turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk Rekabet Hukukunda birleşme ve devralma sayılan ve sayılmayan haller

Bu tez İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Tez konusu Türk rekabet hukukunda birleşme veya devralmaların denetimi ile ilgili hukuki düzenlemeler çerçevesinde birleşme ve devralma sayılan ve sayılmayan hallere ilişkindir. Bu tezde, Türk rekabet hukukunda birleşme ve devralma sayılan ve sayılmayan haller öncelikle RKHK ve 1997/ 1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve ayrıca ilgili diğer mevzuat kapsamında incelenmiştir. Tezin birinci bölümünde temel kavramlar olan teşebbüs ve yoğunlaşma kavramı, ikinci bölümde yoğunlaşmaların hukuki görünüşleri, üçüncü bölümde kontrol kavramı ve kontrolü elde etme şekilleri, son bölümde ise birleşme ve devralma sayılmayan haller incelenmiştir. Tez kapsamında AB rekabet mevzuatından ve konu ile ilgili mahkemelere, Kurul'a ve Komisyon'a ait kararlardan faydalanılmıştır.
Anonim şirketlerde temsil selshiyeti

Modern hayatın gelişen ticari ve ekonomik koşulları, diğer taraftan sosyal, maddi veya manevi sebepler hakiki ve hükmi şahısların her zaman bizzat hukuki münasebete iştirakine imkan vermemektedir. Bu sebeplerin bir sonucu olarak kişi başkalarının aracılığına müracaat' ederek, bundan çeşitli yollarda faydalanır. Belirtilen yollardan biri de temsil münasebetidir. Ekonomik ve sosyal yaşamı büyük ölçüde etkileyen kuruluşlar olarak ortaya çıkan anonim şirketlerde temsil ise; yapılan işlemlerle şirketi hak sahibi yapabilme ve borçla mükellef kılma anlamını taşıdığından ticaret hukukunun en önemli konularından birisidir. Bu sebeple yüksek lisans tezimde kavramı ile anonim şirketlerde temsil yetkisinin kullanım şekli, bu yetkinin bölünmesi, bırakılması, kaldırılması ve kapsamı ele alınmıştır. Temsil, bir./atısın hukuki hüküm ve neticeleri başkasına ait olmak üzere, başkası adına ve hesabına veya sadece hesabına bir hukuki muamele yapabilme yetkisidir. Temsilin doğrudan temsil-dolaylı temsil, aktif temsil-pasif temsil, iradi temsil-kanuni temsil şeklinde çeşitli türleri vardır. Ticaret şirketlerinde temsil ise Kanuni temsil ve iradi temsil olarak iki şekilde olmaktadır. Türk Hukukunda anonim şirketlerde kanuni temsilci T. K. 3 17. maddesine göre şirket yönetim kuruludur. Temsil yetkisinin kullanılması iradi olarak, şirket ana sözleşmesinde hüküm bulunmak koşulu ile T. K. 319. maddesi gereğince murahhas üyelere veya pay sahibi olması zorunlu olmayan murahhas müdürlere bırakılabilir. Şirket ana sözleşmesinde özel bir temsil yöntemi benimsenmemişse kanuni temsil yöntemi olarak 'birlikte temsil' ilkesi geçerlidir. Buna çift imza kuralı da denmektedir. Temsil yetkisinin kaldırılması için tescil ve ilan edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Temsil yetkisi şirketin iflasının karara bağlanması, şirketin fesh olması, temsilcinin ölümü veya fiil ehliyetini kaybettiği durumlarda kendiliğinden son bulur.
Tüketicinin korunması hakkında kanun açısından haksız şartlar

Sanayi devrimi sonucunda ortaya çıkan seri ve kitle halinde üretim sonucunda sözleşmelerde değişiklikler olmuş, klasik borçlar hukuku sözleşmeleri dışında standart sözleşme denilen yeni bir sözleşme modeli ortaya çıkmıştır. Sözleşmelerin matbulaşması ve iş hayatının baş döndürengelişmeleri neticesinde sözleşmelerin müzakere edilebilme imkanı kalmamış, tüketiciler uzunca bir süre satıcı, sağlayıcı veya kredi verenlerin empozeettikleri hükümlerle sözleşme yapmak zorunda bırakılmışlardır. Uzunca bir süre standart sözleşmeler de ferdi sözleşmelerle aynı kaba konulmuş ve bunlarla ilgili uyuşmazlıklara ferdi sözleşme hukuku kuralları ile çözüm bulunmaya çalışılmıştır. Ancak böyle bir sözleşme hukukunun yetersiz kalması sebebiyle Anayasa'da dahi korunmasına yönelik hüküm bulunan tüketici korumasız kalmıştır. Nihayet Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesinde 2003 yılında yapılan değişiklik ile tüketici sözleşmelerinde yer alan haksız şartların denetlenmesi imkanı getirilmiştir. Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar, sözleşme nitelikli hükümlerolup, bunların öncelikle idari denetime daha sonra ise yargısal denetime tabi tutulması tüketicinin korunması açısından büyük önem arz etmektedir. Gerek haksız şartların yargısal denetiminde gerekse sözleşmenintamamlanmasında şüphe halinde tüketici lehine yoruma üstünlük tanımakkanunun ruhuna daha uygun düşer.
Milletlerarası Özel Hukukta Barter Sözleşmeleri

Çalışmamızda uluslararası ticarette kullanılan bir sözleşme tipi olan barter sözleşmesi ve bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk konusu incelenmektedir. İlk bölümünde Türk Hukukundabarter sözleşmeleri ve uluslararası ticarette barter sözleşmesi incelenmiştir. Daha sonra genel anlamda Türk Hukukunda barter sözleşmesinin nasıl düzenlendiği, tarafların hak ve borçları, sözleşmenin çeşitleri ve şekli gibi konularda bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde barter sözleşmelerinde, taraflar arasındaki her bir ilişki bakımından uygulanacak hukukun belirlenmesi hususu incelenmektedir. Ayrıca, sözleşmelere uygulanacak hukukun kapsamı dışında kalan şekil ve ehliyet konuları ile kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kuralların etkisi, çalışmada değinilen diğer konuları oluşturmaktadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında asıl işveren - alt işveren ilişkisi

Rekabet piyasası şartları nedeniyle, önemli maliyet unsuru olarak görülen işçi giderleri işverenlerce asgari düzeyde tutulmaya çalışılmıştır. İş piyasasındaki esneklik arayışları, alt işverenlik ilişkisini kullanılması gereken bir zorunluluk haline getirmiştir. Alt işverenlik, kamu kurum ve kuruluşları vasıtasıyla çalışma hayatında aktif rol alan kamu kesiminde de önemli bir istihdam aracı haline gelmiştir. Özellikle kamuda işçi alımının sınırlandırılması nedeniyle kamu işverenleri ihale yoluyla alt işverenlere iş gördürmeye başlamıştır. Alt işveren ilişkisinin kamu kesiminde yaygınlaşmasıyla birlikte asıl işverene göre daha zayıf durumda olan alt işverenin korunması ve alt işverenlik ilişkisinin amacı dışında kullanılmasının önüne geçilmesi için yasal düzenlemeler yapılmıştır. Alt işverenlik ilişkisiyle ilgili birçok yasal düzenleme yapılmış olsa da en kapsamlı düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu ile getirilmiştir. Ancak bu düzenlemeler de alt işverenlik ilişkisindeki sıkıntıları giderememiştir. Uyuşmazlıklar sıklıkla yargıya taşınmış, sorun mahkeme içtihatlarıyla çözülmeye çalışılmıştır. Yargıya taşınan bu uyuşmazlıklar sebebiyle kamuda asıl işveren-alt işveren ilişkisine yeni düzenlemeler getirilmiştir. Getirilen düzenlemelerse özel sektör ve kamu sektörü arasında eşitsizlik yaratmıştır. Kamu kurum ve kuruluşlarıyla yapılan ihalelerin belirli süreli olması, alt işverenlerin sıklıkla değişmesi ve alt işveren işçilerinin çoğu zaman hangi alt işverene bağlı olarak çalıştığını dahi bilemez duruma gelmesi alt işveren işçilerinin ciddi mağduriyetine sebebiyet vermiştir. Sorunların çözümü için en güncel düzenlemeler ise 6552 sayılı Torba Kanun ile yapılmıştır. Kanun ile alt işverene bağlı çalışan işçilerin iş hukukundan doğan haklarını daha kolay almalarını sağlamak amacıyla ücrete ilişkin düzenlemeler yapılmış ve kamuda alt işverenlik ilişkileri sınırlandırılmıştır. Düzenlemenin henüz çok yeni olması nedeniyle uygulamadaki yansıması tam olarak değerlendirilemese de düzenlemeyle işçinin korunması ilkesine hizmet edilecektir.
Angajman kuralları: Uluslararası hukuk ekseninde askeri-politik denge arayışı

Angajman kuralları askeri birliklerin, kuvvet kullanımına dair uyması gereken kurallar olarak tanımlanmaktadır. Askeri personelin güvenliği ve devletlerin stratejik milli çıkarlarından dolayı genellikle gizli tutulan angajman kuralları hukuk, politika ve askeri bileşenlerden oluşmaktadır. Ulusal hukuk sistemlerinin farklılığı, devletlerin uluslararası hukuka bakış açılarındaki farklılıklar, politik ve askeri önceliklerin çeşitliliği, özgün nitelik ve yapıda angajman kurallarının oluşmasına sebep olmaktadır. Bu farklılıklar da çok uluslu askeri koalisyonlarda önemli sorunlara yol açmaktadır. Angajman kurallarının teorik boyutunu açıklama ile başlayan bu çalışmada, askeri ve politik bileşen arasındaki öncelik sorunu, uluslararası hukuk ekseninde ele alınmıştır. Kore Savaşı'ndan Afganistan müdahalesine kadar var olan uygulama örnekleri incelendiğinde, uluslararası hukuk kuralları doğrultusunda askeri ve politik amaçları dengeleme noktasında sorun yaşandığı tespit edilmiştir. Bu çalışma angajman kurallarının hazırlanması ve icrasına yönelik olarak, ulusal makamlara rehber olacak şekilde önerilere yer vermektedir. Kaynak tarama temelli hazırlanan bu çalışmada, uluslararası andlaşmalar, angajman kuralları yönergeleri, kısmen veya tamamen yayımlanmış angajman kuralları kartları ile uluslararası hukuk yazınındaki kitap ve makalelerden faydalanılmıştır.
Haksız tahrikin öldürme suçları bağlamında uygulama alanı ve cezanın belirlenmesine etkisi

Bu çalışmamızda, haksız tahrikin öldürme suçları bağlamında uygulama alanı ve cezanın belirlenmesine etkisi ele alınmıştır. Çalışmamızın temelinde TCK/ 29 hükmünde düzenlenen haksız tahrik kurumu yer almaktadır. Bununla birlikte öldürme suç tipleri bakımından uygulamada sıklıkla karşımıza çıkan bazı hal ve durumlar ile haksız tahrikin bir arada bulunup bulunamayacağı hususu detaylıca incelenmeye çalışılmış; en son haksız tahrikin cezanın bireyselleştirilmesindeki etkisine değinilmiştir. Çalışmamızda ilgili yargı kararlarına yer vermeye özel önem verilmiştir.
Savunma hakkının kısıtlanması

Bir hukuk devletinde savunma hakkı en temel insan haklarından olup bu hakkın düzenlenmesi ve kısıtlanmasının önlenmesi gerekmektedir. Savunma hakkının kısıtlanmaması adil yargılanmayı gerçekleştirebilmek için zorunludur. İşbu çalışmamız iki bölümden oluşmakta olup ilk bölümde ceza yargılamasında savunma hakkı başlığı altında savunma hakkının niteliği, tarihçesi ile adil yargılanma hakkı kapsamında nasıl kullanılması gerektiği konuları incelenmektedir. İkinci bölümde ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Türk Ceza Yargılamasında savunma hakkının kısıtlanması sayılan haller ve kısıtlanmanın sonuçları incelenmektedir.
Türk askeri yargısına eleştirel bir bakış

Askeri yargı köklü bir geçmişşe sahip olmakla birlikte günümüzde oldukça eleştirilen bir yargı sistemidir. Gerek ülkemizde, gerek dünyada yapılan eleştiriler sonucunda, askeri yargı sistemleri değişikliğe uğramıştır. Askeri yargının varlık sorunu ile başlayan tartışmalar, sivillerin askeri mahkemelerde yargılanmaları, ayrı bir askeri ceza kanunu veya askeri ceza muhakeme kanununun bulunması, barış veya savaş zamanı askeri yargıya olan ihtiyaç gibi çeşitli alt başlıklar altında her daim tartışılmaya devam etmiştir. Türkiye de bu tartışmaların yoğun yaşandığı ülkelerden biri olmuştur. Türkiye'de yapılan en son halk oylaması sonucunda askeri yargıya ait mahkemelerin barış zamanı görevli olması sonlandırılmış ve askeri yargıya ait davalar sivil mahkemelerde görülmeye başlanmıştır. Yapılan değişiklik sonrasında askerlik mesleğinin doğasından gelen havayı teneffüs etmeden verilen kararların disiplini tesis etmede yeterli kalmadığı, hem karar verenler hem de davaya taraf olanlar ile yapılan görüşmeler sonucunda saptanmıştır. Bu kapsamda tezimizde Türkiye için mevcut sistemin yerine geçebilecek nasıl bir askeri yargı sistemi olmalıdır sorusuna cevap aranmıştır. Türkiye'deki askeri yargının tarihsel geçmişşine bakılarak, görev alanları belirlenmiştir. Görev alanlarına gelen eleştiriler, bu yönde yapılan kanun değişiklikleri ve mahkeme kararları incelenmiştir. Türkiye'nin yanı sıra dünyadaki askeri yargı sistemlerinin incelenmesi adına farklı hukuk sistemlerine bağlı, beş farklı kıtada bulunan ülkelerin askeri yargı sistemleri incelenmiştir. Ardından askeri yargı ile ilgili tüm değerlendirmeler ışığında Türkiye için askeri yargı modellemesi yapılmıştır. Bu modelleme ile mevcut sistemin daha işlevsel hale getirilmesi amaçlanmıştır.
Türk ve Alman Hukuku'nda mesafeli sözleşmeler

AT ile olan ilişkisi 1963 yılında imzalanan 'OrtaklıkAntlaşması'na dayanmaktadır. Topluluk ile yıllardır süregelen ilişkisi sonucu Türkiye, kendi milli hukukunu, AT müktesabatı ile uyumlaştırma yükümlülüğü altına girmiştir. şte, tezde, bu nedenle karşılaştırmalı bir çalışma yöntemi benimsenerek, Türk Hukukunda ilk defa 06.03. 2003 tarihinde TKHK'dadeğişiklik yapılmasıyla düzenleme alanı bulan 'mesafeli sözleşmeler', toplam üç bölümde incelenmiştir. Türk Hukukunda mesafeli sözleşmeler, özellikle 97 /7/AT sayılı Mesafeli Sözleşmeler Hakkındaki AT Direktifi'yle uyumlaştırma çabası altındadüzenlendiğinden, ilk bölümün konusunu, AT Hukukunda mesafeli sözleşmelerde Tüketicinin korunması oluşturmaktadır. Bu bölümde, ATHukukunda mesafeli sözleşmelerin düzenlenmesinde temel kaynak kabul edilen97/7/AT sayılı Direktif hükümlerinin detaylıca açıklanması yoluna gidilmiştir. Ancak, sadece söz konusu Direktif hükümlerinin ele alınmasıyla yetinilmesi, Türk Hukukunun bu konuda AT Hukuku ile olan uyumunundeğerlendirilmesinde yeterli olmayacaktır. Bu nedenle, ikinci bölümde, söz konusu AT Direktifi yönünde getirilen Alman Hukukunun ilgili hükümlerinin incelenmesi uygun görülmüştür. Son olarak üçüncü bölümde ise, hem AT Hukuku hem de Alman Hukukunun söz konusu Direktif hükümleriniyorumlama tarzı dikkate alınarak, Türk Hukukunda mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunması konu edilmiştir. Bu bölümde, özellikle ilgili TKHK m.9/A hükmü ile Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik düzenlemesi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Söz konusu inceleme sırasında ayrıca, daha önceki bölümlerde yapılan açıklamaların ışığı altında, Türk kanun koyucusunun ilgili düzenlemelerinin AT Hukuku ile uyumunadeğinilmiştir. Bu bağlamda varılan sonuç; Türk kanun koyucusunun ne yazık ki nadiren bazı konularda Direktif ile uyumu sağlayabildiği, diğer konularda ise, ya başarısız olduğu ya da gereksiz yere çok karmaşık düzenlemelere giderek, sadece ilgili hükümlerin amaçları doğrultusunda yorumlanmasışartıyla, Direktif'le uyumlu olabildikleridir.
Türk İdare Hukukunda kamu mallarının korunması

Kamu yararına yürütülen kamu hizmetinin aracısı konumundaki kamu mallarının korunmasına yönelik usullerin ortaya konulması önemli bir gerekliliktir. Bu ihtiyaca binaen hazırlanan tez çalışmasının temel amacı, Türk İdare Hukukunda kamu mallarının korunması usullerini izaha matuftur. Korumanın kapsamının belirlenebilmesi amacıyla kamu malları kavramı, doktrin görüşleri ve yargı kararları eşliğinde tanımlanmıştır. Ayrıca kamu malları, tahsis cihetlerine göre sınıflandırılmış ve kamu malları rejimine hakim temel ilkeler açıklanmıştır. Kavramın kapsamı belirlendikten sonra kamu mallarının korunması gerekliliği; kamu yararı, kamu hizmetinin sürekliliği, eşitlik ilkesi ve kamu düzeni açısından değerlendirilmiştir. Akabinde koruma usulleri tasnif edilmiş ve uygulamadan örnekler verilmiştir. Doktrin ve yargı kararlarında kamu mallarının özelikleri olarak açıklanan ve kamu malları rejiminin belirleyicisi konumundaki ilkesel önlemler ve koruyucu yasaklardan oluşan usuller bu kez koruma usulü perspektifiyle ele alınmıştır. Normatif değerler bakımından üstün bir konuma haiz anayasa hükümleri, anayasal koruma başlığı altında işlenmiştir. Kamu mallarının adli yönden korunması, hukuki statünün devamlılığını amaçlayan özel hukuk koruması ve maddi bütünlüğün muhafazasını öngören ceza hukuku koruması olarak ikiye ayrılmıştır. Son olarak kamu tüzel kişilerinin haiz oldukları kamu gücü usulleri ile güçlendirilmiş idari korumadan söz edilmiştir. Kamu mallarının korunmasının bir başka yansıması olarak idarenin yükümlülüklerinden olan bakım ve onarım esasları ile kayıt ve envanter sistemi incelenmiştir. Nihayet, kamu mallarına özgü mevcut koruma usullerinin derlenmesinden sonra korumanın daha etkili kılınmasına yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Sonuç olarak, Türk İdare Hukukunda kamu mallarının sistematik bir şekilde korunmadığı ve korumanın gün geçtikçe zayıfladığı gözlemlenmiştir. Sorunların çözümüne yönelik en acil ihtiyaç, kamu mallarına özgü genel nitelikte bir mevzuat çalışmasının vakit kaybetmeksizin yürürlüğe girmesidir. Devamla, önerilen diğer çözüm yöntemleri ile kamu malları için daha etkili bir korumanın sağlanacağı öngörülmektedir.
Çocuğun kayyım tarafından temsili

Kayyımlık, çocuğun temsilinde velayet ve vesayeti tamamlayan, vesayet önlemleri arasında kişiye en hafif müdahalede bulunan, yasada sınırlı sayıda ve tipte öngörülmüş bir koruma önlemidir. Çocuğa kayyım atanmasının en önemli nedenlerinden biri çocuk ile yasal temsilci arasında belli bir işte yarar çatışmasının meydana gelmesi, diğeri ise yasal temsilcinin belli bir işte çocuğu temsil etmesine engel bir durumun ortaya çıkmasıdır. Türk hukukunda yarar çatışmasının yasal temsilcinin temsil yetkisini sona erdirmesi ve kayyımın atanması için soyut bir tehlikenin ortaya çıkması yeterlidir. Yasa koyucu kayyım atanmasını gerektiren nedenleri öngördüğü 426 ve 427. madde yanında bazı hükümlerde kayyımın atanacağını açıkça öngörmüştür. Çocuğun kişiliğinin tehlikeye düşmesi malvarlığının tehlikeye düşmesinden farklı olarak kayyım atanmasını gerektiren bir neden olarak yasada öngörülmemiştir. Çocuğun eğitim ve bakımında velilere yol gösteren, çocuğun haklarının korunması için kendisine verilen talimatları yerine getiren, ziyaret hakkının kullanımında gözetmenlik işlevini yüklenen eğitim ve ziyaret hakkı kayyımlıklarına Türk Medeni Kanunu'nda yer verilmemiştir. Ancak yargıç çocuğun kişiliğinin korunması için kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında çocuğa eşlik etmek üzere kayyım niteliğinde olmayan bir danışman atayabilir. Çocuğu ilgilendiren ancak uygulamada çocuğun taraf olmadığı bazı yargılamalar çekişmesiz yargı işi olduğu için çocuk yargılamada temsil edilme hakkına sahiptir. Çocuğun taraf olmadığı ancak doğrudan etkilendiği boşanma davasında ise çocuğun temsiline olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak ilgili kişilerin hukuksal dinlenme ve adil yargılanma hakkına saygı duyarak çocuğun bakım ve korunması için gerekli önlemlerin alınması sırasında çocuğa atanacak kayyımı duruşmaya çağırabilir. Kayyımlığın kurulması, sona ermesi, kayyımın atanması, görevden alınması, kayyımın görev ve yetkileri, sorumluluğu hakkında ayrıntılı düzenlemeler getirilmeyip vasiliğe ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda hapis cezasının ertelenmesi müessesesi

1 Haziran 2005'te yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile birçok hukuki müessese değişikliklere uğramıştır. Bu bağlamda mülga 765 ve 647 sayılı Kanunlara nazaran değişikliklere uğrayan müesseselerden biri de ertelemedir. Bu değişikliklerden biri aynı tarihte yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile ertelemenin diğer türleri olan kamu davasının açılmasının ertelenmesinin ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının Türk ceza hukukuna dahil edilmiş olmasıdır. Diğer bir değişiklik 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile yalnızca hapis cezasının ertelenmesinin kabul edilmiş olmasıdır. Diğer bir deyişle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda adli para cezasının ertelenmesi kabul edilmemiştir. Esas itibariyle yaptırıma ilişkin olması sebebiyle erteleme müessesesine uygulamada sıklıkla rastlanmaktadır. Tez içinde verilen Yargıtay kararlarından da anlaşılabileceği üzere ertelemenin hem niteliğine hem şartlarına ve sonuçlarına ilişkin sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu tezin amacı, ertelemeyi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'ndaki şekliyle ele alarak müesseseyi hem teorik hem pratik olarak incelemektir.
Vergi Hukukunda borcun intikali

Kamu giderlerinin en önemli ve vazgeçilemez finansman kaynağı olan vergi devletin hükümranlık gücüne dayanarak gerçek ve tüzel kişilerden karşılıksız olarak aldığı ekonomik değerlerdir. Bir borç alacak ilişkisi olan verginin, bir tarafında onun alacaklısı olan devlet, diğer tarafında ise ödeyecek olan vergi mükellefi ve sorumlusu vardır. Devlet bu alacağına ilişkin tüm vergilendirme kurallarını kendi otoriter iradesini kullanarak tek taraflı olarak belirler. Vergi borçlusu olan mükellef ise devlet tarafından konulmuş kurallara uygun olarak vergisini ödemek durumundadır. Ancak değişik sebeplerle vergi borçlusu her zaman aynı kişi olarak kalmamakta bazen borçludan ve bazen de güçlü ve etkin varlığını sürdürmesinde yaşamsal önemi olan vergi alacağından asla vazgeçmek istemeyen devletin koyduğu vergileme kurallarından kaynaklanan nedenlerle vergi borcu üçüncü bir kişiye intikal ederek vergi borçlusu değişebilmektedir. Türk vergi hukukunun mevcut kurallarına göre vergi borcunun asıl mükelleften üçüncü kişilere intikali ya kesin ve kalıcı olarak gerçekleşmekte ya da asıl borçluya rücu etme hakkı saklı olarak gerçekleşmektedir. Her iki halde de devlet vergi alacağını koyduğu yasal ve idari kuralları uygulayarak asıl vergi borçlusu olan mükelleften değil intikal olayı nedeniyle mükellef yerine geçen üçüncü şahıstan isteyip tahsil etmektedir.
Ceza yargılamasının hukuk mahkemelerini bağlayıcılığı sorunu

Anayasanın 138. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere, hukuk hakimleri, yasama, yürütme ve yargı organları da dahil olmak üzere, diğer organlar karşısında bağımsızdır. Hukuk hakimlerinin tüm organlara karşı bağımsız olduğunu ortaya koyan bu anayasal hüküm dışında, yine bazı kanunlarda da bu konuyla ilgili bazı hükümlere yer verilmiştir. İşte bu kanuni düzenlemeler nedeniyle, hukuk hakimleri kural olarak, ceza soruşturmaları ve ceza yargılamaları karşısında da bağımsızdır. Dolayısıyla, bir hukuk davasıyla bağlantılı olan bir ceza soruşturması veya yargılaması sırasında elde edilen deliller ya da verilen kararlar, kural olarak hukuk davalarını etkilemez. Hukuk hakiminin, hukuk davasıyla bağlantılı olan bir ceza soruşturması veya yargılamasını, hukuk davası için, bekletici mesele yapmasına da gerek yoktur. Ancak, her ne kadar hukuk hakimi kural olarak, ceza yargısı karşısında bağımsız ise de, hukuk hakiminin bağımsızlığını düzenleyen kanuni hükümlerin doktrindeki yazarlar ve Yüksek Mahkemece yorumlanması sonucunda, hukuk hakiminin bazı hallerde, ceza yargısı karşısında bağımsız olmadığı, bir ceza soruşturması veya yargılaması sırasında elde edilen delillerin ya da verilen kararların bazı hallerde hukuk davasını etkileyebileceği, yine hukuk hakiminin, hukuk davası ile bağlantılı olan bir ceza soruşturması ya da yargılamasını, hukuk davası için bekletici mesele yapması gerektiği kabul edilmiştir.
Adil yargılanma hakkı kapsamında tarafsız ve bağımsız mahkemeceyargılanabilme hakkı

Lisans TeziAdil Yargılanma Hakkı KapsamındaTarafsız ve Bağımsız MahkemeceYargılanabilme HakkıAslı GÜLERDokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüKamu Hukuku Anabilim DalıKamu Hukuku Programı Adil yargılanma hakkı, hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez bir unsurudur. Zira adaletin yerine getirilmesi süreci, adaletin sağlanması kadar önem arz etmektedir. Bu bağlamda, adil yargılanma hakkı, ulusal ve uluslararası pek çok belgede güvence altına alınmıştır. Türk Hukuku'nda da anayasal güvenceye sahip adil yargılanma hakkı, Türkiye'nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Hukuk devleti ilkesi, yargının bağımsız ve tarafsız olmasını gerektirir. Bağımsız ve tarafsız yargı da adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Bağımsız ve tarafsız bir yargı sistemi kurulmaksızın adil yargılanma hakkından söz etmek mümkün değildir. Bu çalışmamızda birinci bölümde adil yargılanma hakkı kavramı ve hakkın tarihsel süreci ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında adil yargılanma hakkının unsurları, ikinci bölümde ise adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan tarafsız ve bağımsız mahkemece yargılanabilme hakkı açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca konu hakkındaki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına da çalışmamızda yer verilmiştir.