turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Limited şirketlerde pay devri

'Limited Şirketlerde Pay Devri' işlemi, kişisel ögelerin daha yoğun olduğu ve ülkemizde kurulması en çok tercih edilen bir sermaye şirketi türü olan limited şirketlerin mevzuatta pay devri ile ilgili olan hükümleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girmesi sonucu birçok yönden önemli değişikliğe uğramıştır. Kanun koyucu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda limited şirketin kendine özgü yapısını, her ne kadar anonim şirketin yapısına yakınlaştırsa da yine de söz konusu bu özgün yapıyı korumak istemiş, bu anlayış limited şirkette pay devri konusuna da aynı ölçüde etki etmiştir. Çalışmamın ilk bölümünde limited şirketlerde pay kavramı ve payın temel özellikleri açıklanmıştır. İkinci bölümde ise taahhüt işlemi ve bu işlem özelinde uygulamada sık rastlanılmayan bir sözleşme türü olarak pay devri vaadi sözleşmesi birçok yönden ele alınmıştır. Son bölümde ise; tasarruf işlemi, pay devri sözleşmesi ve ortaklığın pay devri ile kazanılması süreci değerlendirilmiştir. Bölümleri ve içeriklerini oluştururken doktrinde tartışmalı noktalara değinilmiş, karşıt görüşlere de yer verilmiştir. Aynı zamanda Yargıtay'ın da limited şirketlerde pay devri konusunda vermiş olduğu çeşitli kararlara vurgu yapılmıştır. Çalışmada, konuların birbiriyle olan sıkı bağı ve ihtimaller üzerine ortaya çıkabilecek farklı sonuçlar irdelenmiştir. Özellikle limited şirketlerde pay devrine dair getirilen şekil şartı, esas sözleşmeye eklenebilecek hükümler ile ilgili devrin sınırlandırılması, şirket genel kurulunun devir işlemindeki rolü ve devrin onaylanmaması halinde ilgili ortağın hakları gibi pay devri işlemini direkt etkileyen konular üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur.
Üçüncü kişi yararına sözleşme

Üçüncü kişi yararına sözleşme, Türk Borçlar Kanunu'nun 129. maddesinde düzenlenen genel bir kavramdır. Sözleşme tarafları bu sözleşme ile bir üçüncü kişiyi yararlandırmayı amaçlar. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin temel ortaya çıkış biçimleri olan eksik üçüncü kişi yararına sözleşme ve tam üçüncü kişi yararına sözleşmenin varlığı, sözleşme tarafı olmayan üçüncü kişiye bir alacak hakkı sağlanıp sağlanmadığına göre tespit edilir. Kanun koyucu üçüncü kişi yararına sözleşmeyi genel bir kavram olarak dar bir hüküm ile düzenlemiştir. Bu nedenle hüküm uygulamada ortaya çıkan pek çok hukuki soruna çözüm sunamamaktadır. Bu çalışma, genel nitelikli hükümlerin, özel sözleşme türlerine ait hükümlerin ve diğer üçlü ilişkilere ait hükümlerin kıyasen; yabancı hukuk düzenlerinde getirilmiş çözümlerin ise yorum yoluyla uygulanması ile bu hukuki sorunlara çözüm bulmayı amaçlamaktadır.
Ceza muhakemesi hukukunda tutuklama

Suçlu olduğu konusunda kesin bir hüküm bulunmayan ancak, suçu işlediği yönünde kuvvetli şüphe bulunan kişinin ceza muhakemesinin gerçekleştirilebilmesi ya da muhtemel bir mahkumiyetin ileride yerine getirilebilmesi için hakim kararı ile geçici olarak hürriyetinin sınırlanması olarak tarif edebileceğimiz tutuklama kurumu ceza muhakemesi hukukunda önemli koruma tedbirlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Koruma tedbirlerinden biri olan tutuklamadan beklenen amaç; sanığın yargılama sırasında el altında bulunmasını, ceza yargılaması organlarının yargılama konusu olayı ve buna ilişkin olguları karartılmadan sağlıklı bir biçimde saptamasını ve cezanın yerine getirilmesini sağlamaktır. Tutuklama tedbirinin kişi hürriyetini ağır bir biçimde sınırlandırması ve ağır bir tedbir olması nedeniyle tedbire karar verilmeden önce özenli ve dikkatli olunmalıdır. Tedbire hükmedilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olgular ile birlikte şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ile delillerin karartılması hususunda kuvvetli şüphe bulunmalıdır. Bu şartların gerçekleşmesi durumunda ayrıca tutuklama ile verilmesi beklenen ceza ve güvenlik tedbiri arasında orantılılık bulunmasına da dikkat edilmelidir. Güdülen amaca ulaşmak için bireye daha az yükümlülük getiren birey hak ve özgürlüklerine daha az müdahale sonucunu doğuran daha hafif bir tedbir ile aynı amaca ulaşmak mümkün ise bu hafif tedbir ile yetinilmelidir. Bu bağlamda tutuklamanın alternatifi olarak adli kontrol tedbiri karşımıza çıkmaktadır. Adli kontrol kurumu kişiyi özgürlüğünden yoksun kılmamakla birlikte verilen yükümlülüklerle gözlemeyi ve denetlemeyi olanaklı kılmaktadır.
Polybios'un karma anayasa kuramı üzerine tarihsel bir inceleme

Araştırmanın temel amacı Yunanlı tarihçi ve siyasal düşünür Polybios'un 'Karma Anayasa Kuramı'nı tarihsel bir perspektifle incelemektir. Kuramını oluştururken Polybios'un Akhaia Birliği'nin bir memuru olarak kendi tecrübelerinden ne ölçüde faydalandığı, Platon ve Aristoteles gibi öncüllerinin siyasal düşüncelerinden ne kadar etkilendiği, Roma'daki tutsak olarak geçirdiği yıllardaki gözlemleri ve Roma'daki aristokrat çevresinin düşünceleri üzerindeki etkilerinin neler olduğunu açıklamaktır. Araştırmanın temel kaynağı ise bizzat Polybios'un Historiae adlı 40 kitaplık eseridir. Özellikle de siyasal düşüncelerini ve kuramını açıkladığı, eserin VI. kitabı temel kaynak metnini oluşturur. Polybios'un kuramının düşünsel temellerini tespit açısından Platon'un Politeia, Politikos ve Nomoi adlı eserleri ikinci sırada yer alır. Aynı şekilde Polybios'u etkileyen ikinci düşünür olan Aristoteles'in Politika adlı eserinin III. kitabı da önemlidir. Gerek Polybios'un Karma Anayasa Kuramının Roma siyasal düşüncesi üzerindeki etkisini ortaya koyması, gerekse Polybios'un VI. kitabındaki kayıp bölümlerin eksikliklerinin giderilmesi bakımından Cicero'nun De Re Publica ve De Legibus adlı eserleri de temel kaynaklar arasında yer alır. Historiae adlı eserinin VI. kitabını tamamen siyaset kuramına ayıran Polybios anayasaları basit ve karma anayasalar olmak üzere iki grupta toplar. Krallık, aristokrasi, demokrasi ve bunların bozulmuş biçimleri olan tiranlık, oligarşi ve oklokrasi basit anayasalardır. Monarşik, aristokratik ve demokratik unsurların dengeli bir biçimde bir araya getirildiği komplike anayasalar ise karma anayasadır. Yunan kent devletlerinin çoğunda basit anayasalar uygulanmaktadır. Sparta, Girit, Kartaca anayasaları ise karma anayasalardır. Ancak karma anayasanın en güzel örneği, MÖ 220- 167 yılları arasında olgunluk dönemini yaşayan Roma anayasasıdır. Aslında Polybios anayasalar ve rejimlerin dönüşümüne ilişkin genel bir teori ortaya koymaya çalışmıştır. Bunu yaparken kendisinden önce Yunan kent devletlerinden hareketle ortaya konulmuş teorik düşünceleri özümsemiş; kuramını emperyal bir devlete dönüşen Roma üzerinde test etmiştir. Biyolojik bir modelden yola çıkan Polybios, ampirik bir tutum sergilemiştir. Olgusal verilerini Roma tarihinden toplayan Polybios, tam bir siyaset bilimci gibi çalışmış; genel geçer siyaset yasalarına ulaşmayı hedeflemiştir. Bu bakımdan Polybios'un hem bir tarihçi hem de siyasal düşünür olarak Antikçağ yazarları arasında özel bir yeri vardır.
Türk Vergi Hukuku'nda vergi ziyaı kabahati

Türk Vergi Hukuku'nda Vergi Ziyaı Kabahati başlıklı bu çalışmada, Kabahatler Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile birlikte, söz konusu Kanun'un vergisel bir kabahat niteliği taşıyan mali nitelikli fiillere ve özellikle kişinin malvarlığı ile hukuki durumunu etkileyen vergi ziyaı kabahatine olan etkisi doğrultusunda vergi ziyaı kabahati ele alınmıştır. Bu bağlamda ilk bölümde suç ve kabahat kavramlarının tanımı yapılmış ve bunlar arasındaki farklar ile Vergi Usul Kanunu kapsamında düzenlenen vergi suçları ve kabahatleri genel hatlarıyla incelenmiştir. İkinci bölümde çalışmamızın konusu itibariyle, vergi ziyaı kabahati detaylı bir şekilde ele alınarak, vergi ziyaı kavramı ve tanımı, kabahatin unsurları, kabahati oluşturan fiiller ve kabahatte sorumluluk incelenmiştir. Üçüncü bölümde, vergi ziyaının ortaya çıkarılması, ceza kesme usulü ve bu kabahate uygulanacak yaptırıma yer verilmiştir. Son bölümde ise vergi ziyaına karşı başvuru yolları ve yaptırımı ortadan kaldıran haller incelenmiştir
Diplomatik temsilcinin yargı bağışıklığı

Bu çalismada, diplomatik temsilcilere taninan yargi bagisikliginin kapsamini tayineçalistik. Bu kapsami tayin edebilmek için, öncelikle yargi bagisikliginin anlami ve niteligi üzerinde durup, diplomatik temsilcinin yargi bagisikliginin nasil bir tarihsel gelisim süreci geçirdigi ve kabul edilmesindeki gerekçeyi ortaya koymaya çalistik. Diplomatik temsilcinin yargi bagisikliginin ne zaman baslayip ne zaman sona erdiginiinceledikten sonra, diplomatik temsilcinin bu süre içerisinde faydalandigi yargi bagisikliginin neleri kapsadigi üzerinde durduk. Yaptigimiz bu çalismada, sonuç olarak, diplomatik temsilcilere taninan yargi bagisikliginin devletler arasindakidiplomatik ilişkilerin etkin sekilde yürütülmesini sagladigi ve bu nedenle uluslararasialanda baris ve isbirligine hizmet ettigi, ancak diplomatik temsilci hakkinda yargilamayapilmamasinin hakkaniyete aykiri sonuçlar dogurabilecegi gerekçesiyle sinirlanmasigerektigi kanaatine ulastik.
Uluslararası Göç Hukukunda çocuklar ve hukuki statüleri

Bu çalışmanın amacı sığınma amacıyla göç hareketlerine katılan çocuklara Türkiye'de sağlanacak statülerin incelenmesidir. Bu kapsamda öncelikle göç kavramları incelenmiştir. Sonrasında yabancılar mevzuatı ve çocuk mevzuatı beraber irdelenmiş ve konu özelinde değerlendirmeler yapılmıştır. Bunun yanında uluslararası çocuk sözleşmeleri ve sığınma sözleşmeleri incelenmiştir. Özellikle statüler arasındaki farklar ve eksiklikler belirtilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur.
İş sözleşmesinin işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle feshi

İş sözleşmesinin işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle feshi konulu yüksek lisans tez çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde iş sözleşmesinin tanımı - unsurları ve hukuki niteliği, iş sözleşmesinin kurulması ve sona ermesi incelenmiş, ikinci bölümde çalışmamızın asıl konusu olan iş sözleşmesinin işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle feshi incelenmiş, üçüncü bölümde, haklı nedenle fesih hakkının kullanılması, ispat yükü, feshin hukuki sonuçları ve haksız fesihten bahsedilmeye çalışılmıştır.
Türk Rekabet Hukukunda uzlaşma prosedürü

Uzlaşma müessesinin uygulanma amacı olan etkin ve hızlı bir şekilde uyuşmazlık çözümlenmekte bu esnada kaynakların optimal kullanımı sağlanmaktadır. Bu durum usul ekonomisinin bir görünümünü oluşturmaktadır. 4054 sayılı Kanun'un 9 /3'te devam eden bir incelemenin Kurum ile teşebbüslerin ortak bir çözümde buluşarak anlaşması halinde uyuşmazlığın erken bir aşamasında sona erdirilmesine olanak sağlaması uzlaşma müessesi açısından uygulama alanı bulamamıştır. Tasarı'nın geçici 6'ıncı maddesinde düzenlenen uzlaşma kurumu ile prosedürün kanuni çerçevede uygulanması olanaklı hale gelebilecektir. Türk rekabet mevzuatına yeni bir usul kazandıracak olan uzlaşmaya ilişkin Tasarı düzenlemesinin yakından ilişkili olduğu pişmanlık programı ve ceza yönetmeliği mekanizmalarıyla birlikte uygulama alanı bulup bulamayacağı, bu bağlamda uzlaşma müessesesine ihtiyaç olup olmadığı hususunda karşılaştırılmalı olarak açıklamalara yer verilmiştir. Çalışmada uzlaşma müessesi kavramı, prosedürün çerçevesinin çizilmesi, uzlaşma prosedürünün Türk rekabet mevzuatının bütünü içine yayılması edilmesi ve ülke uygulamaları ile doktrinde yer alan değerlendirmeler çerçevesinde ele alınmıştır. Bu kapsamda uzlaşma kurgusunda hangi bileşenlere yer verileceği, tasarıda öngörülen uzlaşma müessesesinin mehaz Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri uygulamalarından nerelerde ayrıştığı, sürecin nasıl işletileceği ve yönetileceği, halihazırda bulunan ve planlanan düzenlemeler eşliğinde fiili uygulama alanı bulup bulamayacağı hususlarında, özellikle sürece ilişkin ikincil düzenlemeler ayağında açıklamalarda bulunulmuştur. 4054 sayılı Kanun'un Taslak metni ile AB mehaz hukukunun karşılaştırılmalı bir analizine yer verilerek uygulamada karşılaşılabilecek sorunlar ve bu sorunların çözümleri hususunda önerilere yer verilmiştir.
AB direktifleri ve Türk İş Hukukunda iş sağlığı ve güvenliğinde işverenlerin yükümlülükleri ve işçilerin hakları

İş sağlığı ve güvenliğinde işverenlerin yükümlülükleri ve işçilerin hakları konusu, Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de son derece önemlidir. Yarım yüzyılı aşkındır üye olmayı beklediğimiz Avrupa Birliği, iş sağlığı ve güvenliği alanında önemli mevzuat değişiklikleri yaparak bu konuda oldukça ileri düzeyde çağdaş normları kabul etmiş ve uygulamaya sokmuştur. Avrupa Birliği, üye ülkelerde iş sağlığı ve güvenliği alanındaki dağınık ve birbirinden kopuk haldeki mevzuat değişikliklerini birbirine yakınlaştırmak ve uyum sağlamak için başta 89/391 sayılı Çerçeve Direktif olmak üzere, iş sağlığı ve güvenliği alanında çok sayıda bireysel direktifi kabul etmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2003 yılında yürürlüğe girmesinden sonra ülkemiz çalışma hayatı mevzuatında da birçok yönetmelik yürürlüğe girmiştir. Daha önce tüzüklerle düzenlenen çalışma hayatı mevzuatı yerini yönetmeliklere bırakmıştır. Bunun başlıca nedeni yönetmeliklerin hazırlanması ve yürürlüğe girmesi sürecinin daha hızlı olmasıdır. Ancak bu konuda başta İş Sağlığı ve Güvenliği Çerçeve Yönetmeliği olmak üzere birkaç yönetmeliğin Danıştay tarafından iptal edilmesi, uygulamada bir takım sıkıntıların yaşanmasına yol açmıştır. Bu sıkıntılar yapılacak yasal değişikliklerle aşılmaya çalışılmaktadır. Çalışmada Türkiye'nin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının Avrupa Birliği Direktiflerine uyum düzeyi ele alınmaktadır.
Ceza muhakemesinde adli kolluk ve soruşturmadaki rolü

Devletin asli görevlerinden biri kamu düzenini sağlamaktır. Bu görevi yerine getirmek için devletin elindeki en önemli araç ise kolluktur. Kolluk, kamu düzenini sağlamak adına öncelikle suçları önlemek ile yükümlüdür. Bu görevi icra eden kolluk birimine 'idari kolluk' denir. Eğer suçun önüne geçilememiş ve bir şekilde suç meydana gelmişse, bu kez işlenmiş suçların aydınlatılması, delillerin toplanması ve suçun faillerinin bulunup adli makamlara teslim edilmesi gerekir. Zira bu husus da kamu düzeninin sağlanması ve ceza adaletinin tesisi için gereklidir. Suç işlendikten sonra suçun aydınlatılması ve suçun faillerinin yakalanıp adli makamlara teslim edilmesi için delil araştırması yapan, teknik bilgiye sahip, uzman kolluk personeline 'adli kolluk' denir. Ülkemiz ceza muhakemesi sisteminde yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreye ise soruşturma denir. Soruşturma, muhakemenin çok önemli bir aşamasıdır. Zira yargılamanın yapıldığı kovuşturma evresinin sonunda verilecek hükmün adil ve hukuka uygun olması, iyi yapılmış bir soruşturmaya ve bu soruşturma sonucunda ortaya konacak delillere bağlıdır. Cumhuriyet savcısı soruşturma evresinin yöneticisi konumundadır. Adli kolluk ise Cumhuriyet savcısının yardımcısıdır. Ceza muhakemesi sisteminde çok önemli bir yeri olan soruşturma evresinin en önemli iki süjesi Cumhuriyet savcısı ve adli kolluktur. Her ne kadar Cumhuriyet savcısı soruşturma evresinin yöneticisi konumunda olsa da adli kolluk adeta Cumhuriyet savcısının sahadaki elidir ve uygulamada birçok işlem Cumhuriyet savcısının gözetiminde adli kolluk tarafından yerine getirilir. Bu sebeple adli kolluğun soruşturmadaki rolü de çok önemlidir. Bu çalışmada ülkemizdeki adli kolluk yapılanması ve adli kolluğun soruşturmadaki görev ve yetkileri ile adli kolluğun etkin soruşturma yükümlülüğü ve denetlenmesi konularına yer verilecektir.
İnsanlığın ortak mirası ve Antarktika'nın hukuksal statüsünün belirlenmesi

Antarktika, Antarktika Antlaşması temelinde oluşturulan Antarktika Antlaşması Sistemi çerçevesinde yönetilmektedir. Uluslararası deniz yatağının insanlığın ortak mirası olduğunu öngören Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 1982 yılında kabul edilmesiyle birlikte, insanlığın ortak mirası kavramının Antarktika'ya da uygulanması tartışılmaya başlanmıştır. Antarktika'nın tabi olduğu hukuksal rejimle ilişkili olan bu tartışmalar, özellikle Antarktika Sorusu gündem maddesi kapsamında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nezdinde cereyan etmiştir. Bu çalışmada, 'Antarktika insanlığın ortak mirası mıdır? sorusu üzerinden yola çıkılarak, kıtanın hukuksal statüsünü belirlemek amaçlanmıştır. Antarktika'nın hukuksal statüsünün belirlenmesinde ise mekansal açıdan ülkesel egemenlik, vesayet altındaki ülke, res nullius ve res communis olarak sıralayabileceğimiz dört temel rejim üzerinden hareket edilmiştir.
Kent hukukunun ekonomi politiği: Türkiye örneği

Çalışmanın amacı, küresel ölçekte değişim değeri ve rekabetteki yeri ile tanımlanmaya başlayan kentlerin birikim açısından barındırdığı olanakları ve bu olanakların sermaye kesimi lehine kullanımını imkan dahiline sokan hukuki düzenleme sürecini araştırmaktır. Bu araştırmayı ise Düzenleme Okulu'nun kavramsal çerçevesinden yararlanarak normlardan yola çıkarak değil normların düzenlediği ilişkilerin bilgisi ile yapmayı hedeflemiştir. 1980 sonrasında başlayıp 2000'li yıllarda etkisi belirginleşen neo-liberal dalga, kurumları ve pratikleri ile hukuki dönüşüme yön vermeye devam etmektedir. Kentsel süreçleri de etkileyen bu dönüşüm, birikimin verili yer ve zamandaki gereklerine uygun biçimleri yaratmaktadır. Sınıf mücadelesi ile şekillenen süreç, metalaştırma ve piyasa menfaatinin toplum menfaatinin üstüne çıkması ile sonuçlanmakta ve etkilerini kentsel alanda en belirgin biçimiyle göstermektedir. Çalışmada emeğin kazanımlarının tasfiyesinin sosyal hakları zayıflatırken beraberinde devletin kamusal işlevlerini de zayıflattığı vurgulanarak çeşitli hukuki biçimler altında görünür olan idari karar ve örgütlenme biçimlerinin de dönüştüğü ortaya konmaktadır. Devlet alanı içerisinde sermayenin temsilinin artması ve bunu mümkün kılan dönüşümler kentlerinde, toplumun çoğunluğunu oluşturan emekçi kesimlerin talepleri yerine piyasanın istikrarlı işleyişini güvence altına alacak şekilde yapılandırmaya başlamıştır. Tezde kente ilişkin hukukun dönüşümü de bu bağlamda teknik bir süreci ifade etmeyip anılan sürecin bir uzantısı olarak ele alınmıştır.
Marka Hukukunda birlikte var olma

Mülkiyet hakkını göstermek için mallara konulan işaretler, gelişen ticaret ile birlikte işletmelere ait mal ve hizmetleri ayırt etmeye yarayan modern marka haline gelmiştir. Marka sahipleri, kendilerine ait mal ve hizmetleri diğer işletmelere ait mal ve hizmetlerinden ayırt etmek için farklı markalar kullanmıştır. Her markanın farklı işaretlerden müteşekkil olması sonucunda, her işaretin yöneldiği mal ve hizmetlerde tek marka hakkı yaratabileceği kabul edilerek markada teklik ilkesi benimsenmiştir. Markada teklik ilkesi, her bir markanın yöneldiği mal ve hizmetlerde tek olmasını ifade eder. Ancak günümüzde belirli koşullar altında aynı ya da benzer mal ve hizmetlere yönelmiş, aynı ya da benzer markaların piyasada birlikte var olabileceği kabul edilmeye başlanmıştır. Markaların piyasada birlikte var olması üç şekilde ortaya çıkabilir. İlki, tarafların kendi iradeleri ile piyasada birlikte var olmayı tercih etmeleridir. İkincisi, kanunlarda öngörülen düzenlemelerin uygulanması sonucunda her iki markanın da piyasada birlikte var olduğu hallerdir. Üçüncüsü ise henüz kanuni bir düzenlemeye bağlanmamış olan, ancak istikrarlı mahkeme içtihatlarıyla şekillenen birlikte var olma halleridir. Markalar arasında birlikte var olmanın yanı sıra, bir marka ile bir diğer sınai mülkiyet hakkının/ayırt edici işaretin piyasada birlikte var olması da söz konusu olabilir. Markada teklik ilkesinin aksine, markanın diğer sınai mülkiyet haklarıyla piyasada birlikte var olması esastır. Tezimiz kapsamında; -özellikle marka hukukunda- birlikte var olma, birlikte var olmaya neden olan haller ve birlikte var olma halinde ortaya çıkabilecek sorunlar incelenmiş ve çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında uygulanan idari para cezaları

Ekonomik düzen özü itibariyle bir rekabet arenası olup, çağdaş demokrasilerde devlet rekabete ilişkin hukuk kuralları öngörmek suretiyle mal ve hizmet piyasalarında faaliyette bulunan teşebbüslerin kar amacıyla güçlerini kötüye kullanma eğilimlerini önlemekte, rakipler arasındaki rekabetin yok etme savaşına dönüşmesini engellemekte ve oyunun kuralarına uygun şekilde oynanmasını temin etmektedir. Hukuk kuralının belirleyici niteliği ise kurala aykırı davranışın yaptırıma bağlanmasıdır. Zira yaptırım, yasaya uygun davranılmasını sağlamanın temel aracıdır. Türk rekabet hukukunun temelini teşkil eden 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un mal ve hizmet piyasalarında rekabet ortamını tesis etme ve koruma amacını gerçekleştirebilmesi de ancak caydırıcı nitelikte bununla birlikte adil ve orantılı bir yaptırım sisteminin varlığıyla mümkün olabilir. 4054 sayılı Kanun'da öngörülen maddi hükümlerin etkili şekilde uygulanabilmesini temin etmek amacıyla Kanun kapsamında ikili bir yaptırım sistemi benimsenerek özel hukuk karakterli yaptırımlar ile kamu hukuku karakterli yaptırımlara yer verilmiştir. Kamu hukuku karakterli yaptırımlardan olan ve rekabet politikasının hayata geçirilmesinde en etkili araçlardan birini teşkil eden idari para cezaları, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 'Kurulun Yetkileri' başlıklı ikinci bölümünün 16 ve 17. maddelerinde usule ve esasa ilişkin hükümlerin ihlali halinde, süreli veya anlık olarak uygulanan idari para cezaları şeklinde düzenlenmiştir. Rekabet Kurulu tarafından yürütülen soruşturmalar neticesinde Kanun'u ihlal ettiği tespit edilen teşebbüs veya teşebbüs birliklerine ya da bu birliklerinüyelerine ve belirli şartların varlığı halinde teşebbüs veya teşebbüs birliğinin yöneticilerine ya da çalışanlarına uygulanan ve yüksek meblağlara ulaşabilen idari para cezaları, caydırıcılığın temininde önemli bir role sahiptir. Bu çalışmada, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'da düzenlenen idari para cezaları, taşıdığı idari yaptırım niteliğinden hareketle tabi olduğu temel ilkeler bağlamında, 4054 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatta yer alan düzenlemeler ile bu düzenlemelerden ve Rekabet Kurulu uygulamalarından kaynaklanan hukuka aykırılık tartışmaları temelinde, ilgili Kurul ve yargı kararlarına yer verilmek suretiyle ele alınmış ve tartışmalı hususlarda çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.
İdarİ yaptırımlarda lehe kanun ilkesi

İdarenin düzeni koruma yükümlülüğünü yerine getirebilmek için başvurduğu araçlardan birisi de idari yaptırımlardır. Ülkemizde idarenin yaptırım uygulama yetkisine ilişkin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yanı sıra birçok özel kanunda da kurallar vardır. İdarenin bu yetkisini kullanırken tesis ettiği yaptırım kararlarının hukuki denetimi yargı organları tarafından gerçekleştirilmektedir. İdari yaptırımların yargısal denetiminde göz önünde bulundurulması gereken hususlardan biri de kanunların zaman bakımından uygulanması kuralıdır. Bu kural, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenmiştir. Maddede temel olarak, işlendiği tarih itibarıyla suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimsenin cezalandırılamayacağı ve suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise ilgilinin lehine olan kanunun uygulanacağı öngörülmektedir. Ancak söz konusu genel kural dışında kanun koyucunun başkaca bir düzenleme yapmaması halinde maddi olay bağlamında lehe kanun ilkesinin uygulanıp uygulanamayacağını tespit etmek yargı organlarının görevidir. Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, Türk Ceza Kanunu'na yapılan genel atıf dışında idari yaptırımlarda lehe kanun ilkesinin uygulanmasına yönelik esasen özel bir kural bulunmamasından dolayı yargı organlarının yorumu önem kazanmaktadır. Bu nedenle, lehe kanun ilkesinin olaya özgü koşullar çerçevesinde farklı yargısal yorumlarıyla karşılaşmak mümkündür. Çalışmanın amacı, idari yaptırımların kavramsal çerçevesini irdelerken yargı organlarının lehe kanun ilkesi yorumunu ortaya koymaktır. İdari yaptırımlarla ve lehe kanun ilkesiyle ilgili değerlendirme yapılırken doktrin ve yargı organlarının güncel kararları incelenmiştir. Böylece, yaptırım hukukunda yargı organları tarafından yeknesak ve değişmez nitelikte lehe kanun değerlendirmesi yapılmadığına yönelik genel bir çerçeve çizilmiştir.