İflasın Ertelenmesi

Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin aktiflerinin pasiflerini karşılamaması hali hem İcra ve İflas Kanununda hem de Türk Ticaret Kanununda özel bir doğrudan doğruya iflas nedeni olarak kabul edilmiştir. Sermaye şirketi veya kooperatifin borca batık olma şüphesinin varlığı halinde yönetim kurulu, şirket tasfiye memurları veya alacaklılardan birisi mahkemeye borca batıklık bildiriminde bulunabilirler. Borca batıklık bildirimi mahkemenin harekete geçmesinin bir vasıtasıdır. Bu nedenle borca batıklık bildirimine ilişkin düzenlemelerin öncelikli muhatabı hakimdir. Borca batıklık bildirimini alan hakim borca batıklığı tespit ederse, borca batıklık bildirimi iflas talebini içermese dahi iflasın açılmasına karar verir. Borca batıklık bildirimine ilişkin yargılama çekişmeli yargı çekişmesiz yargı ayrımında, çekişmeli yargının özel bir türünü teşkil eder. Ancak, borca batıklık bildiriminde bulunulması halinde klasik anlamda bir davada bulunması gereken iki taraf yoktur. Ayrıca, borca batıklı bildiriminin yapıldığı dilekçenin dava dilekçesinin zorunlu unsurlarını içermesi gerekmez. Bu nedenle borca batıklık yargılaması bir dava değildir. Borca batıklık yargılaması iflas nedeninin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitine yönelik bir yargılamadır. İflasın ertelenmesi talebi borca batıklık yargılaması içerisinde yapıldığından, iflasın ertelenmesine ilişkin inceleme borca batıklık yargılaması içinde ve fakat ondan kısmen bağımsız bir prosedürdür. İflasın ertelenmesi incelemesi sonunda şirket veya kooperatifin mali durumunun iyileştirilme imkanı varsa iflasın ertelenmesine karar verilir. Fakat bu karar borca batıklık yargılamasını sona erdirmez. Bu kararla iflasın açılıp açılmayacağı, adeta erteleme süresi neticesinde mali durumun iyileşip iyileşmeyeceği şartına bağlanmış olur. Bu nedenle iflasın ertelenmesi kararı geçici nitelikte bir nihai karardır. Geçici nitelikte bir nihai karar olması nedeni ile iflasın ertelenmesi kararına karşı tek başına kanun yoluna başvurmak mümkündür. İflasın ertelenmesine karar veren mahkeme borçlunun malvarlığını korumak için gerekli tedbirleri de alır. Ayrıca, borçlunun işlemlerini denetleyecek veya bizzat idare edecek bir de kayyım atar. Kayyım erteleme süresi içerisinde vereceği raporla şirketin mali durumu hakkında mahkemeyi bilgilendirir. Kayyım yapmış olduğu görev itibari ile kamu görevlisidir. Ayrıca, işlemlerine karşı asliye ticaret mahkemesine şikayet yolu ile başvurmak da mümkündür. İflasın ertelenmesi süresi içerisinde gerek ertelemenin başarıya ulaşabilmesi, gerek borçlunun malvarlığının korunması ve gerekse de alacaklı menfaatlerinin korunması için kanun koyucu bazı tedbirleri de almıştır. Bu bağlamda iflasın ertelenmesi süresi içerisinde, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Amme alacakları da dahil olmak üzere şirket veya kooperatife karşı yeni takip yapılamaz ve başlamış olan takiplere devam edilemez. Yalnız bu kuralın bir istisnası olarak rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılabilir. Fakat rehinli malların satılması veya rehinli mallar üzerinde muhafaza tedbirleri alınması istenemez. Ayrıca, İcra ve İflas Kanunu madde 206'da öngörülmüş birinci sıra alacaklılarının takip yapmalarına bir engel yoktur. İflasın ertelenmesi süresi içerisinde veya erteleme süresi sona erdiğinde şirket veya kooperatifin aktifleri pasiflerini geçmişş ve kısa vadede borca batıklık tehlikesi ortadan kalkmışsa şirket veya kooperatifin mali durumu iyileştirilmiş sayılır. Bu durumda mahkeme iflasın ertelenmesi süresini kaldırarak iflasın açılmasına yer olmadığına karar verir. Erteleme süresi içerisinde veya sonunda mali durumun iyileştirilemeyeceği anlaşılırsa, mahkeme erteleme süresini kaldırıp iflasın açılmasına karar verir.