Müşterekleştirme pratiklerinde duyguların yeri

Müşterekler kavramı, son yıllarda özellikle sosyal bilimler alanında cezbedici bir mecra haline gelmektedir. Bu eğilimin artmasında popülerleşme riski etkili olabileceği gibi, bu durumun toplumsal süreçlerde meydana gelen dönüşümlerle açıklanabilir bir tarafı da bulunmaktadır. Mevcut dünya içerisinde bulunan koşulların mikro ve makro ölçekte yaşananan dönüşümlere etkisini reddetmek kolay değildir. Günümüz politik ekonomisinin belirleyici iktidar sistemi olan neoliberalizm ile toplumsal dönüşümler arasında ise sıkı bir bağ bulunmaktadır. Bu anlamıyla da neoliberalizm, salt iktisadi alanda tartışılır bir mefhum olmayı çoktan aşmıştır. Geniş ve çok katmanlı bir sistem olan neoliberalizm, bu anlamıyla her alanda sermayenin büyümesi adına pek çok stratejik yöntem kullanmaktadır. Neoliberal politikalar adı verilebilecek girişimlerin, toplumsal üzerinde yarattığı sonuçları ise vaad ettiği şekliyle gerçekleşmemektedir. Herkesin özgürleşeceği genel vaadinin aksine; dünyanın ekolojik ve politik varlık alanlarının tehlike altında olduğunu söylemek daha mümkün gözükmektedir. Bu durum, dünyanın maddi/doğal ve etrafında örülen maddi olmayan/kültürel varlık alanlarının geleceğini sorgulatmaktadır. Ekolojik mücadele, sosyal adalet ve özgürlük talepleri de bu sorgulamalardan doğmaktadır. En nihayetinde başka bir dünyanın imkanını aralayan yeni toplumsal hareketler ve ortaklaşan pratikler çeşitlenmeye devam etmektedir. Mücadele alanları kendi argümanları çerçevesinde derinleştikçe bir kimlik kazanmakta ve sistemin bütüncül bir sorun olduğunu görmek de giderek zorlaşmaktadır. Böylece kırılganlaşma potansiyelleri açığa çıkmaktadır. Her şey hakkında farkındalık ve her harekete katılım mümkün olamayacağından hemen hiçbir alana da tam anlamıyla yoğunlaşılamamaktadır. Bu sebeple dünyanın, konjonktürel değerlendirmesine imkan tanıyan bir alana ihtiyaç duyulmaktadır. Dönüşüm alanlarını içeren, ancak bunlardan herhangi biriyle temsil edilmeyen, teori ve pratiğin çatışkısından kurtulabilen, ideolojilerin aşılabildiği, aynı zamanda kendini sürekli yeniden üreten bir alandan bahsedilmektedir. Müşterekler bu türden bir alandır. Müşterekler, tarihsel açıdan feodalizmden kapitalizme uzanan sürece; ilkel birikim ve çitlemelere kadar uzanmaktadır. Teori ve pratikte, özellikle çeşitli alanlar üzerinden geliştirilen iktidar karşıtı direniş ve antikapitalist mücadeleleri içermektedir. Ortaya çıkışı 18. yüzyılda İngiltere'de müşterek kullanıma açık meraların çitlenmesiyle özel mülkiyete karşı çıkış şeklinde olsa da, süreç içerisinde maddi varlıklardan bilgiye evrilmiş, son kertede kültürel ve ilişkisel çitlemelerin de tartışılageldiği bir sorgulama alanına dönüşmüştür. Ancak bu durum, alanın tamamlanmış olduğu anlamına kesinlikle gelmemektedir. Aksine, alternatif müşterekler teorisinin odağında önemi artan nokta müştereklerin çeşitliliği ve sürekliliğine ilişkindir. Bu sorun etrafında çalışma teorik bir araştırmayı kapsamaktadır. Araştırma boyunca, kartezyen felsefe ve rasyonel akıl yürütmenin gerektirdiği yaklaşımın eleştirisiyle, süreç felsefesinin düşünceyi kurma yollarından faydalanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen araştırmada literatür taraması ve analiz edilmesi teknikleri kullanılmıştır. Teorik bir tez olarak ortaya çıkan araştırma, müştereklerin odağındaki noktayı duygular aracılığıyla düşünmekte ve duyguların müştereklerle ilişkisini tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışma, duyguların müşterekler teorisine potansiyel etkilerini sorgulamakta, sorularını müşterekleştirme pratikleri ve duyguların kültürel politikası üzerinden kurmaktadır. Merak, acı, öfke, umut gibi duyguların kültürel ve politik dönüşümlere etki edebileceği önermesini içeren çalışma, son kertede umut duygusunun politikliği ve olumsallığı meselesine odaklanmaktadır. Müşterekler teorisinin alternatif kuramlarda, duyguları örtük bir varsayım olarak işlediği, çitlemelerin duyguların gaspı şekline de bürünebildiği, bu sebeple müşterekleştirmenin sağlayıcısı ilkelerin, duygular aracılığıyla özellikle umut duygusu- yeniden düşünülmesine ihtiyaç duyulduğu düşüncesi, çalışmanın vardığı sonuçlar arasındadır.