turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Cinsiyet değişkeni bağlamında 8. sınıf ilköğretim öğrencilerinin dil kullanımı

Sosyal bir varlık olan insanlar arasındaki en etkili iletişim yolu dildir. Ancak bir toplumda aynı dil konuşulsa da bireyler arasında dilsel farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılıkların temel nedenlerinden birisi de cinsiyettir. Cinsiyete bağlı olarak kadınlar ve erkekler farklı yaşam biçimleri edinirler. Bu farklılıklar konuştukları dillerinde de görülmektedir. Toplumdilbilimciler dildeki bu farklılıkların nedenleri, dile nasıl yansıdığı üzerine çalışmalar yapmış; bazı dilbilimciler kadınların kullandığı dili zayıf ve yetersiz görürken bazı dilbilimciler bunun aksini savunmuşlardır. Toplumdilbilim alanında Ayrıklık Kuramı ve Eksiklik Kuramı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada amaç, ortaya çıkan bu kuramlara ve bu kuramlarla ilgili kavramlara dayanarak 8. sınıf ortaokul kız ve erkek öğrencilerin yazılı dil kullanımlarında farklılık olup olmadığını tespit ederek çözümlemesini yapmak, çıkan sonuçlarla bu alandaki çalışmalara ışık tutmaktır. Araştırma 2015- 2016 eğitim-öğretim yılı, Mersin ili, Yenişehir ilçesindeki resmi bir ortaokulda öğrenim gören tüm 8. sınıflardaki öğrenciler olmak üzere toplam 120 öğrenciye 'Gelecekten beklentileriniz nelerdir? konulu bir kompozisyon yazdırılarak yapılmıştır. Kompozisyonlar, belirlenen kompozisyon değerlendirme ölçeğine göre incelenmiştir. Kız öğrencilerin arkadaşlıktan ve sosyal hayatın öneminden erkek öğrencilere göre daha çok bahsettikleri, meslek seçimini önemsedikleri, somut adları, bağlaçları, ilgeçleri, farklı sözcük ve sözcük öbeklerini daha çok kullandıkları, eksiltili tümceyi, bileşik tümceyi, ad ve eylem tümcesini erkek öğrencilere kıyasla daha fazla kullandıkları, onaylatma tümcesi kullanmadıkları, tümce sayılarının yine fazla olduğu, anlatım düzenine dikkat ettikleri; erkek öğrencilerin ise kız öğrencilere göre daha az anlatım bozukluğu yaptığı, paragraf sayısının daha az olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak kız ve erkek öğrencilerin yazılı dil kullanımında farklılıklar olduğu, cinsiyet farklılığının yazılı dil kullanımında kendini gösterdiği görülmüştür.
Tarihi Türk lehçelerinde hal ekleri

Bu çalışma, tarihi Türk lehçelerinde hal eklerini tespit etmek üzere hazırlanmıştır. Tez, Giriş, İnceleme, Sonuç ve Kaynaklar bölümlerinden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde, ilk önce, ele aldığımız tarihi lehçelere ilişkin bilgiler verilmiş, daha sonra hal kavramı ve hal ekleriyle ilgili çeşitli araştırıcıların görüşleri sıralanmış ve hangi hal eklerine yer vereceğimiz belirlenmiştir. İnceleme bölümünde, söz konusu tarihi dönemlerde hal ekleri için topladığımız malzeme, belli bir düzen dahilinde tasnif edilmiş ve örnek cümleler yardımıyla incelenmiştir. Sonuç bölümü, tarihi Türk lehçelerinde hal ekleriyle ilgili tespitlerimizden oluşturulmuştur. Kaynaklar bölümünde, yararlanılan bütün kaynaklara ve taranan eserlere yer verilmiştir. 569 T C
Bir kültür unsuru olarak edebi eserlerdeki özel isimler ve onların çeviri problemleri

Bu çalışma edebi metinlerde özel isimlerin çevirisi ile ilgilidir. Çalışmanın merkezinde metnin tür ve üslup özelliklerine bağlı olarak özel isimlerin çeviri sorunu bulunmaktadır. Edebi eserlerin ad bilim sisteminin öğrenilmesi, metindeki gizli anlamların anlaşılmasına ve metnin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Sanatsal eserlerdeki özel adın çevirisini yapmadan önce dikkat edilmesi gereken temel kural onların üslup fonksiyonlarının çeviri metninde korunmasıdır. Çalışmanın temel amacı: Sanatsal eserlerdeki özel adın türüne ve işlevine özgü olarak çevirisini belirlemek ve kaynak metin ile çeviri metni arasında sanatsal eserdeki özel adların yeterliliğe ulaşması için yollar belirlemek. Tez giriş, iki ana bölüm, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır. Giriş bölümü tez konusu seçiminin temellendirilmesinden, çalışmanın güncelliğinin ve bilimsel olarak yeniliğinin ortaya konmasından, teorik öneminden ve pratik değerinden, çalışmanın amaç ve hedeflerinin formüle edilmesinden oluşur. Birinci bölüm özel isim türleriyle, her şeyden önce özel ad bilimi ve onun bileşenleri; kişi ad ve soyadlarıyla ilişkilidir. İkinci bölüm özel isimlerin teorik problemleriyle, onların iletişim fonksiyonunda cins isimlerle ve özellikleriyle kıyaslanmasıyla ilişkilidir. Sonrasında özel ad biliminin sanatsal edebiyattaki rolü ve özel isimlerin kendine özgü olarak karakteristik bir kabul gibi kullanılması incelenir. Bunların edebiyatta koşullandırılmış kullanımı, sanatsal potansiyelleri ve sebebi ele alınmıştır. Çalışmanın odak noktası özel isimlere ayrılan çevirinin, çeviri yöntem ve değerlerinin isteğe bağlı uygunluğunun yerine getirilmesinin incelenmesidir. Sonuç bölümünde uygulanan çalışmanın sonuçları özetlenmiştir. Özel isimlerin temel anlamsal özellikleri ve onların sanatsal eserdeki fonksiyonları vurgulanmıştır.
Kutadgu Bilig'de fiillerin durum ekleri ile olan ilişkisi ve Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılması

Yusuf Has Hacip'in XI. yüzyılda yazmış olduğu, Türk dili, edebiyatı ve kültürü açısından büyük öneme sahip olan Kutadgu Bilig eserinde fiillerin durum ekleriyle olan ilişkisi ele alınmıştır. Kutadgu Bilig, bugüne kadar sadece dil ve edebiyat açısından değil, aynı zamanda sosyoloji, tarih, hukuk, devlet felsefesi gibi birçok alan bakımından da incelenmiştir. Çalışmada eserin Türk dilinin bir alanı olan söz dizimi açısından incelemesi gerçekleştirildi. Karahanlı Türkçesi dönemi eseri olan Kutadgu Bilig'de hangi fiilin hangi durum eki ile çalıştığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde kısa bir Kutadgu Bilig tanıtımı yapılmış, birinci bölümde ise, çalışmanın temelini oluşturan 'fiil-tamlayıcı ilişkisi'kavramı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde, iki alt bölüm başlığı altında eserin beyitleri incelenip fiil tamlayıcı ilişkisi var olan beyitler ele alınmıştır. Bu inceleme düz ve çapraz gelişme olarak yapılmış olup belirtme, yaklaşma, bulunma ve ayrılma olmak üzere dört hal ekini kapsamaktadır. Düz gelişmeden kastedilen durum, eklerin beklenen gelişimi göstermesidir. Örneğin, Karahanlı Türkçesindeki yaklaşma halindeki nın Türkiye Türkçesi'nde olması ve buna bağlı olarak fiil tamlayıcı ilişkisinin ortaya çıkmasıdır. Çapraz gelişmeden kastedilen ise, terim olarak 'görev aktarımı' ile karşılanan durumdur. Kısaca bir hal ekinin kendi görev sınırları dışında, başka bir hal ekinin görev sınırlarına girmesi olarak tanımlanabilir. Düz gelişmeye örnek olarak 'yolını aç, 'ilke kir, 'yüzin açıt vd.; çapraz gelişmeye örnek olarak 'tilig aç, 'anı ay, 'isikke eri vd. verilebilir. Fiil bakımından zengin olan Türk dilinde, fiiller bazen tamlayıcılara ihtiyaç duyarlar. Fiillerle tamlayıcı ve tamlayıcılar arasındaki ilişkiyi kuran hal ekleridir. Çalışmanın temel amacı bu eserdeki tamlayıcı alan fiillerin hangi hal ekleri ile çalıştığını ortaya koymaktır.
İlk dil edinimi: Çocuk dili ve gelişimi

Bu çalışmada, çocuklar ilk dil edinimini nasıl elde ettikleri konusu ele alınmıştır. Kürt dili bölümü Türkiye'deki üniversitelerde yeni bir bölüm olduğu için bu alandaki çalışmalar yetersizdi. Bundan dolayı bu çalışmada dil ediniminin süreçleri, çocuk dilinin gelişimi ve dilbilimci ve psikologların görüşleri okuyucular için izah edilmiştir. Çalışma sürecinde, çocuklar oyun oynarken veya herhangi bir etkinlik içerisindeyken gözlemlendi ve çocukların çevreleriyle etkileşimi değerlendirilmiştir. Çocukların konuşma esnasında yaptıkları hatalar ve yetişkinlerin bu hatalara tepkileri analiz edilmiştir. Bunun sonucunda çocukların çoğunlukla büküm üzerinde hatalar yaptıkları ve bunun da çocukların etrafındaki insanların konuşma esnasında bu şekilde hatalar yaptıklarından kaynaklandığı görüldü. Ancak büküm sorununun olmadığı bölgelerde de çocukların yine bu şekilde hatalar yaptıkları gözlemlenmiştir. Çocukların bükümlü cümleleri daha geç edindikleri görülmüştür. Örnek olarak 'Ez xwarim' cümlesi en sık karşılaşılan cümlelerden olmuştur. 'Ez xwarim' yerine çocukların 'min xwar' demesi gerekmektedir. Bükümlü cümlelerin edinimi çocuklar için biraz karmaşık olduğu fark edilmiştir. Çocukların, yeni bir şey öğrendiklerinde beyinlerinde biraz karışıklık meydana geldiği görülmüştür. Bununla beraber konuşma esnasında aşırı genelleme ve anlam daralması yaptıkları kaydedilmiştir. Tüm bu çalışma sonucunda ilk dil edinimi için kritik bir zamanın olduğu anlaşılmıştır ve bu zaman aşılmamalıdır aksi takdirde dil edinimi ergenlikten sonra zorlaşmaktadır.
Bulgaristan - Kırcali bölgesi Türk ağızları

Balkanlarda konuşulan Türk ağızlarının sınıflandırılmasıyla ilgili olarak bugüne kadar bazı çalışmalar yapıldıysa da bu önemli soruna doyurucu bir yanıt getirilememiştir. Ayrıca yapılan araştırmalar Bulgaristan-Kırcali Bölgesi Türk ağızları üzerine olmamış Kuzey Bulgaristan ağızlarına ağırlık verilmiştir. Bulgarca ile Türkçe'nin ayrı dil ailelerinden olmaları sebebiyle Bulgarca'nın Türk ağızlarının yapısını etkilemediği bir gerçektir. Fakat Türkçe'ye kattığı yeni kelimelerle bu ağızları bütünüyle yok etme yolundadır. 1989 yılından sonra Türkiye ve Bulgaristan sınırlarının açılması, Türkçe basın ve yayının hızla hayata girmesi ve Türkiye Türkleri ile iletişimi sonucu Bulgaristan Türk ağızlarının yok olması sürat kazanmıştır. Ağız araştırmaları 19. yüzyılın ortalarında başlamış ve günümüzde de devam etmektedir. Bulgaristan'dan Türk diyalektolojisi Bulgar Türkoloğu Dimitır Gacanov'un araştırmalarıyla başlar. Diyalektoloji alanında önemli yapıtları bulunan bir başka Türkolog da Tadeusz Kowalski'dir. Balkanlarda konuşulan Türk ağızlarının sınıflandırılması ile ilgili diğer önemli bilişim de Emil Boev'dir. Dünya globalleşme yolunda ilerleme kaydederken diller ve özellikle ağızlar bu globalleşme içinde eriyip gitmektedir. Bu da ardından milletlere ait birçok kültür malzemesini unutturacak ve kaybolmalarına neden olacaktır. Buna sebebiyet vermemek ve Bulgaristan'da da Türk benliğini, gelenek ve göreneklerini yaşatabilmek için yok olmaya başlamış Türk ağızlarını incelemeyi ilke edindi. Tezin asıl amacı ise Kirkovo ilçesine bağlı olan köylerde belirli sayıdaki bu ağzın fonetik ve morfolojik özelliklerini yansıtan kişileri kaydedip ilim dünyasına bildirmektir. İnceleme esnasında seçilen şahısların Türk kültürünü bilen ve birebir yaşayan, aynı zamanda da ağız özelliklerini yansıtan, öğrenim görmemiş, bölgeden fazla uzak kalmamış olmalarına dikkat edilmiştir. Bunun yanında sesleri tespit için anlatıcıların dişlerinin sağlam olmasına da özen gösterilmiştir. Killi bölgesi Türk ağız özelliklerinin belirlenmesinde 23 köy ele alınmış, 35 kaset kullanılmıştır. Genel olarak konular: bayramlar, isim değiştirme olayı, hıdrellez, yağmur dualarının yapılması, cenaze merasimi oluşturmaktadır. IV Sonuca ulaşabilmek için soru-cevap tekniği kullanılmış ve cevaplar diktafona kaydedilip daha sonra dinlenerek metne aktarılmıştır. Bu araştırma Killi bölgesi ağzının Anadolu ağızlan içerisindeki yeri tespit edildikten sonra ses bilgisi bakımından özellikleri ve kelime hazinesi ortaya konmuştur. Yapılan araştırmalar sonucu Killi bölgesi Türk ağzının Türkiye Türkçe'sine çok yakın olduğu tespit edilmiştir.
Sivas İli Kangal ilçe merkezi sözlüğü

Bu çalışmada Sivas'ın Kangal ilçe merkezine ait sözcükler üzerinde durulmuş ve bir anlamda sözlük çalışması yapılmıştır. Çalışmamızın amacı, ağızlar ve sözlükler üzerinde yapılan çalışmalara katkı sağlayarak, bu alandaki eksikliğin giderilmesine yardımcı olmaktır. Çalışmamızda yer alan kelimeler, hazırladığımız bir takım soruların yöre halkına sorulmasıyla tespit edilmiştir. Sorular gerek ev ziyaretleri sırasında, gerekse yolda ve kahvehanede rastladığımız insanlara yöneltilmiş ve ağız özellikleri dikkate alınarak kayıt altına alınmıştır. Çalışmamızdaki kelimelerin bir kısmı da Derleme Sözlüğü'nden alınmış olup, bunlar tek tek yöre insanlarına sorularak araştırılmış ve DS'deki cilt ve sayfa numaralarıyla verilmiştir. Bu çalışmamız sonucunda, köklü bir geçmişşe ve yerleşime sahip Kangal'ın ağız ve ses özelliklerini hala koruduğu ve halkın konuştuğu dilin birçok yönden yazı dilinden ayrıldığı görülmüştür. Kaynakça bölümünde çalışma sırasında faydalanılan kaynaklar yer almaktadır.
Hazİnİ'nin Kırk Hadis tercümesinde kelime grupları

Bu yüksek lisans tezinde, Hazini'nin XVI. yüzyılda kaleme aldığı Kırk Hadis Tercümesi incelenmiştir. Giriş bölümünde, XIII. yüzyıldan başlayıp günümüze kadar gelişen Türkiye Türkçesinin genel durumuna değinilmiş ve Hazini'den bahsedilip eserin genel özellikleri ele alınmıştır. Birinci bölümde, ilk olarak söz diziminin farklı tanımları ve önemi üzerinde durulmuştur. Ardından, kelime grupları hakkında tanımlar ve görüşler verilmiştir. İkinci bölümde; Hazini'nin Kırk Hadis Tercümesinde yer alan kelime grupları belirlenmiş, tez danışmanım Prof. Dr. Halil İbrahim Usta'nın kelime grupları ile ilgili görüşlerine ve çalışmalarına uyularak sınıflandırılmıştır. Daha sonra, transkripsiyon alfabesiyle Latin harflerine aktarılan metin yer almıştır. Sonuç bölümünde, eserdeki kelime grupları ile ilgili örneklerden belirlenen bulgulara yer verilmiştir. İncelemenin, Anadolu'da gelişmiş olan Türkçenin söz dizimi ile ilgili çalışmalara kelime grupları açısından katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Türk romanında başlıklar

Bu çalışmada Türk roman başlıklarının biçim ve üslup açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Hece dergisi roman özel sayısı ve D&R'ın yerli roman listesi ile sınırlandırılmıştır. Bu sınırlama dahilinde Tanzimat Dönemi'nden Cumhuriyet Dönemi 2018 yılı dahil edilerek 3541 adet Türk roman başlığı incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen Türk roman başlıkları 'Türk Roman Başlıklarının İncelenmesi' ve Türk 'Roman Başlıklarının Üslup Açısından Değerlendirilmesi' bölümlerinde ayrıntılı olarak verilmiştir. 'Türk Roman Başlıklarının İncelenmesi' bölümünde Türk roman başlıkları harflerden oluşan Türk roman başlıkları, tek kelimeden oluşan Türk roman başlıkları, harflerden oluşan Türk roman başlıkları, eklerden oluşan Türk roman başlıkları, kelime grubundan oluşan Türk roman başlıkları ve cümle biçiminde olan Türk roman başlıkları biçiminde incelenmiştir. Kelime grubundan oluşan Türk roman, başlıkları ise isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, Farşça tamlamalar, Fiilimsi grubu, bağlama grubu, edat grubu, zarf grubu, hitap grubu, unvan grubu, tekrar grubu, ünlem grubu, birleşik fiil grubu, birleşik isim grubu, yabancı sözcük içeren Türk roman başlıkları, sıralama bildiren Türk roman başlıkları, rakam içeren Türk roman başlıkları şeklinde alt başlıklara ayrılmıştır. 'Türk Roman Başlıklarının Üslup Açısında Değerlendirilmesi' bölümünde başlıklar, sapmalar biçiminde incelenmiştir.
The effect of frequency on the comprehension of multi-word phrases in Turkish

Sıklığın çok sözcüklü ifadeler üzerindeki etkisi nispeten güncel bir araştırma alanıdır. Sıklık ve çoklu sözcük grupları arasındaki ilişki ve çoklu sözcük grupları sıklık etkilerinin varlığı, insan sözcük dağarcığının doğası üzerine devam eden tartışmalara ışık tutabilir. Kelimeler ve Kurallar yaklaşımı, insan zihninde kelime ve kuralların ayrı depolandığını savunurken Belirimci modeller maruz kalma sıklığının dilin temsilini şekillendirdiğini ve kelime ve kurallar arasında net bir ayrım yapılamayacağını öne sürer. Bu çalışmada, çoklu sözcük grubu sıklık etkileri, bir dizi 2 ve 3 sözcüklü ifadenin tepki süreleri ölçülerek incelenmiştir. Deney 1'de, aynı sıfatı paylaşan 15 çift Sıfat + Ad çiftini analiz ettik. Hem Deney 1'de elde edilen sonuçların bu isimlerin sıklığı ile ilgili olmadığını göstermek hem de çoklu kelime grubu sıklığı ve kelime sıklığı arasındaki ilişkiyi incelemek için Deney 2'de, Deney 1'deki isimlerin tepki sürelerini test ettik. Son olarak Deney 3'te üç farklı ifade türünü test ettik. Bu testlerin sonuçları çoklu kelime grubu etkilerinin, kelime grubu etkilerinden bağımsız olarak var olduğunu gösterdi. Bu araştırmanın sonuçları çoklu kelime grubu sıklığı etkilerinin varlığını gösteren kanıtlar sunuyor. Dahası elde edilen veri Belirimci modelleri destekliyor ve çoklu kelime grubu sıklığı etkisinin dil algısında bir işlemlenme avantajı sağladığını gösteriyor.
Bir 19. yy. (H. 1257) metni olan Ma-Hazar'ın dil incelemesi: İmla, ses bilgisi ve şekil bilgisi özellikleri incelemesi-metin

Bu çalışmamız Manisa İl Halk Kütüphanesi Yazma Eserler bölümünde MHK 5332 numarada kayıtlı olan Ebubekir Nusret'in 18. yüzyılda telif ettiği Ma-hazar adlı eseri üzerinedir. İncelediğimiz nüsha 19. yüzyılda Abdülkadir el-Besim tarafından istin-sah edilmiş olan yazmadır. Ma-hazar hazır olan her ne varsa? anlamına gelir. Eserde yer alan konular; tıp bilimleri, farmakoloji, hastalıkların tedavisi, ilaç tarifleri ve ilaçların kullanma usulleri-dir. Müellif, eserinde tavsiye ve tedavilerinden yararlanan hasta vakalarından örneklere de yer vermiştir. Eserde hastalıklar için tarif edilen ilaçların - terkip, macun ve sular - dışında nüsha tarifleri de vardır. Bu nüshaların bir bölümünde vefkler bulunur. Vefklerde ayet ve ayet bölümleri, Arap harfleri ve rakamlar yer alır. Eserin dili, tıp terimleri ve bazı Arapça ve Farsça kelimeler dışında sade ve anlaşı-lır. Bu çalışmada Ma-hazar'ın çeviri yazısı yapılmış, eserin imla özellikleri, şekil bil-gisi ve ses bilgisiyle ilgili özellikleri incelenmiştir. Çalışmamızın asıl amacı 19. yüzyıl Osmanlı Türkçesinin özelliklerini görmek ve göstermek, 18. yy.'da tıp - tedavi alanında yazılmış metni tanıtmak olmuştur.
Bürün, bilgi yapısı ve sözcük dizilişi etkileşimi: Türkçe-Sırpça örneği

Bu tez, bilgi yapısı bağlamlarının ve değişik sözcük dizilişlerinin, Türkçe ve Sırpçada bürünü nasıl etkilediğini incelemektedir. Çalışma, aşağıdaki sorulara yanıt bulmayı amaçlamaktadır: Dar-yeni odağın belirlenmesine hangi akustik araçlar katılmaktadır? Değişik sözcük dizilişleri odağın bürünsel gerçekleşimini etkilemekte midir? Odak-öncesi ve odak-sonrası verilmiş bilgi gibi bilgi yapısı birimlerinin tonsal özellikleri nelerdir ve tümcedeki konumuna göre odağın tonsal özellikleri değişmekte midir? Bu sorulara yanıt vermek üzere iki deneysel çalışma yapılmıştır. Bulgulara göre her iki dilde odaklanan öğe üzerindeki süre ve yoğunluk değerleri sistematik olarak artmaktadır. Ancak, iki dilde perdenin, odağın belirlenmesinde farklı özellikleri taşımaktadır: Sırpçada perde, odaklanan öğe üzerinde yükselmekteyken Türkçede perde yükselişi, odak-önü konumundaki öğe üzerinde gerçekleşmekte ve bu öğede bürünsel sınır oluşmaktadır. Bu sonuç, Sırpçadan farklı olarak Türkçede bürünsel öbekleşmenin, odağın belirlenmesinde önemli rol oynadığını göstermektedir. Bulgular, değişik sözcük dizilişlerinin, odaklanan öğenin F0 değerlerini iki dilde genellikle etkilemediğini göstermektedir. Ancak, sözcük dizilişlerinin, Türkçedeki perde hizalama ile ilgili bulguları etkilediğini görülmüştür: odağın eyleme bitişik olmadığı sözcük dizilişlerinde perde hizalama geç gerçekleşmektedir. Bu durumun, deneklerin eyleme bitişik olmayan odağı karşıtsal olarak algıladıklarından kaynaklandığı varsayılmıştır. Türkçede tümce düzeyinde tümce tonları, sözcüksel vurgudan daha baskın olmakta ve bulunduğu konumlara bağlı olarak odağın tonsal özellikleri de değişmektedir. Öte yandan, Sırpçada sözcüksel vurgu, odağın tümce içindeki yerine bakmaksızın tonsal özellikleri her zaman korumakta ve tümce tonları ile birlikte karmaşık tonsal yapıyı oluşturmaktadır. İki dilin bu farklı tonsal özelliği, Türkçenin ezgisel, Sırpçanın perde vurgulu dil grubuna ait olduklarını göstermektedir.
Azerbaycan Türkçesinde cümle üstü birlikler

İAzerbaycan Türkçesinde Cümle Üstü Birlikler? başlıklı bu çalışma Azerbaycan edebi dilinde cümle üstü birliklerin gramer özelliklerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için modern Azerbaycan edebiyatının büyük yazarları İsmayıl Şıhlı, Ekrem Eylisli ve Anar'ın hikayeleri malzeme olarak seçilmiştir. Bu seçimde adı geçen yazarların eserlerinin çok okunması, tanınması ve bilim çevreleri tarafından günümüz Azerbaycan edebi dilinin özelliklerini bütünüyle yansıttığına genel bir kanaat getirilmiş olması da etkili olmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında cümle üstü birliklerin dil özelliklerinden yola çıkılarak onların sınırları çizilmiştir. İkinci aşamada adı geçen yazarların yakın konularda yazılmış birer hikayesi esas alınarak bu hikayelerdeki cümle üstü birlikler tasnif edilmiştir. Üçüncü ve son aşamada cümle üstü birliklerin oluşumunu sağlayan anlam ve gramer araçları ayrıntılı olarak incelenerek ortaya konan sonuçlar metinlerde geçen örneklerle desteklenmiştir.
Bilimsel makale özetlerinde üstsöylem belirleyicilerinin incelenmesi

Makale özetlerinin temel amacı okurları makaleyi okumaya ikna etmektir ve yazarlar bu amacı gerçekleştirmek için özetlerinde bazı stratejiler kullanmaktadırlar. Bu stratejiler önermesel bilgiye herhangi bir ekleme yapmadan metinsel kaynaklarla okurlara rehberlik etmek, metnin bölümlerini göstermek, metin içi tutarlılığı sağlamak, bilgiyi ayrıntılandırmak; kişilerarası kaynaklarla yazarın önerme içeriğine bakış açısını yansıtmak, kendini metin içinde açıkça kodlamak, okurlarını söylem katılımcısı olarak metne dahil etmek gibi amaçlarla gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmanın amacı fen ve sosyal bilimlerdeki makale özetlerinde kullanılan üstsöylem belirleyicilerini incelemektir. Fen bilimlerinden biyoloji, fizik, kimya, matematik; sosyal bilimlerden dilbilim, felsefe, psikoloji ve tarih makale özetleri çalışmanın veri tabanını oluşturmaktadır. Çalışmada fen ve sosyal alanlardan toplam 289 makale özeti elde edilmiştir. Elde edilen veriler, Hyland (2005)'ın üstsöylem modeline göre incelenmiştir. Yapılan incelemede sosyal bilimlerdeki makale özetlerinin fen bilimlerine göre daha yoğun ve çeşitli üstsöylem belirleyicisi kullandığı, fen bilimlerindeki makale özetlerinin bilgi odaklı etkileşimli üstsöylemi sosyal bilimlere daha fazla kullandığı, sosyal bilimlerin alıcı odaklı etkileşimli üstsöylem belirleyicilerini fen bilimlerine göre daha fazla kullandığı, fen ve sosyal bilimlerde üstsöylem belirleyicilerinin kullanımında bir takım uzlaşımların yanı sıra farklılıkların da görüldüğü belirlenmiştir.
Oğuz, Kıpçak ve Karluk Türkçelerinde fiil çatısı

Bu tez çalışmasında Çağdaş Türk lehçelerinden Azerbaycan, Türkiye, Başkurt, Tatar, Özbek ve Uygur Türkçelerindeki fiil çatıları incelenmiştir. Yapmış olduğumuz bu çalışma Giriş ve Sonuç bölümleri ile birlikte üç bölümden ibarettir. I. Bölümde Türk Lehçelerinde Fiil Çatıları, II. Bölümde Fiil Teşkilinde Kullanılan Morfemlerin Çatı Kategorisindeki Görevleri, III. Bölümde Türk Lehçelerinde Fiil Kullanımında Ortaya Çıkan Çatı ve Anlam Farklılaşmaları hakkında bilgiler sunulmuştur. Fiil çatılarının çeşitli tasnifleri olsa da her altı Türk dilinde beş çatı ortak olduğu için tasnifimizi beş fiil çatısına göre yaptık: etken, edilgen, dönüşlü, işteş, ettirgen. Çalışmada bahsedilen altı Türk dilindeki fiil çatısının çok sayıdaki ortak yanlarını göstermek ve tarihi şeklini koruyarak günümüzde dilde kullanımını devam ettiren az sayıdaki farklılıkları belirtmek amaçlanmıştır. Araştırmada Oğuz Türkçesi için Azerbaycan ve Türkiye'de, Kıpçak Türkçesi için Rusya sınırları içinde bulunan Başkurdistan ve Tataristan'da, Karluk Türkçesi için Özbekistan ve Çin sınırları içinde bulunan Doğu Türkistan'da konu ile ilgili çalışmalar derlenmiş ve mevzuya ilişkin çeşitli görüşler ve problemler aktarılmıştır.
Yahya Kemal Beyatlı'nın mensur eserlerinde birleşik fiiller

Bu çalışma Yahya Kemal BEYATLI'nın sekiz nesir kitabında yer alan birleşik fiillerin ortaya çıkarılması amacıyla hazırlanmıştır. Giriş bölümünde, Türk edebiyatının üç büyük şairinden biri olan Yahya Kemal'in hayatı, edebi kişiliği ve sanatı, eserleri ile eserlerinin içeriği hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın inceleme bölümünde ise Türk gramerinin üzerinde en çok tartışılan konulardan biri olan 'Birleşik Fiiller' üzerinde dilbilimcilerin çeşitligörüşlerine yer verilmiş, eserlerde yer alan birleşik fiiller 'İsim ve Yardımcı FiillerleKurulan Birleşik Fiiller, Tasviri Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller ve AnlamcaKalıplaşmış-Deyimleşmiş Birleşik Fiiller' olarak üç başlık altında tasnif edilmiştir. İnceleme bölümünde tasnif edilen birleşik fiillerin hangi eserlerde ve hangi sıklıkta kullanıldığı tablolar halinde gösterilmiştir. Çalışmamızın sonuç bölümünde ortaya çıkan veriler değerlendirilmiş ve bir kısım sonuçlara ulaşılmıştır. Kaynaklar bölümünde çalışma sırasında kullanılan kaynaklar yer almaktadır.