turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkçede edilgenlik

Türkçede edilgenleştirme süreci dilbilgisel, anlambilimsel ve söylem-edimbilimsel düzlemlerde kendine özgü bir takım özellikler sergilemektedir. Türkçenin temel edilgen yapısının ne olduğuna ilişkin sorunun yanıtı, bu düzlemlerde yapılan bütünce çözümlemeleri sonucunda daha net görülebilmektedir. Kısacası, Türkçedeki edilgenliği açıklamaya yönelik bir araştırmada, yalnızca biçim-sözdizimsel görünümlere odaklanmak, edilgenleştirme sürecini tetikleyen anlambilimsel ve söylem-edimbilimsel işlevlerin gözden kaçırılmasına neden olabilmektedir. Bu çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan İşlevsel dilbilgisi, tüm düzlemleri ele aldığından edilgenlik çözümlemesine geniş bir bakış açısı kazandırmaktadır. İD'nin araştırmaya kattığı bir diğer önemli özellik ise, edinçe dayalı soyut dil üretimlerini değil, edime dayalı gerçek dil kullanımlarını önemsemesidir. Bu çalışmada İD'nin edimi temel alan yaklaşımına koşut olarak Bütünce-Temelli Çözümleme Yöntemi kullanılmıştır. Böylece Türkçedeki edilgenleştirme süreci, araştırmacının müdahalesi dışında üretilmiş metinler üzerinden incelenebilmiştir. Türkçede temel edilgenin işlevi açıklanmaya çalışılırken kullanılan art zamanlı bakış açısı, temel edilgenin biçimsel ve işlevsel kökeni hakkında bazı ipucları içermektedir. Artzamanlı bakış açısıyla yapılan bütünce çözümlemeleri eş zamanlı bakış açısıyla görülemeyen biçimsel ve işlevsel özelliklere açıklama getirebilmektedir. Bu çalışmada eş zamanlı ve art zamanlı yöntemin birlikte kullanılması, aynı zamanda bütüncede çözümlenecek metinleri de belirlemiştir. Bundan dolayı bütünce, Çağdaş Türkçe ve Çağdaş Türkçe döneminden önceki tarihsel metinlerden oluşmuştur. Türkçede temel edilgen, genel olarak, yüklem çerçevelerindeki olay durumlarının özelliğinin özelliğine dönüştüğü bir süreci içermektedir. Türkçenin Orhon Türkçesinden Çağdaş Türkçeye kadar olan dönemi incelendiğinde temel edilgende Kılıcıyı gizleme, örtükleştirme gibi işlevlerin temel bir işlev olarak yer almadığı görülmüştür. Türkçede temel edilgen katılımcıların örtükleştirilmesine dayanan bir edilgenleştirmeden çok, olayın ön plana çıkartılıp Kılıcının önvarsayıldığı bir işlevi yansıtmaktadır. Yani, Türkçede edilgenleştirmenin katılımcı odaklı değil, olay odaklı olduğu söylenebilir; bu yüzden Kılıcının geri-itilmesi ve Kılıcı-olmayanın öne-çekilmesi edilgenleştirmeyi tetikleyen temel işlevler olarak yer almamaktadır. Olay odaklı edilgenleştirmenin temel işlev olmasına koşut olarak Türkçede tarafından öbekli edilgen ancak Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde görülmeye başlanmış, Çağdaş Türkçede bile temel bir yapı olacak kadar kullanım sıklığına sahip olamamıştır. Ayrıca, olay odaklı edilgenleştirme, edilgenleştirme sürecinde Kılıcının anlambilimsel özelliğini belirleyen etkenlerden biri olmuştur. Türkçedeki edilgenliğin ve edilgenleştirme sürecinde yer alan Kılıcıların tarihsel süreçte belirtililik kayması açısından bazı değişimler içerdiği gözlenmiştir.
Muhammediye üzerinde yardımcı fiil incelemesi

Türkçede oldukça işlek olarak kullanılan birleşik fiiller, ya 'fiil + yardımcı fiil'ya da 'isim + yardımcı fiil' kuruluşundan meydana gelmektedir. Günümüzde fiillerin aldıkları tamlayıcılar konusu üzerindeki ilmi çalışmalar yeni yeni yapılmaktadır. Yapılan bu çalışma Türk Dili'nin Eski Anadolu Türkçesi sahasına ait bir eseri üzerindedir. Seçilen 'Muhammediye' adlı eserin oldukça hacimli olması ve konunun genişliği sebebiyle sadece 'isim + yardımcı fiil' başlığı altında yer alan 'et-' ve 'eyle-' fiilleri üzerinde çalışılmıştır. 'Muhammediye Üzerinde Yardımcı Fiil İncelemesi' adlı çalışma, Türkçede bugün de var olan 'et-' ve 'eyle-' yardımcı fiilleriyle kurulmuş birleşik fiillerin ve bunların hal ekli veya eksiz kullanımlarıyla, 15. yüzyıla ait 'Muhammediye' adlı eserdeki durumlarını tespit etmek üzere hazırlanmıştır. Tez, Giriş, Transkripsiyonlu Metin, İnceleme, Sonuç, Örnek Metin, Sözlük, bölümlerinden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, birleşik fiiller ve özellikle 'isim + yardımcı fiil' yapısındaki birleşik fiillerle ilgili bazı görüşler sıralanmış ve üzerinde çalışılan metin ve yazarı hakkında bilgi verilmiştir. Metin üzerinde yapılan inceleme anlatılmıştır. İnceleme bölümünde, 'et-' ve 'eyle-' yardımcı fiillerinin geçtiği 3114 beyit çıkarılmış ve hangi tamlayıcıları aldıkları konusu araştırılmıştır. Sonuç bölümünde, birleşik fiillerin 'isim + yardımcı fiil' kuruluşunda olanların yapısı ve aldıkları tamlayıcılarla ilgili tespitler verilmiştir. Kaynakçada çalışma sırasında faydalanılan tüm kaynaklara yer verilmiştir. Sözlük bölümünde, yüksekokul mezunları ölçüt alınarak metinde bilinmeyeceği düşünülen kelimeler ve anlamlan verilmiştir. Metin bölümünde, 15. yüzyıla ait, Yazıcıoğlu Muhammed'in 'Muhammediye' adlı eserinin transkripsiyonlu şekli alınmıştır. Eski yazılı eserin hacimli olması sebebiyle beş varağı örnek metin olarak verilmiştir.
Görsel araçların ilköğretim ikinci kademede dil bilgisi öğretimine katkısı üzerine deneysel bir çalışma

Bu çalışmada; Türkçe dil bilgisi öğretiminde görsel araç kullanımının öğrenci başarısına etkisi, geleneksel öğretim yöntemiyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Araştırmanın uygulaması 2006- 2007 öğretim yılı birinci döneminde, EminSağlamer İlköğretim Okulunda, araştırmacının dersine girdiği iki ayrı sınıfta, 6. sınıf öğrencilerinden oluşan 59 örneklem üzerinde yapılmıştır. Araştırmada, öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada Türkçe 6. sınıf ders programında yer alan zamirlerle ilgilikazanım, deney grubunda görsel araçlar kullanılarak kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemiyle verilmiştir. Araştırma verileri, 6. sınıf Türkçe dersinin çalışmamıza dahil olan dil bilgisi kazanımlarının içeriğinden oluşan Başarı Testi, Başarı Testi ile toplanmıştır. Araştırmanın alt problemlerine ilişkin bulgular SPSS programından yararlanılarak bağımsız t-testi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda belirlenen kazanımın verilmesinde görsel materyallerin kullanıldığı yöntemle öğrenim gören öğrenciler, geleneksel öğretim yöntemiyle öğrenim gören öğrencilerden daha başarılı olmuşlardır.
Tarihi Türk şivelerinde süreklilik fiilleri ve süreklilik ifade etmeye yardımcı olan unsurlar

Çalışmada Tarihi Türk Şiveleri dil özelliklerini taşıyan Orhon Yazıtları, Kutadgu Bilig, Atabetü'l Hakayık Mu'inü'l-Mürid, Mecmu'atü'n-Neza'ir, Vamıu u eAora, Kenzü'l- Kübera ve Mehekkü'l- Ulema, Kitab-ı aunya, MarzubAn-nAme Tercümesi, İrşAdü'l- Mülyk Ve's-SelAtin, Münebbihü'r-RAkidin, Hayriyye-i NAbi, Uıaaaü'l-EnbiyA, Nehcü'l-FerAdis, BedAyi'u'l-Vasau, Süheyl ü Nev-bahAr, KitAbu EvsAfı MesAcidi'ş Şerife eserlerinde yer alan süreklilik birleşik fiilleri ve süreklilik anlamını bünyesinde taşıyan bazı yardımcı unsurlar, çeşitli yönlerden incelenmiştir. Bu fiillerin ve birleşik fillerin hangi tamlayıcılarla kullanıldığını ve yardımcı unsurlarını tespit etmek için yapılan tarama çalışması sonucunda; dizimsel ve anlamsal olarak birbiriyle çeşitli bağlantılar kuran filimsiler, edatlar, kelimeler, ekler ile birlikte kullanılan fiillerin, süreklilik ifadesine yardımcı olmada nasıl bir ilişkiselliği olduğu belirtilmeye çalışılmıştır. Bu ifade şekilleri öncelikle Türkiye Türkçesindeki durumlarıyla açıklanılarak, Tarihi Türk Şiveleri'nin özelliklerini taşıyan eserlerde, döneminde kullanıldığı şekilde tespit edilerek örneklendirilmiştir. Tezde adı geçen dönemleri yansıtan eserlerdeki süreklilik birleşik fiilleri ve yan unsurlar tespit edilerek tasnifleri yapılmıştır. Değişik dönemlerde sürerlilik ifadesinin karşılıklarının neler olduğu sistemli bir biçimde ortaya konularak çalışma genişletilmiştir. Araştırma dilbilimi, anlam, kip, fiil, birleşik fiil, tasviri fiiller terimleri ile ilgili çeşitli kaynaklar taranarak ve bu çerçeve içerisinde daha önce yapılan çalışmalar göz önüne alınarak başlatılmıştırYaptığımız bu çalışma Önsöz, Özet, Giriş, Sonuç, Kaynakça bölümlerine ek olarak, sekiz bölümden oluşan İnceleme bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; tezin adı, amacı, bölümleri, kullanılan materyaller, incelemenin nasıl yapıldığı gibi çalışma hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Metinlerdeki süreklilik fiilleri ve yardımcı unsurlar tespit edildikten sonra çalışmanın başından sonuna kadar elde edilen tespitler ışığında bir sonuca varılmıştır. Kaynakça kısmında ise, tez için yararlanılan eserlerin künyeleri verilmiştir.
Ğade es-Semman ve 'Aynake Kaderİ adlı öykü mecmuasından seçkiler

Köklü bir edebiyat geleneğine sahip olan Arap edebiyatında modern döneme gelene kadar, kadın edebiyatçılar bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıda olmuştur. Bu çalışmaya 'Modern dönemde Suriye'de eşitlik ve özgürlük idealleri peşinde koşan kadın yazarlar neler yapmıştır? sorusuna cevap arayarak başlanmıştır. Yine Suriyeli yazarlar içinde erken yaşta öykü yazmaya başlayan, şiirsel üslubuyla dikkatleri üzerine çeken, toplumun sinir uçlarına dokunan, kalıpları yıkan, özgürlük, kadın hakları ve insan hakları bağlamındaki eleştirilerini; öyküleriyle, romanlarıyla, yazılarıyla dile getiren öykü ve roman yazarı Ğade es-Semman'ın edebi yaratıcılığı ve bakış açısının yanı sıra 'Aynake Kaderi adlı öykü mecmuası incelenmiştir. Bu eserde toplumun kültürel ve otoriter baskısı altında yaşayan insanların, duygu dışavurumlarının anlatıldığı öyküler yer almaktadır. Budışavurumlar, yazarın 'sevgi ve özgürlük kanatlarıyla uçacak bir kadın inşa etmek' fikrine hizmet için kullanılmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Suriye'nin siyasi, sosyal ve kültürel tarihi, Arap öykücülüğü ve Suriye öykücülüğü kısaca özetlenmiştir. Birinci bölümde Ğade es-Semman'nın hayatı, edebi kişiliği, üslubu ve eserleri hakkında bilgi verilmeye; ikinci bölümde ise 'Aynake Kaderi mecmuasındaki bazı öyküler teknik açıdan incelenmeye çalışılmıştır.
Çağdaş Rus dilindeki 'ismin -i hali' ve 'ismin -de hali' ile kullanılan 'на' edatının semantik ve dilbilgisi yapısı açısından Türkçeyle karşılaştırılması

Çalışmamızın amacı, Rus dilini yabancı dil olarak öğrenen Türk öğrencilerin en çok sorun yaşadıkları Rusça dil bilgisi yapılarından birisi olan ' ' edatını kullanım şekilleri ve genel özellikleriyle birlikte ele almak ve bu konuda öğrencilere yardımcı olabilecek bir kaynak ortaya koymaktır. Bu amaçla Rusça dil bilgisinin temel konularından birisi olan ' ' edatının genel yapısall özellikleri detaylı bir şekilde incelenmiş, Rusça ve Türkçe kıyaslamalı olarak ele alınmıştır. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Türkçe ve Rusça dil bilgisinde anlambilim konusu ele alınmıştır. İkinci bölümde edatın sözcüksel ve dilbilgisel anlam yapısı bileşenleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde cümlenin ikinci dereceden ögesi olarak 'belirteç' kavramı ve başlıca belirteç kategorileri çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise İsmin de hali ve İsmin i hali ile birlikte kullanılan ' ' edatının anlambilimsel sistemi ele alınmıştır. Bu bağlamda Türkçe ve Rusça kaynaklar kapsamlı bir şekilde araştırılmış, incelenmiştir. Yerli ve yabancı eserler, dilbilim kitapları, ansiklopediler, sözlükler, vb. kaynaklardan faydalanılmıştır.
İbnu't-Tarave'nin Arap dilindeki yeri

İbnu't-Tarave, hicri 5. asrın sonlarına doğru Endülüs'te yetişmiş büyük nahiv alimlerinden birisidir. Endülüs'te ilmi faaliyetlerin yoğun olduğu bir dönemde yaşamış ve dönemin meşhur alimlerinden nahvin yanı sıra fıkıh ve hadis alanında da eğitim almıştır. Eğitimini tamamladıktan sonra Meriye'ye yerleşmiş ve uzunca bir süre burada nahiv dersleri okutmuştur. Burada okuttuğu dersler ile haklı bir şöhret kazanan İbnu't-Tarave, yaşadığı dönemde nahiv ve edebiyatta kemal derecesine ulaşanlara verilen üstat lakabıyla anılmaya başlamıştır. Büyük dil alimi Sibeveyhi'ye ve onun eseri olan el-Kitab'a olan bağlılığı ile tanınan İbnu't-Tarave, zaman zaman Sibeveyhi'nin görüşlerine aykırı görüşler ortaya koymuştur. Ayrıca birçok konuda, büyük dil otoriteleri kabul edilen Ebu Ali el-Farisi ve Zeccaci'nin görüşlerini de tenkit etmiştir. Bu eleştirileri sebebiyle Arap dili ve edebiyatı tarihinde daha çok muhalif tavrıyla bilinen bir alimdir. Nahiv alanında özgün görüşleri de bulunan İbnu't-Tarave, bazı konularda Basra ekolünün bazı konularda ise Kufe ekolünün görüşlerini benimsemiştir. Tezimizde İbnu't-Tarave'nin bu görüşlerini tespit ve tahlil etmeye çalışacağız.
Çağdaş Rus dilinde zoonim kavramı içeren deyimlerin çağdaş Türkçe ile karşılaştırılması

Rusya'da deyimbilim 20. yy'ın 20'li yıllarında ortaya çıkmış, 40'lı yıllarında ise V. V. Vinogradov'un yapmış olduğu çalışmalarla bağımsız bir dilbilim dalı olarak kabul görmüştür. Deyimbilimin ayrı bir bilim dalı olarak netlik kazanmasından sonra, dilbilimciler tarafından bu alanda birçok çalışma yapılmaya başlamıştır. Özellikle bir dilin söz varlığında bulunan deyimlerin diller arası karşılaştırmalı olarak analizlerinin yapılması dilbilimde ayrı bir yere ve öneme sahip olmuştur. Birbirinden farklı iki dil arasında anlamsal ilişkilerin kurulabilmesi, bu dilsel birimleri bir araya getiren sistemlerin belirlenmesi ve iki dil arasındaki benzer veya farklı yönlerin ortaya konabilmesi için karşılaştırmalı bir inceleme ön koşul haline gelmiştir. Bu bağlamda çalışmamızda kavramsal açıdan deyim, deyimbilim, karşılaştırmalı deyimbilim, deyimlerin yapısall, dilbilgisel ve anlamsal özellikleri, deyimlerde eşdeğerlik konularına değinilmiştir. Çalışmamızın çıkış noktasını ve temelini oluşturan Rusça zoonim kavramı içeren deyimlerin Türkçe ile karşılaştırmalı olarak incelendiği bölümde ise, Rusça-Türkçe dil çiftine ait deyimler ve ifadeler arası anlamsal ilişkiler kurulmaya çalışılmıştır. Rusça deyimler bileşimlerinde bulunan zoonim kavram adlarına göre sınıflandırılmış, Türkçedeki eşdeğerleri, benzerleri ve genel bir betimlemeyle açıklanan karşılıkları tespit edilmiş ve eşdeğerlik türleri belirlenmiştir. Çeviri, analiz, betimleme, sınıflandırma, eş zamanlı karşılaştırma, karşılaştırmalı inceleme yöntemlerinin kullanıldığı çalışmamızda, elde edilen veriler sonuç bölümünde sayısal olarak ortaya konmuştur. Rus toplumunun deyimlerde hayvan adlarına yükledikleri anlamları ortaya koymayı ve iki dil arasındaki dilsel ve anlamsal ilişki seviyesini belirlemeyi amaçladığımız çalışmamızın uygulama bölümünün ise ileride 'Rusça-Türkçe Zoonim Kavramı İçeren Deyimler Sözlüğü' olarak oluşturulabileceği ve hazırlanacak olan diğer genel Rusça-Türkçe deyim sözlüklerine katkı sağlayabileceği düşüncesindeyiz.
Çağdaş Rus dilinde bitmiş ve bitmemiş görünüşleri aynı olan fiiller ve bu fiillerin Türkçedeki ifadeleri

Dil bilgisini oluşturan dallardan biri olan biçim bilgisi, yani diğer bir adıyla morfoloji konuşmanın önemli parçaları olan kelimelerin yapılarını ve değişim kurallarını inceler. Konuşmanın önemli parçalarından biri olan fiil, Rusça dil bilgisi konuları arasında en önemli yere sahiptir. Fiilin en önemli ve kapsamlı kategorilerinden biri ise Görünüştür. Bu çalışmanın amacı, Rusça dil bilgisinde yer alan görünüş kategorisi içerisindeki iki görünüşlü fiilleri tüm teorik yapısıyla inceleyerek ve açıklayıcı örnekler vererek Türkçeye aktarımını göstermektir. Bu amaç doğrultusunda kapsam olarak öncelikle tezin teorik temelini teşkil eden aynı zamanda Rusçada dil bilgisi kategorilerinden olan görünüş, zaman ve kip; işlevsel-anlamsal alanın kategorilerinden olan görünüşsellik, zamansallık ve kiplik üzerinde durulmuş daha sonra bu kategorilerin özelliklerinden bahsedilmiştir. Hemen ardından çağdaş Rus dilindeki en önemli biçimbilimsel kategori olan görünüşü, kılınıştan ayıran özelliklerinden bahsedilerek bu iki kavram arasındaki farklılığa açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Rusçada, görünüş çifti oluşturmayan tek görünüşlü fiillerin temel anlamları üzerinde durulduktan sonra bir sonraki aşamada iki görünüşlü fiiller anlatılmıştır. İki görünüşlü fiil sisteminin Rus dili gramerindeki yeri, dil bilgisi özellikleri tanımlanarak kökene göre sınıflandırılması, kullanım alanına göre gruplandırılması gösterilmiştir ve iki görünüşlü fiillerin yer aldığı cümlelerin Türkçeye çevirisi zamanı hangi unsurlara ve dil bilgisi kurallarına dikkat edilmesi gerektiğine dair açıklamalara yer verilmiştir. Tez çalışmamızla ilgili gerek Rusça gerekse yabancı kaynaklar ve sözlükler tarandıktan sonra Rusça-Türkçe İki Görünüşlü Fiiller Sözlüğü hazırlanmıştır. Çalışmanın sonuçları, filologların Rusça fiillerin teori temellerini araştırmak için önemli bir materyal olarak kullanılabilmeleriyle birlikte öğrencilerin de dilsel yeteneklerini geliştirmelerine olanak tanır.
The methods of achieving equivalence in the texts of international law

Dünya devletlerinin birbirini anlaması ve birbiriyle uyum içerisinde olması uluslararası hukuk metinlerine bağlı olduğu için bu metinlerde eşdeğerlik konusu hayati önem taşır. Bu nedenle, bu tezin amacı uluslararası hukuk metinlerinin çevirisinde biçimsel ve işlevsel eşdeğerliğe ulaşma metotlarını araştırmaktır. Tezin kapsamı temelde eşdeğerlik terimiyle ilgili çeviri kuramlarını, metin türleri ve uluslararası hukuk metinlerinin bu türler içerisindeki yerini, hukuk dil ve metinlerinin özelliklerini, bunların çevirisinde dikkat edilmesi gereken noktaları ve çeviri metotlarını içermektedir. Ancak çeviri kuramı ve uluslararası alan arasında bağlantı kurabilmek amacıyla uluslararası hukukun anlamı, bağlamı ve kaynakları da betimlenmiştir. Tezde kullanılan yöntem betimleyicidir çünkü çeviri kuramcılarının eş değerlikle ilgili görüşleri ve çeşitli uluslararası hukuk metinlerinden örnekler betimlenmiştir. Söz konusu yöntem aynı zamanda karşılaştırmalıdır zira metinler çeşitli dilbilimsel düzeylerde eşdeğerlik açısından karşılaştırılmaktadır. Bu çalışma neticesinde düz anlam çevirisinin kelime, kelime grubu, cümlecik ve cümle olmak üzere dört dilbilimsel düzeyde biçimsel eşdeğerlik sağlamak için kullanılan en yaygın yöntem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer metotlar her ikisi de aynı oranda görülen düz anlam çevirisi yoluyla ödünçleme ve ikili çeviri yöntemleridir. Diğer taraftan işlevsel eşdeğerini bulma ve ikili çeviri yöntemi, işlevsel eşdeğerlik sağlamada kullanılan en yaygın yöntemlerdir. Bunu, gramer yapılarında kaydırma, üçlü çeviri yöntemi, daraltma, eş anlamlılık, kabul gören deyişlerle çeviri, betimsel eşdeğerliğini bulma, modülasyon ve açımlama izlemektedir. Gramer yapılarında kaydırma, modülasyon ve açımlama genellikle yüklemin bulunduğu cümlecik ve cümle düzeylerinde kullanılmaktadır. Ayrıca işlevsel eşdeğerliğin biçimsel eşdeğerliğe göre çevirmenin yararlanabileceği daha çeşitli metotlara imkan verdiği gözlemlenmiştir. Son olarak, bu çalışmada incelenen örnekler neticesinde erek dilin normları ve mantığına uyduğu sürece biçimsel eşdeğerliğin çevirmenin çeviride araması gereken ilk kriter olması gerektiği önerilmektedir. Aksi takdirde, anlamı değiştirmemek ya da erek dil dizgesinin kurallarını ihlal etmemek için işlevsel eşdeğerlik tercih edilmelidir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki yönergelerin görev temelli yöntem açısından incelenmesi

Dil, insanlar arasındaki iletişimi ve etkileşimi sağlayan bir unsurdur. İnsanların duygu ve düşüncelerinin kavram boyutundan çıkıp somut bir hale gelmesi dil sayesinde olmaktadır. Yabancı dil öğrenimi ise önemi günden güne artan bir alan özelliğine sahiptir. Gerek insanın sosyal bir varlık olarak yeni insanlar, yeni kültürler tanıma isteği gerekse dünyada yaşanan teknolojik gelişmelerin artması yabancı dil öğrenimini canlı tutmaktadır. Bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki yönergeler görev temelli yöntem bağlamında incelenmiştir. Farklı yayınevleri tarafından basımı yapılan Altay Türkçe Öğreniyorum, İzmir Yabancılar İçin Türkçe, Türkçeye Yolculuk ve Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe öğretim setleri içerisindeki temel seviye ders kitapları nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde doküman analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler tablo ve grafikler yolu ile sayısal olarak ifade edilmiş ve kuramsal bilgiler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda ders kitaplarındaki yönergelerin, kip kullanımı konusunda farklı şekillerde oluşturulduğu, farklı aşama sayılarına sahip olduğu; Altay Türkçe Öğreniyorum setinin daha kısa ve tek aşamalı yapıda, Yeni İstanbul ders kitaplarının ise daha uzun ve çok aşamalı şekilde verildiği, genel olarak ders kitaplarının görev temelli yöntemin aşamalarını yansıttığı ve görev türleri ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Görev döngüsü boyutunda görev aşamasının bütün yönergelerde kullanıldığı, kimi yönergelerde görev öncesi aşamasının da kullanıldığı ancak görev döngüsü kısmında yer alan planlama ve sunum yönergelerinin yetersiz sayıda olduğu tespit edilmiştir. Dile odaklanma boyutunun yönergelerde verilmediği tespit edilmiştir. Görev türleri bakımından konuşma ve yazma beceri alanlarında genel olarak listeleme, kişisel deneyimleri paylaşma ve yaratıcı görev türlerinin verildiği belirlenmiştir. Bütün olarak bakıldığında yönergelerin görev temelli içeriği konu bakımından yansıtmadığı ancak çoğu yönergenin içerik olarak uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara dayalı olarak yabancı dil olarak Türkçe öğretimi amacıyla oluşturulan ders kitaplarının hazırlanmasında literatür taraması yapılarak yönerge boyutuna dair önerilerde bulunulmuştur.
Türkiye Türkçesindeki eşya adlarının Azerbaycan Türkçesindeki eşya adları ile karşılaştırılması

Farklı coğrafyalarda farklı kültürlerin etkileri altında gelişen Oğuz Grubu Türk lehçelerinden Türkiye Türkçesinin ağızlarındaki eşya adları ile Azerbaycan Türkçesindeki eşya adları karşılaştırılmıştır. Türkiye'de ve Azerbaycan'da birçok araştırmacı, farklı dönemlerde, ağızlar üzerine çeşitli araştırmalar yapmıştır. Türkiye Türkçesinin ağızlarındaki adlarla ilgili daha önce yapılan çalışmalara baktığımızda bitki ve hayvan isimleri, yemek isimleri, kuş adları kategorilerindeki sözcüklerin incelendiğini görüyoruz. Her iki lehçenin söz varlığı üzerine tez çalışmaları bulunmakla birlikte özellikle ağızlardaki sözlerin karşılaştırılmasına yönelik bir tez çalışması bulunmamaktadır. Ayrıca Türkiye Türkçesinin ağızlarındaki eşya adları konusu da henüz çalışılmamıştır. Azerbaycan Türkçesinde kullanılan eşya adlarının yanı sıra ağızlarındaki eşya adları da bu çalışmanın kapsamına dahil edilmiştir. Eldeki bütün malzeme belirlendikten sonra karşılaştırmaya gidilerek ortaklık ve farklılıklar ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca her iki lehçenin ağızlarıyla birlikte eşya adları konusundaki söz varlığının zenginliği de ortaya konulmuştur.
İsmail Hakkı Bursevİ'nin Furuk-ı Hakkı adlı eseri

İsmail Hakkı Bursevi XVII. yüzyılın ikinci yarısıyla XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış, özellikle Ruhul-Beyan adlı tefsiriyle şöhret bulmuş bir mutasavvıftır. Ancak Bursevi kendisini tasavvuf ile sınırlamamış, hemen hemen İslami ilimlerin her birine dair bir ya da birkaç eser kaleme almış çok yönlü bir ilim adamıdır. Onun ilgilendiği alanlardan birisi de Arap Dilidir. Nitekim bu alanda kaleme aldığı Furu adıyla bilinen eseri yazıldığı andan itibaren büyük ilgiye mazhar olmuş matbaanın Osmanlı Devletinde kullanılmaya başlanmasından sonra müteaddid baskıları yapılmış ve XIX. yüzyılın son çeyreğinde yayın hayatına başlayan Mekteb ve Hazine-i Fünun adlı dergilerde parça parça tercümeleri yayımlanmıştır. Elinizdeki çalışma Bursevinin bu mühim eserinin Arap Dili açısından incelenmesi ve zaman içerisinde eserde meydana gelen değişikliklerin, istinsah hatalarının ve yanlışların bertaraf edilerek eserin müellifin kaleme aldığı nüshaya en yakın şekliyle ortaya çıkarılmasından ibarettir. Çalışma dört bölüm halinde kaleme alınmış, ilk bölüm müellifin hayatı ve şahsiyetine, ikinci bölüm Furu? adlı eserin özellikleri ve kaynaklarına, üçüncü bölüm eserin nüshaları ve tahkikiyle ilgili teknik bilgilere ayrılmıştır. Tamamı Arapça olan son bölümde ise eser nüsha farklarıyla aynı metin içerisinde aktarılmış, dipnotlarda eserde geçen özel isimler tanıtılmış, alıntıların kaynakları gösterilmiş ve çalışmanın sonuna eklenen fihristlerle eserden istifade kolaylaştırılmaya çalışılmıştır.