turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye Türkçesi'nde öbek yapılar

Mevcut çalışmanın çerçevesinde öbeklerin çok nadir dikkat çekilen yanlarını inceleyerek konuya farklı bir bakış açısını kazandırmak ve öbeklerle ilgili sorunları tespit etmek amaçlanmıştır. Öbeklerle ilgili terimler, tanımlar ile tasnifler ele alınmış ve karşılaştırılmıştır. Taradığımız kaynaklarda öbeklerin adlandırılması, açıklanması ve sınıflandırılmasına ilişkin farklı ölçütler bulunmuştur. Evrensel Dilbilgisi diye bilinen söz dizimi kuramına başvurulduğu görülmüştür. Bu kurama göre kaynaklarda çeşitli yöntemlerle isimlendirilen ve sayısı oldukça fazla olan öbeklerin baş ögeye göre adlandırma kuralına uyulduğunda, sayısı oldukça azalmakta ve beş türde öbek ortaya çıkmaktadır. Öbekler ile sözcük türlerinin birbirine bu kadar bağlı olduğundan yola çıkarak sözcüklerde sergilenen dönüşümlerin öbekleri nasıl etkiledikleri incelenmiştir. Bu dönüşümler öbeklerin esnekliği, sınırları ve kuruluşu gibi hususların değişmesine sebep olabilmektedirler. Öbek oluşturan öğelerin tür değişikliğine uğraması ve bu olayın öbeği nasıl etkilediği incelenmiştir. Öbeğin cümle içindeki esnekliğinin derin yapıya ve onun yüzey yapıda bıraktığı izine ne kadar bağlı olduğu irdelenmiştir. Sözcüklerin öbekleşmek üzere bir araya geldiklerinde onların arasında oluşan sözdizimsel bağlar ele alınmıştır. Bu bağlantı türleri öbekleşmenin faktörleri olarak sayılır ve öbeğin yapısını etkilemeketdirler. Yukarıda sıralanan durumları açıklığa kavuşturmak için öbekler ve öbek yapıları örnek cümlelerin içinde incelenmiştir. Öbekler incelenirken altı ölçüt göz önünde bulundurulmuştur: sözdizimsel işlev, öbek türü, sözdizimsel bağlantı, derin yüzey yapı, evirişimsel belirtiler ve öbeğin özelliği.
Kitab-ı Dede Korkut'ta hayvan ve bitki adları

Dede Korkut Hikayeleri, Türk toplumunun ruhunu yansıtan değerli eserlerden biridir. İçerisinde edebi değerin yanında tarihsel, kültürel, coğrafi, iktisadi vb. birçok unsuru barındırmaktadır. Eser, Oğuzların kültürel olgularını günümüze taşımaktadır. Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapılan bilimsel çalışmaların çoğunda bu hikayeler yol gösterici olmuştur. Dede Korkut Kitabı'nda hayvan ve bitki adları gibi birçok kavram adıyla karşılaşılmaktadır. Bu tezde, hayvan ve bitki adlarının ele alınması Türk toplumunun hayvan ve bitkileri nasıl adlandırıp ele aldıklarını gösterecektir. Kelimelerin o dönemden günümüze ses bakımından değişikliğe uğradığını fakat anlam bakımından değişmeden geldiklerini ortaya koyacaktır. Çalışmamızda Muharrem Ergin'in Türk Dil Kurumu Yayınları arasından çıkarılıp 1994 yılında yayımlanan 'Dede Korkut Kitabı I - II' adlı çalışmayı esas aldık. Kitapta Dede Korkut Hikayeleri'nin transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Hayvan ve bitki adları bu metin üzerinden tespit edilmiştir. Tezimizin giriş bölümünde Dede Korkut Hikayeleri ile ilgili bilgiler verilip, izlenilen yol ve yönteme değinilmiştir. Birinci bölümde, hayvan adlarına yer verilmiştir. Hayvanlarla ilgili bilgilerden sonra hikayelerde geçen hayvan adları ele alınmıştır. Aynı durum ikinci bölümde yer alan bitki adları için de yapılmıştır. Tüm bu sözcüklerin anlamlarına, kökenlerine, yapılarına yer verilmiştir. Hikayelerde yer alan hayvan ve bitki adları cümleler halinde verilip incelenmiştir. Sonuç bölümünün de ise tek tek ele alınan adlara yönelik niteliksel ve sayısal verilere yer verilmiştir. Böylece hikayelerde yer alan hayvan ve bitkilerden ön planda olanlar tespit edilmiştir. Hayvan ve bitki adlarının genel dağılımı ve oranları tablolar ile gösterilmiştir.
Erken çocukluk döneminde ikinci dil eğitimi

Erken çocukluk döneminde yabancı dile duyulan ilgi günden güne artmaktadır. Günümüzde bu talep, okulların eğitim kalitelerini yükselten bir ölçüt haline gelmiştir. Bu konuda, Denizli ili içerisinde yapılan araştırmalara göre özel anaokulların birçoğunda İngilizce eğitimi verilmektedir. Üstelik bu yaş dönemi için tam gün İngilizce programlı anaokullarına da ilgi artmaktadır. Bu araştırmada sosyal gelişimin yanı sıra yabancı dil gelişiminin de olumlu yönden arttığı bir öğrenme ortamının gözlemlenmesi sonucunda elde edilen veriler aktarılacaktır. Bu gözlemler neticesinde erken çocukluk dönemi çocuklarında öğrenme ortamlarının nasıl olabileceği, kuramlar ve varsayımlar, materyal tasarımı örnekleri, velilerin görüşleri gibi başlıklara değinilecektir. Araştırma sonucunda, incelediğimiz anaokulunda yapılan uygulamaların olumlu sonuçlar verdiği ve sürecin istenilen düzeye geldiği gözlemlenmiştir. Eksikliği görülen konular için diğer araştırmacılara öneriler sunulmuştur.
Panzehir-name

Bu tezde asker ve tabip olan Mustafa Hami Paşa'nın Panzehir-name adlı eseri üzerinde çalışılmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında yazar, eser ve eserin özellikleri hakkında bilgi verildikten sonra eserin bölüm özetleri yapılmış ve ardından gramer incelemesi üzerinde durulmuştur. İkinci bölüm çeviri yazı metnidir. Çeviri yazı alfabesi verildikten sonra çeviri yazı metnine geçilmiştir. Üçüncü bölüm ise dizin bölümüdür. Bu bölümde metnin alfabetik dizini yapılmıştır. Tez, bibliyografya ve eserin orijinal metni ile sonlandırılmıştır.
Sevim Burak eserlerinde özne

Özne kavramının, varlık üzerinde ne ifade ettiği, onu nasıl kapsadığı ve ona nasıl şekil verdiği tarih boyunca felsefenin cevap aramaya çalıştığı soruların başında gelmektedir. Her dönem kendi içerisinde özne kavramını yeniden ve en baştan inşa etmiş ve bunu yaparken de farklı yöntem ve metotlar denenerek özne her defasında farklı bir anlayış üzerine kurulmuştur. Bu tez çalışmasında 18. ve 20. yüzyıllar arasında yaşamış olan önemli felsefi düşünürlerin özne kavramına yaklaşımları kronolojik bir biçimde ele alınarak bu kavramın değişim ve gelişim süreci irdelenmeye çalışılmıştır. Sevim Burak, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı içerisinde kendisine özgün bir yer edinmiştir. Ancak yazdığı eserlerin anlaşılmaz olduğu eleştirisi ona ve eserlerine karşı önyargılı yaklaşılmasına neden olmaktadır. Bu yüzden bu tezde ortaya konulan özne kavramı ile Sevim Burak'ın eserlerinin anlaşılmazlığı ortadan kaldırılmaya çalışılmış ve farklı yönleri ele alınarak edebi yönü aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Arap harfli Moğolca sözlüklerde tarım terminolojisi

Ele alınan bu tezde, Moğol İmparatorluğu'nun XIII. ve XIV. yüzyıllarını kapsayan ve dilbilimsel anlamda Orta Moğolca olarak bilinen dönemde, Arap harfleriyle yazılmış Moğolca sözlüklerde geçen tarım terimleri ve tarım faaliyetlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada öncelikle Moğollar ve Tarım konusu üzerinde durulmuştur. Cengiz Han dönemi öncesi Moğolistan'daki tarım faaliyetleri ile dilbilimsel süreçte- Orta Moğolca olarak bilinen Cengiz Han dönemi ve biraz sonrası Moğolcasının tarım terimleri ve faaliyetleri, önceliği Moğol kaynakları olmak üzere Moğolların etkileşime geçtikleri Türk, Arap ve Farslılara ait birçok kaynaktan yararlanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen tarım terimleri, kullanılış biçimleriyle anlambilimsel açılardan tespit edilmiş, zaman zaman kelimelere ait etimoloji denemeleri aktarılmaya çalışılmış, Moğolların ve onlarla etkileşime geçmişş kültürlerin alt yapılarına ait tarımı ve tarıma dayalı çalışmaları mukayeseli olarak gösterilmiş, kelimelerin günümüz Moğolcasındaki varlıkları ve varsa kullanımları aktarılmaya çalışılmıştır.
Birleşik kelimelerin yazımı

Birleşik kelimeler, farklı anlam ya da yapı özelliklerine sahip en az iki kelimenin Türkçenin gramer özelliklerine uygun olarak bir araya gelmesiyle oluşurlar. Dile zengin bir anlatım, farklı anlamlar kazandıran birleşik kelimelerin yazımı Türkçede çözülememiş sorunlardan biridir. Esasında 1 Kasım 1928'de yapılan Harf İnkılabı'ndan bugüne Türkçede yazımla ilgili netlik kazanamamış birçok sorun bulunmaktadır. Bu çalışma Birleşik Kelimelerin Yazımı ile ilgili sorunların tespit edilmesini amaçlamaktadır. Bu amaçla Türkçenin yazımı ile ilgili ilk kılavuz olan İmla Lugati (İL 1928) ve güncel son kılavuz hükmündeki Yazım Kılavuzu (YK 2005) arasındaki TDK tarafından hazırlanan tüm imla, yazım, yeni imla, yeni yazım kılavuzları birleşik kelimelerin yazımı konusunda incelenmiş ve değişiklikler ortaya konmuştur. Ayrıca İL 1928 ve YK 2005'te geçen tüm birleşik kelimeler tablo haline getirilmiş, yazımı değişen birleşik kelimeler karşılaştırmalı olarak bu tabloda yer almıştır. Böylece Türkçenin birleşik kelime varlığı da gözler önüne serilmiştir. Çalışmada birleşik kelimelerin anlam ve şekil/yapı yönünden oluşumları da incelenmiş, İL 1928 ve YK 2005'te yer alan tüm birleşik kelimeler şekil/yapı yönünden tasnif edilmiştir. Bu sayede birleşik kelimelerin yapı özellikleri bakımından çeşitliliği de ortaya konmuştur. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın ana hatları, problem ve çalışma modeline ilişkin açıklama ve bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde birleşik kelimeler her açıdan ele alınmış ve incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde 1928'den bugüne TDK tarafından hazırlanan tüm kılavuzlar esas alınarak değişen kurallar mukayese edilmiştir. Bu bilgiler çeşitli tablolarla desteklenmiştir. Üçüncü bölümde birleşik kelimelerin bitişik ve ayrı yazılışlarıyla ilgili kurallar yer almaktadır. Ayrıca Türkçenin köklü bir sorunu olarak addedilen Birleşik Kelimelerin Yazımı Sorunu, akademik literatürün taranmasıyla çok yönlü olarak ele alınmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde, gerek kılavuzların taranmasıyla elde edilen bulgular gerekse birleşik kelimelerle ilgili akademik çalışmalar göz önünde bulundurularak varılan sonuçlar ortaya konmuştur. İL 1928 ve YK 2005'te yer alan 19.823 birleşik kelime tablo haline getirilmiştir. Ayrıca bu 19.823 birleşik kelimenin şekil/yapı özellikleri de tasnif edilerek çalışmanın Ekler kısmına eklenmiştir.
Almanya'da Selefilik

İslam düşünce tarihini oldukça meşgul eden konulardan biri olan Selefilik, Vehhabilik'in ortaya çıkışıyla birlikte siyasi hüviyet kazanmış, Suud devletinin kuruluşuyla birlikte kurumsallaşmış ve 21. yy'da yaşanan savaşlar, müdahaleler ve terör saldırılarının etkisiyle küresel bir fenomen haline gelmiştir. Özellikle İslam dünyasında yaşanan krizlerin, en etkili sebep ve sonuç önermelerinin başvuru mercii olarak gündemde yer alan Selefilik, artık başa çıkılması ve mücadele edilmesi gereken bir hüviyet kazanmıştır. Genellikle terör ve şiddet içerikli olaylar sonrasında gündeme gelen Selefilik'in yapılan bir takım niteleme ve tanımlamalarla araçsallaştırılması, sorunun sadece teorik, metinsel veya düşünsel bir konu olmayıp, toplumsal, politik, kurumsal, eğitsel, eko-politik ve kriminal boyutları olan bir konu olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Almanya'da Selefilik'in; tarihi gelişimi, psiko-sosyal ve sosyo-politik boyutları, tezahürleri, Almanya kamuoyunda nasıl algılandığı, selefi hareketlerin Batı'da oluşturulmaya çalışılan İslam ve Müslüman imajı üzerindeki etkileri, günümüzde Selefilik'in içine düşmüş olduğu çıkmazlar ve Almanya'daki Müslüman dini cemaatlerin meseleye bakışı gibi konularda bir değerlendirme sunmaktadır. Selefilik'in, NRW eyaleti özelinde Almanya'daki durumunu analiz etme gayesiyle hazırlanan bu çalışma, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, sınırlılıkları, zorlukları ve tezin hazırlanmasında yararlanılan kaynaklar hakkında kısa değerlendirmelere yer verilmiştir. Birinci bölümde, konunun üzerine bina edileceği kavramsal çerçevenin oluşturulması, selef ve Selefilik kavramlarının tarihsel süreçteki seyri ve geçirdiği değişim ve dönüşümler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, Almanya'da, İslam ve Müslümanların günümüze kadar olan serüveni konu edilerek, Selefilik'in ortaya çıktığı zeminin haritası oluşturulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, Almanya'da Selefilik'in tarihi, Selefilik'i ortaya çıkaran sebepler ve selefi eğilimler hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Son bölümde, NRW eyaletindeki selefilerin demografik özellikleri, inanç ve davranış özellikleri, karizmatik şahsiyetleri ve örgütlenme biçimleri konuları üzerinde durulmuş ve çalışma, sonuç bölümüyle tamamlanmıştır.
İletişimsel yöntem aracılığıyla sözlü becerilerin kazandırılması: Almanca ders kitabı 'Wie bitte' örneğinde bir inceleme

Günümüz toplumlarında yabancı dile olan ihtiyaç, yabancı dili en hızlı ve en doğru öğrenebilme yöntemlerini araştırmaya yönlendirmiştir. Yabancı dil öğretiminde birçok yöntem kullanılabilir. Bunlardan iletişimsel yöntem, konuşma becerisini geliştirerek sözel iletişim yoluyla dili öğreten bir yöntemdir. Bu tezde, Wie Bitte kitabının iletişimsel yöntemle öğrencilerin sözlü becerilerini geliştirip geliştiremediği ele alınılmıştır. Öğrenenlerin, yabancı dilde sözlü becerileri kullanma isteği, sözlü becerilere uygun kaynak zorunluluğunu da beraberinde getirmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde (3. Bölümde) öğrencilerin, kaynak kitap olarak kullandığı Wie Bitte (A1. 1.) kitabı sözlü dil becerilerini geliştirmesi açısından incelenilmiştir. Sözlü dil becerilerini etkileyen fonetik, görsel, dilbilgisi, otantik, kelime hazinesi gibi başlıklarla dil becerilerinin gelişimine değinilmiştir. Wie Bitte (A1. 1.) kitabındaki alıştırma ve etkinlikler, sözlü dil becerileri maddeleriyle incelenmeye çalışılmıştır.
Nujenxazİ di ruxsara helbesten Şex Nurİ da

Bu araştırma önsözden sonra üç bölüme ayrılmıştır ve sonuç, kaynakça ile araştırma özeti de Arapça ve ingilzce yazılmış olup araştırma tamamlanmıştır. Bu bölüm Şeyh Nuri'nin yaşamı ile aydın kişiliği ve entelektüeliğinden meydana gelmektedir ve aşağıda belirtiğimiz birkaç alt konuya ayrılmıştır: Şeyh Nuri'nin yaşadığı dönem; Bilindiği gibi her şairin yaşadığı dönemin onların fikir, eser ve görüşleri üzerinde hatırı sayılır derecede etkisi ve rolü vardır. Ayrıca şairlerin genel kültürlerini de etkilemektedir, şair ne okumuş ve şairin uzmanlık alanı hangi yönde daha etkilidir, çünkü şairlerin görüşleri, entelektüel ile aydın kişilkleri onların şiirlerinde açıkça dışa vurmaktadır. Şairlerin kültür ve aydınlık seviyeleri ne kadar yüksek olursa onların şiirsel görüş ve düşünceleri o denli akıcı ve derin olur. Şeyh Nuri ve Gazatecilik Makaleleri; Burada da Şeyh Nuri'nin aktif olarak çalıştığı gazeteler ile aktif olarak çalışmadığı halde edebi eser ve şiirlerinin yayınlandığı gazetelerden bahsedilmektedir. Ayrıca burada Şeyh Nuri ve türkülerden bahsedilmektedir, çünkü Şeyh Nuri'nin edebi aydın kişiliği, kültür ve yaratıcılığının rol ve etkisinin yanı sıra türkü, şarkı ile halk ezgileri alanında da önemli bir yere sahip olduğu ve bazı kültürel etkinliklerde türkü ve şarkı söylediği de bilinmektedir. Bunlardan ayrı olarak burada Şeyh Nuri'nin gazetecilik makalelerinden de anlaşılcağı gibi onun siyasi, toplumsal ve vatanseverlik yönleri de ele alınmaktadır. Ayrıca onun kürt edebiyatı için derlediği makale dizilerinden ve türkçe, farsça ile arapçadan yaptığı şiir ile edebi eser çevirilerinden de bahsedilmektedir. Bu bölümde Şeyh Nuri'nin şiirlerinde kullandığı modern tarzdaki edebi unsurların anlatımına yer verilmektedir, müstezad, opera ve öykü tarzındaki şiirler ile tespit gibi modern edebi unsurları kapsamaktadır. Bu son bölümde de Şeyh Nuri'nin şiirlerinde kullandığı şiir kalıpları, kafiye, imgecilik ile şiirsel dil gibi bazı modern edebi unsurların üzerine yoğunlaşıp onlar hakkında bilgiler vermektedir.
Hatay yerleşik Arap diyalektleri: WALS'e göre dil özellikleri

Bu çalışmada, Hatay yerleşik Arap diyalektlerinin tipolojisini ortaya koymak üzere, dünya dillerinin yapısall karşılaştırılmasının yapıldığı The World Atlas of Language Structures veri tabanının özellikleri bakımından HAYAD'ın betimlenmesi yapılmıştır. Tez, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş, tezin kuramsal çerçevesi, tezin kapsamı ve literatür durumunu içermektedir. İlk bölümde Arap dili ve diyalektlerine ilişkin genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde HAYAD'ın WALS bakımından taşıdığı değerler ortaya konmuştur. Bölümün sonunda HAYAD ile Türkçenin WALS özellikleri bakımından karşılaştırması yapılmıştır. Bu çalışma ile ülkemizde sınırlı sayıda çalışmanın bulunduğu Arap diyalektolojisi alanına ve iki-çokdillik çalışmaları gibi dilbilim alanlarına katkı sunması beklenmektedir.
Türkçe sözlü söylemde ödünleme ve işlevleri

Dilde ödünleme alanyazında iki tümce arasındaki uyumsuzluk ya da çatışma, amacına ulaşamamış bir beklenti ya da şaşırtıcı bir sonuç, bir normdan sapma, olası bir engel, nedensel bir ilişkinin olumsuzlanması, şaşırma, karşıt beklenti ya da uygunsuzluk olarak tanımlanmaktadır. Ödünleme bağlaçlar, ilgeçler, ulaçlar gibi farklı dilsel kaynaklarla ya da bağlamdan elde edilen ipuçlarına dayanılarak örtük olarak gerçekleştirilebilmektedir. Öte yandan, alanyazında farklı dillerde ödünlemenin nasıl yapıldığı ile ilgili kavram karmaşasının giderilmesi amacıyla, bir tümcedeki ödünleyici ilişkiyi göstermeye yarayan tüm yapılar ödünleyici dilsel kaynak ya da ödünleyici söylem belirleyici olarak da kabul edilebilmektedir. Sözlü söylemde ödünleme karşıtlığın gösterilmesi, olası yanlış anlaşılmaların önlenmesi, düzeltme/onarım, uzlaşma, konu yönetimi yapma işleviyle kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkçede ödünlemenin hangi dilsel kaynaklarla gerçekleştirildiğinin ve sözlü söylemde hangi işlevleri yerine getirdiğinin Etkileşimsel Dilbilim çerçevesinde saptanmasıdır. Çalışmanın veri tabanı Türkçe gündelik konuşma örneklerinden oluşan altı saatlik ses kaydından elde edilen çevriyazı metinlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın bulguları Türkçe sözlü söylemde ödünlemenin yoğun olarak örtük biçimde değil, bir dilsel kaynak kullanılarak açık biçimde gerçekleştirildiğini ve en sık kullanılan ödünleyici dilsel kaynağın ama olduğunu ortaya koymuştur. İşlevler açısından bakıldığında ise Türkçe sözlü söylemde ödünlemenin en çok karşıtlığın gösterilmesi amacıyla kullanıldığı saptanmıştır.
Muhtar Avezov'un Abay Yolu romanında tur, jür, otır, jatır kalıp fiilleri

Muhtar Avezov, Kazak eğitimci, yazar, çevirmen, eleştirmen, siyasetçi, düşünür. Kazakların en verimli yazarlarından biridir. Kazak destanları ve genel Türk edebiyatı ile araştırmalar yapmış; hikaye, çeviri, deneme, roman türlerinde eserler vermiştir. Abay Yolu, Muhtar Avezov'un kaleme aldığı dört ciltlik destansı biyografik roman. Avezov'un, hatta bütün Kazak Edebiyatının en büyük eseri olarak değerlendirilir. Abay Yolu, Kazak halkını, edebiyatını, kültürünü, folklorunu dünyaya tanıtan ve en iyi şekilde temsil eden eserdir. Avezov'un adını ebediyen yaşamasını sağlayan ve onu 'sönmeyen yıldızlar'dan birisi yapmıştır. Kazak Türkçesinde şimdiki zaman kipinin en sık karşılaşılan bu şekli, fiil kök veya gövdesine -p, -a, -e, -y zarf-fiil eklerinden birinin ilave edilmesinin ardından 'jatır', 'jür', 'tur', 'otır' unsurlarından birisinin getirilmesiyle yapılır. Kazak Türkçesinde yaygın olarak kullanılan birleşik yapıların içerisinde sıkça geçen 'jatır', 'jür', 'tur', 'otır' yapıları cümlede gerçek anlamlarını koruyarak temel fiil olarak da kullanılmaktadır. Şimdiki zaman çekiminde 'tur', 'jür', 'otır', 'jatır' unsurlarının hangisinin ne zaman kullanılacağına dair kesin kurallar yoktur ve bunların kullanım sahaları dili konuşan insanların alışkanlıklarıyla ilgilidir. Ayrıca, başka bir bakış açısıyla değişik anlam ayrıntılarının oluşması, temel fiille yardımcı fiiller arasında bağlantı sağlayan -p, -a, -e, -y zarf-fiillerinden hangisinin tercih edileceğine bağlıdır.
Arap dilinde nida edatları ve münada

Dil en önemli iletişim aracıdır. Yanlış anlaşılmaların önüne geçilmesi ile toplumdaki huzur ve düzenin sağlanmasına yönelik kuralların anlaşılması ancak doğru, anlaşılır ve düzgün bir dil ile mümkün olur. Bu bağlamda bir dile vakıf olmanın en önemli yolu o dilin kurallarını bilmekten geçer. Çalışmamızın esasını teşkil eden 'Nida Edatları ve Münada' konusu da Arap Dili ve Belagatine dair önemli bir bölümü oluşturmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde gramer açısından nida edatlarının sayısına, nida edatlarının hazfına; münada ve münada türlerine, münadanın tabilerine, münadanın hazf ve 'irabına değinildi. Ayrıca münada ile ilgili terhim, istigase, nudbe gibi konular ve nidaya mahsus olan isimler ele alındı. Tezimizin ikinci bölümünde nida edatları ve münadanın belagat açısından önemini incelendi. Bu çalışmada Arap dilinde nida ve münada ile ilgili çalışma yapmış önemli dilbilimcilerin görüşlerine tarafsız bir şekilde yer verilerek ilgili konular farklı boyutlarıyla değerlendirildi.
Modern Arapça'daki deyimlerin dilbilimsel açıdan incelenmesi ve yabancı dil öğretimindeki yeri

Bu çalışma, Arapçadaki deyimlerin yapısall ve anlamsal özelliklerini incelemeyi ve daha sonra da yabancı dil olarak Arapça öğretimindeki yerini ele almayı amaçlamaktadır. Bunun için öncelikle tezin Giriş Bölümü'nde, deyim konusuyla ilgili modern Arapçada yaşanan kavram karmaşasına değinilmiş ve kapsamlı bir deyim tanımı verilmiştir. Daha sonra 'deyim' anlamında kullanılmak üzere terim önerisi getirilerek sözü edilen kavram karmaşasına son verilme çabasma girilmiştir. Birinci Bölüm'de deyimle, biçim ve içerik bakımından benzerlik arz eden bir kısım dil birliklerine değinilmiş, özellikle Arapçada 'deyim' ve 'atasözü' alanında yaşanan kavram karmaşasından dolayı bu iki terim üzerinde ayrıntılı bir şekilde durulmuştur. Ardından deyimlerin anlam özellikleriyle bağlantılı olan ve değerlendirme aşamasında da kullanılan bir takım anlambilim terimlerine yer verilmiştir. ikinci Bölüm'de deyimlerde kullanılan bazı söz sanatları 'mecaz' başlığı altında ele alınmış ve örneklerle de desteklenmiştir. Bu bölümde hem klasik dönem belagat kitaplarından hem de modern dönem anlambilim çalışmalarının verilerinden birlikte yararlanılmıştır. Ulaşılan sonuçlar, deyimlerin anlam analMerinin de yapıldığı üçüncü bölümün gerekli görülen yerlerinde kullanılmıştır. Çalışmanın Üçüncü Bölümü'nde Arapçadaki deyimlerin bazı sözdizim özelliklerine değinildikten sonra deyimler bir sınıflamaya tabi tutulmuş ve her kategoriden örneklem olarak seçilen toplam yetmiş beş deyim önce yalın halinde sonra genellikle kısa bir metin içerisinde verilmiş ve ardından her bir deyimin sırasıyla sözlük anlamı, deyimsel anlamı ve söz dizimi verilmiştir. Bunun da ardmdan deyimler anlam açısından tahlil edilmeye çalışılmış ve son olarak kullanım yerlerine dair kısa bilgiler verilmiştir. ii. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde deyimlerin yabancı dil öğretimindeki yeri, deyim öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerileri yer almakta, ayrıca deyim öğretiminin nasıl yapılması gerektiğine dair, pratik bir model önerisi sunulmaktadır. Bu bölümde deyim çevirisi de ele alınmış ve deyimler, çeviri açısından sınıflandırılarak örnekler verilmiştir. Çalışma, dört bölüm boyunca elde edilen verilerin değerlendirildiği ve bir dizi çıkarımlarda bulunulduğu 'sonuç' yazısıyla bitirilmiştir.
Türkçe ezgide duygudurum ve söz edimi görünümü

Bu çalısmada, duygudurum değişimlerine bağlı olarak ezgi örüntülerindekifarklılasmaların neler olduğunun, soru-yanıt edimsöz çiftleri kullanılarak arastırılması amaçlanmıstır. Bu amaç dogrultusunda, AÖB veya tanısı alan kadınlardanalınan, biri adet öncesi, digeri adet sonrası döneme denk gelen ses kayıtları, perdeyüksekligi, siddet örüntüleri ve specktrum görüntüleri açısından betimlenmistir. Herkayıt öncesinde, deneklerin depresyon ve anksiyete düzeyleri ölçülmüstür. Ses kayıtlarının bölütlenmesi sonucunda, 1047 tanesi AÖB ; 1239 tanesi iseAÖB olgulara ait toplam 2286 sözcelik bir veri tabanı elde edilmistir. AÖB deneklerin adet öncesi dönemde, depresyon ve anksiyete düzeylerinin yükselmesine karsın, AÖB olgularda anlamlı bir degisimin olmadıgı görülmüstür. Veriler, perde yüksekligi açısından degerlendirildiginde, hem AÖB hem de AÖB olgularda Fmin. ve Fort. degerlerinin ortalamalarının adet sonrası dönemde, adet öncesi döneme göre düsme; Fmax. degerinin ortalamasının ise yükselme gösterdigi görülmüstür. Siddet açısından degerlendirildiginde ise AÖB olgularda Imin. ve Imax. degerlerinin ortalamalarının adet sonrası dönemde, adet öncesi döneme göreyükselme, Iort. degerinin ortalamasının ise düsme gösterdigi görülmüstür. Aynıdegerler AÖB olgularda, Imin. ve Iort. degerlerinin ortalamalarının adet sonrası dönemde, adet öncesi döneme göre düsme, Imax. degerinin ortalamasının ise yükselmegösterdigi görülmüstür. Spectrum görüntüleri açısından her iki grupta da enerjiyogunlukları AS döneminde AÖ dönemine göre daha yüksektir.