turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Transkrİpsıyon u Vekolİna kıtab-u Ahmedıye'ye

Manzum sözlükler doğu edebiyatında eski, geniş ve yaygın bir geleneğe sahiptirler. Arap, Fars, Türk, Peştu, Beluci ve Kürd toplumlarında bu eserler yazılmışlardır. Sözlük yazımı hem dilsel hem de edebi bir uğraş olarak görülüyordu. Zira sözlükler de diğer edebi türler gibi klasik edebiyatın bir türü olup içerisinde klasik edebiyatın estetiğini barındırırlar. Manzum sözlükler medrese sistemlerinde çocuklar için yazılmış olup derslerde materyal olarak kullanılmışlar. Bu şekilde çocuklar hem yabancı dil öğrenmişler hem de dilbilim kaidelerini öğrenmişler. Manzum sözlüklerin birçok yazılma amaçları vardır. Bunlardan biri de ezberi kolaylaştırmadır. Zira sözlükler şiirsel bir dille yazıldıkları için ezberlenmeleri kolay oluyordu. Çalışmamızın konusunu oluşturan sözlük de aynı amaçlar üzerine, çocuklara Arap dilini öğretmek için yazılmıştır. Çalışmamızın içeriği Şex Merufe Nodeyi'ye (1753-1837) ait manzum sözlük Kitab-u Ehmediye'den oluşuyor. Sözlük için gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra, giriş bölümünde öz bir şekilde dil ve dil üzerine yapılan çalışmalar üzerinde durulmuş. Ardından birinci bölümde manzum sözlük geleneği ve Kürdçe sözlükler hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde yazar ile ilintili bilgiler verildi ve sözlüğüne ait iki nüshanın karşılaştırılması yapıldı. Üçüncü bölümde sözlük şekilsel, muhteva ve dilsel açıdan incelendi. Dördüncü bölümde nüsha hakkındaki bilgiler verilip sözlüğün transkripsiyonu verildi. Sonuçta, araştırma sonrası sözlük hakkında elde edilen tespitler yazıldı.
Özbekçede cümle bağlayıcıları

Cümleleri farklı şekillerde ve çeşitli anlam ilgileri kurarak birbirine bağlayan dilbilgisel unsurlara cümle bağlayıcıları denir. Cümle bağlayıcıları ek, enklitik ya da kelime şeklinde bulunabilir. Bağımsız cümleleri farklı şekillerde birbirine bağlayarak yeni ve yapısall açıdan daha karmaşık cümle şekilleri oluşturan cümle bağlayıcıları, hem cümle hem de metin kuruluşunda önemli işlevler üstlenir. Bu sebeple cümle bağlayıcılarının sözlüksel ve sözdizimsel açıdan detaylı şekilde incelenmesi dilin yapısının çözümlenmesi açısından önemlidir. Bu tez çalışmasının amacı Özbekçedeki bağımsız cümle bağlayıcılarını tespit ederek bunların hem cümle hem de metin oluşturmadaki rolünü yapısall ve işlevsel özellikleri açısından incelemektir. İnceleme materyalini araştırmanın ilk aşamasında belirlenen ve Özbek edebi dilini temsil eden sekiz roman oluşturmaktadır. Öncelikle bu sekiz roman taranarak Özbekçedeki cümle bağlayıcıları tespit edilmiştir. Daha sonra tespit edilen bağlayıcılar yapı, köken, kullanım ve işlevleri açısından incelenmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konu, amaç, yöntem, kapsam ve sınırlılıklar ve literatür özetiyle ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Birinci bölümde konuyla ilgili temel kavramlar ele alınmıştır. İkinci bölüm, Özbekçedeki bağımsız cümle bağlayıcılarının incelendiği ana bölümdür. Burada bağlayıcılar 'sıralayıcı cümle bağlayıcıları' ve 'ilişkilendirici cümle bağlayıcıları' şeklinde iki grupta ele alınmıştır. Sonuç bölümü ise araştırma sürecinde toplanan verilerin değerlendirilmesinden elde edilen çıktıları kapsamaktadır. Tezin çıktılarının gramer çalışmaları ya da metin dilbilimi incelemeleri gibi çeşitli araştırma alanları için toplu ve detaylı veri sunması, Türk ve Özbek dilbilimine katkıda bulunması umulmaktadır.
Kutadgu Bilig'deki deyimlerin semantik ve sentaktik incelemesi

Sözcük gibi işlev gören deyimler, kavranılan karşılama yönünden söz varlığında önemli bir yere sahiptir. Oluşumları çok eski zamanlara dayanabilen deyimler, anlam ve söz dizimi bakımından kalıplaşmış sözlerdir. Bu çalışmada Karahanlı Türkçesi ile yazılmış Kutadgu Bilig adlı eserdeki deyimler, semantik ve sentaktik yapılan bakımından incelenmeye çalışılmıştır. I. Bölümde Kutadgu Bilig ve Deyimlerin Yapıları üzerinde durulmuş, II. Bölümde Kutadgu Bilig'deki Deyimlerin Semantik Yapılan, IH. Bölümde ise Sentaktik Yapılan incelenmiştir. Semantik yönden deyimler, oluşumlarına göre 'Benzerliğe Dayalı Deyimler' ve 'Yakın İlişkiye Dayalı Deyimler başlıklan altmda incelenmiştir. Benzerliğe Dayalı Deyimler 'Hareket Benzerliğine Dayalı Deyimler', 'Durum Benzerliğine Dayalı Deyimler', 'Telmihe Dayalı Deyimler', 'Duygu Değerine Dayalı Deyimler'; Yakın İlişkiye Dayalı Deyimler ise 'Hareket İlişkisine Dayalı Deyimler', 'Durum İlişkisine Dayalı Deyimler' olarak alt başlıklara aynlmıştır. IH. Bölümde deyimler sentaktik yönden ele alınırken kelime gruplan biçiminde kalıplaşmış olanlar incelenmiştir.
Yeni harflerin kabulünden sonra Türkçede ses-yazı ilişkisi

Bu çalışmada, Latin kökenli yeni Türk harflerine geçildiği 1928'den bugüne kadar Türk dilinde ses ve yazı ilişkisi açısından meydana gelen gelişmeler, eski harflerle yazılan dönemlerdeki çeşitli ses ve şekil değişiklikleri, bunların yazıya yansıtılma çabalan, yeni Türk alfabesinin konuşma ve yazı dili üstünde gösterdiği hakimiyet, yaşanan bazı aksaklıklar ve bunlara bağlı imla sorunları tespit edilmeye çalışılmıştır. Tez, Giriş, İnceleme, Sonuç, İmla Değişikliklerine Uğrayan Kelimelerin Dizini, Terimler Dizini, Kaynaklar ve Kısaltmalar bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, ilk önce üniversite öğrencileri arasında uyguladığımız anket ve sonuçlarına yer verilmiş, sonra da tarih boyunca Türk dilindeki ses ve yazı ilişkisi ele alınmıştır. İnceleme bölümünde, Tanzimat'tan harf inkılabına ve harf inkılabından bugüne kadar olmak üzere Türkçe, doğu kökenli ve batı kökenli kelimelerdeki ses ve imla özellikleri ve değişiklikleri değerlendirilmeye çalışılmış; bunun dışında halen Arap harflerini kullanmakta olan Türk topluluklarındaki ses ve imla özellikleri de gösterilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde, eski harflerden yeni harflere geçilirken yaşanan sorunlar ve alman sonuçların ses ve yazı ilişkleri açısından kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. İmla Değişikliklerine Uğrayan Kelimelerin Dizini bölümünde, 1928'den bu yana yayımlanmış imla kılavuzları karşılaştırılarak imla değişikliklerine uğrayan kelimeler, 2000 - 1928 - 1941 - 1957 - 1965 - 1977 - 1981 - 1985 bölümleri olarak sekiz sütun halinde sınıflandırılmıştır. Terimler Dizini bölümünde tezimizde geçen ve bugün için eskimiş olan terimler toplanmış, terimlerin geçtiği yer tanımlarıyla birlikte verilmeye çalışılmıştır. Kaynaklar ve Kısaltmalar bölümünde yararlanılan bütün kaynaklara ve bunların kısaltmalarına yer verilmiştir.
İbnü'l-Enbarİ'nin Esraru'l-Arabiyye adlı eserinin metodolojik incelemesi

Çalışmada hicri altıncı yüzyılda yaşamış olan Ebu'l-Berekat el-Enbari'nin nahiv konularını illet ve talil merkezli işlediği Esraru'l-Arabiyye adlı eseri nahiv metodolojisi açısından incelenmeye çalışılmıştır. Bu incelemenin esas aldığı kaynak, aynı müellifin Arap dili tarihinde yazılmış ilk kapsamlı ve müstakil nahiv usulü eseri olarak kabul edilen Lümaü'l-Edille adlı kitabıdır. Çalışmada Enbari'nin Lümaü'l-Edille'de koyduğu nahiv metodolojisi kriterlerini, sema', kıyas, ıstıshab gibi delilleri nasıl uyguladığı örneklerle incelenmiş, pratikte bu kriterlerin nasıl çalıştığı, delillerin birbirlerine göre konumu, Enbari'nin tutarlı olup olmadığı, Basra ve Kufe ekollerinden hangisine daha yakın olduğu sorularına cevap aranmıştır. Bu bağlamda Enbari'nin büyük oranda tutarlı olduğu, Basra ekolüne hem teoride hem de pratikte daha yakın olduğu görülmüştür. Eser illet kitabı olduğundan her bir mesele bir nedene dayandırılmaya çalışılmıştır. Bu nedenler kimi zaman sema', kimi zaman ise kıyas delili vasıtasıyla bulunmuştur. Sema' delili hem hükmün doğrudan ortaya çıkmasını sağlar, hem de kıyas delilinin ilk rüknü olan makisun aleyhin kaynağını oluşturur. Kimi zaman ise çeşitli istidlal yöntemleri devreye girmiştir. Bu yöntemler bazen müstakil bir delil olarak kullanılmış, bazen de kıyasa bağlı bir yardımcı gibi telakki edilmiştir.
Arap anlambilimi ve Arap anlambiliminin el-Hasais'teki temelleri

Bu çalışmada modern anlambilim konuları çerçevesinde İbn Cinninin anlambilime katkıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın odak noktasını bu alimin el-Hasais isimli eseri oluşturmaktadır. Çünkü bu kitap ele aldığı konular itibariyle günümüz anlambilim kitaplarıyla paralellik arz etmektedir. İbn Cinni, bu çalışmasında, anlam, eş anlamlılık, çok anlamlılık, anlam çeşitleri, anlam değişimleri, ses-anlam ilişkisi, morfoloji ve anlam, söz dizimi ve anlam gibi konuları ele almıştır. Ayrıca Arap gramerindeki irab ile anlamsal yorum ilişkisini değişik boyutlarıyla incelemiştir. İbn Cinni ses-anlam ilişkisini ayrıntılı bir biçimde tartışmıştır. İbn Cinni bu olguyu iştikak-ı ekber olarak isimlendiren ilk alimdir. O el-Hasaisinde ses-anlam ilişkisini değişik açılardan incelemiş, konuyla ilgili yeterince örnek vermiş, bu ilişkiyi değişik kategorilere ayırmıştır. Ayrıca bu olguya nasıl yaklaşılması gerektiğiyle ilgili ilkeler belirlemiş ve değerlendirmeye tabi tutmuştur. Bu çalışmanın tefsir, hadis gibi ilahiyat alanlarında yapılacak olan semantik analiz incelemelerine de katkı sağlayacağı kanaatini taşıyoruz.
Mütercimi bilinmeyen ikinci Kabus-Name tercümesi (1b-43b): Metin-dil incelemesi-sözlük

Bu çalışma Eski Anadolu Türkçesi'nin, bilinen gramatikal özelliklerinin yanında başka hususiyetlerin ve bu dönemin bilinen söz varlığının dışında yeniliklerin olup olmadığının saptanması ve bu tercümenin incelenmesi sonucunda elde edilen verilerin bilim dünyasına kazandırılması amacıyla hazırlanmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın başına genel olarak Kabus-name, tercümeleri hakkında bilgiler içeren bir giriş bölümü de eklenmiştir. Birinci bölümde metnin dil incelemesi kapsamında, metindeki fonetik ve morfolojik özellikler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde metin, transkripsiyon alfabesi kullanılarak Latin alfabesine aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise metnin dizini ve sözlüğü yer almaktadır.
Bilateral subtalamik çekirdek derin beyin stimulasyonu uygulanan parkinson hastalarında stimulasyon tarafının resimden ad/eylem isimlendirmeye etkisi

Bu çalışmada anlamsal ve dilbilgisel açıdan farklara sahip sözcük gruplarınınbeyinde sağ ve sol hemisferdeki motor alanlarla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ad ve eylem grubunda beyin alanları açısından bildirilen farklar da sözcüğün hareket içeriğinin yeri araştırılmıştır. Adlarda herhangi bir sorun yaşamazken eylem sözcüklerinde kusurlara sahip olduğu bildirilen Parkinson hastalığında bu bulgunun dilbilgisel gruptan mı yoksa hareketiçeriğinden mi kaynaklandığının araştırılması hedeflenmiştir. Hastalarda motorsemptomların tedavisinde önemli yere sahip Subtalamik Çekirdek Derin BeyinStimulasyonu'nun farklı uyarım durumlarında bu sözcüklerdeki performans değişimleri incelenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda ad ve eylem sözcükleri hareket içeriği olan ve olmayan sözcükler olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Bilateral STÇ DBS'si olan 30 Parkinson hastasının bu sözcük gruplarını işlemesi sırasındaki performansları resim isimlendirme deneyiyle ölçülmüştür. Parkinson hastalarının bilateral açık, bilateral kapalı, sadece sol taraf açık ve sadece sağ taraf açık olmak üzere dört ayrı uyarım durumundakiperformansları kendi içinde ve 30 sağlıklı kontrolle karşılaştırılmıştır. Hem sağlıklı kontroller hem de Parkinson hastalarında adlara göre eylem isimlendirme daha kötü bulunmuştur. Her iki katılımcı grubunun performansları arasında fark yoktur. Sözcüklerinhareket içeriğinin isimlendirme açısından herhangi bir etkisi bulunmamıştır. İsimlendirmeüzerine hasta grubunda anlamlı uyarım etkisi görülmemiştir. Parkinson hastalarındauyarımın motor semptom üzerine etkisiyle isimlendirme performansı arasında herhangi bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgular genel olarak eylem isimlendirmede adlara göre daha kötü performans sergilendiğini ve bu farkın hareket içeriğinden bağımsız olduğunu gösterir. Parkinson hastalarına özgü bir isimlendirme bozukluğu yoktur ve uyarımın isimlendirmeperformansı üzerine herhangi bir etkisi yoktur.
Eski Anadolu Türkçesinde kelime grupları ve kullanılışları

öz Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesi devresindeki kelime gruplarım ve kullanılışlarını, dönemin önde gelen edebi şahsiyetlerinin şiirlerine dayalı olarak vermeye çalıştık. Çalışmamız girişin yanı sıra üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Eski Anadolu Türkçesi, oluşumu, adlandırılışı, müellifleri ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Bundan sonra çalışmamıza konu olan şairler ve eserleri hakkındaki bilgileri içeren birinci bölüm gelmektedir. İkinci bölümde kelime grupları kavramı hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın asıl kısmını oluşturan üçüncü bölüm ise Eski Anadolu Türkçesindeki kelime gruplarını ve kullanılışlarını içermektedir. En son kısımda da çalışmanın sonucu verilmiştir. Eski Anadolu Türkçesinde kullanılan kelime gruplarının ve kullanılışlarının saptanması için taradığımız metinlerden toplam iki bin beyitten faydalandık. Bu çalışmanın Eski Anadolu Türkçesi ve kelime grupları hakkındaki dil incelemelerine katkıda bulunacağım umuyorum.
Başkurt Türkçesinde zarf-fiiller

Bu çalışmamızda Başkurt Türkçesine ait zarf-fiil eklerini tespit ederek, bunların Türkiye Türkçesindeki karşılıklarını vermeye çalıştık. Bunun için, öncelikle Başkurt Türkçesiyle yazılmış 'Hammahi La Yirza Qala', 'Ğumir bir gına', 'Taftilaw', 'Basqurt Xaliq icadı T/ 'Basqurt Xaliq İcadı V', 'Tuğan Azabiyat 5', 'Tuğan Azabiyat 6', 'Basqurt Azabiyati Tariyxi', 'Xazirgi Basqurt TilF' ve 'Basqurt Tilinin HüzligF' isimli metinlerden zarf-fiil eki örneklerini içinde geçtiği cümlelerle birlikte tespit ettik. Tespit ettiğimiz bu zarf-fiil eki örneklerini içinde geçtiği cümlelerle birlikte Türkiye Türkçesine aktardık. Tespit ettiğimiz ve Türkiye Türkçesine aktardığımız zarf-fiil eklerini tasnif ederek bu zarf-fiil eklerinin ses düzenlerini, çeşitli kullanılış şekillerini ve fonksiyonlarım ele aldık. Özetle Başkurt Türkçesine ait olan zarf-fiil ekleri ile ilgili şu durumları tespit ettik: Tarama yaptığımız metinlerden Başkurt Türkçesine ait şu zarf-fiil ekleri tespit edilmiştir: -A,-y; -ArAQ; -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -ĞAnsA; -ĞAnsI; -ĞAs; -ı; -IşIAy; -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAy; -mAylnsA; -mAysA; -mAysI; -mişka; -mişlay; -p, -ip; -rĞA, -IrĞA; -rzA, -IrzAy; -wlnsA Aynca şu zarf-fiil ekleri Başkurt Türkçesi gramerlerinde yer almayıp tarama yaptığımız metinlerden tespit edilmiştir: -ArAQ; -I; -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAysI; -mişka; -rĞA, -IrĞA; -rzAy, -IrzAy Bu zarf-fiil eklerinden -A, -y ; -ArAQ; -ı; ve -p, -ip zarf-fiil eklerinin ses düzenleri bakımından büyük ölçüde Türkiye Türkçesiyle ortak olduğu tespit edilmiştir. 212 Bu zarf-fiil eklerinden -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -ĞAnsA; -ĞAnsI; -ĞAs; -IşlAy ; -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAy; -mAylnsA; -mAysA; -mAysI; -mişka; -mişlay; -rğA, -IrĞA; -rzAy, -IrzAy; -wlnsA zarf-fiil eklerinin ise Türkiye Türkçesinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Fakat, Başkurt Türkçesinde tespit ettiğimiz bu zarf-fiil ekleri, Türkiye Türkçesiyle ister ortak olsun ister olmasın, cümle içerisinde daima benzer kullanım özelliklerine ve fonksiyonlara sahiptirler. Başkurt Türkçesindeki zarf-fiiller Türkiye Türkçesinde olduğu gibi cümle içerisinde birleşik fiil yapımında ve hal, sebep, zaman, miktar zarflan oluşturmakta kullanılırlar. Ayrıca vardığımız neticeleri tezimizin Sonuç bölümünde özetledik.
Millİ Kütüphane 801 numarada kayıtlı Mecmu'a-i Eş'ar (vr. 1-65)-

Çalışmamızın konusu Milli Kütüphane de bulunan 06 Mil Yz. A 801 numarada kayıtlı olan Seyyid Ali Bursevi'nin istinsah ettiği Mecmu a-i Eş ar adlı yazmanın 1 -65varakları arasındaki şiirlerden oluşmaktadır. Bu varaklar arasında musammat ve gazeller yer almaktadır. Söz konusu eserin bu varaklarında bulunan şiirlertranskripsiyon alfabesi ile yazılmıştır. Yazmada bulunan şiirler divanı yayımlanmış bir şaire ait ise buradaki şiirler, divandaki biçimleriyle karşılaştırılıp farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. Çalışmada bazı nedenlerden dolayı mahlasına ulaşamadığımız üç şair ile mahlasıbulunan 71 şairin toplamda 190 adet şiiri bulunmaktadır. Bu mahlassız şiirlerden iki tanesi varağın kopmuş olmasından dolayı yarımdır. Genel olarak yazmada muhammes, tahmis, müseddes, tesdis, terci-bent ve gazeller bulunmaktadır. Çalışma, giriş, metin kısmı ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.
Altun Yaruk'un sekizinci kitabı (1-1069) üzerine söz dizimi incelemeleri

Altun Yaruk Sudur, Eski Uygur Türkçesinin en önemli Budist eserlerinden biridir. On kitaptan oluşan eser üzerinde çeşitli çalışmalar mevcuttur. Burada, bizim çalışmamız söz dizimi üzerinedir ve üç bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde Uygurlar ve edebiyatları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde söz dizimi hakkında bir takım görüşler ve sınıflandırmalar anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde çalışmanın esas konusu olan Altun Yaruk'un Sekizinci Kitabı (1-1069) üzerine söz dizimi incelemesi yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise yapılan incelemeler değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın yapılmasındaki amaç Altun Yaruk Sekizinci Kitap'tan yola çıkarak Eski Uygur Türkçesinin cümle bilgisini ortaya koymaktır.
Ermeni harfli Kıpçakça Zebur'da fiil - tamlayıcı ilişkisi

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma, Armenian Qypchaq Psalter 'daki fiillerin anlamlarına göre kullanıldıkları tamlayıcılar ve bu tamlayıcıların sayısı ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada, Armenian Qypchaq Psalter'daki fiil cümleleri incelenerek tespit edilen örnekler eserde geçtikleri sayfa ve satır numaralarıyla gösterilmiştir. Çalışmanın 'GİRİŞ' bölümünde Kıpçaklar, Ermeni-Kıpçak etkileşimi, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesinin teşekkülü, Ermeni Harfleriyle Kıpçak dilinde yazılmış eserler ve Armenian Qypchaq Psalter hakkında bilgi verilmiş, akabinde de tamlayıcı teriminin tanımı ve bu konudaki görüşler üzerinde durulmuştur. 'İNCELEME' bölümünde eserdeki fiillerin anlamları, anlamlarına göre aldıkları tamlayıcılar ve bu tamlayıcıların kullanıldığı örnek cümleler verilmiştir. Daha sonra eserdeki fiillerin alfabetik sıraya göre dizini ve kabul ettikleri tamlayıcılara göre dizini verilmiştir.'SONUÇ' bölümünde ise eserdeki fiiller ve tamlayıcılarla kullanımı konusunda ulaştığımız tespitlere yer verilmiştir.
Muhammed Emin ez-Zilevİ ve hayatı

Bu çalışmada Osmanlı dönemi şairlerinden Muhammed Emin ez-Zilevi'nin hayatı ve şiirleri incelenmiştir. Çalışma bir giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Osmanlı dönemi Arap şiiri ve ez-Zilevi'nin yaşadığı şehirle ilgili genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde şairin kimliği, ailesi, eğitimi, hocaları ve edebi şahsiyeti hakkında incelemeler yapılmıştır. İkinci bölümde ez-Zilevi'nin söylediği şiirler içerik yönünden tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde ise ez-Zilevi'nin şiirleri şekil ve üslup bakımından incelenmiştir. Sonuç olarak çalışmada Muhammed Emin ez-Zilevi'nin şiirlerinin şekil ve edebi üslup bakımından Osmanlı Dönemi Arap Edebiyatının temel niteliklerini barındırdığı gözlenmiştir.
Kıssa-i Kahraman-ı Katil (Vr.41-80)

Eser, 262 varaktan oluşmaktadır. Bu çalışmada Kıssa-i Kahraman-ı Katil adlı eserin 81-120 yaprakları üzerinde çalışılmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm inceleme bölümüdür. İnceleme bölümünde; eserin nüsha özellikleri, dil ve üslup özellikleri hakkında bilgi verilmiş, müellifi ve eserin nüshaları tanıtılmış ve bölüm özetleri yapılarak ardından gramer incelemesi üzerinde durulmuştur. Metin bölümünde eser çeviri yazıya aktarılmıştır ve sayfa numaraları metin üzerinde gösterilmiştir. Dizin bölümünde ise kelimeler alfabetik olarak sıralanmış ve metinde kullanılan anlamları verilmiştir. Tez eserin orijinal metni ve bibliyografya ile sonlandırılmıştır.
Arapça ve Türkçede zamirler -karşıtsal çözümleme-

ve Türkçede Zamirler- Karşıtsal Çözümleme -Koç, Ayşegül Yüksek Lisans, Arap Dili ve Eğitimi Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Prof. Dr. Emrullah İŞLERTemmuz-2006Bu çalışmada, karşıtsal çözümlemenin güçlü görüşünden hareket ederek, anadili Türkçe olanların Arapça öğrenirken karşılaştığı güçlüklerden bir bölümünün, Arapça ile Türkçe arasındaki yapı, işlev ve anlam bakımından farklılıklardan kaynaklandığı varsayımıyla, Arapça ve Türkçedeki zamirler incelendi. Yapılan karşıtsal çözümleme sonucunda, iki dilin söz dizimi, cinsiyet ve çokluk başta olmak üzere önemli farklılıklar gösterdiği tesbit edildi. Tesbit edilen bu farklılıkların öğrencilerin Arapça öğrenirken yapmaları muhtemel hatalarıöngörmede yardımcı olacağı; dolayısıyla dil öğrenimi sırasında bu konulara özel bir önem verilmesi gerektiği sonucuna varılarak, çözüm önerilerinde bulunuldu.
Enisü'l-Guzzat metin-dizin

lisans tezi olarak incelediğimiz EnAsü'l-GuzzAt adlı manzum, yazma eser, XVI. Yüzyıl şairlerinden Hüseyin FütuhA tarafından yazılmıştır. Eserde KanunASultan Süleyman'ın 1526 yılında yaptığı Macaristan seferi anlatılır. Çalışmamızeserin transkripsiyonlu metni ve dizinden oluşmaktadır. XVI. yüzyılda yazılmış olan bu eserin metninin çeviri yazıya aktarılması, farklı alanlarda çalışan bilim adamlarına sağlam bir malzeme sunacaktır. Eser tarihe ilişkin bir metin olması dolayısıyla edebi metinlerden farklı bir söz varlığına sahiptir. Bu söz varlığının ortaya çıkarılması bir yandan Türk dili alanında çalışan bilim adamlarına malzeme sağlarken öte yandan Türkçenin tarihsel sözlüğüne katkıda
Kenji Miyazawa'nın Yamanashi öyküsü örnekleminde yansıma sözcükler ve çevirisi sorunu

Bu çalışmada, Kenji Miyazawa adlı çocuk edebiyatı yazarının Yaban Armudu adlı eserinde kullanılan yansıma sözcükler bilişsel dilbilim açısından ele alınarak, yansıma sözcüklerin algı üzerindeki etkilerinin betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçtan yola çıkılarak, öncelikle Japonca yansıma sözcükler yapı ve anlam bakımından incelenmiş ve Yamanashi adlı eserde geçen yansıma sözcüklerin çevirisi üzerine, anadili Türkçe olan ve orta derecede Japonca bilen kişilere anket yapılmıştır. Bu anket sonucunda, Japonca yansıma sözcüklerin, öznel kavrayışa yatkın dil olan Türkçe konuşucusu tarafından nasıl algılandığı ve bu algının ne şekilde aktarıldığı üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, yansıma sözcüklerin çevirisinde, kültürel öğelerin algıya etki ettiği ve ankette yapılan çevirilerde çevirmenin kendi algısını okura ilettiği görülmüştür.
Kavaid-i Türki

UavAeid-i Türki 19. yüzyılda İran coğrafyasında kaleme alınmış Farsça-Türkçe gramer ve sözlüktür. Eser, MirzA BAbA-yi Uabib-i AştiyAni tarafından Türk olmayanlara Türkçeyi öğretmek maksadıyla hazırlanmıştır. Elimizde iki nüshası vardır: MN11350, MN6563. Her iki nüsha da Mareaşi Necefi Kütüphanesinde saklanmaktadır. UavAeid-i Türki adlı eserin incelenmesini konu alan tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde eserin yazarı MirzA BAbA-yi Uabib-i AştiyAni ve çevresi hakkında kısaca bilgi verilmiş, eserin yazılış amacı ve 19. yüzyılda İran coğrafyasında Türkçenin ne kadar işlek ve yaygın olduğuna değinilmiştir. Yazar Tebriz ağzını esas alarak eserini yazdığından, Türk tarihinde Tebriz şehrinin önemine işaret edilmiştir. Ayrıca, eserin dil tarihi araştırmalarındaki yeri ve önemi üzerinde durulmuş, yazım-ses özellikleri, söz çekimi ve söz yapımı, söz varlığı bakımlarından incelenmiştir. Bu incelemede 19. yüzyıl Tebriz ağzı, Eski Türkçe, Eski Oğuz Türkçesi, Azerbaycan ağızları, Anadolu ağızları ve bugünkü Tebriz ağzıyla da karşılaştırılmıştır. UavAeid-i Türki'de, bugünkü Tebriz ağzında kullanılmayan sözcüklerin yanı sıra Eski Türkçenin ve Eski Oğuz Türkçesinin kimi özellikleri de tespit edilmektedir. Tebriz ağzında mastar ekinin yalnız kalın biçiminde ve geniş zamanın çokluk 1. kişisinde ek ünlüsünün yalnız yuvarlak biçiminde kullanılması bu ağzın karakteristik özelliğini oluşturmaktadır. Ayrıca kimi sözcüklerde birincil uzun ünlüler ve damak n'sinin varlığı yazımdan tespit edilmektedir. İkinci bölümde, eserin her iki nüshası da karşılaştırılarak Türkçeye çevrilmiştir. Çeviri kısmında geçen Türkçe biçimlerin yazı çevrimi Türk Transkripsiyon Sistemine uygun olarak yapılmış, her sözcüğün yanında nüshada geçen yazılış biçimleri ve Farsçaları da verilmiştir. Tezin Üçüncü bölümünde dizinler yer almaktadır. Dizinlerden biri UavAeid-i Türki'deki dil bilgisi terimlerinin Türkçe-Farsça, Farsça-Türkçe dizinleridir. Bu bölümde UavAeid-i Türki'deki Türkçe unsurların dizini de yer almaktadır. Türkçe sözcükler dizininde her madde başının bugünkü Tebriz ağzındaki ve ölçünlü Azerbaycan Türkçesindeki biçimleri de verilmiştir. Sona UavAeid-i Türki MN11350 nüshasının tıpkıbasımı da eklenmiştir.