17 Ağustos 1999 İzmit depreminde evi zarar gören ailelerin geçici ve kalıcı konutlardaki yaşamlarının bina-mobilya açısından incelenmesi ve sonuçları

17 Ağustos depremini yaşamış insanlar, yaşadıkları evleri zarar gördükten sonra, geçici ve daha sonra kalıcı konutlara geçme durumunda kalmışlardır. Birkaç yıl arayla yaşadıkları bu üçlemenin, insanlar üzerinde bina ve mobilyaları ile ilgili çeşitli sorunlar yaratması hareket noktamız olmuştur. Araştırmamızın amacı, deprem sonrasında meydana gelen olumsuzlukları ortadan kaldırabilmek için önceden neler yapılması gerektiği hakkında öneriler ortaya koyabilmektir. Binalar kadar mobilyalarında depremde öldürücü etkileri olduğunu göz ardı etmemek gerekmektedir. Geçici ve kalıcı konutların planlarını tasarlarken Türk aile yapısını ve kültürümüzün bize öğrettiği eski Türk Evi plan tiplerini unutmamak gereklidir. Bu çalışmanın başlangıcında depremi tarih boyunca defalarca yaşamış kentimizin geçmişşi araştırılmıştır. İzmit'in yerleşim birimi olarak -varolduğu günden itibaren tarihi incelenmiş ve birçok kez yok olup, yeniden inşa edilen dirilişi hatırlatılmaya çalışılmıştır. En son yaşadığımız 1999 depreminden kentin nasıl etkilendiği irdelenmiş ve bu felaketten sonra insanlar ile devlet birimlerinin ne gibi girişimlerde bulunduğu hakkında araştırmalar yapılmıştır. Depremi yaşamış ve zarar görmüş aileler ile anket çalışması yapılmıştır. Bu anket çalışması iki ana guruba ayrılmaktadır. Birinci gurup, depremde evleri hasar görmüş ve daha sonra güçlendirme yapılmış aileler üzerine, ikinci gurup ise deprem esnasında veya daha sonra evleri yıkılmış aileler üzerinedir. Toplam 120 adet anketten oluşan bu çalışmada anket formu üç ayrı bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümdeki sorular ailelerin deprem öncesi konutlarıyla ilgili, ikinci bölümdeki sorular deprem sonrası yaşadıkları geçici konutları ile ilgili, üçüncü bölümdeki sorular ise şu an bulundukları konutları ile ilgilidir. Tüm bu anketler aileler ile gerçekleştirildikten sonra istatistik bilgiler elde edebilmek amacıyla tek tek incelenmiş ve sorulara verilen yanıtların ışığı doğrultusunda tablolar oluşturulmuştur. Bu tablolar depremde en çok zarar gören mobilyalar, deprem öncesi ve sonrası insanların mobilyalar açısından aldığı tedbirler, bulundukları konutlardan duyulan memnuniyet ve memnuniyetsizlik gibi önemli verileri ortaya çıkarmıştır. VII Deprem sonrası ailelerin ilk konutları olan geçici konutlar hakkında araştırmalar yapılmış, plan tipleri incelenmiş ve en çok tercih edilen geçici konut tipleri saptanmıştır. Bu konutların iyi ve kötü yönleri ortaya çıkarılmış ve olası depremlere karşı nasıl tedbirler alınması gerektiği hakkında öneriler getirilmiştir. Aynı durum kalıcı konutlar için de geçerlidir. Kalıcı konut plan tipleri incelenmiş, mobilyalar açısından tefrişleri irdelenmiştir. Bazı kalıcı konut tiplerinde doğru bir takım saptamalar ile gerçekleştirilen gömme sabit dolaplar, kiler-depo üniteleri ve kat adetlerinin az oluşu sevindirici gelişmelerdir. Anket içinde bulunan memnuniyet ifade eden yanıtlar da bunun göstergesidir. Ancak yerleşim biriminden uzak oluşları ailelerin yaşamlarının zorlaşmasına sebep olmuştur. Anket sonucunda elde edilen tablolara göre, konut içindeki mobilyaların sabitleme oranlarındaki düşüklük depremi yaşamış insanların hala tam bir bilinçlilik içinde olmadığının açık bir göstergesidir. Bu üzücü durum olası depremler açısından ele alındığında kaygı duyulacak önemdedir. Halkın bilinçlenmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Binalar kadar mobilyaların da öldürücü rol oynadığı bu felaketlerden en az zararla kurtulabilmek için bina planlaması ve yapımı sırasında veya mobilya üreticileri üzerinde bazı imalat sınırlamaları getirilerek zorlayıcı tedbirler alınmalıdır. Yüksek ve ağır malzemeden imal edilen mobilyalar yerini hafif ve alçak mobilyalara bırakmalıdır. Her ne kadar beyaz eşyaların daha az zarar gördüğü saptanmış olsa da ankastre mobilya kullanımına teşvik edilmeli ve olası kötü sonuçlar ortadan kaldırılmaya çalışılmalıdır. Mimarlar olarak bina planlaması konusunda hassaslığımızı artırmalı ve bize geçmişşimizden kalan mirasımızı kullanmayı öğrenmeliyiz. Gelecekte birçok deprem bizleri bekliyor. Yaşadığımız bu felaketten çıkardığımız sonuçlar, alacağımız dersler var ki bir kez daha aynı olayla karşılaştığımızda hayatları kurtarabilelim. Türk insanının kültürünü ve yaşam tarzını göz ardı etmeden doğru planlar tasarlayalım. Bu konutları doğru alanlar üzerinde inşa edelim ve en önemlisi doğru dizayn edilmiş mobilyalar ile tehlikesiz mekanlar yaratalım. Halkımızı bilinçlendirmek için devletimizle el ele verelim ve zorlayıcı tedbirler alalım.