İklimsel karaktere bağlı olarak optimum performans gösteren yerleşme yoğunluğunun belirlenmesinde geliştirilen bir yöntem

Bu çalışmada, yerleşme yoğunluğunun şimdiye değin, tasarcının öznel yargılarıyla ve öznel ölçütleriyle ortaya konmuş olması, nesnel ölçüt olabilecek iklimsel gereksinmelerin bu alanda hesaba katılamamış olması, konunun seçiminde birer gerekçe oluşturmaktadır. Bu konu çerçevesinde çalışmanın amacı, yoğunluğun, bir yerleşmenin kapladığı alanın büyüklüğünün belirlenmesinden başlayarak, insanın çeşitli eylem alanlarındaki uygun çevresel koşulların -iklimsel karakterlere bağlı olarak- yaratılmasında kullanılabilecek nesnel bir ölçüt olarak yerleşme tasarlama sürecine katılmasına olanak veren yeni bir yöntem geliştirilmesidir. Çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. 1. Bölüm: İlk bölümde, öncelikle yerleşme yoğunluğunun iklimsel karaktere bağlı olarak belirlenmesi sürecinde, girdilerin seçimi ve ne gibi değişkenlere bağımlılık gösterebileceklerinin belirlenmesi yer almaktadır. Böylece bu bölümün sonunda, yerleşme yoğunluğu belirlenmesinde iklimsel etken olarak ele alman güneş ışınımı ve rüzgarın değişimine neden olan geometrik ve fiziksel koşullarıyla, yapma çevreye ilişkin ne gibi değişkenlerin ele alınması gerekliliği ortaya çıkmış, iklimsel karakter olarak ülkemiz için geliştirilecek çalışmada yararlanılacak kaynaklar belirlenmiş olmaktadır. 2. Bölüm: İkinci bölümde tezin amacına uygun olarak, yerleşme yoğunluğunun, iklimsel gereksinmeler açısından performans isteklerinin, bu istekler ve yerleşme yoğunluğu arasındaki ilişkilerin ele alınış biçimi açıklanmaktadır.- vı - 3. Bölüm : Üçüncü bölümde, yerleşme yoğunluğu belirlenmesinde doğrudan olmasa da dolaylı olarak iklimsel verileri ele alan önceki çalışmalar, kapsamları ve davranış biçimlerine göre sınıflandırılarak tanıtılmakta ve değerlendirilmektedirler. 4. Bölüm: Bu bölümde, iklimsel performans açısından yerleşme yoğunluğunun belirlenmesinde geliştirilen yeni yöntem tanıtılmaktadır. Yöntemin geliştirilmesinde izlenen süreç, başlıca üç evrenden oluşmaktadır. Birinci evrede yerleşme yoğunluğu belirlenmesinde ölçüt oluşturabilecek performans istekleri belirlenmiştir. Ayrıca bu evrede yerleşme dokusu geometrik özelliklerinden biçim, konum, aralık ölçü değişkenleri ve yoğunluk arası ilişkiler ele alınarak, bunlara bağlı yoğunluk almaşıkları üretilmiştir. İzlenen sürecin ikinci evresinde bir performans değerlendirme yöntemi ortaya konmuştur. Bu evre performans istekleri açısından ölçüt belirlenmesi, değerlendirmede kullanılacak benzetimin modelinin geliştirilmesi, uygun çözümlerin orta ya konması adımlarından oluşmuştur. Son olarak geliştirilen bağıntılar yardımıyla, üretilmiş olan yoğunluk almaşıklarının verdiği performans değerleri nicesel olarak ortaya konmuş ve uygun çözüm almaşıklarının seçimi, ele alman örneklerle verilmiştir. 5. Bölüm: Bu bölümde yöntemin ortaya koyduğu sonuçlar, getirilen yenilikler, uygulanabilirlik ve gelişebilirlik açısından irdelenerek aşağıdaki sonuçlara varılabil inmiştir. Yöntem, yerleşme ölçeğinde iklimsel etkenlerin denetiminde geometrik ve fiziksel olarak çok boyutta değişkenin ele alınmasına, bunların değişkenlik sınırlarının genişliği nedeniyle tasarlamacıya esneklik getirilmesine ve birer parametre olarak ele alınan bina biçimi, konumlandırması, bina aralıklarının saptanmalarına hizmet etmektedir. Uygulanabi lirlik açısından, yöntem bilgisayar tekniğinin yaygınlaşması oranında geniş uygulanma, çok sayıda örneğin bir arada ele alınma ve böylece yerleşme ölçeğinde tasarlamalarda kullanılmak üzere bir dizi standart elde etmeye yönelik sonuçlar verebilmektedir. Yöntem, kullanılan benzetişim modeli açısından güneş ışınımı konusunda daha geniş esnekliğin getirilmesi ve rüzgar açısından yapılacak deneysel çalışmalara paralel olarak doğal vantilasyon çalışmalarında da kullanılabilir duruma getirilmesi konularında gelişmeye açıktır.