Yugoslavya'nın dağılma sürecinde ABD ve Bosna-Hersek krizi

Birinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Sırp-Hırvat-Sloven krallığının, Kral Alexandar tarafından adının değiştirilmesi ile tarihte ilk defa güney Slavlannın yurdu anlamına gelen Yugoslavya kelimesi bir devlet adı olarak kullanılmaya başlamıştır. İki büyük Dünya savaşı arasındaki dönem, etnik ve kültürel farklılıklar ve diğer devletlerin Yugoslavya üzerindeki toprak talepleri ile sancılı bir dönem olmuştu, ikinci Dünya Savaşmda mihver devletlerin baskısına dayanamayan Yugoslavya üçlü pakta katılmış ancak bunun hemen ardından gelen hükümet darbesi Hitler'in Yugoslavya'yı işgal etmesi için bir sebep teşkil etmişti. İşgal altodaki Yugoslavya'da bir tarafta Albay Draza Mihajlovic'in organize ettiği ve eski ordu mensubu Suplardan oluşan Çetnik direniş hareketi diğer tarafta ise Josip Broz Tito'nun başını çektiği Partizan direniş hareketi oluştu. Batılı devletlerin desteğini alan bu iki direniş örgütü zaman zaman Almanlarla zaman zaman da birbirleriyle çatışıyorlardı. Savaşın sonlarına doğru çeşitli nedenlerden dolayı Partizan hareketi öne çıkmış ve savaşm sonunda ülkeyi düşmandan kurtaran bir direniş hareketi olarak prestij kazanmıştı. İşte bu prestiji, kendi karizması ve zekasıyla birleştiren Tito 1980 yılındaki vefatma kadar Yugoslavya' run tartışılmayan lideri olarak hem kendi halkından hem de dünyadan saygı görmüştü. Yugoslavya'nın ABD açısından önemli bir konuma gelmesi büyük ölçüde savaş döneminde ABD'nin önce Çetnik sonra da Partizanlara verdiği destekle başlamıştır. Savaş sonrasındaki kısa dönemde Yugoslavya'nın komünist eğilimleri sebebiyle ilişkiler oldukça düşük bir seviyede devam etmiş, ancak Tito ve Stalin arasındaki anlaşmazlığı, iki kutuplu dünya düzeninde kendisi için büyük bir fırsat olarak gören ABD, bu olaydan sonra Yugoslavya ile ilişkilerini geliştirmeye başlamış ve Sovyetler karşısında bu devletin ayakta tutulması çabalarına girişmişti. Soğuk savaş döneminde ABD'nin tüm çabalarına rağmen iki ülke arasındaki ilişkiler hiçbir zaman en üst seviyede olamamış, ancak ABD'nin ana amacı olan Yugoslavya'nın Sovyet kampına geri dönmesinin engellenmesinde başarılı olunmuştu. V Yugoslavya dağılma sürecine girdiğinde ABD birçok farklı sorunla uğraşmaktaydı. Bush yönetimi Yugoslav krizinde, CIA tarafından yapılan erken uyarılara rağmen, konuya pek ilgi gösterememiş ve krizin bir Avrupa sorunu olduğu dolayısıyla Avrupalı devletlerin çözmesi gerektiği filaini benimsemişti. Ancak kriz gittikçe büyümüş, ve uluslararası organizasyonların inanılırlığını ve Avrupa'nın güvenliğini etkileyecek bir hal almıştı. Böyle bir durumda, 1993 yılında önceki hükümete yapılan sert eleştirilerle iktidara gelen Bill Clinton, George Bush'un da elini kolunu bağlayan aynı sebeplerden dolayı, aktif bir politika izleyememiş ve bölgede askeri olan Avrupa'nın politikalarım takip etmek durumunda kalmıştı. Özellikle savaşm sonuna doğru BM tarafından ilan edilen güvenli bölgelere yapılan Sup saldırılan uluslararası kamuoyunda tepkilerin gittikçe artmasına sebep olmuştu. Bununla birlikte ABD kongresinin Başkan Clinton üzerinde kurduğu büyük baskı ve NATO gibi bir kurumun hızlı bir prestij kaybma girmesi, ABD'nin soruna daha aktif bir şekilde müdahale etmesi sonucunu getirmiş ve 1995 yılında, yoğun diplomatik çabalar sonucunda, savaşan taraflar arasında ve çeşitli devlet ve organizasyonların temsilcilerinin huzurunda imzalanan Dayton Barış Anlaşması ile bir büyük kriz sona ermişti. Yapılan anlaşmanın Yugoslavya krizini tam anlamıyla çözüme ulaştırmadığı 1999 yılındaki Kosova olayları ile bir kez daha anlaşılmıştı. Dayton anlaşmasının sonucu Yugoslavya' daki tüm sorunları halletmek değil, çatışmaları sona erdirerek tüm tarafların verdiği ödünlerle bölge insanının acılarım elden geldiğince dindirmekti. Savaşm başından Dayton anlaşmasına kadar geçen zaman hem devletlerin hem de bireylerin pek çok hata yaptığı bir 'yatıştırma' dönemi olarak hatırlanacaktır. Soğuk Savaş sonrası gelen ilk Avrupa krizinde özellikle Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler bölgelerinde ortaya çıkan bu sorunu çözmekte başarılı olamamışlar ve bunun sonucunda da ABD'nin yeni dünya düzenindeki rolü ve süper güç konumu iyice pekişmiştir.