turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Orhon Türkçesinde cümle yapısı

II. Doğu Türk Kağanlığı dönemine ait, Orhon Türkçesiyle yazılmış, Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk yazıtlarının cümle yapısının ele alındığı bu çalışma, 'Giriş, Cümle ve Orhon Türkçesinde Yapısına Göre Cümle Çeşitleri, Dizinler ve Kaynakça' olmak üzere dört kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında yazıtların hangi döneme ait olduğu, kim tarafından kaç yıllarında diktirildiği ve yazıtların içerikleri hakkında kısaca bilgi verildi. Birleşik cümle konusundaki farklı görüşler ele alındı ve fiilimsilerin birleşik cümlelerde niçin yan cümle kurduğu belirtildi. 'Cümle ve Orhon Türkçesinde Yapısına Göre Cümle Çeşitleri' kısmında ilk olarak cümlenin tanımı yapıldı; daha sonra genel görüş esas alınarak yapısına göre cümle çeşitleri: 1. Basit Cümle 2. Birleşik Cümle (2.1. Girişik Birleşik Cümle, 2.2. Şart Birleşik Cümle, 2.3. İçice Birleşik Cümle) 3. Sırah Cümle (3.1. Bağımsız Sıralı Cümle, 3.2. Bağımlı Sıralı Cümle) 4. Bağlı Cümle 5. Ara Cümle şeklinde ele alındı. Cümle çeşitlerinin tanımlan yapılarak örnek cümleler başlıkların altında verildi. Çalışmada geçen terimlerin farklı kullanımları göz önünde bulundurularak 'Terimler Dizini' ve Orhon Türkçesinde kullanılan fiilimsilerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarını göstermesi açısından 'Türkiye Türkçesi Karşılıklar Dizini', Türkiye Türkçesinde kullanılan fiilimsilerin Orhon Türkçesindeki karşılıklarını göstermesi açısından da 'Orhon Türkçesi Karşılıklar Dizini'ne ve cümle yapısıyla ilgili olarak da 'Kaynakça' ya yer verildi. Çalışma şunu gösteriyor. Türkçe, ilk yazılı belgelerinden bu yana cümle yapısını küçük ek değişimleri dışında korumuştur. Cümle yapısındaki bu değişimin, geçen süre esas alındığında çok küçük olduğu muhakkaktır.
Türk ve Alman basınında siyasilerin dil serüvenleri: Söz- eylem kuramı çerçevesinde 11 eylül saldırıları ve Irak savaşı üzerine: Terör mü yoksa haçlı seferleri mi?

Bir öncekinden farkı olmayan bir günün, dünya tarihine bu kadar yön verebileceği, ülkelere müdahale etme hakkını tanıyabileceği ve özellikle de uluslararası siyaset alanındaki kavramların ve kararların yeniden yordamlanabileceği kimsenin aklına gelmezdi. Ta ki 11 Eylül 2001 tarihine kadar. Amerikalı senatör Hiram Johnson, 'Savaşın ilk kurbanları gerçeklerdir' demektedir. Bu çalışmada da dilbilim ile 11 Eylül sonrası yaşanılan olaylar birleştirilerek analiz edilmeye çalışılmıştır. Sonuca ulaşmak için de zamanın yetkili kişilerinin yanı sıra özellikle de 43. Başkan George W. Bush'un söylemleri yakın mercek altına alınmış; elde edilen bilgiler doğrultusunda dilbilim, tarih, siyaset ve hukuk gibi alanların verilerinden yararlanılarak gerçeklere ulaşılmaya çalışılmıştır. Öncelikle 11 Eylül olaylarının tarihi ve sosyolojik açıdan incelendiği bu çalışmada, olayların hukuka uygunluğu da ele alınıp bir sonuca varılmıştır: ABD BM Antlaşması'nın kararlarını hiçe sayarak hegemonik bir güç olarak uluslararası hukuk kurallarını ihlal etmiştir. 11 Eylül saldırılarından sonra ise, ABD'nin 43. Başkanı olan George W. Bush'un Afganistan ve Irak'ta gerçekleştirmiş olduğu eylemler ile söylemleri, çalışmamızda yöntem olarak kullandığımız sözeylem kuramı bağlamında ele alındığında, edimsözlerin 'isabetli' ve 'başarılı' olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca Bush'un söylemleri Searle'nin edimsöz türleri arasında yapmış olduğu ayrımda yer alan söz ile dünya arasındaki uydurma doğrultusundaki farklılar ile yakın mercek altına alındığında, Bush'un 'Haçlı Seferi' olarak izah ettiği eylemlerinde dünyayı söze uydurduğu ve eylemlerin asıl gayesinin terörden arınmış bir dünya olmadığı, ABD'nin ekonomik çıkarlarına uygun bir şekilde eylemlerini meşrulaştırdığı ve gerçekleştirdiği sonucuna varılmıştır.
Eine methodisch-didaktische untersuchung. Der gebrauch von literarischen texten im fremdsprachenunterricht

Bu çalışma ile Alman Dili'nin 15. yüzyılda Avrupa'da ticari amaçlı Türkiye'de ise Almanca'nın 1906'da resmi okullarda öğretildiği dile getirilmektedir. Almanca'nın Türkiye'de sosyal-ekonomik ve politik nedenlerle ağırlığının kalmadığı vurgulanmakta. Yabancı Dil Öğretimi terminolojisi, genel anlamda, dilbilimciler tarafından net bir tanıma varılmadığı anlaşılmıştır. Ders kitapları analizinde Yabancı Dil Öğretim Metotlarının tümü ile iletişime yönelik dil öğretimi yapılamayacağı, ders kitapların birden fazla metotla işlenildiği, fakat bir metodun genelde baskın olduğu anlaşılmıştır. Resmi okullarda okutulan M. E yayınları Almanca ders kitaplarının yetersiz, hatalı ve edebi metinlerin kullanılmadığı, incelediğimiz Almanya'da yazılan ders kitapların hatasız ve tümünün edebi metinler kullanıldığı saptanmıştır. Edebi metinlerin yabancı dil dersinde konuşma becerisi yansıra yorumlama ile öğrencinin yaratıcılık becerisini de geliştirdiğine deyinilmiştir. Edebi metinlerin kullanımı hakkında eleştiriler dile getirildi ve eleştirilerin aslında edebi metinlerle çalışmaya yönelik olmadığı, kullanılan metodun aslan eleştirildiği belirlenmiştir. Edebi metinlerin istenilen her metotla yabancı dil dersinde işlenilebileceği anlaşılmıştır. Biz edebi metinlerin iletişimi hedefleyen yabancı dil dersinde kullanılmasını öneriyoruz. Edebi metinlerle çalışırken metinlerin sorgulanması, öğrenci ve metinlerin sorularla çözümlenmesi gerektiği belirlenmiştir. Böylelikle öğrencinin derste iletişimi sağlanmakta, öğrencinin fikri alınmakta ve öğrenci ile metin arasında bir diyalog oluşturulmaktadır. Edebi metinlerle çalışma metot ve örneklerden, çağdaş yabancı dil dersinin hedef ve amacına uygun ve zevkli bir gereç olduğu savunulmakta.
Dil eğitimi öğretmen adaylarının dilbilim terminolojisi ile ilgili yeterlilikleri

Bu çalışmanın amacı, dil eğitimi öğretmen adaylarının dilbilim yeterliliklerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi 2017- 2018 eğitim öğretim yılında Eğitim Fakültesi 4. sınıfta okuyan dil eğitimi öğretmen adayları arasından rastgele seçilen; 50 4. sınıf sınıf öğretmeni adayı, 50 4. sınıf Türkçe öğretmeni adayı, 50 4. sınıf İngilizce öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri için araştırmacı tarafından geliştirilen Dilbilim Yeterliliği Ölçme Aracı ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, ölçme aracından alınan puanların öğretmenlik alanlarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için tek yönlü varyans analizi, farklılığın kaynağını anlamak amacıyla ise homojen olmayan gruplar için Games-Howell testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda dil eğitimi öğretmen adaylarından Türkçe öğretmeni adaylarının dilbilim terminolojisi yeterliliği ölçme aracı ortalaması 124, 72 puan; Sınıf öğretmeni adaylarının 67,42 puan ve İngilizce öğretmeni adaylarının 57,44 puandır. Bu sonuçtan hareketle Türkçe öğretmeni adaylarının en yüksek ortalamaya ile dilbilim terminolojisi yeterliliklerinin, sınıf öğretmeni (67, 42 puan) ve İngilizce öğretmeni (57,44) adaylarına göre daha yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. Dilbilimin alt dallarına yönelik olarak bölümler arası karşılaştırmalara göre, Sesbilim, Anlambilim, Biçimbilim ve Metindilbilim alanlarında Türkçe öğretmeni adayları lehine anlamlı bir farklılık olduğu, Edimbilim alanında Türkçe öğretmeni adayları ve İngilizce öğretmeni adayları arasında Türkçe öğretmeni adayları lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiş; Sözdizim alanında ise üç program arasında anlamlı bir fark çıkmadığı tespit edilmiştir.
Analyse du syntagme nominal de la langue adyghé - une langue du Caucase du nord-ouest

Bu tez, Adiğe dilinin, başka bir deyişle Çerkes dilinin, batı diyalektlerinde ad diziminin sözdizimsel analizini konu edinmiştir. Araştırmalarımızın odak noktası olan bu diyalektler Abzeh, Çemguy, Bjeduğ ve Şapsığ diyalektleridir. Bu diyalektlerin her biri Kuzey Kafkasya'nın belirli bölgelerinde yaşayan ve aynı isimle anılan Çerkes kabilelerinde konuşulur. 1864 yılındaki sürgün sonrasında farklı bölgelerde yaşamak zorunda kalan Çerkesler, gittikleri yerlerde kendi kabilelerinin dillerini korumaya özen göstermiş olsalar da yerleşilen yeni bölgelerdeki halklar tek bir kabilenin üyesi olmadıkları için, diasporadaki Çerkeslerin yoğun yaşadığı bölgelerde nüfus olarak daha üstün olan kabilelerin dili ağır basmaktadır. Genellikle bu diyalektlerde eğitim ve öğretim mümkün olmadığı için diyalektler bölgelere göre farklılık göstermekle beraber, temelde aynıdır. Diyalektlerin birbirlerinden ayrıldıkları noktalar ses ve telaffuz düzeyinde kalmaktadır. Bu sebepten dolayı bu diyalektlerden herhangi ikisini konuşan herhangi iki kişinin birbirini anlamasını engelleyecek düzeyde bir farklılık söz konusu değildir. Çalışmalarımızda göz önünde bulundurduğumuz dilbilim teorisi Andre MARTINET'in geliştirdiği işlevsel teoridir. Bu anlamda esas göz önünde tuttuğumuz prensip, karşıtlık ve tutarlılık prensipleridir. Tezimizin konusu bu dildeki ad diziminin incelenmesi olduğundan araştırmamızın odak noktası ad dizimini oluşturan biçimbirimler, başka bir deyişle en küçük anlamlı dilsel birim ve bu ögelerin birbirleri ile olan ilişkileridir. Bu ilişkilerin incelenmesinde belirtme prensibi esas alınmakla kalmayıp, bu ögeleri belirten çoğul ekleri, durum ekleri, bağlaçlar vb. de aynı prensip doğrultusunda incelenmiştir. Bu incelemeler, farklı diyalektleri konuşan, farklı yaş gruplarına mensup dört farklı kişinin yaptığı Türkçe-Adigece çeviriler üzerinden yapılmıştır.
A comparative study: Translation of legal terminology in English, French and Turkish texts

Dünyada hükümetleraras( ve uluslarüstü kurulu, lar(n öneminin artmas(, küreselle, me sürecinin h(z kazanmas(, bu kurulu, lar ve devletler arasındaki ili, kileri düzenleyenuluslararas( hukukun önemini art(rm(, t unda, kültürleraras( etkile, imin ve dolay(s(yla çevirinin önemininartt (n( söyleyebiliriz. Ku, kusuz, hukuk çevirisi öne ç lay(c i nedeniyle y ü sözcü)üne çeviri yöntemi kullan(lm(, t(r; ancak çeviri, yaln(zca sözcüklerin aktar(lmas ildir. Metin bir bütün olarak ele al(nmal er unsurlar incelenmelidir. Alman kuramc(lar tarafından 1970'li y(llardan itibaren geli, tirilen i, levsel yakla,(mlar ini ispatlamas(yla, bu yöntemin bütün çeviri alanlar(nauygulan ( tart(,(lmaya ba, lanm(, t(r. Bu çal(, mada, öncelikle, örnek metinlerde geçen hukuk terminolojisinin Engilizce, Frans(zca ve Türkçe'ye çevirileri kar,(la, t(rmal( bir biçimde incelenmi,; daha sonra isei, levsel yakla,(mlar i ölçülmü, tür. Sözcü)ü sözcü)üne çeviri, aç erli)in sa)lanmas(, ödünç alma, yeni sözcük türetme çeviri yöntemleri aras(ndan, i, levsel yakla,(mlar çerçevesinde, çevirmenlerin hangilerini daha çok kulland ( tespit edilmeye çal(,(lm(, ve bulgulartablo, eklinde sunulmu, tur. Sonuç k(sm(nda, teorik bilgiler ( , (nda yapılan örnek incelemelerinden ve sunulantablolardan hareketle, i, levsel yakla,(mlar u tespit edilmeye çal(,(lm(,; Engilizce, Frans(zca ve Türkçe versiyonlar(nda kullanılan yöntem benzerlikleri ve farkl(l(klar( kar,(la, t(rmal(bir, ekilde ortaya konmu, tur.
الوصف في شعر نزار قباني

Bu çalışma, Şair Nizar Kabbani'nin şiirlerinde tasvir konusunu ele almaktadır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tasvir kavramı ele alınmıştır. Bu kelimenin hem sözlük hem de terim manası ortaya konmuş, sonrasında genel bir surette Arap edebiyatında tasvir sanatından söz edilmiş ve cahiliye döneminden günümüze tasvirin genel durumu ile Arap edebiyatında ön plana çıkmış tasvir örneklerigözler önüne serilmiştir. İkinci bölümde şairin hayat aşamalarından, egitiminden, ahlakından, hocalarından, edebiyatindan, şiirlerinden, divanından ve onun hakkında yapılan değerlendirmelerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise şairin divanında yer alan tasvir sanatı ele alınmıştır. Bu bölümde onun şiirlerinde ön plana çıkan vatan, kitap, kadın, anne, sevgili, şehir unsurlarının tasvir durumu ortaya konmuştur. Ayrıca şairin divanında geçen dil ve sanatsal üslup ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise çalışmada varılan bulgu ve sonuçlar ortaya konmuştur.
Boyut sıfatlarının birlikte kullanıldıkları adlarla sergiledikleri görünümler: yabancı dil olarak Türkçenin öğretimine yönelik bir değerlendirme

Bu tezde, sıfat grubu içinde önemli bir yere sahip olan boyut sıfatlarının, birlikte kullanıldıkları adlarla sergiledikleri görünümler bağlamında nasıl bir ulamsal dağılım sergiledikleri araştırılmış, boyut sıfatı ve ad birleşimiyle oluşan sözcük birlikteliklerinin sergiledikleri görünümleri yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi süreci üzerinden ele alarak çok boyutlu bir sorgulama yapmak amaçlanmıştır. Tezin evrenini yabancı dil öğretimi sürecinde kullanılan Türkçe ders kitapları, ana dili konuşucularına yönelik hazırlanmış olan atasözleri ve deyimler sözlüğü, Türk öykü antolojisi oluşturmaktadır. Bu bağlamda, 'Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni'nde belirtilen ölçütler temel alınarak hazırlanan, Yunus Emre Enstitüsü tarafından geliştirilen Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti; Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezi TÖMER tarafından geliştirilen Yeni Hitit Türkçe Öğretim Seti; dilin yaratıcılık özelliğine ilişkin örneklerle yüksek oranda karşılaşılma olasılığı nedeniyle atasözleri ve deyimler sözlüğü; Türk öykü antolojisi örneklem olarak seçilmiştir. Verilerin değerlendirilme sürecinde boyut sıfatı ve ad birlikteliğiyle oluşan sözcük birleşimleri tespit edilmiş, sözcük birlikteliğini oluşturan adın sahip olduğu anlam özelliğinin birlikteliğinin niteliğine etkisi üzerine saptamalar yapılmıştır. Söz konusu saptamalar yapılırken eşdizimli yapılar sözcük birleşimlerinden ayrıştırılmış, bu ayrıştırmaya ilişkin sorgulama Mersin Üniversitesi Türkçe Ulusal Derlemindeki sıklık değerleri kullanılarak yapılmıştır. Türkçede boyut sıfatlarının birlikte kullanıldıkları adlarla sergiledikleri görünümlere ilişkin elde edilen sonuçların Türkçenin yabancı dil olarak eğitimi sürecinde görev yapan eğitimcilere ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin dilsel gelişimlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaç doğrultusunda boyut sıfatı ve ad birleşimiyle oluşan sözcük birlikteliklerinin sergiledikleri görünümler yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi süreci üzerinden ele alınmış; böylelikle bu konu hakkında Türkçe üzerine yapılan çalışmalara temel oluşturmak amaçlanmıştır.
İbn Zeydun ve Er-Risaletü'l-Hezeliyye ile Er-Risaletü'l-Ciddiyye adlı eserlerinin Arap Dili ve Edebiyatındaki yerleri

Endülüs'ün siyasi ve edebi hayatında İbn Zeydun'un çok önemli bir yeri vardır. İbn Zeydun, hem büyük bir şair, hem de bir siyaset dehasıydı. Endülüs Emevi Devleti'nin yıkılmasından sonra Kurtuba ve İşbiliyye'de kurulan prensliklerde vezirlik görevini üstlenmiştir. Bir siyaset adamının iki ayrı devlette vezirlik görevini üstlenmesi çok az rastlanır bir durumdur. İbnZeydun aşk hayatıyla da dikkat çeken birisidir. Sevgilisi Emevi halifesi Müstekfi'nin şair kızı prenses Vallade kendisini terk ederek düşmanı Vezir İbn 'Abdus ile birlikte olmaya başlayınca çok üzülmüş ve büyük acılar çekmiştir. Bunun üzerine İbn 'Abdus'a Vallade'nin diliyle bir risale göndermiştir. Risalesinde İbn 'Abdus'u hem kötülemiş hem de ona ağır tehditlerde bulunmuştur. İbn Zeydun'un bu risalesi er-Risaletü'l-Hezeliyye ismiyle meşhur olmuştur. İbn Zeydun'un bir diğer risalesi ise hapisteyken dönemin meliki İbn Cehver'e kendisini affetmesi için yazdığı risaledir. Bu risale ise er-Risaletü'l-Ciddiyye ismiyle meşhur olmuştur. İbn Zeydun bu iki risalesinde de bütün edebi gücünü kullanmıştır. Bunun sonunda da Arap edebiyatında önemli bir yere sahip olan risale türünün en önemli iki örneği ortaya çıkmıştır.
Arapça konuşma becerisine ilişkin özyeterlik algısı ölçeğinin geliştirilmesi

Bu çalışmanın amacı, Arapça Öğretmenliği, Arap Dili ve Edebiyatı ve Arapça Mütercim-Tercümanlık bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin özyeterlik algılarının, cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, ana dili ve genel akademik not ortalaması gibi değişkenler açısından incelenmesidir. Bu amaçla 'Arapça Konuşma Becerisi Özyeterlik Ölçeği' geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik güvenirlik çalışması, 2014- 2015 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi'nde Arapça öğretmenliği bölümünde ve Kırıkkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arapça Mütercim-Tercümanlık bölümünde öğrenim gören toplam 99 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Ölçek maddelerinin, Arapça konuşma özyeterlik algısı ile ilişkili olup olmadığını incelemek amacıyla düzeltilmiş madde-toplam puan korelasyonları hesaplanmıştır. Kaiser Mayer Olkin katsayısı ve Barlett testi yapılmış ve KMO katsayısının. 808 olduğu görülmüştür. Elde edilen verilerin faktör analizi için uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır, bundan dolayı düzeltilmiş madde-toplam puan korelasyon değeri. 40 tan düşük olan maddeler ölçekten çıkarıldıktan sonra, ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin kanıtlar elde etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda birinci faktörün açıkladığı varyans oranı, %27. 591 çıkmıştır. Maddelerin ölçekte yer alabilmeleri için faktör yükünün en az 0.40 olması ve birinci faktör dışında yüksek yük değeri almıyor olması ölçüt alınarak faktör azaltma yoluna gidilmiştir. Bu maddelerin ölçekten çıkarılmasından amaç yapı geçerliğinin azalmasına engel olmaktır. Geriye kalan 24 madde için tekrar Kaiser Mayer Olkin katsayısı ve Barlett testi yapılmış, KMO katsayısı. 829 çıkmıştır. 24 maddeye tekrar faktör analizi uygulanmış ve bu maddelerin ilk faktörde yüksek yük değeri aldıkları görülmüştür (%30,909). Toplam 24 maddeden oluşan 'Arapça Konuşma Becerisi Özyeterlik Algısı Ölçeği' 424 öğrenciye uygulanmıştır. Ancak doğru ve eksiksiz olarak doldurulmamış olduğu tespit edilen 28 adet form iptal edilmiş ve toplam 396 öğrencinin verileri kullanılmıştır. Bilgisayar ortamına aktarılan veriler SPSS 15,0 istatistik programı vasıtasıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, katılımcıların Arapça konuşma becerileri özyeterlik algılarının bazı değişkenler açısından incelenmiş ve istatistiksel bilgiler sunulmuştur. Buna göre, kız öğrenciler ile erkek öğrenciler arasında, Arapça konuşma becerisi özyeterlik algıları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken, katılımcıların Arapça konuşma becerisine ilişkin özyeterlik algıları; yaş, sınıf düzeyi, ana dili ve genel akademik not ortalaması değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersi etkinliklerine yönelik algıları

Bu araştırmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersi etkinliklerine yönelik algılarını belirlemektedir. Araştırmanın evrenini, Gaziantep ilinde görev yapan Türkçe Öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde görev yapan 186 Türkçe öğretmenidir. Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersi etkinliklerine yönelik algıları araştırmacı tarafından geliştirilen algı ölçeği aracılığıyla tespit edilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde ilgili alan yazının taranması ve odak grup görüşmesi sonuçlarına göre bir madde havuzu oluşturulmuştur. Daha sonra, açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve ölçekte yedi alt boyut belirlenmiştir. Bir sonraki adımda, ölçeğin yapı geçerliliğini kanıtlamak için doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda ölçeğin iyi uyuma sahip olduğu ve modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda geçerli ve güvenilir bir ölçek elde edilmiştir. Elde edilen bu ölçekle 186 Türkçe öğretmeninden veri toplanmıştır, ANOVA ve t testi yapılarak bulgulara ulaşılmıştır. Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersi etkinliklerine yönelik algıları toplam algı puanına bakılarak belirlenmiş ve bu algılarıyla cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, mezun olunan fakülte, eğitim düzeyi ve öğrenci sayıları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığına bakılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkçe öğretmenlerinin Türkçe dersi etkinliklere yönelik algıları yüksek düzeyde çıkmıştır. Öğretmenlerin Türkçe dersi etkinliklerine yönelik algılarıyla yaşları ve mezun oldukları fakülteler arasında da anlamlı bir fark bulunmuş ama cinsiyetleri, öğrenim durumları, kıdemleri ve öğrenci sayıları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Çalışmanın sonunda Türkçe dersi etkinliklerine yönelik öğretmenlerin algılarını yükseltmek için formasyon ve hizmet içi eğitim verilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca ilgili araştırmacılara yönelik de öneriler yer almıştır.
Günümüz Karay Türkçesi ve Türk lehçeleri arasındaki yeri

Bu çalışma, nüfusları son derece azalmış ve dilleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Karaylar ve Karaycayı incelemek üzere yapılmıştır. Önce Karaylarla ilgili tarihi bilgiler, Karayca olarak yazılmış eserler genel olarak anlatılmış; sonra Karayca yazılmış eserlerden seçilerek oluşturulan yedi metin incelenerek Karaycanın dil özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Metinde kullanılmış olan bütün kelimeler dizinde gösterilmiştir. Daha sonra Karaycanın Türk lehçeleri sınıflandırmalarındaki yeri değerlendirilip Karaycada tespit edebildiğimiz Eski Türkçe özellikler ve Karayca ile Oğuzca arasındaki paralellikler sıralanmıştır.
Tarihi Türk şiveleri ve günümüz Oğuz Grubu şivelerinde olumsuzluk ifadesi

Türk dilindeki olumsuzluk ifadesi, Türk dilinin ulaşılan ilk metinlerinden günümüze ve günümüz batı gurubu şiveleri üzerinde incelenmiştir. Çalışma üç ana başlık altında yapılmıştır. İsimlerde olumsuzluk, Fiillerde olumsuzluk Edatlarda olumsuzluk Bu tasnif anlam ve şekil olumsuzluğu göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Şekil olumsuzluğu ile, olumsuzluk ekleri vasıtasıyla oluşturulan olumsuzlukları, anlam olumsuzluğu ile ise, kelimelerin bir olumsuzluk eki almadan yalın halde ifade ettikleri olumsuzluğu kastettik.
Emir Çelebi, Enmuzecü't-Tıbb (İnceleme-metin 1b-173a)

Bu çalışmada Emir Çelebi'nin Enmuzecü't-Tıbb adlı eseri incelenmiştir. Eser 17. yüzyılda kaleme alınmış bir tıp kit abıdır ve eserin yazılış tarihi 1624'tür. Eser 379 varaktan oluşmaktadır. Bu çalışma ise eserin ilk 173 varağını kapsamaktadır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında genel olarak tıp tarihinden bahsedilmiş, İslamiyet öncesi ve İslami dönem Türk tıp tarihi ve 13. yüzyıldan başlanıp Enmuzecü't-Tıbb'a gelene kadar kaleme alınan başılıca tıp metinleri üzerinde yapılan çalışmalarla birlikte verilmeye çalışılmıştır. Yine bu kısımda Emir Çelebi ve üzerinde çalıştığımız eser konusunda bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde eserin ses ve şekil özellikleri incelenmiş, metinden örnekler verilmiştir. Ayrıca bu bölümde eserin söz varlığı ve sıkça kullanılan sözcükler kökenleri gösterilerek metinde geçtikleri anlamıyla verilmiş ve sözcüğün metin içerisinde geçtiği üç yer gösterilmiştir. İkinci bölümde ise eserde yer alan içindekiler kısmı ve metin verilmiştir. Bu tezin amacı 17. yüzyılda kaleme alınan tıp metnini, hastalık adlarını ve tedavisinde kullanılan bitki adlarını tespit etmektir. Aynı zamanda bu eser dönemin tıp anlayışına gerek ele aldığı konular gerek niteliği bakımından ışık tutmaktadır.
Hyperbox based neuro-fuzzy system for linguistic term extraction

öz DİLBİLİMSEL TERİMLERİ ELDE EDEN HYPERBOX TABANLI BULANIK YAPAY SİNİR AĞI MODELİ DURMAZ, Didem Yüksek Lisans, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Ferda N. Alpaslan Temmuz 1998, 85 sayfa Yapay sinir ağlan, öğrenmeye dayalı problemler üzerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Belirsiz veriyi işleyebilen bulanık sistemler, daha esnek sistemler ortaya çıkarmak ve daha kesin sonuçlar elde edebilmek amacıyla yapay sinir ağlarıyla birleştirilmektedir. Yapay sinir ağlarının bulanık mantıkla birleştirilmesi için çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu değişik tasarımlardan bulanık kümeleri yapay sinir ağlarında tutulacak biçimde n-boyutlu kutularla temsil eden 'hyperbox' yöntemi, pratikliğinden dolayı tercih edilen bir yaklaşımdır. Bu tezin çalışma kapsamında, bulanık kuralları işleyebilen üç tane 'hyperbox' tabanlı yapay sinir ağı modeli (Model- 1, Model- 2 ve Model-3) sunulmuştur. Model- 1 ve Model- 2 sayısal kuralparametreleriyle çalışırken Model- 3 hem sayısal hem de dilbilimsel değişkenleri içeren kuralları işleyebilmektedir. Model-3'ü geliştirmekteki amaç, üzerinde çalışılan uygulamanın dilbilimsel değişkenlerini çıkararak bulanık kuralları dilbilimsel terimlerle ifade edilecek biçimde tutmaktır. Bu üç model özellikle tıbbi uygulamalar için tasarlanmıştır. Bu nedenle bu modeller deneysel sonuçlar elde etmek için yüksek boyutlu gerçek veri içeren tıbbi veri tabanları üzerinde test edilmiştir.