Halka açık anonim şirketlerin birleşmesi

Birleşme, kaynağını Türk Ticaret Kanunu'ndan alıyor olmasına ragmen, söz konusu mevzuatta birleşmenin net manasıyla tam bir tanımı olduğu söylenemez. Fakat Yeni Türk Ticaret Kanunu'nun 136'ncı maddesi, birleşme unsurlarını bir tanım ortaya çıkaracak biçimde ortaya koymaktadır. Yeni Türk Ticaret Kanunu'nda birleşme ile alakalı hükümler ve sonuçları göz önüne alınınca ortaya şu tanım çıkabilir: Birleşme; birleşme sözleşmesi çerçevesinde, bir yahut birden fazla şirketin mal varlıklarının bütününün külli halefiyet yöntemi ile devredilmesine sebep olan, devrolan şirketin malvarlığı karşılığında devralınan şirketin hisselerinin verildiği ve bununla birlikte devrolmuş olan şirketin tasfiyesiz biçimde sona ermesi sonucunu doğuran hukuki bir eylemdir. Birleşmenin doktrinde verilen tekdüze unsurları; külli halefiyet, sona erme, pay sahipliğinin devamı olarak karşımıza çıkar. Bahsedilen bu unsurlar ile birleşme, esas olarak şirketin bozulmamış ve şirketi oluşturan elemanların arasındaki işlevsel bağ kopmamış şekilde bir hissedardan diğer hissedara devrini içerir. Birleşme sonucu devrolmuş olan şirketin malvarlığının tümü devralan şirkete geçer. Bu bağlamda birleşme, şirketin bütünlük ve devamlılık sağlamasını korumak suretiyle devredilmesine dair bir yasal eylemdir. Birleşme ile devrolunmuş şirketin veya şirketlerin varlıklarının tümü küllü halefiyet ile devralan şirkete veya yeni kurulan şirkete geçer. Külli halefiyet, miras hukukunda yer alan intikali çağrıştırıyor olsa da, birleşme esnasında birleşmeye özgü bir intikal söz konusu olur. Bu bağlamda, birleşmeyle kişiye bağlı irtifak ve kişisel ilişkiler de içinde olmak üzere, devrolunan şirketin malvarlığının tamamı, eksilmeye uğramaksızın devralan veya yeni kurulan şirkete geçer. Külli halefiyet ile malvarlığının tamamını eksilmeden alan şirkete ileten şirketin varlık sebebi yok olmuş olur. Bu sebeple devir olmuş şirketin veya şirketlerin tasfiye edilmeden sona ermesi öngörülür. Birleşme, tasfiye ile uyuşmaz çünkü, devrolmuş şirketin tüm malvarlığı aktif ve pasifleri ile beraber devralan şirkete veya yeni kurulan şirkete geçer. Devralma şeklinde birleşme işlemi ile devralan şirketin ortaklar çevresini genişletir. Bunun sebebi birleşmenin gerçekleşmesiyle devrolunan şirketin hissedarlarının kanunen devralan şirketin hisselerini edinmesidir. Halka Açık Anonim Şirketler'in birleşme prosedürü özellik arz etmektedir. Halka Açık Anonim Şirketler'in birleşme işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Birleşme ve Bölünme Tebliği'nde yer alan hükümlerin yerine getirilmesine bağlı tutulmuştur. Bunlardan en önemlisi, yönetim organı kararının alınmasını takiben birleşme işlemine ilişkin duyuru metninin onaylanması için Tebliğ ekinde yer alan belgelerle birlikte Kurula başvurulmasının zorunlu kılınmasıdır. Kurula yapılacak başvuruda, varsa sermaye artırımı ile esas sözleşme madde tadiline ilişkin yönetim organı kararlarının da sunulması gerekir. YTTK, birleşme iptaline dair özel bir iptal davası öngörür. Söz konusu dava genel iptal davasına göre daha özel niteliktedir. Söz konusu dava birleşme hükümlerinin ihlal edilmesi durumunda açılır, kararın yasaya aykırı olmasına gerek bulunmaz. Fakat birleşmenin iptal edilmek suretiyle yok edilmesinin neredeyse olanaksız olması karşısında yasa koyucu yasaya aykırılık halini doğrudan iptale bağlamamıştır. Bu bağlamda yetkili hakim tespit ettiği aykırılığın giderilmesi için davalı şirkete zaman vererek aykırılığı ortadan kaldırmasını isteyecek, şayet aykırılık ortadan kaldırılmazsa iptal söz konusu olacaktır.