Different conceptions of Jewish and Palestinian natıonhood: The question of Palestine viewed through ethnic, religious and political identities in conflict

Filistin sorunu geçtiğimiz yüzyıl boyunca uluslararası ilişkilerin önemli bir konusu olmuş ve hala sorunun taraflarınca kalıcı ve yapıcı bir çözüm sağlanamamıştır. Bir toprak meselesi olarak ortaya çıkışını takiben Filistin sorunu, Yahudi ve Filistin taraflarının yüzleştikleri karşıtlarının farklı etnik köken, kültür ve dinin mensubu olmalarım kavramasıyla derinleşmiştir. Birbirlerine karşı verdikleri mücadele içinde tutundukların etnik, dini ve siyasi kimlikler, Yahudilerin ve Filistinlilerin bölgede var olma stratejilerim derinden etkilemiştir. Buna ek olarak, bu varoluş mücadelesi süresince, her iki taraf soruna farklı perspektiflerden yaklaşan çeşitli siyasi kimlikler geliştirmiştir. Böylece, süreç boyunca, Filistin sorunu Yahudi ve Filistinlilerin etnik, dini ve siyasi kimliklerini kavrama ve sürdürme biçimiyle iç içe seyretmiştir. Yahudi etnik kimliği Yahudilerin kendilerinin Filistinlilerden ayrı bir etnik grup teşkil etmelerini idrak etmeleriyle gelişmiş ve etnik kökenlerini sorgularken, çoğunluğu göçmen bir toplum olan israil Yahudilerinin kendi aralarında Aşkenazim ve Sefardim olarak iki ayrı etnik gruba bölünmelerine yol açmıştır. Aşkenazi terimi Avrupa kökenli Yahudileri tanımlarken, Sefardim terimi İspanya kökenli Yahudileri belirtir. Ancak günümüzde Sefardim terimi Aşkenazi olmayan tüm Yahudileri belirten ve çoğunlukla Doğu Yahudileriyle eş anlamlı kullanılan bir hale gelmiştir. Bu iki grup arasındaki kültürel farklılıklar israil Yahudilerinin topraksal köken bazlı bir etnik bölünmeye gitmesine yol açmıştır. Sefardilere oranla daha kültürlü ve eğitimli olan Aşkenazlar İsrail' i kuran kuşak olmuş ve nispeten daha yüksek bir sosyal statü edinmişlerdir. Aşkenazlarca hor görülen Sefardiler Yahudiliklerini ispatlamakla uğraşmış ve bu süreçte Filistinlilere karşı genelde sert bir tutum izlemişlerdir. Yahudi dini kimliği de bu süreç içinde, İsrail Yahudileri arasındaki ortodoks-laik çatışmasının ulusal alandan uluslararası alana taşınmasıyla gelişmiştir. Laik Yahudiler Arap dünyasına ve Filistinlilere karşı nispeten daha ılımlı ve hoşgörülü bir tutum sergilerken, Ortodoks ve aşırı Ortodoks Yahudi grupları dini söylemlere dayanan şahince bir politika izlemişlerdir. İsrail ulusal siyaseti israil Yahudileri için, çoğunluğunun kendilerini Filistin meselesine daha ılımlı ve uzlaşmacı bir yaklaşım gösteren merkez sağ veya merkez sol siyasi kimliklerle; giderek artan bir kesiminin de Filistinlilere karşı şahince ve tutucu politikalar izleyen radikal siyasi kimliklerle tanımladığı siyasi kimlikler sağlamak konusunda aracı olmuştur. Filistin tarafında, Filistinli kitlelerin topraksal bölünmesine bağlı olarak bir Filistinli etnik kimliğinin geliştirilmesi Yahudilerinki kadar başarılı olamamıştır. Komşu Arap ülkelerde yaşayan Filistinliler çoğunlukla bu ülkelerin sosyo-politik hayatlarına dahil olmuş ve bir nevi Filistin meselesinden izole olmuşken; Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde yaşayan Filistinliler Filistin davasının asıl mücadelecileri ve temsilcileri olmaya devam etmişlerdir. İsrail'de yaşayan Filistinliler İsrail vatandaşlığından yer alanarak ve İsrail'in sosyal, siyasi ve ekonomik meselelerine katılırken, aynı zamanda Filistin milliyetinin bir parçasını teşkil ettMerinin bilincinde olarak bir kimlik ikilemi yaşamışlardır. Filistinliler aynı zamanda kendi aralarında Müslüman bir çoğunluk ve Hristiyan bir azınlık teşkil etmeleri itibariyle bir dini bölünmeden de olumsuz etkilenmişlerdir. Müslüman Filistinliler arasında İslam kimliğinin yükselişine laik-milliyetçi ve Hristiyan Filistinli gruplar tarafından şüpheyle bakılmıştır. Gelecekte kurulacak bir Filistin devletinde İslamcı grupların tasavvur edilebilir etkisi diğer grupları rahatsız etmektedir. Siyasi kimlikler teşkil etmeleri açısından Filistinliler genel olarak milliyetçi ve sosyalist-bazlı olmak üzere iki ayrı gruptan etkilenmişlerdir. Günümüzde, sosyalist bazlı grupların siyasi popülerliği ve etkisi azalmaktadır. Yahudi ve Filistinlilerden başka, Filistin sorununda önemli rol oynayan başka kimlik grupları da mevcuttur. Bunlar, İsrail'de yaşayan ve etnik kimlikler oluşturan Çerkez ve Bedevi, ve dini bir kimlik oluşturan Dürzi topluluklarıdır. Bu gruplar İsrail devletinin kuruluşundan beri İsrailli Yahudilerle ittifak kurmuş ve Filistinlere karşı İsrail ordusunda savaşmışlardır. İsraillilerle olan müttefik pozisyonlarım hala sürdürmektedirler. Filistin sorunu toprak paylaşımı ve siyasi meşruiyet mücadelesinin yam sıra Filistinli ve Yahudi kimliklerinin çatışma sürecini içermiştir. Bu süreç boyunca iki toplum içinde farklı alt kimliklerin gelişimi de sorunun farklı perspektiflerde kavraması ve tepki göstermesi şeklinde katkıda bulunmuştur.