Medeni yargılama hukukunda ikrar

İkrar, bilgi açıklaması içeren bir beyandır. Tek taraflı olarak mahkemeye yönelik yapılır. Herhangi bir makamın veya bir kimsenin kabulüne bağlı değildir. Karşı tarafın yokluğunda dahi yapılabilir. Geçerli ve tamamlanmış bir ikrar beyanında özel bir ikrar iradesinin aranmaması nedeniyle, ikrarda bulunan tarafın iradesine uygun olmasa dahi, ikrar konu edindiği maddi vakıaları çekişmesiz hale getirir. İkrara konu olan vakıaların çekişmesiz kalması ve bu vakıalar bakımından ispat gereğinin ortadan kalkması, mahkeme içi ikrara özgüdür. Mahkeme içi ikrar taraflardan birinin hakim önünde veya dava evrakında karşı tarafın ileri sürdüğü ve aleyhinde hukuki sonuç doğurabilecek nitelikte olan belli bir veya birkaç maddi vakıanın doğru olduğunu beyan etmesidir. Davanın her iki tarafı, karşılıklı olarak ileri sürdükleri ve iddia veya savunmalarına dayanak yaptıkları vakıaları ikrar edebilirler. Fakat ispat yükü kendisine düşen tarafın ileri sürdüğü vakıa veya vakıaları doğrular şekilde beyanda bulunması ikrar değildir. İkrardan bahsedebilmek için, ispat yükü kendisine düşmeyen ve usul işlemi yapma ehliyetine sahip bulunan tarafın, karşı tarafça ileri sürülüp de henüz onun tarafından ispat edilememiş olan vakıayı kabul etmiş olması gerekir. İkrarın türleri sınıflandırılırken; ikrarın yapıldığı yeri, içeriğine ve kapsamına göre gerçekleşen klasik ayrımlar dışında ikrar; ikrar yapılırken kullanılan vasıta göz Önüne alınarak, yapılış şekline göre yazılı ikrar ve sözlü ikrar, ikrar beyanının açık olup olmamasına göre açık ikrar ve örtülü ikrar şeklinde ayrımlara da tabi tutulabilir. İkrarın bölünmesi ikrara konu olan vakıanın ispat edilmiş sayılıp, ikrara eklenenvakıanın ikrarda bulunun tarafça ispat edilmesidir. Bu durumda ikrar edilen vakıaya dayanan taraf ispat yükünden kurtulup, ikrar ettiği vakıayı ek beyanıyla tartışan tarafa ispat yükünü taşır. Basit ikrarda ileri sürülen vakıa aynen kabul edildiği ve ikrara ekleme yapılmadığı için, basit ikrarda bölünme söz konusu olmaz. İkrarın bölünüp bölünemeyeceği sorunu, nitelikli ve bileşik ikrar şeklindeki beyanlar bakımından ortaya çıkar. Davada tarafın suskun kalmasından karşı tarafça ileri sürülen vakıaların ikrar edildiği sonucu çıkarılamaz. Kanunun, susmanın ikrar sayılacağım öngördüğü ikrar faraziyeleri, bu kuralın istisnasını teşkil eder. İkrarda asıl olan, tarafın sözlü veya yazılı bir beyan ile ileri sürülen vakıayı açıkça kabul etmesidir. İkrar, konu edindiği vakıalar bakımdan ispat gereğini ortadan kaldıran tek taraflı bir usul işlemidir. İkrar ile lehine ikrarda bulunulan taraf, ikrar edilen vakıa için artık delil göstermek ve o vakıayı ispat etmek zorunda değildir. İkrarda bulunan taraf, kural olarak ikrarı ile bağlı kalır; ve ikrar beyanını geri almak suretiyle ikrarı hükümsüz bırakamaz. İkrarın bağlayıcı etkisi çift yünlüdür. Taraf yanında mahkeme de ikrar ile bağlıdır. Vakıa lehine ikrarda bulunulan tarafın iddia ettiği şekilde gerçekleşmiş sayılır. Hakim, doğruluğunu kontrol etmeksizin ilişkin olduğu vakıa bakımından, beyanı doğrudan hükmüne esas alır. Mahkeme içi ikrarın şartlarım taşımayan mahkeme dışı ikrar, kanunun kesin delil olarak kabul ettiği ikrardan değildir. Keza mahkeme dışı ikrar, yargılama faaliyeti dışında gerçekleşmiş olduğu için, bir taraf usul işlemi de değildir. Hakim mahkeme dışı ikrarla bağlı olmadığı gibi, bu tür ikrar beyanları karşı tarafı ispat yükünden kurtarmaz. Mahkeme dışı ikrar konu edindiği vakıayı tek başına çekişmesiz kılamaz.; yalnızca vakıanın doğruluğu hakkında bir emare teşkil eder. 479