turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Okul kültürünü kuran pratiklerle öğrencilerin sosyokültürel arka planlarının etkileşimi

Bu araştırma, öğrencilerin sosyokültürel arka planlarının tespit edilmesi ve buna bağlı olarak öğrencilerin okula taşıdıkları sosyokültürel pratiklerin mevcut okul kültürünün kurulumundaki yerinin ve bu iki olgu arasındaki etkileşim süreçlerinin belirlenmesi amaçlamaktadır. Dolayısıyla araştırmanın odak noktasını okul kültürünün kurulum sürecinde öğrencilerin okula taşıdıkları sosyal davranış pratikleri ve kültürel kodlar oluşturmaktadır. Okul toplumunun önemli bir üyesi olarak öğrencilerin okulun günlük yaşamında ortaya koydukları etkileşimler ise bu odağın merkezinde yer almaktadır. İnsanların bir arada etkileşim içinde yaşamlarını sürdürdükleri sosyal bir birim olan okullar, okul toplumunun üyelerinin okula taşıdıkları sosyokültürel örüntülerin etkileşim süreçlerinin özgünlüğü açısından önemli bir araştırma alanı niteliği taşımaktadır. Bu nedenle araştırma bir okul etnografisi olarak tasarlanmıştır. Araştırma Ankara'da iki farklı sosyoekonomik düzeyi temsil eden Mamak ve Çankaya ilçelerindeki iki Anadolu Lisesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu iki okuldan toplam 40 öğrenci ve 12 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri katılımcı öğrencilerle yapılan görüşmeler, öğretmenlerle yapılan odak grup görüşmeleri ve katılımcı gözlemler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın sonucunda okul kültürünün, okul toplumunun üyelerinin birbirleriyle olan etkileşimleriyle sosyal biçimde inşa ettikleri bir olgu olduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda öğrencilerin okul dışı sosyalleşme süreçlerinde edindikleri, habitus ve kültürel sermayeleri yoluyla okula taşıdıkları ve okul yaşamında sosyal davranış pratiklerine yansıyan sosyokültürel arka planlarının okul kültürünün kurulumunda belirleyici bir faktör olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin okula taşıdıkları farklı kültür kodları her iki okulda farklı kurulum süreçlerinde gerçekleşmektedir. Ancak okulların formel normları öğrencilerin okula taşıdıkları kültür kodları ile kimi zaman uzlaşmamaktadır. Bu uzlaşmazlıkların bir sonucu olarak okul kültürünün kurulum süreçleri, okulların kültürel yeniden üretim mekanizmalarının bir parçasına dönüşebilmektedir.
Encounters between children's agency and the structures of social mobility: A case of adolescents' aspirations in Ankara, Turkey

Bu tezin amacı ergenlerin geleceğe yönelik istekleri üzerinden yapı ve aktör arasındaki karşılaşmayı çalışmaktır. Tez Bourdieu'cu bir teorik çerçeve üzerinden ve niceliksel uzun erimli bir metodoloji kullanılarak yazılmıştır. Bulgular ergenlerin geleceğe yönelik istekleri üzerinden daha adil bir toplumsal tabakalaşma sistemi ve daha eşit bir toplum beklemenin çok da adil olmadığını göstermektedir. Neoliberalin siyasetin önerdiğinin aksine parentokrasi, meritokrasiden daha geçerli bir belirleyici gibi durmaktadır. Habitus gerekli ortamı yarattıkça toplumsal düzlemdeki konumlar, geleceğe yönelik istekler ve bu istekleri gerçekleştirmek için uygulanan stratejiler sosyo-ekonomik statü, toplumsal cinsiyet ve ebeveynlerin sermayelerine göre farklılık göstermektedir. Ancak habitus aynı zamanda kolaylaştırıcı rolü oynayarak neoliberal siyasetin altını çizdiği fırsat eşitliği söyleminin içselleştirilmesine yardımcı olmaktadır. Bu durum doksik hale gelerek toplumsal hareketliliğe yardımcı ya da engel olacak toplumsal yapıların ihmali ile sonuçlanmaktadır. Sonuç olarak da yapı ve aktör arasındaki gerilimi ortadan kaldıran neoliberal özne başarı ile inşa edilmektedir. Bu durumda isteklerin gerçekleşmesindeki temel araç öznenin kendisi olmaktadır. Ergenler kendilerinin tanıdığı bir sosyal yapı ile karşılaştıklarında bu tez mevzu bahis olduğunda bu yapı merkezi olarak uygulanan bir sınavdır- ilerideki isteklerinin gerçekleşmesiyle ilgili şüphe duymaya başlamaktadırlar. Ancak gene de odağı kendi aktörlüklerinde tutarak sosyal yapı ile mücadele etmek için sosyo-ekonomik statü ve cinsiyetlerine göre değişen aktörlük stratejileri geliştirmektedirler. Buna istisna tek yapı patriarşidir. Toplumsal cinsiyet ideolojisi deşifre olmaya başlamış olmasına rağmen patriarşi özellikle alt sosyo-ekonomik statüden gelen kız çocukları için reddedilmeyen ve karşı durulamayacak bir sosyal yapıdır.
Youtube videoları örnekleminde dijital toplumsallaşma: Dini grup temsillerinin göstergebilimsel analizi

Tarihsel süreçte insan aile ve çevrenin etkisiyle klasik bir toplumsallaşma süreci geçirmiştir. Ancak günümüzde sanal mecranın ve teknolojilerin de sağladığı yeni bir toplumsallaşma türünden söz edilmektedir. Toplumsallaşmanın sanala doğru artan eğilimi hemen her kurumu etkilediği gibi dini grup temsillerinin kendilerini ifade etme şekillerini de önemli ölçüde etkilemiştir. Kısa sürede çok kişiye ulaşma imkanı sunan Youtube sayesinde dini grup temsilleri, geleneksel söylem düzeyini farklı şekillerde değiştirerek içinde bulundukları mecranın diline yer vermektedirler. Bu itibarla din dilinin geleneksel eksen üzerindeki yerleşik düzeni yerini paradoksal bir şekilde daha akışkan ve aynı zamanda daha keskin söylem retoriğine bırakmaktadır. Çalışmamız, tarihi süreçte dini grup temsillerinin din dilinin fiziki gerçeklikten dijital olana geçerken nasıl farklılaştığı sorusu üzerinde yoğunlaşmaktadır. Örneklem olarak ele alınan dini grup temsillerinin videoları kurgu, kıyafet, ses tonu, kamera çekim teknikleri, semboller, renklerin kullanılış biçimleri, oturduğu mekansal ve zamansal düzlem üzerinden anlaşılmak zorundadır. İşte bu sebeple örneklem olarak ele alınan dini grup temsillerinin Youtube videoları, söz konusu unsurlar göz önüne alınarak incelenmesi gerekir. Çalışmamız nitel paradigmaya dayalı anlayıcı sosyoloji çerçevesinde ele alınarak Roland Barthes'ın göstergebilimsel yöntemiyle analiz edilmiştir. Buna göre iletişim ve toplumsallaşmanın karakteristik özellikleri göz önünde bulundurularak, Youtube kanalları taranmış, kuramsal bölüm ile uygunluk gösteren ve 2013- 2021 yıllarını kapsayan sekiz video seçilerek göstergebilimsel yöntemle çözümlenmiştir. Videoları seçerken dikkat ettiğimiz hususlar mevcuttur. Bunlardan ilki, Türkiye'de YouTube kullanarak ön plana çıkan ve paradoksal söylemleri bulunan dini grup temsillerinin videoları çalışılmıştır. İkincisi ise ekonomiklik sağlaması ve daha iyi analiz edilebilmesi için görsel olarak da daha fazla malzeme içeren kısa videolar tercih edilmiştir. Örneklem olarak ele alınan videoların göstergebilimsel analiziyle ulaşılan en önemli sonuçlardan biri şudur ki: dini grup temsillerinin dijital mecrada sundukları içerikler aslında hem akışkan hem de keskin söylem düzeylerini barındırmaktadır. Paradoksal olarak akışkan ve bu yönüyle gündelik gerçeklikten hareketle söylemini belirleyen dini gruplar, konuları belirlerken gündemin gönderimlerine yer vermişlerdir. Analiz edilen içerikler, nefret söylemine yer vererek keskinleşen bir söylem düzeyinde öne çıkarmakta; aynı zamanda reddiyeyi andıran izdüşümleriyle de keşfedilmiştir.
Katmerli ayrımcılık: 65 yaş üstü kişilerle yapılan niteliksel araştırma, İstanbul Sancaktepe ve Şişli, 2015-2016

Dünya nüfusunun hızla yaşlanması pek çok sonucu ve olası sorunu beraberinde getirmektedir. Bu nedenle yaşlılık sosyal, kültürel, politik, ekonomik vb. gibi pek çok açıdan ele alınması gereken bir konudur. Bu tez çalışması, İstanbul gibi bir megakentte yaşlıların mevcut durumunu, günlük yaşamını, yaşamdan memnuniyetini, aile ilişkilerini yaşlı ayrımcılığı temelinde ele almaktadır. Çalışmanın saha araştırmasında Şişli ve Sancaktepe ilçelerinde 45 kişi ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Bu görüşmelerden elde edilen bulgular üç ana başlık altında toplanabilmektedir. İlk olarak doğmak, büyümek gibi yaşamın doğal bir evresi olan yaşlılık sürecinin her birey tarafından aynı şekilde deneyimlenmediği, cinsiyet, sosyo-ekonomik statü, eğitim düzeyi, yaşanılan yer, göç öyküsü, vb. gibi özelliklerin ya da kısaca yaşanılanların yaşlılık sürecini şekillendirdiği ortaya çıkmıştır. Yaşlanma konusunu etkileyen farklı faktörleri ve bu faktörlerin birbiri ile ilişkilerini odağa alan ve tezin ana teması olan 'katmerlilik' bakış açısı, yaşlılık çalışmalarını zenginleştirecek niteliktedir. İkinci olarak tüm yaşanmışlıklar göz önüne alındığında, kadınlar için dulluk, erkekler için emeklilik kavramlarının yaşlılık sürecinde dönüm noktaları olduğu söylenebilmektedir. Dulluk, öteden beri eşine ekonomik ve sosyal anlamda eşine bağımlı yaşayan kadının, eşi öldüğünde yalnızlık ve ekonomik çöküntü vb. sonuçları beraberinde getirmekte, yaşlı ayrımcılığına uğrama durumunu katmerlendirmektedir. Emeklilik, aktif iş ve sosyal yaşamdan kopuş, ekonomik zayıflama ve erkeklerin kendilerine atfedilen kamusal alandaki iktidarlarının da yitimini simgelemekte ve toplumdan dışlanmasına ve yalnızlaşmasına neden olmaktadır. Üçüncü önemli sonuç ise, toplumsal ve kültürel yapının yaşlı ayrımcılığı üzerindeki etkisidir. Aile ve komşuluk ilişkilerinin yoğun olduğu geleneksel toplum yapısı, yaşlıları saygın bir konuma yerleştirerek yaşlıları korumaktadır. Bu durumun yaşlı ayrımcılığına uğrama ihtimallerini azalttığı gözlemlenmiştir. Buna göre geleneksel toplum yapısına sahip Sancaktepe'de özellikle alt sosyo-ekonomik statüdeki yaşlıların yaşlı ayrımcılığına uğrama ihtimallerinin, görece modern ve bireyselleşmiş toplum yapısına sahip Şişli'deki üst ve orta sosyo-ekonomik statüdekilere göre çok daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır.
Sekülerleşmenin sonu mu? Peter Berger ve Bosna - Hersek örneğinde sekülerleşmenin sonu tartışması

Bu çalışmada laikleşme kuramının öncülerinin varsayımlarının aksine modernite fenomeni ile laikleşme arasında doğrudan ve tabii bir ilişkinin olmadığı öne sürülmüştür. Bu iddia Bosna'da yaşayan üç unsura eşit derecede yer verilerek ispatlanmaya çalışılmıştır. Çizgisel olarak ilerleyen ve aralıksız devam eden bir laikleşmeden daha çok laikleşmeden dönüş akımının olduğu iddia edilmiştir. Bu çalışmanın iki hedefinden ilki özellikle teorik kavramlarına yoğunlaşılarak laikleşme kuramı hakkında olan tartışmayı incelemektir. İkinci hedefi ise bu kavramlara ek olarak nitel ve nicel verilerin katkısıyla Bosna Hersek'teki mevcut durum ile laikliğin gelişimini incelemektir. Tezimizin ilk kısmı Peter L. Berger'in çalışmaları ile onun ''nomos'' ve ''anomy'' kavramları hakkında bilgi verir. Buna ek olarak, Grace Dai ve ve onun ''dolaylı dindarlık'' kavramı; laikleşme tartışmalarına en büyük katkıları bir ülke sınırları içindeki laikleşmeye dair farklı tahlil seviyelerini göstermek olan Jose Casanova ve Karel Dobbelaere gibi düşünürler de bu çalışma da incelenmiştir.
Judicial problems in Turkey

öz TÜRKİYE'DE ADLİ PROBLEMLER Civelek, H. Yaprak Yüksek Lisans Tezi, Sosyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. M. Kayhan Mutlu Ocak 1999, 115 sayfa. Bu araştırmanın amacı Türkiye'deki Adli problemleri ve bunların çözümlerini göstermektir. Yargının bağımsızlığı, onun üzerindeki politik etkiler, değiştirilmeye ihtiyacı olan kanunlar ve Türkiye'deki hapishaneler gerçeği incelendi. Bu çalışmada data toplamak için bir soru kağıdı kullanıldı. Soru kağıdı demografik sorulardan ve Türk Adalet Sistemi'ndeki ciddi problemleri yansıtan güncel sorulardan oluşmaktadır. Cevaplayanlar, çeşitli adalet kurumlarında; adliye, yargıtay, danıştay gibi, çalışan hukukçular ve serbest çalışan avukatlardır. Bunun yanında, bu çalışmadaki bütün sorular ve çözümler güncel tartışmalara ve hukukçuların, bilim adamlarının ve Türk Halkının eleştirilerine dayandırılmıştır. Bu araştırmada örneklem alam çeşitli adalet kurumlarından 207 kişiyi kapsamaktadır.
Neoliberal subject construction through governmentality of health discources: Focus on organic food consumers

Bu tez çalışması Türkiye'deki organik gıda tüketicilerinin, özellikle kadınların, neoliberalizmin öznesi haline geldiğini ileri sunmaktadır. Organik gıda tüketimini incelemek, sosyal, kültürel ve politik sorunları ekonominin alanı ile açıklayan serbest piyasa düzenine eleştirel bir yaklaşıma olanak sunmaktadır. Ayrıca birey üzerindeki etkileri ve toplumsal düzeni sağlama biçimlerini de açıklamak adına yeni yaklaşımlar gerekmektedir. Bu çalışma ile organik gıda tüketicileri ve bireylerin sağlıklı olmayı algılayışlarına odaklanarak neoliberalizmin yeni özneleri analiz edilmektedir. Özellikle, değişen cinsiyet rollerine rağmen, kadınların aile içerisindeki geleneksel cinsiyet rollerinden dolayı sağlık bilinci trendinin hedefinde olduğu savunulmaktadır. Yaygınlaşan sağlık bilinci trendi ile neoliberal ideolojilerin birçok kesiştiği nokta olduğu ve sonuç olarak organik gıda tüketiminin yönetimsellik ile sağlıklı bireylerin belirleyici özelliği haline geldiği tartışılmaktadır. Özetle, sağlıklı olma arayışının beraberinde getirdiği düzenleyici ve üretken rolleri; sağlıklı olma kültürü, neoliberalizm ve yönetimsellik kavramlarından faydalanılarak analiz edilmesi hedeflenmektedir.
Ağsal düşünce: Toplumbilimin gündelik pratikler üzerinden sorunsallaştırılması

Günümüzde yerleşik norm ve biçimlerle güçlü bağı olanlar ile süregiden koşulları yok sayan ve saptıranlar arasındaki yaygın gerilim, bugüne değin birbirinden farklılıkları olduğu ileri sürülenlerin kendileri için a priori belirlenen sınırları aşarak disimetrik birliktelikler geliştirmesi üzerinde temellenmektedir. Bu araştırmada gündelik hayatta yaşanan bu mücadele, yenilikleri ortaya çıkarması açısından bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilmektedir. 'Toplum' anlayışı ile politika üretim sürecinin işlemesine kaynak teşkil eden toplumbilim yaklaşımlarının gündelik pratikleri niteliksiz olarak değerlendirmesi nedeniyle de toplumbilimin kendisi sorunsallaştırılmıştır. Sorunsallaştırma, merkez / çevre, mikro / makro, birey / toplum gibi ikili karşıtlıklara dayanan kartezyen ayrım aşılarak gerçekleştirilmiştir. Böylelikle mikro ve çevrede bir gündelik pratik olarak değerlendirilen yemek ile makro ve merkezde sorunlar olarak değerlendirilen göç ve toplumbilim, gündelikliği oluşturan unsurlardan biri olan tüketim güdümündeki liberal ekonomi ve politikalar bağlamında birbirleriyle 'geçici olmak suretiyle' denk tutularak irdelenmiştir. Ancak bu içkinleştiren eleştirel bakış, 'toplumbilimin madunluğu' olarak nitelendirilen bir ifade sorunu ile karşılaşmıştır. Yeni düşünme biçimlerine duyulan zorunlu ihtiyaçtan yola çıkarak ' ağ ' kavramı önerilmiştir. Böylelikle 'neyin, nasıl yapılması gerektiğini söyleyen bir anlayış' ile 'kendi tekil yapma tarzını yaratan zihniyet' arasındaki yaygın gerilimin gündelik hayat içinde hangi koşullar altında çözüldüğünü keşfedebilmek için araştırmanın çekim merkezi, yeni etik ve politik tavırları açığa çıkaran tekrar ve farklar üzerinde temellendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, toplumbilimin yerleşik ve örgütlenmiş sınırları fark ederek aşması ve tutarsızlıkları ifade ederek içkinleştirmesi ihtiyacı doğmaktadır. Gündelik hayatta deneyimlenen çelişkiler ve değişimler üzerinden daha gerçekçi analizler yapılabileceğinden hareketle, bugüne kadar birbirinden bağımsızmış ya da ilgisizmiş gibi değerlendirilen farklı disiplinler ile işbirlikleri geliştirmenin, çoğul bir epistemolojik keşfi sağlayacağı savunulmaktadır.
The Development of environmentalism in Turkey: A sociological case study of two environmental non governmental organizations

öz TÜRKİYE'DE ÇEVRECİLİĞİN GELİŞİMİ: İKİ ÇEVRE SİVİL TOPLUM KURULUŞU ÜZERİNE SOSYOLOJİK BİR ALAN ÇALIŞMASI Adem, Çiğdem Yüksek Lisans, Sosyoloji Bölümü Danışman: Prof. Dr. Bahattin Akşit Yardımcı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Helga Rittersberger - Tılıç Mayıs 2000, 170 sayfa Bu tez çalışması, son on yılın iki önemli çevreci sivil toplum kuruluşu üzerine karşılaştırmalı ve analitik bir alan çalışması yoluyla Türkiye'de çevreciliğin gelişimini analiz etmektedir. Alan çalışmaları TEMA Vakfı ve S. O. S. Akdeniz Derneği üzerine odaklanmıştır. Bu iki sivil toplum kuruluşunun amaçlan, söylem, tavır, etidnlik ve stratejileri, uluslararası ilişkileri, toplum üzerine etkileri, devlet kuruluşları ile ilişkileri ve sürdürülebilirlik hakkındaki tutumları incelenmektedir.
Refugee women's employment in Turkey's humanitarian response to the Syria crisis: A qualitative documentary analysis

Sekiz yıl önce, kanlı bir iç savaşın hayatlarını parçalaması üzerine ilk mülteci akını yeni bir ülkede yeni bir başlangıç yapmak amacıyla Türkiye-Suriye sınırını geçti. Çok geçmeden, bu mülteci akınları artık acil durum müdahaleleriyle çözümlenemeyecek, aksine hem Türk hem Suriyeli halk için hayatı kolaylaştıracak kalıcı bütünleşme stratejileri gerektiren bir insani kriz halini aldı. Bu tez, insani yardım aktörlerinin nasıl ve ne boyutta Suriyeli mülteci kadınların Türkiye'deki ekonomik bütünleşmelerinde rol aldığını incelemektedir. Tez, ülkenin önde gelen altı insani yardım aktörünün, sırasıyla Yuva Derneği, Hayata Destek Derneği, Kızılay, Sığınmacılar ve Göçmenlerle Dayanışma Derneği ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarının 2016 yılı sonrası ürettiği belgelerin niteliksel analizine dayanmaktadır. 2016 yılının temel alınma sebebi Geçici Koruma Statüsü altındaki Suriyeli mültecilere çalışma izninin bu yıl tanınmasıdır. Tez, seçilen insani yardım aktörlerinin, Olivius'un mülteci kadınlara yönelik insani yardım müdahalelerini kategorize etmesine göre, Temel İhtiyaç Yaklaşımı ile Araçsalcı Yaklaşım arasında bir yaklaşımı benimsediğini savunmaktadır. Çalışma, Türkiye'deki insani yardım aktörlerinin retoriklerinde toplumsal cinsiyetin anaakımlaşmasının önemini kabul etmelerine rağmen, bu kabulün geçim kaynakları programları konusundaki söylemlerine yansıtılmadığını ortaya koymaktadır. Mülteci kadınlar, çoğunlukla ancak temel ihtiyaç programları söz konusu olduğunda insani yardım aktörlerinin söylemlerinde yer almaktadırlar.
Layers of liminality: A grounded theory study of refugee women in Ankara Turkey

Bu çalışmanın odağı, zorla yerinden edilmiş mülteci kadınların Ankara, Türkiye'deki başa çıkma yöntemleridir. Çalışmada kadınların yaşamış olduğu tecrübelere odaklanmak için Temellendirilmiş Kuram metoduna başvurulması, kadınların hayatlarını şekillendirme yetkinliklerinin vurgulanmasına ve bir taraftan da savunmasızlıklarının tespit edilmesine olanak sağlamıştır. Farklı sosyoekonomik, etnik ve dini geçmişşlere sahip Iraklı ve Suriyeli on bir kadınla açık uçlu görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışmanın önemli bir bulgusu, tüm katılımcıların eşikteliğin katmanlarında ortak yaşam deneyimleri paylaştıklarının görülmesi olmuştur. Evlerinden ayrı düşürülmüş ve yasal, sosyal ve ekonomik yapıların dışında tutulduklarından dolayı yeniden hayatlarına şekil vermelerinin önüne geçilmiştir. Katılımcıların tecrübe ettikleri bu durum, eşikteliğin eş merkezli katmanları olarak kavramsallaştırılmıştır. En içteki katman, kadınların hem mekansal hem de sosyal olarak toplumun dışına çekildiği; depresyon, yalnızlık ve umutsuzluk gibi olumsuz duygular yaşadığı psikososyal bir eşikteliktir. Kadın olmaları ve evlerinden ayrı düşmüş olmaları bu kadınları bu eşiktelik katmanlarına karşı savunmasız hale getirmiştir. Fakat yine de bu kadınlar içinde bulundukları durumlarla başa çıkma ve durumlarına uyum sağlama stratejileri geliştirebilmiştir. Bu çalışma temel olarak içsel eşiktelik ile başa çıkmak için kullanılan stratejilere odaklanmıştır. Bu stratejiler, biri eşiktelikten farklı derecelerde dışarı çıkmak, diğeri ise yerleşmek ve eşiktelikteki konumlarını yeniden çerçevelemek olarak iki kategoriye ayrılmıştır. Çeşitli koşullara bağlı olarak, bu stratejilerin çelişkisi, ya kadınların var olan durumlarıyla başa çıkmalarına ve onlara uyum sağlamalarına yardımcı olmaları ya da kadınların eşiktelik haline geri dönmelerine neden olmalarıdır. Her ne şekilde olursa olsun, genel sonuç, kadınların daha fazla kişisel farkındalık ve güç kazanmış; aynı zamanda kendi hayatlarının hakimiyetini yeniden elde etmiş olmalarıdır.
Avrupa Birliği'nde aktif sosyal politikalar & sosyal adalet algısı: Türkiye ve İspanya üzerine karşılaştırmalı bir analiz

2000'li yıllarda güvencesiz bir sosyal yaşam şekline maruz kalan bireylerin bu sisteme karşı eşitlik temelinde sosyal adalet talebi Avrupa'da çeşitli protestolarla göze çarpmaya başlamıştır. Neoliberalizm; yeni bir özne, neoliberal birey, yaratarak sürdürülebilirliğini sağladığı düşünülürken ortaya çıkmaya başlayan sosyal adalet talebini detaylarıyla incelemek amacıyla bu tez çalışması yürütülmüştür. Bu çalışma, neoliberal politika araçlarından biri olarak kabul edilen aktif sosyal politikalara katılan bireylerle ideal yaşam algılarını ortaya koyan sosyal adalet algılarına ilişkin nitel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Neoliberal dönüşümde etkili olan uluslararası aktörlerden Avrupa Birliği'ne odaklanarak AB tarafından teşvik edilen aktif sosyal politikalara katılan bireylerin bu politikalara ve sosyal adalet kavramına ilişkin algılarına neoliberal fikirler nasıl ve ne ölçüde işlemiştir? sorusu üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada AB'nin süreçteki etkisini ortaya koymak için olabildiğince benzer sistemler tasarımı kullanılmış ve AB'ye aday ülke Türkiye ve üye ülke İspanya araştırmaya dahil edilmiştir. Türkiye'den Ankara ve Gaziantep; İspanya'dan Madrid Özerk Bölgesi ve Bask Bölgesi'nde Kasım 2017- Kasım 2018 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış mülakatlar (toplam 78 görüşme) gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında temel iki sonuca ulaşılmıştır. Avrupa Birliği'nin neoliberal dönüşüm kapsamında yasal, kavramsal ve finansal destek sağladığı görülmüş; aktif sosyal politikaların kurumsallaşmasında iki ülkede de meşrulaştırıcı aktör olarak yer aldığı tespit edilmiştir. İkinci olarak, AB'nin üye ve aday ülkelerde önerdiği rekabet eden ve çıkarı etrafında hareket eden bireylerden oluşan ideal toplum modelinin ve liberteryan sosyal adalet yaklaşımının alandaki hakim görüş olduğu tespit edilmiştir. Fakat, mülakat yapılan kişilerin çoğunluğunun, liberteryan anlayışın parçası olan minimal devleti kabul etmediği tespit edilmiştir. Buna ek olarak, sistemdeki artan eşitsizlik ve adaletsizliklere, sömürüye varan ekonomik baskılara bireyler sessiz kalmamış; sert bir şekilde eleştirmiştir. Bazı bireyler kurumsallaşmış tahakkümün ve baskının ortadan kalkması olarak algıladıkları sosyal adalet talebiyle mevcut sistemi eleştirmektedir. Bu eleştiriler neoliberal sistemi değişmeye zorlayabilir. Bugün itibariyle değişimin yönü net olmamakla beraber devletin temin etmesi beklenen sosyal adalet talebi alanda açıkça görülmektedir.