Ceza Muhakemesi Kanunu'nda uzlaştırma

Uzlaştırma kurumu modern anlamda ilk olarak Anglo-Sakson hukukunda ortaya çıkmıştır. Uzlaştırma Kara Avrupası hukuk sisteminde de kendine yer edinmeye başladıktan sonra 20. yüzyılda ortaya çıkan onarıcı adalet anlayışının bir sonucu olarak 01.06. 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253- 255. maddeleri ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 73/8 maddesi ile ceza hukuk sistemimize girmiştir. Uzlaştırma kurumu, hukuki anlam ve mahiyeti itibariyle gerektiği gibi uygulandığı zaman, adaletin hızlı ve etkin bir şekilde taraflara sirayet etmesi, taraflar arasında husumeti sonlandırarak toplumsal barışı sağlamasının yanında, mahkemelerin iş yükünü azaltması ile ceza yargılamasına yapılan birçok eleştiriyi ortadan kaldırabilecek bir kurumdur. İlk bölümümüzde, uzlaştırma kavramı üzerinde doktrinde yapılan tanımlamalar da dikkate alınarak gerekli açıklamalarda bulunulmuştur. Uzlaştırma kavramı üzerinde gerekli açıklamalarda bulunulduktan sonra, uzlaştırmanın amacı, hukuki niteliği ve ceza muhakemesi hukukuna hakim olan ilkelerin uzlaştırma kavramındaki görünümü ve son olarak mukayeseli hukukta uzlaştırma kavramı üzerinde durulmuştur. Zira uzlaştırmanın farklı hukuk sistemlerinde, ne şekilde düzenlendiğini görmek, konunun anlaşılması açısından oldukça önem arz etmektedir. İkinci bölümde ise, uzlaştırma kurumunun şartları üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur. Uzlaştırmanın şartları üzerinde durulurken, 2 Aralık 2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı yasa değişiklikleri üzerinde de durularak, söz konusu değişikliklerin getiriliş amacı ve sonuçları üzerinde de durulmaya çalışılmıştır. Ayrıca yeni yasayla birlikte Adalet Bakanlığı Ceza işleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan, Alternatif Çözümler Daire başkanlığınca uzlaştırma ile ilgili olarak hazırlanan ve yayımlanan yeni yönetmelikten de mümkün olduğunca faydalanılmaya çalışılmıştır. Yine suça sürüklenen çocuklar tarafından işlenen suçlarda uzlaştırma, uzlaştırma usulü ve son olarak uzlaştırmanın hukuki sonuçları üzerinde de yeni yasa ve yönetmelik dikkate alınarak gerekli açıklamalarda bulunulmuştur. Üçüncü bölümde uzlaştırma süresi, uzlaştırma raporu, uzlaştırma belgesi, uzlaştırma müzakerelerinin gizliliği, uzlaştırmacının uyması gereken hususlar, etik ilkeleri ve ücreti, uzlaştırmacı sicilinin tutulması, uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları, uzlaştırmacı sicilinden silinme ve uzlaştırmacı eğitimi üzerinde özellikle yeni yönetmelik dikkate alınarak gerekli açıklamalarda bulunulmuştur. Yeni yasa ile birlikte yapılan değişikliklerin, halen görülmekte olan davalar, kesinleşmiş hükümler, Yargıtay ve İstinaf mahkemelerinde bulunan dosyalarda uzlaştırma hükümlerinin nasıl uygulanabileceğine ilişkin yeni verilmiş Yargıtay kararlarından da istifade edilerek ne gibi sonuçlar doğuracağı üzerinde ayrıntılı bir şekilde açıklamalarda bulunulmuştur. Yine Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı ve Başkanlıkça uzlaştırmaya ilişkin iş ve işlemler, uzlaştırma bürosu uzlaştırma bürosuna gönderme kararı, büroya kayıt ve soruşturma bürosuna iade kararı, uzlaştırma kurumuna eleştirisel bakış ve uzlaştırma kurumunun anayasa aykırılığı sorunu üzerinde yeni yayımlanan yönetmelikten de yararlanılarak gerekli açıklamalarda bulunmaya çalıştık.