The United Nations peacekeeping operations and contribution of Turkey

Bu tez Soğuk Savaş ve Soğuk Savaş sonrası dönemde barış operasyonlarının gösterdiği gelişim ve değişim sürecini göz önüne sererek, Türkiye'nin bu operasyonlara katkısını ve bu katkının altında yatan nedenleri değerlendirebilmeyi amaçlamaktadır. Tezin iddiası şudur: Birleşmiş Milletler barış operasyonları ilk uygulandığı günden beri değişim ve gelişim göstermiş, yaşanan siyasi ve operasyonel zorluklarla çeşitlenmiş ve değişik anlamlar kazanmıştır. Bu bağlamda Soğuk Savaş ve Soğuk Savaş sonrası dönemde, politik dengeler ve çatışmaların nitelikleri dikkate alındığında Türkiye'nin bu operasyonlara sağladığı maddi ve manevi desteğin temelleri farklılaşmaktadır. Bu tez Birleşmiş Milletler'in barış operasyonlarının Soğuk Savaş ve Soğuk Savaş sonrası dönemde operasyonların farklı amaç ve özelliklerinin olduğunu, Türkiye'nin tarihi ve dış politik amaçları doğrultusunda her iki dönemde de farklı nedenlerle bu operasyonları desteklediğini ve özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde Türkiye'nin barış operasyonlarındaki rolünün arttığını savunmaktadır. Bu tez için yapılan araştırma konu ağırlıklıdır. Fakat tanımların, kavramların ve vakaların arasındaki ilişkileri daha net kavrayabilmek için yer yer konuyla doğrudan ilintili uluslararası ilişkiler teorilerine atıfta bulunulmaktadır. Esas olarak, tanımlar, istatistiki ve demografik veriler, tarihi ve siyasi olaylar üzerinden bir inceleme yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı Birleşmiş Milletlerin barış operasyonlarının ortaya çıkış ve gelişimini irdeledikten sonra, Türkiye'nin katkılarını ve bu katkıların altında yatan tarihi temelleri, dönemsel dinamikleri ve dış politik sebepleri ortaya koymaktır. Bu sebeple ilk olarak Birleşmiş Milletler sistemi ile Kolektif Güvenlik arasındaki ilişki irdelenmiştir. Teorinin vücud bulmuş hali olarak görülen Birleşmiş Milletler örgütünün, Kolektif Güvenlik algısını arzu edilir ölçüde tesis edip edemediği üzerinde durulmuştur. Takip eden ikinci bölümde, barışı koruma kavramının ortaya çıkışı, tarihçesi, gelişimi ve hukuki temelleri üzerinde durulmuş, gerek geçmişş gerekse günümüzle ilgi bazı nitel ve nicel veriler sunulmuştur. Barışı koruma kavramının kapsadığı diğer sorunlarla başa çıkma mekanizmaları ve temel barışı koruma prensipleri bu bölümde irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise barışı koruma operasyonlarının değişken tabiatı, Soğuk Savaş ve Soğuk Savaş sonrası dönem için ayrı ayrı incelenmiştir. Bu inceleme vasıtasıyla, operasyonların karakteristik farlılıkları ortaya konmuş ve bu farklılıklar vaka analizleriyle desteklenmiştir. Dördüncü bölüm, Türkiye'nin barış anlayışının temellerini Türk dış politikasının dönemsel özellikleri ile ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu bağlamda, Atatürk döneminden 2000'lere uzanan bir zaman dilimi parçalar halinde irdelenmiş ve dönemsel dinamiklerin Türk dış politikası ve Türk barış felsefesi üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Beşinci bölümde ise, Türkiye'nin barış operasyonlarına katkısı Soğuk Savaş ve Soğuk Savaş sonrası dönem için ayrı ayrı incelenmiştir. Türkiye'nin her iki dönemdeki tutumu dünyanın siyasi, ekonomik ve coğrafi dengelerindeki değişimler göz önüne alınarak aktarılmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise, barış operasyonlarının gelişimi ve Türkiye'nin bu operasyonlara katılımlarına dayanarak tez bazı sonuçlara ulaşmaktadır. Bu sonuçlar, önceki bölümlerin genel bir değerlendirilmesi içinde harmanlanarak sunulmaktadır.