turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbn Haldun'un asabiyet teorisi karşısında John Searle'ün kitlesel yönelmişlik teorisi /'Kitlesel yönelmişlik asabiyet'in bir evrimi mi?'

İbn Haldun (1332-1406), tarihin en mühim şahsiyetlerinden ve düşünürlerinden biridir. Onu önemli kılan ana etken; ortaya koyduğu nazariyelerin hem İslam Medeniyeti'nde hem de Batı Medeniyetleri Camiası'nda; başta toplum, tarih, coğrafya, iktisat, kültür araştırma sahaları olmak üzere hala çok etkili düşüncelere sahip olmasıdır. Baş eseri Mukaddime'de ele aldığı konuların başında da Asabiyet Teorisi gelmektedir. Bu çalışmada, İbn Haldun'un Asabiyet Nazariyesi'ne dair ortaya koyduğu temel kavramlar ve düşünceler temelinde, analitik zihin felsefesi sahasında günümüzün en önemli filozoflarından olan John Searle'ün (1932) Kitlesel Yönelmişlik adlı teorisi tetkik edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Searle'ün düşüncelerinin ve kavramsal çerçevesinin genel olarak bir tahlili yapılmıştır. Bu çabanın esas amacı, küreselleşen dünyayla beraber çağımızı etkileyen felsefi paradigmalarla mukayeseli bir şekilde yeni bir İbn Haldun okuması, yorumlaması yaparak İslam Medeniyeti'nin karşı karşıya kaldığı sorunların felsefi esasını tespit etmek ve bu sayede de yeni felsefi açılımların ortaya çıkmasını sağlamaktır. Ayrıca, çalışmanın amacına ulaşabilmesi için modern felsefenin öncüsü kabul edilen Franz Brentano'nun (1838-1917) Yönelmişlik Teorisi aracılığıyla John Searle'ün düşüncelerine uzanan yol elden geldiğince izah edilmeye çalışılmıştır. John Searle'ün düşüncelerinin modern ve çağdaş felsefe tarihindeki kökenleri irdelenerek, onun 'ilk felsefe' diye tanımladığı düşünceleri, çalışmanın temel amacı çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu bağlamda, İbn Haldun'un Asabiyet ve John Searle'ün Kitlesel Yönelmişlik teorileri aracılığıyla, Çağdaş Küresel Medeniyet'in ontolojisini tahlil ve bu ontolojinin mahiyetini tesbit etmeye gayret gösterip; yeni yorumlara, kavramlara ve adlandırmalara ulaşılmış ve tüm bu neticeler ayrıca özetlenerek şemalandırılmıştır. Tüm bu çabalar neticesinde, İbn Haldun'un deyimiyle 'çağın hükmü'nün ve tarihin felsefi esaslarının; ontolojik, epistemolojik ve analitik temelleri İslam Medeniyeti'nin ve Küresel Medeniyet'in güncel soru ve sorunları esas alınarak irdelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, Kitlesel Yönelmişlik, Asabiyet Teorisi'nin bir evrimi mi sorusu cevaplanmaya çalışılmıştır.
Jean-Paul Sartre'ın varlık görüşü bağlamında özgürlük düşüncesi

Bu çalışmada Jean-Paul Sartre'ın mutlak özgürlük düşüncesi onun tanrıtanımaz varlık görüşü zemininde incelenecektir. İlk bölümde özgürlük kavramının tarihsel gelişimine doğru bir yolculuk yapılacak, çalışılan filozofların özgürlük düşünceleriyle Jean-Paul Sartre'ın özgürlük düşüncesi karşılaştırılarak bir değerlendirme yapılacaktır. Birlikte yaşanılan çağın ruhunda bilincin özgürlük sancısı olarak Sartre ve Camus'nün özgürlük anlayışları değerlendirilecektir. İlerleyen bölümlerde Jean-Paul Sartre'ın özgürlük düşüncesini oluşturduğu varlık anlayışı ele alınacaktır. İki varlık alanı kendinde-varlık ve kendi-için-varlık arasındaki ilişkinin hiçlikle bağlanarak özgürlüğün insan gerçekliğini nasıl oluşturduğu ele alınacaktır. Tanrı'nın olmadığı bir dünyada insanı doğuştan belirleyen bir değerler sisteminin olmayışının yerine, mutlak özgürlük düşüncesi ikame edilerek insanın değer yaratan bir varlık olarak özgürlüğü işlenecektir. Sartre'ın özgürlüğünün sorumlulukla bağlanması etik bir varoluşun anahtarıdır. Özgürlüğün, insanın kendisine ve başkasına karşı sorumluluğunu gerçekleştirmesinin yolu olarak, içdaralması içinde insana nasıl musallat olduğu incelenecektir.
Kötülük problemine iki bakış: Augustinus ve Spinoza

Kötülük problemi felsefe tarihinde epistemoloji, ontoloji, siyaset, etik vb. birçok alanda tartışılan önemli bir konu olmuştur. İnsan var olduğu günden itibaren farklı düzeylerde de olsa bu meseleyle ilgilenmiş, evrendeki kötülükleri anlamlandırma çabasına girmiştir. Çalışmada ele alınacak filozoflardan Augustinus kötülük problemini, teodise ekseninde ele almaktadır. Kötülüğün kaynağını insanın özgür istencinde bulan Augustinus, Tanrı'nın evrendekikötülüklerden sorumlu olmadığı görüşüyle Ortaçağ düşüncesinde etkili bir isim olmuştur. Çalışmanın diğer filozofu, Modern Dönemin ve Kıta rasyonalistlerinin önemli isimlerindenSpinoza ise kötülük problemini, meşhur Tanrı/Doğa anlayışı üzerine temellendirmiş, meseleyi ele alırken tek töz olarak içkin bir Tanrı anlayışına uygun açıklamalar yapmıştır. Kötülükproblemini açıklarken mutluluğa ve dolayısıyla iyiye giden yol olarak gördüğü erdemlilikanlayışını, yaşamda kalmayı sürdürme eğilimi olarak gördüğü conatus öğretisiyle birlikte ele alarak iyi-kötü anlayışını ortaya koymuştur. Bu çalışmada Augustinus ve Spinoza'nın kötülük problemi hakkındaki düşünceleri, kendi felsefe anlayışları ve yaşadıkları çağ içerisinde ele alınacak, iki farklı çağda söz konusumeseleyle ilgili benzerlik ve farklılıklara dikkat çekilecektir.
Ebu'l-Berekat el-Bağdadi'nin Tanrı anlayışı

Bu çalışma, Ebu'l-Berekat el-Bağdadi'nin Tanrı anlayışını varlık ve zaman düşüncesiyle birlikte konu edinir. Ebu'l-Berekat'ın söz konusu düşüncesini çözümleyerek İslam felsefesi ile ilgili araştırmalara mütevazı bir katkı sunabilmek bu araştırmanın amacı olarak ifade edilebilir. Ebu'l-Berekat'ın felsefesiyle ilgili özellikle Türkçe'de nitelik ve nicelik olarak yeterli ölçüde çalışmanın olmadığı dikkate alınırsa bu araştırma önemli olarak görülebilir. Ebu'l-Berekat'ın felsefesi yeterli düzeyde bilinmediği için İslam felsefesi ile ilgili yapılan değerlendirmelerde büyük ölçüde Ebu'l-Berekat göz önüne alınmaz. Bu araştırma iki bölüm olarak düzenlenmiştir. Birinci bölümde Tanrı, varlık ve zaman konuları ile ilgili Ebu'l-Berekat öncesi felsefe geleneğindeki düşünceler genel olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Ebu'l-Berekat'ın söz konusu düşüncesi kavramsal bir çözümlemeyle incelenmiştir. Bu bağlamda şu sonuçlar elde edilmiştir: Ebu'l-Berekat varolanı, dış dünyada ve zihinde olmak üzere ikiye ayırır. Dış dünyada var olanı ise akılsal olarak Zorunlu ve zorunsuz şeklinde ikiye ayırarak Farabi ve İbn Sina'yı izler. Ayrıca varlık ve mahiyet ayrımında da Farabi ve İbn Sina'yı izler. Ebu'l-Berekat Farabi ve İbn Sina'dan farklı olarak ise varlık ve var olan ayrımından söz eder. Bu bağlamda var olma fiilini irdeler. Varlık kavramına vurgu yapar. Varlık ve kavrayış arasındaki özel ilişkiyi belirtir. Varlık ve zaman arasındaki ilişkiyi çözümler. Ona göre zaman varlığın ölçüsüdür. Ebu'l-Berekat'a göre varlık, zaman ve ben önsel olarak bilinir. Ebu'l-Berekat Tanrı için özsel olumlu nitelikleri kabul eder. Tanrı'nın niteliklerinin ve eylemlerinin kendi özünden özsel sonralıkla meydana geldiğini belirtir. Ona göre eylemler Tanrı'nın nitelikleri ve halleri aracılığıyla özünden meydana gelir. Ebu'l-Berekat Tanrı'nın birliğinde O'nun her bakımdan bir ve yalın olduğunu belirtir. Bu konudaki temel vurgusu saltık yalınlık üzerinedir. O bu konuda büyük ölçüde İbn Sina'yı izler. Tanrı'nın bilgisine gelince Ebu'l-Berekat bu konuda Aristoteles ve İbn Sina'nın düşüncelerini eleştirir. Ona göre Tanrı'nın bilmesi yetkinliğinden dolayıdır. Dolayısıyla Tanrı hem tikelleri hem tümelleri bilir. O'nun tikelleri bilmesi özünde başkalık ve çokluk gerektirmez. Diğer yandan Tanrı'nın bilgisi var olan üzerindedir.
Atatürk'ün devlet felsefesi

Avrupa devletleri, Reform, Rönesans, Fransız htilali, 18. Yüzyıl Aydınlanması ve Sanayi nkılabı gibi proje ve çalışmalarıyla 20. yüzyılda bilim ve teknolojide ilerlemiş, modern ve uygar bir Avrupa toplumu ortaya çıkarmıştır. Ancak Osmanlı Devleti, batının yaptığı yeniliklere ayak uyduramamış, bilim, teknoloji, ekonomi, siyaset ve uygarlık gibi alanlarda geri kalmıştı. Atatürk, Batının işgaline uğramış, her yönden çökmüş Osmanlı Devleti'nden batılı anlamda modern bir devlet ve toplum ortaya çıkarmayı başarmış, bilim ve aklın ışığındalaik, sosyal bir hukuk devleti kurmuştur. Biz bu çalışmamızda Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni kurarken dayandığı siyasal düşünce sistemini, devlet felsefesini ele alacağız. Ancak Atatürk'ün devletfelsefesini daha iyi kavrayabilmek için siyaset felsefesi tarihinde siyasal düşünceleri ile öne çıkan filozofların devlet felsefelerini vereceğiz. Anahtar kavramlar: Birey, toplum, devlet, egemenlik, yasa,
John Charlton Polkinghorne'da din-bilim ilişkisi

Din ve bilim arasındaki ilişkinin doğru bir şekilde tespit edilmesine birçok faktörün etkide bulunduğunu söylemek mümkündür. Bunların en önemlilerinden birisi din ve bilim kavramlarının hangi anlamda kullanıldığının belirlenmesidir. Bunun yanında, bu iki sistemin doğal yapılarının ne olduğunun da açığa çıkarılması gerekir. Ayrıca, insanın gerçeklik hakkında neyi elde edebileceği sorusunun doğru cevabı da bu ilişkinin özü hakkında önemli ipuçları sunar. John Polkinghorne, eleştirel gerçekçilik çerçevesinde çizilen tablonun, din-bilim ilişkisine dair en sağlıklı resmi sunduğunu savunur. O, bilimin mütevazı ama kesinlikle verimli bir yorumunun, evrende olup bitenlere daha uygun düştüğünü iddia eder. Dini açıklamanın da bir teoride bulunması gereken temel niteliklere sahip olması gerektiğini öne sürer. Onun, bilim, din ve gerçeklik ilişkisi hakkındaki yaklaşımları oldukça isabetli görünmekle birlikte, bu anlayışının spesifik bilimsel teorilere uygulanmasının ciddi sıkıntıları beraberinde getirdiği iddia edilebilir. Bu çalışmada, Polkinghorne'un din ve bilimin doğası, olası ilişki durumları ve özel teoriler temelindeki yansımaları, açıklayıcı ve eleştirel bir üslupla ele alınmıştır.
Klasik İslam ahlakçılarında dostluk kavramı

Bu araştırmada Klasik İslam Ahlakçılarına Göre Dostluk Kavramı konusu işlenmiştir. Çalışmanın amacı; İslam ahlakçılarının eserlerinde ortaya koymuş oldukları dostluk kavramını açıklamaktır. Araştırma; Giriş, Üç Bölüm ve Sonuç'tan oluşmaktadır. Giriş Bölümünde, Araştırmanın Problemi, Tezin Konusu, Amacı, Önemi, Kavramsal Çerçevesi, Araştırmanın Soruları, Veri Toplama Tekniklerinden meydana gelmiştir. Birinci Bölümde; Ahlak Felsefesinde İslam Ahlak Felsefesinin Yeri başlığı altında Ahlak Felsefesi ve Temel Konuları, İslam Felsefesinde Ahlak incelenmiştir. İkinci Bölümde; Dostluk kavramının Felsefi Temelleri ve İlgili Kavramlar araştırılmış, Plato 'da ve Aristo'da Dostluk kavramının ne şekilde ele alındığını ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü Bölümde; Klasik İslam Ahlak kaynaklarında dostluk kavramı açıklanmıştır. Araştırmanın üçünçü bölümü tezin ana fikrini ortaya çıkaran bölüm olmuştur. Araştırma sonuç bölümüyle tamamlanmıştır.
İsmail Fenni Ertuğrul'un ahlak anlayışı

Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devletinin son, Cumhuriyetin de ilk dönemlerinde yaşamış, kendisini pozitif bilimlerde ve felsefi konularda çok iyi yetiştirmiş, tasavvuf ehli ve musikişinas, hem Doğu ilmini hem de Batı ilmini öğrenmiş bir kişilik olan İsmail Fenni ERTUĞRUL'un ahlakı nasıl ele aldığını incelemektir. Bütün düşünce yapısını İslam Dini esasları üzerine oturtan Fenni, ahlak düşüncesini de bu temel üzerine bina etmektedir. Ahlak kuramları içerisindeki yeri dini ahlak kuramıdır. Kuralları insanlar tarından konulan ahlak sistemlerinin, amaçlanan ahlakiliği sağlayabileceğini düşünmemektedir. Vicdan insanlara verilmiş, iyi-kötü terazisi olmasına rağmen, her insanın vicdan ölçütleri farklı olmasının yanında, bozulmaya da müsait yapıda olduğundan, vicdan ahlak kurallarını koyabilecek bir merci değildir. İnsan vicdan ve akıl sahibi olduğundan, fiillerinden sorumludur. Din ve ahlak hususunda, mükafat ve ceza vermeyen bir ilahı kabul etmekle, hiç ilah kabul etmemek aynı şeydir. İnsan sorumlu ise, hareketlerinde özgür olmalıdır. Allah insana cüz'i irade vermiştir ve insanı fiillerinde özgür bırakmıştır. İnsanın amacı, nefsini dize getirmektir. Her isteği yerine getirilen nefis, aklı kontrolü altına geçirerek kendisine hizmetkar eder. Çocuğun zihni, boş bir levha gibidir. Çocuk eğitiminde amaç, çocuğa iyi şeyleri tekrar tekrar yaptırarak bilinçaltına yerleşmesini sağlamak ve kötü şeylerden sakındırmaktır.
Aristoteles'in bilim anlayışı

Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, bilim tarihi genel hatlarıyla ele alınır ve tarihsel anlamda bilimin sınıflanması yapılır. Bu sınıflama; Mısır- Mezopotamya bilimi, Antik Yunan bilimi, Roma bilimi, Ortaçağ'da bilim, Rönesans sonrası bilim ve Çağdaş bilim başlıkları altında ele alınmıştır. Aristoteles'in bilim anlayışına geçmeden önce Antik Yunan bilimi ve Platon'un bilim anlayışı değerlendirilir. Çalışmanın ikinci bölümünde Aristoteles bilim anlayışının temelini oluşturan Teoretike Episteme ele alınır. Bu başlık altında Prote Philosophia, Fizik ve Matematik bilimleri ele alınır. Çalışmanın üçüncü bölümünde Aristoteles'in bilim sınıflamasına bağlı olarak Praktike Episteme ele alınır. Bu başlık altında ise Aristoteles'in teorik bilim sınıfına dahil ettiği etik ve politika bilimleri değerlendirilir. Çalışmanın son bölümü Aristoteles'in bilim anlayışı doğrultusunda Uygulamalı bilimleri içerir.
The deviation of consciousness into bad faith in Sartre's Being and Nothingness

Bu çalışma, kendini aldatma kavramının ne olduğu ve nasıl ortaya çıktığını açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışma üç ana bölümde ele alınmıştır. İlk bölümde, bilinç kavramı genel olarak ele alınıp, özgürlük, kaygı, yalan, sorumluluk gibi kavramlara değinilmiştir. Bilincin hem hiçlik hem de özgürlük olduğu ortaya konmuştur. Bilincin, özgürlüğünün farkına vardığı zaman ortaya çıkan, katlanılması zor olan kaygı hissi açıklanmıştır. İkinci bölümde bilincin, yaşadığı sürekli kaygıdan kurtulabilmek için, kendini aldatmaya doğru nasıl sürüklendiği gösterilmiştir. Kendini aldatmanın ne olduğu ve altında yatan motivasyon incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Sartre'ın konuyu açıklarken kullandığı üç önemli örnek ele alınmıştır. Bu örneklerin konuyu açıklamakta bir anlamda yetersiz kaldığı belirtilmiştir. Bu zayıflığı gidermek için yeni bir kendini kandırma örneği tarafımdan yazılmıştır. Buradaki amacım, bahsi geçen örnekten faydalanarak, bilincin kendini aldatmaya doğru nasıl olup da sürüklenebildiği açıkça ortaya konmaya çalışılmıştır.
Din felsefesi açısından kutsal-sanat ilişkisi

Kutsal sanatı felsefi, fenomenolojik, teolojik ve mistik açılardan incelediğimiz bu çalışmada, din felsefesi disiplininin diğer din bilimlerinin verilerini de kullanarak inananın dini/estetik tecrübesine yaklaşması ve kutsalın sanatla irtibatlandığı noktada bu yaklaşımını sanat felsefesiyle desteklemesi gerekmektedir. Son yıllarda analitik felsefenin etkisinde kalan ve dindar müminin dini/kutsal tecrübesini ihmal eden din felsefesinin buna ihtiyacı vardır. Bu gerçek, disiplinin isim babası ve kurucusu olarak bilinen Hegel'in sisteminde de açık bir biçimde vurgulanmaktadır. Sanatsız bir din algısı mümkün olmadığı gibi, sanat felsefesi yapmadan din felsefesi yapmak da imkansızdır. Sadece dini göz ardı eden bir sanat felsefesi değil, aynı zamanda sanatı ihmal eden bir din felsefesi de bir yönüyle daima eksik kalacaktır. Bu tez çalışmasında bu iki alan arasındaki bağlantı diğer din bilimlerinin veri ve metotları kullanılarak araştırılmaktadır.
Şiirin özgünlüğü bağlamında poetika sorunu

Şiirin özgünlüğünü ihmal eden normatif, deskriptif ve anti-poetikacı poetika anlayışları, yirminci asırda soncu ve nihilistik teorilere zemin teşkil etmeye başlar. Bu anlayışlarda özgünlük ya şiirin üzerinde sabit bir dini, felsefi ve ahlaki gerçeklikte ya şiirin nesnel formel özelliklerinde ya da okurda uyandırdığı öznel tesirlerde aranmaktadır. Bu anlayışlar şiir ve poetika ilişkisini birini diğerine önceleyerek, tahakküm uygular tarzda gördükleri müddetçe, özgünlük ya okurun ya da şiirin ferdiyetini dışlayan bir hiyerarşi sorununa dönüşmektedir. Bu sorunu aşmanın yolu ise hermenötik perspektiften hareketle, özgünlüğün okurla şiir arasında soru-cevap yapısında gerçekleşen diyalogda, zamansal ve anonim olarak açığa çıkmakta olduğunu fark etmekten geçer. Bu ilişkiselliğin sağladığı dilin yaratıcılığı, kişinin kendisiyle yüzleşmesi ve geleceğe hazırlanma fikri, poetika tarihinin köklü mimesis, ifade ve gösterge kavramlarının da daha doğru şekilde yeniden yorumlanmasına imkan verir. Bu bağlamda poetika geleneğinde edebi modellerin taklidine ve orijinalite karşıtlığına indirgenmiş mimesis kavramı öteki ile diyalog ve taklit etme güçlüğünde açığa çıkan yaratıcı taklit; dışsal bir gerçekliğin dilsel tahrifi ve onun alegorik restorasyonu sorununa indirgenmiş ifade kavramı, eserin dünyasının okura gözünün önünde gerçekleşme tecrübesi yaşatan ışıyan imgesi ve bu imge sayesinde kişinin kendisiyle ahlaki yüzleşmesi; daima dışarıda bir nesne ve olayı ya da tam tersine kendi linguistik yapısını işaret eder tarzda araçsallık ve kendindelik kategorisine indirgenmiş gösterge kavramı okurun belirsiz gelecekten umut duyma ve geleceğe hazırlanma anlamlarıyla rehabilite edilmiştir.
Gazalİ düşüncesinde ahlakın tasavvufİ boyutu

Bu tezde Gazali'nin düşünce dünyasında ahlakın tasavvufi boyutu ele alınmıştır. Bu çerçevede ahlak-tasavvuf ilişkisi, ahlak felsefesinin temel problemleri etrafında ortaya konmuştur. Bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde ahlak ve etiğin mahiyeti, etiğin türleri, ahlak ile etik arasındaki ilişki ve ahlaki temellendirmelerin neler olduğu ana hatlarıyla ele alınmıştır. Teorik ahlakla ilgili oluşturulan bu çerçeve üzerinden Gazali'nin ahlakla ilgili kavramları, ahlak tanımı ve ahlakı temellendirme konular belirginleştirilmiştir. İkinci bölümde Gazali'de tasavvufi ahlakın pratik boyutu incelenmiştir. Burada Gazali'nin bireysel ahlak, aile ahlakı ve devlet ahlakının pratik boyutu tasavvufi ahlak ilişkileriyle birlikte ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu noktada bireysel ahlak, koruma ve geliştirme boyutlarıyla incelenmiştir. Tezin üçüncü ve son bölümünde teorik ahlak, bireysel ahlak, aile ahlakı ve devlet ahlakı açısından Gazali'de ahlakın tasavvufi boyutu ele alınmış ve bu doğrultuda bir takım tartışmalar yapılmıştır. Gazali'de tasavvufun etkisi bireysel ahlakta daha açık bir biçimde görülürken, aynı durum aile ve devlet ahlakı için söylenemez. Ayrıca Gazali'nin ahlak anlayışında kendisinden önceki Müslüman ve Antik Yunan filozoflarının etkisi de açıktır. Ancak dini boyut neredeyse hiçbir zaman gözden kaybolmaz. Ahlak alanında da özellikte tasavvufi boyutun etkisi baskındır.
İbn Haldun'da din - felsefe ilişkisi

Öncelikle islam'da din-felsefe ilişkisinin başlaması Yunan felsefesinden yapılan çevirilere; ilmi ve kültürel mirasın aktarılmasına yardımcı olan Yakubi ve Nasturi medreselerine ve kelami-siyasi tartışmalar sonucu oluşan Eşari ve Mutezili okullara dayanır. Felasife de tıpkı Mutezile gibi ilahiyat alanını akli araştırma konusu etmiş, alemi anlamak ve alemle Allah arasındaki bağlantıyı açıklamak için görüş belirtmiştir. ibn Haldun, felasifenin bilgi teorilerini, akıl teorilerini ve duyulur şeylerden yapılan soyutlamaları kabul eder. Sebep-sonuç bağlantısını savunur. Ama aklın konuşma hakkını kıyas ve özel halleri asıl ilkelere bağlama dışında elinden alır. Aklın alanı ile naklin alanı arasında yaptığı bu ayırım onun Gazali'ci olarak nitelenmesine sebep olmuştur. Oysa o bazı bölümlerde Gazali'yi anımsatsa bile, genelde eleştirel bir tutum içindedir, ibn Haldun felsefe ve kelamın alanlarının birbirinden farklı olduğunu belirtir. Eğer bu alanlar karıştırılırsa bundan hem din hem de felsefe zararlı çıkacaktır. İbn Haldun'un getirdiği çözüm budur: Din ile felsefe birbirlerine müdahale etmeyi bırakıp kendi konu ve sorunlarına dönmelidir. Bu, her ikisi içinde en faydalı sonucu verir.
Uygarlığın kaynağı olarak bilgi ve inanç

Sokrates 'Kendini Bil ' der. Oysa Platon'dan beri filozoflar 'Evreni Bil'meye çalışırlar. Kendini bilen insanın var olmayı ve varlığı ilk elden tecrübe ederek bileceği muhakkaktır. Oysa evreni bilmeye çalışan insan kendini bilme ihtiyacını başka varlıklar hakkında sahip olduğu ikinci elden ve dolaylı bilgilerle tatmin etmeye çalışır. Bu nedenle 'Kendini Bil'meye çalışan ile 'Evreni Bil'meye çalışan arasında uygarlık anlayışı açısından birçok fark olur.'Evreni Bil'me yöntemleriyle 'Kendini Bil'meye çalışmanın sembol ifadesi 'Düşünüyorum, o halde varım' çıkarımı dolayımında bilgi diye kabul edilen inançlar, inanç diye kabul edilen bilgiler gibi geleneksel bilgi kabulünün kısıtlarının yanında, dilin kısıtları da temele alınarak yeni bilginin epistemolojik temeli olan inanca ulaşılmaktadır. Epistemolojik inancın olduğu kadar teolojik inancın da delilleri ışığında medeniyetten, yeni bir kültürel seviye olarak uygarlığa uzanan bir yol aranmaktadır. İlk adım olarak ise töre, örf, anane, gelenek, görenek, kültür, medeniyet ve uygarlık kelimelerinin anlamları netleştirilmiştir. Uygarlığın bilgiyle geliştiği kabulününse, Pozitivizmin ve Kültürel Ateizmin zımni Tanrı kabulleri gösterilerek, ya Tanrının da geleneksel bilgi kabulüne göre bilinebileceğinin ya da kültürel gelişimin teolojik inançtan beslendiğinin kaçınılmazlığını içerdiği gösterilmeye çalışılmıştır.
İnsan hakları ve hukuk normlarının epitemolojik özellikleri

insan hakları günümüzde genellikle hukukun konusu olarak görülmekte, bu bakış açısından insan hakları ilkeleri de birer hukuk normu olarak kabul edilebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, evrensel normlar olarak insan haklarının pozitif hukuk normlarının türetileceği temel öncüller olduğunu, insan hakları ve hukuk normlarının epistemolojik özellikleri ışığında gösterebilmektir. Çalışmanın birinci bölümünde, hukuk normlarının epistemolojik özelliklerinin gösterilmesi amacıyla, iki hukuk teorisyeninin - H. L. A. Hart ve Z. Hafızoğulları'nın- görüşleri; insan haklarının epistemolojik özellikleri gösterilirken de, bir felsefecinin -İ. Kuçuradi'nin- görüşü incelenmiştir. İkinci bölüm, ele alınan düşünürlerin norm, hukuk ve devlet görüşlerinin karşılaştırılmasına ayrılmış, hukuk oluşturma sürecinde insan haklarına dayanılması nın önemi ve dolayısıyla insan haklarının 'felsefi boyutu'nun anlamı vurgulanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, insan haklarından türetilmiş (Medeni Kanun, 282. madde) ve insan haklarından türetilmemiş (Terörle Mücadele Kanunu, 8. madde) birer hukuk kuralı örneğinde hukuk normlarının insan haklarından türetilmesinin önemi gösterilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, hukuku, adaleti gerçekleştirmeyi amaçlayan insansal bir kurum olarak ele alan felsefi bakışın, disiplinler arası bir konu olan insan hakları konusunda açabileceği olanaklar belirtilmeye çalışılmıştır.
Kemalpaşazade'nin Ziyadetül'Vücud'Ale'l-Mahiyye adlı risalesinin tahkik ve değerlendirilmesi

İslam Felsefesi alanında yapılan çalışmalar, akademik araştırmalar ile temellendirilmelidir. Çünkü İslam Felsefesi ana kaynaklarına ulaşılarak yapılan çalışmalar bilimsel bir önem taşımaktadır. Ana kaynaklara ulaşmadan yapılan çalışmalar eksik demektir. Özellikle bu alandaki eski eserlerin bulunması ve değerlendirmeye tabi tutulması bilimsel çalışma ve İslam medeniyeti açısından hayati öneme sahiptir. Bundan dolayı Osmanlı bilim ve düşünce yapısında önemli yere sahip olan, ilim ve devlet adamı Kemalpaşazade'nin ''Ziyadetü'l-Vücud 'Ale'l Mahiyye'' adlı risalesi, bilimsel çalışmalara ana kaynaklık edebilecek öneme ve değere sahiptir. Bu çalışmamız 15. yy'da yaşamış olan Kemalpaşazade'nin kaleme aldığı bu risale üzerinedir. Risalede felsefenin ana konularından biri olan, varlık ve mahiyet üzerine olan tartışmalar ele alınmaktadır. Mahiyetin varlığa eklenmiş olup olmaması konusunun ele alındığı risalede, taraflar arasındaki iddialar ve bu iddiaların delilleri sunularak, Kemalpaşazade tarafından çözümler üretilmektedir. Risalede ele alınan ve varlık-mahiyetle ilgili konular, çalışmamızın başında tarihi seyir açısından ele alınmıştır. Bu bölümün sonunda özellikle İslam düşünürleri açısından, varlık ve mahiyet hakkındaki farklı görüşler işlenmiştir. Son bölümde ise risalede işlenen tartışmalar, risalede sıra takip edilerek ve tartışılan konuya göre bazı başlıklar verilerek, detaylı bir şekilde incelenmiştir. Sonuçta ise Kemalpaşazade bu risalede, varlığın mahiyete arız olup olmama meselesini detaylı bir şekilde incelemektedir. Kendisinin görüşü ise, varlığın mahiyete sonradan katılması yönündedir. Ayrıca yapılan bu çalışma, hala günümüzde tartışma konusu olan ve farklı fikirlerin sergilendiği varlık ve mahiyet konusunun, Osmanlı ilim dünyasındaki yansımasını görmek ve eserin tenkitli metninin araştırmacıların hizmetine sunulması yönünde katkı sağlayacaktır.