turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ricoeurian philosophy and psychonalysis

öz RICOEUR FELSEFESİ VE PSİKANALİZ Tümkaya, Ahmet Selim Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet inam Temmuz 1998, 71 sayfa Tez, Paul Ricoeur felsefesinde, psikanalitik bilgi türünün felsefi söylem açısından önemi üzerine yoğunlaşmaktadır. Hermenötik geleneğe yerleştirilen psikanaliz, Ricoeur'e göre, 'enerjetik' ve 'hermenötik' yönleriyle karma bir söylem oluşturur. Enerjetik, doğa bilimsel temellere dayanır ve ruhsal gerçeklikteki enerji değişimleriyle ilgilidir. Öte yandan hermenötik, söz konusu enerji değişimlerindeki anlam ilişkilerine yoğunlaşır ve ruhsal süreçlerin anlaşılması yolunda yorumu kullanır. Bu açıdan Ricoeur'e göre psikanalitik söylem, amacı öznenin kendini anlaması olan düşünüm / özne felsefesinin bir bileşeni olarak görülebilir. Bu bağlamda ruhsal gerçekliği bilme yolunda kullandığı bilgi biçimi, öznelliğin anlaşılmasında önemli bir bilme olasılığı olarak dikkate alınmalıdır.
La problematisation de l'Identité dans Au Cour des Ténèbres de Joseph Conrad

Joseph Conrad'ın Karanlığın Yüreği adlı romanının ana eksenini bir yolculuk oluşturmaktadır. Anlatıcı pozisyonundaki başkahraman Marlow'un arayışı bu yolculuğun sınırlarını çizmektedir. Söz konusu kendine, kim olduğuna dair bir hakikat arayışıdır. Dolayısıyla Marlow kendi Beyaz adam kimliğini sorgularken toplumsal kimliklerin bireylerin bedenlerinin dünyada bulunma tarzıyla çeliştiği ve beden kategorize edilen ve tanımlanan herhangi bir nesne gibi ele alındığı sürece bireylerin sınırları çizilmiş deneyimlerin patolojik bedenli özneleri olmaktan öteye gidemeyeceği ortaya çıkacaktır. Bu da kaçınılmaz olarak siyah adam ve standart kadın tanımlarına dair eleştiriyi de beraberinde getirecektir.
Hans Joas'ın ahlak anlayışı

Hans Joas, Berlin ve Chicago Üniversitesi'nde sosyoloji ve sosyal felsefe alanlarında profesördür. Önemli bir neo-pragmatist düşünür olan Joas, değer kavramı ve değerin tanımı akademik çevrelerde oldukça tartışmalı bir konu iken, değerin kökeni meselesi üzerinde durulmadığına dikkat çeker. Bu nedenle ortaya çıkmış olan bu boşluğu 'Değerlerin Oluşumu' adlı eseri ile gidermeye çalışmıştır.'Değerlerin Oluşumu' adlı eserinde Joas, değerin kökeni meselesine ilk olarak Friedrich Nietsche'nin değindiğini ifade etse de, onun bu konuyla ilgili ortaya koyduğu konsepti yeterli görmemektedir. Bu nedenle eserinde W. James, M. Scheler, J. Dewey, G. Simmel, C. Taylor ve J. Habermas gibi sosyoloji ve felsefe alanındaki düşünürlerin değer ve değerin kaynağı hakkındaki düşüncelerini tanıtır ve tartışır. Fakat Joas'a göre değerler konusuna pragmatizm orijinal bir çözüm sunar. Joas, Amerikan pragmatizmine olan bağlılığının duygusal bir bağ olduğunu ifade eder. Öğrencilik yıllarında ilk olarak George Herbert Mead dikkatini çekmiştir, sonraları ise Peirce, Dewey ve James'i tanıyınca sevgisi daha çok büyümüş ve çoğalmıştır. Böylece Joas pragmatizmin etkisi altında değerin kökenine ilişkin kendi tezini ortaya koymuştur. 'Değer, insanın kendini inşasındaki deneyimlerinden ve kendi aşkınlık tecrübesinden meydana gelir.' Fakat buradaki aşkınlık kavramı aşkın bir varlığa atıfta bulunmamakta, insanın kendi dışına çıkıp kendisini aşması anlamına gelmektedir. İnsanın kendi inşa etmesi ise, kendisini diğerlerinden ayıran kimlik kazanma sürecini ifade eder.
Richard Swinburne'e göre kişisel açıklama açısından teizmin tutarlılığı

Richard Swinburne'e göre, olgu ve olaylarla ilgili 'bilimsel açıklama' ve 'kişisel açıklama' şeklinde iki açıklama kuramı vardır.. Bilimsel açıklamada, bir olay geçmişş durumlara dayalı olarak genel bir yasa bağlamında gösterilir. Bu tarz açıklamalar, eşyanın değişmez belli bazı özelliklerinin bulunduğu ve şartlar oluştuğunda bu özelliklerin kendini gösterdiği varsayımına dayanır. Söz konusu özelliklere, eşyanın güç ve güvenilirlikleri denir. Bir özelliğin bir nesne için zorunlu olduğunu söylemek, onun geçmişşte nasılsa gelecekte de öyle olacağını söylemektir. Bu noktada, Swinburne, bilim adamlarının şöyle bir sorunla karşı karşıya kaldığına söyler: Eşyanın sahip olduğu güç ve güvenilirlikler, niçin belli şekillerde işlemektedir? Swinburne, yasaya dayalı bilimsel açıklamanın bu durumu izah edemediğini; fakat amaç ve niyete dayalı 'kişisel açıklama'nın izah ettiğini iddia eder. Gerçekten, bilim adamları, tümevarım yoluyla güç ve güvenilirliklere dayanan en genel bilimsel yasaları keşfedebilir; ama bu yasaların niçin işlediğini izah edemezler. Kişisel açıklama kuramında, bir olgu ya da olayın vukuu, akıllı bir fail tarafından kasıtlı olarak bazı eylemlerde bulunmak suretiyle meydana getirildiği şeklinde izah edilir. Burada, fail konumunda zikredilen varlık, Klasik Teizmin Tanrısıdır. Bu anlayışa göre, Tanrı' nın insan ve alemle doğrudan ve sürekli bir ilişkisi söz konusudur. Bu bağlamda, Swinburne, bilimin izah edemediği pek çok durumun ancak bu anlayışa dayalı olarak izah edilebileceğini söyler. Doğrusu, belli bazı olayların vukuu ancak Tanrı varsa mümkündür. Bu tür olayların vuku bulmasında, Tannanın varlığı lehinde güçlü deliller oluşturur. Şu halde, herhangi bir açıklama kalıbına girmeyen olgu ve olayların bulunması, Tanrı'nın var olma ihtimalini var olmama ihtimaline nisbetle yüzde birlik bir farkla da olsa bir adım öne geçirir.
Modernist sanatta biçimin muhalefeti

Türk şiirinin modernleşmesi sürecinde oldukça önemli bir yer kaplayan İkinci Yeni hareketinin birçok okur ve eleştirmen tarafından en farklı ve hatta aykırı sesi olarak görülen Ece Ayhan, genellikle anlaşılması epey güç bir üsluba sahip olması ile anılır. Ece Ayhan'ın hem şiirlerinin hem de kendi sanat anlayışı ve ideolojik fikirleri hakkında söylediklerinin Theodor Adorno'nun estetik teorisi ile ilişkilendirilebileceği ve bu ilişkinin Ece Ayhan şiirini anlamak için oldukça yararlı olabileceği ön kabulüne dayanan bu tez, Adorno'nun estetik teorisinden beslenerek Ece Ayhan'dan ve şiirlerinde kullandığı üsluptan bahsetmeyi hedeflemektedir. Zira kendisine kadar olan şiir geleneği ile karşılaştırıldığında, epey farklı bir üslup ve dil ile pek çok şairin daha önce hiç değinmediği konulardan söz eden Ece Ayhan'ın şiirlerinin sahip olduğu anlam ve önem, Adorno'nun estetik teorisi ile birlikte okunduğunda, çok daha görünür olmaktadır. Tezin merkezinde şu iki soru yatmaktadır: radikal anlamda kötü olan bir toplumda modernist sanatın edineceği politik misyon nedir ve bu misyon, atonal bir üslup ile neden ve nasıl bir araya gelmektedir?
İktisat bilimi ve metodolojik bir sınama: nitel ve nicel teknikler üzerine bir değerlendirme

Kıt kaynak ve sonsuz ihtiyaç ön kabulleri çerçevesinde, günümüzde hakim iktisadın ilkelerine bağlı olarak ortaya çıkan eleştirel ve destek yönlü çabalar giderekanlam kazanmaktadır. Tüm insan faaliyetlerinin, özellikle de günümüzde toplumsaleylemin çekirdeği haline gelmiş iktisadi faaliyetlerin, tekçi bir yaklaşım tarafından ele alınması iktisat biliminin üstüne gölge düşürmektedir. Nitekim hakim iktisadi yaklaşım ile iktisadi faaliyetin, sadece bireyin bakış açısına indirgenerekaçıklanması; değer yargısı ve sübjektivite gibi unsurların iktisadın incelediği nesnenin bir özelliği olmaktan çıkarılmasına neden olmaktadır. İktisadi analizde yaşanan birçok metodolojik gelişme -doğrulamacılık, yanlışlamacılık, araçsal rasyonalizm- ve özellikle iktisat metodolojisinde araçsalrasyonalizmin egemen olması, teorilerin oluşturulmasında kullanılan varsayımlarınsorgulanmasının bırakılmasını, sadece önceden kurulmuş denklemlerin öngörülerininteoriler hakkında belirleyici olmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte, iktisadi gerçeğinsentetik önermeleri hatırlanırsa; matematiğin analitikönermeleri, iktisadi analize gittikçe hakim olmaktadır. Kısaca, araçsal bağlamda ekonometri ile bir değerlendirme yapıldığında, başlangıç varsayımlarının ve değer yargılarının tekrar üretildiği bir yapıyaratılmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak, hakim iktisat paradigmasının temel özellikleri açıklanmakta ve iktisatta yaşanan metodolojik dönüşümler dikkate alınarak, iktisadınbilimsel zemini hakkında değerlendirme yapılmaktadır. İkinci bölümde ise, tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan ekonometrik yaklaşımlara yer verilmektedir. Bu şekilde, hakim iktisadın ekonometri ile sahip olduğu ortak varsayımlar ve ampirik yönteminsosyal bilimlerdeki eksiklikleri dikkate alınarak, bu durumun kapalı bir sistemoluşturarak hakim toplumsal sistemin sürekliliğine ve alternatifsizliğine nasıl katkı sağladığı üzerinde durulmaktadır. Sonuç kısmında da, genel bir değerlendirme yapılmaktadır.
XIX. yüzyıl pozitivist düşünürlerinden Auguste Comte ve Emile Durkheim'da din

19. Yüzyılda başta Fransa olmak üzere, İngiltere ve Almanya da Aydınlanma, Fransız devrimi ve sanayi devriminin yol açtığı bir toplumsal kargaşa yaşanmıştır. Bu toplumsal kargaşanın nedeni olarak din gösterilmiştir. Dolayısıyla bu toplumsal değişime yeni yöntemlerle yön verilmesi gerektiği düşüncesi ile başta Auguste Comte olmak üzere, çoğu olgucu maddeci düşünür buna pozitif esaslara göre yön vermek istemişlerdir. Comte, insanlığın geçmişşten günümüze kat ettiği ilerlemenin varacağı son aşamanın Pozitif toplum aşaması olduğunu belirterek bir insanlık dini oluşturmak istemiştir. Comte, oluşturduğu bu insanlık dininin bireylere sağladığı psikolojik destek ile birlikte toplum düzenine etkilerinden dolayı pragmatist bir tutum sergilemiştir. Din görüşünde metafizik yönünü tamamen kaldıran Comte, bu dinin Tanrısız olması gerektiğini ileri sürerek, insanlık dininin Tanrısının toplum olduğunu savunmuştur. Comte gibi Emile Durkheim de Fransız toplumunda meydana gelen kargaşadan etkilenmiş ve Comte un Tanrısız insanlık dini ile ilgilenmiştir. Durhheim bu doğrultuda ilkel kabile dinlerini inceleyerek genel bir din kuramı oluşturmuştur. Çalışmamızda Comte ile Durkheim görüşleri doğrultusunda konuya açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
The Problem of the other in continental phenomenology

Bu çalışmanın amacı Kıta Felsefesi içinde yer alan Fenomenoloji geleneği çerçevesinde 'başkası' problemini incelemek ve fenomenolojik geleneğin Husserl Heidegger ve Levinas'ın felsefelerindeki devamlılığı boyunca tartışılmış olan bu problemin metafiziğin yeniden tanımlanmasını gündeme getiren konulardan biri haline gelmiş olduğunu göstermektir. Çalışmanın stratejisi Husserl'in ve Heidegger'in birbirinden ayrılan fenomenoloji anlayışlarını tartışmak ve ardından Levinas'in her iki yaklaşımı da eleştiren bakış açısını ele almaktır. Çalışmamızın sonuçları Husser'in fenomenolopsinde başkasının 'bana' indirgendiğine; Heidegger'de ise hem başkasının hem de ben'in kişisel olmayan bir ilişki içinde eritildiğine işaret etmektedir. Bu sonuçlar ancak fenomenolojik bakış açısının, Husserl ve Heidegger'in felsefelerindeki haliyle, başkasıyla ilişkili bir 'başkasını anlama' problemi olarak ele alması koşuluyla ortaya çıkmaktadır. Bu anlayışın tersine, Levinas başkasıyla ilişkiyi nihai anlamı sorumluluk olan yüz-yüze bir ilişki olarak tasvir etmeyi uygun bulmuştur.
Kadın deneyiminin ortaya çıkartılmasının olanağı

Kadın deneyimi feminist epistemologların kuramlarını üzerine insa etmeyidenedikleri en önemli ögedir. Hangi yaklasımdan olursa olsun feminist epistemologlar, deneyimin önemini vurgulamaktadırlar. Ancak kadın deneyimi temelli insalar göründügükadar kolay degildir; çünkü kadın deneyiminin ortaya çıkartılması baslı basına bir sorunsaldır. Bu tez çalısmasında kadın deneyiminin ortaya çıkartılmasının olanagı tartısılmıstır. Bunun için, birinci bölümde, kadın deneyiminden 18. yy'a kadar hiç söz edilmemesinin nedeni olan eril kültür ve eril kültürü perçinlestirenyaklasımlar üzerinde durulmustur. kinci bölümde ise, kadın deneyiminden literal olarak söz edilmeye baslanmasında önemli rolü olan yaklasımlar eril kültürle olan gerilimleri baglamında incelenmistir. Yine bu bölümde kadın deneyiminin literal kullanımının yaygınlasmasını saglayan Beauvoir'ın, kadın yasamsallıgı üzerine analizleri de ele alınmıs ve kadın deneyiminin yaygınlasmasınıntasıdıgı öneme dikkat çekilmistir. Üçüncü bölümde ise, eril düsünüsten çıkıs çalısmalarıylakadın deneyimine ulasılıp ulasılamayacagı ve kadın deneyimine ulasma adına yapılan çalısmalarda ortaya çıkan problemler tartısılmıstır. Dördüncü bölümde ise, kadınların tam da kadın deneyimini ortaya çıkartma konusunda yol aldıkları bir dönemde belirenpostmodern eylemsizlik durumuyla nasıl basa çıkabilecekleri ele alınmıstır. Çalısma kadın deneyiminin ortaya çıkartılabilmesi için feministlerin birbirlerininelestirel yaklasımlarına ihtiyaçları olduğu ve eklektik yöntemlerin kullanılmasının gerektigigörüsüyle sonlanmıstır.
Whiteheadci uluhiyyet anlayışı ve ortaya çıkardığı problemler

Bu çalışmanın birinci gayesi, özellikle Alfred North Whitehead tarafından geliştirilmiş olan çift kutuplu Tanrı anlayışını tanımlamaktır. İkinci olarak ise, Whiteheadci ulühiyyet anlayışını Charles Hartshorne ve diğer süreçci düşünürler ışığında değerlendirmektir. Whitehead'in felsefesi bir süreç felsefesidir. Bu nedenle onun felsefesinde bil-fiil şeyler çok önemlidir. Bu şeyler, dünyayı oluşturan 'mutlak realiteler' veya 'nihai reel şeylerdir'. Bu bil-fil şeylerden daha reel hiçbir şey yoktur. Onlar kendi aralarında ayrılırlar. Tanrı bil-fiil şeydir. Diğer bir ifadeyle Whitehead, 'bil-fiil şey' terimini hem zamansal durumlar için hem de Tanrı için kullanmaktadır. Whitehead'in felsefesinde bilimsel ilerlemelerle geliştirilen kozmolojiye uygun bir Tanrı anlayışı geliştirme zorunluluğu vardır. Bu açıdan onun geliştirdiği Tanrı anlayışı, geleneksel teistik anlayıştan tamamen farklıdır, özellikle Whitehead Hrıstiyan teolojisine hakim olan Tanrı kavramını ret eder. Bu teolojide Tanrı, zorunlu, tamamen bağımsız, değişmez, bütün gücü kendisinde bulunduran bir varlık olarak kabul edilmektedir. Halbuki Whitehead'in ileri sürdüğü Tanrı, çift kutuplu olarak dinamik, dünya ile ilişkide bulunan ve dünyada ikna edici kozal bir faildir. Ona göre bütün bil-fiil şeylerde olduğu gibi, Tanımın mahiyeti de dipolardır. Tanrı hem asli hem de oluşan mahiyete sahiptir. Bir taraftan O'nun oluşan mahiyeti eksik, oluşan, sonsuza değin devam edip giden, tamamen bil-fiil ve şuurludur. Diğer taraftan Tanrı'nın asli mahiyet ise, özgür, tam, asli, ezeli, bil-fiil olarak eksik ve şuursuzdur. Whitehead'in Tanrısı teistik anlamda bir yaratıcı Tanrı değildir. O, dünyayı yaratmaz, onu korur. Çünkü Whitehead açısından 'Tanrı'nın dünyayı yarattığım söylemek de, dünyanın Tanrıyı yarattığını söylemek de doğrudur'. Diğer bir ifadeyle Whitehead'e göre dünyanın Tanrı da içkin olduğunu söylemek de, Tanrı'nn dünya'da içkin olduğunu söylemek de doğrudur. Çünkü ne Tanrı ne de dünya, statik bir tamlığa ulaşır. Her ikisi de metafizik esasın ve yenilik içindeki yaratıcı ilerlemenin pençesindedir. Whitehead'in geleneksel teolojiden ayrıldığı diğer noktalar ise, kötülük problemi ve ölümsüzlük problemidir. Onun felsefesinde kötülüğün kaynağı Tanrı değildir. Ona göre Tanrı her an, her yerde, iyiliğe sebep olacak gücüyle her şeyi yapar. Bununla beraber İlahi güç, zorlayıcı olmaktan ziyade ikna edicidir. Tanrı kendi iradesine itaat ettirmek için insanlara veya evrene karşı güç kullanmaz. Whitehead'in diğer önemli ve farklı bir görüşü de 'objektif ölümsüzlük' fikrini açıklamasıdır. Whiteheadci 'objektif ölümsüzlük' görüşüne göre, bütün sonlu realite, Tarın'nın tecrübesinde korunmuş ve Tanrı da ölümsüzleşmişlerdir. Kısaca Whiteheadci uluhiyet anlayışı, geleneksel Hrıstiyan teolojisinden farklı ve yeni bir metafizik anlayıştır.
Oyun ve sıkıntı üzerine felsefi bir inceleme

Sınırlarının belirsizliği nedeniyle 'oyun' ve 'sıkıntı' kavramlarına felsefe çoğunlukla temkinli yaklaşmıştır. Kuramsallaştırılması bir hayli zor olan bu iki kavramı sadece felsefi yönden ele almanın yetersiz kalacağı düşünülerek dinamik bir yaklaşım tercih edilmiştir. Kavramların tarihsel arka planı, etimolojisi ve psikolojik kökenleri filozofların düşünceleri eşliğinde ele alınmış ve anlam yükünün zamanla nasıl gelişip değiştiği gösterilmeye çalışılmıştır. 'Oyun' kavramına ait felsefi metinler antik döneme kadar uzanırken 'sıkıntı' kavramına ait metinlerin yalnızca çağdaş felsefeyle sınırlı kalması ilgi çekicidir. Dolayısıyla bu iki kavramın karşılaştırılabilmesi yalnızca Nietzscheci postmodern bir tavırla gerçekleşebilir. Bu çalışmanın amacı; zamanı bir ürün gibi tüketen, hayata anlam yükleme arzusunun faydasızlığını kabullenen, yaratıcılıktan uzak, atalete sürüklenmiş bireyler topluluğu olarak varoluşundan memnuniyetsiz 21. yüzyıl insanının 'oyun' ve 'sıkıntı' döngüsünün felsefi yolculuğunu yansıtmaktır.
Platon ve Aristoteles düşüncesinde varlık, dil ve düşünce bağlamında kavramların epistemik kökenleri

Bu tezin amacı, Platon ve Aristoteles'in kavram anlayışlarını varlık, dil ve düşünceyle olan bağlarıyla birlikte epistemik açıdan, mantık felsefesi kapsamında incelemektir. Doğru bilginin imkanını değişmez ontik öz ile savunan her iki filozof, farklı varlık ve bilgi felsefeleriyle, kavramların varlıkla ve bilgiyle olan ilişkisini kendine özgü bir tutarlılıkla tesis etmektedirler. Öz, Platon'da duyusala aşkın idealarda, Aristoteles'te ise duyumsanan varlıkta, ona içkin olarak konumlandırılmıştır. Gerçek, sabit ve değişmez özün ontolojik açıdan farklı olarak ele alınması, kavramların varlıkla olan ilişkisinin nasıl olduğu sorusunu ortaya çıkarmaktadır. Öte yandan her iki filozofun doğru bilgi anlayışları da söz konusu ontik temellerden hareketle birbirinden farklı olarak gelişmektedir. Değişen bilgi anlayışları ise kavramların hakikate erişme noktasında hangi süreçlerden geçtiğini ve ne tür bir güvenli bilgi öğesine dönüştüğünü anlamayı zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, düşünce ve varlık arasındaki ilişkinin mantıksal ve felsefi olarak görünür kılınmasını sağlayan dilin de değişen varlık ve bilgi anlayışlarında kavramlarla nasıl tutarlı bir ilişki kurduğu analiz edilmelidir. Bu çalışma, her iki filozofun değişen ontoloji ve epistemolojilerinde kavramları varlık, dil ve düşünce açısından tutarlı olarak nasıl birbiriyle ilişkilendirdiklerini inceleyerek, değişen ontoloji ve epistemolojilerde kavramların farklı konumlandırılabileceğini ortaya koymaya çalışmaktadır.
Çağdaş Türk düşüncesinde İbn Arabİ felsefesinin ele alınışı

Çagdas Türk düsüncesinde bn Arabi felsefesinin diger düsünce mektepleriyle olan iliskisi yeniden yorumlanmıstır. slam dünyasını giderek daha fazla etkisi altına alan modern batı felsefesine esit düzeyde bir karsılık vermek veya dini açıdan mahzurlu görülen felsefi ekollerin zararlı etkisini bertaraf etmek için bn Arabi ve vahdet-i vücud düsüncesi öneçıkarılmıstır. Bu dönemde bn Arabi ile ve vahdet-i vücud düsüncesinin ilk defa diger slamdüsünce ekollerinden daha derin imkanlara sahip olduğunun fark edildigi görülmüstür. bn Arabi ve felsefesi varlıktan bilgiye, kelamdan psikolojiye, bilimden teknige, astrolojiden kimyaya kadar uzanan, son derece kapsamlı bir tefekkür tarzının örneklerinden biri olarak degerlendirilmistir. Batı düsüncesinin karsısına çıkabilecek bir düsünme biçimi olarak tercih edilmistir. Hatta bn Arabi ve vahdet-i vücud düsüncesinin Batı felsefeleritarafından fikirleri iktibas edilmis bir sistem olduğu düsünülmüstür. Bu yönüyle vahdet-i vücud İslam düsünce, bilim, edebiyat ve ahlakını temsil etme kabiliyeti yüksek bir felsefe olarak öne çıkarılmıs, dönemin modernist müelliflerinin savunmacı, aktivist tutumları ve bunun paralelinde olusan zaafları sebebiyle farklı bir bn Arabi algısı da ortaya çıkmıstır. bn Arabi konusunda dönemin en belirgin tartısması, felsefesinin ne olduğuna dairdir. Felsefi terimler konusunda büyük bir belirsizligin olduğu bu dönemde bn Arabi felsefesipanteizm, idealizm, mistisizm, spiritüalizm, sufizm, monism, fenomenizm, olarak anlasılmıs ve bu konuda tartısmaların yasanmıstır.
Türk sinemasında zihinselliğin objektivasyonu

Bu çalışma Yeni Türk sineması döneminde beliren varoluşçu ve nihilist eğilimin görüntüsünü konu edinmektedir. Bu görüntünün 'insan'a ilişkin nasıl bir 'ide' geliştirdiği çalışmanın yanıt getirmeyi hedeflediği temel sorudur. Diğer taraftan Türk sineması araştırmalarında değişik tarihleri milat alan birden fazla 'yeni sinema' dönemlendirmesi vardır. Dolayısıyla bu dönemlendirmeler hakkında genel bir fotoğraf ortaya koyulmuş; Türk sineması çalışmalarında 1990'ların ikinci yarısından itibaren yaygın olarak benimsemiş olan 'Yeni sinema' dönemlendirmesinin nasıl çerçevelenebileceği tartışılmıştır. Şüphesiz ki bu tartışmayı olgunlaştırmak ve belirli sonuçlara ulaştırabilmek için kapsamlı bir tarihsel soruşturma yapmak gerekir. Bu çalışmanın böyle bir hedefi olmamakla birlikte 'Yeni sinema'nın nasıl çerçevelenebileceğine ilişkin sorular sorulmuş ve kimi öneriler geliştirilmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda yeni Türk sineması döneminde gösterime çıkan düşünce yoğun filmler izlenilmiş, çalışmanın kapsamı ve sınırlılığı göz önünde bulundurularak 2000'li yıllarda gösterime giren filmler arasından nihilist ve varoluşçu izlekleri görüntüleyen filmler çözümlenmiştir. Zamansal kesitin 2000'li yıllar olarak belirlenmesinin en önemli nedeni nihilist ve varoluşçu izleklerin tipik biçimde görüldüğü film örneklerinin bu yıllarda gösterime girmiş olması ve yeni Türk sinemasının öncü yönetmenlerinin gerek entelektüel gerekse estetik bakımdan olgun bir sinema ifadesine bu zamansal kesitte kavuşmuş olmasıdır. Filmlerde açığa çıkan insana ilişkin ide'yi açığa çıkarabilmek için Nikolai Hartmann'ın sanat yapıtlarının çözümlenmesi için geliştirdiği tabaka çözümlemesinden yararlanılmış; sinematografik anlatım araçları da dikkate alınarak filmler söz konusu ide'yi ifşa edecek biçimde çözümlenmiştir. Çalışmadaki analiz birimi filmin içeriği, filmi temel motifleri, anlatım özellikleridir. Yanı sıra örneklenen filmlerdeki nihilist ve varoluşçu izlekleri görüntüye getiren sahneler ayrıntılı olarak çözümlenmiştir.
İki zaman düşüncesi: Öznel ve nesnel zaman

Zamanın ne olduğu ve nasıl bir şey olduğu meselesi, hem felsefe dünyası içerisinde hem de bir fizik meselesi olarak bilim dünyası içerisinde tartışılmış temel konulardan biridir. Zamanın doğrudan deneyimlenmeyen bir olgu oluşu, bu meselenin çözümünün zorluğunu da beraberinde getirmektedir. Zaman, Antikçağ'dan günümüze filozofların ilgisini çekmiş bir konudur. Kimi filozoflar tarafından bir 'varlık' problemi olarak ele alınan zaman, kimilerince de bir bilgi ve onun dahilinde bir zihin problemi olarak ele alınmıştır. Bu çalışmanın ilk bölümünde, felsefe tarihinde, filozofların zamanı kaç farklı şekilde ele aldıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre zaman konusu, nesnel ve öznel zaman, lineer ve döngüsel zaman, metafiziksel zaman ve insan zamanı ve son olarak da analitik bakışla zaman olarak dört temel başlık altında, ele alınmıştır. Bu dört başlık, zamanla ilgili keskin bir ayrıma işaret etmemektedir. Burada, zaman konusuna değinmiş filozofların gruplandırılmasından ziyade, analitik olarak zamana yönelmiş bakış açılarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Her bir kategori, o konuda en net yönelimi gerçekleştirmiş filozoflar çerçevesinde ele alınmıştır. Tezimizin ikinci bölümünü, zamana dair Antikçağ'dan günümüze en köklü ayrım olan nesnel ve öznel zaman konusu oluşturmuştur. Buna göre, nesnel zaman anlayışında, bu konunun anlaşılmasına olanak sağlayan fizik adamı düşünürlerden, Isaac Newton, Gottfried Wilhelm Leibniz, Albert Einstein'ın fiziksel zaman teorilerinden bahsetmekle birlikte, bu konunun felsefe dünyası içerisinde ayrıcalıklı bir yer edinmesini sağlayan Aristoteles'in nesnel zaman anlayışı ele alınmıştır. Öznel zaman konusu ise, zaman ve zihin arasında kurdukları bağlantılardan ötürü, bu zaman anlayışının babası sayılabilecek Augustinus başta olmak üzere; Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Henri Bergson, Edmund Husserl ve Martin Heidegger'ci zaman anlayışları incelenmiştir.