turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Belirsiz ve güvencesiz dönemin eğitim sürecindeki aktörleri: İnşatta çalışan üniversite öğrencileri üzerine bir alan çalışması

Toplumların günü ve geleceği olan genç bireylerin yoksul ve dezavantajlı konumlarından kurtulabilmelerinin en büyük aracı eğitim sürecine dahil olabilmeleri ve sürecin içerisinde kalabilmeleridir. Eğitim sürecinin özellikle 1980 sonrası metalaşmaya açık hale gelmesi, genç bireyleri bu süreç içinde bir takım zorluklar ile karşı karşıya bırakmıştır. Genç bireylerin farklı nedenler ile eğitim sürecine dahil olmamaları ciddi bir toplumsal sorun alanıyken, sürece dahil olduktan sonra süreci farklı nedenlerden dolayı tamamlayamamaları da benzer şekilde önemli bir sorundur. Genç bireyler eğitim süresi içerisinde temel ihtiyaçların maddi yükümlülüğünü karşılamak ve eğitimlerine devam edebilmek adına enformel stratejiler geliştirmişlerdir. Bu stratejiler eğitim öğretim hayatına devam ederken özellikle tatil dönemlerinde bulundukları şehirlerde, memleketlerinde veya büyük şehirlerin inşaat istihdam sahasına dahil olmaktadırlar. Bu araştırma 2017- 2018 eğitim öğretim yılında yoksullukları ile baş edebilmek için inşaat sektöründe çalışan genç bireylerin bu stratejilerini incelemeye yöneliktir. Bu doğrultuda Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesinde 2017- 2018 yükseköğretim eğitimine devam eden 24 genç birey ile yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler neoliberalizm, gençlik ve yoksulluk temaları temel oluşturacak şekilde incelenmiştir. Özellikle 1980 sonrası sosyal bilimler yazınında siyasal, ekonomik ve toplumsal alanlarda öne çıkan risk, belirsizlik ve güvencesiz kavramları ekseninde de içerik analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda yükseköğretimli genç bireylerin göreli yoksunluk içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Bu yoksunluk halinin aşılmasında ise hem inşaat istihdamı gibi steril olmayan ve son derece zorlu çalışma şartları gerektiren bir alana dahil olma, hem de hanenin diğer üyeleri ile maddi yardımlaşma gerçekleşmektedir. Bu stratejilerin, genç bireyin eğitimini devam ettirebilme noktasında önemli bir role sahip olduğu araştırma sonuçlarına yansımıştır.
İntihar olgularının toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi: Antalya ili örneği

Sosyal, psikolojik, ekonomik, kültürel, tıbbi vb. boyutlarıyla intihar önemli sosyal problemlerden biridir. Toplum tarafından inşa edilen toplumsal cinsiyet ile intihar olgusu arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlayan bu çalışmada 2015 yılında Antalya İl sınırları içinde acil yardım hizmeti veren Antalya 112 Acil Çağrı Merkezi'ne gelen intihar ve intihar girişimi olgularına ait çağrıların değerlendirilmesi, sosyo-demografik özelliklerinin ortaya konulması, verilerin toplumsal cinsiyet bağlamında çözümlenmesi ve yorumlanması hedeflenmektedir. Çalışmada, 764 intihar ve intihar girişimine ait vaka formu ve ses kaydı içerik çözümlemesi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler çözümlendiğinde kadınların erkeklerden daha fazla intihar girişiminde bulunmalarına karşın erkeklerin kadınlardan dört kat daha fazla intiharı tamamladıkları anlaşılmıştır. Antalya'ya ilişkin bu veriler Türkiye ve diğer toplumlarla benzerlik göstererek 'erkekler intihar eder, kadınlar intihar girişiminde bulunur' tezini ispatlamaktadır. Araştırmada erkeksi bir davranış kalıbı olarak ateşli silah kullanımı sonucu ölümler erkeklerde daha fazla görülürken pasif bir yöntem olarak ilaç alarak intihar etme kadınlarda yaygın bulunmuştur. İntihar ve intihar girişimlerinin nedenlerinin de toplumsal cinsiyete göre değiştiği, aile içi şiddet nedeniyle intihar eden ya da intihar girişiminde bulunanların çoğunluğunu kadınların, maddi zorluk ve ekonomik başarısızlık nedeniyle intihar eden ya da intihar girişiminde bulunanların tamamının erkeklerden oluştuğu gözlenmiştir. Sonuç olarak intihar ve toplumsal cinsiyet ilişkisini araştıran bu çalışmada hem kadının hem de erkeğin hayatına son vermeyi seçerken, hatta hangi yöntemle son vereceğine karar verirken bile toplum tarafından kabul görmüş ve ritüelleşmiş referanslardan ilham aldığı ve her ne kadar bireysel bir kurgu gibi görünse de aslında tüm bu sürecin toplum tarafından sosyal olarak inşa edilen ataerkil değerler sistemi ve toplumsal cinsiyet rejimi tarafından nasıl etkilendiği araştırma verilerinden anlaşılmaktadır.
Lise öğrencilerinin toplumsal uyum düzeylerine etki eden toplumsal nedenler

Jüri : Prof. Dr. Mustafa Yıldırım Jüri : Yrd. Doç. Dr. O. Sevil Öner Bu araştırmada lise öğrencilerinin toplumsal uyum düzeylerini cinsiyet, okul türü, anne - babanın eğitim düzeyi, anne - babanın mesleği, ailenin aylık geliri, kardeş sayısı, ailede beraber yaşayan yakınların olup olmaması, ailenin son 15 yıldır yaşadığı yer, anne - babanın öz veya üvey oluşu, çocukların anne - babalarının kendilerine karşı algıladıkları tutumu, oturulan evin kime ait olduğu, sosyal faaliyetlere katılıp katılmamak, ailede şiddet kullanımı, çocuğun bir işte çalışıp çalışmaması, ailede alkol kullanımı, çocukların algıladıkları anne babalarının inanç düzeyi ve çocukların aileleriyle ilgili algıladıkları gelenek düzeyi gibi faktörlerin etkileyip etkilemediklerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, hem kuramsal hem de ampirik çalışmaları içermiştir. Araştırmanın örneklemini Erzurum'da bulunan İmam Hatip Lisesi, Atatürk Lisesi, Erzurum Lisesi, K. K. Endüstri Meslek Lisesi, Anadolu Lisesi, Nene Hatun Kız Lisesi, N. K. Anadolu Öğretmen Lisesi ve Fen Liselerinde 2002 - 2003 Eğitim Öğretim döneminde 95 kız, 132 erkek öğrenci olmak üzere toplam 227 öğrenci oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: Farklı cinsiyetlere sahip olmak, eğitim görülen lise türü, anne ve babanın eğitim düzeyi, babanın mesleği, ailenin aylık geliri, ailedeki kardeş sayısı ve ailenin yaşadığı yer, toplumsal uyum düzeyini, aile ilişkileri, sosyal ilişkiler, sosyal normlar ve antisosyal eğilimler boyutunda etkilerken, babanın öz ya da üvey olması ve aile içerisinde şiddet kullanılması sadece aile ilişkileri boyutunda, anne babanın algılanan tutumu aile ilişkileri ve antisosyal eğilimler boyutunda, herhangi bir kültürel ya da sportif faaliyeti sürdürüyor olmak sosyal ilişkiler boyutunda, bir işte çalışıyor olmak sosyal ilişkiler ve sosyal normlar boyutunda ve ailede alkol kullanan birinin olması ise sosyal normlar boyutunda toplumsal uyum düzeyini etkileşmiştir. Annenin bir işte çalışıyor olması, ailede beraber yaşayan yakınların olması, annenin öz ya da üvey olması, ailenin oturduğu evin durumu, anne babanın dinsel tutumu ve ailenin geleneklerle ilgili tutumunun ise toplumsal uyum düzeyine etkisinin olmadığı sonucu elde edilmiştir.
Suriyeli mülteci krizini yönetmede Türkiye'deki ulusal sivil toplum kuruluşlarının rolü

Bu çalışma Suriye'den Türkiye'ye doğru 3 milyonun üzerindeki kitlesel hareket karşısında STK'ların başlangıçtan günümüze tutumları ve eylem planlarında gösterdikleri gelişme ile dönüşümleri irdelemektedir. Türkiye'deki Suriyeli mülteciler hususunda STK'ların faaliyet alanlarının neler olduğu, hangi alanlarda ağırlıklı olarak çalışıldığı veya hangi alanlarda faaliyetlerinin ne sebeplerle yetersiz kaldığı, çalışmaların sürdürülebilirliği, birbirleri ve devlet kurumları ile koordinasyonları değerlendirilmektedir. Kısacası bu insani krizin aşılması noktasında STK'ların nasıl ve ne derece bir etkisinin olduğu, yaptıkları faaliyetler üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Böylece Türkiyenin aldığı son büyük dış göçün Türk STK yapılanmasına yansımasını ve aynı zamanda Suriyeli mültecilerin entegrasyon durumunu, dolayısıyla gelecekte karşılaşılması kuvvetle muhtemel toplumsal başlıkları tahlil edebilmek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda etkinlik gösteren ulusal STK'ların faaliyetleri tarihsel süreç göz önünde bulundurularak incelenmiştir.
Hatırlama ve unutmanın politikası: Gezi olayı'nın hatırlanma biçimleri

Bu çalışmada, farklı toplumsal kesimlerin Gezi Olayı'nı hatırlama biçimleri analiz edilmektedir. Tezde hafıza, yalnızca geçmişşi hatırlama edimi olarak değil; onu yeniden kuran, geleceğe dönük, bireysel ve kolektif kimliklerin kurucu bir unsuru olarak ele alınmıştır. Bireylerin ve grupların hatırlama/unutma pratikleriyle tarihsel-toplumsal özneler olarak inşa edilmişlikleri arasındaki karşılıklı ilişki, Gezi'yi hem bir olanaklar evreni hem de kimlikler arası geçişsizlikler, çatışma ve asitmetrik ilişkiler evreni olarak düşünmemizi gerektirmektedir. Buradan yola çıkarak çalışmada, Gezi Olayı'nın hatırlanma biçimlerinde, mevcut toplumsal güç ilişkilerinin, çatışmaların ve eşitsizliklerin nasıl görünür olduğu ya da tersine, nasıl perdelendiği analiz edilmektedir.
Modern dünyadan kaçış: Özgürlük ve melankoli

Bu tezin amacı, bazı distopya metinlerini temele alarak, modernizm eleştirilerinin melankolik yapısını ortaya çıkarmaktır. Aynı zamanda modern düşünceyle eş zamanlı olarak gelişen romantizm akımının temel özellikleri ve sosyoloji bilimine yaptığı etkiler incelenmeye çalışılmıştır. Kavramsal kurumsal çerçevede, bir dönemin zihniyet yapısını ortaya çıkaracağı düşünülen hakikat, doğa ve tarih anlayışlarının geleneksel, modern ve romantik evrelerdeki anlamları üzerinde durulmuştur. Bu şekilde temel bir çatı inşa edilerek, Özgürlük Tartışmaları ve Romantik Tepki başlıkları altında incelenen teorilerde, bu kavram setine verilen anlamların izi sürülmüştür. Özgürlük Tartışması başlığı altında, Sosyoloji teorilerinden faydalanılarak, modernite eleştirileri açısından, özgürlük problemi işlenmeye çalışılmıştır. Teoriye ve distopya metinlerinden çıkarılabilecek tartışma nüvelerine uygun olarak özgürlük problemi üç alt başlık altında incelenmiştir. Bu başlıkların ilkinde, bireyin özgür olmak isteyip istemediği sorunsalını; ikinci başlıkta özgür olmak isteyen birey ile toplum arasındaki gerilimin boyutlarını, son olarak ise tüketim toplumunda bireyin özgürlük problemi incelenmiştir. Teoriler açısından, modern toplumda özgür olmanın imkansızlığı ve bu durumun bireysellik üzerindeki etkileri, melankoli olgusunun da temelini oluşturduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Romantik Tepki bölümünde melankoli ızdırap istenci tabanlı modernite eleştirileri, temel olarak iki kısımda incelenmiştir. Bunlar melankolik varoluşun aşmasının zor olduğu mütevekkil-karamsar romantik bakış açısı ile moderniteden çıkmanın mümkünlüğünü savunan devrimci-ütopik romantik fikirlerdir. Nihayetinde melankoli, yaşamın yadsınmasına-intihara giden bir sürecin basamaklarını oluşturacağı gibi, rahatsız olunan yer olarak modern yaşamdan-distopyadan, çıkış-isyan içinde bir temel sağlayabilmektedir. Bu açıdan, sonuç bölümünde devrimci-ütopik görüşlere sahip melankoliklerin, ortak özellikleri vurgulanmaya çalışılmıştır.
Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Projesi 'nin Türkiye ve komşu ülkeler üzerine sosyolojik etkileri

Medeniyetlerin başlangıcı Orta Doğu, geçmişşten günümüze birçok kavim tarafından kimi zaman göç yolu, kimi zaman da yurt olarak kullanılmıştır. Bu nedenle birçok etnik grubun yaşadığı bu coğrafya eskiden beri birçok güç merkezi tarafından zapt edilmiş veya kontrol edilmeye çalışılmıştır. Bu istilalar ise her seferinde kültürel bir emperyalizmi de beraberinde getirmiştir. Geçmişte Büyük İskender'in yaptığı Helenleştirme, daha sonrasında Araplar tarafından yapılan Araplaştırma bu emperyalizmin adı olmuştur. Günümüzde ise bunun adı ABD'nin tek taraflı değişim dayatması olarak Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Projesi olarak karşımıza çıkmış bulunmaktadır. Kimi çevreler tarafından projenin ölü doğduğu söylense de, proje birçok etnik grubun birlikte yaşadığı bu coğrafyada bir değişim politikası olarak batılı insan tipini ve batı değerlerini bölgede uygulama koymuştur. Proje ölmek üzere veya can çekişmektedir. Ancak değişimin ilk ivmesi verilmiştir. Esas problem ise bu değişimin yaratacağı dönüşümün nasıl kontrol edileceğidir. Bölge ülkeleri ve Türkiye bu kontrolsüz değişimin yaratacağı kültürel travmayı önlemek için kontrollü bir dönüşümün çarelerini aramalıdır. Bu kapsamda Türkiye tarafından iç kültürel düzeyde ve dış kültürel düzeyde (Pozitif Dışa Dönüklük, Çok Yönlülük, Çevresel İz Düşüm, Yumak Güç Kullanımı, İmparatorluk Mirasından Faydalanma) alınması gereken önlemler vardır. Bu sayede dönüşüm, bölgenin kültürel geçmişşi ile bağlantılı ve otantik olacaktır. Önemli olan dönüşümü geleceğe yönelik bir atılımın ilk hareketi olarak kullanabilmektir.
Çokkültürlülük ve kültürel kimlik inşası bağlamında Türkiye'deki çokkültürcü medya uygulaması: TRT Kurdi

Küreselleşen dünyadaki gelişmelerden en çok etkilenen unsurlar kuşkusuz kültür ve kimliktir. Bu nedenle küreselleşme tartışmalarında sıklıkla bu kavramların dönüşümünden bugünkü durumundan söz edilmektedir. Bu durum toplumların kültürel ve kimliksel taleplerini de etkilemektedir. Bu nedenle postmodern olarak ifade edilen dönemde, modern dönemden farklı olarak kültürel kimliğe yönelik yaklaşımlar ve politikalar da değişmiştir. Çokkültürlü olan toplumlar, çokkültürcü ideolojiyi benimsemiş, ülke politikalarını buna göre değiştirmiştir. Çokkültürcü ideolojinin yayılmasını ve bilinirliğini artıran en büyük unsurlardan biri de kitle iletişim araçları olmuştur. Ülkelerin politikalarına etki eden çokkültürcü ideoloji uluslararası sözleşmelerle kitle iletişimini de kapsamına almıştır. Ancak yirmi birinci yüzyıla gelindiğinde çokkültürcü ideolojinin çöktüğü iddiaları ortaya atılmış ve farklı eleştiriler yapılmıştır. Türkiye'de, ilk kez çok kültürlü toplum olmaktan, çokkültürcü toplum olma yolunda politik adımlar atılması, Batı'da çokkültürcü ideolojinin eleştirilmeye başlandığı döneme denk gelmektedir. Dünyadaki örneklerinde olduğu gibi, Türkiye'de de çokkültürcü ideolojinin uygulamaları kitle iletişim araçlarında görülmüştür. Çok dilli yayıncılığa yönelik yasal değişiklerin ardından, bir kamu hizmeti yayıncılık kanalı olan TRT'nin bünyesinde Kürtçe yayın yapan TRT Kurdi (ilk adıyla TRT 6) kanalı açılmıştır. Ancak TRT Kurdi her ne kadar kamusal yayıncılık kanalı olsa da devlet erkinin söyleminden bağımsız olamayacağı düşünülmüştür. Bu nedenle çalışmada, bir nitel araştırma yöntemi olan söylem çözümlemesi yöntemi kullanılarak Türkiye'deki çokkkültürcü ideolojinin kitle iletişim aracı örneği ve aynı zaman kamusal yayıncılık kanalı olan TRT Kurdi'nin, Kürt kültürel kimliğini nasıl inşa ettiği incelenmiştir. Ayrıca kültürel kimliğin yeniden üretimi, çokkültürcü ideolojiye yönelik eleştiriler göz önünde bulundurularak, çokkültürcülüğün postmodern içeriği açısından değerlendirilmiştir.
Sovyet Azerbaycan sinemasında melodramatik tahayyül ve modernleşme

Bu çalışma, Sovyet döneminde üretilen Azerbaycan filmleri ile Azerbaycan ulusal kimliği arasındaki bağları ortaya çıkarmak için melodramatik anlamlandırmaya başvurulması gerektiği fikrinden yola çıkmıştır. Bunun için 18. yüzyılda ortaya çıkan melodramın sinemaya önce bir tür olarak dahil olduğu, daha sonra ise tür sınırlarını aşan bir anlamlandırma biçimi olarak ele alındığı ortaya konulmuş ve melodramatik anlamlandırmanın modernleşme karşısında gelişen bir tepkiselliğin ürünü, yeni bir ahlak ve erdem arayışı olduğu görüşü savunulmuştur. Dolayısıyla ikisi de moderniteyle ilgili olan sinema ve melodramın her daim temas içinde olduğu gösterilmiştir. Daha sonra Sovyet sinemasının da, kendine özgü değişik dönüşümler geçiren Sovyet modernleşmesine bağlı olarak değişik dönemlerden geçtiği ama her bir döneminde muhakkak melodramı ve melodramatikliği kullandığı ortaya çıkarılmıştır. Sovyet sinemasının her dönüşümde farklı şekillerde de olsa, etkisi altındaki bütün ulusal sinemaları da etkilediği ve onların da melodramla yakın ilişkide olmasına neden olduğu anlatılmıştır. Bunun yanı sıra Azerbaycan sineması ayrıca bir ulusal sinema olarak da değerlendirilerek onun Azerbaycandki modernleşme ve kimlik kuruculuğu ile ilişkisi gösterilmiştir. Bu bağlamda Sovyet döneminde üretilen üç Azerbaycan filmi örneklendirilerek analiz edilip, Sovyet sinemasının bir ulus sinemasına etkisi ve melodramatik anlamlandırmaya araladığı kapı somutlaştırılmıştır. Son olarak da melodram, modernleşme ve ulusal kimliğin inşası üçlü yapısının birlikteliğinin, onun Azerbaycan ulusal kimliğinde kümelenen eril arzu ve kaygıları ile yakın ilişkide olduğu gösterilmiş ve post-Sovyet Azerbaycan'ın ulusal kimliğinin de bu eril arzu ve kaygılardan doğduğu için Sovyetlerde kurulmaya başlanan ulusal kimliği ile bir kopma değil, devamlılık ilişkisi içinde olduğu belirtilmiştir.
Erol Güngör'de modernleşme

Erol Güngör, Türkiye'de sanayi toplumunun doğuşuna tanık olmuştur. Sanayileşme ile birlikte ülkeye giren teknolojik yenilikler kültürel değişimi de beraberinde getirmiştir. Bu nedenle Güngör, modernleşme ve/veya batılılaşmanın Türkiye'deki sonuçlarını bütüncü yaklaşımı ve tarihi bakış açısı ile ortaya koymaya çalışmıştır. Modernleşme konusundaki çeşitli yaklaşımlara ve bu yaklaşımlara dayalı oluşturulmuş kuramlara değinilmiştir. Bu kuramlara Güngör'ün modernleşmeye bakışını bir çerçeveye oturtmak amacıyla yer verilmiştir. Dünyada aydınlanma çağı ile ortaya çıkan modernleşme anlayışı Batı ülkelerinde doğup, filizlenmiştir. Bu nedenle gelişmekte olan ülkelerde -Türkiye dahil- modernleşme ve batılılaşma kavramları aynı manada ele alınmıştır. Güngör, modernleşme ve batılılaşma kavramlarının birbirlerinden farklı anlama geldiklerini ortaya koymaktadır. Konu içerisinde O'nun bu kavramları tanımlaması da incelenmiştir. Güngör'e göre Türkiye'de teknolojik değişmeye bağlı olarak ortaya çıkan kültürel değişme kısa zamanda gerçekleşmiştir. Bu da toplumda bir intibaksızlık meydana getirmiştir. Türk aydım Türkiye'de modernleşme ve/veya batılılaşmaya bağlı ortaya çıkan sosyal meselelerin çözümünde gerekli öncülüğü yapamamıştır. Güngör'ün tanımlamasına uygun bir aydın kitlenin ülkemizde henüz yetiştirilemediği anlaşılmaktadır. Ülkemizde henüz tam anlamıyla tanımlanıp ortaya konulmamış olan modernleşme anlayışı ve çabaları sonucu kültürün önemli unsurlarından olan dile, toplumsal düzeni sağlayan örf ve adetlere, dine şiddetli tenkitlerde bulunulmuştur. Bunun nedenlerinden biri batılılaşma ve modernleşme kavramlarının objektif bir bakış açısıyla irdelenmeden tanımlanmasıdır. Diğeri ise sağlam bir milli kültürün yaratılmamış olmasıdır. Bu durum Türkiye'de modernleşmenin hızını ve istikrarını olumsuz yönde etkilemiştir.
Yerli kişisel gelişimde eğilimler: popüler spiritüellik ve maneviyat kitaplarında retorik

Bu çalışma, popüler kişisel gelişim metinlerindeki eğilimleri hegemonya bağlamında anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda hegemonyanın önemli bileşenleri olarak neoliberalizm ve İslamcılık üzerinden bir kuramsal çerçeve kurulmuş, bu unsurların tarihsel olarak bir araya gelme biçimleri temel dayanak alınmıştır. Bu bir araya gelme biçimlerini hegemonya üzerinden anlamak için popüler kültürdeki diğer bilgelik ve kılavuzluk biçimlerinin tarihçesine hangi gerilimleri görünür kıldığı açısından odaklanılmıştır. Çalışmada, retorik analizinin yorumsamacılık perspektifiyle genişletildiği bir yöntem kullanılarak 2014 ve 2017 yılları arasında çok-satan listelerine en az bir kez girmiş 10 kişisel gelişim metni spiritüellik ve maneviyat adıyla iki farklı grup olarak incelenmiştir. Retorik analizinin üç ayağı olan temel kavramlar olarak ethos, logos ve pathos, şu şekilde genişletilmiştir: Ethos metinlerde yazarların benlik ve bilirkişiliklerini ortaya koyma ve otorite biçimlerini, logos metinlerdeki temel argümanları ve özellikle modern kültürü eleştirme biçimlerini, pathos ise metinlerde uyandırılan duyguların daha geniş biçimde bireyin benlik üzerindeki çalışmasını anlamak için işlevsel olmuştur. Hem kişisel gelişimin hem İslamcılığın tarihçesinde yer alan diğer formlarla benzerlik ve farklılıkları, bir süreklilik ve kopuş biçiminde değerlendirilmiştir.
Suçlu çocuk algısı: İngiltere ve Türkiye üzerine karşılaştırmalı kültürel bir çalışma

Suçun çocuklar üzerindeki etkisinin yanı sıra, çocukları suça iten faktörlerin neler olduğunu, bunların sosyo-kültürel nedenlerini derinlemesine araştıran bu çalışmanın temel amacı; Türkiye ve İngiltere'de suça karışmış olan çocuğa yönelik sosyo-kültürel, hukuksal, tarihsel, psikolojik, medya-internet bağlamında, cinsiyet açısından ve ötekileştirme, damgalama konularında toplumsal tutum ve algılamalarda benzerlikleri, farklılıkları ve değişimleri incelemektir. Tezimiz, toplumun çocuk üzerindeki tutumunun ve algısının her iki ülkede nasıl değişimlere uğradığının, benzerliklerin ve farklılıkların neler olduğunun analiz edilmesi; toplumda suçlu çocuk algısının ve çocuğun toplum tarafından nasıl damgalandığının ortaya çıkarılması açısından önemlidir. Bu bağlamda her iki toplumun sosyo-kültürel özellikleri ve bu özelliklerin suç işlemiş çocuğun onlar tarafından algınması üzerindeki etkisi nitel, nicel gözlemler ve karşılaştırmalı kültürel bir çalışma yoluyla araştırılma imkanı bulmuştur. Çalışmamız ulaşılabilinen verilerin tarihsel olarak dar kapsamlı olmasından dolayı 1800- 2014 yılları arasında sınırlanmıştır. Çalışmamızda toplumda suçlu çocuk algısı; etiketleme, sosyal öğrenme, sosyal algı ve kategorizasyon kuramları vasıtasıyla yorumlanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre her iki ülkede de suçlu çocuk algısı, medya-internete, toplumsal etkileşime, tarihsel ve hukuki süreçlere, ötekileştirmeye, damgalamaya, cinsiyete ve psikolojik nedenlere bağlı olarak değişime uğramaktadır. Çocuğun suçlu olduğu algısı medya ve internet yoluyla yayılmakta ve çocukların suç unsuru içermeyen basit sapma davranışları dahi önemli bir kriminal hareket olarak algılanmaktadır. Bu algı sonrası çocuk; cinsiyetine, ırkına ve yaşadığı bölgeye göre damgalanmaya maruz kalmakta ve ötekileştirilmektedir. Bu, suça itilmiş ve mağdur olan çocuğun aynı anda toplumdan dışlanmasına ve çeşitli toplumsal yaptırımlara maruz kalmasına neden olmaktadır. Her iki toplumda da toplumsal algıda suçlu çocuk kavramı, bunun oluşturduğu etiket ve bu etikete dayanan olumsuz tepkilerde benzerliklere rastlanmıştır. Ayrıca araştırmamızın sonuçları, bu ülkelerdeki çocukları suça iten nedenler arasında aile yapısı, ekonomik sıkıntılar ve çevresel faktörler olduğuna ilişkin genel varsayımları da desteklemektedir.
Aile içinde çocuğa yönelik şiddet

Aile içinde çocuğa yönelik şiddet konulu bu araştırmanın amacı, aileninsosyo-kültürel, ekonomik, psikolojik ve iletişimsel özelliklerinin çocuğa yönelik şiddet olaylarının yaşanmasında ne derece etkili olduğunu saptayabilmek ve şiddete uğrayan çocukların saldırganlık eğilimlerini ölçmektir. Araştırma iki aşamalı olup, ilk aşama araştırmanın kuramsal çerçevesine yönelik anahtar kavramlar ve konulardan oluşmaktadır. İkinci uygulama aşaması, çocukların aile içerisinde şiddete maruz kalmasında etkili olduğu düşünülen faktörler ışığında oluşturulan temel ve alt varsayımların test edilmesini içermektedir. Bulgular, Sivas merkez ilçe genelinde çocukların %54'ünün anneleri ve%46'sının da babalarından şiddet gördüğünü göstermektedir. Çocuğun aile içinde şiddete uğramasında etkili olan faktörler anne için; ailede yaşayan birey sayısı, annenin eğitim düzeyi, annenin mesleği, ailenin gelir düzeyi, annenin çocuğunarkadaşlarını tanıması ve onların eve gelmesine izin vermesi, baba için ise sadece çocuğun cinsiyetidir. Hem anne hem de baba için, ailede kararların alınma biçimi, anne baba arasında şiddetin varlığı, anne babanın çocuğa davranış tarzı, çocuğun anne babadan korkma ve sorunlarını anne babasıyla paylaşabilmesi etkili faktörlerdir. Ayrıca lojistik regresyon analizine göre anne için annenin eğitim durumu, anne baba arasında şiddetin var olma durumu ve annenin çocuğa davranışbiçimi; baba için ise öğrencinin cinsiyeti, anne baba arasında şiddetin var olması ve babanın çocuğa davranış biçimi öğrencinin annesi ve babası tarafından şiddete maruz kalmasında istatistiksel olarak anlamlı bağımsız değişkenlerdir. Saldırganlık ölçeği varyans analizinden elde edilen sonuçlara göre, şiddete uğrayan öğrencilerin saldırganlık eğilimi daha fazladır ve saldırganlık ölçeği puanlarıailede yaşayan birey sayısı ve annenin davranış tarzına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Sonuç olarak; bu araştırmadan elde edilen veriler, aile içerisinde çocuğa yönelik şiddet olaylarında ailelerin sosyo-demografik özelliklerinden ekonomik, psikolojik ve iletişimsel özelliklerine kadar bir dizi faktörün değişen oranlarda, fakatbirlikte etkili olduğunu göstermektedir.