Konut - kimlik - ev modeli ve modelin bir örnek olarak İstanbul kentinde uygulanması

'Konut-Kimlik-Ev Modeli ve Modelin Bir Örnek Olarak İstanbul Kenti'nde Uygulanması' isimli tez ile yapılan çalışmanın amacı, insanların yaşamlarını sürdürdükleri mekanların, çeşitli faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan oluşumunun incelenmesi ve bunun bir model haline dönüştürülmesidir. Tez kapsamında model bu amaca yönelik olarak geliştirilmiş ve örnek bir çalışma şeklinde İstanbul kentinde uygulanabilirliği test edilmiştir. Tez yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de, tezin genel kapsamı anlatılmış ve ele alman kavramlar üzerinde durulmuştur. İkinci Bölüm'de, ilk olarak, çevre ve çevre bileşenleri ile ilgili tanımlamalar yapılmıştır. İkinci olarak, 'Konut-Kimlik-Ev Modeli' nin bir parçası olduğu kabul edilen 'İnsan-Çevre Etkileşim Sistemi' anlatılarak, modelle olan ilişkisi incelenmiştir. Son olarak da, çevresel tasarımın tarihi ve çevre davranış araştırmalarının amaçlan üzerinde durularak, bu çerçevede çevresel sistemlere yaklaşım modelleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu modeller, 'Davranış Modeli', 'Etkileşim Modeli', 'Organik Model' ve 'Dönüşüm Modeli'dir. Üçüncü Bölüm'de, modelin oluşumunda ilk önemli kavram olan 'kültür' konusu üzerinde durulmuştur. 'Kültür' kavramının tanımlanmasından sonra, mekan ve konut kimliğinin oluşumunda kültürün rolü incelenmiştir. Tez kapsamı içinde kültür iki ölçekte ele alınmıştır: 1) Makro Ölçek. Toplumun genel kültürel yapısını içeren ölçektir. İki alt başlık altında incelenmiştir: a) Toplumsal Faktörler, b) Fiziksel Oluşumlar. 2) Mikro Ölçek. Kullanıcıların kültürel özelliklerinin ön plana çıktığı ölçektir. İki alt başlık altında incelenmiştir: a) Kullanıcı/Kullanıcıların demografik özellikleri, b) Kullanıcı/Kullanıcıların yetiştiği toplumdan edindiği norm ve değerler. Dördüncü Bölüm'de, 'kişi' merkezli oluşumlara değinilmiştir. İlk ele alman kavram, modelin de ana kavramı olan 'kimlik' terimidir. Kullanıcıların kimlik oluşumuna değinilerek, iki ölçekte ele alınması kararlaştırılmıştır : 1) Kişisel Kimlik, 2) Kültürel Kimlik. Kimlik oluşumu hakkında bilgi verildikten sonra, kullanıcı-mekan ilişkisini ortaya çıkarabilmek amacıyla, bir takım kavramlar üzerinde durulmuştur. Bu kavramlar, 'algı', 'biliş ve davranış sistemi', 'kendileme', 'mahremiyet', 'kişisel alan' ve 'egemenlik alanı ' kavramlarıdır. Beşinci Bölüm'de, tezin ana konusu olan 'Konut-Kimlik-Ev Modeli' ne ilişkin kavramlara değinilmiştir. Bu amaçla ilk olarak 'konut' ve 'ev' terimleri incelenmiştir. İkinci olarak, 'Konut-Kimlik-Ev Modeli', daha önceki bölümlerde anlatılan kavramlar ışığında, ele alınmıştır. Bu amaçla, 'tasarımcı-kullanıcı ilişkisi', 'kullanıcı-sahiplilik ilişkisi' ve 'eşik ve bahçe' konularına değinilmiştir. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla, model diyalektik yönden ele alınmış, modelin dönüşümsel yapısı, 'zaman' faktörü çerçevesinde incelenmiştir. Altıncı Bölüm'de, 'Konut-Kimlik-Ev Modeli'nin, belirli bir puanlama sistemi oluşturularak, İstanbul kenti ölçeğinde geçerliliği sınanmış, elde edilen sonuçlar çeşitli yönleriyle irdelenmiş ve istenilen sonuçlara ulaşılmıştır. Yedinci Bölüm'de ilk olarak çalışmanın yapılma amacı üzerinde durulmuş ve çalışmanın yapılabilmesi için yararlanılan yaklaşımlar özetlenmiştir. İkinci olarak, ortaya konulan 'Konut-Kimlik-Ev Modeli' nin temel kavramları olan 'İnsan-Çevre Etkileşim Sistemi', 'kültür' ve 'kimlik' konuları açıklanmıştır. Son olarak da çalışma, İstanbul kentinde gerçekleştirilen uygulamanın değerlendirilmesi ile tamamlanmıştır. Tez genelinde yapılan bu çalışma ile, 'konut' ve 'ev' kavramlarından yola çıkılarak ulaşılan 'Konut-Kimlik-Ev Modeli' nin belirli bir bölge üzerinde uygulanabilirliği ve elde edilen verilerin istenilen değerlerle paralellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Burada İstanbul kenti araç olarak kullanılırken, İstanbul kentinin konut kimliğine ilişkin bir çalışmaya gidilmemiştir.