Aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ile mezun olunan lise türünün öğrencilerin üniversite giriş sınavındaki başarıları üzerindeki etkileri

çalışma, aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ile mezun olunan lise türünün 2005 Yılı Üniversite Giriş Sınavlarına katılan lise son sınıf öğrencilerinin akademik başarılarındaki varyasyon üzerindeki ortak ve göreli etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinin en çok gelişmiş dört ili olan Diyarbakır, Erzurum, Malatya ve Van illerinin kent sınırları içinde yer alan dört tür liseden, yani endüstri meslek, imam hatip, genel devlet ve özel liselerden seçilmiş 891 son sınıf öğrencisini içeren bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Son sınıf öğrencilerinin seçiminde iki aşamalıöbekli bir örneklem yöntemi izlenmiştir. Birinci aşamada dört öbekteki liseler dört gruba ayrıldıktan sonra, kasti tesadüfu bir örneklem yöntemi kullanılarak ikinci aşamada 891 son sınıf öğrencisinden oluşan öğrenci örneklemi seçilmiştir. Bu çalışmadaki bağımsız değişkenler iki takımdan oluşmaktadır: Aile sosyo-ekonomikve demografik özellikleri ile öğrencinin mezun olduğu lise türü. Aile sosyo-ekonomik özellikleri aşağıdaki beş gösterge ile ölçülmeye çalışıldı: Baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba meslek saygınlığı, anne meslek saygınlığı ve ailenin ortalama aylık geliri. Ailenin demografik özellikleri ise şu iki göstergeyleölçülmeye çalışıldı: Öğrencinin sahip olduğu kardeş sayısı ve hanehalkı sayısı. Ailesosyo-ekonomik ve demografik özelliklerini içeren veriler 2004 - 2005 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında okul ortamında öğrencilere uygulanan bir anket aracılığıyla toplandı. Bu çalışmanın temel bağımlı değişkeni olan akademik başarıaşağıdaki üç öğeden oluşmaktadır: Öğrencilerin 2005 Üniversite Giriş Sınavlarındakisözel ve sayısal performansları ile lise öğrenimleri boyunca sahip oldukları okulperformansları. Akademik başarının üç öğesi ile ilgili verilere, öğrencilerin T. C. kimlik numaraları kullanılarak, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezinin sınavlarsayfasından ulaşılmıştır. Bu çalışmanın verilerinin çözümlenmesinde, SPSS'ın üç altprogramını oluşturan Varyans Analizi, Korelasyon Analizi ve Çoklu Regrasyon Analizi kullanılmıştır. Yapılan varyans analizleri sonunda elde edilen bulgular, mezun olunan lise türüne bağlı olarak öğrencilerin sözel, sayısal ve okul başarıları arasında önemli farklılıklar olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları, aile sosyo-ekonomik ve109demografik özellikleri dikkate alınmadığında, mezun olunan lise türünün öğrencilerin üniversite giriş sınavındaki sözel ve sayısal başarıları ile üç yıllık lise öğrenimi boyunca elde ettikleri okul başarısındaki varyasyon üzerinde önemli etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri ile regrasyon denklemine sokulduğunda, mezun olunan lise türünün öğrencilerin sözel, sayısal ve okul başarılarındaki varyasyon üzerindeki etkilerde önemli azalmalar gözlenmiştir. Regrasyon analizleri sonunda elde edilen bulgular, baba eğitim düzeyinin öğrencilerin sözel ve sayısal başarıları ile okulperformanslarındaki varyasyonu açıklayan en önemli bağımsız değişken olduğunu göstermektedir. Daha da önemlisi, korelasyon analizleri sonunda elde edilenbağımlılık katsayıları, hem aile sosyo-ekonomik özellikleri ile demografik özellikler arsında hem de bu özellikler ile öğrencinin mezun olduğu lisenin türü arasında önemli ilişkiler olduğunu göstermektedir.