Farabi'nin siyaset felsefesinin temel problemleri ve kökenleri

Farabi'nin Siyaset Felsefesinin Temel Problemleri ve Kökenleri' ismini taşıyan çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Bu çalışmada, özel olarak Farabi'nin siyaset felsefesinin temel problemleri, felsefi ve dini kökenleri göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Ayrıca, ele alınan problemlerle ilgili modern yorumlar ana kaynaklara başvurularak değerlendirmeye tabi tutulmuş, söz konusu yorumların doğru ve yanlış yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Tezin birinci bölümünde, ilk önce çalışmanın kavramsal çerçevesi oluşturulmaya çalışılmış, daha sonra Farabi'nin siyaset felsefesinin tarihsel olarak nerede durduğuincelenmiştir. Buna göre, siyasetin etimolojik anlamı, İslam ve Batı düşüncesinde anlam alanları tetkik edilmiştir. Buna paralel olarak siyaset felsefesi, siyasal teoloji ve siyasetbilimi kavramları Farabi'nin siyaset felsefesinin temel problemleri çerçevesinde irdelenmiştir. Farabi'nin bu kavramlara getirdiği felsefi açılım ve bunun etkileri tartışılmıştır. Ayrıca siyaset ilminde kullanılan yöntem sorununa değinilmiş ve Farabi'ninönerdiği yöntem tetkik edilmiştir. Tezin birinci bölümünün ikinci kısmında, siyaset felsefesinin felsefe tarihinde ve İslam düşüncesindeki gelişimi ele alınmıştır. Özübakımından İslam ve siyaset felsefesi ilişkisi, klasik siyaset felsefesi külliyatınınArapça'ya çevrilmesi ve Farabi döneminde siyasal düşüncenin durumu araştırılmıştır. Tezin ikinci bölümünde, Farabi'nin siyaset felsefesinde önemli bir yer tutanilimlerin tasniflendirilmesi ve bu sınıflandırma da siyasetin yeri ele alınmıştır. Farabi'ninilimler sınıflandırmasında teorik ve pratik felsefe bağlamında siyaset ilminin anlam alanı, siyasetin ontolojik statüsü araştırılmıştır. Bu bağlamda, siyasetin, mantık, ahlak, kelam, hukuk ve metafizik ile olan ilişkisi irdelenmiştir. Ayrıca, bu tasniflendirme ve ilimlerinbirbiriyle ilişkisinin açıklanmasının İslami ve felsefi gelenekte nerede durduğu tepit edilmeye çalışılmıştır. Teizin üçüncü bölümünde, mille kavramının siyaset felsefesi açısında ifade ettiği önem, sosyolojik olarak toplumların sınıflandırılması, toplumsal birimler ve erdemlişehir ele alınmıştır. Erdemli şehrin metafizik temelleri, erdemli şehirde din-felsefeilişkisi, erdemli şehri oluşturan sosyal tabakalar, filozof kralın özellikleri, hukuk, adalet ve erdemli şehrin muhalifleri irdelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde, erdemsiz şehirler incelenmiştir. Erdemsiz şehirlerinsayısı, birbirlerine göre ve erdemli şehre göre özellikleri tetkik edilmiş, bunun yanında, erdemsiz şehirleri doğuran temel bir unsur olarak erdemsiz şehirlerin mensuplarınıninsan, tabiat, alem ve din hakkındaki görüşleri irdelenmiştir. Ayrıca erdemli şehre yakın olan ve erdemli şehre dönüşmesi açısından erdemsiz şehirler değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Söz konusu konular etrafında, Farabi'nin klasik siyaset felsefesiyle benzer fikirleri ve ondan ayrılarak geliştirdiği özgün teorileri tespit edilmiştir. Aynı şekilde, bu bölümde, erdemsiz şehirlerin görüşleri adına söylenen fikirler ile bazı antik Yunan ve Helenistik dönem felsefi ekollerin teorileri arasındaki paralellikler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Tezin sonuç bölümünde ise, çalışma boyunca ortaya çıkarılan bilimsel bulgularözetlenmeye çalışılmıştır.