Beliren yetişkinlerde toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumun, benlik kurgusunun ve benliğin ayrımlaşmasının eş seçme stratejilerini yordamadaki rolü

Araştırmanın amacı; beliren yetişkinlerin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumun, benliğin ayrımlaşmasının ve benlik kurgularının eş seçme stratejileri üzerindeki yordayıcı rolünü ortaya koymaktır. Eş seçim süreciyle ilişkili değişkenleri ortaya koymaya yönelik yapılan çalışmalar incelendiğinde; bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumlarının, benlik kurgularının ve ayrımlaşma düzeylerinin eş seçim süreciyle ilişkili olduğu görülmektedir. Tüm bu değişkenleri birlikte ele alan bir araştırmanın yapılmasının ve bireylere bu konularda farkındalık kazandırılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın çalışma grubunu; Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim, Edebiyat, Fen, İktisadi ve İdari Bilimler, Mühendislik ve Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde 2018 2019 eğitim öğretim yılının bahar döneminde öğrenim görmekte olan 460 kadın ve 241 erkek olmak üzere toplam 701 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların yaşları, 18-25 yaş aralığındadır ve yaş ortalaması 20 .83'dür. Araştırmada veri toplama aracı olarak 'Kişisel Bilgi Formu', 'Eş Seçme Stratejileri Envanteri', 'Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği', 'Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği' ve 'Özerklik-İlişkisellik Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizi 'SPSS 22.0' paket programı kullanılarak yapılmıştır. Ölçme araçlarından elde edilen verilerin betimsel istatistikleri yapıldıktan sonra ele alınan değişkenlerin bireylerin cinsiyetine ve ilişki durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak amacıyla Bağımsız Örneklemler için T Testi yapılmıştır. Daha sonra Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi ile bağımsız ve bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiler; Çoklu Regresyon Analizi ile de toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun, benliğin ayrımlaşmasının ve benlik kurgularının eş seçme stratejilerini yordamadaki rolü araştırılmıştır. Çalışma grubunda yer alan bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutuma sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ele alınan değişkenlerin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde, kadınların toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarının erkeklere kıyasla daha eşitlikçi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kadınların eş seçim sürecinde aile kurumu ve güven, sosyoekonomik durum, dini ve siyasi benzerlik, çocuk bakımı ve aşk boyutlarına erkeklerden daha fazla önem verdikleri; ilişkisel ve özerk-ilişkisel benlik kurgusuna daha fazla sahip oldukları görülmektedir. Öte yandan kadınlara kıyasla erkeklerin benliklerinin ayrımlaşma düzeylerinin daha fazla olduğu ve eş seçim sürecinde fiziksel özellik ve bekaret boyutuna daha fazla önem verdiği görülmektedir. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin bireylerin ilişki durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde ise romantik ilişkisi olanların olmayanlara göre toplumsal cinsiyet rollerine yönelik daha eşitlikçi tutuma sahip oldukları ve eş seçim sürecinde aşk boyutuna daha fazla önem verdikleri görülmektedir. Ek olarak romantik ilişkisi olmayan bireylerin eş seçim sürecinde fiziksel özellik boyutuna daha fazla önem verdikleri söylenebilmektedir. Yapılan analizler sonucunda toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutum ile eş seçme stratejilerinden aile kurumu ve güven, dini ve siyasi benzerlik, fiziksel özellik, bekaret ve çocuk bakımı arasında olumsuz yönde, anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Benliğin ayrımlaşması ile eş seçme stratejilerinden sosyoekonomik durum, dini ve siyasi benzerlik, bekaret ve çocuk bakımı arasında olumsuz yönde, anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlişkisel benlik ile eş seçme stratejilerinden aile kurumu ve güven, dini ve siyasi benzerlik ve aşk arasında olumlu yönde, anlamlı ilişkiler olduğu görülmektedir. Özerk benlik ile eş seçme stratejilerinden aile kurumu ve güven, dini ve siyasi benzerlik, bekaret, çocuk bakımı ve aşk arasında olumsuz yönde, anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Son olarak özerk-ilişkisel benlik ile eş seçme stratejilerinden olan aile kurumu ve güven ve aşk arasında olumlu yönde; dini ve siyasi benzerlik ve bekaret arasında olumsuz yönde, anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Yapılan regresyon analizleri sonucunda ise; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun ve özerk-ilişkisel benliğin aile kurumu ve güven alt boyutunun anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Benliğin ayrımlaşmasının sosyoekonomik durum alt boyutunu; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun, benliğin ayrımlaşmasının ve ilişkisel benliğin dini ve siyasi benzerlik alt boyutunu yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ek olarak toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun fiziksel özellik alt boyutunu; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutum, özerk benlik, özerk-ilişkisel benlik değişkenlerinin ise bekaret alt boyutunu yordadığı görülmektedir. Ayrıca toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun ve benliğin ayrımlaşmasının çocuk bakımı alt boyutunu; ilişkisel benliğin ise aşk alt boyutunu yordadığı görülmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bu bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmış ve yorumlanmış; elde edilen sonuçlar paylaşılarak bu alanda çalışan araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.