turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbn Arabİ'de ahlakİ düşünce

'İbn Arabi'de Ahlaki Düşünce' adlı tezimiz iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızda tasavvufta/İslam düşünce tarihinde önemli bir konumu olan İbn Arabi'nin felsefi açıdan önemli sayılabilecek ahlak felsefesi alanındaki görüşü incelenmeye çalışılmıştır. Yaptığımız çalışma, bu alanda yapılmış ilk tez olma özelliğini içinde barınmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde; ahlakın tanımı ve bölümleri; ahlakın din, ilim ve felsefe ile ilişkileri işlendi; İbn Arabi'nin konuya getirmiş olduğu tanımlar açıklandı. Bu bağlamda; İbn Arabi, herkesi mutlu edecek ortak bir ahlak davranış biçiminin olmadığını belirtmekte; ahlakın bir kısmının insanın yaratışından kaynaklandığına, bir kısmının ise sonradan kazanılmış olduğuna vurgu yapmakta; tasavvufun ahlak ve hikmet olduğunu, bu ahlakın da Allah'a benzemek olduğunu belirttiğini gördük. Tezimizin ikinci bölümünde; ahlaki düşüncenin temel problemleri bağlamında irade ve hürriyet problemi, kaza ve kader, kulların fiilleri ve ahlaki sorumluluk gibi konular incelendi. Bu bağlamda; İbnu'l-Arabi'nin kaza-kader ve onlara bağlı diğer meseleleri hep iki temel esasa dayandırdığını; bunlardan birinin İlm-i İlahi, diğerinin a'yan-ı sabite olduğunu; İbnu'l-Arabi'ye göre kaza, hepsi de hayır olan umumi bir hüküm; kader ise, bu hükmün vakitlendirilmesi ve varlığı mümkin olan bu alemi en efdal şekline götürecek tarzda tahsis edilmesinden ibaret olduğunu; ve İbn Arabi'nin mutluluğa giden yolda insanın özgür olduğunu belirttiğini gördük. Sonuç kısmında ise İbn Arabi'nin ahlak anlayışı ilk iki bölümdeki hem teorik hem de pratik ahlakla ilgili düşünceleri dikkate alınarak, bir sonuca varmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda; İbn Arabi, dinden ahlaka giden bir metot takip etmekte, başka bir ifadeyle teolojik bir ahlaka sahip bulunmakta olduğu görülmektedir.
Modern düşüncede temsil fikri ve postmodern itirazlar

Modern düşünce gerçekliğin rasyonel olana müracaatla kavranabileceği noktasında klasik düşünce ile ortak bir konumu paylaşmakta fakat bununla beraber varlık, bilgi ve hakikat üzerine olan söylemlerini özne zemininde temellendirerek klasik dönemin anlayışından farklılık arz etmektedir. Klasik dönemle olan bağlarını bu hümanist ve subjektivist anlayış lehine koparan modern dönem, temsilci düşünme mantığı ile sadece bilgi anlayışına değil ontolojik, etik-politik ve estetik düşüncelerine de yön vermiş ve rasyonelleşmiş bir düşünceyi benimsemiştir. Bu epistemolojik serüven, başlangıcından bu yana ihtiva ettiği bir takım sorunlar sebebiyle postmodern düşünce tarafından eleştiriye açılmaktadır. Bu noktada modern düşünceye bir tepki olarak kendisini onun karşısında konumlandıran postmodern anlayış, gerçekliğin temsil edilebilirliği konusunda modern düşünceden ayrılmaktadır. Temsil fikrinin gerek teorik olarak imkansızlığı gerekse pratik olarak sorunlu yönleri sebebiyle postmodern düşünce böylesi bir temsil anlayışına itiraz etmektedir. Bu nedenle postmodern düşünce, temsil fikrinin, epistemik iddialarının yanı sıra etik ve politik imaları da barındıran baskıcı bir yapıya sahip olduğuna dikkat çekerek uzun süre özdeşlik lehine bastırılan farklılığı olumlayan bir söyleme açılmaktadırTemsilin imkanı/imkansızlığı konusunda iki zıt pozisyonda konumlanan modern ve postmodern düşüncenin söz konusu düşünce tarzına yönelik iddiaları çalışmanın ana konusudur. Çalışmamız bu perspektiften hareketle temsil fikrinin serüvenini ele almak suretiyle bu düşünce tarzının sebeplerini ve tezahürlerini, sorunlarını ve sınırlarını analiz edecektir.
Biyoetik açıdan hayat üzerinde tasarruf hakkı: Ötanazi

uulu, Elmurat, Biyoetik Açıdan Hayat Üzerinde Tasarruf Hakkı: Ötanazi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Recep Kılıç, 102. Tezimiz giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde ötanazi kavramının tarihsel süreç içinde hangi anlamlarda kullanıldığını ve ötanazi olgusunun ortaya çıkardığı biyoetik problemleri ele aldık. Birinci bölümde insan hayatı üzerindeki tasarruf hakkının kime ait olduğu meselesini semavi dinler ve etik açıdan ele aldık. Ayrıca insan hayatının ahlaki öneme sahip olduğunu vurgulamak için kişilik statüsünün önemini ortaya koyduk. İkinci bölümde ötanazi kavramı üzerinde durduk ve ötanazi olgusunu bütün boyutlarıyla inceledik. Bununla beraber konuyla ilgili ileri sürülen yaklaşımları biyoetik açıdan inceledik. Sonuç kısmında ötanazi taraftarlarının ve karşıtlarının temel aldıkları dayanaklarını dini ve felsefi bağlamda değerlendirdik.
Çağdaş zihin felsefesinde diğer zihinlerin bilincinin anlamlandırılması sorunu

Zihin felsefesi alanında, diğer zihinler problemini incelediğimizde, bu konudaki çalışmaların çoğunun; 'öznel deneyimlerin niteliği üzerine yapılan tartışmaların etrafında' şekillendiğini görmekteyiz. Diğer zihinler problemi çerçevesinde yapılan bu tartışmalarda 'öznel deneyimler', bilincin niteliğini sorgulama anlamında, önemli bir yer teşkil etmektedir. Diğer zihinlerle ilgili yapılan tartışmalarda; öznel deneyimlerimiz sonucunda yapılan çıkarımlar, bilincin anlamlandırılmasına ilişkin farklı kuramların doğmasına sebep olmuştur. Bu çalışma, başkasının zihni üzerine belirtilen soru ve tartışmaları irdeleme amacını taşımakla birlikte, başkasının zihni üzerine oluşturulan makul yaklaşımları araştırma görevini üstlenmektedir. Bununla birlikte çalışmamız, diğer zihinler sorununun ülkemizde araştırılma ve tartışma ihtiyacına yönelik bir çalışma niteliğindedir. Diğer zihinler problemi, zihin felsefesinin, diğer konularına nazaran, üzerinde daha az durulmuş bir alanıdır. Konu hakkında Türkçe araştırmaların nadir olması ve diğer zihinler konusuna dair müstakil bir tez çalışması bulunmaması bu alandaki açığı gözler önüne sermektedir. Çalışmamız, bu boşluğu doldurmak adına mütevazı bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Tarih yazımında nesnellik ve nedensellik ilişkisi üzerine eleştirel bir inceleme

Nesnellik ve Nedensellik pek çok alanda olduğu gibi tarih felsefesinde de üzerinde durulan iki kavramdır. Bu tez çalışmasında tarih yazımında nesnellik ve nedensellik ilişkileri irdelenmiştir. Amaç değişen nesnellik ve nedensellik anlayışlarına paralel olarak tarihin neüğine ilişkin yapılan tanımların da değişikliğe uğradığını göstermektir. Birinci bölümde geleneksel nesnellik ve nedensellik anlayışlarını benimseyen düşünürlerin en tipik temsilcileri konumunda olan AComte ve KMarx'in tarih tasarımlarına yer verilmiştir. Bu iki düşünürün kurguladıkları tasarımlarla insanlık tarihine ilişkin bütüncül bir bilgi elde edebilme çabası içerisinde oldukları görülmektedir. Yine onlar nedensellik ilişkilerinin açığa çıkartılması yoluyla tarihe ilişkin nesnel bilgilere ulaşılabileceğini savunmuşlardır. Bu tavır alış tarihe belli bir katı, determinist yöntem yardımıyla yaklaşılmasını gerekli kılar. Adı geçen iki düşünürün tarih tasarımlarında pek çok farklılık olsa da, her ikisi de tarihe böyle bir yöntem kullanarak yaklaşmışlardır ki bu yöntem açıklama olarak adlandırılır. Bu bölümde tarih felsefesinde açıklama yöntemi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde eleştirel tarih anlayışında nesnellik ve nedensellik ilişkileri üzerinde durulmuştur. Tarihte nesnel bilgilere ulaşabilmek için doğa bilimleri modelinden yararlanan geleneksel yaklaşımlara karşıt olarak eleştirel yaklaşım sosyal bilimler ile doğa bilimleri arasında yöntem farklılığı üzerinde durur. Eleştirel yaklaşım bu disiplinlerin birbirlerinden bağımsız olarak ele alınması 95 gerektiğini öne sürmüştür. Bu bölümün sonunda geleneksel yaklaşımların gözden kaçırdığı sorunlara anlamacı tarihin yaklaşımı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde yeni tarih, ki postmodern düşünce içinde gelişmiştir, üzerinde durulmuştur. Amaç postmodern düşüncede tarihin ne olmadığını göstermektir. Bunun için de yeni tarih anlayışı betimlenmiştir. Nesnellik ve nedenselliğin bütünüyle anlamını yitirmeye başladığı postmodern söylemin düşündürdükleri üzerinde de durulan bu bölümün ardından nasıl bir tarih yazımının daha uygun olabileceği tartışılmıştır.
Paul Tillich'te din-ahlak ilişkisi

Paul Tillich, akılla belirlenen ahlak ile inançla belirlenen ahlak arasındaki çatışmayı ortadan kaldırmak istemiş ve dinsel ilkelerin ahlaki eylemlerin ilkeleri içinde yer aldığını göstermeye çalışmıştır. Ona göre dinin özünde ahlak vardır yine aynı şekilde ahlakın özünde de din vardır. Bu iki kavram iç içe olursa, ne biri diğerine bağlı olur, ne de din ahlakın yerini alır ne de ahlak dinin yerine geçer. Yaptığımız bu araştırmada, öncelikli olarak, bir yandan, korelasyon metodu, nihai kaygı, Protestan ilke, semboller, aşk, güç, adalet gibi kavramlar açıklanmaya, öte yandan, Tillichin din ve ahlak hakkındaki görüşleri din felsefesi açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuçta, bir yönüyle, din ve ahlak arasında var olduğu söylenen bir çatışmanın Tillich için geçerli olmadığı, bir diğer yönüyle ise din, ahlak ve kültürün yine Tillichin düşüncesinde ruhun üç fonksiyonu olarak ele alınması gerektiği anlaşılmıştır.
Muhyiddin-i Arabİ ve Sadreddin Konevİ'nin din anlayışı

Bu çalışmada, İbn Arabi ile Konevi'nin, 'vücud' adını verdikleri ontolojik ilke ile 'ma'rifet' adını verdikleri epistemolojik ilkeye dayalı olarak geliştirdikleri 'din anlayışı' incelenmiştir. Burada vücud terimi, varlığın bütünüyle Allah'a ait olduğunu ve eşyanın mecazen varlığa sahip olduğunu ifade etmektedir. Ma'rifet terimi ise 'veli'nin doğrudan Allah'tan öğrendiği, varlığın bütünüyle Allah'a ait olduğu şeklindeki bu temel bilgi ile onun çeşitli uzantıları olan diğer yan bilgiler anlamına gelmektedir. Genel hatlarıyla dini oluşturan ana unsurlar inanç, ibadet ve ahlaktır. Allah'ın varlığına inanmak en genel inançtır. Çünkü bütün alem O'nun var olduğunu 'bilir'. Allah, her inananın O'na dair inancının ta kendisidir. Bu nedenle, hiç kimse inancında yanılmamıştır. Kimse inancında yanılmadığı için de cehennem azabı belirli bir sürenin ardından sona erecek ve herkes ebedi mutluluğa erecektir. Allah zatı bakımından değil, ancak uluhiyeti bakımından bilinebilir. Alem, uluhiyetin onu gerektirmesi sonucu var olmuştur. Bu anlamda alem, uluhiyetin yani 'ilahi isimler'in bir etkinliğidir. Veli, ma'rifet adı verilen özel bilgiye sahip olması nedeniyle, peygamberliğin yeni bir 'şeriat' getirme dışındaki görevlerini üstlenmiştir. İnsanın yaratılmasındaki nihai amaç, ma'rifeti elde etmesidir. Bunun yolu ise şeriatla bildirildiği şekilde ibadet etmektir. Ma'rifete bu şekilde ulaşan 'arif', ibadet eden-ibadet edilen ayırımının ortadan kalktığını görür. Fakat ilahi aşkla Allah'a bağlanan arif, yine de böyle bir ayırım olduğunu hissederek Allah'a ibadet eder. İnsan, gerçekte, bütün fiillerinde zorunlulukla hareket eder. Fakat Allah'a karşı duyduğu saygının bir gereği olarak arif kul, özgürmüş ve yaptıklarından sorumluymuş gibi davranmalıdır. Ayrıca o bilir ki, 'güzel ahlak' ile ahlaklanmak, güzel ahlakın zaten kendi doğasında olduğunu anlamaktır. 'İnsan-ı kamil'e gelince, o da bu bilince en yüksek düzeyde sahip olan kimsedir.
Harputlu Bahri Mahmut Efendi'nin hayatı, eserleri ve felsefi görüşleri

XIX. yüzyıl coğrafyasına baktığımızda Harput kültüründe ilme gereken önemin verildiğini ve Harput'ta nice alimlerin yaşamış olduğu görülür. Bunlardan biri olan Harputlu Bahri Mahmut Efendi de zamanının ilmi şartları açısından telif ettiği eserinde ahlaki değerlerden bahsetmiştir. Nefsin mertebelerine değinen filozof bu esnada kişinin geçirdiği yedi evreyi ve bunların hallerini açıklamıştır. İnsanlardaki bilme ve merak güdüsü, ona bilmediklerini öğrenmeyi arzulattırmıştır. Bu uğurda nice fedakarlıklara katlanmış olan insanoğlu öğrendiği bilgileri insanlığın hizmetine sunmuştur. Bu tez, müellifin Osmanlıca el yazısı olarak yazdığı orijinal eserinden günümüz Türkçesine tercüme edilerek ve tezle alakalı kısımları gözden geçirilip konuyla alakalı diğer felsefi görüşleri de araştırılmak suretiyle oluşturmuştur.
Ergen suçluluğu ve dindarlık

Bu çalışmada lise öğrencilerinin dindarlık eğilimlerine göre suçluluk hissetme düzeylerinde farklılaşma olup olmadığı temel problemimizi oluşturmaktadır. Kendisini dindar olarak tanımlayan kişiler açısından suçluluk duygusu, davranışlarında bir takım farklılıklar meydana getirmektedir. Dolayısıyla suçluluk ve günahkarlık duygusunun dindarlıkla ilişkisinin psikolojik olarak açıklanması önem kazanmaktadır. Ayrıca insanın yanlış yaptığına dair inancının psikolojik dünyasına etkilerini, dindarlık üzerinden açıklamak araştırmayı önemli kılmaktadır. Bu çerçevede çalışmamız, suçluluk ve günahkarlık duygusunun dindarlık eğilimine göre ortaya çıkan farklılaşmalarını Kahramanmaraş il merkezinde bulunan ortaöğretim örneğinde araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Hacı Mehmet Kalay İmam Hatip Lisesi (n=105), Kahramanmaraş İmam Hatip Lisesi (n=107), Simya Koleji (n=96), İbrahim Çalık Anadolu Lisesi (n=89) ve Süleyman Demirel Fen Lisesi (n=103) öğrencilerinden tesadüfi yöntemle belirlenen örneklem grubunun (n=500) suçluluk ve günahkarlık düzeyleri ortaya konularak dindarlık eğilimine göre oluşan farklılaşmalar ortaya çıkarılmıştır. Uygulama Ekim 2018'de gerçekleştirilmiştir ve araştırmada, Frekans, ki kare, T Test ve Tek Yönlü Anova testleri kullanılmış olup, verilerin değerlendirilmesinde ve hesaplanmış değerlerin bulunmasında SPSS 24.0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre kendisini 'dindar' olarak görenlerin suçluluk ve günahkarlık düzeyinin kendisini 'dindar' olarak görmeyenlere göre daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.
John Rawls'ın adalet görüşü bakımından devlet problemi

Modern devletin ahlaki temellerinin olanağını araştırmayı amaçlayan bu çalışma, John Rawls'un adalet anlayışına dayanmaktadır. Çalışma boyunca Rawls, 17. ve 18. yüzyıl düşüncesinde görülen sözleşmeci düşünce çizgisine yerleştirilerek ele alınmış ve onun adalet anlayışının ayrıntılı bir şekilde serimlenmesine gayret edilmiştir. Ancak bu yapılırken, Rawls'u sözleşmeci düşünürlerden ayıran noktalar üzerinde durulmuş ve adalet anlayışıyla ilgili olarak hem ona yöneltilen eleştirilere, hem de bizim belirleyebildiğimiz sorunlarla ilgili eleştirilere yer verilmiştir. Rawls'un adalet anlayışının serimlenmesinin ardından, bu anlayışın sonucu ortaya çıkan adil devletin özelliklerine yer verilmiş ve onun refah devleti kavramının sosyal adalet anlayışıyla bağlantısı gösterilmeye çalışılmıştır. Rawls'un adalet anlayışından hareket ederek modern devletin ahlaki temellerini ortaya koymak olanaklıdır. Rawls'ta ahlaki bir kurum olarak devlet, adaletin koşullarını sağlamakla yükümlüdür. Rawls, doğrudan doğruya adaleti tanımlama çabasına girmemekte, adaletin içeriğinin halkın kurucu gücü tarafından belirlenmesini savunmaktadır. Böylece Rawls, 17. ve 18. yüzyıl düşüncesine paralel bir şekilde, halkın kurucu gücünü en üstün güç olarak kabul etmektedir. Rawls'un bu tür bir düşünceyi savunması, kendi adalet anlayışı çerçevesinde tutarlıdır; çünkü o, herkes tarafından paylaşılan ve bir anlamda 'res publica' ile ilgili bir adalet anlayışı oluşturmayı amaçlamaktadır. Ancak Rawls'ta halkın kurucu gücü, sadece adalet ilkelerini belirlemede yetkili değildir. Ayrıca bu güç, devletin adaletin koşullarını sağlayıp sağlamadığını denetlemekle de görevlidir. Yalnız Rawls'un adalet anlayışında bu gücün ortaya çıkması belirli şartlara bağlıdır. Bu şartların tipik örneği onun 'orijinal durum'unda bulunabilir; fakat Rawls'un 'orijinal durum'unun gerçek bir durum değildir. Bu nedenle Rawls, kendi ideal toplumunda kamusal alanla ilgili kararlar için makul olmayı getirmektedir. Rawls'un adalet anlayışı modern devleti ahlaksal olarak temellendirmede uygun gözükmesine karşın, çeşitli problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu problemler, bir yandan Rawls'un adalet anlayışını oluşturmasıyla, bir yandan da bu adalet anlayışının yol açtığı sonuçlarla ilgilidir. Örneğin günümüzde, insan haklan temeline dayalı devlete gereksinim vardır. Rawls'un adalet anlayışı bu tür bir gereksinimi sağlamaya pek uygun görünmemektedir. Rawls'un insan haklarıyla ilgili görüşü, bu haklan 'insanın değeri'ne dayandırmaktan uzaktır. Rawls insan haklannı adil kurumlann bir özelliği olarak düşünmekte ve bu haklan liberal-demokratik toplumlardaki vatandaşların ihtiyaçlan bağlamında temellendirmektedir. 'İhtiyaç' kavramının göreli olması nedeniyle insan haklarını temellendirmede uygun olmadığı belirtilebilir. Bunun dışında Rawls'un adalet anlayışı evrensel değildir; yani sadece liberal-demokratik toplumlar için geçerlidir. Bu da, dünyamn farklı yerlerinde farklı adalet anlayışlannın bulunduğu sonucuna götürmekte ve adalet kavramına görelilik eleştirisini yönelten görüşleri onaylar nitelikte görünmektedir.
A Hermeneutic reconstruction of the idea of the good

Bu çalışmanın amacı 'iyi' sorununu araştırmak ve bunu hermeneutik olarak adlandırdığımız yorumsamacı felsefe çerçevesinde çözümlemektir. Bundan dolayı, temel amacımız hermeneutik ve etik arasındaki Hisliyi inceleyerek, 'iyi' düşüncesini hermeneutik bir çerçevede yeniden oluşturmaktır. Bu amaca ulaşabilmek için felsefi etik kavramı, Gadamer'in felsefi hermeneutik'i temelinde ve büyük eseri Yöntem ve Doğruluca göndermede bulunularak geliştirilmeye çalışıldı. Sorunu, hermeneutiği pratik felsefe olarak sunarak çözüme kavuşturmaya çalıştık. Böylece, diyalektik-dialojik bir model tasarlama olanağı oluşmuştur. Bu modelin ayırdedici özelliği, araştırmayı yönlendiren sürekli bir konuya sahip olduğundan, bilgi kuramsal gerekçelendirmelere başvurmadan işlemesidir. Bu konu 'iyi' düşüncesiyle etkileşim içinde olan 'insansı iyi' düşüncesidir. Sonlu insan bu düşünceyi diyalog ortamının belirsizliği ve sonsuzluğu içinde yakalayabilir.
İşrak geleneğinde ahlak

Bu çalışmanın üzerinde durduğu temel konu İşraki geleneğin bakış açısının ahlak alanındaki yeridir. Tez bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü ve ilk bölümde İşrak ahlakı için giriş olarak alınabilecek kişi ve grupların ahlak anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde Kindi, Farabi, İbn Sina ve Sühreverdi'nin ahlak anlayışı ele alınmıştır. Tezde kanıtlamaya çalıştığımız konu, İşrak geleneğinin ahlaka bakışının başlangıç noktasının Sühreverdi olarak alınamayacağıdır. Buna göre, insanın metafizik alemle bağlantısı ve bu bağlantıyı sağlayan aracının varlığı, o ahlak anlayışının İşraki bakış açısını yansıttığının ifadesidir. Tezde İşraki bir ahlak anlayışının varlığı ve bu anlayışın özellikle Kindi'den itibaren İslam felsefesinde var olduğu, en olgun şekline ise İbn Sina ve Sühreverdi'de ulaştığı anlatılmaya çalışılmıştır.
Ateist ve teist varoluşçu ahlakın mukayesesi: Sartre ve Kierkegaard örneğinde

Bu tezin gayesi ateist ve teist olmak üzere iki kola ayrılan varoluşçuluğun ahlak düşüncesi bakımından bir mukayesesini sunmaktır. Ateist ve teist varoluşçu filozofları temsilen Sartre ve Kierkegaard örneğinde ele alınan bu mukayesede giriş kısmını takiben iki bölüm yer almaktadır. İlk bölümde öncelikle varoluşçuluğun insanı merkeze alan bir düşünce olduğuna değinilmiştir. Varoluşçuluk insanın öznelliğine ve bireyselliğine önem vermektedir. Bu önem varoluşçu filozofların yalnızca düşüncelerinde değil onların yaşamlarında da görülmektedir. Bununla birlikte varoluşçu öznellik ile modern düşüncedeki öznellik anlayışının ayrımına dikkat çekilmiştir. Ardından dinin varoluşçuluktaki yeri incelenmiştir. Sartre için din birey olmanın önündeki bir engeldir. Kierkegaard'a göre ise din en üstün yaşam kategorisidir. Bölümün sonunda varoluşçulukta dinin nasıl ahlaki problem oluşturduğu araştırılmıştır. İkinci bölümde varoluşçu ahlakın çıkış noktasını oluşturması itibariyle varoluşçuluğun modern döneme yönelik eleştirileri yer almaktadır. Varoluşçu filozoflar için yaşadıkları çağ insan olmanın anlamına yönelik bir ahlak sorunudur. Bu konuda varoluşçuların yalnız olmadıkları gözlemlenmiştir. Böylece ikinci başlıkta ilk olarak varoluşçu ahlakın modernizm problemine ve eleştirelliğine değinilmiştir. Bu mevzunun ardından ''varoluşçu ahlakın ne ile uğraştığı? Varoluşçuluğun ahlakın değişimine nasıl yaklaştığı? Ve varoluşçu ahlakın kaynağının ne olduğu?'' Soruları araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda insanın kendisinin farkında olmasına önem veren varoluşçuluğun ateist ve teist bakış açılarının farklılıklarına rağmen ortak noktalarının da bulunduğu belirtilmiştir.
İbn Arabİ metafiziğinde kötülük problemi

Kötülük problemi, içinde yaşadığımız dünyadaki kötülüklerle mutlak iyi, her şeyi bilen, her şeye gücü yeten teist Tanrı anlayışının bağdaşmadığı iddiasıdır. Bu çalışma, mistik felsefenin en önemli isimlerinden biri kabul edilen İbn Arabi'nin teodise anlayışını ortaya koymaktadır. İbn Arabi kötülük problemine felsefi açıdan ilahi isimler teorisi ile ahlaki açıdan ise dini metinlere dayanan bir teodise anlayışıyla çözüm sunmaktadır. Tezimizde probleme ilişkin olarak ortaya konulan her iki çözüm yolunun İbn Arabi tarafından nasıl bir araya getirildiği sonuçlarıyla birlikte ortaya konulacaktır. İbn Arabi'nin felsefi ve ahlaki yaklaşımının ulaştığı cevaplar birbirinden farklıdır. Felsefi olarak İbn Arabi, varlığı sırf iyilik olarak görmektedir. Bu anlayışa göre 'kötülük var mıdır? sorusu felsefi açıdan 'hayır' şeklinde cevaplandırılmaktadır. Ahlaki açıdan ise aynı soruya verilecek cevap 'evet' olacaktır. Çalışmamızda İbn Arabi tarafından verilen her iki cevap birlikte gösterilecektir.
Via Negativa ve Tanrı hakkında konuşmanın imkanı

Tez, 'giriş, iki bölüm ve sonuç'tan oluşmaktadır. Giriş bölümünde via negativa'nın kavramsal çerçevesi belirlenip ve tarihsel arka planına yer verilecektir. Negatif teolojinin metafiziksel, epistemolojik ve semantik boyutları tespit edilecek ve tezin semantik boyut üzerine yoğunlaşılacaktır. Birinci bölümde via negativa'nın metafiziksel ve epistemolojik boyutları incelenmektedir. Tanrı'da ontolojik ve semantik anlamda hiçbir ayrımın olamayacağını iddia eden basitlik ilkesine dayanan metafiziksel ve Tanrı'nın yalnızca ne olmadığının bilinebileceğini savunan epistemolojik iddiaların, semantik iddiaya kaynaklık ettiği iddia edilecek, söz konusu iddiaların haklı bir temele dayanıp dayanmadıkları ve tutarlı olup olmadıkları incelenecektir. İkinci bölümde via negativa'nın metafiziksel yönü üzerinde yoğunlaşılacaktır. Bu bağlamda Tanrı hakkında negatif bir konuşma biçimini öngören çeşitli teoriler ele alınacak, bu teorilerin, Tanrı hakkında tutarlı ve anlamlı bir şekilde konuşmaya imkan sağlayıp sağlamadığı incelenip, semantik iddianın doğruluk değerinin, metafiziksel ve epistemolojik iddialarla doğru orantılı olduğu tartışılacaktır. Sonuç bölümünde ise konuyla ilgili genel değerlendirmeler yapılacaktır.
Bedri Ruhselman ve metafizik görüşleri

Bu tezde, Türkiye'de Neo-Spiritizm'in, yani 'Deneysel Yeni Ruhçuluk'un kurucusu olan Dr. Bedri Ruhselman'ın (1898-1960) hayatının yanı sıra eserleri ve bilhassa metafizik görüşleri incelenmiştir. Buna paralel olarak, Ruhselman açısından yaratılış, ruh, ahiret, doğuş-enkarnasyon ve tekrardoğuş-reenkarnasyon gibi kavramlara yeni bir bakış açısı sunulmuştur. İlahiyatın en önemli ve birincil konularından biri olan 'ötealem' hakkında Ruhselman'ın deneye dayalı görüşleri, klasik görüşün dışında, spiritizme önemli katkılar yapmıştır. Onun bu görüşleri doğrultusunda, İlahi nizam ve kainatı anlamamız ve anlamlandırmamız daha kolay olabilir.
Farabi'nin poetika anlayışının mantık ve hakikat bağlamında değerlendirilmesi

Farabi'nin poetika anlayışını mantık ve hakikat bağlamında ele aldığımız tezimizde, Grek sanat felsefesinin İslam dünyasına intikalini sağlayan Aristoteles'in Poetika adlı eseritezimizin kavramsal olarak arka planını oluşturmuştur. İyi ideası, mimesis, tregedyakavramlarıyla oluşturulan bu çerçeve İslam dünyasında özellikle idrak gücü ve mütehayyilekavramlarıyla yeniden bir anlam ve değer kazanmıştır. Mantık, felsefe ve sanatın birlikte ortak bir alanda buluşmasını sağlayan bu çalışma, hakikatin ve mantığın oluşumunda etkin olan muhayyel önermeleri değerlendirip mantıksal çerçevede şiir ile bağlantılı olan kavramları bugünün kelimeleriyle yeniden ifade etmeye çalışmıştır.