Soyutlanmış ülke ekonomisi, model ülke: Filistin

Ekonomik izolasyon ya da soyutlanma, şekli nasıl olursa olsun temelde büyük güçlerin ulusal çıkarlarını korumak için üçüncü ülkelere uyguladıkları bir dizi yaptırımdan oluşmaktadır. Genel olarak hedef ülkeyle ticaret ve yatırımların kesilmesi, hedef ülkenin uluslararası ticaret alanında mal alıp satmasının engellenmesi şeklinde uygulanmaktadır. Filistin'de gerçekleştirilen yaptırımlar her kadar uluslararası hukuki tanımlara uygun gibi görünse de bütünsel çerçevede bir başka örnekle mukayase edilmesi oldukça zor, benzeri olmayan bir örnek. Batı Şeria ve Gazze Şeridi olmak üzere iki farklı kara parçasında varlığını sürdürmeye çalışan Filistin, İsrail'in güvenlik politikalarının önemli bir sonucu olarak, içte ve dışta hareket sınırlamalarına maruz kalmaktadır. Tarihsel süreçte en sık uygulanan uluslararası yaptırımlar ise abluka ve ambargo olup, İsrail'in Filistin'e uyguladığı en yoğun ve önemli yaptırım türü 'abluka'dır. Filistin'in içte ve dışta soyutlanmasına sebep olan başlıca uygulamalar arasında; toprak istimlakı, siyonist yerleşkeler, duvarlar, çitler, güvenlik ve kontrol noktaları ile hareket serbestliğini kısıtlayan ya da tamamen ortadan kaldıran ablukalar ile sınır kapatmaları yer almaktadır. İnsan ve ticari mal geçişlerini engelleyen bu uygulamalar Filistin halkının içte ve dışta izole edilmesine sebep olmaktadır. Öte yandan ana yollarla, duvarlarla ve kontrol noktalarıyla parçalanan Batı Şeria'da kendi sınırları içinde hareket etmek bile izne tabi tutulmaktadır. Bununla birlikte Batı Şeria ve Gazze'den diğer ülkelere insan ve mal geçişleri de İsrail tarafından belirlenen izinlere tabi tutulmaktadır. Sınırlar güvenlik sebepleri nedeni ile sık sık kapatılırken, kısıtlı miktarda mal geçişlerine izin verilmektedir. Ana ve ara yollar, duvarlar ve yerleşkelerle insan ve mal hareketine mühim sınırlamaların getirildiği Batı Şeria'da tüm geçişler askeri kontrollerle sağlanmaktadır. Adeta adacıklar halinde bir görünüm arz eden Batı Şeria'da ekonomik ve sosyal hayatta; geçişlere getirilen kısıtlar ve zaman zaman uygulanan kapatmalar nedeniyle ciddi zorluklar baş göstermektedir. Sadece Batı Şeria'nin içinde değil, sınırlara getirilen kapatmalar ya da kısıtlı geçişler nedeniyle, İsrail ve diğer ülkelere geçişlerde de ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Dönem dönem belirli izinlere tabi tutularak gerçekleşen bu kısıtlar, özellikle şiddetin arttığı süreçlerde İsrail'in güvenlik gerekçeleri nedeniyle tam olarak uygulanmakta, insan ve mal geçişleri tümden durdurulmakta, sokağa çıkma yasakları getirilmektedir. Gazze Şeridi'nde ise karadan, havadan ve denizden uygulanan abluka nedeniyle dış dünya ile iletişim tamamen kesilmiş durumdadır. İnsanların sağlıklı beslenmek için bile tamamen uluslararası yardımlara ihtiyaç duyduğu Gazze'ye söz konusu yardımların geçişi İsrail-Gazze sınırındaki Kerem Shalom geçidi üzerinde askeri kontrollerle sağlanmaktadır. Zaman zaman kapatılan ve açılan bu sınır geçidinden yine İsrail kontrolünde sınırlı miktarlarda mal geçişi sağlanarak ticaret yapılmaya çalışılmaktadır. Yapılan ticaretin ya da Gazze'ye giren yardımların miktarı da İsraille yaşanan olaylara göre değişmektedir. Hayatta kalabilmek için çözüm üreten halk, Mısır ve Gazze sınırında açtıkları metrelerce derinliklerdeki, yüzlerce tünelden her türlü ihtiyaçlarını temin etmeye çalışmaktadır. Bugün artık sektör haline gelen tüneller, tünellerde çalışanlardan, tünel inşa edip satanlara kadar pek çok Filistinliye iş kapısı olmaktadır. Ancak İsrail; güvenliği tehdit ettiği, Hamas'ın bu tüneller vasıtasıyla silah geçirdiği gerekçesiyle tünellere imha operasyonları düzenlemektedir. Ekonomik hayatın durma noktasına geldiği Gazze'de en verimli sektörler bile ekonomik darboğaz içindedir. Atölye tarzı küçük işletmeler ile tarım ve balıkçılık sektörlerinde üretim miktarında ciddi düşüşler kaydedilmektedir. İnsan ve mal geçişlerine getiriler kısıtlar ise, özellikle Batı Şeria'daki işgücü piyasasını olumsuz yönde etkilemektedir. Kontroller nedeniyle işe gitmenin saatler aldığı, bazense imkansız olduğu Batı Şeria'da insanlar bulundukları bölgelerdeki sanayi parklarında ucuz iş olarak çalışmaya mecbur bırakılmaktadır. Ayrıca ticari araçların ve kamyonların kontroller nedeniyle sınırlarda bekletilmesi ticaretin gecikmesine, bu da ekonomik kayıpların oluşmasına neden olmaktadır. Buna bağlı olarak zaten sınırlı miktarda gerçekleştirilen ihracat da olumsuz yönde etkilenmektedir. Aynı zamanda tüm bu uygulamalarla İsrail'e bağımlı hale getirilen Filistinli tüccarlar, ithalatlarının ve ihracatlarının büyük bölümünü sadece İsrail'e yapmak zorunda kalmaktadır. Tüm bu uygulamaları genel olarak değerlendirdiğimizde İsrail'in Filistin'e uyguladığı ekonomik yaptırımların Filistin ekonomisini içte ve dışta soyutladığını tümden abluka altına aldığını görmekteyiz. Bunu İsrail'in başarısı olarak da niteleyebiliriz.