Potföy yönetimi sözleşmesi

Bu çalışmada vekalet, usulsüz tevdi, ardiye ve komisyon sözleşmelerine ait unsurların katılımı ile oluşan, yatırımcıya ait sermaye piyasası araçlarının yönetimine ilişkin bir karma sözleşme olan portföy yönetimi sözleşmesi incelenmiştir. Portföy yönetimi sözleşmesi, bir sermaye piyasası faaliyeti olan portföy yöneticiliğinin hukuki temelini oluşturması nedeniyle yatırım kararlarını gerçekleştirmek için kaynak arayan müteşebbisler ile bu kaynağı elinde tutan tasarruf sahipleri arasında bağlantı kurulmasına ve dolayısıyla ekonomik açıdan sermaye piyasası faaliyetlerinden beklenen faydanın gerçekleşmesine hizmet etmektedir. Portföy yönetimi sözleşmesi, portföy yönetimi şirketleri ve aracı kurumlar ile yatırımcılar arasında akdedilmektedir. Sözleşmenin konusunu oluşturan sermaye piyasası araçları, Takasbank'da veya yatırımcının talep etmesi halinde yatırımcı adına açılan hesaplarda bir bankada saklanmaktadır. Yalan dönemde ülkemizde yaşanan banker krizine bir çare olarak, kurul tebliğleri ile getirilmiş sermaye piyasası araçlarının Takasbank'da saklanması zorunluluğu sözleşme özgürlüğüne yönelik bir sınırlama niteliği taşımaktadır. Benzer bir sınırlama, portföy yönetimi şirketlerinin sermaye piyasası araçlarını alıp satmasına ilişkin olarak getirilmiştir. Buna göre portföy yönetimi şirketleri, aracı kurumlarla sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin bir çerçeve sözleşme akdetmek ve sermaye piyasası araçlarım araa kurum vasıtasıyla alıp satmak zorundadırlar. Bu düzenlemeler sonucunda, sözleşme üç değişik görünüm biçimi sergilemektedir. Sözleşmenin taraflarını portföy yönetimi şirketi ve yatırımcının oluşturduğu birinci görünüm biçiminde, sermaye piyasası araçları Takasbank'da saklanmakta ve bu araçların alım satımı aracı kurumlar vasıtasıyla yapılmaktadır. Sözleşmenin ikinci görünüm biçiminde, sözleşmenin taraflarını aracı kurum ve yatırıma oluşturmaktadır. Sözleşmenin birinci görünüm biçimi ile ikinci görünüm biçimi arasındaki tek fark; aracı kurumun, sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin edimi de -araya bir ifa yardımcısı girmeksizin- bizzat kendisinin ifa etmesidir. Sözleşmenin üçüncü görünüm biçiminde ise, sözleşme yine portföy yönetimi şirketi ile yatırımcı arasında akdedilmekle birlikte; saklamaya ilişkin edim portföy yönetimi şirketi tarafından borçlanılmamakta, portföy yönetimi şirketi portföyün yönetimini gerçekleştirebilmek için sermaye piyasası araçları üzerinde tasarruf yetkisi elde etmektedir. Portföy yönetimi sözleşmesinin ortaya konulan karma niteliğinin bir sonucu olarak, taraflar arasında bir uyuşmazlık doğması halinde, bu karma sözleşmeyi oluşturan unsurların ait olduğu sözleşme tiplerine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanması kabul edilmiştir. Seçilen konu vesilesiyle sermaye piyasası hukuku üzerinde yapılan incemelerde, Sermaye Piyasası Kanunu ile birlikte hukukumuza yeni bir takım kavram ve kurumların girdiği; ancak bu kurumları işletecek portföy yönetimi sözleşmesi gibi hukuki araçların ise, Sermaye Piyasası Kanunu'na dahil edilemedikleri görülmüştür. Bu durumda, boşluklar Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan tebliğ hükümleri ve kurul kararlan ile doldurulmaya çalışılmaktadır. Ne var ki, tebliğ hükümleri ile Borçlar Hukuku'nun emredici kuralları' değiştirilemeyeceğinden, bu hükümler ile getirilen kanuna aykırı düzenlemeler amaca ulaşmakta yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla bu yolla getirilen düzenlemenin, Sermaye Piyasası Kanunu'ndaki hükmü açıklama ve bu hükmün uygulanmasını sağlamanın ötesinde yeni bir hüküm niteliği taşıması halinde, bu düzenlemenin kanun koyucu tarafından yapılması yerinde olacaktır. 130