turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bilimkurgu edebiyatında araçsallık-özgürlük gerilimi: Makine/insan

Aydınlanma, Sanayi Devrimi, emperyalizm ve sömürgecilik ile karakterize edilen 19. yüzyıl, yeni bir aklın, yeni bir bilimin, yeni bir tekniğin, yeni bir insanın ve tam da bu dönüşümün ortaya çıkardığı yeni bir kurgu türünün, yani bilimkurgunun doğuşuna tanıklık etmiştir. Ortaya çıkışından bu yana teknolojiyi ve onun insan ve toplum üzerindeki etkilerini sorunsallaştırmış olan bilimkurgu, insan-teknoloji ilişkisine dair gelgitli bir tutuma sahip olmuştur. Kimi yazarlar bilim ve teknolojiye bir kurtarıcı rolü atfederek onları insanlığı daha ileri bir noktaya taşıyacak araçlar olarak görmüş, kimi yazarlar endüstriyel kapitalizmle iç içe olan bu tekniğin insanı nesneleştiren ve yabancılaştıran veçhesine vurgu yapmış, kimi yazarlar ise bu konuda daha ikircikli bir yaklaşımı benimsemiştir. Bu çalışmada insan-teknoloji ilişkisine dair farklı görüşlerin temsilcileri olarak gördüğümüz Capek, Asimov, Dick, Shelley, Villiers ve Moore gibi yazarların metinlerindeki robot, android ve siborg figürleri üzerinden, söz konusu gerilimin izi sürülecektir. Çalışmamızın merkezine özellikle bu figürleri koymamızın sebebi, onların insan ve makine kategorilerinin farklı tarzlarda iç içe geçtiği melez ve çok-anlamlı figürler olarak, bu gerilimin izini sürmek için oldukça elverişli olmaları ve insan-teknoloji ilişkisi konusunda farklı okumalara imkan tanımalarıdır.
Takiyettin Mengüşoğlu'nda değer sorunu

Takiyettin Mengüşoğlu, felsefi antropoloji çalışmalarında insanı ve eylemlerini anlamak için değerlere odaklanmak gerektiğini dile getirir. Çünkü ona göre insanın sahip olduğu değer duygusu ve benimsediği değerler, eylemlerinin amacını belirler. Yaşamak eylemeyi gerektirir ve insan, ortaya koyduğu tüm başarıları gerçekleştirdiği eylemlere borçludur. Ancak eylemler gelişigüzel bir şekilde değil, bir amaç doğrultusunda gerçekleşebilir ve bu amacı da değerler belirler. İnsanı anlamanın yolu onun eylemlerine, eylemlerini anlamanın yolu da sahip olduğu değer duygusuna odaklanmaktır. Bu bağlamda Mengüşoğlu değerleri yüksek değerler, araç değerler ve davranış değerleri olmak üzere üç gruba ayırır. Yüksek değerler, nesnelliğin; araç değerler, öznelliğin; davranış değerleri de toplumsal sınırlılığın ve geçiciliğin değerleridir. İnsan hayatının sürdürülebilmesi bu üç eylem grubunun gerçekleştirilmesine bağlıdır. Kişinin hayata bakışı, düşünme biçimi ve eyleme şekli onun değer anlayışıyla ilişkilidir. Değer sayesinden insanın önce kendisini sonra da evreni fark edebildiğini dile getiren Mengüşoğlu, değerin anlam motifleri oluşturduğunu ileri sürer. İnsanın somut varlık yapısını, onun yaşamsal olanakları olan fenomenler oluşturur ve bu fenomenlerinin her biri insanın değer duygusu üzerinde konuşlanır. Ontik varlık bütünlüğündeki bu fenomenlerin taşıyıcısı olan değerler, insanın bilgi birikimini ve başarılarını gelecek kuşaklara aktarmasını sağlar. Bu bağlamda insanı, eylemlerini ve onun başarılarını çözümleyebilmemiz açısından değerlerin üzerinde durmak oldukça büyük öneme sahiptir.
Jean Paul Sartre'ın edebi eserlerinde varlık özgürlük ve sorumluluk

Bu çalışmamızda J. P. Sartre'ın Varoluşçuluk hakkındaki görüşlerini, edebiyat alanında kaleme almış olduğu roman, hikaye ve tiyatro türündeki eserleri aracılığıyla incelemeye çalıştık. Bunu yaparken de ''Varlık'', ''Özgürlük'' ve ''Sorumluluk'' kavramlarını temel aldık. İlk olarak, Varoluşçuluk kavramının nasıl ortaya çıktığı ve Varoluşçuluk üzerine bir değerlendirme yaptık. Sartre'ın kendi felsefi sisteminin temelini oluşturan Varlık ve Hiçlik kitabı temelinde, Sartre'ın varlık görüşünü ele aldık. Sartre'ın kendi felsefi fikirlerini, edebi eserler aracılığıyla betimleyici bir şekilde nasıl aktardığını, bu kavramlarla birlikte ortaya koymaya çalıştık. Felsefe ile edebiyat arasındaki ilişki, her ikisinin de kesişim kümesi olan birey ve onun hayatı aracılığıyla kurulmuştur. Bu bağ, dönemin önemli filozoflarından birisi olan Sartre'ın kaleminde hayat bulmuş, edebiyatın Varoluşçuluk akımı içerisindeki yeri ve önemi onun roman, hikaye ve tiyatro eserleri aracılığıyla sunulmaya çalışılmıştır. Sartre'ın edebi eserleri aracılığıyla, bireyin yaşamı boyunca karşılaştığı bulantılar, gelgitler, karamsarlığın yaratmış olduğu aykırılık, insanın sorumlulukları ve özgürlüğü arasında oluşan kararsızlıkları karakterler aracılığıyla okuyucuya aktarılmış, bu sayede okuyucunun yorumlamasına, hayal gücünün ortaya çıkarılmasına da imkan tanınmıştır.
Aristoteles ve İcİ'nin ahlak düşücesinde değişimdoğa felsefesinde hareketin gayesi ve değişimin imkanı açısından bir inceleme

Bu çalışmamızda amaç, Aristoteles ve İci'nin düşünce sistemlerinden yola çıkarak, hareket ve değişim kavramlarını ahlak üzerinde incelemektir. Çalışmamızın temel sorusu, insanın hareket ve değişimlerini alırken, insanın tüm güçleri ve yetilerini tutarlı bir şekilde açıklamak, ardından iki müellif arasındaki ortaklık ve farklılıkları ortaya koymaktır. İncelememizin ilk aşaması, hareket ve değişimi ontolojik ve doğa anlayışı çerçevesinde ele almak olacaktır. Bu aşamada ortaya çıkan sonuçlardan yola çıkarak insani hareketin gayesi, engelleri ve değişme imkanını ele alacağız. Son olarak, insanın en yüksek etkinliğini esas alarak iki müellifimizin görüşlerini karşılaştıracağız.
Makyavelist düşüncenin Türkiye'ye girişi -Onsekizinci Yüzyıl Osmanlı siyaset felsefesi-

Machiavelli'in Prince isimli eseri, Machiavelli'in iddiaları ve siyaset ilkeleri bakımından Prusya kralı II. Friedrich tarafından eleştirilmiştir. Bu eser, kesin olmamakla birlikte, ulaşılan bazı bilgilere göre III. Mustafa döneminde Türkçe'ye tercüme edilmiştir. Yazma, tek nüsha olan ve saray kütüphanesinde bulunan eser, On sekizinci yüzyıl Osmanlı aydınlarının Batı siyaset düşüncesine ilgilerinin bir tezahürüdür. Aynı zamanda dönemsel olarak güçlü ve otoriter bir hükümdar arayışı çabalarının da bir göstergesidir. Çünkü eserin yazarı Prusya kralı II. Friedirch, askeri ve siyasi başarılarıyla dönemin ilgi odağı olduğu gibi aynı zamanda çok tartışılan bir ismidir. Tercüme yazma metnin transkripsiyonu ve orijinal Prince ve Anti-Machiavelli eserleri ile karşılaştırılması neticesinde mütercimin eserin tercümesinde bir takım tasarruflarda bulunduğu, metnin bazı kısımlarını tercüme etmediği, bazı kısımları özetleyerek yorumladığı, bazı yerlerde de metne ilavelerde bulunduğu tespit edilmiştir. Transkripsiyon edilen metnin dipnotlarında, orijinal metinle tercüme metin arasındaki farklılıklara işaret edilmiştir. Anti-Machiavelli'in Türkçe'ye tercümesi sırasında siyasi ve felsefi bir takım kavramların mana farklılaşmasına uğradığı, bazı kavram ve kelimelerin tercümesiyle tam karşılıklarını bulmadığı tespit edilmiş, bu tür farklılıklara kavramlar sözlüğü kısmında işaret edilmiştir.
Scientific realism debate in the philosophy of science

Bu çalışmanın asıl konusu bilim felsefesindeki bilimsel gerçekçilik tartışmasını yeniden ele almaktır. Bu doğrultuda genel amaç bilimsel teorilerin anti-realist yorumları karşısında geçerli bir bilimsel gerçekçi bakış açısının ipuçlarına ulaşmaktır. Bu amacın yerine getirilebilmesi için bilimsel gerçekçiliğin değiştirilmiş iki biçiminden faydalanılacaktır. Bunlar 'epistemik structural realism' ve 'entity realism'dir. Epistemik structural realism, savunucularının gerçekliğin tek bilinebilir kısmının en iyi teorilerimizin matematiksel denklemlerinde ifade bulan yapısı olduğunu iddia ettikleri bir gerçekçi pozisyondur. Öte yandan, entity realisme göre bilimsel teorilerden elde edilen tek kesin bilgi bu teorilerin varsaydığı teorik antitelerdir. Sonuç olarak, bu iki pozisyonun uygun şekilde yorumlanmış biçimlerinin bir bileşiminin tezin yukarıda sözü edilen amacını yerine getirebileceği iddia edilmektedir.
Harputlu Yusuf Şükrü Efendi'nin hayatı, eserleri ve felsefi görüşleri

Harputlu Yusuf Şükrü Efendi, Anadolu'nun önemli ilim ve kültür merkezlerinden biri olan Harput'ta öğreniminin bir kısmını tamamladıktan sonra İstanbul'a giderek geriye kalan eğitimini burada başarıyla tamamlamıştır. Yüksek başarı ve gayretlerinden dolayı takdir toplayan Harputlu Yusuf Şükrü Efendi, dönemin en önemli ilim merkezlerinden biri olan İstanbul Vefa Medresesi müderrisliğine atanmıştır. Harputlu Yusuf Şükrü Efendi, buradaki görev süreci içersinde yapmış olduğu ilmi çalışmalardan dolayı kısa zamanda şöhret bularak Medine'deki Mahmudiye Medresesine müderris olarak tayin edilmiştir. Harputlu Yusuf Şükrü Efendi, burada gerek ilmi kimliğiyle gerekse tasavvufi kimliğiyle döneminin siyasi ve ilmi problemlerine duyarsız kalmamış, çözüm üretme noktasında çaba harcayarak Arapça ve Osmanlıca olmak üzere çeşitli eserler kaleme almıştır. Toplumu birbirine bağlayan ve onu ayakta tutan birlik ve beraberlik gibi dinamiklerin anlamını yitirmesinin bir iman problemi olduğunu ileri süren Harputlu Yusuf Şükrü Efendi, felsefenin tartıştığı Varlık, Tanrı, Ruh, Bilgi ve Ahlak gibi problemleri Vahdet-i Vucut nazariyesi perspektifinden bakarak değerlendirir.
Kant'ın saf aklın eleştirisi eserinde bilginin a priori koşulları

Kant bilgiyi, öznenin duyarlılık ve anlık yetileriyle nesneden elde ettiği tasarımsal bir bilgi olarak belirler. Özneyi temele alma fikrinin çıkışını Kopernik devrimiyle kurduğu analojiye dayandırır. Böylelikle Saf Aklın Eleştirisi'nde yer verilen bilgi görüşlerinin temeline öznenin a priori bilgi formlarını yerleştirir. Kant'a göre özne; nesne hakkındaki tasarımlarını ilkin duyarlılığın formları olan uzay ve zaman ile akabinde anlığın formları olan kavram ve yargılar aracılığıyla gerçekleştirir. Bu formlar yalnızca duyulur dünyanın nesnelerini tasarımlar. Özne, a priori formlar aracılığıyla bilginin elde edilmesinde kurucu ve aktif bir rol üstlenir. A priori formları Kant, transendental bir yapı olarak belirler. Formlar, deneyim bilgisinin olanağının koşullarını oluşturur. Kant, a priori formların bilgiyi kurmada neden zorunlu olduğunu açıklamaya uğraşır. Öznenin bir nesneye var diyebilmesi için onun uzay ve zamanda tasarımlanmış olması gerekir. Bu durum, uzay ve zamanın nesnenin tasarımı için a priori ve zorunlu olması gerektiğini anlatır. Kant, düşünceyi kurmada anlığın formlarının zorunlu olduğunu açıklar. Yeni bir kategoriler tablosu oluşturmaya girişir. Çünkü Aristoteles'ten itibaren anlama yetisinin mantıksal işlevlerine yönelik ileri sürülen görüşlerin yetersiz kaldığını düşünür. Burada Kant, içeriği ihmal etmeyen ve mantıksal olan a priori formlar kavram, yargılar geliştirmeye yönelik bir çalışma ortaya koyar. Mantıksal formlar sayesinde bilgiye; düzenlilik, objektiflik, zorunluluk hatta yasallık kazandırılır. Bu formlar sayesinde doğa bilimlerine yönelik bilginin, keyfilik veya olasılık şüphesini ortadan kaldırır. Öznenin formlarına uyum sağlayan nesnenin, her derecede bilgisinin elde edilebileceğini anlatılır. Bu tezde; Kant'ın duyarlılığa ve anlığa ait olan a priori formların neler olduğunu, yapısını ve işlevini nasıl belirlediği deneyim kavramı temelinde ele alınacaktır. Bilinç sahibi bir öznenin kuruluşuna eşlik eden a priori formların duyarlığın ve anlığının doğasına uygun biçimde nasıl hareket ettiği ve de öznenin deneyimin bilgisine a priori katkıları incelemeye alınarak değerlendirilecektir.
F. W. Nietzsche ve H. Bergson'un ahlak anlayışları

Jüri : Yrd. Doç. Dr. Uğur Koksal ODABAŞ Bu çalışmamızda F. W. Nietzsche ve H. Bergson'un ahlak anlayışlarını karşılaştırmayı uygun gördük. Öncelikle Moral ve Bthik terimleri arasındaki farkı ortaya koymaya çalıştık. 19. asırda geleneksel çizgiden felsefi sahada ilk önemli kopuş F. W. Nietzsche ile gerçekleştirilmiştir. Nietzsche çağının kültürel değerlerine karşı çıkmayı felsefe anlayışının temeline koyan bir düşünürdür. O'nun üstün insan anlayışı ve efendi-köle ilişkisini değerlendirme tarzından ortaya çıkan ahlak görüşü son derece önemlidir. Kendinden sonraki birçok düşünür üzerinde oldukça etkili olan Nietzsche, felsefede de nihilizmin öncüsü olarak görülmektedir. H. Bergson da 19. asrın materyalist ve determinist anlayışlarına karşı çıkan bir düşünürdür. O, Spiritualist felsefenin 20. asırda öncüsü kabul edilebilir. 20. asrın insanının önüne yeniden metafiziğin kapılarını açmıştır. Bergson'un Açık Toplum - Kapalı Toplum anlayışları ile bu toplumlara ilişkin ahlak görüşleri oldukça önemlidir. İşte biz bu çalışmamızda özellikle Nietzsche'nin üstün insanın ve güçsüz insanın sürü ahlakından oluşan görüşleriyle, Bergson'un açık ve kapalı toplum ahlakını karşılaştırmaya gayret ettik. Bunu yaparken de günümüz insanının önüne yeni ufuklar açabilmeyi çalışmamızın temel gayesi olarak gördük.
La liberté dans la pensée de Martin Heidegger

Varlık sorusunun özgürlük sorusu bağlamında yeniden ele alınışı Heidegger'in geleneksel ontolojiyi ve teolojiyi radikalleştirme projesi kapsamında yürüttüğü soruşturmalarda önemli bir adım oluşturmaktadır. Bu çalışmada Heidegger'in, Varlık ve Zaman adlı eserinin 1927 yılında yayınlanışının hemen ardından özgürlük sorusuna ilişkin geniş kapsamlı bir soruşturmaya girişmesinin nedenleri aydınlatılmaya çalışılmakta, bu soruşturma bağlamında Kant ve Schelling felsefelerine dair yaptığı yorumlar tartışılmaktadır. Heidegger'in Kant düşüncesine ve Schelling'in özgürlük teolojisi denemesine yönelttiği eleştiriler ışığında aşamalı olarak iki sav geliştirilmektedir. İlk aşamada Dasein metafiziği çerçevesinde şekillenen Heidegger'in Kantçı özgürlük anlayışını radikalleştirme girişiminin daha özgün bir özgürlük sorunsalının ortaya atılması için gereken felsefi bağlamı keşfetmekte yetersiz kaldığı ve Heidegger'in sorgulamasının Kant'ın özgürlük sorusunu ele alırken başvurduğu yaklaşımın başarılı bir tekrarını ve uygulamasını gerçekleştirdiği ileri sürülmektedir. İkinci aşamada Heidegger'in özgürlüğe ilişkin soruşturmasının, ontolojik fark tezi temelinde ve mutlak kavramının göz ardı edilmesinden hareketle nihayi olarak Schelling'in diyalektik teolojisinin seküler bir biçimine ulaştığı savunulmaktadır. Özgürlükte, yani temelsiz temelde, uçurumda temellenen varlık kendisini, olanaklı kıldığı şeyde varolanda göstermektedir. Bu iki savın tanıtlanması bağlamında öncelikle Heidegger'in modern metafiziğin sorunlarını ve sınırlarını aşmak amacıyla ilk dönem çalışmalarında geliştirdiği ontolojik sorgulamanın radikalleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşması, özgürlük sorusu bağlamında Kant düşüncesine geri dönüşü ve Schelling'in son çözümlemede Kant'ın özgürlük kavrayışını olumladığı saptaması çerçevesinde ve aşkınlık sorusu etrafında yürütülen tartışma özelinde gösterilmeye çalışılmaktadır. Sonuç bölümünde varlık ile var olan arasında bir fark olduğu kabulünün ve bu farkın uçurum olarak anlaşılan özgürlükte temellendirilmesinin modern metafiziğin ve özellikle Kant'ın aşkınlık anlayışının radikalleşterilmesi için yeterli olmadığı saptanmaktadır. Bu girişimin başarıya ulaşabilmesi, bir başka değişle felsefede devrim niteliğinde yeni bir başlangıç yapılabilmesi için sadece farkı oluşturan unsurların değil bizzat farkın kendisinin tüm boyutlarıyla yeniden sorgulanması gerektiği ve ancak bu yolla varoluşun henüz keşfedilip geliştirilememiş olanaklarının bir proje konusuna dönüşebileceği, Dasein içinde bir metamorfozun gerçekleşebileceği ve nihayet insanın özgürleşebileceği ileri sürülmektedir.
Hannah Arendt'te politik özgürlük

Yirminci yüzyılın korku ve şiddet ortamı üzerine felsefi düşünce hayatını oluşturan Hannah Arendt, bu yüzyılın olay ve olgularından yola çıkarak siyaset felsefesinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine inanan filozoflardandır. Bu çerçevede Arendt siyaset felsefesi kavramlarını kendi bakış açısına göre yeniden oluşturmuştur. Bu kavramsal çerçevenin merkezine politik özgürlüğü yerleştirerek bu kavram özelinde totalitarizm, vita activa, şiddet, ölümsüzlük, kamusal alan, özel alan, çoğulluk ve konuşma olarak kavramsal haritasını oluşturmaktadır. Bu kavramları insana ait olma ve insanla olan etkileşimleri bağlamında açıklamıştır. Bununla birlikte bu kavramların siyaset felsefesi bağlamında değerlendirmesini ise politik olan ile etkileşimi çerçevesinde açıklamaktadır. Bu görüşler çerçevesinde Arendt konuşma ve eylem üzerinden özgürlüğe bir gerçeklik kazandırmaktadır. Aynı şekilde kamusal alan ile özel alan arasında yapmış olduğu ayrım sayesinde ise özgürlüğe bir sınır çizmemizi sağlamıştır. Biz de çalışmamızda konuşma ve eylem üzerinden özgürlüğe kazandırılan gerçeklik ve kamusal alan ile özel alan arasındaki ayrım üzerinden de politik özgürlüğe sınır çizilebilecek olan Arendtçi düşünce üzerinden politik özgürlük kavramını açıklamaya çalıştık.
Kindi'nin bilgi teorisi

Kindi, dokuzuncu yüzyılda yaşamış olup, İslam felsefesinin ilk temsilcisidir. Felsefenin, İslam medeniyeti içerisindeki yerini almasında, Kindi'nin çok önemli bir fonksiyonu olmuştur. Bu çalışma, Kindi'nin bilgi teorisini ele almaktadır. Bu tez, giriş ve sonuç dışında üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Kindi'nin beslendiği kaynaklan tespit amaçlanarak, yunan filozoflarına ait hangi eserlerin Kindi'nin zamanında tercüme edildiği ve Kindi'nin hangilerine sahip olduğu belirlenmeye çalışıldı. Bununla birlikte, O'nun mantık anlayışı, ilimler sınıflaması ve metot anlayışı da bu bölümde ele alındı. Onun, sonuç çıkarmada hangi akıl yürütme şekillerini tercih ettiği belirtilerek, bunlarla ilgili, risalelerinden örnekler verildi. İkinci bölümde ise, Kindi'nin bilgi teorisi işlendi. Kindi'nin bilgi teorisinin temelleri tespit edilmeye çalışıldı. İnsanın bilgi elde etmeye yönelik olarak sahip olduğu, rasyonalizm ve emprizm ayrımına da temel teşkil eden, duyu ve akıl yetisiyle ilgili olarak, bilgi'ye ulaşmadaki fonksiyonları açısından, Kindi'nin görüşleri değerlendirildi. Külliler probleminde, gerçek ve sabit bilgiyi temsil etmeleri bağlamında, bu bölümde ele alındı. Üçüncü bölümde ise, İslam felsefesi için önemli bir problem olan, akıl- vahiy ilişkisi ele alındı. Kindi'nin, vahyin kaynağı ve doğası hakkındaki düşünceleriyle birlikte, akıl-vahiy ilişkisi çerçevesindeki görüşlerinde, diğer İslam filozoflarının görüşleriyle birlikte değerlendirilmeye çalışıldı.
Yaşam dünyasının sömürgeleştirilmesi üzerinden Türkiye'de köşe yazarları üzerine bir analiz

Yaşam dünyası kavramı, ilkçağdan günümüze birçok filozofun düşüncesine ya doğrudan ya da dolaylı olarak yansımıştır. Kavram, sosyal bilimler yazınında ilk kez 20. yüzyılda Edmund Husserl'ce anılmıştır. Yaşam dünyası kavramının betimlenmesinin ardından Habermas, ekonomik sitemlerin gelişmesiyle, yani kapitalist sistemlerin kurumsallaşmasına bağlı olarak bu alanın sömürgeleştirildiği tezini ileri sürmüştür. Bu çalışmada yaşam dünyasının sömürgeleştirilmesi ekseninde köşe yazarlığı alanı sorgulanmıştır. Sorgulamaya bağlı olarak günümüzde basının içerisinde bulunduğu durum, doğrudan tespit edilmiştir. Özetlemek gerekirse, yaşam dünyasının sömürgeleştirilmesi, kapitalizmin bir getirisidir. Para ve somut güce endeksli yapılar, bireylerin maddi ve manevi açıdan varlıklarını sürdürebildikleri alanlarını/yaşam dünyalarını her iki açıdan sömürmeye başlamıştır. Medya organlarının sürece katılmasıyla, kurucu mekanizma olan iletişimsel eylem olumsuz bağlamda dönüşüme uğramıştır. Bu doktora çalışması, Türkiye'de köşe yazarlarının, yaşam dünyası, diğer bir ifadeyle yaşam dünyalarının birleşimiyle oluşan öznelerarası yapı üzerindeki etkilerini tespit etmeye yöneliktir. Çalışmaya örneklem olarak, günlük siyasi yaygın basından Cumhuriyet, Habertürk, Hürriyet, Posta ve Zaman gazetesinin köşe yazarları alınmıştır. 221 köşe yazarının 1114 köşe yazısı analiz edilmiştir.
Defining the concept of mechanism on computationality

21. Yüzyıl felsefesinde ortaya çıkan ve bilimsel açıklama konusunda daha çok özel bilimleri hedefleyen yeni mekanikçilik akımının merkezinde mekanizma kavramı bulunmakla birlikte, bu kavramın kesin bir tanımının hala yapılamamış olması hem bu alanda kavramsal ilerlemeleri tökezletmekte hem de bilim camiasının ilgisini ve bundan herhangi bir yarar beklemesini sağlayamamaktadır. Ancak belki de bundan daha kötüsü, mekanikçilik alanında, ortaya atıldığından bu yana yoğun tartışmalar ve ayrıntılı analizler yapılmasına karşın bazı konuların bulanıklaşması, ve terimin açıklığa kavuşarak minimal da olsa bir uzlaşma sağlanacağı yerde giderek dağılmasıdır. Bu nedenle, bu çalışmada, Batı geleneğinde tercih edilen ve yüksek değer atfedilen matematiksel yaklaşım çerçevesinde, günümüzde genel kabul görmüş matematiksel bir soyutlama olan Turing Makinesi üzerinden mekanizma kavramına rasyonel bir tanım önerilmekte. Ancak bu strateji kaçınılmaz olarak matematiğin akıl almaz ölçüdeki etkinliği ifadesiyle ortaya konan, onun gerçekliği nasıl olup da başarıyla temsil edebildiği gibi daha büyük felsefi bir sorunun gündeme gelmesine neden olacaktır; çünkü dedüktif dev bir sistem olarak matematik, özünde bir totoloji silsilesi olması nedeniyle üzerine kurulduğu aksiyomlarını yinelemekten öteye gidememekte ve bize yalnızca sıradan ve analitik bir şekilde doğruluk sunabilmektedir. Bu iki sorunsala ortak yeni bir çözüm olarak, bilgisayım kavramını, bu alandaki son yorumların ışığında, mekanikçilik kavramının aydınlatılmasına yardımcı olacak şekilde yeniden yorumlamaya çalıştım.
Gazali ve İbn Rüşd'de imkan, imkansızlık ve zorunluluk

Bu çalışma Gazali ve İbn Rushd'ün imkan, imkansızlık ve zorunluluk konusundaki görüşleriyle ilgili bir çalışmadır. Ancak bu üç konu, büyük oranda ontolojik yönden incelenmiştir. İmkan ve imkansızlık meselesi genellikle varlık, varoluş, yokluk, yoktan yaratma ve alemin kıdemi gibi problemlerle ilgilidir. Ayrıca imkanın anlaşılmasında mümkün varlık hakkındaki düşünceler de büyük öneme sahiptir. Zorunluluk ise zorunlu varlıkla ilgili olduğu kadar, aynı zamanda zorunlu varlığın ispatı, zatı, sıfatları, tekliği, birliği, zat-sıfat ilişkisi ve varlık-mahiyet ilişkisi ile de ilgilidir. Gazali ve İbn Rushd'ün bu problemleri çözmede imkan, imkansızlık ve zorunluluğu nasıl anladıkları İslam felsefesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde Gazali'nin imkan, imkansızlık ve zorunluluk konusundaki görüşleri ele alınmıştır. İkinci bölümde İbn Rushd'ün bu üç meseledeki fikirleri belirlenmiştir. Üçüncü bölümde ise Gazali ve İbn Rushd'ün bu üç konudaki görüşleri karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde Farabi ve İbn Sina'nın yaklaşımları da göz önünde bulundurulmuştur.
Coherence between narrative and montage: Diversified becomings in Reha Erdem's cinema

Bu tez, Reha Erdem sinemasının biçim ve içerik yönünden uyumluluğunu gösterirken, bu durumu Deleuzcü felsefe ve sinema teorisi ile diyalog halinde kalarak analiz etmeye, buna ek olarak Erdem sinemasının Deleuzcü kavramlarla örtüştüğü ve onunla farklılaşmaya gittiği durumları keşfetmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç ışığında, bu tez Erdem'in külliyatı içinden üç filmi 'oluş' kavramı etrafında kümelenen Deleuzcü felsefe ışığında keşfe çıkacaktır. Bu üç film Kosmos (2010), İnsan Nedir ki? (2004) ve Şarkı Söyleyen Kadınlar (2013) olarak seçilmiştir, zira bu filmler, oluş kavramının kullanımında tematik bir ortaklık taşımakla birlikte; bu kavramın farklı versiyonları, hayvan-oluş, çocuk-oluş ve farkedilmez-oluş kavramlarının kullanımı yoluyla farklılaşıp içerik ve biçim bağlamında çeşitlenmektedirler. Aynı zamanda, buy olla Gilles Deleuze'ün sinema teorisi ve Felix Guattari ile geliştirdiği felsefe arasındaki tutarlılığın altı da Erdem sinemasının analizi ile çizilmiş olacaktır. Ortak noktaların altının çizilmesinin yanında, biçimsel ve içeriksel analizler, Erdem sinemasının Deleuzcü felsefeyi yeniden yorumladığı ve ondan ayrıldığı noktaları da tartışmaktadır.
Türk Tarih Tezi'nde İslam düşüncesinin ele alınışı

TÜRK TARİH TEZİ'NDE İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ELE ALINIŞITarih yazıcılığı ile düşünce tarihi arasında teşekkül eden ilişkiler ağı oldukça karmaşık ve zengin sembollerle doludur. Tarih yazıcılığının, düşünce tarihini, olduğu gibi değil de daha çok olması gereken bir çerçevede sunulmasında bir araç olarak kullanıldığını söyleyebiliriz. Bir tarih yazıcılığı örneği olan Türk Tarih Tezi de İslam düşüncesini ele alırken, mevcut olan İslam düşüncesi yerine, gelecekte düşlediği İslam düşüncesini kendi aynasında yansıtmıştır. Türklerin inşa ettiği bir İslam düşüncesi, Türk Tarih Tezi'nin en temel önermesidir. Akılcılık, demokrasi, düşünce ve iradede hürriyeti, kadına değer vermek, milli din, milli dil gibi kavramlar ise, bu düşünceyi oluşturan unsurlar arasında yer almaktadır.