China-Kyrgyzstan relations

Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla oluşan yeni bir uluslararası ortamda Orta Asya devletlerinin egemen olması, onların uluslararası ortamda birer bağımsız aktörler olarak ortaya çıkması gerçekten önemli değişimlere yol açmaktadır. Kırgızistan bir Orta Asya devleti olarak egemen olduğundan beri komşu ülkelerle dış ilişkilerini oluşturma çabasındadır. Kırgızistan'ın önemli komşularından biri Çin - dünyanın büyüyen süper gücüdür. Bu tez aslında bu iki devlet arasında son 20 yıl içerisinde gelişen ekonomik ve güvenlik ilişkileri detaylı olarak incelenmektedir. Bu tezde Çin- Kırgızistan ilişkileri neorealism teorisi kapsamındaki küçük devletlerin davranışları açısından incelenmektedir. Buna ek olarak Orta Asya'daki üç büyük güç olan Çin, Rusya ve ABD'nin daha fazla güç ve etki için mücadelesi saldırgan neorealism açısından değerlendirilmiştir. Bu kapsamda büyük üç gücün birbiriyle olan mücadelesi çoğunlukla Çin-Kırgizistan ilişkilerini şekillendirmektedir. Özellikle Çin, Orta Asya bölgesinde daha fazla etki ve güce sahip olmak için Kırgızistan'la hem ekonomik, hem güvenlik ilişkilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Kırgızistan ise küçük devlet olarak üç büyük güçle ilişkilerini çok vektörlü dış politikayı amaç edinerek dengelemeye çalışıyor ve bir gücün ülkede daha fazla etki ve güce sahip olmasını engellemeye çalışıyor. Ancak yapılan araştırmalara gore Kırgızistan Çin ile ilişkilerinde küçük devlet olarak daha çok güçlü komşunun isteklerini kendi aleyhine gerçekleştirmek zorunda kaldığını görüyoruz. Bu tezin amacı genel olarak Orta Asya'daki üç büyük güç olan Çin, Rusya ve ABD'nin birbiriyle olan mücadelesinde Kırgızistan'la geliştirdikleri ilişkilere genel bakış yaparak bu ilişkilerin Çin ve Kırgızistan arasındaki ilişkileri nasıl etkilediğini görmek ve daha sonra detaylı olarak Çin-Kırgızistan ilişkilerinin güvenlik ve ekonomik boyutlarını inceleyerek Kırgızistan'ın neden büyük komşusu Çin'le yakından ilişki kurmaya çalıştığını anlamaktır. Bu yüzden tezin birinci bölümünde Kırgızistan'ın büyük güçlerle ilişkisi neorealism teorisi kapsamındaki küçük devletlerin davranışı yönünde şekillenmesi ele alınmıştır. Buna ek olarak Kırgızistan'ın Rusya ve daha sonar ABD ile ilişkilerine genel bakış yapılmıştır. İkinci bölümde Çin-Kırgızistan arasındaki güvenlik ilişkileri incelenmiştir. Kırgızistan'ın bağımsızlığından itibaren Çin ile olan temel güvenlik sorunlarının nasıl giderildiği ve bu çözümler Kırgızistan'da siyasi açıdan ne tür sonuçlara yol açtığı incelenmiştir. Ayrıca ŞİÖ kapsamında Kırgızistan ile Çin arasındaki güvenlik ilişkilerinşn nasıl geliştiği incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Çin ve Kırgızistan arasındaki ekonomik ilişkiler güncel veriler ve istatistikler yardımıyla sunulmuş. ŞİÖ'nün ekonomik ilişkiler kapsamında ne tür faaliyetler gerçekleştirdiği ve bu bağlamda Çin ile var olan ekonomik ilişkilere nasıl etki ettiği irdelenmiştir. Sonuç bölümünde tezdeki üç bölümün vardığı sonuçlar değerlendirilmiştir. Ayrıca Kırgızistan'ın neden Çin ile yakından ilişkilerini yürütmeye çalıştığı tez sorusuna cevap verilerek bazı sonuçlara varılmıştır. Bu çalışmanın uluslararası ilişkiler literatürüne Orta Asya'daki üç büyük güç Rusya, Çin ve ABD'nin güç çekişmesi arka planında Çin ve Kırgızistan arasındaki güvenlik ve ekonomik ilişkileri güncel olarak değerlendiren bir tez olarak yenilik katmasını ve bu bölge için yapılacak daha sonraki çalışmalara katkıda bulunmasını umut ederim.