turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk ve Arap milliyetçiliğinin kökeni: Ziya Gökalp ve Zatı Bey

Üç bölümden oluşan bu tezde Türk milliyetçiliğinin en önemli temsilcisi kabul edilen Ziya Gökalp ile Arap milliyetçiliğinin temsilcisi ve bir Osmanlı entelektüeli olan Satı Bey'in görüşleri mukayeseli olarak ele alınmıştır. Bu iki düşünürün felsefi arka planları, milliyetçiliğin dil, din, kültür, tarih, medeniyet, bölgecilik gibi konularla ilişkisi üzerinde durulmuş, her iki düşünürün doğu ve batı felsefesine yaptıkları atıflar mukayeseli olarak irdelenmiştir. Ayrıca zaman zaman her iki düşünürün düşüncelerindeki bir takım tutarsızlıklara işaret edilmiş böylece analitik bir yöntemle konuya yaklaşılmıştır. Tezde özellikle milliyetçiliğe ilişkin her iki düşünürün doğrudan kendi eserlerine müracaat edilmiş, özellikle Satı Bey'e dair yazılan ikinci bölümde onun Arapça milliyetçiliğe ilişkin eserlerinden çokça yararlanılmıştır. Bundan dolayı bu tez Türkçe literatüre bazı yeni görüş ve fikirleri aktarmış olmasından dolayı tebarüz etmektedir.
Necati Öner ve günümüz felsefesine katkıları

YÜKSEK LİSANS TEZİ NECATİ ÖNER VE GÜNÜMÜZ TÜRK FELSEFESİNE KATKILARI Mine Kaya Danışman: Prof. Dr. Abdulkuddüs Bingöl 1999, Sayfa sayısı: 85 JürkProf. Dr. Abdulkuddüs Bingöl 1948 yılında başladığı yükseköğreniminden itibaren bütün hayatını, felsefe ve mantık araştırmalarına ve bu disiplinlerin öğretimine adayan ve Cumhuriyet dönemi üniversitesinde felsefe eğitiminde önemli izleri olan Prof. Dr. Necati Öner'in genel olarak Türk düşünce tarihine, özel olarak da Sistematik Felsefe ve Mantık alanındaki araştırmalara katkılarını ortaya koymaya çalıştık. Bunu yaparken, O'nun özellikle insan hürriyeti ile ilgili; Eylem hürriyeti, seçme hürriyeti ve hürriyetin sınırı, zihniyet ve kültür konularında da; Üç temel zihniyet, özgü ve ortak kültür konuları üzerinde durduk. Ayrıca, Tanzimat'tan önce ve sonra Türkiye'de ilim ve mantık anlayışı konusunda da değerli tespitlerini vermeye çalıştık.
Hermeneutik ve çağdaş Hermeneutiğe Habermas'ın katkıları

Bu araştırma; felsefi düşüncenin en eski kavramlarından biri olan hermeneutiğinçağdaş felsefedeki yansımaları ve bu sisteme Habermas'ın katkıları üzerine hazırlanmıştır. Tarihsel gelişimi içerisinde hermeneutiğin hangi tarzlarda ele alındığının belirtilmesi ile başlayan yorumbilgisel yolculuk, terimin çağdaş uyarlamalarının açımlanması ile devam etmiş ve Habermas gibi çağımızın en önemli düşünürlerinden biri ile sonlandırılmayaçalışılmıştır. Özü itibarıyla yaşamın her aşamasında karşımıza çıkan ve düşünce hayatına yön veren bir kavram olarak hermeneutiğin terim anlamı ve tarihsel gelişim aşamaları çalışmanın birinci bölümünü oluşturmaktadır. Hermeneutiği anlayabilmek için temel oluşturan bu bölümün üzerine ikinci bölümde çağdaş hermeneutik kuramcıları incelenmiştir. Bu bölüme ilk sistemli hermeneutik çalışmaları ile başlanmış ve sırasıyla genel hermeneutik, tarihsel yöntem hermeneutiği, fenomenolojik hermeneutik ve felsefi hermeneutik ile devam edilmiş, son olarak da eleştirel hermeneutik kuram ve kuramcıları incelenerek bölüme son verilmiştir. Habermas'ın hermeneutik kurama olan etkisini ifade etmeyi amaçlayan üçüncü ve son bölüm ise, filozofun düşünsel gelişiminin aktarılması ile başlamış ve Habermas'ınterminolojisindeki kavramların ışığında eleştirel sosyal bilimler kuramının ayrıntılarınadeğinilerek geliştirilmiştir. Son olarak da, Habermas'ın kendi sosyal amaçlarını gerçekleştirme doğrultusunda hermeneutiği bir araç ve eleştiri basamağı olarak kullanma isteğine ilişkin teori ve bu teorinin gerekçeleri ifade edilmeye çalışılmıştır.
Farabİ, İbn Sİna ve Gazzalİ mantığında dilbilim kavramları

Hiçbir ilim ilk ortaya çıktığı zamana göre belli bir daralma ve dönüşüm geçirmeksizin meydana gelmez. Bu çalışmada tarihsel olarak ilişkileri birbirini belirleyen iki ilim dalı ele alınmıştır. İslam dünyasında ikisi de 'yöntem ilmi' olarak kabul edilen 'mantık' ile 'dilbilim'in onuncu yüzyıldaki ilk karşılaştıkları dönemde yaşadıkları 'çatışma', mantık ile dilbilimin İslam dünyasında 'tanım'larının tekrar yapılmasını; 'sınır'larının yeniden belirlenmesini sağlamıştır. Bu çatışmanın etkisiyle bu iki ilim arasında bir etkileşim meydana gelmiş, dilbilimin alanı daralmışken, mantığın alanı genişlemiştir. Dilbilim ile mantık arasında meydana gelen çatışmanın bu sonuçları, mantıkta kullanılan dilbilim kavramlarının ve dilbilimde kullanılan mantık kavramlarının ortaya konulmasıyla takip edilebilir. Bu çalışmada, mantıkta kullanılan dilbilim kavramları incelenerek bu çatışmanın mantık üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Mantıkçılar ile dilbilimciler arasındaki bu çatışmayı temsil eden metin, Ebu Hayyan et-Tevhidi tarafından yazılan el-İmta ve'l-Muanese adlı metinde yer alan Arap dilbilimcilerinin temsilcisi Sirafi ile mantıkçıların temsilcisi Metta arasında geçen münazara metnidir. İslam dünyasında bu çatışmalar sırasında yaşayan Farabi (ö. 339 /950) ile tartışmalardan sonra yaşayan önemli mantıkçılar olan İbn Sina (ö. 427 /1037) ve Gazzali'nin (ö. 505 /1111) mantık metinlerinde kullanılan dilbilim kavramları, bu etkileri göstermek üzere seçilmiştir.
An Analysis of Carnap's Logical Syntax of Language

Carnap'ın Dilin Mantıksal Sentaksının Analizi Ergün Ahmet Akça 'Dilin Mantıksal Sentaksı' Carnap'ın 1930 başlarındaki matematiğin temellerine ilişkin tartışmalara yanıtı olduğu kadar onun felsefe kavrayışının da açımlanımıdır. Bu tez LSL'nin, onun tarihsel köklerinin, ve içeriğinin eleştirel bir değerlendirmesini yapma girişimidir. Tezin ilk kısmı esas olarak LSL'nin mantıksal ve felsefi sonuçlarının betimsel bir anlatımıdır. Bu kısımda Carnap'ın felsefi görüşlerine temel oluşturan, mantıksal sonuç ve diğer mantıksal kavramların ayrıntılı bir tartışması sunulmaktadır. Bu tartışmayla LSL'nin iki meta-mantıksal tezi açımlama amacında olduğu gösterilmektedir: (1) Herkesin kendi dilsel çerçevesini istediği gibi seçmekte serbest olduğunu ve değişik seçimlerin karşılaştırılmasının sentaktik olarak yapılması gerektiğini ifade eden Hoşgörü ilkesi, (2) mantıksal sentaksın felsefenin yerini alması gerektiğini ifade eden tez. Bu iki meta-mantıksal tezle Carnap'ın matematiğin temellerine ilişkin tartışmayı sona erdirmeyi umduğu da gösterilmektedir. Tezin ikinci kısmı LSL'de öne sürülen görüşlerin eleştirel bir değerlendirmesini sunmaktadır. Bu kısımda Carnap'ın dilsel çerçevelere yönelik sentaksal yaklaşımı için temel zorluğun Hoşgörü İlkesinin çoğulcu ve sentakscı yönleri arasındaki gerilimden doğduğu uslamlanmaktadır. Çoğulculuğu sentakscılığını, sentakscılığı ise çoğulculuğuna karşı çalıştığı için İlke'nin kendi kendini çürüttüğü savlanmaktadır. Tezin sonuç bölümü Carnap'ın semantik dönemine ait bazı kavramların da yardımıyla Hoşgörü İlkesi için bir uslamlama geliştirme girişimidir. Bu bölümde, İlke'nin içerdiği uzlaşımsalcılığın sadece eğer dilsel çerçevenin kurallarının yalnızca 'tür terimleri' nin anlamlarını değil aynı zamanda 'gerçeklik'i de kurma gücüne sahip oldukları sürece anlamlı olabileceği uslamlanmaktadır.
Mental causation and anomalous monism

Tezde, zihin felsefesinde önemli yer bulan anomal monizm üç ana bölümde etraflıca incelenecek ki özü, ana hatlarıyla şöyledir: (1) Donald Davidson klasik özgür irade problemini yeniden ifadelendirir. İnsan eylemleri dahil zihinsel olaylar, fiziksel olaylara neden ve sonuç olduklarından nedenseldirler. Bütün nedensel olaylar, neden ve sonuç olarak ilişkilendirildiklerinde katı yasalar örneklediklerinden nomiktirler. Öyleyse ve beraber zihinsel olayların nomik olmasını gerektirir. Fakat zihinsel olaylar, fiziksel olayların aksine, anomiktir ki ancak bu sayede, Davidson'a göre, insan özgürlüğü mümkündür. Gelgelelim, öncülü, sırasında, 'daki zihinsel olayların nedensel etkinliğini görünürde tehlikeye atar. Ancak zihinsel olaylar anomiktir demek, zihinsel olaylar zihinsel bakımdan anomiktir demektir. Zihinsel olayların zihinsel bakımdan anomik olmasından, zihinsel olayların her bakımdan anomik olduğu çıkmaz. Ve zihinsel olaylar ancak fiziksel olaylarla özdeşse, zihinsel olayların fiziksel bakımdan nomik olduğu söylenebilir. Dolayısıyla Davidson, zihinsel tarifi altında anomal olan her olaya fiziksel bir tarif de verilebileceği ve sayesinde katı bir yasa altına alınabileceği sonucuna varır. (2) Ancak, Jaegwon Kim ve diğer bazı filozoflar, zihinsel olayların, Davidson'a göre, zihinsel olmalarından değil, yani zihinsel özelliklerinden değil, fakat sadece fiziksel özelliklerinden dolayı nedensel olduğunu vurgular. Dolayısıyla anomal monizm, zihinsel olayların nedensel olarak etkin olmalarına elverse de zihinsel özelliklere nedensellikte doğrudan bir rol veremez. (3) John Heil yukarıda anılan itiraza iki aşamalı bir yanıt önerir. Davidson özellikleri yadsıyan nominalist gelenekten olduğundan, Davidson'a göre olayların nedensel etkinliği, zihinsel ya da fiziksel bir söz dağarıyla tarif edilmesinden, İngilizce ya da İspanyolcayla tarif edilmesi kadar bağımsızdır. Anomal monizmin özellik gerçekçi bir okuması özellik epifenomenalizmine gitmek zorunda olmayabilir. Dildeki yüklemler özelliklerle birebir örtüşmediğinden, bir ve aynı özelliğin hem fiziksel hem de zihinsel yüklemlerce, eşkapsamlı olmaları gerekmeksizin, sağlanması mümkündür. Davidson zihinsel ve fiziksel yüklemlerin doğruluk-yapıcılarının derin doğası konusunda sessizdir. Dolayısıyla tezde başlıca, Davidson'un ontolojik monizminin ne özellik epifenomenalizmini ne de fizikalizmi gerektirmediği sonucuna varılacaktır.
Irkçılık ve SSCB paradoksu

Irkçılık özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda zirveye ulaşan bir ideolojidir. İlk başta biyolojik özellikleri ölçüt olarak kullanan ırkçılığın, İkinci Dünya Savaşından sonra eski popülaritesini kaybettiği düşünülüyordu. Fakat 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa'da yaşanan göçler, Batı toplumlarının homojen yapısını kaybetmesine neden olduğu gerekçesiyle çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Bu durum kültürel farklılıkları ön plana çıkaran 'yeni ırkçılığın' biyolojik ırkçılığın yerine geçmesine neden olmuştur. Temelinde kapitalist üretim ilişkilerinin ve sömürgeciliğin bulunduğu ırkçılığın SSCB gibi sosyalist olma iddiasındaki bir devlette vuku bulması üzerinde detaylı düşünmeye değer. Sovyet yönetimi kuruluşunun ilk yıllarından itibaren ırkçı mitlerin yaygın olduğu Rus milliyetçiliğinin önüne geçmeye çalıştı. Fakat Stalin'in iktidara gelmesi Rus milliyetçiliğinin yeniden filizlenmesini sağladı. Sovyet hükümeti homo sovyeticus yaratma iddialarına karşın Ruslaştırma politikasını izledi. Rus dili esas dil olarak kabul edilmiş olup bütün resmi işlemler Rus dilinde yapılmıştı. Devlet yönetiminde önemli görevlere Ukraynalılar, Belaruslar ve çoğunluk olarak Ruslar getirilmişti. SSCB'de milliyetçilik ve ırkçılık iç içe geçen iki ideolojidir. Dolayısıyla bu çalışmada cinsiyetçilik, yabancı düşmanlığı ve milliyetçilik gibi kavramlarla yakından ilişkili olan ırkçılık konun amacı gereği sadece milliyetçilik bağlamında incelenecektir. Sovyet bilim dünyasında ırk yerine etnik köken çalışmaları yapılmıştır. Sovyet bilim adamları 1960'lardan sonra psikolojinin etnik grupların ortak biyolojik özelliği olduğunu savunmuşlardır. Bununla birlikte her bir etnik grubun kendine özgü karaktere sahip olduğu benimsenmiş olup bu durumun ifadesi için 'ulusal karakter' kavramı kullanılmıştır. İlerleyen yıllarda Sovyet biliminde etnik gruplar arasında yetenek farklarının olduğu ve halkların kaderinin genetik özellikleri tarafından belirlenebileceği düşüncesi gelişmeye başladı. Bu çalışmada ırkçılığın tarihsel kökleri incelendikten sonra Sovyet yönetiminin diğer uluslara karşı izlediği politikalar incelenecektir. Ruslar kendilerini diğer halklardan farklı ve özel olarak görmekteydi. Özgün bir kimliğe sahip oldukları düşünceleri SSCB dönemine de yansımıştır. Irkçılığa şiddetle karşı çıkan SSCB'de kültürel gösterenlere işaret eden yeni ırkçılığın olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.
Mantıksal düşünmenin geliştirilmesine ilişkin bir araştırma

Düşünme çok yönlü ve karmaşık bir süreçtir. Kişilere özgün olan bu muhakeme gücü insanın varoluşundan beri vardır. Özellikle felsefenin yapı taşı olması nedeniyle birçok filozofun düşünme öğretisi bulunmaktadır. Sadece felsefe ile kalmayıp psikoloji, eğitim ve mantık gibi alanlarda da önemli yer teşkil etmiş olan düşünme konusunun çeşitli türleri bulunmaktadır. Fakat bu düşünme türlerinden belki de üzerinde en çok durulması gereken doğru düşünmedir. Bunun içinde doğru düşünmenin aracı olan mantık alanı işin içine girmektedir. Mantık hem doğru düşünme aracı hem de mantıksal denen düşünmenin yapı taşıdır. Bu nedenle de mantıksal düşünme doğru düşünme için temel adım oluşturmaktadır. Her insanda mantıklı düşünme söz konusudur. Fakat bu düşünme geliştirilmediği takdirde anlamlı sonuçlar ve akıl yürütme boyutuna ulaşılmayacaktır. Bu nedenle de yapılan araştırmanın amacı mantıksal düşünmenin geliştirilmesidir. Mantıksal düşünme, problem çözmeye, ilişki kurmaya, akıl yürütmeye, dilsel ve anlamsal bakımdan cümlelere şekil vermeye, benzeri ve farklıyı görmeye yardımcı olan bir düşünmedir. Bu düşünmeyi çeşitli akılsal ve anlamsal yönden etkili olabilecek etkinliklerle olmaktadır. Bu amaçla da yarı deneysel tasarımla yola çıkılmış, deney ve kontrol gruplu bir çalışma planlanmıştır. Uygulama Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü (20 kişi deney grubu, 20 kişi kontrol grubu) öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada deney grubu etkinliklerin uygulanacağı; kontrol grubu da herhangi bir etkinliğin uygulanmayacağı grup olarak seçilmiştir. Etkinliklerin ne kadar etkili olup olmadığını görmek için araştırmacı tarafından geliştirilen 'Temel Mantıksal Düşünme Testi' ve 'Mantıksal Düşünme Ölçeği' ön ve son test olarak uygulanıp aradaki farklılığın anlamlılığı test edilmiştir. Bu işlem sonrasında deney grubundaki mantıksal düşünmenin geliştirilmesi için uygulanan etkinliklerin etkililiği ve mantıksal düşünme ile ilgili bilgi almak için deney grubu ile görüşme yapılarak çalışmada karma bir yöntem izlenmiştir. Böylece araştırmanın temel problemi olan 'Mantıksal düşünme nasıl gelişir?'e cevap aranmaya çalışılmıştır. Yapılan uygulamalar sonucunda elde edilen nicel veriler SPSS 23 paket programı ile değerlendirilmiş ve veriler bağımsız t testi, bağımlı t-testi ve ANCOVA ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise görüşme formu ile toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda deney grubuna uygulanan etkinliklerin etkili olduğu görülmüş ve kontrol grubu ile aralarında anlamlı farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Nitel çalışma ile nicel çalışmaya destek olarak mantıksal düşünmeye ilişkin bilginin arttığı, mantıksal düşünmenin geliştiği ve mantıksal düşünme etkinliklerinin etkili olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
Deleuze felsefesinde sinema sanatının yeri

Bu çalışma, Deleuze felsefesinde sinema sanatının önemini vurgulamaktadır. Çağımızın düşünce dünyasında, yaratım alanları arasında yeni ilişkiler keşfedilmektedir. Deleuze için, bu ilişkiler felsefeyi dışarıya açmanın zorunlu uğraklarıdır. Deleuze felsefesinde, bu uğrak alanları arasında öne çıkan ise bir düşünme faaliyeti olarak sinemadır. Sinema, felsefeyi dışarıya açarak, ona yeni düşünce bölgeleri veya kendi problem alanlarına dair farklı bakış açıları sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Deleuze felsefesine sinema görüşleri çerçevesinde yerleşmektir. Çalışmanın birinci bölümünde, felsefenin ve sinemanın düşünme faaliyetleri olmaları açısından ilişkisellikleri ele alınacaktır. İkinci bölümde, sinemanın temeli olan hareket imge, Deleuze üzerindeki Bergson etkisi aracılığıyla ortaya koyulacaktır. Üçüncü bölümde, ilkin, hareket imgeden zaman imgeye geçiş, aynı etkinin devamı olarak ele alınacaktır. Bu etkinin artık azalmaya başladığı nokta olarak ise Deleuze üzerindeki Nietzsche etkisine işaret edilecektir. Zaman imge, Bergson'dan Nietzsche'ye uzanan bir bağlam içerisinde ele alınacaktır. Sonuç bölümünde ise, Deleuze'ün felsefe anlayışı açısından, sinemanın felsefeye sunduğu imkanlar ortaya koyulacaktır.
Albert Camus felsefesinde uyumsuzluk ve intihar

Bu çalışmamızda, Albert Camus felsefesinde uyumsuzluk ve uyumsuzluğun ortaya çıkardığı intihar sorunu üzerinde inceleme yapılmış olup, intihar tarihsel gelişimiyle birlikte ele alınarak sorunun kapsamlı bir şekilde ifade edilmesi amaçlanmıştır. Albert Camus eserlerinde 'uyumsuzluk', 'yabancılaşma', bunlara paralel olarak 'intihar' ve 'başkaldırı' kavramları oldukça önemlidir. Geleneksel felsefeyi birey yaşamını göz ardı ettiği için eleştiren Albert Camus, modern insanın varoluş problemleri üzerinde durarak bu problemlere yönelik çözüm yolları aramıştır. Albert Camus felsefesi 'uyumsuzluk' ve 'başkaldırı' olmak üzere iki aşamadan oluşur. İlk aşamada uyumsuzluğu bütün yönleriyle ele alan Albert Camus'ye göre uyumsuzluğun bilincine varan birey iki seçenekle karşılaşır: felsefi intihar ve fiziksel intihar. Uyumsuzluğun iki temel öğesi olan evreni ve bilinci ortadan kaldırdığı için her iki seçeneği de reddeden Albert Camus, uyumsuzluğa karşı başkaldırı çözümünü önerir. İkinci aşamada bir başkaldırı felsefesi geliştiren Albert Camus, denemelerinde kavramsal olarak ele aldığı konuları, romanlarında günlük yaşam örnekleriyle ilişkilendirerek olumlu ve olumsuz başkaldırı örnekleri sunar.
Platon'da hukukun ontolojik temellendirilmesi

Platon'da Hukukun Ontolojik Temellendirilmesi başlıklı bu tez, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, ilk olarak Antik Yunan'ın özgüllüğü felsefi ve tarihi perspektifle ele alınmıştır. İkinci kısımda ise, Platon'a kadarki filozofların düşünceleri, dönemlerinin karakteristik özellikleri ön plana çıkacak şekilde ortaya konduktan sonra, Platon'un hayatına ve eserlerine dair açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde, Platon'un ontolojisinin temel unsurları olan idea ve ruh düşüncelerine aralarındaki ilişki gözetilerek yer verilmiştir. İdea düşüncesi aktarılırken Platon'un dönemin sofistik argümanlarına karşı çıkışı vurgulanmıştır. Akabinde, ruhun hareketin ilkesi oluşu ve İyi ideası, hiyerarşik varlık kurgusu ve bu şekilde kurgulanan varlık karşısında insanın pozisyonu aktarılmıştır. Üçüncü bölümde, Platon'un ontoloji konusundaki görüşleri ile hukukun varlığına ve ne'liğine dair argümanları arasındaki ilişki açıklanmıştır. Bu doğrultuda, yine felsefi ve tarihi bağlamda, söz ile hakikat arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Birinci ontolojik argüman olarak sofistik söz ile felsefi söz arasındaki fark tartışılmış, bunun yargılama için önemine dikkat çekilmiştir. İkinci ontolojik argüman bağlamında, önce Platon'un hukuka dair sözlerinin hipotetik yapısı ifade edilmiş; sonrasında yasalı düzenin ontolojik savunusuna yer verilmiştir. Son olarak bu düzende yasa ve yasa koyucunun yeri ile bu düzenin gerçekleşme sorunu ve düzenin ülküsü üzerinde durulmuştur.
Nurettin Topçu'da var olma iradesi

Bu çalışma Topçu'nun irade düşüncesini inceleme amacı taşımaktadır. Bu anlamda ilk olarak iradenin tanımından yola çıkılmış, felsefe tarihinde irade hakkındaki farklı bakış açıları incelenmiştir. Topçu'nun irade düşüncesinin mistik bir irade anlayışı çerçevesinde geliştiği gözlenmiş ve bu noktadan hareketle Topçu'da iradenin seyri anlamında, iradenin, fertte, devlette, millette, sanatta, dinde ve son tahlilde ahlakta aldığı şekiller gözler önüne serilmiştir. Son tahlilde Topçu'nun iradeye bakış açısının varoluşsal bir bakış açısıyla paralellik arz ettiği üzerine vurgu yapılmıştır.
Ebubekir Zekeriya Razİ'nin metafiziği

İslam düşünce tarihinde Eflatunculuğun önemli temsilcilerinden kabul edebileceğimiz Ebu Bekir Zekeriyya Razi; Müslümanların felsefe ile tanıştığı ve kelami tartışmaların yoğun olduğu bir dönemde yetişmiştir. İslam'ın yaratılış inancını, dönemin felsefe ve bilim anlayışı ile uzlaştırmaya çalışan; dindar ve aynı zamanda akılcı/tecrübeci bir kişiliği vardır. Bir taraftan din dışı nitelediği Aristocular ve Yeni-Eflatunculara karşı görüşler geliştirme çabası içinde olan filozof; diğer taraftan kelamcıların; akla ve dönemin bilimine uymadığını düşündüğü kabulleri ile mücadele etmiş; Alem'in yaratılmış olduğunu kabul ederek, bu yaratılışı ve Yaratıcı'yı ispat etmek için Beş Ontolojik İlke anlayışını geliştirmiştir. Yaratılışı, birden fazla ezeli ilke ile izah etmesi; ateizm, deizm veya politeizm gibi ile itham edilmesine sebep olmuştur. Fakat söz konusu ilkeleri mutlak manada birbirinden ayrı görmeyen filozof; bu ilkeler arasında bir ilişki veya hiyerarşi kurmuştur.
The structure of scientific community and its relevance to science ethics

Bu tezin amacı etiğin toplum dayanaklı açıklamasından yola çıkarak bilimindeğerler üstü bir yapıda olmadığını göstermektir. Bu modelin ayırt edici özelliği, etiğin bireylerin hareket özgürlüğü üzerindeki kısıtlamalar olması ve toplumunmoral normlarının toplumun yapısını yansıtmasıdır. Bilimin bilim topluluğununetkinliği olduğu varsayımından hareket ederek, bilim etiğinin bilim topluluğunun içyapısından çıkartılabileceği problemini çözmeye çalıştım. Bundan dolayı, bu tezbilim topluluğu ve bilim etiği arasındaki ilişkiyi göstermeye çalışmaktadır.
Martin Heidegger'de teknoloji problemi

Bu çalışmanın amacı, Martin Heidegger'in teknolojiye bakış açısını, ortaya koymak ve çözüm önerisini belirtmektir. Teknoloji problemi ele alınırken konunun daha iyi anlaşılıp yorumlanabilmesi için Heidegger'in ontolojisine de yer verilmiştir. Çalışmada temel olarak, Martin Heidegger'in kendi kitapları ve Heidegger hakkında yazılan kitap, makale ve tezlerin içeriklerinden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, ele alınan problem durumu, çalışmanın önemi, amacı, sınırlılıkları, kullanılan yöntem açıklanmış ve konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Heidegger'in ontolojik fikirlerine yer verilmiş ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Dasein kavramından ve özelliklerinden bahsedilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Heidegger'in teknolojiye ilişkin görüşlerinden bahsedilerek teknolojinin yeniden sorgulanması gerekliliği ve temel kavramlar ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise Heidegger'e göre teknolojinin tehlikesinin ne olduğu açıklanmıştır. Daha sonra Heidegger'in tehlike olarak ortaya koyduğu fikirlere karşı çözüm önerisinden söz edilmiştir.
F. Nietzsche ve M. İkbal'in insan ve eğitim anlayışlarının karşılaştırılması

Nietzsche ve İkbal farklı toplumlarda yaşamalarına rağmen düşünce dünyalarında birçok benzer ve farklı noktaları vardır. Bu çalışma, Nietzsche ve Muhammed İkbal'in ideal insan ve eğitim anlayışlarının karşılaştırılmıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde F. Nietzsche'nin insan ve eğitim anlayışı, ikinci bölümde İkbal'in insan ve eğitim anlayışı, üçüncü bölümde ise her iki düşünürün insan ve eğitim anlayışları karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonunda her iki düşünürün, insan varlığına önem verdiği ve insanın ideal olma konusunda ortaya koyduğu benzer durumlara temas ettikleri tespit edilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın sonunda iki düşünürün ideal insan anlayışlarının birbirine birçok açıdan benzediği de görülmüştür. Ayrıca ideal insan konusunda Nietzsche'nin ''üstinsan'' ile İkbal'in ''insan-ı kamil'' arasındaki farklılığa dikkat çekilmiştir. Bu noktada ise iki düşünürün birbirinden farklı düşünce ve inanca sahip olduğu gözlenmiştir. Eğitim konusunda ise her iki düşünür, bireyin eğitim sürecinde kültürün önemine değinmişler, kişinin kendi kültüründen haberdar olmasını sağlayan gücün de eğitim olduğuna kanaat getirmişlerdir. Yerli bir neslin devamlılığı için bu ilkenin benimsenmesi gerektiği hususunda önemli fikirler öne sürmüşlerdir. Bu bağlamda İkbal eğitimi, bireyin benliğini güçlendirecek bir süreç olarak tanımlamış ve eğitimin kritik dönemi olarak ilköğretim çağını görmüştür. İkbal, bu dönemde çocuğun tevhid ve ahlaki ilkelere bağlı kalarak daha çabuk gelişim gösterebileceğini belirtmiştir. İkbal'in eğitimden beklentisi topluma örnek rol olabilecek kamil insanların yetiştirilmesidir. Nietzsche ise eğitimin kritik dönemini ortaöğretim olduğunu belirtmiştir. Alman filozof, özellikle liselerin yükseköğretime geçişte önemli bir köprü olduğuna dikkat çekmiştir. Nietzsche, ideal bireylerin yetiştirilmesinde en önemli görevin öğretim kurumlarının olduğunu ifade etmiştir. Bu yüzden XIX. yüzyıl Almanya eğitim sisteminin bozulmasında eğitim kurumlarını sorumlu tutmuş ve sert bir dille eleştirmiştir. Nietzsche'nin eğitimden beklentisi ise; anadiline, kültürüne ve tarihine sahiplenebilen üst insanların yetiştirilmesidir.