turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Rola Salih Yusufİ di çapemeniya Kurdİde

Her millet için gazeteciliğin meydana gelmesi o ulusun tarihinde önemli bir çalışma olarak kabul edilir. Gazetecilik önemli bir aksiyondur ve çalışkanlık isteyen kişilerin işidir. Gazetecilik insanın çalışma mirasıdır. Bu yolla insanları ne kadar çabuk eğitirse insanlarla ilişki ve alaka o kadar çabuk gelisir. Gazeteciliğin meydana gelmesi diğer tabii olaylar gibi anlık bir olay değildir, tarih içerisinde ozel bir çalışma sayfasıdır. İnsan ve insanlık oldukça gazetecilik de devam edecektir. Böyle çalışmalar neticesinde Kürt gazetecilik ve dergiciliği de kendini gösterdi. Bu da Kürt veya Kürdistan ismi ile bağlantılı olarak ilerledi. Örneğin: Kürdistan, Kürt Çağrısı, Kürt Güneşi, Kürt Günü, Kürt Yazısı ve Kürdistan Günlüğü gibi... Yusvi de, tum Kürdistan'da tanınan, bilinen yarım asır yaşamını siyasette geçiren önemli bir dilbilimci ve şairdir. Yine Kürt basını alanında bilinen bir yazar, özellikle de Kürdistan'ın güneyi ve Irak'ta dergi ve gazetelerde çokça emeği olup yazar, başyazar, imtiyaz sahipliği yapması onun zekiliginin ve cesurluğunun gostergesidir. Kendi dönemindeki olay ve konularinda fayda görerek mesajını hogörü ile ileterek Kürtlerin kafa karışıklığı ve kargaşalarını kendi söylesi ve yazılarında göstermiştir. Yusvi kahraman bir yazar gibi kalemini halkının davasında kullanmistir. Soylesilerinin onemli bir kismi Arapca'dir. Arap yazarlarının onun gibi bir tarzı yoktu. Kürt gazeteciliğinin tanıtilmasinda Behdinan bölgesinde Kurt yazarları arasında ondan önde, onun gibi Kurmancı lehçesiyle çalışma yapan olmamıştır. Kürt aydınları üzerinde tesirli bir etki ve olumlu bir çalışma bırakmıştır. Kendi dönemi dergi ve gazetelerinin çoğu çalısmalarıyla süslenmiştir. Birçok Kürt kurum, ilim merkezi ve medyasında emeği vardir ve birçoğunun da kurucusudur.
Mehmed Ali'nin Almancadan Türkçeye Yeni Cep Lügati'nin Arap Harfli Baskıları Üzerinde Bir İnceleme

Bu tez çalışmasında, Mehmed Ali'nin Almancadan Türkçeye Cep Lügati'nin iki baskısının (H.1331(M.1915) ve H.1333(M.1917)) incelenmesi; söz varlığının tanıtılması, mevcut baskılarının karşılaştırılarak yapısall ve dilsel bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Türkçe ve Almanca söz varlığının tarihsel gelişimini takibi açısından Osmanlı döneminde Almanca-Türkçe iki dilli sözlüklerin incelenmesi önem arz ettiği ve bu alanda bilimsel bir açığın bulunması sebebiyle Mehmed Ali'nin bu eser seçilip incelenmiştir. Tezin birinci Bölümünde Mehmed Ali'nin Almancadan Türkçeye Cep Lügati'nin Batı'ya özgü sözlük inceleme yöntemleri kullanılarak yapısall bir inceleme yapılmış, Fraktur yazı biçimi hakkında bilgi verilmiş ve Mehmed Ali'nin diğer eserleri tanıtılmıştır. Eserin iki baskısı karşılaştırılarak dilsel bir inceleme gerçekleştirilmiştir. İkinci Bölüm'de ise sözlüğün çeviri yazıya aktarımı verilmiştir. Üçüncü bölümde ise yer ve şahıs adları dizini oluşturulmuştur. Eserin birinci baskısı ile ikinci baskısı arasında geçen iki yıl içerisinde ikinci baskısına söz valığında büyük bir artış olduğu, sözcük karşılıklarında farklılıklar ve eklemeler olduğu tespit edilmiştir.
Klasik Türk şiirinde hüsn-i ta'lİl sanatı

Klasik Türk şiir geleneği içinde yer alan şairler yüzyıllar boyunca edebi sanatlara önem vermiş ve eserlerinde kullanmışlardır. Edebi sanatlar, gelenek içinde şairlerinyeteneklerini kullanmalarına ve orijinalliklerini ortaya koymalarına imkan sağlamıştır. Hüsn-i ta'lil de bu sanatların içinde kıymet verilen sanatlardan olmuştur. Bu çalışmada Klasik Türk şiirinde hüsn-i ta'lil sanatının yeri, değeri ve önemi ortaya konulurken, XIV. ve XIX. yüzyıllar arasında yaşadıkları çağda, edebi muhitlerde, dili kullanım ve estetik kaygılar bakımından takdir görmüş sekiz şair seçilmiştir. Böylelikle yüzyıllar içinde hüsn-i ta'lil sanatının nasıl bir değişime uğradığı ve şairler tarafından nasıl kullanıldığı incelenmiştir. Şairler seçilirken belirlenenyüzyıllara hakim olan edebi akımları temsil eden şairlerin olmasına da dikkat edilmiştir. Seçilen şairler sırasıyla Ahmedi, Ahmet Paşa, Hayali, Nef'i, Nabi, Nedim, Şeyh Galib ve Yenişehirli Avni'dir. Bu şairlerin divanlarında yer alan gazellertaranmış hüsn-i ta'lil bulunan beyitler tespit edilerek incelenmiştir. Hüsn-i ta'lilbulunan beyitler tablo ve grafiklerle de desteklenerek daha net bilgiler ortaya konulmuştur. Çalışmanın ikinci kısmında da hüsn-i ta'lil sanatının işlevi üzerinde durulmuştur. Bu çalışma Giriş, Sonuç ve Kaynakça dışında iki bölümden oluşmaktadır.
An analysis of the offical translations of European Union documents

Türkiye'nin, tarihinde bir dönüm noktası olan Avrupa Birliği ile ilişkileri başlatmaanından itibaren ülkemiz ilk defa bu denli karmaşık ama bir o kadar da önemli olan bir hukuki yapıyla bütünleşme sürecine girmiştir. Bu tezin amacı, Avrupa Birliği'nin temelini oluşturan ve Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerini yönlendirenanlaşmaların ve ilgili metinlerin çeviribilimin belli başlı kuramları ve uygulamaları çerçevesinde incelenmesidir. Tezin kapsamında üç temel çeviribilim uygulaması ele alınmaktadır. Bunlardan ilki, Avrupa Birliği metinlerinin metinsellik teması altında incelenmesi ve bu metinlerin metinsellik kuramının ölçütlerini ne kadar taşıdıklarınınsaptanmasından oluşmaktadır. İkinci olarak metinlerde hangi çeviri yöntemlerinin kullanıldığı araştırılmıştır. Birçok farklı çeviribilim kuramcısınınöne sürdüğü yöntemler incelenmiş, hukuk metinlerine özellikle uygun düşen, çevirmen Martin Weston'un yöntemlerinin kullanımı çevirilerde aranmıştır. Son olarak da hedef metinlerde eşdeğerlik araştırılmıştır. Bağlamsal bir çerçeve oluşturmak amacıyla, çeviribilim alanında birkaç temel eşdeğerlik kuramına yer verildikten sonra, çalışmada yer alan örneklerde belli başlı eşdeğerlik şekilleriaranmıştır. Bu çalışmada betimleyici bir yöntem kullanılmıştır. Konularla ilgili olarak önde gelen çeviri kuramcılarının görüşlerine yer verilmiş, bunlara örnek olarak da çeşitli Avrupa Birliği metinleri incelemeye alınmıştır. Tümevarımsal bir yaklaşım ile her bölümde yer alan incelemelerden sonra bir sonuç elde edilmiş, bu sonuçlar da Avrupa Birliği metinleri çevirisi hakkında genel bir görüşoluşturulmasını sağlamıştır. Sonuç olarak Avrupa Birliği metinlerinde çeviribilim kuramının ortaya koyduğumetinsellik olgusunun temellerini oluşturan yedi ögenin varlığı saptanmıştır. Araştırılan çeviri yöntemlerinden her birinin çeviri sırasında belli şekillerde ve belli kullanıldığı görülmüştür. Bunların kullanım şekli erek metnin özellikleri, çevirmenin amaçları ve hedef kitlenin beklentilerine göre farklılık göstermektedir. Avrupa Birliği metinlerinde eşdeğerlik araştırmasının sonucunda, metnin yapısına göre biçimsel veya işlevsel eşdeğerlik olduğu ve bunların gerektiği yerlerde, iletiden beklenen sonuç doğrultusunda farklı şekillerde boy gösterdiği gözlemlenmiştir.
Musa Carullah Bigiyef'in Dİvan-ı Hafız isimli eserinin kelime hazinesi bakımından incelenmesi

Musa Carullah Bigiyef tarafından Şirazlı Hafız'ın şiirlerinin şerh edildiği Divan-ı Hafız'ın kelime hazinesini tespit ettik. Bu kelime varlığından hareketle Kazan edebi Türkçesinin Osmanlı Türkçesi'ne yakınlığını ortaya koymaya çalıştık. Şirazlı Hafız'ın divanından seçme beyitlerin şerhinin yapıldığı bu eserin kelime varlığı 2902'dir. Üçüncü bölümün birinci maddesinde verdiğimiz 2547 kelime Osmanlı Türkçesiyle ses ve anlam bakımından ortaktır. Osmanlı Türkçesi'yle ses ve anlam bakımından ortak olan kelimelerin eserin Türkçe kelime hazinesine oranına baktığımıza %90, 44 rakamına ulaşılmaktadır. Osmanlı Türkçesi'yle anlam bakımından ortak olup ses değişimine uğrayan kelimelerin sayısı 123'tür. Bu değişiklikler Tatar ve Osmanlı fonolojisinin özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Bu kelime kadrosunun metnin kelime hazinesi içerisinde oranı %5.1'dir. Osmanlı Türkçesi'yle ses ve anlam bakımından farklı olan kelimeler, Osmanlı Türkçesi'yle hiçbir şekilde ortak değildir, Tatarcadır. Kazan şivesinin ağız özelliklerinin örnekleri olan bu kelimelerin sayısı 121'dir. Bu kelime kadrosunun metnin kelime hazinesi içerisinde oranı %4.99'dur. Yaptığımız çalışmada, Divan-ı Hafız şerhinin kelime hazinesiyle Osmanlı Türkçesi'nin kelime hazinesini karşılaştırdık ve bu mukayese sonucunda Kazan'da basılmış bir eserin İstanbul'da çok rahat bir şekilde okunduğunu ve anlaşıldığını ortaya konmuştur. Bunun tersini de düşünecek olursak, İstanbul'da basılmış edebi eserler de Kazan'da okunmakta ve anlaşılmaktadır
Kumuk Türkçesindeki atasözü ve deyimlerin anlam bilimi ve söz dizimi açısından incelenmesi

Kumuk Türkleri günümüzde Dağıstan Cumhuriyeti'nde yaşayan bir Türk topluluğudur. Kumuk Türkçesi, Türk lehçelerinin Kıpçak grubuna dahil edilmektedir. Çalışmamızda Kumuk Türklerinin atasözleri ve deyimleri anlam bilimi ve söz dizimine göre incelenmeye çalışılmıştır. Amacımız, Kumuk Türklerinin kavram dünyasını ve olaylara, durumlara, varlıklara bakış açısını tespit etmek, bu bakış açısının Kumuk Türkçesine nasıl yansıdığını göstermek ve Kumuk Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasındaki benzer ya da farklı söz dizimi özelliklerini ortaya koymaktır. Bu sebeple başvurabileceğimiz en önemli kaynaklar, bir toplumun ve dilin aynası niteliğinde olan atasözleri ve deyimlerdir. Çalışmamızda Kumuk atasözü ve deyimlerini ele alan iki farklı kitap ve bir makaleden yararlanılmıştır. Çalışmamız bir 'Giriş' ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde; Kumuk Türkleri, Kumuk Türkçesi, anlam bilimi ve söz dizimi hakkında açıklamalara yer verilmiştir. İkinci bölüm ise inceleme bölümüdür. Bu bölümde Kumuk Türkçesindeki atasözleri ve deyimler anlam bilimi bakımından incelenmiş, daha sonra söz konusu atasözleri ve deyimler söz dizimi özellikleri bakımından ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise, incelemelerde elde edilen sonuçlar aktarılmış ve yorumlanmıştır.
Negative polarity kimse and free choice bir kimse: A unified semantic analysis

Bu tezde, Türkçe ifade Kimse'nin anlambilimsel olarak; özelde ise, görünürde, iki ayrı Kutuplanma Birimi olan Olumsuz Kutuplanma ve Serbest Seçim Birimi Kimse'nin birleşik bir analizi amaçlanmaktadır. Kimse'nin iki yönlü bir kutulanma birimi olduğu gösterilmektedir. Özellikle, yalın Kimse'nin Olumsuz Kutuplanma birimi, Bir Kimse'nin Varoluşsal Serbest Seçim birimi olduğu gözlemlenmektedir. Chierchia (2013) benzer davranışları incelediği analizinde, Olumsuz Kutuplanma ve Serbest Seçim birimlerinin dilbilimsel olarak tek bir sınıfa; dolayısıyla, çok daha geniş çapta bir sınıfa ait olduklarını savunmaktadır. Germen, Romen ve Slav dillerini içeren bu çalışması ile, Olumsuz Kutuplanma ve Serbest Seçim birimlerinin birleşik bir analizini- Alternatif ve Güçlendirme-temelli Yaklaşımını - önermektedir. Bu teoriyi, Kimse'nin iki yönlülüğüne genişleterek, Olumsuz Kutuplanma ve Serbest Seçim davranışlarının bağlantılı olduğu düşüncesini Türkçe ile desteklemekteyim.
Oğuzname metin (1a-50b Varaklar arası) - dizin

Oğuzname Metin ( 1a - 50b Varaklar arası) - Dizin adlı çalışmanın, Giriş bölümünde Oğuznamelerin ve Oğuznamecilik geleneğinin, tarih içindeki oluşumundan ve öneminden bahsedilmiş, ayrıca teze konu olan Kazan Oğuznamesinin dil özellikleri çıkartılmıştır. Metin bölümünde, ele alınan Oğuzname Latin harfleri ile transkribe edilmiş ; her sayfa ve satır numarası satırların başında parantez içinde gösterilmiştir. Dizin bölümünde, metinde geçen kelimeler aldıkları tüm çekim ekleri ile sayfa ve satır numaralan belirtilerek verilmiştir. Sonuç bölümünde ise, bu eserin incelenmesi sonucunda elde edilen bazı düşüncelere yer verilmiştir. Çalışma esnasında yararlanılan kaynaklar, Kaynakça bölümünde yer almıştır.
İbni Abdirabbihin el-İkdul Ferid adlı eserinde taziye ve mersiye

İbni Abdirabbih'in 'el-İkd'ül-Ferid' adlı eseri Arap dili ve edebiyatı açısından çok değişik konular hakkında bilgi veren bir genel kültür ve ontoloji kitabı olarak değerlendirilmektedir. Bu konulardan biri de Arap dili ve edebiyatının temellerinden sayılan ve şiirin bir bölümünü oluşturan taziye ve mersiye konusudur. Bu eser özelinde taziye ve mersiye konusunda Türkiye de yeterince çalışma yapılmadığı görülmüştür. Bu çalışmada İbni Abdirabbih'in hayatı, eseri, edebi kişiliği ve 'el-İkdü'l-Ferid' adlı eserinin konularına özet olarak değinilmiştir. Eserde müstakil bir bölüm olarak geçen ve çalışmamızın da konusunu oluşturan 'taziye ve mersiye' konusu etraflıca ele alınmıştır. Taziye ve mersiye kavramlarının anlamları verilerek, taziye ve mersiyeye dair şiir ve nesrin cahiliye ve sonraki dönemlerde geçirdiği evreler ele alınmıştır. Eserde ilgili bölümde geçen ve genel olarak ölüm öncesi söylenen sözler, ölüm esnasında dile getirilen şiirler, ölümden sonra ifade edilen taziye ve mersiyeye dair Arapların dile getirdikleri nesir ve şiirlerin özellikleri geniş bir şekilde ele alınmış olup Arap edebiyatı açısından önemi vurgulanmış ve çalışma tamamlanmıştır.
Siirt Arap diyalektinde kullanılan atasözü ve deyimler üzerine bir çalışma

Tezimizde, Siirt Merkez ve Tom, Fırsef, Fıskın, Isnep ve Halenze gibi civar köyleri ile Tillo ilçesinde yaşayan Arapların, yerel Arap lehçesinde kullandıkları atasözleri ve deyimlerini konularıyla ele aldık. Bu bağlamda öncelikle Siirt'in tarihi, Arap dili ve Arap lehçeleri gibi konuları; akabinde Siirt Araplarını ve SiirtArapçasını; en son da tezimizin esas konusunu teşkil eden Siirt'te yaşayan Arapların atasözleri ve deyimlerini inceledik. Tezi hazırlarken söz konusu yerleşim merkezlerinde bir takım saha araştırmalarına da başvurduk. Böyleceunutulmaya yüz tutmuş Siirt Arapçasını bir nebze de olsa kayıt altına almaya ve özellikle de atasözleri ve deyimleri özerinde Siirt ve çevresinde konuşulan Arap lehçesinin zengin bir diyalekt olduğunu göstermeye çalıştık.
Alaçam ağzı

Türkiye'deki ağızlarla ilgili araştırmaların başladığı yıl 1867'dir. Türkiye Türkçesi ağızlarıyla ilgili olarak birçok araştırma yapılmasına karşın hala incelenmemiş/incelenememiş birçok bölge bulunmaktadır. Ağız araştırması olarak incelenmemiş alanlardan birisi de Samsun'a bağlı bir ilçe olan Alaçam ilçesidir. Bu sebeple Alaçam ilçesinin ağzını incelemeye karar verildi. Çalışma kapsamında Alaçam ilçesi merkez ve köylerinden 35 adet derleme yapıldı ve bu derlemelerin 27 tanesi teze alındı; bu derlemeler Ahmet Bican Ercilasun'un önerisiyle oluşturulan ve Türk Dil Kurumu'nun da benimsediği çeviri yazı işaretleri esas alınarak deşifre edildi. Çalışma 'Giriş', 'Ses Bilgisi', 'Şekil Bilgisi', 'Tartışma', 'Sonuç ve Öneriler', 'Metinler' 'Sözlük' 'Kaynaklar' bölümlerinden oluşmaktadır. İlk bölümde Alaçam'ın tarihi, coğrafyası, iklimi, nüfusu, eğitim ve iktisadi yapısı gibi ilçenin ağız yapısını etkileyebileceği düşünülen bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde de Prof. Dr. Mehmet Aydın'ın 'Aybastı Ağzı' adlı çalışması esas alınarak ayrıntılı ses bilgisi incelemesi yapılmıştır. Ses bilgisinin yanı sıra şekil bilgisi incelemesi yapılarak çalışma zenginleştirilmiştir. Metinler bölümünde çeviri yazı işaretleri kullanılarak derlemelerin deşifre edilmiş metinleri verilmiştir. 'Sonuç' bölümünde Alaçam ağzının Türkiye Türkçesi ağızlarındaki konumunu tespit edecek sonuçlar ortaya konmuş ve bulgular maddeler halinde verilmiştir. Sözlük bölümünde ise teze malzeme olan metinlerden hareketle ölçünlü Türkçe ile fonetik ve anlam açılarından farklılık gösterdiği düşünülen sözcükler bir araya getirilmiştir.
Yabancılara Türkçe öğretiminde efsane türü metinlerden hareketle kültür aktarımının değerlendirilmesi

Son yıllarda yabancı bir dil öğrenmek, hayati öneme sahip konulardan biri haline gelmiştir. Bununla birlikte yabancı dil eğitimi, dil öğretimiyle birlikte 'kültür öğretimi' ve 'kültürlerarası etkileşime yönelik eğitim' gibi kavramlara yönelmiştir. Bu yönelimin amacı, kültürlerarası etkileşimin arttığı günümüz şartlarında, farklı kültürlere mensup bireylerin sağlıklı iletişim kurabilmesi, kültürel farkındalık kazanmaları ve kültürel farklılıklara saygı duymayı öğrenmeleridir. Bu tez çalışmasında yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde, dil öğretimi ile birlikte kültür aktarımının da sağlanması durumu ele alınmıştır. Bu hususta, kültürel ögeleri içerisinde barındıran yazınsal metinlerin kullanımı üzerinde durulmuş ve bu metinlerde bulunması gereken kültürel ögeler belirlenmiştir. Bu amaçla efsane türünün kullanımı ve kültür aktarımını gerçekleştirme durumu değerlendirilmiştir. Efsanelerde yer alan kültürel ögelere dair gerekli incelemeler yapılmış ve bu efsaneler üzerinden örnek etkinlik çalışmaları oluşturulmuştur. Buradan hareketle çalışmamız, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi derslerinde -kültürlerarası yaklaşım uyarınca- metin çalışmalarının nasıl yapılabileceği, alıştırmalarla nasıl desteklenebileceğini ve gelecekte öğretim sürecine ne gibi eklemeler yapılması gerektiğini anlatmaya yöneliktir. Tez çalışmasının amacı, kültürlerarası eğitimin yabancı dil öğretimindeki önemi ile efsane türünün sahip olduğu kültürel unsurlardan yola çıkarak, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireylerde kültür aktarımını sağlamak amacıyla efsane türünün kullanımını değerlendirmek ve bu doğrultuda efsane odaklı ders materyali önermektir Bu tez çalışmasında, nitel araştırma yöntemi olan durum analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi içerik analizi ile yapılıp, veri toplama yöntemi olarak literatür tarama yöntemi ve doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu yöntemle, Türk efsaneleri içerisinde kültür aktarımına katkı sağlayabilecek efsaneler incelenmiş ve bu efsanelerde kültür öğretimine yönelik olarak; toplumsal normlar, özel günler, tarihi değerler, örf ve adetlere dair mesajları saptamaya yönelik kaynak taraması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ele alınan 10 adet efsane; konuyla alakalı örnek çalışmalar ve Avrupa Birliği Ortak Öneriler Çerçeve Programında yer alan sosyokültürel ögelerden hareketle oluşturulan tablo kapsamında incelenmiştir. Söz konusu kültürel olgular ayrıntılı olarak ele alınıp bunlara dair örnekler verilerek bu bulgulara dönük önerilerde bulunulmuştur. Dil öğretiminin kültür öğretimiyle bir bütünlük oluşturduğu ve bu sayede anlamlı bir öğrenmenin gerçekleşeceği sonucuna ulaşılmış olup, kültür öğretiminin sağlanması amacıyla da yazınsal metinlerden yararlanmanın gerekliliği ortaya konulmuştur. Yazınsal bir metin türü olan efsanelerin sahip olduğu kültürel motifler sebebiyle kültür aktarımında gerekli yeterliliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları dil öğreticilerine, kültür aktarımında efsane türünden de faydalanılabileceği konusunda yol gösterici olacaktır.
Yaşar Kemal'in Kuşlar'da Gitti adlı eserinde devrik yapı

Bu çalışmada, Yaşar Kemal'in 'Kuşlar da Gitti' adlı eserindeki cümleler, teker teker incelenmiş, devrik yapılı olanları tespit edilmiştir. Bu devrik yapılı cümleler fişlendikten sonra kendi aralarında bir tasnife tabi tutulmuştur. Bu çalışmada amacımız Yaşar Kemal'in, zikredilen eserinden yola çıkarak, devrik cümlenin Türkçe dilbilgisi içerisindeki konumunu tespit etmektir. Bu tespiti gerçekleştirebilmek için yazımınızın bibliyografya kısmındaki adlarını belirttiğimiz Türkçe dilbilgisi ve devrik cümle konulu eserlerden faydalanılmıştır. 'Kuşlar da Gitti' adlı eserdeki devrik cümleler kendi aralarında şu şekilde tasnif edilmiştir: A-) Özne dolayısıyla devrik cümleler B-) Yer tamlayıcısı dolayısıyla devrik cümleler 1-) Yönelme hali ekli tamlayıcı almış cümleler 2-) Bulunma halindeki almış tamlayıcılı cümleler 3-) Ayırma halindeki almış tamlayıcılı cümleler C-) Nesne dolayısıyla devrik cümleler D-) Zarf tümleci dolayısıyla devrik cümleler E-) Tamlama unsurlarının sıralanmasında devrildik olan cümleler 1-) İsim tamlamalanndaki unsurlar dolayısıyla devrik cümleler 2-) Sıfat tamlamalanndaki unsurlar dolayısıyla devrik cümleler Çalışmamızın sonunda, zamanın önde gelen yazarları arasında yapılmış devrik cümle tartışmalarına da yer verdik. Sonuç olarak ifade edecek olursak, Yaşar Kemal bu eserinde %15 oranında devrik cümle kullanmıştır. Bu durum yazarın, zannedildiğinin aksine, devrik cümleyi çok da fazla kullanmadığını göstermektedir. 111
Vaz ilmi ve unkudu'z-zevahir / Ali Kuşçu

Vaz tartışması kaynağı itibariyle, lafız-anlam ilişkisi sorunu üst başlığındadeğerlendirilmesi gereken bir tartışmadır. Çünkü bütünüyle bir dil tartışması olan işaretisimleri vb. lafızların gösterdiği anlamın niteliği sorunundan doğmuştur. İci tarafından kaleme alınan ve tartışmanın ilk kez diğer disiplinlerden bağımsız bir biçimde ifade edildiği eser olan er-Risaletü'l-vaziyye'de lafızlar, vaz olundukları anlamınniteliğine bağlı olarak tasnif edilmiştir. Bu tasnif, daha önce dilciler tarafından üretilen isim, fiil, harf, işaret ismi, zamir vb. genel isimler üzerinden yapılmıştır. Bu anlamda İci, kendisine kadar gelen bilimsel birikimin araçlarını kullanmış ve sürmekte olan lafız-anlam ilişkisitartışmasına vazı merkeze alarak yeni bir açılım getirmiştir. Bu açılımın anlamı şudur: Daha önce Sarf ve Nahiv tarafından, lafızların muhtelif bakımlardan teorik çerçevesi çizilmişti. İcibu eserinde, sözlüklerde kaydedilen dilin söz varlığının teorik çerçevesini çizmiştir. Sözlükbilim, tek tek kelimelerin hangi anlamın karşılığı olarak vaz edildiğini tespit etmektedir. Nitekim sözlüklerde kaydedilen şey de budur. İci ise, bu tikel vazların hangi geneldurumlar altında gerçekleştiğini, dilcilerin ürettiği isimlerin vazlarını sorgulayarak yapmıştır. İci sonrası süreç büyük ölçüde söz konusu eserin yorumları şeklinde sürmüştür. Bu yorumlar, tartışmaya şüphesiz önemli katkılar sağlamışlardır. Bu anlamda Seyyid Şerif veTaftazani'nin tartışmalarını, vaz meselesinin içerik ve derinlik olarak gelişimine yaptığı katkıbakımından, özellikle vurgulamalıyız. Ancak bunlar, mesele bazında ve ayrıntıda kalmıştır. Unkud, vaz tartışmasının gelişimine yaptığı katkı bakımından, İci'nin yorumcularındanbüyük oranda ayrılmaktadır. Bunun en önemli nedeni, eserin iç düzenidir. Buna göre Kuşçuİci'nin yaptığı gibi, lafızları tasnif etmemektedir. Bilakis İci'nin yaptığı tasnifin ardında yatanvaz olgusunu konu haline getirmektedir. Kuşçu'nun bu adımı, bize göre, vazın bilimleşme sürecinde atılmış en büyük adımdır. Kuşçu vazı bağımsız bir bilim olarak tanımlamamıştır ancak Unkud'da yapılan şey, içerik olarak, vazı bilimleşme sürecine sokmaktan ibarettir. Nitekim Kuşçu sonrası Osmanlıdüşünürleri, vazı bağımsız bir bilim olarak görmüş ve tanımlamışlardır.
Türkiye Türkçesindeki algı eylemlerinde görülen eğretilemeler

Bu çalışma, Türkiye Türkçesindeki algı eylemlerinde görülen kavram eğretilemelerini açıklamaktadır. Alanyazında yapılan diğer çalışmalardan hareketle, algı eylemlerindeki anlam genişlemeleri, anlamsal haritalamalar açıklanmış ve eylemler türlerine göre kategorilenmiştir. Bu sayede Türkiye Türkçesindeki algı eylemlerinin hangi anlam alanlarıyla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Çalışmada öncelikle alanyazında yapılan karşılaştırmalı dil çalışmaları ve bakış açıları sunulmuştur. Ardından kuramsal çerçevede ele alınan çalışmalar betimlenmiş, algı eylemleri ve anlamsal yapıları açıklanmıştır. Bulgular kısmında toplanan veriler incelenmiş ve analizler yapılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde edinilen bilgiler doğrultusunda Türkiye Türkçesindeki algı eylemlerinde görülen eğretilemeler üzerine nihai bir değerlendirme yapılmıştır. İstatiksel bilgiler ile birlikte eylemlerde görülen anlam genişlemeleri ve Türkiye Türkçesi'ndeki algı eylemleri arasındaki hiyerarşi aydınlatılmaya çalışılmıştır.