turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Eğitim ve bilim tarihinde Nizamiye medreselerinin yeri ve önemi

Bu çalışmada, Orta Çağda ortaya çıkan eğitim-öğretim anlayışı, özellikle felsefe, bilim ve kültür ile ilgili çalışmalar ve görüşler ele alınmıştır. Felsefenin İslam eğitim dünyasında doğuşu ve yeri üzerine durulmuştur. Bu kapsamda Selçuklu devri (1038-1157) olarak bilinen dönemde, gerçek anlamda ilk medrese eğitiminin verildiği kurum olan Nizamiye Medreselerine kadar olan eğitim çabalarına bakılmıştır. Tarihsel süreçte ne gibi kurumlar ortaya çıktığı araştırılmıştır. İlkin, İslamiyet öncesi süregelen eğitim faaliyetlerinin bilim ile birlikte nasıl paralel geliştiği gösterilmiştir. Bu noktada eğitimin informal bir yapıda geliştiği; küttablar, mescidler ve camiler; saray okulları, kitapçı dükkanları, bilginlerin evi, edebi salonlar, çölde ve göçebelerde eğitimin nasıl olduğu izah edilmiştir. Abbasiler döneminde yapılan tercüme faaliyetleri sonucunda felsefe ve din bilimlerinin iki ayrı bilim olarak şekillenmesinde Beyt-el Hikme'nin rolü ve önemi üzerinde durulmuştur. İnformal yapıdaki bu eğitim sürecinin ardından formal eğitime geçişin ilk basamağı medreseler olduğu görülmektedir. Tezimin temel referans noktası olarak Nizamiye Medreselerinin eğitim hayatında gerçekleştirdiği akıl mirası ve oluşturduğu entelektüel temel ve Sultan Alp Arslan ve veliahttı Melik Şah dönemi üzerinde durulmuştur. Her iki dönemin ünlü veziri Nizamü'l-Mülk'ün yaşantısı, devlet yönetimi ve eğitim üzerindeki tesiri etraflıca açıklanmıştır.
Gazzalİ'nin Tehafütü'l-Felasife adlı eserinde 'Üç Mesele'nin ele alınışı ve İbn Sİna'nın görüşleriyle mukayesesi

Bu çalışmada Gazzali'nin Tehafütü'l-Felasife adlı eserinde İslam filozoflarını küfr ile itham ettiği üç mesele ele alınmakta ve söz konusu üç mesele'nin muhtevası İbn Sina'nın görüşleri açısından yapı bozuma uğratılmaktadır. Temelde İbn Sina felsefesine karşı yazılmış bir eser olan Tehafütü'l-Felasife'de hangi felsefi kaynakların göz önünde bulundurulduğu soruşturulmakta ve münhasıran İbn Sina sisteminin ne kadar aslına sadık temsil edildiği incelenmektedir. Bu bağlamda İbn Sina'nın yanında İslam filozoflarının, Antik Yunan filozoflarının, Yeni-Eflatuncu filozofların ve İslam kelamcılarının söz konusu metne olan etkileri de ihmal edilmemiştir. Bu doktora çalışmasında, Gazzali'nin İbn Sina felsefesini nasıl aktardığı, nasıl yorumladığı ve nasıl değerlendirdiği incelenmiş; ayrıca her bir meselede İbn Sina'nın kendi görüşleri ortaya konularak gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır. Böylelikle önemli bulgular elde edilmiştir. Öncelikle üç mesele'nin içeriği, İbn Sina'nın görüşlerinden oluşturulmuş; fakat aslına sadık bir temsil yapılmamıştır. Tehafütü'l-Felasife'ye bakılarak gerçek bir İslam felsefesi yorumuna ulaşmak mümkün değildir. Nitekim Tehafüt, bir takım dini ve siyasi şartların etkisinde telif edilmiş bir eser olarak temayüz etmiştir. Eserde dine uygun olan ve olmayan veya tutarlı olan ve olmayan felsefi görüşlerin tahlil edilmesinden söz edilemez. Bunun yerine eser, kelamcıların bilgideki otoritelerinin yeniden tesis edilmesi için ve filozofların etkinliklerini kırmak üzere kaleme alınmış bir eser olup, dini veya bilimsel bir gaye gütmemektedir. Dolayısıyla üç meselede varit olduğu öne sürülen küfr'ün gerçekleşmediği ve bunun bir iddia olarak kaldığı ortaya çıkmaktadır. Neticede bu çalışmada Gazzali'nin Tehafütü'l-Felasife'de İbn Sina felsefesini nasıl okuduğu ve ne şekilde anlamlandırdığı ortaya konulmuş ve iki tarafın görüşleri arasında gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır.
Peter Singer'da hayvan özgürleşmesi hareketinin dini düşünce açısından değerlendirilmesi

İnsan dışı hayvanlar, ekolojik sistemin devamı için gerekli olan ve insanoğluna en çok fayda sağlayan canlılardır. Hayvanlar birçok alanda insanlara fayda sağlıyor olsalar da, insanlar tarafından hak ettikleri muameleleri görmedikleri gibi; yaşama, beslenme, nesillerini devam ettirme ve barınma gibi en temel haklarından mahrum bırakılmaktadırlar. Bu bağlamda, Peter Singer'ın hayvan özgürleşmesi hareketi, dünya çapında bir farkındalık oluşturmuş ve hayvan hakları konusunda yapılan çalışmaların artmasını sağlamıştır. Singer'ın başlattığı hayvan özgürleşmesi hareketi, dini düşünce sitemleri ile uyum içerisindedir. Tüm dinler; hayvanlarla ilişkilerimizin nasıl olması gerektiği hakkında çeşitli bilgiler vererek, evrendeki düzenin korunması adına insan dışı hayvanlara güzel muamele etmeyi öğütlemiştir. Semavi olmayan dinlerde dahi hayvanlara merhamet edilmesi öğütlenmiş ve birçoğunda, insan dışı hayvanlar kutsal varlıklar olarak kabul edilmişlerdir. İnsanoğlu içinde yaşadığı evreni idrak etme ve anlamlandırma sürecinde, dini kaynaklardan ve öğretilerden istifade eder. Doğal çevrenin bir parçası olan hayvanlar ve insanlar arasındaki ilişkinin belirlenmesinin yanı sıra insan dışı hayvanların temel haklarını korumak için yapılan çalışmalarda, dini düşünce sistemlerinin rolü ve etkisi inkar edilemez.
Bir şiddetsizlik eylemi olarak sivil itaatsizlik

Bu çalışma, şiddetle şiddetsizlik arasında şiddetsizlikten yana tavır alan hakikat arayışçılarının, sivil itaatsizlik üzerine düşüncelerini konu edinir. Sivil itaatsizlik geniş bir tarihsel yelpazeye sahiptir. Bu tarihsel yelpazeye baktığımızda sivil itaatsizlik haksızlıklara karşı şiddete başvurmadan iktidara ulaşmayı/seslenmeyi hedefleyen bir eylem tarzıdır. Bu yurttaş eylemi, tanrısallık, vicdan ve daha yüksek ahlaki değerler adına yapılır. Yurttaş, yasa ve vicdan arasındaki gerilimden, vicdandan yana tercihte bulunur. Burada yurttaş anayasal düzeni yok saymaya çalışmaz. Ancak zedelenen anayasal düzenin, düzeltilmesine yönelik çaba sarf eder. Bu çalışmada sivil itaatsizliğin tarihine ilişkin felsefi bir temel oluşturulmaya çalışılmaktadır. Bu yapılırken sivil itaatsizliğin öncülerinin eylem ve düşüncelerine yer verilecektir. Ayrıca sivil itaatsizliğin varoluşçulukla, kamusal alanla, vicdanla, hukuk devletiyle olan ilişkisi irdelenecektir.
Aristoteles'te nous kavramı

İAristoteles'te Nous Kavramı? başlıklı bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Aristoteles öncesinde nous teriminin hangi anlamlarda kullanıldığı ve işlevinin ne olduğu araştırılmaktadır. Daha sonra, terimin özgün anlamı ile Pre-Sokratik filozofların bu terimi nasıl kullandıkları karşılaştırılmaktadır. İkinci bölümün temel problemi, insansal nous'un özünün ne olduğudur. Bununla ilgili olarak öncelikle psykhe'nin tanımına yer verilmektedir. Nous'un ontolojik bakımdan durumu III. 4 ve III.5'teki pasajlar ışığında tartışılmaktadır. Bu bağlamda insansal nous'un en önemli niteliği etkinlik olarak tanımlanmaktadır. Bu bölümde ayrıca farklı düşünme biçimleri ve aisthesis, phantasia ve noesis'in birbirleriyle nasıl bir ilişki içinde olduğu ele alınmaktadır. Üçüncü bölüm, Tanrısal nous'un neliğini tartışmaya yönelmektedir. Burada Tanrısal düşünme, sonsuz etkinlik olarak tanımlanmaktadır. Sonrasında, Tanrısal noetik etkinlik ile insansal noetik etkinliğin bir karşılaştırılması yapılmakta ve izomorphizme yönelik eleştiriler ele alınmaktadır. Bunların yanı sıra bu bölümde ayrıca Tanrısal düşünmenin doğası soruşturulmaktadır. Son bölüm ise, insansal düşüncenin objeleri üzerine ışık tutmaya çalışmaktadır. Bu araştırmada insan için en iyi ve en mükemmel yaşamın nous'a dayalı bir yaşam diğer bir deyişle noetik yaşam olduğu düşüncesine vurgu yapılmaktadır. Bu ise hiç kuşkusuz theoria yaşamına karşılık gelmektedir. Dolayısıyla bu bölümde tartışılan temel düşünce, theoria yaşamının neliği ve objelerinin ne olduğudur.
Cumhuriyet Dönemi felsefecilerinin din anlayışı

Din somut göstergelerden dolayı sosyal bir olgudur. Bundan dolayı din, bir değerler alanından çok sosyal hayattaki yansımalarına bakılarak açıklanmaya çalışılır. Bundan farklı olarak felsefe dini Tanrı, ruh, vahiy gibi soyut kavramlarla birlikte düşünür. Hatta bu kavramlar üzerinden yarı felsefi - teolojik öğretiler geliştirir. Bu çerçevede din felsefenin bir problemidir. Bu konuda felsefecilerin önemli problemlerinden biri dinin sınırlarıdır. Bu temel felsefi probleme tatmin edici bir cevap bulmak daima güç olmuştur. Felsefecilerin din üzerine belirtikleri görüşlerin etkileri bilindiğine göre, bu konudaki görüşlerinin incelenmesi de bir o kadar önemlidir. Bu çalışmamızda Cumhuriyet Dönemi felsefecilerinin din anlayışını incelemeye çalıştık. Bu nedenle, çalışmamıza Cumhuriyet Dönemi felsefecilerinden Macit Gökberk, Takiyettin Mengüşoğlu, Nermi Uygur, H. Ziya Ülken, M. Türker Küyel ve Hüseyin Batuhan'ı seçtik. Bu felsefeciler formasyon itibari ile felsefe eğitimi alan kişilerdir. Çalışmada, ilk önce felsefecilerin felsefe ile din arasındaki probleme ilişkin olarak belirttikleri görüşlerine değindikten sonra, oluşturduğumuz, dini anlama biçimlerinden yola çıkarak düşüncelerini sınıflandırdık. Daha sonra dinin sosyal alanda yarattığı siyasi, ahlaki ve hukuki problemler üzerine olan görüşlerini ortaya koymaya çalıştık. vı
Çağdaş dönemde adalet düşüncesinin felsefi temelleri

Adalet, 20. yüzyıl ile birlikte belirgin bir kavram haline gelmiştir. Ayrıcaçağın koşulları adaletin bir başvuru noktası olmasını sağlamaktadır. İnsan hakları alanındaki gelişmeler, teknolojinin etkisi, ekonomik problemler ve çevre sorunlarıadaletin anlamını doğrudan değiştirmiştir. Bu etkilerle beraber, çağdaş dönemdeadaletin sadece tek bir alanın konusu olmadığı ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden de, bu tez içerisinde adaletin, yaşamın devam etmesiyle ve daha iyi bir yaşamınsağlanmasıyla ilgili bir kavram olduğu öne sürülmektedir. Çağdaş dönemde adalet düşüncesinin şekillenişi, çağın koşulları, felsefe tarihindeki görüşler ve adalet teorileri etkisiyle beraber tartışılmaktadır. Tezin içerisinde John Rawls, Robert Nozick, Friedrich Hayek ve felsefe tarihindeki önemli isimlerin öncülüğünde, adalet düşüncesinin felsefi temelleri ortaya konulmaktadır.
Max Scheler'in insan görüşü ve günümüz için önemi

20. yüzyıl düşünürlerinden Max Scheler, 'felsefi antropoloji'nin kurucusu olarak kabul edilir. Scheler'in insan görüşü günümüzün kimi sorunlarının çözümünde yardımcı olabilir görünmektedir. Scheler'e göre insan, yaşam ve tin ikiliğinden oluşan bir birliktir. Sırf insana özgü bir özellik olan tinin edimleri vardır. Tinin temel edimi ideleştirmeedimidir. Tinin edimleri yoluyla 'kişi' ve 'insan olma' gerçekleşir. Tinin edimlerinin merkezi 'kişi'dir. Kişi, bilimlerin yöneldiği algılanabilir nesneler olan 'ben'den ve 'karakter'den farklıdır. Kişi, algılanabilir türden bir varlık değildir, bilimlerin nesnesi olamaz. 'Kişi'ye, kişinin özüne ancak anlama yoluyla ulaşılır. Kişiyianlama, ona yalnızca sevgiyle yönelerek gerçekleşebilir.
Do incomplete definite descriptions refute Russell's theory of descriptions?

Bu tezin amacı, eksik tekil betimlemeler sorununa Russellcı bir çözüm tasarlamak ve bu yolla Russell'ın Betimlemeler Kuramı'nı savunmaktır. Amaca yönelik olarak, Betimlemeler Kuramı'nı yalnız semantik açıdan değerlendirmek yerine, onu Russell'ın bilgi ve düşünce kuramları ışığında ele almanın soruna doğru yaklaşım biçimi olacağını savunuyorum. Literatürde önerilen, Russell'ın semantik kuramını tamamen reddeden veya semantik kuramını kurtarmaya çalışırken bilgi kuramını göz ardı eden çeşitli çözümleri tezimde tartışıyorum ve bunların günlük dildeki eksik tekil betimlemelerin kullanımlarını açıklamaya uygun olmadıkları savunuyorum. Russell'ın bir nesne ile tanışık olma ve bir nesne hakkında bilgi sahibi olma arasında yaptığı ayrım, bu tezin temel eksenini oluşturmaktadır. Russell'ın düşünce kuramı kapsamında, her tekil terim kullanımında konuşmacı bir nesne hakkındaki düşüncesini ifade etmeyi hedeflediğinden, eksik tekil betimlemeler dahil her çeşit tekil terimin benzer şekilde incelenmesi gerektiğini iddia ediyorum. Bu nedenle, eksik tekil betimlemelerin kullanımlarına yönelik öne sürülen sorunlar, aynı zamanda tüm tekil terim çeşitleri için geçerlidir. Bu gözlemler sonunda, eksik tekil betimleme içeren bir tümcenin ifade ettiği önermenin tam bir açıklamasını verebilmek adına, Searle'ün özel adlar için önerdiği Tutam Kuramı'nın farklı bir uyarlamasından yararlanarak, eksik tekil betimlemeler sorununa Russell'ın Betimlemeler Kuramı çerçevesinde bir çözüm getiriyorum.
İslam felsefesinde metafizik bir problem olarak imkan

İmkan kavramı İslam felsefesi geleneği içinde metafizik düşüncenin yapısını anlayabilmek için müracaat edilecek kavramların başında gelmektedir. Felsefi terminolojiye Aristoteles tarafından dahil edilen, ancak onun sisteminde daha ziyade bir mantık terimi olarak işlev gören imkan, bu özelliğini neredeyse İbn Sina'ya (ö. 428 /1037) kadar sürdürmüştür. Ortaçağların en kapsamlı ve etkili felsefi sisteminin kurucusu olan İbn Sina, zorunlulukla birlikte imkanı metafizik düşüncesinin merkezine yerleştirmiştir. Zorunlu-mümkün ayırımını esas alarak bir bütün olarak varlığı inceleyen İbn Sina, bu ayırımı daha da dakik hale getirerek mahiyet, sudur, sonradan varlığa gelme, kuvve, madde, çokluk, kötülük vb. metafiziğin en temel kavramlarıyla imkan arasında sıkı bir ilişki ağı örmüştür. Bu kavramsal örgü sayesinde o, bir yandan Tanrı ile alem arasındaki ilişkiyi belirginleştirerek Tanrı'nın her türlü çokluktan münezzeh yegane varlık olduğunu ortaya koymaya çalışırken, diğer yandan da Tanrı dışındaki tüm mevcudatı anlamlı bir ayırıma tabi tutmayı hedeflemektedir. İbn Sina'nın, imkan kavramının başat bir rol oynadığı metafizik düşüncesi, kendisinden sonra İslam düşüncesi içinden felsefeye yöneltilen eleştirilerin de neredeyse tek hedefi haline gelmiş ve bu eleştirilerde imkan, başta alemin ezeliliği ve sudur teorisi olmak üzere pek çok problem bağlamında sık sık gündeme getirilmiştir. Bu çalışma, antik-helenistik dünyadan İslam medeniyetine intikal eden imkan tasavvurunun izlerini takip ederek imkanın İbn Sina felsefesinde metafizik bir kavrama dönüşüm aşamalarını tespit etmeyi amaçlamaktadır.
Alman literatüründe İslam felsefesi algısı

19. yüzyıl Alman oryantalistlerinden biri olan Friedrich Heinrich Dieterici, Farabi'nin eserlerini ve İhvan-ı Safa risalelerini tahkik ve tercüme etmesiyle ön plana çıkmaktadır. Kendi döneminde kapalı ve mühürlü bir alan olan İslam felsefesi, Dieterici gibi bazı Alman oryantalistlerin çalışmaları ile dikkat çekmeye başlamıştır. Tezimizin amacı, 19. Yüzyıl Alman literatürünü tarayarak İslam felsefesine ilişkin bir bakış açısı sunmak ve bu bağlamda Dieterici'nin etkisini ortaya koymaya çalışmaktır. Tezimiz bir giriş, üç bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde oryantalizmin doğuşu ve gelişimi, Fransız ve İngiliz oryantalizmin Alman oryantalizmine etkisi, Alman oryantalistlerin çalışma alanları ve tercüme problemleri açıklanmıştır. İkinci bölümde Alman oryantalistlerin ilk İslam felsefesi çalışmaları, felsefe tarihi, İslam felsefesi tarihi, Kindi, Farabi, İbn Sina, Gazzali ve İbn Rüşd başlıkları altında incelenmiştir. Son olarak üçüncü bölüm ise Friedrich Heinrich Dieterici'nin hayatı, eserleri, ilmi şahsiyeti, hocaları, öğrencileri ve İslam felsefesi algısını içermektedir. Bu bölümde özellikle Dieterici'nin tercüme çalışmalarındaki problemler ele alınmıştır.
A systematic critique of formal democracy in light of radical democracy: Towards re-politization of the people

Rousseau ve Arendt'in felsefelerindeki özgürlük, meşruiyet, eşitlik, otonomi, çoğulluk, kamusallık ve eylem gibi kavramların ışığında görülebilir ki, temsili demokrasi halk egemenliğinin ifadesi olmaktan çıkıp meşruiyet krizine düşmüş ve insanları apolitikleştiren bir sisteme dönüşmüştür. Bu sorunların arkasında paracı sistemin etik yoksunluğu, temsilcilerin otoriteyi kötüye kullanmaları ve çoğunluğun tiranlığı gibi birçok neden vardır. Söz konusu gerçeklikler felsefecileri demokrasiye ilişkin temel kavramları tekrar düşünmeye ve yeni demokrasi kavrayışları aramaya sevk etmiştir. Ancak hiçbir siyasi model halk belirli bir ahlaki olgunluğa erişmeden başarılı olamaz gibi görünmektedir. Bu bağlamda, karşımıza negatif hakları kamusal istem üretimi sürecinin üzerinde tuttuğu için eleştirilen liberal müzakereci model ile, Habermas'ın söylem etiği kuramına dayanan prosedürcü paradigması çıkar. Oy çokluğunun aksine herkesin rızasını meşruiyetin temeli sayan Habermasçı demokrasinin, iyi düzenlenmiş bir iletişim ortamında, rasyonel temellendirme ile öznelerarası anlaşma ve oydaşma gibi hedefleri vardır. Eleştirilebilir yanları olmakla birlikte, siyaseti bir yönetim meselesinden çok insan olmanın bir parçası sayan demokrasi etiği kavrayışımıza en uygun yaklaşım olduğu için, Habermas'ın prosedürcü demokrasisini Benhabib ve Young'ın katkılarıyla savunabiliriz. Sonuçta mesele halkın yeniden siyasallaştırılması için demokrasi etiğini politik modellemelere göre öncelikli kılmaktır.
Wittgenstein felsefesinde 'geçiş dönemi' üzerine bir inceleme

Wittgenstein felsefesinin 'geçiş dönemine' odaklanılan bu çalışmada, Wittgenstein'ın erken dönem felsefesi ile geç dönem felsefesi arasındaki fikri değişimin neden ve nasıl gerçekleştiğini anlamaya çalıştık. Bu bağlamda bu çalışmada temel olarak iki amacımız bulunmaktadır: İlki, Ludwig Wittgenstein'ın erken dönem düşüncelerini en sistemli bir şekilde ifade ettiği Tractatus Logico-Philosophicus'taki görüşlerinden, hangi saiklerle uzaklaştığını, karşılaştığı problemli durumların neler olduğunu ve bu problemlerin sonuçlarını Wittgenstein'ın erken dönem felsefesi açısından tartışmaktır. Bu konuyu, Frank P. Ramsey ve Pierro Sraffa'nın Wittgenstein'a yönelttiği eleştirel katkılar üzerinden anlamaya çalıştık. Özellikle Ramsey'in eleştirel katkıları çerçevesinde, Tractatus'taki 'Resim Kuramı'nın ortaya çıkardığı bir problem, Wittgenstein'ın Tractatus'taki görüşlerinden uzaklaşmasında en etkili sorun olarak görünmektedir. Bu yüzden literatürde 'Renk Önermelerinin Bağdaşmazlığı Problemi' olarak bilinen bu problemin, Wittgenstein'ın erken dönem felsefesi açısından hangi sonuçlar barındırdığını ele almaya çalıştık. Çalışmadaki ikinci amacımız ise, Wittgenstein'ın Tractatus'taki fikirlerinden uzaklaştıktan sonra geç dönem düşüncesini, ve bu düşüncesindeki 'dil oyunları' kavramını nasıl oluşturmaya başladığını anlamak olmuştur. Böylelikle Wittgenstein felsefesindeki 'geçiş dönemine' ilişkin böylesi bir çalışma ile, Wittgenstein'ın erken dönem düşüncesi ile geç dönem düşüncesi arasında takip edilebilecek makul ve muhtemel bir mantıksal izlek oluşturmaya çalıştık.
Platon ve Aristoteles'te erdem kavramının politik açıdan önemi

Bu çalışmada, etik ilişkiler ağının oluşturduğu toplumsal yapı içinde yer alan erdem kavramının, Antik Yunan toplumsal ve düşünsel dünyasında, nasıl bir değişim gösterdiği ve hangi anlamlara bürünerek toplumsal ya da bireysel etkilerde bulunduğu ele alınmaya çalışılacaktır. Yunan kültürünün ve politik düzeninin temelinde yer alan Homeros ve Hesiodos'un metinlerinde erdem kavramının anlam çeşitliliği analiz edilecektir. Bunun yanı sıra, felsefenin ortaya çıkışıyla birlikte, felsefe tarihinde doğa filozofları olarak adlandırılan filozoflar ile Antik Yunan kültürünün ve politik dünyasının önemli figürleri olan sofistlerin, genel anlamda politikaya ve etik alana dair düşüncelerine yer verilecektir. Sonrasında, Platon ve Aristoteles'in ideal devlet tasarımlarıyla birlikte, toplumun ve bireylerin etik normlarına dair fikirlerinin genel bir çerçevesi çizilerek erdem kavramının bu noktada nerde durduğu ve hangi işlevi yerine getirdiği incelenecektir. Sonuç olarak Antik Yunan'da temel erdemlerin neler olduğu ve bunların günümüz politikasıyla bağı olup olmadığı incelenecektir.
Platon'un idealist ahlakı

Bu tez çalışmasında Platon'un ahlak felsefesine ait görüşleri idealizm çerçevesinde bazı pratik örneklerin varlığında ele alınmıştır. Platon'un felsefi sisteminin temelinde yer alan öğeler ve bu öğelerin Platon'a olan etkileri değerlendirilmiştir. Platon bilge olmanın ve bilgece yaşamanın önemini vurgular. Bu sebeple insanı bilgelikten uzaklaştıran tutum ve kavramlar büyük ölçüde Platoncu bakış açısıyla yorumlanmıştır. Bilgeliğin kaynağı, insanda kendini gösterdiği yer ve yaşama olan olumlu etkisi idealist bir yaklaşımla irdelenmiştir.
Stoacı Oikeiosis öğretisi

Bu tez öncelikle Stoa felsefesinin ana hatlarını özetlemek, ayrıca Stoa felsefesinin ve etik anlayışının en merkezi kavramı ve öğretisi olan Oikeiosis öğretisinin felsefe literatürüne girişini, düşünce tarihindeki yerini ve önemini göstermek için hazırlanmıştır. İlk dönem Stoacı filozoflardan günümüze neredeyse hiçbir yazılı eserin kalmamış olması, Oikeiosis öğretisine dair, Seneca ve Cicero gibi son dönem Stoacı filozoflara başvuruyu zorunlu kılmıştır, ayrıca Diogenes Laertios'un Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri adlı eseri gibi Stoa felsefesine dair ikincil kaynaklar tez boyunca başvurulan başlıca kaynaklar arasında yer almıştır. Tezin bir diğer amacı, Stoa felsefesinin Spinoza üzerindeki etkisine işaret etmenin yanı sıra, Spinoza'nın ahlak felsefesinin temel kavramı olan Conatus'un büyük ölçüde Stoacı Oikeiosis öğretisinden mülhem olduğunu ortaya koymaktır. Oikeiosis Türkçeye 'kendilik sevgisi' olarak tercüme edilebilir ve insan da dahil tüm canlıların kendi varlıklarını korumaya ve sürdürmeye yönelik birincil itkilerini/içgüdülerini ifade eder. Düşünce ya da daha genel olarak insanlık tarihindeki, bugüne kadar ulaşmış olan yazılı kaynaklarda ve mitlerde çeşitli tezahürleri gözlemlenebilecek olan 'kendilik sevgisi' ya da 'yaşama içgüdüsü' ilk kez Stoacı filozoflar tarafından kavramsallaştırılmış ve söz konusu kavram Stoacıların etik, ve dahi felsefe anlayışlarının merkezine yerleştirilmiştir. Tez boyunca ilkin, doğup geliştiği sosyal ve siyasal ortam içinde Stoa felsefesi; mantık, fizik ve ahlak olmak üzere üç başlık altında özetlenmiş, ikinci bölümde Stoacı Oikeiosis öğretisinin mahiyeti detaylı olarak ele alınmış, ayrıca Gazali başta olmak üzere Stoa felsefesinin ve Oikeiosis öğretisinin İslam felsefesi ve düşünürleri üzerindeki etkilerine değinilmiş ve son olarak Spinoza felsefesinin Stoa felsefesi ile olan benzerlikleri/paralellikleri özetlendikten sonra Spinozacı Conatus öğretisinin Stoacı Oikeiosis öğretisinin 17. yüzyıldaki bir görünümünden ibaret olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise Oikeiosis'in insan edimlerini anlamak ve yorumlamak için, özellikle psikolojik tanı ve tedavi için eşsiz bir temel oluşturabileceği iddiasında bulunulmuştur.
Tanzimat sonrası Türk düşüncesinde terakki algısı

Terakki düşüncesi XVIII. ve XIX. yüzyıllar da batı dünyasının temel paradigması, toplumsal hayatın itici dinamiğidir. Terakki denince akla gelen şey Avrupalılar gibi olma anlayışı olmuş, Türk-İslam düşünce hayatında önemli bir yeri olan Osmanlı da bu kavram üzerine eğilmiş ve 'Batılı' olunmadan terakkinin sağlanmasına imkansız nazarıyla bakmıştır. Tanzimat öncesi ve sonrasında devletin ayakta kalmak için verdiği mücadele genellikle terakki eksenli ve batılılaşma talebiyle yapılmıştır. Yapılan yenilik hamleleri, fermanlar, ıslahatlar bu yörüngede devam etmiştir. Terakkinin sağlanabilmesi için devletin bütün kurumlarıyla batılılaşması anlayışında olan Osmanlı idaresi yapılan her hamlede bu çizgide devam etmiş ve dönemin fikir adamlarının desteğini de sağlamaya çalışmıştır. Devletin bu tavrının yanlışlığını dile getirenler ise sürgünlere maruz kalmışlardır. Ali Suavi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi düşünürler devletin bütünüyle her açıdan batılılaşmasının yanlışlığı üzerinde durarak devletin gerekli olan alanlarda değişiklikler yaparak terakkiyi sağlamasının daha kolay olduğu anlayışındaydılar. Bu şekilde devlet ve fikir adamlarının tartışmaları arasında geçen terakki anlayışı, devletin uygulamaya çalıştığı modernleşme veya yenileşme hareketleri içerisinde devam etmiştir. Onlara göre, Batı kültürü XVII. yüzyıldan beri nerdeyse her alanda tek güç olmuş ve bu gücü sürdürmeye devam etmektedir. Bunu sağlayan şeyse modernleşmesidir. Bundan dolayı bizim de terakkiyi sağlamamız için her alanda Batılılar gibi olmamız gerekmektedir anlayışı içerisinde devam etmiştir.