turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kültürlenmiş beynin metafiziği: Çağdaş beyin araştırmalarının kıta Avrupası felsefesi açısından yeniden ele alınması

Çağdaş beyin araştırmalarının yeni oluşan bir disiplini olan kültürel nörobilim, beynin fonksiyonel ve yapısall olarak gündelik pratiklerimizden ve içinde bulunduğumuz kültürden etkilendiğini göstermektedir. Bu çalışmalar, kültür ile biyolojinin ayrılmaz şekilde iç içe geçtiği, kültürlenmiş beyin kavramını yaratmıştır. Bu kavrama göre, beyin hem biyolojik/doğal hem de kültürel bir birleşimdir. Kültürlenmiş beynin doğa ile kültür arasındaki özel metafizik konumunu değerlendirmek bu çalışmanın hedefidir. Bu tezde nöral plasitisite yoluyla beynin kültürlenmesi olgusunu açıklamak için ikinci doğa kavramına başvurulmuştur. Hegel felsefesinden alınan ikinci doğa kavramı, doğadan kültüre geçişte natüralist olmayan ancak kültürel inşacı da olmayan yeni bir yorumun imkanı olarak teklif edilmiştir. Hegel sisteminde doğadan tine geçişte merkezi rol oynayan alışkanlık kavramı, ikinci doğadır. Bu sistemde doğadan tine geçişin metafizik gerekçeleri ortaya konularak alışkanlığın ikinci doğa olarak burada oynadığı rol gösterilmiştir. Böylelikle ikinci doğa kavramı, düalist olmayan ancak natüralist bir monizme de düşmeyen, yeni bir diyalektik-plastik metafizik üretmek için bir çözüm olarak önerilmiştir. Böylelikle medeniyetten bağımsız evrensel bir insan doğası olmadığı ve natüralizmin insan doğasını anlama konusunda sınırlı olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Son olarak Hegel felsefesinin plastik doğası ile çağdaş nörobiyolojinin plastisite fikri diyaloğa sokularak natüralist olmayan materyalist bir ontoloji ve bir eleştirel teori önerisi yapılmıştır.
The Theory of political obligation in Hobbes

Bu çalışmada, Hobbes'un siyasal yükümlülük kuramı, liberalizmin kuramsal ve pratik olarak yaşadığı ikilemi ve bu ikilemin sonucu olarak geçerli bir siyasal yükümlülük kuramı olmuştur amamasını açıklığa kavuşturmak amacıyla incelendi. Bu incelemede siyasal düşünce yorumlarına ilişkin iki temel yaklaşım ele alındı ş içsel ve dışsal ya da tarihsel yaklaşımlar. Bu. yaklaşımlar arasında, Hobbes'un siyasal yükümlülük kuramı açısından bir karşılaştırma yapıldı. içsel yaklaşımın, liberal düşünceyi anlamak açısından Hobbes'un önemini vurgulayabi lecek bir perspekti-Fe sahip olmadığı, bunun ancak tarihsel bir yaklaşım içinde dile getirilebileceği savunuldu.
Nietzsche'de perspektivizm anlam ve yorum

Jüri : Prof. Dr. Abdulkuddus BİNGÖL Çağdaş düşüncenin temel uğraşılarından olan hakikat sorunu, Nietzsche ve ardılları tarafından geleneksel anlayışın altedilmesi üzerine kurulur. Hakikatin altedilmesiyle birlikte öznenin ve doğanın anlaşılma imkanı perspektivist bir çerçeveye yerleştirilir. Burada yapılması gereken artık çoğulluğu içinde bir anlamlandırma ve yorumlama girişimidir. İnsan ancak bu şekilde tarihi ve kendini olumlayabilir. Nietzsche'nin postmodern takipçileri bu yeni anlayış çerçevesinde bütün insanlık tarihini ve kültür dünyasını yapıbozuma uğratarak yeniden bir inşa işine girişirler. Bu tam da Nietzsche'nin 'değerlerin yeniden değerlendirilmesi' düşüncesinin yeni bir versiyonudur. Fakat bu girişimi anlamak için Nietzsche'nin fikirlerine dönmek gerekir. Nietzsche, modern felsefenin özneye tanıdığı statünün yıkılmasını esas alan perspektivist görüşü düşüncelerinde öne çıkarmakla postmodern dönemin öncülüğünü yapmıştır. Bu düşüncenin serimlenmesinde, insanlık tarihinin yeniden değerlendirilmesi, kültür dünyası, estetik alanın yaratıcılığı, dilin hakikat üretme yeteneği, anlamın ve yorumun akışkanlığı ve çoğulluğu bu bağlamda ele alınması gereken hususlardır. Bu husus, bu çalışmanın da temel hedefidir. Bu çalışmada Nietzsche'nin sunduğu bu yeni bakış açıları irdelenmektedir. Bu bağlamda, Onun düşünceleri üzerinde yeni vurgulan öne çıkaran yorumcuların görüşleri ele alınarak konuya genişlik getirilmeye çalışılmıştır.
Marcel proust'un 'geçmiş zamanın peşinde'adlı yapıtının Paul Rıcoeur'ün zaman kavramı bağlamında incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Marcel Proust'un Geçmiş Zamanın Peşinde adlı yapıtını, Paul Ricoeur'ün zaman kavramı bağlamında incelemektir. Proust, Geçmiş Zamanın Peşinde adlı eserinde, çocukluğuna dair anılarını ve bu anıların kendisinde bıraktığı izleri derin betimlemelerle anlatmaktadır. Onun için sonradan hatırlanan bütün göstergeler birer anlam içerir. Proust, bu anlamları bulurken aynı zamanda geçmişşe dönmek istemekte ve zamanı yeniden yakalamanın çabasına girmektedir. Onun için hatırlanan andan alınan duygu, zamanı yeniden yakalamanın ölçütüdür, ancak kaybettiği, yani herhangi bir duygu hissetmediği anların çoğunluğu da onda içsel bir rahatsızlık uyandırır. Paul Ricoeur, Zaman ve Anlatı eseri başta olmak üzere birçok eserinde insan hafızasının zamanla ilgisini alır. Ricoeur'ün değindiği temel konulardan olan tarih anlatımı ve kurmaca anlatım kavramları da zaman, hafıza ve unutuş ile doğrudan ilişkilidir. Ricoeur bu ilişkiden dolayı Proust'un anlatı biçimine değinmiş ve onun tekniğini çözümlemeye çalışmıştır. Nitekim Proust'un çocukluk anılarının üzerine kurmacanın da eklemlenmesiyle birinci anlatıcı kaleminden aktarılan Geçmiş Zamanın Peşinde, Ricoeur'ün zamanla ilgili oluşturduğu söylemleri, kendi edebi derinliğinde barındırmaktadır.
Kemalpaşazade'nin ''Ziyadetü'l-Vücud 'Ale'l-Mahiyye'' adlı risalesinin tahkik ve değerlendirilmesi

İslam Felsefesi alanında yapılan çalışmalar, akademik araştırmalar ile temellendirilmelidir. Çünkü İslam Felsefesi ana kaynaklarına ulaşılarak yapılan çalışmalar bilimsel bir önem taşımaktadır. Ana kaynaklara ulaşmadan yapılan çalışmalar eksik demektir. Özellikle bu alandaki eski eserlerin bulunması ve değerlendirmeye tabi tutulması bilimsel çalışma ve İslam medeniyeti açısından hayati öneme sahiptir. Bundan dolayı Osmanlı bilim ve düşünce yapısında önemli yere sahip olan, ilim ve devlet adamı Kemalpaşazade'nin ''Ziyadetü'l-Vücud 'Ale'l Mahiyye'' adlı risalesi, bilimsel çalışmalara ana kaynaklık edebilecek öneme ve değere sahiptir. Bu çalışmamız 15. yy'da yaşamış olan Kemalpaşazade'nin kaleme aldığı bu risale üzerinedir. Risalede felsefenin ana konularından biri olan, varlık ve mahiyet üzerine olan tartışmalar ele alınmaktadır. Mahiyetin varlığa eklenmiş olup olmaması konusunun ele alındığı risalede, taraflar arasındaki iddialar ve bu iddiaların delilleri sunularak, Kemalpaşazade tarafından çözümler üretilmektedir. Risalede ele alınan ve varlık-mahiyetle ilgili konular, çalışmamızın başında tarihi seyir açısından ele alınmıştır. Bu bölümün sonunda özellikle İslam düşünürleri açısından, varlık ve mahiyet hakkındaki farklı görüşler işlenmiştir. Son bölümde ise risalede işlenen tartışmalar, risalede sıra takip edilerek ve tartışılan konuya göre bazı başlıklar verilerek, detaylı bir şekilde incelenmiştir. Sonuçta ise Kemalpaşazade bu risalede, varlığın mahiyete arız olup olmama meselesini detaylı bir şekilde incelemektedir. Kendisinin görüşü ise, varlığın mahiyete sonradan katılması yönündedir. Ayrıca yapılan bu çalışma, hala günümüzde tartışma konusu olan ve farklı fikirlerin sergilendiği varlık ve mahiyet konusunun, Osmanlı ilim dünyasındaki yansımasını görmek ve eserin tenkitli metninin araştırmacıların hizmetine sunulması yönünde katkı sağlayacaktır.
Yahya İbn Adi'nin ahlak felsefesi

Onuncu asırda yaşamış Hristiyan bir düşünür olan Yahya b. Adi daha çok Grek filozoflarından yaptığı tercüme eserlerle tanınmaktadır. Ancak düşünür kendi telif ve şerhleriyle de felsefe tarihine önemli katkılar sağlamıştır. Biz çalışmamızda Yahya b. Adi'nin ahlak felsefesini ele aldık. Tezimizin Giriş bölümünde düşünürümüzün dönemine kadar ve onun döneminde İslam ahlak felsefesinde önemli bulduğumuz bazı filozofların düşüncelerini özetle anlattık. Birinci bölümde Yahya b. Adi'nin hayatı, kişiliği ve eserlerini ele aldık. İkinci bölümde düşünürün ahlak felsefesinin temellerini oluşturan konuları inceledik. Bunlar arasında düşünürün ahlak tanımı, nefs görüşü ve ahlaki gelişim gibi konular bulunmaktadır. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde de Yahya b. Adi'nin ahlak felsefesinde erdemler, reziletler ve ahlaki yetkinlik konuları ele alınmakta ayrıca düşünürün Tehzibü'l-Ahlak' adlı eserinin tercümesi de ek olarak sunulmaktadır.
How to be fragmented

İnsanların bilişsel kapasiteleri sınırlıdır. Çıkarımsal hatalar yapabilir, çelişkili inançlara sahip olabilir ve parçalı hatırlayabilirler. Bunlar ve benzeri durumlaridealize edilmiş inanç ve davranış modelleri için bir problem oluşturmaktadır. Bu tezin amacı bunlar gibi problem teşkil eden durumları enformasyon erişimi üzerinden temellendirilen bir inanç oluşum ve ulaşım modeli ile açıklamaktır. Tez, inançoluşumunun ve mevcut inançlara ulaşımın enformasyonel bağlama hassas olarak gerçekleştiğini savunmakta ve insanların enformasyon kullanımının mevcutenformasyonel bağlam içinde alakalı olduğunu düşündükleri ihtimal kümelerine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır.
Farabi'de ameli akıl

Bu çalışma, Farabi'nin temel eserlerinde ameli akıl kavramını konu edinmektedir. Farabi felsefesinde insan nefsinin rasyonel gücü, nazari ve ameli akıl olarak adlandırılan iki yöne sahiptir. Nazari akıl, zorunlu ve bundan dolayı da değişmeyen bilgi ile ilgili iken, ameli akıl esas olarak eylemle ilgilidir. Dolayısıyla ameli akıl, varlığını insan iradesine borçlu olan nesneler ve olaylarla ilgili bilginin kaynağıdır. Bu sebeple ameli akıl, sadece epistemolojik açıdan değil, aynı zamanda ahlaki, siyasi, dini ve sanatsal açıdan da önemlidir. Nazari akıl soyut prensipleri esas konu olarak alırken, ameli akıl bu prensipleri pratik hayatın farklı alanlarına uygular. Ahlakta, ameli akıl sayesinde insan iradesi hayvanların İradesinden farklı olarak, bilinçli ve üzerinde düşünülmüş bir seçim haline gelir. Bu gücün yardımıyla İnsanoğlu, ahlaken sorumlu ve faziletleri elde edebilen bir varlık haline gelir. Farabi'nin tanımladığı anlamda siyasetin kendisi, ameli aklın en yüksel düzeyde kullanımının sonucu olan pratik bilgeliğin, en mükemmel türünü oluşturur. Din ise, ahlakta, sanatta ve siyasette söz konusu olduğu gibi, soyut ve evrensel bilginin, hayatın somut ve tikel şartlarında yansıma bulduğu alanlardan birini oluşturur.
Felsefe açısından temel insan hakları belgeleri

İnsan haklarının korunabilmesi ve ihlallerinin önlenebilmesi, her şeyden önce bilgisel olarak içeriklendirilmiş açık bir 'insan haklan' kavramına sahip olmayı gerektirir. Çünkü insan haklan kavramı bir yandan hangi tek tek haklann insan haklan olduklarının belirlenmesi için ölçüt oluşturuyor, diğer yandan ise bu haklann neden korunması gerektiğini temellendiriyor. Çalışmanın birinci bölümünde, insan haklarının evrenselliğini savunan, aynı zamanda insan haklanna ilişkin bazı temel uluslararası belgeleri sorgulalayan, ancak insan haklan kavramını içeriklendirmeleri ve insan haklannın neden korunması gerektiğini temellendirmeleri birbirinden tamamen farklı olan A. J. M. Milne'nin, İoanna Kuçuradi'nin ve Henri Shue'nun görüşleri tartışılıp karşılaştırmaktadır. İkinci bölümde, tezde ele alınan belgelerin tarihsel arka planına ilişkin bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde İoanna Kuçuradi'nin insan haklan kavramına ve sınıflamasına dayanılarak, genel olarak insan haklan konusuna ilişkin üç temel belge -BM İnsan Haklan Evrensel Bildirgesi, BM Sivil ve Siyasal Haklar Sözleşmesi ve BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi- ile belirli bir konuya ilişkin iki belge -Uluslararası Kültürel İşbirliği İlkeleri Bildirgesi ve BM Gelişme Hakkı Bildirgesi- incelenmekte ve bu belgelerde bulunan bazı sorunlara dikkat çekilmektedir. Dördüncü bölümde, ilkin, insan haklannın günümüzde daha etkin bir şekilde korunabilmesi konusunda An-Na'im'in, 'grup içi tartışma ve kültürlerarası diyalog' ve Kuçuradi'nin 'ulusal ve uluslararası politikalann ana amacı olarak insan haklan' önerilerine yer verilmekte, daha sonra, 'etik temelli insan haklan eğitimi'nin önemi vurgulanmaktadır. Ill Çalışmanın sonuç bölümünde de daha önce serimlenen insan haklarına ilişkin farklı görüşlerin ve incelenen belgelerin genel bir değerlendirilmesi yapılmaktadır.
Farabi ve İhvan-ı Safa'da siyaset ve siyaset ahlakı

Bu tezin amacı Farabi ve İhvan-ı Safa'da var olan ortak siyasi düşünceleri tespit etmektir. Bu amaca uygun olarak Farabi ve İhvan-ı Safa'nın siyasi görüşleri belirlenerek bir kıyas yapılmıştır. Belirlenen siyasi görüşlerin zamanımız siyaset düşüncesi açısından da durumu ele alınmıştır. Her iki düşüncede var olan ortak ilkeler üzerinde durulmuştur. Farabi ve İhvan-ı Safa'nın oluşturmak istediği sistemin amacı insanı hem dünyada hem de ahirette mutlu etmektir. Mutluluğu elde etmek için yapılması ve kaçınılması gereken hususlar belirlenmiş ve bunun uygulanması için erdemli bir toplumun ve erdemli bir başkanın gerekli olduğu ortaya konulmuştur.
Cumhuriyet Dönemi teknoloji tarihi: İlaç, petrol, kimyevi gübre teknolojileri

Türkiye'de Bilim Tarihi alanında yapılan çalışmalarla önemli yol kat edilmiştir. Bilim-teknoloji ilişkisi dikkate alındığında, benzer durumun Teknoloji Tarihi alanında da yaşanması beklenirdi. Ancak kaynak taraması göstermiştir ki, günümüze kadar Türkiye'de Teknoloji Tarihi alanında yeterli çalışmalar yapılmamıştır. Bu yetersizlik özellikle Cumhuriyet Dönemi üzerine yapılan çalışmalarda daha bariz şekilde ortaya çıkmıştır. Türkiye'nin bilim ve teknoloji alanında dünya ülkeleri arasında daha üst noktalara gelmesi tüm toplumca arzulanan bir durumdur. Ancak, geçmişşin ortaya konulmadan geleceğin planlanması olası değildir. Bu açıdan geçmişşin aydınlatılması önemlidir. Bu durum Teknoloji Tarihi alanına tatbik edilecek olursa, özellikle Cumhuriyet Dönemi'nin konu bağlamında aydınlatılması Türkiye Teknoloji Tarihi alanına önemli faydalar sağlayacaktır. Teknolojinin birçok alt dalı bulunmaktadır. Bu açıdan, Cumhuriyet Dönemi için hazırlanacak genel bir Teknoloji Tarihi için öncelikle alt dalların bağımsız çalışılması gerekir. Bu gerekliliğin yerine getirilmesine öncülük yapmak amacıyla hazırlanan bu tezde, İlaç, Petrol ve Kimyevi Gübre Endüstrileri seçilerek bu endüstrilerin her biri bir bölüm altında bağımsız olarak çalışılmıştır.
Derviş Zaim sinemasında zaman-imgesi

Bu çalışmada, Gilles Deleuze'ün 'hareket-imge' ve 'zaman-imge' kavramları tanımlanarak açıklanmış, Derviş Zaim sinemasının bir zaman-imge sineması olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği sorusu, örneklem olarak seçilen Cenneti Beklerken (2006), Nokta (2008), Gölgeler ve Suretler (2011), Devir (2012) ve Balık (2014) isimli filmler üzerinden irdelenmiştir. Filmlerin çözümlemesinde zaman-imge özelliklerinin görüldüğü sahneler; zaman algısı, öyküleme biçimi, karakterler, ses-görüntü öğeleri, mekan kullanımı gibi sinemasal öğeler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sıklıkla sabit kamera kullanılması ve saf optik-ses durumlar beş filmde de yaygın olarak karşımıza çıkmıştır. Bu filmler, klasik anlatı sinemasının neden-sonuç zincirlerine dayanmayan öykülerdir. Deleuze'ün tanımladığı zaman çatlaklarının incelenen filmlerde karakterin oranında geçmişşi hatırlamasıyla ya da izleyicinin geçmişşle bağ kuran imgeleri fark etmesiyle ortaya çıktığı dikkati çekmiştir. Zaim filmlerinde bazen konu yakınlığı, bazen karakterler ve bazen de nesneler üzerinden izleyicinin diğer filmlerle bağ kurmasının amaçlandığı da fark edilmektedir. Derviş Zaim'in değerlendirdiğimiz filmlerinin zaman-imge sineması özelliklerine uyan filmler oldukları sonucuna varılmıştır.
Charles Darwin'in evrim anlayışı ile Henr Bergson'un yaratıcı tekamül anlayışının mukayesesi

Bu çalışmanın amacı evrimin sadece Charles Darwin'in görüşleri bağlamında değerlendirilemeyeceği onun yanında evrende yaratıcı bir tekamülün varlığını sunan Henri Bergson'un da bilinmesi gerektiğidir. Bu çalışma, günümüz evrim anlayışına ve çalışmalarına farklı açılardan bakılması gerektiğini ele almıştır. Çalışmanın konusu ise Charles Darwin ile Henri Bergson'un evrim anlayışlarını karşılaştırmaktır. Evrim konusu, ilk yazılı kaynaklardan önce dahi efsaneleşmiş bir şekilde insanoğlunun sürekli merak ettiği hayatın kaynağı ve var olan varlıkların nereden nasıl geldiği soruları üzerine verilen cevaplardan oluşmuştur. Bu çalışmada evrim konusu yukarıda bah-sedilen iki filozofun düşünceleri ile sınırlı olarak ele alınmıştır. Bu sınırlılık bu konu ile ilgili karşılaştırmalı çalışmaların azlığından kaynaklanmaktadır. Evrim konusunun kapsamının çok geniş olmasından dolayı konunun tamamını burada işlemek takdir edilir ki oldukça güç bir durumdur. Çalışmada Darwin'in evrim teorisi ve yasaları, bu yasaların bilimsel olarak ne kadar kesinlik taşıdığı, Darwin'in evrim teorisinin biyoloji alanında değişmez yasalardan oluşup oluşmadığı irdelenmiştir. Bergson'un, evrim alanına, farklı bir bakış açısı olan tekamül anlayışı ile nasıl baktığı irdelenmiştir. Çalışmamızın ilerleyen bölümlerinde ise Darwin ve Bergson'un evrim anlayışları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu karşılaştırmada filozofların, canlılarda yaşanan değişimin nasıl ve ne yönde ilerlediği, yaşanan bu değişimlerin bir amacının olup olmadığı evrimin ilahi bir güç tarafından mı yoksa tamamen tesadüf sonucu mu olduğuna da değinilmiştir. Çalışma literatür taraması ve filozofların eserlerinin taranması yöntemiyle gerçekleşmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçta evrim anlayışının hiçbir bilim insanının ve filozofun teorisinin tahakkümü altında alınamayacağının yanı sıra her bir düşünce aslında hakikati bulma çabası olarak değerlendirilmelidir. Darwin'in teorisi ile Bergson'un tekamül anlayışı bazı noktalarda ortak kabuller de birleşse de büyük oranda farklı fikirler taşımaktadır. Darwin'in evrim teorisi materyalist, mekanist bir çizgide ilerlerken Bergson'un tekamül anlayışı ise özgürlüğe doğru canlı hamlelerle yol alan süreci anlatmaktadır.
Heidegger'ın 'Varlık ve Zaman' adlı eserinde insan varlığının varoluşsal özellikleri

Bu çalışma Heidegger'in Nazilerle olan ilişkisini, onun bitmemiş başyapıtı 'Varlık ve Zaman'dan hareketle değerlendirmek ve Heidegger'in neden Nazizmi benimsemiş olamayacağını, Varlık ve Zaman için 'Nasyonal Sosyalizme hizmet eden bir eser' denemeyeceğini Varlık ve Zaman'da temellendirilen Dasein'ın varoluşsal özelliklerinden hareketle ispatlamak amacındadır. Bu sebeple ilk bölümde Heidegger'in temel soru olarak gördüğü 'Varlık Sorusu' ile neyi kastettiğini açıklamaya çalışacağım. İkinci bölümde ise bu soru ile ilgili çözüme gidecek varlığın neden Dasein olduğunu gösterip, Dasein'ın eksistensiyal özelliklerini açıklamaya çalışacağım. En son bölümde ise Dasein ile anlatılmaya çalışmanın dünya-içinde olan bir varlık olmasını ve bu sebeple hergünkülük ve zaman içersinde olduğunu açıklayacağım. Sonuç bölümünde ise Heidegger'in temel problemi olan Dasein'ın, yine onun problemine getirdiği yaklaşımdan kaynaklı, neden Nazi düşüncesine hizmet etmediğini göstereceğim.
Presokratik filozofların doğa anlayışı

Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Antik Yunan düşüncesinde doğa kavramının ne anlama geldiği incelenmektedir. Bu inceleme 'doğa' kavramının mitos, phusis, logos, kosmos ve arkhe kavramları ile ilişkisi üzerinden yapılmaktadır. Bu bölümde Miletoslu filozofların, Herakleitos'un ve Parmenides'in 'doğa' anlayışları incelenmektedir. Hareket ve değişme konusu ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde Elea Okulu'nun hareket ve değişmeye ilişkin düşünceleri oluş problemi üzerinden analiz edilmektedir. İlgili konu Empedokles, Anaksagoras ve Demokritos'un ortaya koyduğu görüşler bağlamında ele alınmaktadır.
Max Weber ve İslam

MAX WEBER VE ISLAM Yaşadığı dünyayı, yani Modern Batıyı anlamayı kendisine amaç edinen Weber, doğal olarak o dünyanın temel unsurları olan rasyonalizm ve çağdaş kapitalizmi anlamaya ve açıklamaya çalışmıştır. Onun bu genel açıklama denemesi, kendini ve yaşadığı dünyayı anlamaya çalışan batılı için en özgün ve yetkin kuramlarından birisi olmuştur ki, Weber'in bilim dünyasında taşıdığı önemli konumu da buradan kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte Weber, sadece Batı dünyasında değil, diğer büyük dünya din ve mezhepleri ile bunlara bağlı medeniyetler söz konusu olduğunda da buna yakın bir konuma sahiptir. Zira açıklamaya çalıştığı çağdaş rasyonel kapitalizmin, tüm önkoşul ve özellikleriyle Batıya özgü olduğunu ileri sürdüğü için diğer büyük din ve mezhepleri de aynı incelemeye tabi tutmalıydı. Böylece bu din ve medeniyetlerin neden çağdaş rasyonel kapitalizmi oluşturamadıklanm ortaya koymuş olacaktı. Hiç şüphesiz İslam da bu açıdan Weber'in ilgi alam içerisine girmiştir. Ancak, ne yazık ki Weber, diğer büyük dünya din ve mezhep çalışmalarının aksine, İslam ile ilgili çalışmasını tamamlayamadan ölmüştür. İşte bu çalışmamızda, tamamlanmamış olsa da Weber'in İslam ile ilgili değerlendirmelerinin neler olduğunu, İslam hakkında ne dediğini ve hangi yorumlan yaptığım ortaya koymaya çalıştık.
Nikolay Berdyaev'te insan ve özgürlük sorunu

Berdyaev'in felsefesi, kendine özgü bir bütün oluşturan üç ana bileşenden oluşur. Bir sonra gelen öğe, bir öncekini somutlaştırır, daraltır ve derinleştirir. Berdyaev felsefesinin bu temel unsurları, kişilik, özgürlük ve yaratıcılıktır. Berdyaev'e göre, insan çifte bir varlıktır. Bir yanıyla doğanın, maddenin, zorunluluğun krallığına, diğer yanıyla ise tinin, özgürlüğün, eylemin krallığına bağlıdır. Doğal olarak o bir birey, tinsel olarak ise bir kişiliktir. Kaynağı Tinsel dünya olan kişilik, dünyadaki en üst değerdir ve onun esası özgürlüğe dayanır. Kişilik tam olarak özgürlükte; özgürlük ise tam olarak yaratıcılıkta açığa çıkar. Kişiliğin tam olarak gerçekleşmesi onun özgür yaratıcı edimlerini gerektirir. Bu çalışmada Berdyaev'in insan, özgürlük ve yaratıcılık edimi anlayışı ve ona göre esas öneme sahip olan bu üç kavram arasındaki ilişki araştırılacaktır.
Mordecai Menahem Kaplan ve Yahudilikte yeniden yapılanma hareketi

Ortodoks Yahudi bir aileden gelen Mordecai Menahem Kaplan (1881-1983), XX. yüzyılda Amerika'da ortaya çıkan Yeniden Yapılanma Hareketi'nin kurucusu ve lideri olarak kabul edilmektedir. O, modern dönem Amerika Yahudi düşünce tarihinin en tartışmalı ve aynı zamanda en etkili düşünürlerinden biri olmuştur. Kaplan'a göre Yahudilik bir din değil, bir medeniyettir, din bu medeniyetin önemli bir parçasıdır. Bu medeniyetin içinde Yahudilerin tarihi, edebiyatı, dili, estetiği, folklörü, sosyal örgütlenmesi olduğu gibi; dini inançları, halk inanışları, kutsalları ve manevi idealleri de yer almaktadır. Kaplan'a göre, siyasi, ekonomik ve ideolojik düzen, Yahudiliğin zayıflamasına yol açmış, Yahudilik bir krizin içine girmiş ve modern dönem Yahudilik versiyonları da bu krize bir çözüm sunamamıştır. Bu krizden çıkmanın yolu Yahudi yaşamını yeniden yapılandırmaktan geçer. Bu da Yahudiliği doğaüstücülükten kurtararak, naturalistik bir zemine yerleştirmekle mümkün olabilir. Başta Tanrı, İsrail ve Tora olmak üzere Yahudiliğin tüm temel kavramları yeniden değerlendirilmeli, Amerikan değerleriyle uyuşan pragmatik ve demokratik bir yapılanma ile Yahudiler, Amerika medeniyeti içinde kendi medeniyetlerini yaşayabilmelidir. Kaplan, bir Yahudi teoloğu, eğitimcisi, filozofu ve reformcusu olarak, Yahudilik kavramına getirdiği bu yeni yaklaşım ile çağdaş Yahudilikte farklı ve özel bir konuma sahip olmuş, bilhassa Yahudi mezhepleri içinde kendine bir yer bulamayan Yahudiler için akla ve mantığa dayalı yeni bir anlayış ortaya koymaya çalışmıştır. Bu çalışma, Mordecai M. Kaplan'ın öncülük ettiği Yeniden Yapılanmacı Yahudiliğin doğuşu, ortaya çıkış sebepleri, amaçları, esasları, yöntemleri ve kurucu unsurlarını ortaya koymayı hedeflemektedir.