turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ticaret şirketlerinin birleşmesinde ortaklık haklarının devamlılığı ilkesi

Ticaret şirketlerinin birleşmesine hakim olan ilkelerden biri olan ortaklık haklarının devamlılığı ilkesi, pay sahiplerinin birleşme öncesinde sahip olduğu mali ve ortaksal haklarının birleşme sonrasında da aynen devam etmesini sağlamaktadır. Buna göre devrolunan şirketin ortaklarının, mevcut ortaklık paylarını ve haklarını karşılayacak değerde, devralan şirketin payları ve hakları üzerinde istemde bulunma hakları vardır. Ortaklık haklarının devamlılığı ilkesinin doğru uygulanabilmesi için amacının, hukuki niteliğinin ve sonuçlarının doğru tespit edilebilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda ortakların paylarının niteliği ve birleşme sürecinin incelenmesi önemlidir. Aksi halde ticaret şirketlerinin birleşmesi ortakların mali ve ortaksal hakları aleyhine sonuçlanabilmektedir. Birleşme sonucunda devrolunan şirketin pay sahipleri, devralan şirketin paylarına kendiliğinden sahip olmaktadır. Pay değişimi nedeniyle pay sahiplerinin özel olarak korunmasını gerekmektedir. Bu koruma ise ortaklık haklarının devamlılığı ilkesi ile gerçekleşmektedir. Bu tezde söz konusu ilke tüm detayları ile incelenmeye çalışılmıştır. Ortaklık haklarının devamlılığı ilkesi kapsamında menfaat ihlallerine yönelik çözüm önerilerinin neler olduğu sorusuna cevap arayan bu tezin amacı, hakların kısıtlanması veya tamamen ortadan kaldırılması hallerinde açılması gereken davaların ortaya konulması olmuştur.
Hırsızlık suçu ve yeni Türk Ceza Kanunu

Zilyedinin rızası olmaksızın başkasına ait taşınır bir malın, yarar sağlanmak amacıyla bulunduğu yerden alınması olarak tanımlayabileceğimiz hırsızlık suçu, Türk Ceza Kanunu'nun malvarlığına karşı suçları düzenleyen bölümünde yer almaktadır. Hırsızlık suçunun incelenmekte olduğu çalışmamızda öncelikle hırsızlık suçunun tanımı ve kanunda aynı bölümdeki bazı suç tipleri ile karşılaştırılması yapılmaktadır. Diğer kısımda ise suçun unsurları, nitelikli halleri, suça uygulanacak yaptırımlar, kovuşturulması hakkında açıklamalar yer almaktadır. Çalışmada hırsızlık suçu hakkında açıklamalar yapılırken, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve daha sonra bu kanunda yapılan değişiklikler ile getirilen yeniliklere de değinilmeye çalışılmaktadır. Yenilikler ve değişikliklerle ilgili yapılan açıklamalar hem hırsızlık suçu hem de genel hükümler hakkındadır.
Türk hukuku'nda akreditif

Bu çalışma, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. Tezin konusunu, uluslararası ticarette kullanılan ödeme yöntemlerinden biri olan akreditifli ödeme oluşturmaktadır. Çalışmamızın ilk bölümünde uluslararası ticarette kullanılan ödeme yöntemleri, akreditifin fonksiyonları, hukuki niteliği ve akreditif sözleşmesinin şekli incelenmiştir. İkinci bölümde, akreditifin tanımı ve genel özellikleri, kuruluşu ve işleyişi, hükümleri ve taraflar arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Son bölümde ise, akreditifin sona ermesi, akreditiften dönme ve iflasın akreditife etkisi incelenmiştir.
İşlenemez suç

İşlenemez suç, failin bir ceza normunu ihlale yönelmiş olmasına rağmen, hareketin elverişsizliği veya suçun konusunun yokluğu sebebiyle suçun tamamlanabilmesinin baştan itibaren imkansız olması şeklinde tanımlanabilir. İşlenemez suç hallerinde fail, bir suç işleme iradesini ortaya koymuş olmasına rağmen, suçun maddi konusu üzerinde somut bir tehlike meydana getirememektedir. Bu sebeple işlenemez suç hallerinde faile bir yaptırım uygulamanın gerekli olup olmadığı uzun yıllardır doktrinde tartışılmaktadır. Karşılaştırmalı hukukta bazı ülkeler işlenemez suç hallerinde faili cezalandırırken, bazı ülkelerde işlenemez suça herhangi bir yaptırım öngörülmemektedir. Bu tercih teşebbüsün cezalandırılması bakımından sübjektif ya da objektif bir teorinin benimsenmesinin doğrudan bir sonucudur. Sübjektif bir teorinin benimsendiği ülkelerde işlenemez suç hallerinde fail cezalandırılmaktadır. Buna karşın objektif bir teorinin benimsendiği ülkelerde ise işlenemez suç-cezasız bırakılmaktadır. Ülkemizde işlenemez suç hallerinde faile yaptırım uygulanabileceğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca failin teşebbüs sebebiyle sorumlu tutulabilmesi için 'elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlaması' şart olarak aranmıştır. Dolayısıyla bir suçu işlemek için elverişsiz bir hareket gerçekleştiren fail, bu eylemi sebebiyle sorumlu tutulamayacaktır. Sonuç olarak teşebbüsün cezalandırılması bakımından Türk Ceza Kanunu'nun objektif bir teoriyi benimsediği ve işlenemez suç hallerini yaptırımsız bıraktığı rahatlıkla söylenebilecektir. İşlenemez suç-ceza hukukunun birçok müessesesiyle yakın ilişki içerisindedir. Esasen işlenemez suç konusunda çözüm aranan iki temel sorun bulunmaktadır. Bunlardan birincisi işlenemez suç hallerinde faile bir yaptırım uygulama ihtiyacının bulunup bulunmadığıdır. İkincisi ise elverişli bir teşebbüs ile elverişsiz bir teşebbüsün nasıl ayrılacağı hususudur. İşlenemez suç hallerinde faile bir yaptırım uygulamanın gerekli olduğu sonucuna ulaşıldığı takdirde, Türk Ceza Kanunu'na bu yönde bir hüküm eklenmesi zorunluluğu ortaya çıkacaktır. Bununla birlikte elverişli bir teşebbüs ile elverişsiz bir teşebbüsün nasıl ayırt edilebileceği sorusunun cevabı, yürürlükteki Türk hukuku bakımından oldukça önem arz etmektedir. Zira elverişli teşebbüs halinde fail cezalandırılabilecekken, elverişsiz teşebbüs durumunda ise faile herhangi bir yaptırım uygulanamayacaktır.
Yabancı para ipoteği

MK. m. 851'de düzenlenen yabancı para ipoteği, hem yurt içinde hem de yurtdışında faaliyette bulunan kredi kuruluşlarınca, sadece yabancı bir para birimi veya yabancı paraya endeksli YTL üzerinden verilen veya verilecek olankredileri teminat altına almak üzere kurulan bir ipotektir. Yabancı para ipoteği, taşınmaz rehnine hakim olan ilkelerden belirlilik ilkesi ile sabit derece ilkesini doğası gereği zedelemektedir. Bu çalışmamızın amacı, bu olumsuzluklara dikkat çekmek, hükmü bu olumsuzlukların etkilerinin azaltılmasını sağlayacak bir anlayışla yorumlamak ve bu yolda de lege ferenda bazı çözüm önerileri sunmaktır.
Belirli süreli sözleşmesi

Türk hukuk sisteminde yer alan sözleşme özgürlüğü ilkesinden hareketletaraflar sözleşmenin türünü belirli veya belirsiz süreli olarak belirleyebilirler. Belirli süreli iş sözleşmesinin tanımına bir iş kanunu olarak ilk kez 4857 sayılı İş Kanunu yer vermiştir. Kanunun 9. maddesine göre, belirli süreli işlerde veya belirli bir işintamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli işsözleşmesidir. Kanun belirli ve belirsiz iş sözleşmeleri açısından meydana gelebilecek ve özellikle işçinin aleyhine sonuçlar doğurabilecek eşitsizliklerin önlenmesi için birtakımhükümler getirmiştir. Kanunun 12. maddesinin 1. fıkrasına göre, belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçinin, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin süreli olmasından dolayı belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Belirli-belirsiz iş sözleşmesi ayrımının önemi, özellikle sözleşmenin sona erme aşamasında ortaya çıkar. Belirli süreli iş sözleşmesi kural olarak belirli sürenin dolması ile kendiliğinden sona erer. Bunun neticesi olarak işçi bir takım haklarından yoksun kalır. İşverenin bu durumu kötüye kullanmasını engellemek amacıyla kanunda birtakım sınırlamalara yer verilmiştir. Bu bağlamda belirli süreli iş sözleşmesi ister bir defaya özgü yapılsın ister birden fazla üst üste yapılsın objektif haklı nedenlerin varlığı gerekir. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Fakat objektif haklı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri belirli süreli olma özelliğinikorurlar.
İslam hukukunda tazir suçları

Tazir suçları İslam ceza hukukunda had, kısas ve diyeti gerektiren suçların dışındakisuçları kapsamaktadır. Tazir suçları Kitap, Sünnet ve İcma ile sabittir. Kısaca tazir suçları kanun koyucu tarafından bir şekilde yasaklanmış fakat karşılığında caza takdir edilmemiş suçlardır. Bu çalışmada; çok geniş ve dağınık olan tazir suçları, İslam dininin korumayı hedeflediği beş temel esas dikkate alınarak, altı bölüm halinde incelenmiştir. Ancak birinci bölüm ta'zir kavramına ayrılmıştır. Giriş bölümünde tazir dışı kalan hadler hakkında ve tezin içeriği konusunda kısaca bilgi verilmiştir. Birinci bölümde ta'zir kavramı ve ta'zirin genel özellikleri ile ilgili bilgiler verilmiştir. Kalan beş bölümde ise; İslam'ın korumayı hedeflediği can, mal, nesil, din ve toplumun huzuruna yönelen suçları ve bunların suç olma nedenleri ile delilleri kısa kısa ortaya konulmuştur. Burada bütün tazir suçları tam olarak ortaya konulamamıştır. Çünkü tazir suçları çok geniş bir alanı kapsamaktadır. Bundan dolayı bütün tazir suçlarının tek tek sayılmasımümkün olmamıştır. Ancak mevcut olanın yeni ortaya çıkana kıyaslanabilineceğineişaret edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak tazir suçları önceki ceza hukukumuzun önemli bir bölümünü kapsamakla beraber İslam Dini'nin yasaklamış olduğu davranışları içine almaktadır. Bundan dolayı bunların bilinmesinin dini ve sosyal yönden gerekli olduğu düşünülmüştür.
Anonim ve limited ortaklıklarda kanuni temsilcilerin vergisel sorumluluğu

Anonim ve limited ortaklıklarda kanuni temsilcilerin vergisel sorumluluguisimli doktora çalısmamızın içeriginde ele aldıgımız temel konu, vergi idaresinceanonim ve limited ortaklıklardan tamamen veya kısmen tahsil olunamamıs vergisel nitelikteki alacakların, bu ortaklıkların kanuni temsilcilerinden hangi sartların varlıgıhalinde talep edilebilecegidir. Konu ile ilgili olan akademik nitelikteki eserler, meslek dergilerinde yayınlanan çalısmalar ve yargı kararları taranmıs, bunlardanfaydalanılmıstır. Ulasılan sonuç anonim ve limited ortaklıkların kanuni temsilcilerinin, bu ortaklıklardan kısmen ya da tamamen tahsil olunamamıs vergiselborçlar karsısında, ödevlerini kusurlu olarak yerine getirmemeleri sartına bağlı olarak Vergi Usul Kanununun 10. maddesi hükmünce sorumlu olduklarıdır. Vergi Usul Kanununun yanı sıra 6183 Sayılı Kanunun mükerrer 35. maddesi de istisnai hallerdekusurlu kanuni temsilcilere anonim ve limited ortaklıklardan kısmen ya da tamamen tahsil olunamamıs vergisel nitelikteki alacaklar için sorumluluk yüklemektedir.
Ticaret siciline tescil ve ilanın üçüncü kişilere etkisi

Hazırlanan bu çalışmada 01.07. 2012 tarihinde yürürlüğe girmiş olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde ticaret siciline tescilin üçüncü kişiler açısından hukuki sonuçları incelenmiştir. Bu bağlamda ticaret siciline tescil ve ilanın üçüncü kişiler açısından anlam, içerik ve niteliği ile teorik temelleri açıklanmış ve aynı zamanda ticaret siciline tescil ve ilanın üçüncü kişiler açısından anlamlandırılması ve uygulanması ayrıntılarıyla incelenmiştir. Ticaret siciline tescil ve ilanın üçüncü kişiler üzerindeki etkisinin doktrin ve içtihatlardaki farklı görünümü açıklığa kavuşturulmaya çalışılmış; tüm bunlar yapılırken varılan sonuçlar öğretideki farklı görüşlere ve mümkün olduğu kadar yargı kararlarına yer verilerek somutlaştırılmıştır.
The principle of subsidiarity: Philosophical grounds and its application in ec

Sübsidiarite ilkesi Avrupa Topluluğunda merkez Brüksel organları ile üye ülkeler arasındaki anayasal yetki dağılımını düzenlerken bir yandan da uluslararası antlaşmalar çerçevesinde uluslarüstü yetki devrinin ve ülkesel yetkinin karşılaştığı ve çatıştığı alanları belirlemektedir. Felsefi temelleri ile Avrupa Topluluklarının siyasal ve hukuksal hedefleri arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Entegrasyon ve hukukun ilerlediği nokta açısından bu ilkenin uygulanması zorlaşmaktadır. Avrupa Adalet Divanı bu nedenle bu ilkeye dayalı bir hüküm hiç kurmamıştır.
Bireysel başvuruda kişiye ilişkin kabul edilebilirlik şartları

Bu çalışmada, Türk Hukuku'nda yer alan bireysel başvuru kurumu ve kabul edilebilirlik incelemesi genel olarak anlatılmış, kişiye ilişkin kabul edilebilirlik şartları detaylı şekilde incelenmiş ve doktrindeki görüşler ile konuyla ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilmiştir. Konuyla alakalı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin uygulaması ile Avrupa ülkelerinden Almanya, Avusturya ve İspanya'da bireysel başvuru yoluna değinilmiştir. Çalışmanın pozitif temellerini Anayasa'nın ilgili maddeleri, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında bireysel başvuru yolu konusunda mevzuattaki eksiklikler ve uygulamadaki sorunlara değinilerek önerilerde bulunulmuştur.
Düşman Ceza Hukuku -kaynaklar, kuramsal çerçeve, eleştiriler-

Düşman ceza hukuku, Almanca'daki orijinal haliyle 'Feindstrafrecht', 'düşmanlara uygulanan hukuk' bağlamında tarihsel bir sürekliliğin bir parçası olsa da, esas olarak Alman hukukçu Günther Jakobs tarafından oluşturulmuş özel bir hukuk yaklaşımıdır. Jakobs'un çerçevesi, aynı zamanda anti-terör yasaları ile cisimleşen, güncel ve güçlü bir hukuk yürürlüğünü ve anlayışını yansıtmaktadır. Çalışma, düşman ceza hukuku anlayışını tarihsel kökenleriyle birlikte değerlendirmekte, ama daha çok sahip olduğu güncel yürürlüğü konu edinmektedir. Anlayışın, 'yurttaş-düşman ayırımı' ve 'tehlikelilikle mücadele' gibi dayanaklarının toplumsal etki ve sonuçları üzerinde durulmakta, yaklaşımın somut içeriğinin bütün bir hukuk alanında yarattığı etkiler ve özellikle temel haklar ve özgürlükler aleyhine açığa çıkardığı süreç ve sonuçlar analiz edilmektedir.
Tapu kütüğüne güven ilkesi

Türk Medeni Kanunu'nun 1023 maddesinde tapu kütüğüne güven ilkesi düzenlenmiştir. İlke uyarınca, tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur. Görülüyor ki kanun koyucu bu ilke ile tapu kütüğünün yarattığı güçlü hak karinesine dayanarak bir ayni hak kazandığına inan iyi niyetli üçüncü kişilerin bu güvenini korumayı amaçlanmıştır. Söz konusu ilkenin sağladığı korumadan yararlanabilmek için bazı şartların bulunması gerekmektedir. Bu nedenle çalışmada güven ilkesi ve etkileri açıklandıktan sonra uygulama alanı bulabilmesi için aranan şartlar ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Ardından bu ilkenin uygulama alanı bulduğu, uygulama alanı bulmadığı ve uygulama alanı bulup bulmadığı tartışmalı olan haller incelenmiştir. İyi Niyet Güven İlkesi Tapu Kütüğü İktisap Yolsuz Tescil
Türk Borçlar Kanunu'na göre zamanaşımının hükümleri

Kökeni Hammurabi Kanunları'na kadar dayanan ve ilk ayrıntılı düzenlemeleri Roma Hukukunda görülen zamanaşımı, zamanın geçmesinin hukuk alanındaki etkilerinin sonuçlarından biridir. Hukuk sistemimizde de 818 sayılı Borçlar Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu dönemleri arasında gerek kanuni düzenlemeler gerekse Yargıtay kararları bakımından farklılıklar oluşmuş, her iki dönemde de zamanaşımına ilişkin birçok konuda doktrinde farklı görüşler ortaya konulmuştur. Büyük önem arz eden zamanaşımının güncel olarak incelenmesinin ve zamanaşımına ilişkin bazı hususların aydınlığa kavuşturulmasının faydalı olacağı kanısıyla Türk Borçlar Kanunu'na göre zamanaşımının hükümleri konusunu çalışma konusu olarak belirlemiş bulunmaktayız. Çalışmamızın temelini oluşturan konularda belirlemelerde bulunulmasından önce zamanaşımı kurumu ele alınırken dışlanması mümkün olmayan zamanaşımına ilişkin temel hususlar konusunun açıklanması amacıyla zamanaşımı kavramı, hukuki niteliği ve dayandığı esaslar ile birlikte zamanaşımının hak düşürücü süreyle karşılaştırılması hususları incelenmiştir. Aynı doğrultuda zamanaşımının uygulama alanı, başlangıcı ve zamanaşımı süreleri ile bu sürelerin özelliklerine yer verilmiş, zamanaşımının hükümlerinin incelenmesi çerçevesinde ise zamanaşımının borcu sona erdirmediği bununla birlikte borcu eksik borç haline getirdiği ve borçlu lehine zamanaşımı def'i hakkı doğurduğu, bu etkilerin ise alacağın zamanaşımına uğramasıyla doğrudan ve birbirinden bağımsız olarak gerçekleştiği hususları ele alınmıştır.
Tanzimat Dönemi Osmanlı hukuk reformları

1839 yılında Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı'nda okunan Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti'nde kanunlaşma sürecini başlatmıştır. Bu fermanın bir haklar bildirgesi mi yoksa yalnızca padişahın bir lütfu mu olduğu tartışmalıdır. Bununla birlikte Tanzimat Dönemi, günümüzde uygulanan mevzuatın temelini oluşturan kanunların yapılması ile dikkat çekmektedir. Özellikle 1876 tarihli Kanun-i Esasi, Türk anayasa tarihi açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Tanzimat Dönemi süresince Osmanlı Devleti'nde yapılan hukuk reformlarının bir arada incelenmesidir. Her bir düzenleme, olumlu ve olumsuz yönleriyle ele alınmıştır. Önemli görülen maddeler ayrıca irdelenmiştir. Düzenlemelerin öncesindeki tarihsel süreçlere de yer verilmiştir. Çalışmamızın Tanzimat Dönemi araştırmacılarına verimli bir kaynak oluşturacağına inanmaktayız.
FSEK bakımından video oyunlarının eser niteliği

Tarih boyunca yaşanan siyasal, sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmeler, toplulukların yaşayış biçimlerini ve buna bağlı olarak kültür ve sanat alanlarında verilen eserleri değiştirmiştir. Bu değişimin sonucu olarak karşımıza çıkan video oyunları, başlangıçta basit ve etkisini çabuk yitiren bilgisayar programlarından ibaret iken, günümüzde video oyunları teknik ekiplerin, sanatçıların, sosyal ve beşeri bilim insanlarının uyumlu çalışması ile oluşturulan ve kullanıcılara eşsiz deneyimler sunan eğlence araçları halini almıştır. Birden fazla disiplinin bir araya gelerek ana ürünü meydana getirdiği alanda, ortaya çıkarılan ürünün tabi olacağı hukuk kurallarının belirlenmesi, fikir ve sanat hukukunun güncel sorunlarından biridir. Video oyunlarının hukuki nitelendirilmesinin nasıl yapılacağı, video oyunu üzerindeki hakların sınırları tespit edilmelidir. Çalışmamızın amacı, video oyunlarını ögelerine ayırmak, oyunların FSEK kapsamında eser niteliğini araştırmak, Türk hukuk düzeni içerisinde video oyunlarının fikir ve sanat eseri sayılarak korunup korunmadığını araştırmak ve varsa bu hukuki korumanın sınırlarını ve yeterliliğini tartışmaktır. Çalışmamızın ilk bölümünde, ilk video oyunu örnekleri, video oyunlarının gelişimi ve günümüzde ulaştığı nokta ele alınacak, video oyunlarının toplumla olan etkileşimi incelenecek, video oyunları bileşenleri hakkında bilgiler verilecek ve FSEK anlamında eser kavramları incelenecektir. Çalışmamızın ikinci bölümünde Türk hukukunda eser kavramı incelenecek ve video oyunlarını meydana getiren bileşenlerin Türk fikir ve sanat hukuku kapsamında nitelendirilmesi yapılacaktır. Video oyunları bileşenleri ve bütün olarak video oyunları incelenecek ve hukuki sorunlar tartışılacaktır.
Sermaye piyasalarında yatırım danışmanlığı

Yatırım danışmanlığı, müşterilere şahsi ve finansal durumlarına uygun olacak şekilde, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından, sermaye piyasası araçları veya bunları çıkartan ihraççılara ilişkin olarak yönlendirici nitelikte yatırım tavsiyesi verilmesi faaliyetidir. ABD hukuku kaynaklı olan yatırım danışmanlığı, Türk hukukunda esas olarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan tebliğler ile düzenlenmiştir. Söz konusu çalışmada yatırım danışmanlığı faaliyeti, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan düzenlemeler ışığında incelenmiştir. Bu bağlamda söz konusu faaliyete ilişkin öngörülen esaslar, yatırım danışmanlığı sözleşmesi, ilgili sözleşmenin hukuki niteliği, konusu, şekli ve tarafları ile yatırım danışmanlığı ilişkisinden doğabilecek sorumluluk halleri çalışmanın ana başlıklarını oluşturmaktadır.
İslam hukukunda İcma'ın neshi ve İcma ile nesih

Araştırmamızda kitap, sünnet ve kıyasın yanında icmaın da islam hukukunun ana kaynaklarından biri olduğu, şer'i hükümleri ispatlamasındaki yeri ve önemi aktarılmıştır. Ayrıca neshin mahiyeti, kısımları, şer'i hükümler arasında nesih olup olmadığı gibi tezimizle alakalı konulara da değinilmiştir. Çalışmamızda, islam hukuku ana kaynaklarından biri olan icmaın, diğer şer'i delillerle neshi ve bu delilleri neshetmesinin olanağı ele alınmıştır. İcmaın neshini caiz görmeyenlerin kimler olduğu ve görüşlerine dair sundukları delillerin neler olduğu aktarılıp değerlendirilmiştir. Aynı şekilde icmaın neshini ve icma ile neshi caiz görenlerin kimler olduğu ve bu görüşlerine dair sundukları deliller aktarılıp değerlendirilmiştir. İcmaın neshi ve icma ile nesih konusundaki görüşlerin, hangi konularda birleştikleri ve hangi konularda ayrıştıklarının tespiti de yapılmaya çalışılmıştır. Araştırma neticesinde, icmaın neshi ve icma ile neshin caiz olmaması görüşünde olanların delillerinin daha kuvvetli olduğu, bu sebeple icmaın neshinin ve icma ile neshin mutlak anlamda caiz olmaması görüşünün daha güçlü olduğu kanaatine varılmıştır.
Türk ve Kazak Hukukunda vatandaşlıkla ilişkinin kesilmesi

Vatandaşlık, ya ilgilinin talebi ile ya da ilgilinin talebi olmaksızın kaybedilebilir. Avrupa Uyrukluk Sözleşmesi'nde vatandaşlığın sona ermesinin bu iki şekline ilişkin esaslar tespit edilmiş ve taraf devletlerin bu konudaki yetkilerini sınırlandırılmıştır. Sözleşme özellikle vatandaşlığın kanun gereği veya yetkili makam kararıyla kaybı noktasında vatandaşlığın sona erdirilmesi sebeplerini saymış ve sayılanlar dışında bir sebeple vatandaşlığın irade dışı sona erdirilmesini kabul etmemiştir. Ayrıca söz konusu uluslararası sözleşme, kural olarak, vatandaşlığın sona erdirilmesinin hangi şekli olursa olsun, ilgilinin vatansız kalmaması şartını aramaktadır. Eğer kişi vatansız kalacaksa ilgilinin talebiyle veya ilgilinin iradesi dışında vatandaşlığın sona erdirilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Türk Vatandaşlığı Kanunu ve Kazak Vatandaşlığı Kanunu'nda, vatandaşlığın kaybı konusunda iki yol öngörülmüştür. Bunlardan ilki yetkili makam kararıyla vatandaşlığın kaybedilmesidir. Yetkili makam kararıyla vatandaşlığın kaybı başlığında üç ayrı yol düzenlenmiştir. Bu yollar, çıkma, kaybettirme ve vatandaşlığa alınmanın iptalidir. Sayılan yollardan çıkma vatandaşlığın iradi kayıp halidir. Buna karşılık kaybettirme ve vatandaşlığa alınmanın iptali, vatandaşlığın irade dışı kaybına yol açmaktadır. Türk ve Kazak vatandaşlık hukukunda kişilere tanınan vatandaşlıktan ayrılma yollarından birisi de seçme hakkını kullanarak vatandaşlıktan ayrılmadır. Seçme hakkıyla vatandaşlığın kaybı, kanunda belirtilen kişilerin yine kanunda belirtilen şartlar altında yetkili makamın kararına ihtiyaç olmaksızın, sadece kendi irade beyanları ile vatandaşlıklarının sona ermesidir. Bu tez çalışmasında da, vatandaşlığa ilişkin kavramlar ve temel ilkeler açıklandıktan sonra, Avrupa Uyrukluk Sözleşmesi ile paralel hükümler ihtiva eden 5901 sayılı Türk Vatandaşlık Kanunu'nda ve 1997 yılında yürürlüğe giren Kazak Vatandaşlık Kanunu'nda düzenlenen vatandaşlığın kaybına ilişkin hükümler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.