Mesleki sorumluluk sigortası

Sorumluluk sigortası, ilk olarak, kaza-sorumluluk sigortası ve kasko sigortası biçiminde 19. Yüzyılın ortalarında Fransa'da uygulanmaya başlamıştır. Mesleki sorumluluk sigortası, Almanya'da, ilk olarak doktor ve eczacılar için tatbik edilmeye başlanmıştır. Buna karşılık, Türkiye'de, ne yazık ki, mesleki sorumluluk sigortası alanında herhangi bir genel şartname yürürlükte değildir. Sadece, noterler, grup sigortasıyla, kendilerini mesleki sorumluluk riskine karşı sigortalamalardır. Mesleki sorumluluk sigortası akti, tam iki tarafa borç yükleyen bir borçlar hukuku mukavelesidir. Mesleki sorumluluk sigortası, Türkiye'de zorunlu sorumluluk sigortası şeklinde uygulanmadığından, bu sahada akit serbestisi prensibi geçerlidir. Bianaenaleyh, mesleki sorumluluk sigortası akti, diğer akit nevilerinde olduğu gibi icabın kabulüyle in'ikat eder. Sigorta süresinin üç türünü birbirinden ayırt etmek gerekir. Sigorta mukavelesinin in'ikat anı, sigortanın şekli başlangıç tarihini ifade eder. Sigorta himayesinin başlangıç anı ise, sigortanın mada? başlangıç tarihini gösterir. Bir başka deyişle, sigortanın maddi başlangıç anı, sigortacının riziko taşıma yükümlülüğünün başladığı tarihi belirtmektedir. Sigortanın teknik başlangıcı ise, sigorta ettirenin prim ödeme borcunun yerine getirilmesi gerektiği anın başlangıcını gösterir. Mesleki sorumluluk sigortası mukavelesinden sigorta ettiren için bir takım yükümlülükler doğar. Sigorta ettirenin asli edim yükümlülüğü, prim ödeme yükümlülüğüdür. Türk Ticaret Kanunu ile mesleki sorumluluk sigortasına kabili tatbik olan Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, gerçek hukuki yükümlülükler yanında, sigorta ettirene terettüp eden bir takım külfetler de öngörmektedirler. Buna göre, sigorta ettiren, sigortacının mukavele yapdırken hakiki vaziyetleri bildiği takdirde mukaveleyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün hususları sigortacıya bildirmelidir. Keza, sigorta ettiren, sigortacının muvafakati olmaksızın sigortalı malın yerini veya mukavele zamanındaki halini değiştiremez. Hakeza, sigorta ettiren, sigortalı menfaatin teallük ettiği tehlikenin gerçekleştiğini, sigortacıya 5 gün içerisinde bildirmekle de yükümlüdür. Sigorta ettiren, mağdurla veya temsilcisiyle tazminat talebi hakkında doğrudan müzakerelere girişmemelidir. Bundan başka, alacağın kabulünden, sulh olmaktan ve tazminat talebini ifa etmekten de kaçınmalıdır. Sigorta ettiren, ayrıca, sigorta şirketine, herhangi bir talep olmasızm, gerçekleşen olay hakkında bilgi vermekle, mağdur tarafından düzenlenen yazıları vermekle ve hukuki meseleyi ilgilendiren bütün delil ve evrakı gecikmeksizin sigortacıya teslim etmekle de yükümlüdür. Sigorta ettiren, zararın önlenmesi, azaltılması ile ilgili her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, esas itibariyle, riziko gerçekleştiğinde tahakkuk eder; fakat, gerektiğinde zararın gerçekleşmesinden hemen önce veya sonra da bu külfet yerine getirilmelidir. Mesleki sorumluluk sigortasıyla kural olarak doktor, avukat ve mimarın mesleki faaliyetinden doğan sorumluluğu sigortalanır. Türk Sorumluluk Sigortası Genel Şartları' na göre, sigorta himayesi, yalnızca, kanuni sorumluluk hükümlerine istinat eden tazminat taleplerine sağlanır. Burada, mağdurun tazminat talebini, akte, haksız fiile veya diğer kanuni hükümlere dayandırması önemli değildir. Kanuni sorumluluk hükümleri, sigortalının mesleki sorumluluğunu genişlettiğinde ve böylece rizikoyu hesap edilebilirlik sının dışına çıkarttığına önem kazanacaktır. Eğer, örneğin bir avukat, akdi bir vaatle, kanuni sorumluluk kapsamını aşan bir yükümlülük altına girmişse, kanuni sorumluluk sınırını aştığı ölçüde ileri sürülen tazminat talebine himaye bahşedilmez. Mesleki sorumluluk sigortasında, sigortacının edim yükümlülüğü, meydana gelen zararın nev'i yönünden, kural olarak yalın malvarlığı zararlarının karşılanmasına yöneliktir. Yalın malvarlığı zararları, eşyaya ve şahsa ilişkin zarar nev'inde olmayan zararlardır. Avukatın faaliyeti sahasında karşılaşılan tipik zarar nev'i yalın malvarlığı zararlarıdır. Örneğin avukat, dava açma süresini kaçırmıştır. Bu durumda, müvekkilin malvarlığında bir azalma meydana gelmiştir. Bu suretle bir yalın malvarlığı zararı tahakkuk etmiştir. Mesleki sorumluluk sigortası, eşyaya ilişkin zararları da sigortalamaktadır. Eşyaya ilişkin zararlar, başkasına ait eşyanın kısmen hasara uğraması veya yok olmasıdı. Ev toprağa doğru çöküyor ve duvarlarda çatlaklıklar meydana geliyor. Çatı çöküp yere düşüyor. Şahsa ilişkin zararlar ise, tıbbi faaliyet sahasında karşılaşılan tipik zarar nev'idir. Şahsa ilişkin zararlar, insanın sağlık bütünlüğünün ihlali ve zarar görmesi ve ölmesidir. Vücut bütünlüğüne yapılan harici müdahaleler ise, vücut bütünlüğünün ihlalidir.