Ulusal futbol takımlarının deplasman ve kendi sahalarındaki performans kararlılığının analizi

Futbolda performansı belirleyen önemli unsurların teknik ve taktik yetenekler olduğu yaygın olarak düşünülmektedir. Futbol maçlarında genel performansı genellikle oyuncuların teknik ve becerisel özellikleri belirler (Rampinini ve ark. 2009). Takımlar üzerinde performansın çok yönlü geliştirilebilir ve gözlemlenebilir aktiviteleri müsabaka analizinin geri bildiriminden yararlanmakla mümkün olabilmektedir. Bu anlamda 2013- 2014 Türkiye futbol sezonunda Spor Toto Süper Lig'e yükselen ve ligden düşen futbol takımlarının deplasman ve ev sahibi maçlarındaki teknik ve taktik performans kararlılığının analizi araştırmanın ileri amacını oluşturmuştur. Mevcut araştırmaya Süper Lig'e yükselen üç takım ve ligden düşen üç takım dahil edilmiş ve performans belirlemede teknik beceri ve taktik aksiyonlara yönelik belirli değişkenler bilgisayar kontrollü ''MathBall'' video analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Takımların ev sahibi ve deplasman müsabakalarında sergilenen çeşitli performans verilerinden; paslar, önemli paslar, isabetli paslar, toplam şut, isabetli şut, köşe vuruşu, serbest vuruş, faul, hava topları becerisi, ikili mücadele, topla mesafe katetme, ceza alanına isabetli top, ceza alanı çevresinde topla oynama, ceza alanı içinde topla oynama ve gol skoru teknik ve becerisel parametreler olarak belirlenmekle birlikte diğer parametrelerden; topa sahip olma oranı %, hızlı hücum, top kapmalar, hücum bölgesinde topla oynama, savunma alan kullanımı %, orta alan kullanımı %, hücum alanı kullanımı %, sol kanat kullanımı %, sağ kanat kullanımı % değişkenleri ise taktiksel anahtar performans göstergeleri olarak belirlenmiştir. MathBall video analizinden elde edilen verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS 20.0 istatistik programından yararlanılmıştır. Ev sahibi ve deplasman müsabakalarının karşılaştırmalı performans değerleri tek tek takım bazında incelendiğinde verilerin normal dağılım göstermediği, düşen ve çıkan takımlar olarak toplu incelendiğinde ise verilerin normal dağılım gösterdiği ''shapiro-wilk'' istatistik testi ile anlaşılmıştır. Bu nedenle her bir takım için ev sahibi ve deplasmanda sergilenen teknik-taktik performans değerleri karşılaştırılırken ''Wilcoxon'' testi, düşen ve çıkan takımların performans değişkenlerinin karşılaştırılmasında ise bağımsız örneklem ''t-testi'' kullanılmıştır. Ayrıca takımların ev sahibi ve deplasman performans oranlarının karşılaştırılmasında oran testi uygulanmıştır. Süper Lig'e yükselen takımlar ile ligden düşen takımların ev sahibi ve deplasman maçlarına yönelik verilerin karşılaştırmalı analizinde yükselen takımlardan sırasıyla Balıkesirspor için iç saha ve deplasman maçları arasında anlamlılık gösteren parametreler; topa sahip olma oranı %, önemli paslar, toplam şut ve isabetli şut (p<0.05), İstanbul BBSK için anlamlılık gösteren parametreler; önemli paslar, faul ve topla mesafe katetme (p<0.01, p<0.05), Mersin İdmanyurdu takımında ise anlamlı farklılık gösteren parametrelerin paslar ve önemli paslar olduğu istatistiksel açıdan tespit edilmiştir (p<0.05). Süper Lig'e yükselen her üç takımda da ev sahibi olduğu müsabakalarda ortak ayırt edici anlamlı farklılık gösteren parametrenin ''önemli paslar'' parametresi olduğu görülmektedir (p<0.05). Bununla birlikte ev sahibi ve deplasman maçları olarak ayırmaksızın sezon boyunca oynanan müsabakalarda Süper Lig'e yükselen takımlar ile Süper Lig'den düşen takımların karşılaştırmasında teknik beceri ve taktiksel parametrelerden; topa sahip olma oranı %, paslar, isabetli paslar, hücum bölgesinde topla oynama, rakip ceza alanına isabetli top, rakip ceza alanı içinde topla oynama, orta alan kullanımı %, rakip ceza alanı çevresinde topla oynama, toplam şut, isabetli şut, hızlı hücum, faul ve ikili mücadele göstergeleri Süper Lig'e yükselen takımlar lehine anlamlı bulunmuştur (p<0.01),(p<0.05). Diğer performans parametrelerinden savunma alan kullanımı % ve sağ kanat kullanımı % değişkenleri ise Süper Lig'den düşen takımlar lehine (p<0.01) düzeyinde anlamlıdır. Özetle Süper Lig'e yükselen başarılı takımların ligden düşen takımlara oranla hem ev sahibi oldukları maçlarda ve hem de deplasman müsabakalarında sergilenen teknik beceri ve taktiksel performanslarının iç saha ve deplasman fark etmeksizin tutarlılık sergilediği bunun yanı sıra oyuna özgü teknik ve taktik performans ölçütlerinin tümünün müsabakalara yansıtılmasının başarı açısından gerekliliği istatistiksel açıdan desteklenmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgu ve sonuçların antrenörler ve performans tanımlayıcılara takımları başarı ve başarısızlığa götüren teknik beceri ve taktik aktivitelerin nelerden oluştuğuna dair ipuçları vermesi ve bu yönde antrenörlere faydalı istatistiksel veriler sunması açısından katkıda bulunacağı düşünülmektedir.