turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Modern devletlerde özgürlük ve güvenlik denklemi

İnsanlık tarihinin en başından günümüze kadar geçen süreçte özgürlük ve güvenlik sorunsalı; insanın gerek kendi öyküsünde, gerekse siyasi toplum yaşantısında olsun daima öncelikli konular arasında yer almıştır. Güvenli yaşamın koşulu olarak 'kişi özgürlüklerinden ne kadar taviz vermeli? tartışması güncelliğini her dönem korumuştur. Özgürlük ve güvenlik ikileminin tartışması siyaset biliminin bir parçası olduğu için, tartışma da sürekli siyasi yaşam alanında süregelmiştir. Özellikle modern devlet anlayışıyla özgürlük ve güvenlik sorunu devlet ve yurttaşlar arasındaki ilişkinin temel tartışma alanı olmuştur. Modernitenin insan aklını araçsal kullanma öngörüsü ve günümüz siyasi iktidarlarının ekonomik unsurları da işin içine dahil etmesi, özgürlük ve güvenlik sorununu gittikçe daha da karmaşık bir hale getirmiştir. Antik Yunan felsefesinde özgürlük ve güvenlik birbirleri için birer ön koşul oluştururken, modern devletlerde güvenli bir yaşamın koşulu ise kişinin özgürlüklerinden kendi rızasıyla vazgeçmesi olarak belirlenmiştir. Bu tez çalışmasında, siyaset felsefesinin özgürlük ve güvenlik kavramlarına bakış alanı irdelenecektir. Özgürlük ve güvenlik kavramlarının insan doğasına yararları veya zararları, siyasal topluma ve devlet yönetimine etkileri tartışılarak, modern ve günümüz dünyasında kişilerin özgürlük taleplerinin siyasi iktidarlar tarafından nasıl güvenlik açığı gerekçe gösterilerek yok sayıldığı ayrıca gerekçeleriyle birlikte ortaya konulacaktır.
Sinemada politik eleştiri: Marksist kuram ve sinema

Tarihi gelişimine bakıldığında eleştirinin, iktidar mücadeleleri içinde etkili bir yere sahip olduğu söylenebilir. Özellikle iktidar sahiplerinin kendi ideolojisi doğrultusunda toplumun geri kalanını örgütleyebilmesi, yönetebilmesi ve bütün kamusal alanı bu ideoloji doğrultusunda şekillendirebilmesi için eleştiri, bir basamak olarak görülür. Söylenenler ya da yazılanlar, bu doğrultuda değerlendirilir. Eğer yapılan eleştiri egemen kamusal alanı yeniden üretiyorsa, o eleştiri olumlu; bu kamusal alan ile ilgili herhangi bir kuşku doğuruyorsa, o zaman o eleştiri olumsuzdur. Marksist kuramın, burjuva kamusal alanı ile ilgili kuşkunun oluşmasında, yaptığı tarihsel ve toplumsal çözümlemelerin eleştiri alanına dikkate değer bir katkı sunduğu yadsınamaz bir gerçektir. Önerdiği yöntem ile burjuva ideolojisinin ve bu ideolojinin üzerinde şekillendiği meta üretim sürecinin çelişkilerini ortaya koyarak, muhalif kitlenin daha etkin olmasında tarihsel bir rol üstlenmiştir. Dolayısıyla böyle bir kuram ile sanat arasında bir bağ kurulacaksa eğer, öncelikle bu kuramın eleştiride, politik bir bağlanımı gerektirdiği görülmelidir. Çünkü bu kuram ışığında şekillendirilen eleştiri yöntemi, ele aldığı sanat eserini egemen kamusal alanın çelişkilerini yansıtıp, onunla ilgili bir kuşku yaratıp yaratmadığına göre değerlendirir. Ayrıca böyle bir eleştiri yönteminin bu değerlendirmeyi yaparken, kuramın kullandığı kavramları ve yöntemini göz ardı etmesi de mümkün değildir. Bu çalışma ile yapılmak istenen, bu çekinceleri giderecek bir eleştiri yöntemini, sinema için ortaya koyabilmek ve bu yöntem ile yapılacak film eleştirileri yardımıyla daha demokratik bir tartışma ortamının oluşmasına katkı sunabilmektir.
Batı ve İslam düşünce dünyasında ahlak-hukuk-siyaset ilişkisi: Biyoetik bir tartışma

Geleneksel yöneten-yönetilen ilişkisi anlayışında radikal bir değişime tekabül eden biyopolitika günümüz ulus-devletlerin politika yapma biçimi haline gelmiştir. Bilim ve teknolojide yaşanan gelişmeler de insanın kadim varoluşunu ve toplumsal düzeni tehdit etmekte, aynı zamanda devletin beden üzerindeki tahakkümünü tarihte hiç olmadığı kadar perçinlemektedir. Bilimsel gelişmelerin insan varoluşu ve yöneten-yönetilen ilişkilerinde ortaya çıkardığı etik ikilemler, teleolojik ve deontolojik etik gibi klasik kuramlarla çözülemeyecek kadar karmaşık olabilmektedir. Ayrıca Aydınlanmanın, aklın öncülüğündeki bilimsel ve teknolojik gelişmelerle vaat ettiği insanoğlunun nihai kurtuluşu gerçekleşmediği gibi iki dünya savaşı, nükleer bombanın kullanılması, etnik soykırımlar ve çevre tahribatı akla ve bilime olan güveni travmatik bir şekilde sarsmıştır. Akıl karşısındaki bu travma, etik kuramların her türlü bilimsel ve teknolojik gelişmeye eleştirel bakmasını doğurmakta, hatta daha önce vuku bulan tarihsel felaketlerin bir daha yaşanmaması adına bilimin, biyopolitikalar aracılığıyla sınırlandırılması, gerekirse engellemesi düşüncesi kuramlara hakim olmaktadır. Bu çalışma, Batı tarihinden kaynaklı olarak bilim ile etik ve yöneten-yönetilen arasında yaşanan bu gerilimin giderilmesine yönelik alternatif biyoetik ve biyopolitik yaklaşımların imkanını sorgulamaktadır. Alternatif biyopolitikaların art alanını oluşturabilecek yeni bir biyoetik yaklaşımın meydana çıkarılabilmesi amacıyla öncelikle Batı ve İslam düşünce tarihi içerisinde yöneten-yönetilen ilişkileri, birey-toplum-devlet bağlamında hukuk yapım süreçlerinin dönüşümü ve bu dönüşüme ahlakın/etiğin etkisi sorun odaklı bir tarih okuması üzerinden analiz edilmiştir. Batı tarihinde yaşanmış travmalar sebebiyle bilim ve etik, dolayısıyla yöneten-yönetilen arasında statik hale gelen gerilimin çözülmesini sağlayacak yeni bir etik/biyoetik anlayışın nüvesini İslam düşünce dünyasının barındırdığından yola çıkan bu çalışma, yerel tefekkür yardımıyla evrensel etiğe katkı sunacak 'embriyonun aşamalı potansiyelliği', 'vesile' ve 'nasip' kavramlaştırmaları ve yeni bir 'sorumluluk etiği' anlayışından oluşan alternatif biyoetik ve biyopolitik yaklaşımlar önermektedir. Çalışmada ayrıca, klasik etik ve pratik etiğin de inceleme konusu olan insan doğası, insan onuru ve hakları, insan olma ile kişi olma ayrımı, yaşamın başlangıcı ve sonlanması gibi temel etik meselelere yerel tefekkür üzerinden alternatif yaklaşımlar sunulmaktadır.
İbn Ataullah el-İskenderİ'nin tasavvuf felsefesi

İbn Ataullah el-İskenderi (v. 709 /1309) tasavvuf tarihinin önemli simalarından biridir. Özellikle Hikem adlı başyapıtı, birçok dile çevrilmesi yanında, üzerine yapılmış sekseni aşkın şerhle, İslam tarihinin en çok şerh edilen eserlerindendir. İskenderi, Şazeliyye tarikatının ilk yazılı metinlerini ortaya koyan ve bu açıdan bu tarikatın ilk kaynaklarını oluşturan kimsedir. İskenderi, İskenderiye doğumlu olup, Kahire'de vefat etmiştir. Zaten ilim adamları yetiştiren bir aileden gelen İskenderi, kendisi de iyi bir eğitim almış, uzun yıllar Kahire'nin en popüler camilerinde halka açık konuşmalar yapmıştır. Bunun yanında, ayrıca müritlerini eğitmiş, onlara kendi zaviyesinde tasavvufi eğitim vermiştir. Dilimizde İskenderi ile çalışmalar son derece kısıtlıdır. Bizim bu çalışmamız, ülkemizde halihazırda onun üzerine yapılmış ilk doktora çalışmasıdır. İskenderi, esasen vahdet-i vucud sayılabilecek bir marifet anlayışına sahiptir. Bununla birlikte, bu terimi kullanmamış, daha ziyada marifet, tevhid gibi terimleri tercih etmiştir. Ona göre hakiki varlık Allah'tır ve onun dışındaki bütün varlıklar gölge varlıklardır, yok hükmünde olan varlıklardır. Sufi bir formasyonla bu varlıkların gerçekte yok oldukları anlaşılabilir. İskenderi'ye göre marifetullah hakiki bilgidir ve gerçek alim de bu bilgiye sahip olandır. Bu düzeydeki kimse arif olarak adlandırılır. Kalp, bu bilgiye ulaşmak için önemli bir bilgi kaynağıdır. Kalbin ve aklın aydınlanması marifete ulaştırır. Marifete sahip olan kimsenin dünya ile ilişkisi de değişir. Çünkü o, bütün varlıklarda Allah'ın tecellisini temaşa eder. Böylece onun düzeyi, dünyada bu tecelliyi temaşa edemeyerek, dünyaya hasmane bir tavır takınan zahidin durumundan farklıdır. Yine İskenderi'ye göre nefsin arındırılması gerekir ki kişi ulvi bir seviyeye yükselebilsin. Bu yükseliş süreci, nefsin mertebeleri yanında makamlar ve hallerle ifade edilir.
A discussion on how to formulate the question of contingency in leibniz's system: AQ logical approach

Bu çalışmanın ana amacı, Leibniz'in felsefi sistemindeki olumsallık probleminin formülasyonunda yer alan bazı zorluklara ışık tutmaktır. Leibniz'in olgun dönem felsefesi bu probleme ilişkin olarak öne sürdüğü çözümler ile bu çözümlerin altında yatan veya onları destekleyen varlıkbilimsel düşüncelerle karakterize olur. 'Olumsallık problemi', onun kavramsal içerme doğruluk kuramıyla tüm doğru varoluşsal önermelerin ? başka deyişle, edimsel bireyler hakkındaki önermelerin ? olumsal olduğu iddiası arasındaki gerilime göndermede bulunur. Leibniz tek bir olumsallık kuramına sahipmiş gibi görünmese de, önermeler ve önermesel doğruluk hakkındaki yazılarından iki genel düşünce çizgisi ayırt edilebilmektedir. Birincisi, genel olarak Leibniz'in gerçek olumsallık kuramı olarak görülen sonsuz analiz kuramı, diğeriyse mutlak ve varsayımsal modaliteleri ayırt etmemizi sağlayan bir zorunluluk kuramıdır. Bu tez, Leibniz'in söz konusu problemi çözmeyi gerçekten başarıp başarmadığı üzerine bir çalışma değil, problemi mantıksal ve varlıkbilimsel kökenlerine kadar izleme, ve görece basit bir biçimde yeniden tanımlama girişimidir. İlk olarak Leibniz'in önermeler kuramının, büyük oranda, modaliteler hakkındaki salt olanaklılık ve edimsellik arasında bir tür ayrımı öngören varlıkbilimsel yorumuna dayandığı, sonra da bu ayrımın, mantıksal düzeyde, özsel ve varoluşsal önermeler ayrımı olarak yansıtıldığı gösterilmektedir. Bahsedilen iki düşünce çizgisi ile Leibniz'in modaliteler yorumunun bazı kendine has özelliklerinin bizi şu sonuca getirdiği iddia edilmektedir: esas sorun, kullandığı önermeler kalkülünün akıl doğrulukları ile olgu doğrulukları arasındaki farkı mantıksal yapısall bir fark olarak ifade etme güçsüzlüğüdür.
Farabİ'nin El-Cem' Beyne Re'yeyi'l-Hakİmeyn adlı eserinin incelenmesi

Uzlaştırma geleneği sadece İslam Felsefesi için değil, Ortaçağ'da ve öncesinde farklı amaç ve gerekçelerle tercih edilen felsefi bir yöntemdir. Birçok filozofu bu yöntemi kullanarak hakikatin tek olduğu bilgisini tüm felsefi sistemlerine işlemiş vaziyette buluyoruz. İskenderiyeli Climacus, Plotinus, St. Augustinus, Thomas Aquinas, Boethius, veya İbn Sina, Mir Damad, Molla Sadra ve diğerleri... Uzlaştırma felsefesinin asıl hedefi birleştirici üslubuyla tüm bilgi verilerinin tek bir gerçeğe hizmet ettiği düşüncesidir. Farabi'nin metotunda bu birleştirici usul sadece yorumlama tarzında değil, felsefenin temel taşları olan Eflatun ve Aristoteles'in görüşlerinin birleştirilmesi olarak da kendini bulur. Farabi, El-Cem'de Eflatun ve Aristoteles'in aralarında ihtilaf olduğu sanılan on üç konuyu onların görüşlerini uzlaştırmak üzere ele alır. İki filozofun görüşlerini yine kendi kaynaklarından ele alıp bir noktada birleştirir. Çelişki olarak görülen mevzuların yanlış anlaşıldıklarını ortaya koyar. Farabi bu yanlış anlaşılmanın bazen filozofların kastettiklerini anlayamamaktan veya onları düzgün yorumlayamamaktan bazen de hatalı düşünmekten kaynaklandığını vurgular. Bu çalışmanın gayesi ise Farabi'nin uzlaştırmacı felsefesinin tezahürü olan El-Cem' Beyne Re'yeyi'l-Hakimeyn adlı eserinde onun Eflatun ve Aristoteles'in görüşlerini uzlaştırdığı konular üzerinden birleştirici tutumunu incelemek ve bunu El-Cem' üzerindeki konularla sınırlandırarak yapmaktır.
Transhümanizm ve tekillik bağlamında dinin geleceği

Transhümanizm, hümanizmin devamı niteliğinde olan fakat ondan farklı olarak insanın fiziksel, zihinsel ve biyolojik kapasitelerinin teknoloji aracılığıyla arttırılmasını amaç edinen ve evrimin yönlendirilip hızlandırılmasını savunan felsefi akımdır. Böylelikle insana ölümsüzlüğü ve cennetsel bir geleceği vaat eden transhümanizm, dinin konularıyla ilgilenmesiyle dinsel bir nitelik taşımaktadır. Hristiyanlığın, Tanrı'nın İsa Mesih'te enkarnasyonu, Kurtuluş, ilk günah, imago Dei ve insanın tanrılaşması gibi doktrinleriyle ilişkin olan transhümanizm, dinlerden etkilenmekle beraber dinleri özellikle de Hristiyanlığı etkileyip dönüştürmektedir. Çıkış itibariyle ateistik unsurlar barındırsa da Hristiyanlığın kimi anlayışlarından güçlü bir şekilde etkilenmesi ve dinlerin konu edindiği ölümsüzlük, aşkınlık, ebedi mutluluk gibi konulara değinmesi, onu teizmin sularına taşımaktadır. Transhümanizm, insanın özgürlüğüne ve yeryüzündeki yaratıcılığına yaptığı vurgusu, cansızlıktan bilinçliliğe ve tanrıyı gerçekleştirmeye doğru bir süreci takip etmesi ve din ile bilimi felsefesinde birleştirmesiyle onu daha çok pan-enteizme yakın bir Tanrı anlayışına çıkarmaktadır. Hızla gelişen teknolojiyle şüphesiz insan ve ilişkileri etkilenmekte böylelikle din ve bilimin gelecek vizyonu şekillenmektedir. Bu meselede transhümanizm akımı ve tekillik anlayışı önemli bir etken olduğundan bunlara bağlı olarak çalışmamızda transhümanizmin dinsel niteliği, dine olan etkisini ve Tanrı anlayışını ortaya koymak suretiyle dinin geleceğini öngörmeye çalıştık.
Erich Fromm'un ahlak felsefesinin hümanist yönü

Bu çalışmada, sosyolog ve psikanalist Erich Fromm'un eserleri sistemli bir inceleme ve analizle, hümanist bir çerçeveden değerlendirilecek; Fromm'un ahlak anlayışı ile hümanist yaklaşımın birbiriyle uyuşan ve uyuşmayan yanları tespit edilecek ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda Fromm'un ahlak felsefesinin hümanist bir yaklaşım olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı belirlenecektir. Bir düşünceyi analiz ederken yapmamız gereken iki temel ödev vardır: bunlardan ilki, incelenen düşüncenin, ait olduğu ideolojik dizgenin bütünü içindeki yerini ve önemini saptamaktır. Bu amaçla çalışmamızın birinci bölümünde öncelikle Erich Fromm'un insan anlayışı ve genel ahlak felsefesi onun genel düşünce sistemi ile bağlantılı olarak mercek altına alınacak ve ahlak anlayışını üzerine inşa ettiği temel dinamikler derinlikli bir biçimde incelenecektir. Düşüncelerin analizinde gerçekleştirmemiz gereken ikinci ödev ise, bir ilgi ya da benzetme sonucu düşüncelerin gerçek anlamından farklı bir kullanımının söz konusu olup olmadığını saptamaktır. Bu bağlamda 'doğma, yabancılaşma, bencillik, sevinç, din, ensest' kavramları başta olmak üzere Fromm'un ahlakla ve insanla ilişkili olarak ele aldığı çeşitli kavramlara yüklediği anlamlar tespit edilecektir. Tezimizin tartışılacağı ikinci bölümde hümanist düşünce geleneği hakkında kısa bir anımsatmanın ardından Fromm'un ahlak felsefesi ile hümanist düşüncenin karşılaştırması yapılacak, bu öncüller ekseninde belirlenen ortak ve çelişik yanlar doğrultusunda, tezimizin doğruluğu, geçerliliği ve tutarlılığı sınanacaktır. Bu çalışmanın amacı; modern dünyanın önemli bir sorunu olan değerler ve ahlak probleminin çözümünde katkı sağlayabilecek yaklaşımların peşinden gitmek ve bireysel, toplumsal hatta küresel boyutta daha iyi olma idealine bizleri yaklaştıracak olanakların izini sürmektir. Bu amaçla çağımızın ulaştığı insana değin bilgi birikiminin aydınlığında Fromm'un geliştirdiği ahlak anlayışını inceleyerek; bu konuya yapmış olduğu ve yapabileceği katkıları gün yüzüne çıkarmaktır.
La séquence de l'éducation dans la philosophie de Platon

Platon felsefesinde eğitimin amacı hakikatin keşfedilmesi ve aksiyonun bu hakikat doğrultusunda şekillenmesidir. Adil, yetkin, cesur ve ölçülü olmayı kısacası insanı erdemlerine kavuşturmayı hedefler. Hakikatin sezgisi ruhta birden bire parlayan bir kıvılcım olarak tasvir edilir. Peki bu ansızın olan farkındalık herhangi bir ön hazırlık gerektirmez mi? İnsanı bu kavrayışa götüren yol yalnızca akli olanın yetkinliğinden mi geçer? Oluşun ve gayri akli olanın, duyumun, duygunun, arzunun bu kavrayışta payı yok mudur? Eğitim süreci tam tersini belirtir. Problematiğimiz, eğitimde takip edilen sıranın mantığı nedir? Sorusuna dayanmaktadır. Bu soruya verilecek cevapla, yukarıdaki soruların yanıtlarını ortaya koymaya gayret edeceğiz.
Fahreddİn er-Razİ'nin 'Mealimu Usuli'd-Din' isimli eserinin tahkİk ve tahlili

Hicri 606 Miladi 1209 tarihinde vefat etmiş olan Fahreddin er-Razi'nin Kelam ilmine muazzam katkıları olmuştur. Bilhassa kesin bilgiye ulaşma konusunda istidlal metoduna getirdiği yenilikler ve bunların akait meseleleri üzerindeki tesirleri onun bu alana katkısına şahitlik eden unsurların başında gelir. Razi, İslam ilimlerinin birçok sahasında çok sayıda eser yazdı. Kelam sahasında kaleme aldığı en son eseri olması pek muhtemel olan Mealimu Usuli'd-Din isimli eseri onun son dönem görüşlerini ihtiva eden muhtasar bir eser olması sebebiyle de son derece önemlidir. Bu değerli eserin henüz sıhhatli ilmi bir tahkikli neşrinin yapılmamış olması beni bu eser üzerine çalışmaya sevk etti. İki bölümden oluşan araştırmamızın birinci kısmında Mealimu Usuli'd-Din isimli eserin önemi, muhtevası ve diğer eserlerinden de istifade ederek müellifin istidlal metodu hakkında bir tasvir, inceleme ve değerlendirme yaptık. İkinci kısımda ise yazma nüshalarından hareketle eserin tahkikli metnini hazırladık. Kelam talebelerinin eserden istifadesini kolaylaştırmak için metni bütünüyle harekeledik. İlaveten Razi'nin bazı kavram ve görüşlerini başka eserlerden de istifade ederek dipnotlarda izah etmeye gayret ettik. Buradan hareketle Razi'nin orijinal taraflarını belirginleştirmeyi hedefledik. Eş'ari mezhebine mensup olan Razi'nin adı geçen ekole yeni bir takım yaklaşımlar ilave ettiğini tespit ettik. Kendine has hususiyetleri ve Kelam ilmine getirdiği yeniliklerle Razi, kendinden sonra kelam yöntemi ve alimleri üzerinde önemli etkiler bırakmıştır.
Gündelik yaşam ve zamansallık bağlamında Dasein

Bu çalışmanın amacı, Dasein'ın, kendi varlığını zamansal olarak açığa çıkaran bir var olan olduğunu ve böyle bir anlayış olanağının, onu neliğinde değil nasıllığında düşünmek olduğunu gösterebilmektir. Nasıllık olarak Dasein, betimleyici ya da kuramsal ilişkiler kuran bir var olan değil, anlamlı ilişkiler kuran bir var olandır. Onun anlam ve anlayış varlığı olması, öncelikle doğaya sonra kendisine olan yaklaşımını, zihinsel bir anlama çabası olarak değil, yönelimsel olarak belirler. Çünkü temel olarak Dasein, bir var-oluştur, orada-olan olarak varlığı açığa çıkarmak, bir oluşum gerçekleştirmektir. Bu bakımdan bir etkin olma, edimsellik içerir. Eylem varlığı oluşu da, öncelikle onun eyleminin ve anlayışının bir şeye yönelik oluşu demektir. O, karşısında bulduğu doğaya dolayımsız çalışmasıyla karşılık verir. Böylelikle dolayımsız bir anlamlılık yapısı, dünyasallık oluşturmaktadır. Bir şeye yönelik çalışması, Husserl'in aşkınsal öznesinin dolayımı yerine, dolayımsız umursama içeren bir yönelimselliktir. Umursama sayesinde, çevresindeki dünyayı bir-şey-için kullanımıyla açar. Bu bir-şey-için-oluşla, gereçsel bağlamda oluşturduğu anlamlı ilişkiler dünyası, Dasein'ın var-oluşunu dinamik, canlı tutar ve zamansallığını açığa çıkarır. Onun var-oluşu, devinimsel bir karakterde dünyasallığını, varlığını oluştururken, bunu her zaman şu an'da, şimdi'de bir-şey-zamanı olarak yapar. Dasein, kendi varlık olanaklarına doğru zamansallaşır, orijinal zamanın kendisi olarak şimdide mevcudiyete-gelir, varlığını zamansallaştırarak var-olur.
The philosophical significance of death: A reconstructive interpretation of Hegel and Heidegger

Bu tezin başlıca amacı varoluşsal-ontolojik bir ölüm anlayışı ışığında hiçliği varlığın alanında tutmanın olası yollarını araştırmaktır. Ölümü temel olarak insanın varlığına ait oluşu bakımından yorumlamak öncelikle derinlere köklenmiş bir zorluğun aşılmasını gerektirmektedir. Bu zorluk karşıtlık dilinin dışına çıkarak düşünmenin zorluğudur. Bu zorluk giderilmediği sürece ölüm ve hiçlik varlığın alanına dışsal olmaya devam edecektir, halbuki anlamın ortaya çıkacağı başka bir alan mevcut değildir. Burada öncelikle Hegel'in diyalektiği, karşıtların arasında yol alabilmemiz adına bize rehberlik edecektir. Fakat içerisinde sonluluk ve sonsuzluğun, varlık ve hiçliğin kurucu bir ilişkide olduğu Hegel'in spekülatif sistemi bize sadece kavramsal bir çözüm sunabilir. Heidegger'in felsefesine yöneldiğimizde ise orada kapsamlı ve zengin bir ölüm anlayışı ile karşılaşacağız. Ölümü varlığın alanına dahil etmek sonlu ve ekstatik olması bakımından yeni bir zamansallık anlayışını da beraberinde getirecektir. Tüm bunların ışığında varlık ve hiçlik ilişkisini varoluşsal-ontolojik bir ölüm anlayışı üzerine temellendirmenin mümkün olup olmadığı sorgulanacak.
Mevlana'nın tasavvuf felsefesinde sembolizm

Mevlana'nın Mesnevi'sini temel aldığımız çalışmamızda O'nun Allah, alem ve insan ile ilgili sembolik anlatımlarını incelemeyi ve açıklamayı amaçladık. Bunu yaparken başvurduğumuz kaynaklar öncelikle Mevlana'nın kendi eserleri ve sembolik dilin kullanıldığı diğer felsefi, tasavvufi eserler olmuştur. Çalışmamızda vardığımız sonuçları özetleyecek olursak, Mevlana'da Allah ile ilgili sembolik anlatımlar bize O'nun Zat'ının tam olarak bilinemeyeceğini ve O'nunla kurduğumuz münasebetin daha ziyade duygusal bir bağ olduğunu açıklar. 'İnsan' ile ilgili anlatımlar ise kişinin öncelikle nefsini iyi tanıması ve onu eğitmesi yönündedir. Bunu yaparken, tasavvufun vazgeçilmez bir unsuru olan insan-ı kamil insana manevi rehberlik eder ve kişi böylelikle kendi benliğini Allah'a teslim edebilir. Alem ise Allah-insan münasebetinin hayat bulduğu sahne olmanın yanı sıra aynı zamanda iki farklı yönüyle ele alınmıştır. Birincisi, Allah'ın varlığına bir delil olan, diğeri ise insanı Allah'tan gafil kılan yönüdür. Sonuç olarak, Mevlana'nın sembolik anlatımları yoğunlukla Allah-insan ilişkisinde insanın nefsini eğiterek Allah'a kavuşması için bir rehber niteliğindedir diyebiliriz. Bunun sembolik dille yapılmış olması ise, daha anlaşılır ve akılda kalıcı olmasını sağlamak amaçlıdır. Böylelikle konular ilgili muhatabına kendini açmakta iken, konuya meyli bulunmayan kişiye ise kapalı kalmaktadır.
İzmirli İsmail Hakkı'da metafizik problemler

İzmirli İsmail Hakkı'nın çocukluğunda başlayan ilim ve hikmet merakı hayatı boyunca devam etmiştir. Bir taraftan medrese eğitimine devam ederken diğer taraftanözel dersler almıştır. O, kendi çabalarıyla birçok dil öğrenmiştir. İzmirli İsmail Hakkı, metafiziği en yüksek ilim, ilk ve külli sebeplerin bilgisi olarak görmüştür. Ona göre diğer bilimler ancak olaylar ve bunlar arasında ilişkilerleilgilenirken, metafizik bunların ilk nedenleri ve birbirleri ile ilişkilerini göz önünde bulundurarak düzenli, sistematik ve bütüncül bir görüş ortaya koymaya çalışmıştır. İzmirli'nin metafizik anlayışını bilgi, varlık ve Tanrı olmak üzere üç ana başlık altında toplamak mümkündür. İzmirli, bilginin akıl ve duyuların yanı sıra kalp ve vicdan ile de bilinebileceğinisöyler. İzmirli, yaratıcı hakkında ortaya atılan düşüncelerin gerçekliğe uygun olup olmadığının ancak yaratıcı hakkında ortaya konacak delillerle ispat edilebileceğinisöyler. O, Tanrı'nın varlığını ispatlamak için hem Müslüman filozofların hem de Batılıfilozofların delillerini kullanmıştır. İzmirli'ye göre insanın hakikat araştırmalarında dini ve felsefi yol olmak üzere başlıca iki yol vardır. Ona göre dini yol felsefi yoldan daha sağlam, güvenilir ve etkilidir. İzmirli, kötülüğü üç kısma ayırır. Bunlar; metafizik kötülük, manevi kötülük ve fiziksel kötülüktür. Ona göre Allah iyiliğin olduğu kadar kötülüğün de yaratıcısıdır.
Sextus Empiricus problem of oriterion

IV öz SEXTUS EMPIRICUS'UN ÖLÇÜT SORUNU Öymen, orsan K. Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İnam Mart 1999, 159 sayfa Sextus Empiricus'un kuşkucu felsefesi, onun sunduğu biçimdeki Ölçüt Sorunu'nun, bütün inançların ortadan kaldırılması anlamına gelmediğini ortaya koyuyor, ölçüt Sorunu reddedilmeden inançlara sahip olmak olanaklıdır. Ancak hem bu epistemik görüşü daha güçlü temeller üzerine oturtmak, hem de Sextus'un etik anlayışından kaynaklanan önemli eksikliklerden kaçınmak için, kuşkuculuğu öznel bir inanç anlayışı ile destekleyecek yeni epistemik ve etik yaklaşımların geliştirilmesi gerekiyor.