Telekomünikasyon alanında rekabet hukuku açısından hakim durumun kötüye kullanılması

Serbest piyasa ekonomisinin var olduğu ülkelerde rekabetin gerekliligi tartısılmazdır. Rekabet, tesebbüsleri daha kaliteli ve daha düsük fiyatlarla rakiplerinden daha fazla ürün ve hizmet sunmaya yönelten bir süreçtir. Bu sayede ekonomik verimlilik artar ve kaynakların etkindagılımı saglanır. Böylece refahın artısı toplum genelinde hissedilir. Türk hukuk sisteminde rekabet hukuku konusunu düzenleyen yasa, RKHK'dır. Rekabet hukukunun esas amacı, rekabet düzenini korumaktır. Bu amaç dogrultusunda iki önemli hedefimevcuttur. lki, bir veya birkaç büyük isletmenin piyasada hakim durumu kötüye kullanmalarınıengelleyici kurallar koymak, ikincisi de birbirleriyle ya da baskaları ile rekabet etmesi gerekenisletmelerin bir araya gelerek, rekabeti kısıtlandıracak anlasmalar yapmalarına ve uygulamalarına engel olmaktır. Konu açısından hakim durum kavramının üstünde durmak faydalı olacaktır. Serbest piyasa ekonomilerinde bazı tesebbüslerin piyasalarda büyüyerek hakim duruma gelmelerimümkündür. Ancak RKHK m. 6'da hakim durumda bulunmak degil, hakim durumu kötüye kullanmak hukuka aykırı ve yasak kabul edilmistir. Hakim durum belirlenirken, dikkat edilmesi gereken bazı ölçütler vardır. Hakimdurumdan bahsedebilmek için öncelikle, bir piyasa tanımlamasının yapılması gereklidir. Daha sonra belirlenen piyasada, sorusturulan isletmenin gerçekten de hakim durumda olup olmadıgınıntespiti yapılmalıdır. Bu nedenle söz konusu tesebbüsün pazar gücü incelenmektedir. Pazar gücüdegerlendirilirken, göz önünde bulundurulan kriterlerden en önemlisi pazar payıdır. Bunun yanı sıra, pazar payının zaman içindeki degisimi, piyasanın özellikleri, rakiplerin pazar payları gibi unsurlar da göz önünde bulundurulmaktadır. Bu unsurların incelenmesi sonucunda isletmeninhakim durumda bulunduguna kanaat getirilirse, hakim durumun kötüye kullanılıpkullanılmadıgına bakılmaktadır. RKHK m. 6'da tahdidi olmamakla beraber kötüye kullanma halleri sayılmıstır. Bilgi ve teknoloji, telekomünikasyon sektöründe yasanan gelismeler sayesinde her gün hayatımıza yenilikler kazandırmaktadır. Telekomünikasyon sektörü, uzun yıllar boyunca dogal tekel niteligine sahip olmustur. Sektörün liberallesmesi, uzun yıllar devlet tekelinde yürütülen hizmetlerin özel sektörlere devredilerek mümkün olduğu kadar rekabete açılması, yasal girisengellerinin kaldırılmasına bağlıdır. viSektörün bazı bölümlerinde görülen piyasa aksaklıları, sektörün tamamen rekabete açılması önünde ciddi bir engeldir. Rekabete açılamayan, tekeli elinde bulunan tesebbüslerinrekabete aykırı faaliyetlerinin engellenmesi gerekmektedir. Bu konuda yeterli regülasyonların yapılmaması, sektöre yapılan yatırımlarıengelleyecektir. Düzenlemenin en temel gerekçelerinden biri, dogal tekel niteligi gösterenpiyasalarda ortaya çıkan piyasa aksaklıklarının toplumsal refahı azaltması ve kamu yararınıolumsuz yönde etkilemesidir. Ancak bu sektörün regülasyonu sadece teknik düzenlemelerleolmamaktadır. Teknik düzenlemelerin yanında, hukuki düzenlemelerin de sağlam bir yapıda olması ülkedeki bilisim sektörünü de sağlam lastıracaktır. 2004 yılı basında TTAS'ın ses iletimi ve altyapısındaki yasal tekel hakkının sona ermesi ile birlikte pazarın rekabetçi bir yapıya hemen kavusması elbette mümkün olmamıstır. Bu nedenle ilgili kurumlar olan 4052 sayılı Kanun'la kurulmus olan ve sektörde düzenleme görevini yerine getirmeyi ve sektörün saglıklı islemesini amaç edinen Telekomünikasyon Kurumu ve ekonominin genelinde rekabetin tesis edilmesi için faaliyet gösteren Rekabet Kurumu'na her zamankinden daha çok görev düsmektedir.