turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İnformel mantık açısından 'Akılyürütme' kavramı üzerine bir araştırma

İnformel mantık bir disiplin olarak 1978 yılında kurulmuştur. Fakat buna rağmen, kökleri antik çağ felsefesine kadar gitmektedir. Bu tez çalışmasının ilk amacı mantık tarihi içerisinde informel mantığın yerini, akıl yürütme kavramını da gözeterek tespit etmeye çalışmaktır. İkinci amacı ise informel mantık ile yapay zeka ilişkisini ele almaktır. Bu doğrultuda, informel mantığın formel mantık ile ilişkisi, form kavramı ve dedüktivizm üzerinden ele alınmıştır. Formel mantık ile informel mantık arasında, özellikle isimlerinden kaynaklı olarak, bir karşıtlık ilişkisi kurulmaktadır. Bu ilişkinin karşıtlık yerine, bütünlülük üzerinden kurulabileceği ve bunun da ortak paydasının akıl yürütme kavramı olabileceği gösterilmek istenmiştir. Dedüktif akıl yürütme dışındaki akıl yürütmelerin de modellenebilmesi, yapay zekanın ilerlemesindeki kilit noktalardan biridir. Bu bakımdan feshedilebilir akıl yürütmeyi de içeren Toulmin Argümantasyon Modeli incelenmiş ve informel mantığın yapay zekaya yapabileceği katkılar gösterilmeye çalışılmıştır.
Pragmatik iman anlayışı

Genellikle kanıtsal gerekçelerin/ argümanların Tanrı'nın varlığına inanmak için en uygun yol olduğu kabul edilmesine rağmen, aynı zamanda bu inanç için kanıtsalolmayan gerekçelerin/ argümanların da var olduğu iddia edilmiştir. Kanıtsalargümanlar, Tanrı'nın var olduğunu kanıtlamaya çalışmaktadır. Bunlar, 'Tanrı vardır' önermesinin doğruluğunu ortaya koymak amacıyla tasarlandığı için 'doğruluğa yönelik' olan argümanlardır. Ancakkanıtsal olanların aksine kanıtsal olmayan argümanlar doğruluğu göstermeye yönelik değildir. Bunlar, daha ziyade doğruluk dışındaki gerekçeleri ön plana çıkartırlar. Kanıtsal olmayan argümanlardan biri de Tanrı'ya inanmanın faydalarını ön plana çıkarttığı için 'faydaya yönelik' olan pragmatik argümanlardır. Bu argümanlarısavunanlara göre, pragmatik argümanlara/ gerekçelere dayanarak Tanrı'nın var olduğuna inanmak rasyonel ve ahlaki açıdan meşrudur. Tanrı inancı lehinde birçok farklı pragmatik argüman olmasına karşılık, bunların en bilinenleri Pascal'ın 'Bahis've James'in 'İnanma İradesi' tezleridir. Bu çalışma, pragmatik temellerden hareketle Tanrı inancı lehindeki pragmatikargümanların rasyonelliği ve doğası üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu şekilde o, pragmatik argümanların, teistik inancın uygun bir gerekçelendirmesini sağlayıp sağlayamayacağını eleştirel olarak incelemektedir.
Antik Çağ'da diyalektik düşüncenin ipuçları üzerine

Bu tez, diyalektik düşüncenin doğuşunu ve Antik Çağ boyunca izlediği yolu, bu görüşe rastlandığı bilinen filozoflar üzerinden araştırmaktadır. Çalışma, Antik Çağ'da diyalektik düşünceyi üç döneme ayırarak incelemiştir. Bu üç dönem, Sokrates öncesi, Sokrates - Platon ve Aristoteles şeklinde ayrılmıştır. Bu şekilde bir ayrıma gidilmesinin sebebi diyalektiğin, ilk dönemde sadece ilkelerine rastlanılmasının bir ortak özellik oluşu, ikinci dönemde artık düşünceye yön veren bir sistem haline gelmiş olması ve Aristoteles'te ise olumsuz anlamına geri dönülmesine rağmen sistemsel özelliğini yitirmemesi ve bir teori halini almış olmasıdır. Bunun dışında ilk bölümdeki filozoflar kendilerini birer diyalektikçi olarak ifade etmemişlerdir. Bu sebeple araştırma, bilinen diyalektik ilkelerin bu filozofların felsefe dizgelerinde bulunup bulunmaması üzerinden başlatılmıştır. Diğer iki bölüm ise Sokrates, Platon ve Aristoteles'in kendi diyalektik anlayışlarının ne olduğunun incelenmesi şeklinde işlenmiştir.
Feqiye Teyran'ın varlık görüşü

Bu tezde İslam tasavvuf düşüncesinin ana meselelerinden biri olan varlık düşüncesi Feqiye Teyran açısından ele alınmıştır. Feqiye Teyran'ın varlık meselesine kendi düşüncesinde yer vermesi, tasavvuf düşüncesinin genel çerçevesi içinde değerlendirilebilir. Ancak Feqi'nin kendi düşüncelerini serdederken takip ettiği yöntem, kendisine özgü bir nitelik taşımaktadır. Feqiye Teyran Divan' ında, görüşlerini aktarırken varlıkla ilgili meselelere dağınık olarak yer vermiştir. Fakat yine de onun bu dağınık açıklamalarının takip ettiği bir sistematik yapıdan söz edilebilir. Nitekim Feqi, varlıkla ilgili görüşlerini genel itibariyle vahdet-i vücud düşüncesi içerisinde ortaya koyar. Tez, giriş ve sonuç bölümleri hariç, Feqiye Teyran'da varlıkla ilgili temel meseleler, Feqiye Teyran'da varlığın mertebeleri ve Feqiye Teyran'da vahdet-i vücud düşüncesi olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerde öncelikle Feqiye Teyran'ın tasavvufun bazı temel meselelerindeki yaklaşımı ele alınmış, sonra da varlığın mertebeleri konusuna yer verilmiştir. Ardından da Feqiye Teyran'ın düşüncesinde vahdet-i vücud anlayışı ele alınmıştır.
Din ve gelenek: Mali'de Bambara kabilesi örneği

Bu çalışmada Mali kabilelerinden biri olan Bambara Kabilesinin dini ve sosyal hayatı incelenmiştir. Bu bağlamda Bambara bölgesinde eski dönemlere ait olan dini inançlar evlenme, doğum ve ölüm gelenekleri ve bunlara bağlı halk inançları, sosyolojik bakımdan değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışma, teorik ve ampirik olmak üzere iki temel bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sosyal bir gerçeklik olarak din kavramı ele alınmıştır. Burada dinin, özsel ve işlevsel olmak üzere iki tanımlaması özetle değerlendirilmiştir. Ayrıca din ile toplum arasındaki karşılıklı ilişki de analiz edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise, Mali'de Bambara Kabilesi'nde dinin toplumsal hayattaki rolü ele alınmıştır. Bambaralar'ın İslam'dan önceki önemli inanç ve gelenekleri ve günümüzdeki evlenme, doğum ve ölüm gelenekleri incelenmiştir.
Bertrand Russell'ın agnostisizmini temellendirişi

Analitik felsefenin önemli temsilcilerden biri; mantıkçı, matematikçi, yazar ve eleştirmen olarak çok yönlü kişiliği ile tanınmış ünlü bir İngiliz filozofu olan Bertrand Russell (1872-1970)'ın Tanrı'nın varlığı problemi ve agnostisizmi hakkındaki görüşlerini ortaya koymaya çalıştığımız bu tez çalışması giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, Russell'ın düşünsel gelişim evreleri ve agnostisizmin tarihçesi genel hatlarıyla anlatılmış, birinci bölüm, Tanrı'nın varlığının lehine ve aleyhine getirilen çeşitli argümanlara dair görüşlere ayrılmış, çalışmanın ana hedefini belirleyen ikinci bölümde ise Russell'ın agnostik tutumu temellendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Tanrı'nın lehine getirilen tüm argümanları eleştirerek bunları Tanrı'nın varlığını kanıtlamak için yetersiz gören Russell'ın dogmatik bir karakter taşımayan agnostisizminin, bir taraftan dini, diğer taraftan ise ateistik özelliklere sahip bir agnostisizm olduğu ortaya çıkmaktadır. Agnostisizminin en önemli dayanağı hiç kuşkusuz onun sahip olduğu bilimsel tavırdır. Argümanların yetersizliğinden dolayı Tanrı'nın varlığının bugün için imkansızlığını savunmuşsa da Russell, bunun değişebileceği ihtimalini teorik olarak her zaman muhafaza etmiştir.
18 yy. Fransız materyalizminde Baron D'hollbach'ın yeri ve önemi

Materyalizmin tarih içerisinde geçirdiği serüven sonucu, 18. yy'daaydınlanma eksenine oturması ve yine bu dönemde keskin görüşleriniçerisinden Baron D'Hollbach'ı ortaya çıkarması tezimizin ana konusunu oluşturmuştur. Fransız İhtilalinin Fikirsel manadaki hazırlayıcısının felsefe tarihi içerisindeki yeri, kimlerle etkileşime girdiği ve kimlerden etkilendiği incelenmiş, böylece o dönem içerisinde filozofumuzun ve düşüncelerininönemi, tahlil edilmiştir. Bu tez, onun, cüretkar görüşlerinin marjinal bir tarzda dile gelmesi sonucu oluşturduğu dünya anlayışına yönelmiş ve siyasal sosyal, ahlakitüm olayları ve olguları, onun cüretkarlığını ihmal etmeden tetkik etmiştir. Bu ise hem tezimizin, hem de D'Hollbach'ın düşüncelerinin kilit ve en önemli noktasını oluşturmaktadır. D'Hollbach'ın Hıristiyanlık ile girdiği polemik sonucu, 18. yy'ınşekillendirdiği dünya anlayışını kavramak ve yine bu dönem ve sonrasında, maddenin taşıdığı önemi vurgulamak yeni bir çağın habercisigibidir bu sebeple önemsenmemiş bir filozofu yani, tarihi ve sosyolojiketkisi açık olmasına rağmen göz ardı edilen bu düşünürü, dönemi ile beraber görünüşe getirmek, konumuzdur.
İsmail Fennİ Ertuğrul'un Tanrı anlayışı

Düşünce tarihi incelendiğinde Tanrı anlayışına dair birçok görüş ortaya konulduğu görülmektedir. Keza Türk düşünce tarihinde önemli bir sima olan İsmail Fenni Ertuğrul da kaleme aldığı eserlerinde Tanrı inancına ilişkin görüşlere yer vermiştir. O, kişisel düşüncelerini temellendirirken, yaşadığı dönemdeki bir takım felsefi akımları da eleştiriye tabi tutmaktan geri kalmamıştır. Bu çalışmada İsmail Fenni'nin yaşamış olduğu dönemin düşünce yapısı genel olarak ortaya konulmuştur. Yaşadığı dönemin fikri atmosferinin içinde nasıl bir tavır sergilediği analiz edilmiştir. Özellikle materyalist anlayışa karşı yönelttiği itiraz ve tenkitlerle ön plana çıkışının fikri alt yapısı incelenmiştir. Düşünür İsmail Fenni'nin Tanrı tasavvuru çerçevesinde yapılan bu çalışmada Tanrı'nın varlığının delilleri, sıfat ve isimleri, vahdet-i vücut çerçevesinde Tanrı-evren ilişkisi ve Tanrı-insan ilişkisi gibi hususlar temel problem olarak ele alınmıştır. Onun bazı düşünürlerin pozitivist anlayışı araç yaparak Tanrı'ya yönelik ileri sürdükleri bir takım iddialar karşısında vermiş olduğu cevapların analiz ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Bütün bunlardan hareketle İsmail Fenni'nin Türk düşünce tarihindeki yeri ve önemi belirlenmeye çalışılmıştır.
Erich Fromm'da din anlayışı

Psikanalizin iki büyük ismi Sigmund Freud ve C. G. Jung'un din anlayıştan üzerine birçok çalışma yapılmış olmasına karşın, Erich Fromm'un din hakkındaki düşünceleri üstüne bir inceleme yapılmamıştır. Bu çalışma, Erich Fromm'un din anlayışım ele alan ilk çalışmadır. Bu çalışma yapılırken Fromm'un kendi eserleri referans olarak alınmıştır. En sık başvurulan eserleri ise, Psikanaliz ve Din, Erdem ve Mutluluk, Sahip Olmak ya da Olmak ve Sevme Sanatıdır. Fromm, yaşamının farklı dönemlerinde farklı düşünce eğilimleri göstermiştir. Bu bakımdan görüşleri arasında farklılıklar, hatta çelişkiler görülmektedir. Bu farklılıkları din ile ilgili düşüncelerinde de görmek mümkündür. Bu farklılıkların sebebi ise, onun Yahudi bir aile ortamında dünyaya gelmiş, daha sonra Freud ve Marks'ın düşüncelerine, sonraları ise Budizm ve Mistisizme yönelmiş olmasıdır. Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Fromm'un hayatı ve eserleri ile, düşüncelerinin oluşumunda etkili olan önemli etkenlere yer verilmiştir. Erich Fromm ve Psikanaliz başlığını taşıyan bölümde, Psikanalizin ortaya çıkışı ve tarihi gelişimi, Erich Fromm'un da içinde bulunduğu 'Yeni Freudcu' veya 'Sosyo Kültürel' Ekolün ortaya çıkışı; Fromm'un psikanaliz ve Freud eleştirisi ile psikolojik görüşleri; ayrıca, psikanaliz din ilişkisi üzerinde durulmuştur. Erich Fromm'un Din Anlayışı başlıklı bölümde, Fromm'un Din tanımı, din çeşitleri, inanç, inanma ihtiyacı, tanrı anlayışı ve dinin geleceği ile ilgili görüşleri ortaya konulmuştur. Sonuç bölümünde ise, Fromm'un din anlayışının bir değerlendirilmesi ile ulaşılan sonuçlar ortaya konulmuştur.
Farabİ'de Tanrı-alem ilişkisi

Farabi Tanrı'yı, fiilin ilkesi olan akıl olarak nitelendirir. Tanrı, tek, gayri maddi, ezeli-ebedi ve bilfiildir. Tanrı tektir, çünkü O bütün niceliksek kısımlardan müstağnidir. Birin manası bölünmemiş demektir. Tözünde bölünmez olan Tanrı özünde tektir. Tanrı akıldır. Bir şey maddeden uzak olduğundan dolayı akıldır. Tanrı kesin olarak gayri maddidir. Bundan dolayı O akıldır. Tanrı mürekkeb değildir, çünkü O, hem fiziksel hem de metafiziksel bir terkipten uzaktır. Farabi felsefesinde alem, ortak merkezli semalar dizisi şeklinde görülür. En dıştaki sema sabit yıldızlar semasıdır. Semaların sonuncu da Ay semasıdır. Farabi alemi Tanrı'nın dışındaki her şey olarak tanımlar. Farabi felsefesinde alem üç çeşit alem vardır. Bunlar: Ruhani alem, semavi alem ve maddi alemdir. Çıkış, alemin Tanrı'dan meydana gelişini açıklayan bir teoridir. Farabi sisteminde bu teori, alemin yaratıcısı olarak Tanrı'nın rolünü vurgulayan, Tanrı'nın akli bir faaliyetidir. Onun kendi kendisini düşünmesinden dolayı kendisinden ikinci bir akün çıkar veya taşar. Bu ikinci akıl, kendisini düşünmesi bakımından Tanrı'ya benzer; fakat o kendisini düşünmesinin yanı sıra Tanrı'yı da düşünür. Tanrı düşüncesine bağlı olarak üçüncü bir akıl meydana gelir. Kendi kendisini düşünmesine bağlı olarak da ilk sema meydana gelir. Farabi'ye göre böylece, feyzin bu iki çıkışı, Tanrı'nın dışındaki on akıl meydana gelinceye kadar devam eder. Akü Semavi Alem Maddi Alem Tanrı Çıkış
Molla Fenarİ'nin kavram anlayışı

On dördüncü ve on beşinci yüzyıllarda yaşayan Molla Fenari, Osmanlı Devletinin en önemli ilim adamlarındandır. O, birçok ilim dalı üzerine değerli eserler kaleme almıştır. Bunlar arasında en meşhur olanı, Mantık ilmi üzerine yazmış olduğu Şerh-i İsaguci isimli eserdir. Şerh niteliğindeki bu eser, gerekMantık ilminin tartışmalı konularına getirdiği açıklamalar gerekse de eğitim kurumlarında yüzyıllarca Mantık öğretimi için kullanılması nedeniyle, bu alanda kendisine önemli bir yer edinmiştir.'Molla Fenari'nin Kavram Anlayışı' adlı bu çalışmamız, bugüne kadar çalışılmamış bir konu olarak, Fenari'nin kavramlar mantığını ortaya koymayı hedeflemektedir. İki ana bölümden oluşan bu tez çalışmasının Birinci Bölümü, Fenari'nin kavramlar mantığının anlaşılmasına yönelik bir ön hazırlıkbağlamında, terim ve kavram konusunu, bunların çeşitlerini ve ilişkilerinibirlikte ele almaktadır. İkinci Bölüm, Fenari'nin kavramlar mantığını, ayrıntılı bir şekilde ele almaktadır. Onun kavramlar mantığına getirmiş olduğu açılımlar irdelenerek konu hakkındaki anlayışının tespiti amaçlanmıştır. Sonuç olarak, Fenari'nin kavram anlayışına dair bu çalışmamız ile onun İslam Mantık Geleneğinin bir takipçisi olduğu ve alana yeni perspektiflerkazandırdığı tespit edilmiştir.
Horkheimer ve Adorno'nun aydınlanma eleştirisi üzerine bir inceleme

Günümüzün üzerinde çokça konuşulan konularından olan 'Aydınlanma düşüncesi' kimi zaman bugün yaşanan birçok felaketin sorumlusu olarak gösterilmektedir. Horkheimer ve Adorno da Aydınlanmanın akıl anlayışım eleştirenlerin başında gelmektedir, günümüzde Aydınlanma ya ideoloji ya bilim - pozitivizm - ya da 'akıl'a indirgenerek ele alınmaktadır. Horkheimer ve Adorno da Aydınlanmanın akıl anlayışından hareketle bir eleştiri getirmektedirler. Onlara göre İnsanlık yeni bir decandence duruma düşmüştür ve bunun nedeni de Aydınlanmadan bu yana egemen olan öznel akıldır. Bu düşünceye göre, bu toplum tamamen usdışıdır ve araçsal/teknokratik akılcılığın hakimiyeti altındadır. Bu çalışmanın varlık nedeni Horkheimer ve Adorno'nun insanlığın içinde bulunduğu yozlaşmamn sorumlusu olarak Aydınlanma aklım mahkum ettiklerinde, eleştirilerinin yerinde olup olmadığım ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde Horkheimer ve Adorno'nun akıldan ne anladıkları ve bugün sönmekte diye niteledikleri 'araçsal aklın' öne çıkışı ve 'nesnel aklın' yerini alışı ele alınmıştır. Daha sonra Aydınlanmanın bir sonucu olarak görülen pozitivizm eleştirisi üzerinde durulmuş; son olarak Aydınlanmanın etosunun kültür endüstrisine ve modern anti-semitizme nasıl işlediği, ne gibi sonuçlar doğurduğu incelenmiştir. İkinci bölümde ise, Aydınlanma kavramı üzerinde durularak, Aydınlanma düşünürlerinin başında sayılan I. Kant ile Ansiklopedistler'in aydınlanma görüşleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde eleştirilerinin odak noktasını oluşturan ve Aydınlanmanın akıl anlayışına geçişte bir kırılma noktası olan 'modern akıl anlayışı', tezin kapsamı ve amacı da göz önüne alınarak, sadece Descartes'in görüşlerinden hareketle incelenmiş; daha sonra da, Aydınlanmanın akıl anlayışına yönelik eleştirilerin yerinde olup olmadığım görmek için, Aydınlanmacı denilen belli başlı filozoflarının akıl anlayışları ele alınmıştır. Sonuç olarak Horkheimer ve Adorno'nun insanlığın içinde bulunduğu çöküntü ile Aydınlanma arasında kurdukları bağın - özellikle Kant dikkate alınarak - yerinde olmadığı gösterilmeye çalışılmıştır.
Nietzsche'nin üst insan düşüncesinde özne sorunu

Bu çalışmada kişinin üst insana giden yolunun özne inşası ile ilişkisi Friedrich Nietzsche felsefesi bağlamında ele alınmıştır. Bu doğrultuda Nietzsche'nin felsefesindeki temel kavramlar irdelenerek kişinin özne olma imkanına katkısı gösterilmeye çalışılmıştır. Felsefesini yaşayan insan üzerine kuran Nietzsche, ilk yaşam filozofu olarak değerlendirilmektedir. Konusu yaşayan insan olduğu için 'sistemci' bir filozof olarak ele alınamayan düşünürün insan anlayışı da klasik filozoflar gibi değerlendirilemez. Nietzsche'ye göre yaşam, güç istencidir ve insan, aşılması gereken bir şeydir. Ancak din ve ahlak gibi sürü değerleri olan decadence, kişinin kendi olmasının önünde engeldir. Kişi sürü değerlerini, güç istencini açığa çıkararak aşmalıdır. Böylece insan önce özgür insan sonra da üst insana ulaşarak gerçek bir özne olmayı başarabilir. Giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmada Nietzsche'nin üst insan öğretisiyle insanın özne olma olanakları incelenmiştir. Birinci bölümde felsefe tarihinde özne sorunu ele alınmıştır. İkinci bölümde Nietzsche'nin yaşamı ve felsefesi genel hatlarıyla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Nietzsche'de insan tipleri incelenerek üst insan ile özne arasındaki ilişki gösterilmeye çalışılmıştır.
Aziz Bernard ve hıristiyanlık tarihindeki yeri

Aziz Bernard Hıristiyan manastır geleneğinin önemli figürlerinden biridir. On ikinci yüzyılda mevcut manastır düzeninde reform gerçekleştirmek isteyen Sistersiyenlere katılmış ve tarikatın gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Bir taraftan manastır yaşamını yücelten ve Hıristiyan maneviyatı alanında günümüzde de önemini sürdüren eserler kaleme alan Aziz Bernard diğer taraftan yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve dini hayatında Avrupa çapında etkileri olan hemen her olaya karışmış ve diplomatik görevlerde bulunmuştur; bunların en önemlileri Tapınak Şövalyelerinin resmiyet kazanması, II. Innocent ve II Anacletus arasında geçen Papalık Hizipleşmesi, Peter Abelard ve la Porreeli Gilbert'in yargılanmaları, II. Haçlı seferi vaazları, çeşitli piskoposluk ve manastır atamalarında oynadığı rollerdir. Yazılarında Kilise Babaları geleneğine bağlı kalan Aziz Bernard yaşadığı yüzyılda gelişen skolastik felsefeye karşı mensup olduğu manastır teolojisinin en etkili savunucularından biri olmuştur. Bu çalışmada Aziz Bernard'ın manastır geleneğine mensup olmasına rağmen sosyal yaşamda oynadığı yoğun rolün temelleri incelenecektir. Manastır geleneğinin Mısır'da ortaya çıkmasından itibaren keşişlerin içinde bulundukları toplumla ilişkileri incelendiğinde dünyayı terk etme anlayışının hiçbir zaman insan topluluklarından tam bir kopuş manasına gelmediği görülecektir. Roma düzeninin çökmesinden on ikinci yüzyılda Avrupa'daki gelişmelere kadar manastırlar ve çevrelerindeki topluluklar çeşitli bağımlılık ilişkileri kurmuşlardı. Aziz Bernard da bir taraftan parçası olduğu feodal ilişkilere uygun faaliyetler yürütmüş diğer taraftan da bağlı kaldığı Manastır Teolojisi içerisinde Tanrı-İnsan ilişkisine dayanarak Tanrının topluma yön veren eli rolünü üstlenmiştir.
The in-between: Thinking togetherness without the common

'Topluluk' kavramı, Eskiçağdan çağdaş tartışmalara kadar 'birlikte olmak', 'bir başkasıyla/başkalarıyla olmak', dolayısıyla 'ben' öznesi temelinde bir 'ortaklık' bakımından tartışılmıştır. Bu tezde, 'birlikte-olmak' kavramına karşıt 'ortaklıkta temellenmeyen biraradalık'ın düşünülmesi olarak 'ara' kavramı öne sürülmektedir. Ayrıca, bu tezde 'ortaklıkta temellenmeyen biraradalık'ın düşünülmesi olarak 'ara'nın, bize ortaklık olmadan bir topluluğun olanaklı bir zeminini veren Lyotard'ın 'sözce' kavramı ile kurulabileceği iddia edilmektedir. Agamben'in 'herhangi varolan' kavramı, Buber'in 'Ben-Sen' temel sözcesi, Levinas'ın 'başka' kavramı 'ortaklıkta temellenmeyen biraradalık'ın düşünülmesi olarak 'ara' kavramı üzerinden tartışılmaktadır. Bu tez, 'Nasıl bir arada yaşayacağız?' sorusunun 'ortaklıkta temellenmeyen biraradalık' bakımından anlaşılmasının alternatif bir yolu olduğunu vurgulamayı amaçlamaktadır.
Dini epistemoloji: Alvin Plantinga örneği

Alvin Plantinga, analitik felsefe düşüncesi içerisinde yetişmiş ve bu gelenek içinde teistik din felsefesinin oluşumuna katkıda bulunmuş bir filozoftur. Ayrıca teizmin savunusu için yaptığı çalışmalarla, çeşitli üniversitelerden aldığı onur ödülleri ve 2017 yılında kazandığı Templeton Prize ödülüyle, haklı bir üne kavuşmuş bir şahsiyettir. Bu çalışmayı yapmamızdaki en önemli amaç, Plantinga'nın dini epistemoloji üzerine yaptığı çalışmaları analiz edip bu düşüncelerinin ardalanına dair bir tespitte bulunmaktır. Bu çalışmada yararlandığımız öncelikli kaynaklar, Plantinga'nın Nicholas Wolterstorff ile birlikte kaleme aldığı 'Faith and Rationality' adlı eser ile birlikte son dönem epistemik fikirlerinin çerçevesini belirleyen üç ciltlik 'Warrant and Proper Function', 'Warrant: The Current Debate', 'Warranted: Christian Belief' isimli eserler olmuştur. Plantinga'nın ilk dönem epistemoloji çalışmalarının gayesini bir tür olumsuzlama diyebileceğimiz klasik temelciliğin ve evidentializmin eleştirisi oluştururken, ikinci döneminde bu eleştirilerden yola çıkarak Tanrı inancının haklı bir temelde ve güvenceye sahip olduğunu gösterme amacına yönelmiştir. Plantinga'nın teolojik fikirlerini oluşturan Kalvinci ekol, onun dini epistemolojisinin de özünü oluşturmaktadır. Plantinga'nın dini epistemolojisini iki boyutlu olarak değerlendirdiğimizde, içe dönük olarak Hristiyan inancıyla ilgilense de çalışmalarının dışsal yönünü daha genel olarak teizmin Tanrı'sı ve onun rasyonelliği oluşturmaktadır. Açıkçası Plantinga'nın epistemolojik külliyatı bir tür kavram zenginliğini de beraberinde getirmektedir. Çalışmamız içerisinde ele aldığımız kadarıyla uygun işlevsellik, tasarım planı, güvence gibi kavramlar onun Tanrı inancının epistemik mahiyetini ortaya koymak için ne derece kararlı olduğunu göstermektedir. Netice itibariyle Tanrı inancının ve onun bilgisinin rasyonel olabileceğini ifade eden Plantinga, her ne kadar Hristiyan inancının belli bir koluna mensup olsa da diğer mezhepleri dışlamaz. Ayrıca Plantinga, birçok çalışmasında belirttiği üzere projesinin Yahudilik, İslam gibi diğer teistik dinlere yönelik olduğunu da belirtmektedir.
Teleolojik argüman ve Richard Swinburne

Bu tez, teolojik, bilimsel ve felsefi açıdan Tanrı'nın varlığını kanıtlayan teleolojik argümanı ele almaktadır. Tezin amacı, özellikle teleolojik argümanın modern versiyonlarını tartışmak ve onun değerini belirlemektir. Öncelikle argümanın klasik formları ele alınmakta ikinci olarak da onun modern düşüncede savunucuları tarafından ortaya konulan yeni versiyonları özellikle svvinburne'ün yeniden yaptığı formülasyonu tartışılmıştır. Giriş bölümünde argümanın tarihçesi ve terminolojisi verilmiştir. Tez iki bölüme ayırılmıştır. İlk bölümde teleolojik argümanın temel kavranılan olan düzen ve maksat incelenmiş ve bunların akıllı bir tasarımcıyla olan ilişkisi ortaya konmuştur. Bu çerçevede doğal ya da kozmik düzenin akıllı bir tasarımcıyı gösterip göstermediği ve akıllı bir hayatın ortaya çıkabilmesi için söz konusu tasarımcının evreni ince bir şekilde ayarlayıp ayarlamadığı irdelenmiştir. Bu noktada modern bilimlerde antropik rastlantılar adı verilen durumlara ilişkin tartışmalara da değinilmiştir. Daha sonra, Tanrı'nın varlığını kanıtlamak isteyen olasılıkçı yöntem ele alınmış ve söz konusu edilen olguların akıllı bir faile isnat edilip edilemeyeceği tartışılmıştır. Bu çerçevede, teolojide uygulanan analojinin sınırlılıklarına ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. İkinci bölümde Svvinburne'ün teleolojik argümanı incelenmiştir. Öncelikle Swinbume'un konuya yaklaşımı ele alınmıştır. Bunun için onun geleneksel argümanları ve modern formülasyonlarının nasıl ortaya koyduğu incelenmiş ve sonra da bunlar, onun temel tezleriyle birlikte tartışmaya açılmıştır. Sonuç olarak, teleolojik argümamn klasik versiyonları göreceli olarak modern versiyonlarından özellikle de Svvinburne'ün ortaya koyduğu tümevarımcı, birikimsel ve olasılıkçı yaklaşıma göre daha zayıftır. Teleolojik argümanın modern versiyonları evrenin düzenliliği ve akıllı hayatın varlığım daha iyi bir şekilde açıklamaktadır. Bu anlamda söz konusu argümanın Tanrı'nın varlığını başarılı bir şekilde ortaya koyduğu söylenebilir. 127