turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Edebiyat sosyolojisi bağlamında popüler romanlara bakış: Kahraman Tazeoğlu eserleri örneği

Edebiyat hemen hemen her dönemde hayatımıza farklı şekillerde etki etmiştir. Edebiyat denildiği zaman hepimizin zihninde farklı anlamları çağrıştırabilir. Okuyup sevdiğimiz bir roman, okunulan-dinlenilen şiirler, izlediğimiz sinema filmleri, sahnelenen tiyatro eserleri gibi zihnimizde farklı kalıplaşmış yargılar oluşur. Edebiyatın toplumsal yapı ile ilişkisi çok fazladır. Edebiyata konu olan olaylar aslında gerçek hayatın bir yansımasıdır. Bu çalışmada yansıtmacılık kuramından izlere rastlanılacaktır. Edebiyat sosyolojisi sadece metinlerin sosyolojik olarak okunması olarak anlaşılmamalıdır. Ardından sosyolojinin edebiyatta olan yeri ve önemine değinip, ikisi arasında kurulan bağlantılara değinilecektir. Popüler roman ve gelişimi çerçevesinde, popüler roman türleri hakkında kısa bir bilgi verip, türlerinden biri olan; aşk romanlarının analizine ağırlık verilecektir. Popüler roman türlerinin hepsi ayrı ayrı birer tez konusu olacak uzunluktadır. Bu çalışmadaki amaç popüler romanların edebi değerini tartışmak değil, büyük kitleler tarafından takip edilip okunan romanın toplumsal izdüşümlerini saptamaktır. Biz popüler romanı toplumsal bir olgu olarak ele alıp, toplumdaki yerini araştırmayı hedefliyoruz. Tez Kahraman Tazeoğlu eserleri ile sınırlandırılmıştır. Tazeoğlu nun eserlerini analiz edip toplum ile arasında bağ kurmaya çalışılacaktır. Son bölümde ise yazar ile olan röportaja ve Kitap Fuarında yapılan saha çalışmasına yer verilecektir. Bu incelemeyi yapmamdaki asıl amaç; toplumun nabzını ölçmek, tükettiği eserler vasıtası ile toplumsal ilişkilerini edebiyat ilişkileri ışığında gözlemlemeye çalışmaktır.
Şiddetin sosyo-kültürel kaynakları ve medya metinleri aracılığıyla sunumu

toplum içinde ortaya çıkan ve kültürel bir öğe olarak öğrenimi sağlanan bir olgu olma özelliğine sahiptir. Şiddet ana başlıklarıyla fiziksel, psikolojik, ekonomik ve cinsel olmak üzere çeşitli biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Şiddeti meydana getiren kaynaklar incelendiğinde, şiddetin biyolojik ve psikolojik kaynaklarındansa sosyo-kültürel ve ekonomik kaynaklarının daha fazla etkin olduğu görülmektedir. Sosyo-kültürel ve ekonomik kaynaklara bakıldığında kitle iletişim araçları tüm dünyada en büyük paya sahiptir. Şiddet, her türlü medya metini aracılığıyla topluma sunulmakta ve toplum bunu bazen bunu takip etmekte bazen de buna maruz kalmaktadır. Medya teknolojik gelişmelerle beraber sosyalleşmenin başat araçlarından biri haline gelmiştir. Televizyon bugün, ulaşılması en kolay ve en yaygın olan medya organıdır. Televizyonun geniş kitlelere yayılması ve kolay ulaşılır olması ona toplumsal ve kültürel bir güç kazandırmıştır. Televizyon birey, toplum ve kültür üzerinde önemli derecede etki sahibidir. Şiddetin medya metinleri aracılığıyla sunumunu incelediğimiz bu çalışmada, gençlik dizileri içerisinden örneklem olarak 'Güneşi Beklerken' adlı dizi seçilmiştir. Bu dizide Gerbner'in 'Ekme-Yetiştirme' tezinin aşamalarından olan ileti çözümlemesi uygulanmıştır. İleti çözümlemesi aşaması için araştırmaya konu olan dizinin araştırmayı sonlandırdığımız tarihe kadar yayınlanmış olan bölümlerinde içerik çözümlemesi yapılmıştır. Çözümlenen ve sayısallaştırılan ileti özellikleri kategorilere kodlanarak dizideki ekme açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan çözümleme sonucunda araştırmada elde edilmek istenen amaçlar doğrultusunda ortaya koyduğumuz problemler test edilmiştir.
Ahıska Türkleri'nde sosyal yapı: Kırgızistan Bağış Köyü örneği

Çalışmamız, üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, sosyal yapı ve unsurlarına ilişkin teorik çerçeve, perspektif farklılıkları da dikkate almarak ortaya konulmuştur. İkinci bölümde teorik bir bütünlük sağlamak açısından araştırma konumuzu oluşturan ve Sovyetler Birliği döneminde, 1944 yılında Stalin tarafından ana yurtlarından sürgün edilmiş bir Türk topluluğu olan Ahıska Türkleri'nin tarihi, siyasal ve demografik durumları ele alınmıştır. Son bölümde ise bu 'sürgün' topluluğun halihazırda Kırgızistan Cumhuriyeti Celalabad Vilayeti Bağış Köyü'nde yaşamakta olan üyeleri, birinci bölümde belirlenen sosyal yapı unsurları çerçevesinde tahlil edilmiştir. Verilerin toplanmasında mülakatlar yanında anket formlarından yararlanılmış; burada kullanılan sorular; hane reislerinin kendisini, çocuklarını, mesleğini, gelirini, tüketim normlarını, aile yapısını, bazı tutum ve değerleri ile üyesi bulunduğu topluluk ve içinde yaşadığı ana toplumla ilişkilerini ve bunlara bakışını tespit etmeye yarayacak biçimde hazırlanmıştır. Çalışmamız, bugün Kırgızistan Cumhuriyeti Celalabad Vilayeti Bağış Köyü'nde yaşamakta olan Ahıska Türkleri'nin; sürgün bir topluluk olarak cemaat yapılanması içerisinde kendi kültürel kimliklerini muhafaza ettikleri, fakat orta ve uzun vadede bu ülkeden ayrılıp Türkiye'ye göç etme eğilimi taşıdıkları yönündeki varsayımlarımızın doğrulanmasıyla sonuçlanmıştır.
Sosyal yapı açısından Çerkeşli Köyü

öz Çalışmamız, üç ana bölümden meydana gelmiştir, tik bölümde 'sosyal yapı' ve unsurlarının teorik bir analizi yapılmış; ikinci ve üçüncü bölümde ise İzmit ili Gebze ilçesine bağlı Çerkeşli köyü, sosyo-ekonomik ve kültürel özellikleri yönüyle kritik edilmeye çalışılmıştır. 'Sosyal yapı'nın çeşitli ekollere ve sosyologlara göre değişik tanımlarının yapıldığı ilk bölümde yer alan sosyal yapı unsurları, saha araştırmamız dikkate alınarak belirlenmiş ve çalışmamıza bir teorik çerçeve oluşturacak şekilde düzenlenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise öncelikle Çerkeşli köyünün tarihi, fiziki ve yerleşim özelliklerine değinilmiş; Çerkeşli, temel sosyal kurumlar ekseninde tahlil edilmiştir. Verilerin toplanmasında kullanılan anket sorulan; hane reislerinin kendisi ve çocuklarını, gelirini, mesleğini, tüketim normlarını, aile-içi ilişkilerini, tutum ve değerlerini aksettirecek şekilde hazırlanmıştır. Çalışmamız, Çerkeşli'nin bugün sosyal yapı itibariyle son derece şehirleşmiş ve dışa açılmış bir özellik gösterdiği şeklindeki varsayımımızın doğrulanmasıyla sonuçlanmıştır.
Religious geopolitics in the middle east: The importance of jerusalem for Abrahamic religions

20. yüzyılda dinin önemi göz ardı edilmiştir; çünkü insanların odak noktası genel anlamda kendi günlük gerçekliklerine ya da liberalizm ve ulusalcılık gibi ideolojilere yönelmiştir. Bu durum doğal olarak dini jeopolitik yaklaşımın gözden düşmesine neden olmuştur. Yine de din dünyada hali hazırda devam etmekte olan çatışmaları ve barış görüşmelerini anlamakta önemli bir belirleyicidir. Bu çalışmanın amacı da dinin uluslararası ilişkilerdeki önemini vurgulayıp, devletlerin politikalarında ve toplumların reflekslerinde etkili olan dini jeopolitiği genelde Ortadoğu; özelde ise Kudüs bağlamında irdelemektir. Aslına bakılırsa, Batılıların çoğu 11 Eylül'e kadar dinin uluslararası ilişkilerdeki önemini anlamamış veya göz ardı etmeyi tercih etmiştir. Onlar din ve hatta milliyetçiliğin uluslararası ilişkilerle bağlantılı olduğunu kabul etmemiş ve bu sebepten dolayı da dinin önemini anlayamamıştırlar. Fakat din ve dini jeopolitik özellikle üç semavi dinin başlangıç noktası olan Ortadoğu'da güçlü bir belirleyici olagelmiştir. Hatta birçok geçmişş ve mevcut olayı din olgusuyla yorumlamak mümkündür. Din temelli çatışmaların en belirgini hiç şüphesiz ki Haçlı seferleridir; fakat günümüzde devam etmekte olan din temelli mücadele Araplar ve Yahudiler arasında olandır. Bu mücadele pek tabi ki üç semavi din için de 'kutsal' kabul edilen Kudüs için devam eden bir din temelli mücadeledir.
Kütahya'da toplumsal etkileşim sürecinde üniversitenin rolü

'Kütahya'da Toplumsal Etkileşim Sürecinde Üniversitenin Rolü' isimli çalışmamızda, kent içinde öğrenci ile halk arasındaki etkileşimi tespit etmeyi amaçlamaktayız. Bu çerçevede hazırladığımız anketleri öğrenci ve halk üzerinde ankettirler yoluyla uygulamaya çalıştık. Sonuç olarak Kütahya'da üniversitenin açılmasıyla birlikte toplumsal ilişkilerde bir takım değişmelerin olduğunu tespit ettik. Araştırmamızın amacı Kütahya'da toplumsal etkileşimin üniversite ile birlikte hızlandığını, değiştiğini tespit etmektir. Araştırmamızda elde ettiğimiz verilerin tezimizi doğrular nitelikte olduğuna ulaşmış olduk.
Metropollerde popülerleşen 'terapi' pratikleri ve kentli insanın metafizik arayışı: İstanbul örneği

Bu çalışmada günümüz terapi anlatılarındaki unsurlar incelenmiştir. Araştırmanın amacı günümüzde hızla yaygınlaştığı gözlemlenen farklı terapi yöntemlerine olan ilginin metafizik ögeler ve ritüellerle olan ilişkisini inceleyerek bireylerin kentlerde hızlı yaşama temposuna bağlı sorunlarla baş etmede bu unsurlardan nasıl yararlandıklarını açığa çıkartmaktır. Söz konusu araştırmanın, bireylerin günlük yaşamda toplum içinde yaşadıkları çeşitli sıkıntıları yansıtacağı ve bu sıkıntılarla baş etme biçimlerinin bir çeşidini sunacağı düşünülmektedir. Bu çalışma aynı zamanda popüler kültürün, düşünce ve yaşam pratiklerini şekillendirmedeki rolünün araştırılması için de önemlidir. Araştırmada veri elde edebilmek için nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmış, yarı yapılandırılmış mülakat formu oluşturularak mülakat yapılmış ve katılımcılardan elde edilen bilgilerle konuya ilişkin söylem analizi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, İstanbul'da ikamet eden ve terapi pratikleri ile ilgilenen 10 kadın, 2 erkek görüşmeci ile Aralık 2018 Şubat 2019 tarihleri arasında derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler cinsiyet, meslek, gündelik yaşam pratikleri, popüler kültür, kentlilik temaları üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmada aynı zamanda sayıları hızla artan ve çok satan terapi sistemlerine yönelik kişisel gelişim kitapları incelenmiştir.
Sır dizileri üzerine bir din sosyolojisi araştırması

Toplumsal bir ürün olan medya, toplumun hemen her alanı ile derin bir ilişki ve etkileşim içerisindedir. Bu süreç medya ve din arasında da farklı biçimlerde yaşanmakta, dolayısıyla medya-din ilişkisinin din sosyolojisinin araştırma alanı içerisine girmesi kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu bağlamda 'Sır Dizileri' olarak adlandırılan programlar inceleme konusu olarak seçilmiştir. Araştırmada, 'Sır Dizileri''nin görünen ve gizli mesajlarının muhataplarına hangi yollarla nasıl iletildiğini ortaya koymak hedeflenmiştir. Dizi içerikleri ana ve alt mesajları boyutuyla irdelenmiş, ardından diziler bağlamında medya-din ilişkisine yönelik çıkarsamalar yapılmıştır. Bu dizilerin ilk ortaya çıktığı ve en yaygın gösterime girdiği STV, FETÖ olarak tanımlanmış bir örgüte bağlı yayın grubudur. Bugün gelinen noktada örgütün, özellikle paralel bir devlet kurma hedefine dayalı gizli ve tehlikeli hedefleri olduğu, bu hedeflerine ilgili dizilerin farklı şekillerde alet edildiği görülmektedir. Bu terör örgütünün topluma kapalı ezoterik yapısı ve geçmişşte sahip olduğu büyük medya gücüyle kendi ideolojisini 'hedefler uğruna her yol mubahtır' anlayışı ile yaydığı düşünüldüğünde, ilgili medya grubunda sıkça yer bulan 'Sır Dizileri'nin incelenmesinin önemi ortadadır. Araştırma sürecinde öncelikle medya ve ilintili kuramsal yaklaşımlar irdelenmiş, pek çok dizi izlenmiş ve kapsamlı bir içerik analizi tablosu oluşturulmuştur. İçerik analizi ile elde edilen verilere ilaveten, odak grup görüşmesi, görüşme ve gözlemlere dayalı veriler ve dizilerin öykü formatına dönüştürülerek analiz edilmesi ile ulaşılan veriler olmuştur. Süreçte dizilerdeki bazı imajlar da ele alınmış bu imajlar üzerinden okumalar yapılmıştır. Ulaşılan veriler ekseninde özellikle ötekileştirme, kadının konumu, şiddet ve pasif dindarlık gibi kavramlar ekseninde bir kavramsallaştırma yapılmaya çalışılmıştır. Son olarak bulgular genel olarak yorumlanmış ve tartışılmıştır.
Kuşakların incelenmesi ve y kuşağı çalışanlarının iş yaşamına etkisi

her yerinde farklı kuşaklar bulunmaktadır. Birçok işletmede farklı yaş grupları bir arada çalışmaktadır. Bu farklı yaş grupları, farklı kuşakların bir arada çalıştığının bir göstergesidir. Son yıllarda X, Y, Z kuşakları birçok araştırmada cazip hale gelmiştir. Bu çalışmada Y kuşağı çalışanlarının üzerinde durulmaktadır. Y kuşağı çalışanların iş ve toplumsal hayat ölçeğine göre farklılığın bulunup bulunmadığının çıkarılması, bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, kuşak çeşitlerine, Y kuşağının özelliklerine, Y kuşağının, iş ve yaşam dengesi arasındaki ilişkisi incelenerek bir araştırma yapılmaktadır. Bunun için veri toplama aracı olarak 170 kişiye anket uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; Y kuşağının toplumsal ve iş hayatında oluşan farklılıklardan etkilendiği görülmektedir. Özellikle yaş ve gelir faktörlerinin de bu farklılıklar da etken rol oynadığı görülmektedir.
Türk modernleşmesinde Yeni Adam Dergisi (1934-1938)

XVIII. yüzyılda ilk Türk matbaasının kurulumuyla başlayan Türk basın-yayıncılığı, zaman içinde en etkili kitle iletişim aracı haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nde iktidara karşı muhalif ses olarak gelişim gösteren gazete ve mecmualar; Cumhuriyet'in ilanından sonraki dönemde, ulus-devlet kurma ve inkılapların tabana yayılmasında yeni rejimin en etkin olarak kullandığı araçlar olmuştur. İnkılapçılık hareketi, ilk ve orta dereceli öğretim kurumlarından sonra yükseköğretimde de kimi düzenlemelere gitmiştir. Dönemin tek yükseköğretim kurumu olan Darülfünun, 1933 yılında ilga edilmiş ve akademik kadrosunda tensikata gidilmiştir. Yerine kurulan İstanbul Üniversitesi'nde görevlendirilmeyen öğretim üyesi İsmail Hakkı Baltacıoğlu, açıkta kalması üzerine Yeni Adam adlı dergiyi çıkarmaya başlamıştır. 1 Kanunusani 1934 tarihinde ilk sayısı basılan dergi, haftalık olarak çıkarılmıştır. O tarihlerde basın hayatına giren birçok gazete ve dergi gibi, Yeni Adam da Türk inkılapçılık hareketinden yansıtan yayınlar yapmıştır. Sahibi ve başyazarı Baltacıoğlu'nun eğitimci ve bilimsel kişiliğinden yoğun olarak etkilenen Yeni Adam, halkı eğitmek, bilgilendirmek ve savunduğu görüşler doğrultusunda yönlendirmeye çalışmıştır. Dergi bu çabasında görüşlerini; oluşturduğu ideal, modern insan; 'yeni adam' modeli üzerinden savunmuştur. Modernleşmenin bireyde başlayıp topluma doğru ilerleyeceği fikri üzerinden hareketle, okuyucularının her birinin 'yeni adam' olması amacını taşımıştır. Dolayısıyla, modern Türk insanını ve modern Türk toplumunu ilgilendirmesi gerektiğini düşündüğü her konuda yayınlar yapan Yeni Adam, gerekli gördüğü alanlarda da inkılaplaşma ihtiyacını savunmuştur. Eğitim, sanat, iktisat, gündem, kadın ve dış politika olarak sınıflandırılabilecek konu yelpazesiyle, dergi Türk modernleşmesinin bütün unsurlarını ele almaya çalışmıştır. Dış politika gündemini işlediği yazılarında faşizme karşıtlığının Almanya üzerinde yoğunlaşması, Türkiye'nin dış politikasını zora sokacağı gerekçesiyle Şubat 1938'te kapatılmıştır.
Balkan ülkelerinde somut kültürel mirasın savaş sonrası durumu: Kosova örneği

İnsanların birlikte yaşama kabiliyetini güçlendiren, toplumsal kimliği inşa eden kültür, geçmişşi bugüne, bugünü de yarınlara somut ve somut olmayan miras olarak aktaran önemli bir araçtır. İnsanlık tarihinin başlangıcından bugüne dek yaşanan savaşlar somut ve somut olmayan kültür mirasın yok edilmesine sebep olmuştur. Zira savaşlar sadece insanları değil, kazanılan toplumsal kimlikleri ve geçmişşten izler barından, hafıza oluşturan eser ve değerleri de yok etmektedir. Soğuk Savaş sonrası Kosova'da yaşanan çatışma ve savaş ortamında somut kültürel miras ciddi manada tahribat görmüştür. Çalışmanın amacı, Kosova somut kültürel mirasının savaş sonrası durumu, görünümü ve günümüze ulaşan ve ulaşmayan eserlerin envanteri ve detaylı incelenmesidir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilen araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Çalışmada savaş sonrası somut kültürel mirasın korunması faaliyetleri Kosova ile sınırlı tutularak, kavramsal ve teorik çerçeve ele alınmakta, araştırma verileri 2004- 2016 yılları arasında yayınlanan TİKA veri tabanlarından elde edilen faaliyet raporları ile sınırlı tutulmaktadır. Balkanlar'da Osmanlı Devleti'nin hakimiyetinin sona ermesiyle birlikte başlayan savaşlar neticesinde, Türk-İslam eserlerine karşı başlatılan yok etme politikası kasıtlı ve bilinçli bir şekilde cereyan etmiştir. Özellikle Bosna-Hersek ve Kosova coğrafyalarında gerçekleştirilen kültürel miras değerlerinin tahrip edilmesindeki amaç, bölgede var olan Türk kültürüne ait tarihi belleği ve tahribatın gerçekleştirildiği şehirlerdeki çok kültürlülüğü ortadan kaldırmaktır. Türk kültür değerlerini içeren somut kültürel miras ögelerinin tahribatı Balkan coğrafyasının hemen hemen her noktasında vuku bulurken, çalışmanın Kosova özelinde şekillendirilmesindeki neden, 2008 yılında bağımsızlığını kazanan Kosova'nın aradan yıllar geçmesine rağmen UNESCO tarafından üyelik başvurusunun kabul edilmemesi ve bu sebeple bölgede bulunan Türk-İslam kültürüne ait somut kültürel mirasa karşı tehdidin devam etmesidir.
Türkiye'de kültür turizminin yabancı ziyaretçilerin İslam algısı üzerindeki etkileri: Şeb-i Arus örneği

Bu tez, kültür turizmi kapsamında Türkiye'ye gelen ve her yıl Aralık ayında Konya'da düzenlenen Şeb-i Arus törenlerine katılan yabancı ziyaretçilerin, İslam'a ilişkin algı düzeylerini ele almakta ve kültürün ayrılmaz bir parçası olan dinin turizm yoluyla farklı toplumlarla olan etkileşimini ortaya koymaya çalışmaktadır. Yüzyıllar boyu Anadolu medeniyetinin simge kentlerinden biri olan Konya, Mevlana'nın ebedi istirahatgahına ev sahipliği yapmakta ve her yıl, Şeb-i Arus törenlerine katılmak için dünyanın pek çok farklı ülkesinden gelen yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlamaktadır. Yabancı ziyaretçilere tümüyle İngilizce olan anket soruları uygulanmış, farklı din, dil, ırk ve mezhebe mensup ziyaretçilerin, Şeb-i Arus töreni deneyimlerinden sonra İslam'a ilişkin bakış açılarındaki değişim ve dönüşüm incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmada, kültürün din ile olan ilişkisi ve toplumlar üzerindeki etkisi göz önünde bulundurularak, turizm hareketliliğinin, sosyolojik bir inceleme alanı olduğu ve çeşitli dini-kültürel etkileşimlere açık olduğu ifade edilmiştir. Aynı dine mensup olmayan insanların, farklı coğrafyalardaki inanç ve kutsallara olan ilgisinin nedenleri ilişki analizleriyle ortaya konulmuştur.
Industrialization of religion in halal food consumption

Bu tez Türkiye'deki dini bir kavram olmasının yanı sıra ticari bir terime de dönüşen helal algısını incelemektedir. Tez genel olarak; helal gıda için tüketicilerden bir talep olup olmadığı veya Türkiye'de helal sanayisinin arttığı yönündeki mevcut iddiaların sadece yanlış yönlendirmelerden ibaret olup olmadığı sorularına odaklanmaktadır. Tezde yapılan araştırma tüketici talebi ve pazar arzı arasında bir ilişki bulmayı amaçlar. Bu tez dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, dinin bir bilgi sistemi olarak toplumlara aktarılırken nasıl da kötüye kullanılabileceğini ele alan 'genel giriş' niteliğindedir. Okuyuculara tez hakkında bir ön bilgilendirme yapmayı amaçlar. İkinci bölüm, farklı kültürlerdeki farklı türden dini tabulardan bahsetmekle birlikte belirli sosyolog ve antropologların teori ve savlarından faydalanarak konunun 'literatür geçmişş'ini belirtir. Üçüncü bölüm, konu hakkında deneysel bir veri elde edilmesi için yapılan araştırmanın 'metodoloji'sini açıklamaktadır. Dördüncü ve son bölüm ise özellikle tüketiciler arasındaki mevcut helal algısını belirten ve farklı adımlar atmaları için tedarikçilere tavsiyelerde bulunan 'kapanış' bölümüdür.
Türkiye'deki inanç tabanlı sivil toplum kuruluşlarıİlim Yayma Cemiyeti ve Hakyol Vakfı örneği

Sivil toplum kavramı uzun yıllardır tartışılan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bakıldığında sivil toplum insanların kendi kendine bir araya gelerek toplumsal fayda üretebilmek adına yapılan çalışmaların bütünüdür. Söz konusu toplumsal fayda devletten bağımsız bir şekilde üretilir. Türkiye'deki sivil toplum tartışmaları her ne kadar çok partili dönem sonrasında başladıysa da sivil toplumun somut örgütlenme biçimlerinin son otuz yılda arttığını görmek mümkündür. Bu tez, sivil toplum kavramını, bu kavramın Batı'da ve Türkiye'deki tartışma biçimleri içerisinde ele almaktadır. Bu tarihsel kabın içerisinde Türkiye'nin tarihsel gelişimini 'din' ve 'inanç' yönünde toplumsal fayda üreten sivil toplum kuruluşlarının seyri, dönemlerin politik, siyasi, ekonomik ve toplumsal yönüyle tartışılmaya çalışılmıştır. Türk modernleşmesinde inanç tabanlı sivil toplum kuruluşlarının seyri ve hareket alanlarının sınırları, özellikle 1980 sonrasındaki Türkiye'deki hızlı değişim ve dönüşüm ile birlikte inanç tabanlı sivil toplum kuruluşlarının bu değişime nasıl entegre oldukları incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'de 1980 sonrası dönemde odaklanılan nokta ekonomik anlamda liberalleşme ile birlikte kamusal alandaki sivil toplum kuruluşlarının hareket alanlarının çoğalması dikkat çekicidir. Özellikle 2002 sonrası siyasi aktörlerin de sunmuş olduğu imkanlarla birlikte inanç tabanlı sivil toplum kuruluşlarının sayılarında ve faaliyet alanlarındaki artış kurumların faaliyet raporları üzerinden görülmektedir. Topluma dönük çalışmaların yoğunlaştığı bir dönem olan 1980 sonrası ve 2002 sonrası İslami kesimin her alanda oldukça etkili olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Bu sebeple İslami ve dindar çevrenin sivil toplum kuruluşları bazında topluma yönelik yapmış oldukları çalışmaları incelemek bir zorunluluk halini almıştır. Fakat araştırmanın başında da görüldüğü üzere inanç tabanlı sivil toplum kuruluşları da kendi içerisinde belirli ayrımlara sahiptir. Dini eğitim odaklı ilerleyen inanç tabanlı sivil toplum kuruluşları mevcut iken bundan farklı olarak cemaat eksenli ilerleyen inanç tabanlı sivil toplum kuruluşları da ülkemizde mevcuttur. Bu anlamda çalışmada, inanç tabanlı sivil toplum kuruluşları kapsamında cemaat ve cemiyet temelli iki ayrı sivil toplum kuruluşu İslam- sivil toplum ekseninde araştırılmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda cemiyet temelli bir bakış açısına sahip olan İlim Yayma Cemiyeti ile cemaat temelli ve eksenli Hakyol Vakfı adlı iki sivil toplum kuruluşu incelenmiştir. Bu kuruluşların faaliyet alanları, topluma katkıları ve modern dönemdeki dinamizmlerinin analizi yapılmaya çalışılmıştır. Her iki kurumun çalışma ve projeleri incelendiğinde, ulusal ve uluslararası mercekte topluma fayda üretilmesi anlamında olumlu katkılarda bulundukları kanaatine varılmıştır.