İstanbul ve çevresindeki çiçek seralarının teknik özelliklerinin araştırılması

Marmara Bölgesindeki sera işletmelerini kapsayan bu araştırma, istanbul ili ve Yalova ilçesinde, 1991 yılı Mart-Ağustos aylarx arasın gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda, bölgedeki çiçek üretimi yapan seraların sera iskelet yapı elemanları, sera örtü elemanları, çatı eğimi açısı, sera boyutları serada ısıtma ve sulama yöntem ve özellikleri gibi bazı teknik özelliklerin incelenmesi esas alınmıştır. Çiçeklerin yetişme, gelişme. ve büyümeleri için çevre koşullarının uygun olmadğı mevsimlerde, çiçek yetiştiriciliği ancak bu bitkeliren en iyi şekilde gelişmesi için uygun koşulların yaratıldığı seralarda sağlanabilir. Seralarda bitkilerin ekonomik olarak yetiştirilmesi ve en iyi şekilde gelişmesi için uygun ısı, nem, hava ve ışık gibi etmenler, en az yatırım ve işgücü ile sağlana- bilmelidir. Araştırma bölgesinde çiçek üretim seralarında, yapı elemanları alüminyum, çelik veya demirdendir. Profil dizaynı yapı elemanlarında L. T. I ve DİKDÖRTGEN şeklindedir. Çiçek üretim seralarında örtü malzeme türü genellikle camdır. Sera yapı elemanları birbirleri ile alüminyum türü vidalı olarak, demir ve çelik türü yapı elemanları da kaynak yapılarak bağlanmıştır. Bölgede yer alan seraların boyutları işletmenin büyüklüğüne, sera çatı yapısına, yetiştirilen bitki türüne ve çalışan işçi sayısına göre değişmektedir. Küçük bir işletmenin taban alanı 250- 500 metrekaredir. Ancak 1600 metrekare taban alanı bulunan seralar da bölgede yer almaktadır. Bölgedeki seraların uzunlukları da 30-110 m arasındadır. Sera taban alanının fazla gelişletilmesi, çatı kirişi ve taşıyıcı kolonların kesitlerinin artmasına ve bu da yapı birim masraflarının artmasına neden olur. Buna karşılık, sera taban alanının büyümesi, birim alana düşen çatı örtü yüzeyini azaltması nedeniyle, sera birim alanı için gerekli ısıtma giderlerini azaltır (Yüksel, 1990, S. 138). Bu seraların genişlikleri 6-4 m arasındadır, istanbul ve Yalova'da bulunan seraların yükseklikleri mahya yüksekliği de dahil olmak üzere 3,30 - 6,0 m dir. Ülkemizde seralarla ilgili bir kamu kuruluşunun ve araştırma enstitülerinin olmaması, seracılık işletmelerine veya sera kuranlara teknik bilgilerin verilememesi nedeniyle, seraların kurulması ve işletilmesindeki hatalar sürüp gitmektedir. Sera kurmak isteyenler, komşusun- dü gördüğünü uygulamakta ve bilgisizlik nedeniyle hata ve eksiklikler giderilememektedir. Sera yapımında yapılan hatalar, istenilen verimin elde edilmesini engellediği için seracılıkta yapılan hatalar üreticiye pahalıya mal olmaktadır. Araştırma Bölgesinde, seracılık işletmelerinin genel sorunlarını şu şikelde sıralayabiliriz: 1. Sera yapımındaki noksanlıklardan olan sera boyutları, çevre iklim koşullarına göre düzenlenmektedir. Sera eni ile boyu arasındaki fark arttıkça seranın uzunluğu artar. Bu da sera maliyetini arttırması yanında, seranın ısıtıl masını da zorlaştırır. Seraların basık olarak yapılması, kışın don zararlarının artmasına, yazın da havalandırmanın istenilen düzeyde olmamasına neden olur. ii2. istanbul ve çevresindeki sera işletmelerinde birden fazla üniteli seraların, yönlendirilmeleri arazinin sınırlı olması nedeniyle iyi yapılmamaktadır. Serada güneş ışıklarından yararlanmanın oranı düşüktür. 3. sera işletmesinin ekonomik gücü, sera hacmini belirleyen öğelerden biridir. Sera boyutları çoğunlukla araziye göre belirlendiği için, çatı eğim açısı seranın güneşten yararlanmayı arttıracak oranda planlanmalıdır. 4. Sera içerisinde, sıcaklığı ve nemi istenilen sınırlar da tutabilmek için yeterli havalandırma alanı çatıda ve yan yüzeylerde bulunmamaktadır. 5. Birçok işletmede kışın serada homojen ısıtma yapılamamaktadır. 6. Yeterli sağlamlıkta olmayan sera yapı elemanları seraların kullanım ömrünü azaltmaktadır. 7. Gelecekte büyütülmesi düşünülen seralarda, gelecekte yapılacak değişiklikler için serada yeterli uygunlukta alanlar bırakılması gerekir, buna uyulmamaktadır. 8. Seranın yapım ve sera içi çevre koşullarının belirlenmesi amacıyla bir sera araştırma enstitüsü kurulmalıdır. Ayrıca serada yapılması gereken sera ısıtılması, soğutulması, toprak sterilizasyonu v. b. araştırılarak en iyi ve kolay olanı uygulanmalıdır. 9. Üreticinin eğitim amacıyla, üretim bölgelesinde kurslar açılmalı ve seminerler düzenlenmelidir. 10. Seralarda kullanılan gübre ve tarımsal savaş ilaçlarının denetlenmesi yapılarak, etkili madde oranları tam olarak belirlenmelidir.