Hazır giyim işletmelerinin tasarım yaklaşımlarının tasarımcı-yönetici bağlamında değerlendirilmesi

Günümüzde sanayi ve teknolojide yaşanan gelişmeler ve küreselleşen dünya anlayışı hazır giyim sektöründe tasarım, tasarımcı, yaratıcılık, özgünlük gibi kavramların önemini arttırmıştır. Teknolojinin gelişimi ile modayı yakından takip eden, Dünya'nın her yerindeki modaya kolayca ulaşabilen, bilinçli bir tüketici kitlesinin oluşması işletmelerin tasarımcı ile çalışma, modaya uygun özgün, yaratıcı ve tasarım giysiler üretme gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu durumdan yola çıkarak hazır giyim işletmelerinin tasarım yaklaşımlarının tasarımcı ve yönetici bağlamında değerlendirilmesinin amaçlandığı bu çalışmada; işletme ve tasarımcıların tasarım ve tasarımcı kavramlarını nasıl algıladıkları, işletmelerde tasarım süreci uygulamalarının nasıl gerçekleştiği, tasarımcıların tasarım ile ilgili görüş ve uygulamalarının örtüşüp örtüşmediği ve tasarımcıların yaratıcılıklarını sergilemede karşılaştıkları kısıtlar incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini; Ankara ilinde bulunan tesadüfi yöntem ile seçilen 41 işletmenin tasarım departmanından sorumlu yöneticiler ve bu işletmelerde önceden çalışmış veya hala çalışmakta olan 58 tasarımcı oluşturmaktadır. İki bölümden oluşan araştırmanın; ilk bölümünde, seçilen konu ile ilgili literatür taraması yapılmış ve araştırmanın kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur, ikinci bölümünde ise tasarımcılara ve işletmenin tasarım departmanından sorumlu yöneticilere uygulanmak üzere iki ayrı ölçme aracı hazırlanmıştır. Elde edilen veriler Sosyal Bilimler İstatistik Paketi (SPSS 22 .00) kullanılarak analiz edilmiş, frekans ve yüzde çizelgeleri halinde sunularak yorumlanmıştır. Ayrıca tasarımcı ve yöneticilerin tasarım ve tasarımcı ile ilgili görüşleri ve demografik özellikleri ile görüş, uygulama ve kısıtları arasındaki ilişki ki-kare testi ile p<0. 05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Aralarında ilişki olmayan seçenekler ilgili çizelgelerde sunulmamıştır. Araştırma sonucunda; tasarımcılar için tasarım kavramının, tüketici istek ve beklentileri doğrultusunda yaratıcı bir ürün ortaya koymayı ifade ettiği, yöneticiler için ise rakip işletmelerin üretmediği, piyasada benzeri olmayan, farklı bir ürün ortaya koymak olduğu görülmüştür. Moda gösterileri, fuarlar, dergi, mağaza, katalog vb. görsellerden beğendiğim giysilerin modellerinde küçük değişiklikler yaparak seçeneğine tasarımcıların önemli bir çoğunluğu 'bazen' cevabı verirken, yöneticilerin çoğunluğunun ise 'her zaman' cevabıyla, özgün tasarımlar yapmadıkları belirlenmiştir. Tasarımcıların 'bazen', yöneticilerin 'hiçbir zaman' fuar ve mağazalarda beğendikleri modellerin, model ve kalıp kopyasını alarak ve diğer işletmelerin ürettikleri giysileri daha ucuza mal edecek giysi tasarımları yapmadıklarını belirtmeleri çelişkili bir durum olarak görülmüştür. Tasarımcılar, AR-GE çalışmaları için işletmelerin her türlü olanak sağladığını belirtirken, yöneticilerin trend kitapları, kataloglar, süreli yayınlar vb. temin edilmekte, yurtiçi fuarlara ve seminerlere katılımlar sağlanmakta ve piyasa incelemesi yapılmakta olduğunu belirtmeleri bir diğer çelişkili sonuç olarak tespit edilmiştir. Tasarımcıların önemli bir bölümü tasarım sürecinde kısıtlarının olmadığını belirtmelerine rağmen, azımsanmayacak oranda tasarımcının 'tasarımlarına müdahale edilmesi' ve 'yetkili kişilerin olumsuz tutumlarının' yaratıcılık yeteneklerini etkilediklerini belirtmeleri, tasarımcıların yaratıcılıklarını etkileyen önemli engeller olarak belirlenmiştir.