Medeni usul Hukukunda tüketicinin korunması

Tüketici, ticari mesleki amaç dışında hareket eden, hukuki ilişkiye girerken, mal, hizmet edinirken, kişisel, ailevi, ev işlerine özgü, özel kullanım amacı takip eden, ihtiyaçlarını karşılaması, iktisadi, sosyal, teknolojik gelişmeler ve serbest piyasa ekonomisi kuralları karşısında güçlük arz eden, satın alma konusunda yeterli bilgiye, deneyime sahip olmayan, güçsüz, örgütlenmemiş gruptur. Sanayi devriminin etkisi ile üretim teknikleri ve teknolojide yaşanan gelişim, ekonomik faaliyetlerde önemli değişikliklere yol açmış, seri mal üretimi, artan ulaşım olanakları, üretici ve satıcı arasındaki maddi manevi mesafelerin artmasına yol açmış, artan sosyal ilişiler yeni sözleşme tiplerini ortaya çıkarırken, yeni hukuka aykırılıklar ortaya çıkmış, tüm bu gelişmeler de, tüketicilerin daha kapsamlı korunması gereğini doğurmuştur. Tüketicilerin ihtiyaçlarını sağlayacak mal ve hizmetleri üretmek ve bu ihtiyaçları rasyonel bir dağıtım zinciri oluşturarak karşılamak, tüketiciyi, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, önlemleri alarak ve tüketicilerin, kendilerini koruyucu girişimlerini özendirerek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında, gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmek amacıyla, Avrupa Konseyince öngörülen, temel tüketici haklan esas alınarak, 4077 sayılı TKHK'nın 8.3. 1995 tarihli RG'de yayımlanarak, 9.9. 1995 tarihinde yürürlüğe girmiş, kalkınma planlarında öngörülen gelişme hedefler, AB uyum süreci, sosyal ve iktisadi hayattaki gelişmeler ve yasanın sekiz yıllık uygulanması sürecinde yaşanan aksaklıklar göz önünde bulundurularak, tüketiciyi daha etkin koruma amacı ile, TKHK'da, 4822 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmıştır. Tüketicinin en iyi şekilde korunabilmesi için, zararının hızla giderilmesi gerekmektedir. Tüketici ile satıcı ve sağlayıcı arasında, çıkan uyuşmazlıkları, daha az masrafla ve daha hızlı ve kolay yoldan çözümlemek amacıyla, TSHH'ler ve tüketici mahkemeleri oluşturulmuştur. 4077 sayılı TKHK'da, TSHH, sadece tüketici, satıcı arasında çıkan ihtilafları çözüme kavuşturmakta, belirli meblağ altındaki uyuşmazlıklarda TSHH'ye başvuru, tüketici mahkemesine başvuru için bir ön koşul olarak nitelendirilmekte iken, 4822 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, TSHH, TKHK'dan doğan tüm ihtilaflarda, yetkili ve görevli kılınmış, üstelik belirli meblağı aşmayan uyuşmazlıklarda, TSHH'ye başvuru zorunlu hale getirilerek, TSHH'lerin işlevi artırılmış, kararlan bağlayıcı kılınmıştır. 104 Taraflara, belirli meblağı aşamayan uyuşmazlıklarda, TSHH kararlarına karşı, 15 gün içinde tüketici mahkemesine, itiraz hakkı tanınmış, itirazın, TSHH kararlarının, icrasını durdurmayacağı, yalnızca, tüketici mahkemesinden talep edilmesi halinde, tedbir karan ile, TSHH kararının, icrasının durdurulacağı, itiraz üzerine, tüketici mahkemesi kararlarının, kesin olduğu hüküm altına alınmıştır. Belirli meblağ üstündeki uyuşmazlıklarda ise, TSHH'lerin vereceği kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülecektir. Sosyo-politik nedenlerle, 4077 sayılı TKHK'nın, uygulanmasıyla ilgili olarak çıkan, taraflardan birinin tüketici olduğu, kapsamı ve uygulama alam, belirlenmiş uyuşmazlıkları, daha az masrafla ve daha hızlı ve kolay yoldan çözümlemek amacıyla, basit yargılama usulü uygulayan, özel mahkeme, tüketici mahkemesi oluşturulmuştur. Tüketici mahkemesine, belirli meblağ altındaki uyuşmazlıklarda, TSHH kararlarına karşı itiraz mercii olarak başvurulmakta, bu halde tüketici mahkemesi karan kesin olmakta, belirli meblağ aşmayan uyuşmazlıklarda, tüketici mahkemesine doğrudan başvurulmakta, bu karar temyiz edilebilmektedir. Hakkaniyet, herkesin gerçekten hak ettiğini elde etmesi, eşitlik, bireysel, toplumsal değerleri açısından, orantılı bir eşitlik düşüncesini öngörmektedir. Soyut hukukun, şekil bakımından eşitliği, adalet öze inen maddi eşitliğini ifade ettiği, tüm bunlann da sosyal adaleti doğurduğu düşünüldüğünde, tüketici sözleşmesinde, sosyal bir takım sebeplerle, eşit olmayan sözleşme taraflarından, tüketicinin diğer tarafa göre, daha fazla korunduğu, taraflar arasındaki menfaat dengesinin, tüketici lehine açıkça bozulduğu görülmektedir.