Suriye iç savaşı bağlamında IŞID-DEAŞ'ın Orta Doğu'ya ve Türkiye'ye etkisi

Arap Baharı, Orta Doğu'nun çehresini değiştiren bir krizin tanımlaması olarak literatürdeki yerini almıştır. Arap Baharı, 2011 yılından sonra Arap ülkelerinde halk ayaklanmalarına zemin hazırlamış ve birçok liderin devrilmesine neden olmuştur. Arap Baharı'yla birlikte halk ayaklanmaları isyanları tetiklemiş ve isyanlar iç savaşa dönüşmüştür. Nitekim 7 yıldır bitmek, tükenmek bilmeyen iç savaşın en kanlı sahnesi de Suriye'de yaşanmıştır. Suriye iç savaşının Orta Doğu'da ezber bozan bir sorun haline gelmesiyle birlikte, bölgede aktif politika yürütmeye çalışan terör örgütleri, Suriye iç savaşının meydana getirdiği güç ve yönetim boşluğunu fırsat bilerek, bölgede toprak işgal etmiştir. Keza bölgede söz sahibi olan terör örgütleri arasında, farklı eylem tarzıyla duyulmuş olan Irak Şam İslam Devleti veya Ad-Dawlah Al-Islamiyah Fil-Iraq Wa Ash-Sham terör örgütü, 2013 yılından sonra Suriye iç savaşına dahil olmuştur. Suriye'de kısa sürede yükselişe geçmişş olan IŞİD, jeopolitik öneme sahip bölgeleri kontrol etmeye başlamış ve en önemli lideri olarak görülen Ebu Bekir El Bağdadi, 2014 yılında İslam Devleti'nin kurulduğu açıklayarak Halifeliğini ilan etmiştir. IŞİD'in, kontrol ettiği bölgelerde sosyal düzenin bozulmasının yanı sıra, Esad rejiminin bitmek bilmeyen şiddeti, yaklaşık 14 milyon insanın ülke içinde ve dışında göç etmesine neden olmuştur. Bu çalışmada, Arap Baharı'yla başlayan Suriye iç savaşının yanı sıra Suriye'de çatışan tarafların Suriye politikaları, Suriye'de yükselişe geçerek Orta Doğu'da söz sahibi olmuş olan IŞİD terör örgütünün kuruluş ve gelişim süreci ve IŞİD'in Orta Doğu'ya etkisini ve büyük güçlerin IŞİD izlem'leri ele alınacaktır. Keza Son bölüm kapsamında, IŞİD'in Türkiye'ye etkileri ve Türkiye'nin IŞİD'le mücadele politikası detaylı bir şekilde analiz edilecektir. Çalışmanın ana hedefi olarak, Suriye iç savaşıyla birlikte IŞİD'in, genelde Orta Doğu üzerinde bıraktığı izler ve özelde ise Suriye'de meydana getirdiği olumsuz etkiyi terörizm bağlamında inceleyerek aktarmaktır. Ayrıca Suriye'de yıllardır meydana gelen iç savaşın uluslararası konjonktürü fazlasıyla meşgul etmiş olmasının altında yatan gerçeklerin veya nedenlerin su yüzüne çıkarılmasına katkıda bulunmaktır. Keza terörizmin Suriye'de ve Orta Doğu'da yarattığı buhran ortamının değerlendirilmesinin yanı sıra, bir nebze de olsa ileride yazılabilecek olası bilimsel çalışmalara ışık tutması ve kaynak oluşturması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın hipotezine binaen, IŞİD terör örgütüyle mücadele amacıyla, ABD öncülüğünde 2014 yılında kurulmuş olan uluslararası koalisyon, 40'a yakın ülkenin desteğini almış ve koalisyonun önderliğini yürüten ABD, 2017 yılında IŞİD'i Suriye'den temizlediğini ve düşük de olsa halen IŞİD ile mücadelenin devam ettiğini açıklamıştır. Ancak Orta Asya ve Kafkasya'da birçok emirliğin biat etmesini sağlamış olan IŞİD'in, Orta Asya ve Kafkasya'dan özellikle genç yabancı savaşçı kazanarak, bölgede karargah kurduğu düşünülmektedir. Ayrıyeten IŞİD'in, 2014 yılında başkenti olarak duyurmuş olduğu Suriye'nin Rakka şehrinde yeniden yapılanmaya gittiğine ilişkin bilgiler de bulunmaktadır. Bu bilgiler ışığında, çalışmanın temel varsayımı olarak, selefi ideolojiyi savunan ve Müslümanların tek temsilcisi olduğunu iddia eden IŞİD'in, Suriye'de yok edilmediğini ve ilerleyen yıllarda başka bir kisve altında kabuk değiştirerek, bölgedeki etkinliğini sürdürebileceği varsayılmaktadır.