turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Derleme sözlüğü'ndeki giyim kuşam adları

İnsanlık tarihinin en önemli izleri tarih boyunca duygu, düşünce, hayal ve isteklerin anlatımında en etkin araç olarak kullanılan dilde saklıdır. Dil; yüzeysel yapıda insanlar veya canlılar arası anlaşma sağlayan; derin yapıda ise insanların büyülü dünyasını, tarihini, kültürünü, yaşayış biçimi tüm yönleriyle yansıtan bir sistemdir. Bu sistemi inceleyen bilim dalı ise dil bilimdir. Dilbilim, dilin iç ve dış yapısına ait unsurları araştıran, diller arası ilişkileri inceleyen ve ilişkide bulunduğu birçok farklı dalla ayrılmaz bağları olan geniş bir bilim alanıdır. Dilbilimin önemli alt dallarından biri ise adbilimdir. Dış dünyadaki tüm adlandırmaları ve bu adlandırmalara ait sistematiğin konu edildiği bu alanda adlandırmaya ait yer adları, su adları, hayvan adları, karakter adları, bitki adları vb. gibi birçok alt adlandırma alanı söz konusudur. Bu alanlardan biri de insanoğlunun temel ihtiyaçlarından biri olan giysi adlarıdır. Giysi adları başlangıçta insanların giyinme ve korunma gibi bazı temel ihtiyaçlarına cevap verirken zamanla süslenme, özel günlere ve durumlara ait giyinme ve giyinmenin yanı sıra aksesuarla zenginleştirilmiş özel bir halinde almıştır. Hatta insanların dönemlere ait giyinme biçimleri yeri geldikçe moda özelliği kazanarak ayrı bir kimlik kazanmıştır. Eldeki çalışmada Derleme Sözlüğü'nde yer alan her türlü giysi ve giysiyi tamamlayan/aksesuar nesnelerine ait adlandırmalar ele alınarak özelliklerine göre tasnif edilmiştir. Bu çalışma, halk ağzında kullanılan giysi adlarını detaylı bir şekilde ortaya koymayı ve Türkiye'deki giysi adları konusunda yapılan çalışmalara ve kültür zenginliğimize katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Xebatek li ser ferhengen Kurdİ

Birçok Kürt ve yabancı araştırmacı, yazar, şair Kürtçe sözlükler üzerine çalışma yapmıştır. Bu çalışmanın amacı kaleme alınmış olan Kürtçe sözlükler hakkında bilgi vermek ve söz konusu sözlükleri tanıtmaktır. Araştırmamız neticesinde bütün coğrafyalarda Kürtçe sözlük üzerinde çalışmalar yapıldığı görülmüştür. Sovyet Rusya bölgesinde yapılan çalışmalar çoğunlukla Kiril alfabesi ile güney bölgesindeki çalışmalar çoğunlukla Arap alfabesi ve Sorani lehçesine göre, Avrupa ve Anadoludaki çalışmalar genelikle Latin alfabesi ve Kurmanci lehçesine göre yazılmıştır. Bunun yanında Zazaca ve Behdini lehçeleri üzerinde çalışmalar da yapılmıştır. Kürtçe sözlük çalışmaları ilk olarak 17. yüzyılda Evliya Çelebi'nin Kürtlerin yaşadığı coğrafyaya yaptığı seyahat esnasında derlemiş olduğu Kürtçe kelimelerle başlamıştır. Evliya Çelebi, Seyahatnamesinin 4. ve 5. cildinde bu çalışmaya yer vermiştir. Bu araştırmamızda söz konusu elde ettiğimiz 150 sözlük hakkındaki geniş bilgiler verilmiştir.
Sirojiddin Sayyid'in seçme şiirleri üzerine dil ve üslup incelemesi

'Sirojiddin Sayyid'in Seçme Şiirleri Üzerine Dil ve Üslup İncelemesi' adlı çalışmamız, kaynakça ve sonuç bölümlerinin dışında beş ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Özbekistan, Özbek Adı, Özbek Türkleri, Özbek Türkçesi ve 21. Yüzyıl Özbek Edebiyatı hakkında bilgi verilmiş olup, birinci bölümde, yazarın hayatı, eserleri ve eserlerinin taşıdığı dönem özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde, muhteva başlığı altında ferdi ve sosyal tema konuları tetkik edilmiştir. Üçüncü bölümde yapı başlığında, nazım şekli, nazım birimi, ölçü, kafiye, redif gibi özelliklerin üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde dil ve üslup, beşinci bölümde ise şiirlerin transkripsiyonu ve çevirisi yer almaktadır. Çalışmamız, son dönem Özbek Edebiyatı şairlerinden Sirojiddin Sayyid'i anlama, şiirlerinde muhteva, dil ve üslup gibi spesifik konulara eğilerek anlam derinliklerinin çıkarılması noktasında önem taşırken ayrıca Türk dünyasının çağdaş dönemdeki şairlerin daha iyi anlaşılması ve incelenmesi, bu yolda yapılacak çalışmalara ışık tutma ve bir ön kaynak oluşturma açısından da önem taşımaktadır.
Farsça-Türkçe ikidillilerde düzenek değiştirme görünümleri

İkidillilikteki ilginç konulardan biri iki dilli bireyler arasındaki kişilerarası etkileşimlerde dinamik olarak kullanılandüzenek değiştirmedir. Bu çalışma, Farsça-Türkçe dil çiftleriüzerine yapılan iki dillilik araştırmalarında bilinen modellerdenbirinin ilkelerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu model, MyersScotton tarafından önerilen Temel Dil Çerçeve Modeli olarak bilinmektedir ve düzenek değiştirme ile ilgili çalışmaların çoğunda bu model kullanılmıştır. Bu modelin ilkelerinin Farsça-Türkçe dilçiftinde geçerli olup olmadığı araştırılmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada düzenek değiştirme kullanım nedenleri incelenmiştir. Bu amaçla iki araştırma aracı kullanılmıştır. İlk olarak yazar ve katılımcılar arasında paylaşılan sözlü WhatsApp ve Telegramuygulama mesajlarından düzenek değiştirme verileri toplanıpçıkarılmıştır. Buna ek olarak düzenek değiştirme kullanım nedenlerinin öğrenilebilmesi için katılımcılarla görüşme yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, düzenek değiştirmenin katılımcılar arasında, özellikle iki dilli bireylerin kendi dilleri arasında serbestçe geçiş yapabildiklerini resmi olmayan ortamlarda oldukça sık ve normal olduğunu göstermiştir. Ayrıca sonuçlar, katılımcıların Farsçadan Türkçeye düzenek değiştirmeyi çoğunluklasözcüksel düzeylerde kullandıklarını göstermiştir. Bu nedenle, tümce-içi düzenek değiştirme daha sık görülmüştür. Genel olarak araştırma bulguları Farsça - Türkçe için Temel Dil Çerçeveodelinin ilkelerini desteklemiştir.
Anlam alanı kuramı açısından nehcu'l belağa'daki temel kavramların analizi

Bu çalışmada Hz. Ali'ye atfedilen Nehcu'l-Belağa adlı eserin anlam alanı kuramı açısından temel kavramları üzerinde luğavi bir çalışma yapılmaktadır. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun önemi amacı, Hz. Ali'nin hayatı ve ilmi kişiliği, Nehcu'l-Belağa'nın başlıkları çerçevesi içerisinde ele alınmaktadır. Birinci bölümde ise Anlambilim, Arap dilbilimcilerin ilmu'd-delale/anlambilim konusundaki çalışmaları, Batılı dilbilimcilerin anlambilim konusundaki çalışmaları ve özellikle anlam alanı kuramı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise anlam alanı kuramı açısından Nehcu'l-Belağa'daki temel kavramlar on altı başlık altında işlenmektedir. Sonuç bölümünde ise bu çalışmada varılan sonuçlara yer verilmiştir.
The accessibility of universal grammar in the acquisition of constituent order parameter by the native speakers of Turkish who are acquiring English as a second language

Ingilizceyi ikinci Dil Olarak Öğrenen Türklerin Sözdizimi Parametresinin Ediniminde Evrensel Dilbilgisinin Erisilebilirlgi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006. Evrensel Dilbilgisinin ikinci dil ediniminde etkin olup olmadığı üzerine yapılan tartışmalar henüz son bulmamıştır ve ikinci dil edininıinin farklı yönlerini araştıran dilbilimciler Evrensel Dilbilgisinin ikinci dil edinimindeki erişilebilirliği konusunda farklı görüşlere sahiptir. Bu durum, bu konuda daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada, Evrensel Dilbilgisinin ikinci dil ediniminde etkin olup olmadığım değerlendirmek amacıyla Ingilizceyi ikinci dil olarak öğrenen Türklerin İngilizcedeki söz dizimi yapılarım edinimleri araştırılmıştır. Araştırmada altmış deneğe iki tane test uygulanmıştır: bir seviye tespit smavı ve 3 bölümden oluşan bir söz dizimi testi. Sözdizimi testi 30 maddelik dilbilgisel doğruluk değerlendirme, çeviri ve verilen cümle öğelerini sıraya dizme bölümlerinden oluşmuştur. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinden sonra, Ingilizceyi ikinci dil olarak öğrenen Türk öğrencilerin İngilizcenin söz dizimi yapılarını edinimlerinde Evrensel Dilbilgisinin direkt olarak etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alt seviye guruplarında birinci dilin etkisinin de var olduğu saptanmıştır, ama bu seviyelerde bile daha fazla sayıda hedef dilin yapılarının denekler tarafından kullanılması Evrensel Dilbilgisinin erişilebilirliğine bir işaret olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, en üst seviye gurubunda (C2), neredeyse tüm denekler hedef dilin parametre değerlerini başarıyla kullanmıştır, bu durum da Evrensel Dilbilgisinin ikinci dil ediniminde erişilebilirliğine bir işaret olarak gösterilebilir.
Neural dependency parsing for Turkish

Bağlılık ayrıştırma, sözcükler arasındaki sözdizimsel ve anlamsal ilişkilerin belirlenerekdilbilgisel yapıların ortaya çıkarılmasını içerir. Uzun dönemli bağlılıkların çıkarılması ve sözlük dışı sözcüklerin meydana getirdiği sorunlardan ötürü bağlılık ayrıştırmada henüz istenen başarı elde edilememiştir. Mevcut sorunlar Türkçe için de geçerli olup, özellikle sondan eklemeli yapısı gereği sözlük dışı sözcük oranı diğer dillere göre nispeten daha fazladır. Şimdiye kadar yapılan çalışmalar, Tekrarlı Sinir Ağlarının uzun dizilerde başarılı olamadığınıgöstermiştir. Bu tezde önerdiğimiz nöral model, kodlayıcı-kod çözücü yaklaşımını, Trans-former ağı üzerine kurulu bir kodlayıcı ve Yığıt Tabanlı İşaretçi Ağı üzerine kurulu bir kodçözücüyle gerçekleştirmektedir. Sözlük dışı sözcük problemi için ise sözcüklerin karak-ter tabanlı österimleri kullanılmaktadır. hem Türkçe, hem de İngilizce için gerçekleştirilendeneyler, önerilen modelin diğer nöral modellere göre özellikle uzun cümlelerde daha başarılı olduğunu ve uzun dönemli bağlılıkları etkili bir şekilde bulabildiğini göstermektedir.
Türkiye Türkçesinde ve Kırgız Türkçesinde doğum, evlilik ve ölüm ile ilgili söz varlığının karşılaştırılması

'Türkiye Türkçesinde ve Kırgız Türkçesinde doğum, evlilik ve ölüm ile ilgili söz varlğının karşılaştırılması' başlıklı tezde Türkiye Türkçesinde ve Kırgız Türkçesinde yer alan doğum, evlilik ve ölüm ile ilgili söz varlıkları tespit edilip bunlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur. İncelenecek olan dil malzemesine geçmeden önce doğum, evlilik ve ölüm kavramlarıyla ilgili daha önceden yapılmış çalışmalar incelenerek konunun şimdiye kadar nasıl ele alındığı anlatılmaya çalışılmıştır. Konuyu belirli bir çerçevede anlatmak ve karışıklığa sebebiyet vermemek için doğum-evlilik ve ölüm ile ilgili kavramlar isim, fiil ve söz varlığı başlıkları altında değerlendirilmiştir. Belirlenen kavramlar ile ilgili bulgular yazıldıktan sonra değerlendirme kısmında her iki lehçe ile ilgili sayısal veriler sunulmuş ve karşılaştırma yapılmıştır. Bu çalışmada değerlendirmeye tabi tutulan malzemeler, Türkiye Türkçesi için Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan Büyük Türkçe Sözlük ve Güncel Türkçe Sözlük'tür. Bu sözlükler içerisindeki başlıklar ad, fiil, ikileme, atasözü ve deyim olarak seçilmiştir. Kırgız Türkçesi için K. K. Yudahin'in Kırgız Sözlüğü, Gülzura Cumakunova'nın Türkçe-Kırgızca Sözlüğü ve C. Osmonova-K. Konkobayev-Ş. Caparov'un Kırgız Dilinin Deyimler Sözlüğü'nden yararlanılmıştır. Bunların dışında Türkiye Türkçesinde konuyla ilgili hazırlanmış başka sözlüklerden de istifade edilmiş, böylece bir sözlükte ele alınmayan veya gözden kaçan söz varlığı diğer kaynaklarda tespit edilmeye çalışılmıştır. Kırgız Türkçesinde ise konuya ve Kırgız Türkçesine hakim kişilerle görüşülüp onların verdiği bilgiler de göz önünde bulundurulmuştur. Yapılan bu çalışmada ilgili alanla ortaya çıkan dil malzemelerinin hem Türkiye Türkçesi hem de Kırgız Türkçesindeki durumu karşılaştırılmış, her iki lehçe için var olan benzerlikler ve farklılıklar ortaya çıkarılmıştır.
Ji bo zarokan çİroken ajalan (mİnak çİroken kovara heng 2001-2011)

Çocuklar hikaye okumayı, dinlemeyi ve resimli hikayeleri severler. Çocuk edebiyatında hikaye, çocukların fikir, psikoloji ve kişilikleri üzerinde etkili sanatlardan biridir. Çocuk edebiyatı türleri içerisinde, hayvan ve cansız varlıkların diliyle anlatılan hikayeler en zengin kaynağa sahip olan ve en yaygın olan türdür. Kürt çocuk edebiyatı tarihi de çocuk hikayeleri ve hayvan dilli hikayelerine büyük önem verilmiştir. Bu türden biri olan Heng dergisi bu türün yüzlerce hikayesini içermektedir. Bu araştırmada 'Çocuk Hayvan Hikayesi' irdelenmiş ve açıklanmış ayrıca bu türün Heng dergisindeki hikayelerine yer verilmiştir. Bu araştırma önsöz, başlangıç, üç bölüm, sonuç, kaynakça, araştırmanın özeti ayrıca araştırmanın İngilizce ve Türkçe özetinden oluşmaktadır. Birinci bölümde birkaç önemli konu üzerinde durulmuş. Bu konularda insan ve hayvanlar, çocuk ve hayvan, hayvan ve edebi eserler, efsane ve hayvan hurafeleri, hayvan hikaye tarihinin parlak dönemi, dünyada ünlü birkaç eser, ayrıca kürt folklör edebiyatı'nda efsane ve yaşayan varlıklar ile ilgili hikayeler üzerinde durulmuştur. İkinci bölüm, üç ana konudan oluşup çocuk edebiyatının birkaç alanına dair bilgiler içermektedir. Bu konular; Çocuk edebiyatı tarihinin başlangıcı ve en parlak dönemi, kürt çocuk hikayesi, hayvan hikaye çeşitlerinden oluşmaktadır. Üçüncü bölümde ise şu ana konular üzerinde durulmuştur: Çocuk gazeteciliğinde çocuk hikayeciliği'nin gelişimi, çocuk dergileri ve bu dergilerin çocuklar arasındaki yeri, son başlıkta ise Heng dergisi birkaç önemli açıdan örneklerle etraflıca değerlendirilmiş ve son olarak araştırmanın sonuç bölümü de önemli dokuz nokta olarak sunulmuştur.
A comparative study of communicative and semantic translation methods

Bu çalışma, en sık kullanılmakta olan Anlamsal Çeviri Metodu ve İletişimsel Çeviri Metodu adı altında iki çeviri metodunu örneklerle açılmayı hedeflemektedir. Bu metodlar ve aralarındaki farklar örneklerle detaylı bir biçimde incelenecektir. Orijinal metinler ve çevrilmiş metinler arasındaki farklılıktan ötürü oluşabilen anlam kusurlarını gözleyebilmek için cümleler, atasözleri, deyimler, şiirler ve farklı romanların farklı çevirmenler tarafından çevrilen kitaplardan bazı paragraflar, karşılaştırmalı olarak, ele alınacaktır. Sonrasında, uygun çeviri yapmaya yönelik bazı ihtimal çözüm yolları verilecektir. Birinci bölümde konunun ana hatlarını belirtmeyi amaçlayan, sorun, amaç, hipotez, metod ve sınırlamalar gibi bazı bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde cümleler, atasözleri, şiirler ve kitaplardan alınan paragraflar analiz edilmeden önce, farklı bilim adamlarının çevirinin anlamına dair yaptıkları farklı tanımlar ele alınacaktır. Kültür farklılığının çeviriye etkisi, çevirinin sanat mı yoksa bilim mi olduğuna değinilecektir. Çeviri teorisi, stratejileri ve çeviri metodlarına ayrıca değinilecektir. Üçüncü bölümde, öncelikle Anlamsal Çeviri Metodu ile İletişimsel Çeviri Metodunun tanımları ve aralarındaki farklar verilecektir. Dördüncü bölümde cümle, atasözleri, şiirler ve orijinal metinler ve onların farklı çevirmenlerce çevrilmiş olan metinlerin bazı paragrafları karşılaştırmalı ve ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir. Asıl amaç okuyucuya verilmek istenen mesajın hangisinde daha iyi verildiğini göstermektir. Beşinci bölüm bütün bu çalışmayı özetleyen ve bazı öneriler veren bir sonuç bölümü niteliğindedir.
Power of frequencies: N-grams and semi-supervised morphological segmentation in Turkish

Türkçe serbest sözcük dizimine sahip bitişimli bir dildir. İletişim sırasında, Türkçedekikelimelerin yapısall bölümlerine ayrılması gereklidir; çünkü Türkçenin biçimbilimselsözdizimi karışıktır ve bu durum anlamsal çözümlemede merkezi bir rol oynar. Sözcük-altıparçacıkların ayrıştırılması aslında çocuklar tarafından şaşırtıcı bir başarıyla gerçekleştirilen bir biçimbirim bölme işlemidir. Bu çalışmada, Türkçe kelimelerin biçimbirim ayrıştırılmasıbir yarı-denetimli Gizli Markov Modeli ile gösterilmiştir. Model, tekrarların ve dizilimleringücünü dil ediniminde doğrudan kanıt olarak vurgulamaktadır. Yöntem, ODTÜ Türkçe Derlemi ve ODTÜ-Sabancı Türkçe Ağaç Yapılı Derlemi tarafındaneğitildikten sonra.88, .92 ve.90 ölçümlerine ulaşmıştır. Ayrıca, bileşik sözcük tanımlama ve bölme için istatistiksel yaklaşımlar önerilmiştir. Bilişselbilimlerde sıklıkların kullanımını desteklemek amacıyla, Türkçe sıfat pekiştirme ve sahtekelimelerin kabul edilebilirliği ile ilgili deneysel çalışmalar ve ilgili istatistiksel modeller bu çalışmada önerilmiştir. Bu çalışma şunu göstermektedir; çocukları yönlendirenkonuşmalarda olası kelime formları ve muhtemel olmayan biçimbirim sıralarına yönelikçarpık bir olasılık yığını olduğu için, bu yığın çeşitli istatistiksel modeller tarafından insandüzeyinde dilbilimsel yetenekleri taklit etmede kullanılabilir. Ayrıca, insanlar istatistiksel bir öğrenme yeteneğine sahiptir ve bu yetenek doğalcıların iddia ettiği gibi dil yetisine hasdeğildir fakat genel bilişsel yeteneklere dahildir. Bu durum dili analiz edecek hesaplamalı ve istatistiksel modellerin anlamlı ve geçerli kullanımlarına olanak sağlamaktadır. Böyletahminsel modeller dilin derinlemesine anlaşılmasına izin vermektedir.
Şerhu ibn Tolun adlı eserde geçen şahid beyitlerin incelenmesi

Bu çalışmada, İbn Malik'in nahiv ilmi ile ilgili el-Elfiyye'sinin önemli şerhlerinden biri olan Şerhu İbn Tolun adlı eserde geçen şahid beyitler incelenmiştir. Bununla, söz konusu eserde Arap şiirinden ne kadar istifade edildiği, şahid gösterme tarzının nasıl olduğu ve el-Elfiyye'nin diğer şerhlerine göre şiirle istişhada ne kadar önem verildiği amaçlanmıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Girişte çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ile İbn Tolun'un yaşadığı dönem ve istişhad kavramı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, İbn Tolun'un hayatı ve ilmi yönü detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Hayatı; adı ve künyesi, doğum yeri ve tarihi, ailesi ve çocukları ile vefatı başlıkları altında incelenmiştir. İlmi yönü ise; eğitimi ve hocaları, müderrisliği ve öğrencileri, üstlendiği görevler ile eserleri şeklinde ele alınmıştır. Ayrıca çalışmamızın konusu olan Şerhu İbn Tolun hakkında kısaca bilgi verildikten sonra bu eserin İbn Tolun'a aidiyeti hususuna da değinilmiştir. İkinci bölümde ise, çalışmanın asıl konusu olan Şerhu İbn Tolun'da şahid olarak getirilen beyitler ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada söz konusu eserde şahid olarak getirilen 290 beyit, 56 nahiv konusu başlığı altında detaylı bir şekilde incelenmiştir. Beyitler Şerhu İbn Tolun'daki konulara göre sırayla ele alınmıştır. İncelenen her beyit ile ilgili sırasıyla beyit numarası, beytin metni, şairi, bahri, sözlüğü, kaside matla'ı, muhtelif rivayeti, hikayesi, anlamı, istişhad yönü ve kaynakları verilmiştir. İhtiyaç duyulan yerlerde beytin öncesi ve sonrasında bulunan beyitler de aktarılıp Türkçeye tercüme edilmiştir. Ayrıca dipnotta beyit şairinin hayatı ile ilgili kısa bir bilgi de verilmiştir. Ancak bu durum bütün beyitler için geçerli değildir. Zira bazı beyitlerde ifade edilen hususlardan birkaçı ile ilgili kaynaklarda herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Sonuç kısmında ise varılanIVneticeler belirtilmiştir. Şerhu İbn Tolun'un şiirle istişhad bakımından el-Elfiyye'nin diğer şerhlerinden göze çarpan farkı, bu şerhin bir kısım beyitlerinin söz konusu eserin diğer şerhlerinde şahid olarak getirilmemesidir.
Tarık Buğra'nın tiyatroları

Edebi eser, meydana geldiği toplumun bireyleri ve bu bireylerin sorunları karşısında şekillenir; bu şekillenme, bazen sorunlara çözüm arama amacıyla karşımıza çıkar, bazen de yalnızca sorunları gündeme getirmekle yetinir. Anlatmaya dayalı edebi metinlerden farklı olarak, göstermeye dayalı edebi metinlerde birey ve bireyin sorunları daha somut bir şekilde, sahne aracılığıyla, gerçek hayata benzer bir durumla, seyircinin gözleri önünde sergilenir. Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının roman-öykü ve tiyatro yazarı Tarık Buğra'nın tiyatro eserlerinin incelendiği bu çalışmada, yazarın eserleri yapı, işlenen meseleler, dil, üslup ve anlatım teknikleri açısından incelenmiştir. Yazarın tiyatrolarını, kendi roman ve dünya siyasi arenasında yaşananlardan esinlenerek yazdığı ve tiyatrolar ile romanlar arasında ortaya çıkan farklar üzerinde durulmuştur. Aynı tema ve konuların ele alındığı farklı edebi türlerde yazarın amacının değişmediği ve değişmemesinin nedenleri ifade edilmiştir. Eser ve kahramanların değişmesine rağmen yazarın ısrarla vurguladığı bireysel, toplumsal ve siyasi sorunların tiyatro kahramanlarına yansımasının sonuçları üzerinde durulmuştur. Aynı sorunlar karşısında aynı tepkileri veren kahramanların davranışlarının tesadüfi olmadığı belirtilmiştir. Tarık Buğra'nın yedi tiyatrosunun incelendiği bu çalışmada, yazarın eserleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu inceleme sonucu ortaya çıkan farklar ve benzerlikler ele alınmış; farklı türler arasındaki konu ve tema benzerliği üzerinde durulmuştur. Ayrıca, yazarın dil ve anlatım konusunda başarısı ve Türk diline katkıları ifade edilmiştir.
Morphological segmentation using Dirichlet process based bayesian non-parametric models

Bu tezde, morfolojik bölümleme içerisindeki dağılım özelliklerini açıklayan modeller incelenecektir. Morfolojik bölümlemeye, gözetimli, yarı gözetimli ve gözetimsiz öğrenmeyi temel alan çeşitli öğrenim yaklaşımları mevcuttur. Bu çalışmada, mevcut sistemleri inceleyerek, parametrik olmayan yarı gözetimli ve gözetimsiz Bayes temelli yaklaşımların bölümleme işlemine ne kadar uygun olduğunu gözlemleyeceğiz. Ek olarak, morfolojik bölümlemede, morfemleri birbirinden bağımsız ve bağımlı olarak ele alan modellerin rolleri incelenecektir.
Türkçe'deki nazal seslerin akustik özelliklerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Türkçe'deki nazal sesleri olan /m/ ve /n/ seslerinin bazı akustik özelliklerini incelemektir. Ana dilleri Türkçe olan altı katılımcıya içinde nazal seslerin olduğu kelimeler okutulmuş ve ses kayıtları alınmıştır. /m/ ve /n/ için sesin süresi, formant bölgeleri ve nazal sesten ünlüye geçişteki formant başlangıç bölgeleri incelenecek akustik parametreler olarak belirlenmiştir. Bu akustik parametreler, farklı sözcük-hece konumlarında ve farklı ünlü ortamlarında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgulara göre, ortalama süre değerleri /m/ sesi için 78 ms ve /n/ sesi için 63 ms'dir. Ortalama nazal rezonans değerleri /m/ için sırasıyla 243 Hz, 1051 Hz ve 2197 Hz, /n/ için sırasıyla 248 Hz, 1113 Hz ve 2255 Hz'dir. Formant başlangıç değerleri /m/ için sırasıyla 357 Hz, 1262 Hz ve 2587 Hz'dir. Aynı değerler /n/ sesi için sırasıyla 361 Hz, 1501 Hz ve 2782 Hz'dir./m/ ve /n/ seslerinin süreleri, sözcük-hece konumuna göre farklılık göstermekte olup tüm sözcük-hece konumlarında /m/ sesinin süresi /n/ sesinin süresinden fazladır. /m/ ve /n/ seslerinin birinci ve üçüncü nazal rezonansları sınırlı ortamlarda farklılık gösterirken ikinci nazal rezonansları sözcük-başı-hece-başı ile sözcük-sonu-hece-sonu ortamlarında ve art ünlü bağlamlarında anlamlı bir farklılık göstermektedir. /m/ ve /n/ seslerinin birinci formant başlangıç değeri (F1) sınırlı ortamlarda farklılık göstermiştir. /m/ ve /n/ seslerinin F2 değerleri ise tüm sözcük-hece konumlarında ve tüm ünlü ortamlarında farklılık göstermiştir. /m/ ve /n/ seslerinin F3 değerleri tüm sözcük-hece konumlarının yanı sıra ön-ünlüler ile / / ünlü ortamında farklılık göstermiştir.