 4. Tanrı Devleti ve Kutsal Kitaplar başlıkları altında dört bölümden oluşmaktadır. Çok tanrılı dine inanan Romalıların Alarik'in Roma'yı istilasından Hıristiyanları sorumlu tutması Augustinus'u Tanrı Devleti'ni yazmaya sevk etmiştir. Pagan dini ve Stoa felsefesine karşı yürüttüğü ve Hıristiyanları savunduğu bu eseri tarihsel, felsefi ve dini boyutlarıyla ele aldık. Ayrıca İtiraflar gibi Augustinus'un diğer önemli eserlerinden çalışmamızın amacı doğrultusunda yararlandık. Augustinus Hıristiyanlığı paganlara karşı savunurken sadece Stoacılarla tartışmaz. Platon ve Yeni Platoncu Plotinus ve öğrencisi Porphyrius'un yanı sıra, çok iyi bildiği Cicero, Sallustius, Vergilius, Varro gibi Roma'nın klasik yazarlarının eserleri, tartışmalarının ana temalarının verimli kaynağıdır. İlk Günah nedeniyle düşmüş Adem ile Havva'nın çocuklarından oluşan insanlığın filozofların iddia ettiği gibi hakikatin bilgisine ulaşamayacağını savunan Augustin kusurlu doğasının insanoğluna yeryüzünde bir Tanrı Devleti kurma yolunu kapadığı düşüncesindedir. Augustin'in Tanrı Devleti, bu nedenle, eskatolojiktir. Romalıların Dünyevi Tanrılar Devleti olan İmparatorluktan Tanrı Devleti'ne, filozofların döngüsel tarih anlayışından ilerlemeci tarih anlayışına, tek tek devletlerden evrensel Tanrı Devleti'e geçişi savunduğu; Stoacıların determinizminin karşısına özgür iradeyi koyan Augustin'e göre, Tabnrı Devleti insanlığın nihai hedefi olmalıdır, dolayısıyla, Augustinus'un bu eseri bir siyaset teorisi ortaya koymaktan çok dini karekterdedir. Augustinus Tanrı Devleti tasavvurunda Platon'u izleyen bir idealist olarak görünür. Diğer taraftan, eleştirdiği Dünyevi Devlet'in referansları siyasidir. Çünkü Augustinus, Dünyevi Devlet-Tanrı Devleti, Ben sevgisi-Tanrı sevgisi karşıtlığında savaşı, dünyevi rejimlerin tutarsızlıklarını, adaleti, iyi devlet idaresini, kötü hükümdarları vb. tartışırken tam anlamıyla bir realisttir. Felsefeyi Vahiy ile bağdaştırmaya çalışan Augustinus'a göre, Tanrı'nın inayeti erdemli bir hayat için şarttır. Kutsal Kitaplar'a getirdiği özgün yorumun yanında, filozoflarla tartışmasından çıkardığımız sonuca göre, felsefe Augustinus'un teolojisinin başlıca kaynağı ve vazgeçilmez koşuludur.
Hannah Arendt'te sorumluluk, düşünme ve yargılamanın anlamı

Kötülük karşısında insanın sorumluluğu nerede başlayacak, nerede bitecektir? Kendi başına düşünebilen, seçim yapabilen, doğruyu yanlıştan ayırt edebilen insan, başkası olanı ötekileştirmenin ve onun başına gelene yabancılaşmanın kolaycılığına kapılmadan kötülüklerle dolu bir dünyanın sorumluluğunu üstlenebilecek midir? Kötülüğün kendini gösterdiği, insanla insan, insanla dünya arasına girdiği açıklıkta, insana kalan nedir? Bu sorular ve bu sorular etrafında düğümlenen sorunlar, burada yürütülen soruşturmanın tam kalbinde durmaktadır. Tezde, genel olarak, kötülüğü kendine özgü duruşuyla karşılaması beklenen özneden -Hannah Arendt'in terminolojisinde ki politik varlıktan- hareketle, nesnel dünyadaki durumlar karşısında insanın sahip olduğu olanakların ve entelektüel kaynakların ortaya konmasına çalışılmıştır. İlkin, başkalarıyla paylaşılan politik alanda bir görünüp bir kaybolan özne için sorumluluğun sınırları belirlenmiştir. Buna ek olarak, giderek zenginleşen kötülük repertuarıyla başa çıkmada kullanılabilecek iki önemli zihinsel yetenek -düşünme ve yargılama- ele alınmıştır. Birey, diğerleriyle ilişkisinde, dünyayla ilişkisinde değerlendirilmiştir.
Murray Bookchin ve toplumsal ekoloji

Bu çalışma, Murray Bookchin'in toplumsal ekoloji yaklaşımıyla ilgilenmektedir. Ekolojik ve diğer toplumsal sorunların çözümü için; felsefi, tarihsel ve ideolojik düzeylerde ortaya konulmuş olan söz konusu yaklaşımın yoğun içeriği, çalışma içerisinde araştırılmaktadır. Araştırmanın temel iddiası ise, ortak geleceğimizle ilgilenen ve bu gelecek için karar almak isteyen sorumlu okuyucuların, en uygun kararı Bookchin'in toplumsal ekoloji merkezli görüşlerine bağlı kalarak alabileceğidir.
William James'te din-hakikat ilişkisi

Jüri: Yrd. Doc. Dr. Mustafa KÖK Yrd. Doç. Dr. Halil APAYDIN Yrd. Doç. DrAbdülhamit SİNANOĞLU Genel olarak dinin hakikat anlayışı çerçevesinde pragmatist felsefenin kurucularından biri olan William James'in dini inanç ve dini tecrübe yaklaşımına getirdiği yorumlar hakikat kavramının tanımlanmasından başlayarak klasik anlayıştan farklı bir anlayışı felsefe dünyasına katmıştır. Klasik üslupta, zihnin gerçeklikle uyumu olarak tanımlanan hakikat kavramı, James'te 'Faydalı olan hakikattir.' şeklinde bir tanımla yön bulmuştur. Dini inançlar ve dini tecrübe duyu alanlarının dışında olduğu için tam olarak idrak edilemez diyenlerin yanında bu alanları tümden yok sayanlar da olmuştur. Özellikle dini tecrübenin sübjektif bir hal olduğu şeklindeki yorumlar bu tecrübenin gerçekliğini kabul etmeyenlerin öne sürdüğü esaslardandır. James, bu alanların insan hayatına yakınlaştırılarak anlaşılmasından yanadır. Ona göre fayda sağladığı, insan menfaatine uygun düştüğü müddetçe, dini inançlar ve tecrübe hakikattir.
Sosyal kognitif teori açısından ahlak ve din eğitimine kuramsal bir bakış

Bu çalışmada, sosyal bilişsel kuram çerçevesinde din ve ahlak eğitiminiincelemeye çalıştık. Sosyal kognitif teori öğrenmenin sosyal bir çevrede geçekleştiğigörüşü üzerine odaklanır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde sosyal kognitifkuramın gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde sosyal kognitif teorinin temel prensipleri, modelleme süreçleri, gözleyerek öğrenmenin etkileri ve modeldenöğrenme hakkındaki yanlış yargılar hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde bu teori çerçevesinde dinin ve ahlakın nasıl öğrenildiği ve anne-baların arkadaşların, öğretmenlerin, sembolik modellerin dini ve ahlaki davranışlar üzerindeki etkisi incelendi.
Modern siyaset felsefesinde sözleşme teorisi

Bu çalışma, sözleşme teorisini siyaset felsefesinin bir problemi olarak ele almaktadır. Bu bağlamda sözleşme teorisi Thomas Hobbes, John Locke ve JeanJacquesRousseau'nun genel terminolojisini belirlemiş oldukları şekliyle modern siyaset felsefesinde bir kırılma eşiği olarak tartışılmaktadır. Bu düşünüş kırılması, sözleşme teorisinin Antik ve Ortaçağ siyaset anlayışlarına karşı göstermiş olduğureaksiyona ve modern siyaset felsefesine sunmuş olduğu alternatif düzleme gönderme yapmaktadır. İlk bölümde Antik ve Ortaçağ siyaset felsefesinin metafizik, patriarkal ve teolojik hükümranlık argümanları, sözleşme teorisi açısından ele alınmaktadır. İkinci bölüm sözleşme teorisinin doğa durumu tasarımını betimlemektedir. Üçüncü bölüm, sözleşme teorisinin siyasal iktidar tasarımlarını analiz etmektedir. Dördüncü bölüm, siyasal iktidar tasarımının hukuk ilkesi, ortak kamu yararı, siyasal iş bölümü ve iktidarın sınırı gibi bazı niteliklerini incelemektedir. Son bölümde ise sözleşme teorisinin siyasal iktidar tasarımı 'fazla iktidar' ve bireyin özgürlük sorunu örneğindetartışılmaktadır.
Bertrand Russell'ın eğitim anlayışında özgürlük ve otorite problemleri

Eğitim, tarihin ilk devirlerinden günümüze kadar devam eden bir süreçtir. Eğitimin çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmadaki ehemmiyeti herkes tarafından kabul edilmektedir. Fakat bu seviyeye ulaşmada bir takım problemlerle karşılaşılmaktadır. Bu problemler ise özgürlük ve otorite problemleridir. Çalışmamızın konusunu, eğitimde otorite ve özgürlük problemleriyle karşılaşmış olan ve bunlara çözüm bulmaya çalışan Bertrand Russell'ın düşünceleri oluşturmaktadır. Eğitim, otorite ve özgürlük kavramları değerlendirilmiş olup, Russell'ın bu konular hakkındaki fikirleri incelenmiştir. Tam bir özgürlüğün mümkün olmayacağı ve otoritenin bazı durumlarda uygulanması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Thomas Hobbes'un devlet ve siyaset anlayışı

Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde hazırlanmış olan bu Yüksek Lisans Tezinde, Thomas Hobbes'un Devlet ve Siyaset Anlayışı ele alınmıştır. Thomas Hobbes, 1588- 1679 yılları arasında yaşamış ve daha çok siyaset felsefesi alanındaki görüşleriyle öne çıkmış olan İngiliz filozoftur. Hobbes'un siyaset felsefesine ilişkin görüşleri modern devlet anlayışının oluşumunda etkili olmuştur. Çünkü o, modern devletin legal ve kurumsallaşmış bir çerçevesini çizmiştir. Hobbes siyaset felsefesine bilimsel bir yöntem kazandırılabileceğini iddia eder. Bu çalışmanın ele aldığı temel meselelerden biri günümüzde de öneminden bir şey kaybetmeyen, meşru otoriteyi mümkün kılan şeyin ne olduğu sorusunu bir 17 yüzyıl düşünür olarak Hobbes'un bakışı ile cevabını araştırmak oluşturmaktadır. Bu bağlamda düşünürün siyaset felsefesinin özgürlük, hak, doğa durumu, sivil toplum gibi temel kavramları ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Thomas Hobbes'un ontolojik-epistemolojik ve etik temeller üzerinden siyaset felsefesini, nasıl inşa ettiğini incelemektir.
İbn Sina'da şartlı kıyaslar

Şartlı kıyaslar antik dönemden modern felsefenin başlangıcına değin mantık ile ilgilenmiş olan neredeyse tüm düşünürlerce üzerine çalışmaların yapılmış olduğu önemli konulardan birisi olmuştur. İlk örnekleri Aristoteles'in eserlerinde görülmesine karşın asıl etkisi ve önemi sonrasında gelen filozofların çalışmalarında ortaya çıkmıştır. Şartlı kıyaslara ilişkin en kapsamlı incelemeleri yapan düşünürlerin başında da hiç şüphesiz İbn Sina (ö. 1037) gelmektedir. İbn Sina gerek kendisinden önce yazılmış eserleri son derece iyi bir biçimde tahkik etmesi gerekse de daha önce ortaya konmamış fikirleri sunmasıyla dikkat çekmektedir. Bu tezin iki amacından birincisi, filozofun öne sürmüş olduğu bu düşünceleri tarihsel açıdan Aristoteles'ten başlanarak Peripatetik, Stoa ve Farabi'ye kadar yapılmış olan şartlı kıyas çalışmaları ekseninde değerlendirmektir. İkinci amaç ise felsefi açıdan İbn Sina'nın şartlı kıyas sistemlerinin incelenmesi olacaktır. Bunun için konuyu tarihi kimliğinden çıkartıp daha güncel bir zeminde tartışmak adına 'İbn Sina mantığı önermeler mantığı olarak yorumlanabilir mi? sorusuna cevap aranacaktır. Soruya olumlu yanıt verildiği takdirde İbn Sina'nın kurmuş olduğu sistemin doğruluk-fonksiyonlu olmama durumuyla karşı karşıya kalma ihtimali ortaya çıkmaktadır. Bu da bazı kıyas türlerinin geçersiz olmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple, son olarak da düşünürün ortaya koymuş olduğu şartlı kıyas şekillerinin ve modların geçerliliği, modern mantıkta kullanılan ispat yöntemleri ile denetlenmesiyle tez sonuçlandırılacaktır.
Nurettin Topçu'da irade kavramı

Bu çalışmanın amacı Nurettin Topçu'da irade kavramının içeriğini ortaya koymaktır. Nurettin Topçu, XX. Yüzyılda ülkemizin yetiştirdiği en önemli fikir, ruh ve gönül adamıdır. O, aynı zamanda Fransa'da felsefe tahsili yapmış, sistematik düşünceye sahip bir ahlakçıdır. Nurettin Topçu, Avrupa'da kaldığı yıllarda Blondel, Bergson ve Massignon gibi batılı düşünürlerle tanışmış ve onların düşüncelerinden etkilenmiştir. O, ülkemizde aksiyon felsefesinin öncülüğünü ve Hareket Okulu'nun kuruculuğunu yapmıştır. Ve yine o, Blondel'in Hareket Felsefesi'nden yola çıkarak kendi ahlak felsefesi olan İsyan Ahlakı'nı ortaya koymuştur. Düşünürümüze göre, isyan ahlakı, Allah'ın insanda isyanı olup özgür düşünce ve aşka teslim oluştur. Ona göre isyan ahlakı, iradenin davasıdır. Ona göre gerçek ve tam irade, fertten başlayan, aile ve devlet gibi otoriteleri kabul eden, millet ve insanlık basamaklarından da geçerek Allah'a ulaştıran iradedir. Biz bu çalışmamızda, Nurettin Topçu'da irade kavramının nasıl bir anlam içerdiğini, Topçu'nun iradeye bakışını, onun düşünce sistemindeki yeri itibariyle iradenin fonksiyonunu, önemini ve gayesini ortaya koymaya çalıştık. Bunu yaparken öncelikle mütefekkirimizin fikir dünyasını ve onun kaynağında bulunan dinamikleri belirlemek amacıyla ona ait kapsamlı bir biyografik betimleme yapmaya çalıştık. Daha sonra mütefekkirimizin irade anlayışının farkını ve özelliğini yansıtabilmek adına, genel anlamıyla irade kavramını ve düşünce tarihinde irade ile ilgili görüşler ortaya koyan filozofların konumuzla ilgili tespitlerini ele aldık. Son olarak ise, Nurettin Topçu'nun irade kavramını nasıl tanımladığını, başta insan olmak üzere iradenin millet, devlet ve sanat basamaklarındaki fonksiyonunu ve gayesini ortaya koymaya çalıştık.
İnsana ve devlete ilişkin görüşleri açısından Hobbes ve anarşistler

Bu çalışmada düşünce tarihinde önemli bir yer edinmiş modern devlet problemi, devlet ve anarşizm kavramları, Thomas Hobbes'un sözleşme kuramından hareketle devleti temellendirişi ve son olarak ise anarşizmin kavramsal analizi, ütopya olup olmadığı ve ayrıca gönüllü kulluğa karşı bir başkaldırı olan anarşizmin gerçeğe bakış açısı incelenmektedir. Platon ve Aristoteles temelli devlet düşüncesinin modern yüzü, Machiavelli, Bodin, Hobbes, Locke ve Rousseau ekseninde incelenmekte ve anarşist filozofların düşünceleri ve eylemleri araştırılmaktadır. Düşünce tarihinin her döneminde tartışılagelen iki kavram olan devlet ve anarşizm kavramlarının anlaşılmasını amaçlayan bu çalışma Hobbes'un siyaset felsefesindeki yerine ve önemine, anarşizmin neleri arzuladığına odaklanmaktadır. Ayrıca Kropotkin, Bakunin, Proudhon, Emma Goldman gibi anarşist düşünürlerin devlete ve otoriteye bakışlarını yakından inceleyerek, devlet, özgürlük ve eşitlik vs. konularında anarşist düşünürlerin görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu tez, devlet savunucusu ve devlet karşıtı olan filozofların düşüncelerini, karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktadır. Ayrıca modern devletin inşa sürecinde tarihsel sürecin ve toplumsal geri dönüşlerin kritik yönleri, otorite, egemenlik, kaos, kargaşa, özgürlük, eşitlik, güvenlik gibi kavramların kapsamlı bir tahlili sunulmaktadır.
Mitos'tan Sinemaya İmgenin Kavramsal Dönüşümü

Mitos, insanın içinde bulunduğu evrene ve kendi varlık olmaklığına yönelttiğidüşünsel etkinliğinin bir parçasıdır. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde mitosun ilkeltoplulukta ortaya çıkış koşullarına değinilmiştir; insanın kültür varlığı olarak yükselişininmerkezindeki mitosun ritüel ve ekonomik işlevi ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Doğalgüçlerin insanın ritüel ve ekonomik etkinliklerinde bir imge olarak yeniden tasarımlanmasınınve üretilen bu türden imgelerin her çağın kendi koşulları özelindeki yolculuğunun izi sürülmüş ve dramayla ilişkisi ele alınmıştır. Böylece dramanın kökenindeki taklit ilkesininmitosla ilişkisi kapsamlı bir şekilde irdelenebilmiş ve taklit-mitos ilişkisi, dini bağlam da ortaya çıkarılabilmiştir. Nihayetinde insan aklının tek kutupluluktan kurtuluşununtarihsel seyri ve bununla ilintili olarak Hellen felsefesi ele alınmıştır. Kuramsal düşünceninmitos yollu düşünceyle olan çelişkilerini ve uzlaşı noktalarının felsefi düşünce ve modern literatür üzerinden aydınlatmanın yolları aranmıştır. Hellen aklının Sokrates öncesi, muğlaklık ve Nietzsche düşüncesindeki gibi Apollon - Dionysos ikililiği üzerinden okunmaya çalışılmış ve yine bu bağlamda dramanın Hellenler'de sekülerleşme süreci aydınlatılmaya çalışılmıştır. Hellen aklının mitos-logos ikililiği arasında salınan, karmaşık dönemin bir ürünü olarak çalışmanın ikinci bölümünde tragedyanın ve trajik insanın doğuşu da incelenmiştir. En nihayetinde mitik düşünceyle yakından ilişkili imgelemin, kuramsal düşüncede ele alınma biçimlerine değinilmiştir ve bu süreç tragedyalar ve sinema sanatı üzerinden okunmaya çalışılmıştır. Çalışmanın konusunu etkileyen Nietzsche düşüncesi tragedyanın yerini ardılınabırakmadan öldüğünü ifade etmektedir. Lakin Nietzsche eğer sinema sanatını görseydi, bu düşüncesini tekrardan ele alma ihtiyacı duyar mıydı? Çalışmanın konusu bu soru üzerine şekillenmiştir.
Bergson's method of intuition: Towards a philosophy of life

Bu çalışmanın amacı, Bergson'un sezgi metodu izlenerek nasıl bir olanaklı yaşam felsefesinin ortaya çıkabileceğini göstermek ve Bergson'un iki temel nosyonu olan sezgi ve duree'nin akış ve değişim içerisinde olan yaşamı anlamaya nasıl muktedir olduğuna vurgu yapmaktır. Bilimsel metodlar, statik kavramlar ve klasik felsefe yaşamın akışını anlamaya yetkin değillerdir. Bu çalışmada yaşamın akışını ve gelişim sürecini anlamaya yatkın bir felsefenin mümkün olabileceği fikrine vurgu yapılmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle Bergson'un sezgi metodu incelenecek ve analiz metoduyla olan farklılığına işaret edilmekte, ardından sezginin gelişim süreci ve sezgi, intelekt ve içgüdünün bu süreç içerisindeki ilişkisine değinilmektedir. Ayrıca duree kavramının önemi ve onun matematiksel zamandan farkı analiz edilmektedir. Son olarak da sezgi, duree ve yaşam kavramları arasındaki bağıntı incelenmektedir.
Günümüz siyaset felsefesinde kimlik sorununa alternatif bakışlar: E. Levinas, J. Butler ve C. Taylor'da kimlik ve siyaset

Kimlik, çağımız siyasetinde pek çok politik hareketin ve teorinin temel kavramlarından biridir. Günümüzde çeşitli türden kimliklere sahip insanlar siyasi birer özne olarak tanınmak istemekte, kimliklerinden ötürü dışlanmaya, ötekileştirilmeye karşı çıkmaktadırlar. Bu taleplerin gösterdiği temel sorun, var olan siyasetin, yalnızca farklılıkları göz ardı etmesi değil; varlığını tam da farklı olanın dışlanmasına borçlu oluşudur. Bu siyaset anlayışının değişmesi gerekmektedir. Ancak günümüzün kimliklere dayalı siyaset yapma biçimleri, yalnızca emprik farklılıkları öne çıkararak, adalet ve hak talebini yerelleştirmekte, bu yüzden de siyaseti dönüştürme güçlerini yitirmektedirler. Bu tez çalışmasının ilk bölümünde, Levinas'ın özneye ve başka olana ilişkin kavramlaştırmasının kimliği, farklılıktan ve sorumluluktan hareketle düşünmeyi olanaklı kılıp kılmadığı ele alınmıştır. İkinci bölümde, Butler'ın toplumsal cinsiyet ve kimlik eleştirisi ortaya konmuş; kimlikten hareket etmeyen bir dayanışma siyaseti olarak queer yoldaşlığı düşüncesi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Taylor'ın modern bir icat olarak kabul ettiği kimlik kavramının temelindeki ilkelere ve tarihsel dönüşümlere ilişkin incelemesi ele alınmış; farklı kimlikleri homojen hale getirmeyen bir evrensellik politikasına ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde, adı geçen düşünürlerin görüşlerinden hareketle, kimliği ve evrenselliği göz ardı etmeyen bir siyaset anlayışının olanağı soruşturulmuştur.
Fransız aydınlanması ve Voltaire'de dini düsünce ve inanç hürriyeti

Aydınlanma, aklı insan yasamındaki temel yol gösterici yapma ve bilgininısıgıyla bireyin bilincini aydınlatma çabalarıyla belirginlik kazanan kültüreldönem, felsefi elestiri çagı ve toplumsal harekettir. Bu nedenle Aydınlanma aynı zamanda 'akıl çagı' olarak da adlandırılmaktadır. Aydınlanma en köklü sekilde Fransa'da yasanmıstır. FransızAydınlanması'nın en önemli ismi sayılan Voltaire, evrensel görüsler ortaya koyarak döneminin toplum, devlet ve din anlayıslarını elestirmis ve ülkesindeAydınlanma'yı baslatmıstır. Voltaire, feodal sisteme ve kiliseye karsı çıkarak, ulusal egemenlik ve insan hakları düsüncesinin öne çıkmasını sağlam ıstır. Bu devrimle özgürlük, esitlik ve adalet kavramları benimsenmistir. Aklın ve bireyin özgürlestirilmesisonucu ortaya çıkan Aydınlanma düsüncesi, 'sosyal devlet' anlayısının temelini de olusturmustur.
Farabİ ve İbn Sİna'da irade, ihtiyar ve eylem ilişkisi

Bu çalışmada İslam felsefesinin iki zirve ismi olan Farabi ve İbn Sina'nın 'irade ve ihtiyar' hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Eylemlerinden sorumlu olan insan, 'eylemde bulunabilmek için hangi donanımlara sahiptir, erdemli eylem nedir, nasıl elde edilir ve eylemlerinin son gayesi nedir, ne olmalıdır' soruları Farabi ve İbn Sina'nın eserlerinde 'irade ve ihtiyar' kavramları ile bağlantılı olarak cevap bulmuştur. Giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşan çalışmamızın giriş bölümünde öncelikle 'irade ve ihtiyar' kelimelerinin terim anlamlarını ve bu kavramlar üzerinde etken olan unsurları ele aldık. Birinci bölümde, Farabi üzerinde etkisi olan eski Yunan felsefesinde, Kindi'de ve ilk dönem kelam ilminde 'irade ve ihtiyar' kavramlarına kısaca değindik. Farabi'de 'irade ve ihtiyarı', insanı ve fiillerindeki etken unsurları, erdemli insan ve erdemli toplumdaki irade ve ihtiyarı, son gaye olarak mutluluğu ve Farabi'ye göre İlahi irade ve insani irade ilişkisini ele aldık. İkinci bölümde İbn Sina'da 'irade ve ihtiyarı', insanı ve fiillerindeki etken unsurları, son gaye olarak mutluluğu, irade ve ihtiyarın temelindeki ahlaki öğeleri ve İbn Sina'ya göre İlahi irade insani irade ilişkisini ele aldık. Ardından İbn Sina sonrası düşünce geleneğinde, Gazzali, İbn Bacce ve Fahreddin er-Razi'de 'irade ve ihtiyar' kavramlarına kısaca değindik. İslam filozoflarına göre insan, son yetkinliği olan gerçek mutluluğa iradi ve ihtiyari fiiller ile ulaşabilir. İslam felsefesinde irade ve ihtiyarla ilgi problemler geniş bir tartışma alanına sahip değildir. Farabi ve İbn Sina gibi kendi dönemlerine ve yüzyıllar sonrasının düşünce sistemine etki eden iki düşünürün eserleri tahkik ve tahlil edildiğinde, insanı son yetkinliğe ulaştıracak fiillere dair rehberlik kendini gösterecektir.