turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ludwig Louis Büchner felsefesinde madde ve kuvvet

Büchner felsefesinde madde ve kuvvet'i ele almadan önce, felsefe tarihinde materyalizmin Antikçağ, Ortaçağ ve Yeniçağ materyalizmin nasıl bir süreçten geçtiğini ve Büchner'in felsefesini oluşturacak ortam nasıl hazırlanmıştır. Bunların etkisiyle Büchner'in kaba materyalizm ile ele aldığı, madde ve kuvvet bağlamında evrim sürecini anlatmıştır. Ludwig Büchner, evreni ve varlığı tamamen doğa kanunlarıyla açıklamıştır. Doğaüstü hiçbir varlık veya gücün olmadığını savunmuştur. Evrende nedensellik hakim olduğunu ve nedenselliğin, evrendeki bu düzenin mekanik bir nitelik olduğunu savunmuştur. Bütün evren ve varlıklar asla yaratılamaz ve yok edilemez. Bütün bunlar madde ve kuvvet tarafından meydana gelmektedir. Bu bağlamda Büchner, yaratıcı bir tanrı fikrine karşı çıkmış ve insanı doğanın bir parçası olarak değerlendirmiştir. Bunun sonucunda ise insanı doğal bir süreç ile yani diğer varlıklar gibi aşama aşama ortaya çıktığını ve sadece akıl yönünden daha yetkin bir hayvan olarak görmüştür. TezimizDescartes'in ortaya çıkardığı, T. Hobbes, Spinoza ve Kant gibi filozoflar ile devam eden düalist probleminin Büchner tarafından madde ve kuvvet bağlamında ele alındığını göstermek amacındadır.
Mitoslarda ölüm motifleri

Çalışmamızın konusunu oluşturan ölüm, insanın doğumundan itibaren ilgisiz kalamayacağı bir kavramdır. Bütün toplumlarda görülen bu ilgi, insanın ölüm karşısındaki tutumuyla bağlantılı olarak kültür ve medeniyete etkide bulunmaktadır. Her insan, ölümün kaçınılmaz olduğunu bilmesine rağmen ölümsüz olmayı istemektedir. Bazı insanlar bu isteği harekete dönüştürüp, ölümsüzlüğü aramaktadırlar. Çünkü ölüm, insanda korku uyandırmaktadır. Toplumların inanç yapısına bağlı pek çok durum bu korkunun sebebini oluşturmaktadır öte dünya inancına sahip olan toplumlarda hesap verme endişesi ölüm korkusuna sebep olmaktadır. Bu inanca sahip olmayan toplumlarda ise ölüm, yokluk olarak görülmektedir. Yokluk ise inşam korkutmaktadır. Bazen insanlar ölümle birlikte sahip oldukları bütün maddi ve manevi varlıklarını kaybedeceklerini düşünmekte ve bu sebeple de korkuya kapılmaktadırlar. Yaratılışından itibaren insan ölüme bir çare aramış, fakat bu çabasında başarılı olamamıştır. Bu açıdan insan başarısız görülebilir. Fakat ölümszülğü arama çabalan sanatın, ticaretin başta tıp ilmi olmak üzere bilim ve tekniğin gelişmesine yardımcı olmuştur. Ölümsüzlük arayışları dünya kültür ve medeniyetini derinden etkilemiştir. İnsan, bedenini ölümsüz kılmada başarısız olmuş fakat bıraktığı eserlerle, sosyal manada adını ölümsüzleştirmede başarılı olmuştur. Önemli olan da insanın geride bıraktığı eserlerle yaşamasıdır. 82
Meşşaİ filozoflarında inayet kavramı

Bu çalışmada Meşşai filozoflarının inayet kavramı hakkındaki düşünceleri araştırılmıştır. İnayet kavramı Tanrı-alem ve insan arasındaki ilişkiyi kapsayan bir terimdir. Farabi inayeti sudur teorisi, iyilik-kötülük ve mutluluk çerçevesinde değerlendirir. İbn Sina da iyilik düzeninin Tanrı'dan sudur etmesi olarak değerlendirir. İbn Rüşd ise inayeti Tanrı'nın varlığına ayrı bir delil olarak ele alır. Filozofa göre insan evren ile uyumludur. Bu uyumun Tanrı'nın varlığına işaret etmesi inayet delilidir.
İslam ve Konfüçyanizm bağlamında Konfüçyanist Müslümanlığın doğuşu ve gelişimi

Bu tezde İslam'a Konfüçyanist bir söylem kazandırma amacıyla Ming hanedanlığının (1368-1644) sonu Qing hanedanlığının başlarında (1644-1911) Çin'de etkin olmuş ve Konfüçyanist Müslümanlar olarak adlandırılan Çin Müslüman alimler ve onların başlattığı ilmi hareket incelenmiştir. Konfüçyanist Müslümanlar, İslam ve Çin düşünce mirasını Konfüçyanizm üzerinden başarılı bir şekilde uzlaştırarak onu Neo Konfüçyanist terminolojide ve klasik Çince olarak ifade etmiş, faaliyetleri ile İslam'a yeni bir söylem kazandırdıkları gibi düşünceleri ile İslami Neo Konfüçyanizm inşa etmişlerdir. Konfüçyanist Müslümanların doğuşu, gelişimi ve fikirlerinin konu edinildiği bu tezin birinci bölümünde İslam'ın Çin'e girdiği dönem olan Tang hanedanlığından (618-906) Konfüçyanist müslümanların çıkış dönemi olan Ming hanedanlığı sonlarına kadar olan süreç incelenerek onların sosyo-politik ve tarihsel arka planları analiz edilmiştir. Böylece niçin 16. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmış oldukları ve neden daha önce Çince İslami eserler kaleme almadıkları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Konfüçyanist Müslümanlığın gelişiminde önemli bir faktör olan ve Jingtang Jiaoyu olarak isimlendirilen medreseleri, ilham aldıkları kaynaklar, aralarındaki ilim ağı ve Çin'de faaliyet gösterdikleri önemli şehirler incelenerek ilmi ve fikri arka planları tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde Han Kitab külliyatı olarak isimlendirilen Konfüçyanist Müslümanların eserleri incelenmiş, dördüncü bölümde ise bu eserlerde İslam ve Konfüçyanizm'in, nasıl mezcedildiği 'Dao-alem-insan' ilişkisi üzerinden analiz edilmiştir. Böylece Konfüçyanist müslümanların kimlikleri, faaliyetleri, eserleri incelenerek İslam ve Çin düşüncesi arasındaki benzerlikler ve farklılıklar üzerinden iki düşünce geleneğinin nasıl bir araya getirildiği değerlendirilmiştir.
Ebu Talib el-Mekki'nin ahlak anlayışı

Bu çalışmamızda Ebu Talib el-Mekki'nin, Kutu'l-Kulub adlı eserini ele alarak ahlak anlayışını inceledik. Ebu Talib el-Mekki'de ahlak anlayışı, insan için her türlü kötü huylardan arınma ve bütün güzel huyları elde etmek için mü'ininlerin, yaşadığı ve kainata yaydığı güzel ahlakı konu etmektedir. İnsanın erdemli yaşamında varılabilecek en yüksek seviyeyi ve bunu nasıl gerçekleştirdiğini gözler önüne sermekte her seviyedeki insana bunun yolunu göstermektedir. Bunun yanında, yaşanması gereken ahlakın usul ve yollarını da anlatmaktadır. Bu çalışmamızda, Ebu Talib el-Mekki'nin hayatı, kişiliği, eserleri ve üzerinde yapılan çalışmalar hakkında bilgilere yer verdik. Ahlak konusunda bilgi verilerek, Ebu Talib el-Mekki'nin ahlak anlayışının kaynakları ve temel ahlaki kavramların neler olduğunu incelenmeye çalıştık. Yine bu çalışmamızda, Ebu Talib el-Mekki'de, ahlaki mutluluğu engelleyen ve destekleyen insani niteliklerin neler olduğu ve toplum ahlakı üzerindeki etkilerini tespit etmeye çalıştık. Bununla birlikte mütefekkirimizin, toplumun çekirdeğini oluşturan aile ahlakına ve sosyal ahlak'a dair bakışını inceleyerek toplum ahlakı üzerindeki fikirlerine yer verdik.
The concept of the self and its moral implications in Nietzche's philosophy

Bu tezde, Nietzsche'nin 'Ben' kavramına getirdiği eleştiri ile bu kavramın etik açıdan sonuçlarını göstermeyi deneyeceğiz. Nietzsche'nin 'Ben' kavramına getirdiği eleştiri, Batı felsefesindeki usçuluk geleneği ve Metafizik ile Etik bağlamlarında ele alınacaktır. Nietzsche'ye göre Batı felsefesindeki usçuluk geleneği ve Metafizik disiplini Kartezyen 'ego'nun önemli bir rol oynadığı modern felsefedeki 'Ben' kavramına kuramsal bir zemin oluşturmuştur. Nietzsche'nin sisteminde, 'Ben' kavramının modern felsefedeki kuruluşu Etik çerçevesinin dışında ele alınamaz. Bu görüşten yola çıkarak, Nietzsche 'Ben'in Etik çerçevesinde kurulmasını bir problem olarak ele almıştır. Bu tezin üzerinde durduğu temel noktalar şunlardır:Nietzsche'nin Kartezyen 'Ego'ya getirdiği eleştiriyi Batı felsefesindeki usçuluk geleneği ile Metafizik disiplininin içinde konumlandırmakNietzsche'nin 'Etik eyleminden sorumlu kişi' tanımını Etik çerçevesinde sunmak. Bu bağlamda Nietzsche 'Etik eyleminden sorumlu kişi'nin kuruluşunu Hıristiyan ahlakı ile 'köle ahlakı'açısından eleştiriyor. Bu eleştiride Nietzsche genealogie'yi yöntemsel bir araç olarak kullanmaktadır. Bu yöntem ile amaçlanan, 'Ben'in kuruluşunu tarih, Etik ve felsefe açısından çözümlemektir.
Against causal efficacy of dispositions

Bu tez, eğilimsel nitelikler ve onların tezahürlerinin bilimlerde nedensel açıklamalar vermede fonksiyonları olup olmadığını araştıran bir çalışmadır. Stephen Mumford'a göre, her ne kadar eğilimsel açıklamalara başvurarak halihazırda bilinen bir bilgiyi sağlasak da, bu durum bu niteliklerin tezahürlerinin nedeni olmasını engellemez. Bu çalışma, eğilimsel niteliklerin nedensel olarak işlevsiz olan ikinci derecede nitelikler olduğunu gösterme amacındadır. Buna kıyasla, yapısall maddi özellikler doğal işleyişler bağlamında birinci derecede ve nedendirler. Çeşitli fizikçilerin ve felsefecilerin görüşleri de bu görüşümü sağlamlaştırmaktadır. Benim amacım, bu doğrultuda, Mumford'ınkiler gibi erekbilimsel yaklaşımların doğal fenomenleri ve işleyişleri açıklamada yetersiz olduğunu göstermektir. Bu nedenle, eğilimsel ve yapısall açıklamaları karşılaştırıp irdeledim.
Özgürlük idesinin tartışılması açısından Tin'in görüngübilimi'nde özbilincin bağımsızlık ve bağımlılığı olarak efendi köle ilişkisinin incelenmesi

Özgürlük sorunu felsefe tarihinin önemli sorunlarından birisidir ve üzerinde yürütülen pek çok tartışmaya rağmen can alıcı bir sorun olmaya devam etmektedir. Çağdaş bir sorun olması, özgürlük kavramı üzerine bir çalışmayı gerekli kılmaktadır. Felsefi tartışmada, özgürlük sorunu daha çok ahlak felsefesinin bir konusu olarak algılansa da gerçekte öznenesne ilişkisi problemi temelinde incelenmesi gereken bir konudur. Bu yüzden çalışmamız, Hegel'in Tin'in Fenomenolijisinde, özbilincin bağımsızlık ve bağımlılığı olarak efendi-köle ilişkisi isimli bölüm üzerinde gerçekleştirilmiştir. Birinci bölümde özgürlük kavramının çağdaş sorunsallığı üzerinde durulmuş, özgürlük idesinin iki gerçeklik formu olarak istek ve özsakımın kavramları incelenmiştir. İkinci bölümde ise Hegel'in Tinin Fenomenolojisinde özbilinç üzerine olan bölüm takip edilmiş, bu bölümde köle bilincin nesnelleşme etkinliği olarak çalışma kavramı incelenmiştir. Ayrıca, nesnelleşme yoluyla özbilincin özgürlük kavramına ulaşma süreci üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise özgürlük idesinin gerçekliğe dönüştürülmesini sağlayacak bir praksisin olanakları tartışılmıştır. Ayrıca, bu bölümde Hegel'in metnine eleştirel yaklaşılmış, özgürlük idesini gerçekliğe dönüştürecek bir praksis ile Hegel'in düşünceleri arasındaki ilişki gösterilmeye çalışılmıştır.
İsmail Müfid b. Ali el-İstanbulİ'nin Şerhu Ahlak-ı Adudiyye adlı eseri

İsmail Müfit Efendi'nin Şerhu Ahlak-ı Adudiyye adlı eser, İslam'da felsefi ahlak geleneğini devam ettiren Adudiddin İci'nin muhtasar ahlak risalesine yazılan bir şerh olup, İslam ahlak düşüncesine katkılarını ortaya çıkarmak ve eseri tanıtmak tezimizin amacıdır. Osmanlı döneminde pek çok ilim alanında yazılmış fakat ne yazık ki raflarda kalıp unutulmaya yüz tutmuş sayısız şerh vardır. Çalışmamızın bir amacı da İsmail Efendi'nin bu şerhini gün yüzüne çıkarmak ve kısmen de olsa bu boşluğu doldurmaktır. Felsefi ahlak alanında yazılan bu eseri daha iyi anlayabilmek ve konuyu asıl temellerine oturtabilmek için İslam'da ahlak düşüncesinde ortaya çıkan kelami, tasavvufi ve felsefi ahlak teorilerinin niteliklerini açıklamaya çalıştık. Tarihsel sürekliliğin kavranması için klasik dönemdeki belli başlı filozofları ve ahlak eserlerini kısaca tanıtmaya çalıştık. Osmanlı'nın genel ahlak anlayışını ve müellifin yaşadığı dönemde ahlaka etki eden faktörlere ışık tutmaya çalıştık. Ayrıca eserin konumunu belirleyebilmek adına Osmanlı dönemindeki felsefi ahlak literatürüne de kısaca değindik. Temel ilkeler ve maksatlar, ahlakın korunması ve kazanılması, ev idaresi ve devlet yönetimi başlıklı dört makaleden oluşan şerhin tercümesini ayrı bir bölümde verdik. İsmail Müfit Efendi'nin ilimler tasnifini, ahlak ilminin bu tasnifte durduğu yeri, ahlakın önemini ve ahlakın tanımını açıkladık. Ahlak ilmi, ev idaresi ve devlet yönetimi konularını sistematik şekilde ele alan Tusi ile müellifin eserini genel hatlarıyla kıyaslamaya ve gerekli görülen durumlarda diğer ahlakçıların görüşlerine yer vermeye çalıştık. Bunu yaparken de müellifin katkılarını ortaya koymaya gayret gösterdik. Ahlakın değişip değişmeyeceği, temel erdemlerin kaç olduğu gibi ahlak felsefesinde tartışılan konularda İsmail Müfit'in hangi görüşte yer aldığını tespit etmeye çalıştık. Ahlakın korunması için gerekli olan şartları ve ahlaki hastalıkların tedavi yöntemlerini açıklamaya çalıştık. Ev idaresi konusunda ailenin önemi ve kurulma amacını, mal, anne-baba, çocuklar ve hizmetçilerden oluşan aile yapısını tanıtmaya çalıştık. Malın durumundan, eşlerin birbirine karşı vazifelerinden, hizmetçilerin gerekliliğinden ve çocuğun eğitimine kısaca değindik. Özellikle de kız çocuğunun eğitiminin ihmal edilmesi üzerinde durduk. Devlet yönetimi konusunda toplumsallaşmanın ve yardımlaşmanın gereğinden ve devlet düzenine duyulan ihtiyaçtan, hükümdarın devleti yönetirken uyması gereken şartlardan, halkın sorumluluklarından ve hükümdarın emsal sınıfına karşı tutumundan bahsetmeye çalıştık. Bu konuda Tusi ile müellifin farklılaştığı noktaları tespit etmeye çalıştık.
Hannah Arendt'te dünya kavramı ve Amor Mundi

Hannah Arendt, çağımız felsefesinin önde gelen siyaset felsefecilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Onun insanlık durumuyla ilgili kavramları ve ayrımları, örneğin kamu alanı ve özel alan, doğarlık ve çoğulluk, vita activa ve vita contemplativa ve özellikle iş, emek, eylem gibi insani etkinlikler, felsefesinin temel unsurları olarak görülmektedir. Ancak, Arendt'in siyaset felsefesi incelenirken, dikkate alınması gereken, gözden kaçan önemli bir kavram daha vardır. Arendt'in siyaset felsefesinde gözden kaçan bu kavram, amor mundi/dünya sevgisidir. Oysa, dünya kavramıyla bağlantılı olarak amor mundi, Arendt'in siyasi düşüncesinde, üstü kapalı bir merkeziyete sahiptir. Onun çalışmalarının, özellikle de Augustinus'ta sevginin anlamı üzerine hazırladığı doktora tezi Love and Saint Augustine'in ayrıntılı bir incelemesi yoluyla, onun felsefesindeki, siyaset, dünya ve aşk kavramları arasında göz ardı edilmiş karışık bağlantılar açığa çıkar. Bu tez, 1928 yılında yazdığı doktora tezinden, tamamlanmamış son eseri The Life of the Mind'a kadar Hannah Arendt'in düşüncesinde, sevgi, siyaset, dünya kavramlarını ve bu kavramların üç yönlü ilişkisini inceler. Bu tezin iddiası, Arendt'in amor mundi, dünya ve siyaset kavramsallaştırmalarının birbirini tamamladığı ve Arendt'in siyaset feslefesini tam anlamıyla kavramak için bu kavramların bir bütün olarak düşünülmesi gerektiğidir.
Martin Heidegger'in teknoloji yorumu

Bu çalışmanın amacı Martin Heidegger'in teknoloji yorumunu açıklamaktır. Heidegger, teknoloji ile batı metafizik düşüncesi arasında özsel bir bağ olduğunu belirttiği için, bu çalışmada Heidegger'in teknoloji kavramı onun metafizik eleştirisi bağlamında ele alınmaktadır. Heidegger, metafizik düşüncenin varlığın açımlayıcı yapısını göz ardı ederek, bu açımlayıcı devinim sonunda ortaya çıkan üründe yoğunlaştığını savunur. Çalışmanın birinci bölümünde teknolojinin, varlığın bu açımlayıcı deviniminin unutuluşunun son aşaması olduğu gösterilmektedir. İkinci bölümde, Heidegger'in modern teknoloji kavramının, varlığın açımlayıcı yapısının kısmi farkındalığını temsil eden antik felsefe kavramları ile karşılaştırması irdelenmektedir. Son bölümde, teknolojinin metafiziksel özü olarak 'çerçeveleme' kavramı ele alınmaktadır. Bu bağlamda, (1) şeylerin teknolojik kavrayışta denetim altına alınarak açımlanması, (2) bu biçimde açımlanmanın, şeylerin yadsınması ve onların salt kullanıma hazır olarak ele alınması (3) ve bu metafizik tavrın bir tehlikeye dönüşmesi tartışılmaktadır.
Şeyh Bedreddin'de Ekberi etkisi

İbnü'l-Arabi ile anılan vahdet-i vücud düşüncesi hiç şüphesiz İslam tasavvufunun önemli damarlarından birisidir. Bu damar, İbnül'l-Arabi'nin kendisinden önce İslam Coğrafyasında birikmiş bilgiyi ve hikmeti uzun yolculuklar neticesinde benliğinde devşirmesi ve bunu da Anadolu'da açığa vurmasıyla ortaya çıkmıştır. Yaşadığı dönemde, düşünceleriyle birçok tartışmaya sebep olan, takipçisi kadar eleştireni de bulunan İbnü'l-Arabi'nin ismi ve eserleri, kıymetli öğrencileri tarafından gelecek nesillere taşınmış, Şeyh-i Ekber'in eserlerine yapılan şerhler, düşüncelerini açıklayan kitaplar aracılığıyla İslam tasavvufunun önemli bir kolu oluşmuş, bir gelenek meydana getirilmiştir. İşte bu geleneğin etkisinde kaldığı düşünülen isimlerden birisi de Şeyh Bedreddin'dir. Siyasi ve tarihi yönleriyle değerlendirilmeye alışılmış olan Şeyh Bedreddin, mutasavvıf kimliğiyle de bilinir. Kendisine atfedilen, en azından konuşmalarının onu dinleyenler tarafından kaleme alınmasıyla oluştuğu konusunda hemfikir olunan Varidat isimli eseriyle olsun, Davud el-Kayseri'nin Fusus şerhinin mukaddematına düştüğü taliklerle olsun anlıyoruz ki Şeyh Bedreddin'in mutasavvıf yanının Ekberi gelenekten bir hayli beslendiği ortadadır. Bu çalışma Şeyh Bedreddin ile Ekberi gelenek arasındaki bağı ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çalışmanın kapsamı, sözü edilen amaç doğrultusunda, Şeyh Bedreddin'in varlık, bilgi ve insan kavramları üzerine ortaya koyduğu felsefi düşünceleridir. Çalışma, bu düşünceler üzerinden Ekberi gelenekle Şeyh Bedreddin arasında bağ kurar. Söz konusu üç kavramın altında varlığın birliği, insanın özgürlüğü, bilginin tekliği gibi başlıklar ele alınarak Şeyh Bedreddin'in felsefi düşünceleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bilhassa Varidat'ında üzerinde çok durduğu ve fakat felsefi cihette değerlendirilmesi mümkün gözükmeyen bir takım kavramlar üzerine olan düşünceleri bir kenara bırakıldığında Şeyh Bedreddin'in düşüncelerini incelediğimiz bu çalışma göstermiştir ki Şeyh Bedreddin, İbnü'l-Arabi ve geleneğinden etkilenmiş, düşüncelerinin büyük bir kısmı bu gelenek mayasıyla yoğrulmuştur
Ahlakİ bir erdem olarak hikmet -İbn Miskeveyh örneği-

Hikmet, düşünce tarihinde sıkça rastlanılan ve hemen hemen her filozof tarafından kullanılmış bir kavramdır. Bu kavramın ahlak felsefesinde de kullanıldığı görülmektedir. Araştırmamızın ilk amacı hikmet kavramının tanımı, mahiyeti, kısımları ve İbn Miskeveyh öncesi dönemde nefis ve hikmetin nasıl ele alındığını belirlemek olacaktır. Çalışmamızın ikinci amacı, özellikle İslam ahlak felsefesi tarihinde, Muallim-i Salis ünvanına sahip olan, ahlak felsefesine özellikle Tehzibü'l-ahlak, Tertibü's-saadat ve Fevzü'l-asgar ile büyük katkı yapan İbn Miskeveyh'in nefis anlayışını ele almak olacaktır. Çalışmanın sonunda ise ahlaki bir erdem olan hikmetin kaynağı, hikmet olarak görülen erdemler ve hikmet ile mutluluk ilişkisi İbn Miskeveyh'in görüşleri doğrultusunda ortaya konulmaya çalışılacaktır. Hikmet kavramı, felsefenin teorik kısmını teşkil etmesiyle beraber bu ilmin uygulanması açısından pratik yönünü ortaya koymuştur. Bu çalışmada hikmetin bir erdem olarak nerede olduğu, neyi kapsadığı ve İbn Miskeveyh'in pratik hikmet düşüncesi, onun nefis teorisi üzerinden aydınlatılmaya çalışılacaktır.
Ali Raif Şakir Efendi'nin Mantıku't-Tayr isimli eseri

Mantık ilmi, M. Ö. 4. yy da ilk kez Aristo tarafından bir siteme bağlanarak ortaya konmuştur. Daha sonra İskenderiye ve bugünkü Suriye ve Anadolu şehirlerinde Süryaniler tarafından şerh ve tercümeleri yapılarak M. S. 2. yy'a kadar mantık konuları incelenmiştir. Müslümanlar Suriye, Irak ve İran'ı fethedince burada Aristo mantığının oldukça ilerlediğini görmüş ve özellikle Abbasiler devrinde Halife Mansur ve Me'inun döneminde büyük bir tercüme faaliyetine girişmişlerdi. İlk defa 8. yy'da başlayan tercüme yoluyla İslam dünyasına giren Aristo mantığı, 10. asırda yetişen Farabi ile gelişmiş 11. asırda yetişen büyük İslam düşünürü İbn Sina ile birlikte bir sisteme bağlanmıştır. İslam'ın aklı ön plana çıkarması, Peygamber'in ilim hakkındaki telkinleri ve sözlerinden ötürü mantık, İslam kültür dünyasında kendisine yer bulmuş ve İslam medreselerinde okutulan en önemli bir bilim haline gelmiştir. Tez çalışmamızın konusu olan Mantıku't-Tayr manzum bir Klasik Mantık kitabıdır. Eser yirmi dört başlık altında klasik mantığa dair bilgiler vermektedir. Çalışmamızın amacı esere ait beş nüshadan tenkitli bir metin ortaya çıkarmak, mantık ilminin Divan edebiyatına hangi şekilde yansıdığını ifade etmek, manzum ve mensur olarak ele alınan eseri günümüze kazandırmaktır. Çalışmalarımızın içerisinde yer alan İstanbul Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinden bizzat, Ankara Milli Kütüphanesi Yazma Eserlerinden internet ortamında, yapılan 'inanzum mantık' kelimelerinin taranması sonucunda ilgili eserlerin tespiti yapılmış e-kitapta kayıtlı divanlarda Mantık bilimine ait kavramların taranması ve Mantık biliminin İslam dünyasındaki gelişimi ve bu alanda çalışma yapan mantıkçıların belirlenmesiyle bu alanda yapılan çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Platon ve Schopenhauer'de ideanın bilgisi üzerine bir inceleme

Platon'da episteme konusu olan şeylerin -ideaların- ontolojik statüsüne ilişkin sorun, yani ideaların bilen ve bilinen arasındaki ilişkiden bağımsız var olan şeyler olup olmadıkları tartışması, akademik çevrelerde hala devam etmektedir. Tartışmanın her iki tarafı Platon'un diyaloglarında kendi görüşlerini destekleyen ifadeler gösterebilmekte ve bunu kendi görüşlerinin doğruluğu hakkında delil olarak sunmaktadırlar. Ne var ki, Platon'da bilme etkinliğinin bilen ve bilinen arasında bir ilişki olarak görüldüğü akla getirildiğinde, idealara ilişkin bu iki görüşün, Platon'da epistemenin olanaklılığı açısından birbirinden farklı sonuçlan olduğu görülmektedir. İdealar, bilen ve bilinen arasındaki ilişkiden bağımsız var olan şeyler olarak düşünüldüklerinde, epistemenin olanaklılığı bu ilişkide problematik bir görünüm sergilemektedir. Oysa idealar bilen ve bilinen arasındaki ilişkide bilinenler olarak düşünüldüklerinde, epistemenin olanaklılığı bu ilişkide problematik bir görünüm sergilemez. Platon'da idealara ilişkin bu iki görüşün epistemenin olanaklılığı açısından yarattığı sonuçlan inceleyebilmek için, bu çalışmanın birinci bölümünde, Platon'da epistemenin olanaklılığı konusu olabildiğince açık hale getirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla Platon'da epistemenin olanaklılığından ne kastedildiği ve epistemenin ne olduğu incelenmektedir. Platon'da epistemenin olanaklılığının koşullarını, nesnel ve öznel olmak üzere ikiye ayırmanın mümkün olduğu görüldüğünden, Platon'da epistemenin olanaklılığı, nesnel ve öznel koşullan bakımından ayrı ayrı ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde, idealara ilişkin bu iki farklı görüşün epistemenin olanaklılığı açısından yarattığı sonuçların tartışılabilmesi ve anlaşılabilmesi bakımından, Platon'un idealarını bilen ve bilinen arasındaki ilişkide bilinenler olarak gören ve bu ilişkinin kendisini tartışma konusu yapmış olan Schopenhauer'in bilgi görüşü hareket noktası olarak alınarak, Platon'da epistemenin olanaklılığı açısından ortaya çıkan sonuçlar değerlendirilmektedir. m Sonuç olarak Schopenhauer'in Platon'un idealarını anlama biçimi de hesaba katıldığında, Platon'da ideaların, bilme etkinliğinde bilinenler olmak dışında başka bir şey olmadıkları, bilen ve bilinen arasındaki ilişkide, bu ilişkiden bağımsız - gerçek- bir varlıklarının olmadıkları söylenebilir.
Tanım teorisi ve epistemoloji ilişkisi

Tez, Giriş, iki bölüm Platon ve B) Aristoteles'te tanım teorileri, İkinci Bölüm: Farabi ve İbn Sina'da tanım teorisi), Sonuç ve Kaynakça'dan oluşmaktadır. Bu tezde Farabi ve İbn Sina'nın tanım teorisinin kendinden önceki özcü filozoflarla ilişkili olarak ortaya konulmuştur. Felsefe tarihinde tanımlanan nelik/şey, gerçeklik/mevcut ve kimlik/şahsiyet olarak ele alınmıştır. Sofistler, Stoa, Modern dönemde nominalistler sadece gerçekliğin tanımlanabileceğini iddia etmişlerdir. Platon ve Aristoteles nelik ve gerçekliğin tanımlanabileceğini savunmuşlardır. Bunlar özcü filosoflardır. Mantık tarihinde tanım hakkında üç temel teori geliştirilmiştir. Birincisi Platon'un tanımlayana bölme metodu ile ulaşmaktır. Buna göre bir şey karşıt iki özelliğe göre bölünür ve biri hakkında karar kılınır. İkincisi tanımın burhan/ıspat ile elde edileceğidir. Buna göre birinci şekilde yapılan kıyas ile tanım ıspatlanır. Üçüncüsü ise Aristoteles'in terkib metodudur. Buna göre bölünen her bir cins bölündüğü ayrımlardan birisiyle bir araya getirilir. Tanım bu şekilde oluşur. Sonuç olarak Farabi ve İbn Sina'nın özcülerin tanım anlayışına uygun olarak cins ve fasıl ile oluşturulan tanımı yani haddi, nominalistlerin tanım anlayışına uygun olarak ilintilerle oluşturulan tanımı yani resmi/betimi teorik olarak ortaya koydukları tespit edilmiştir. Özcü bir anlam teorisi nominalist bir anlam teorisini dışlamamaktadır. Ancak tersi doğru değildir. Bu tutumlarıyla Aristoteles'in ortaya koyduğu ismi ve gerçek tanım ayrımını takip ettikleri tespit edimiştir.