Çatışmacı toplum paradigması: Teorik ve meta-teorik düzeylerin ilişkisi

Bir waster tezi olarak hazırlanan hu çalışmanın temel sorunsalı, sosyolojide 'meta-teorik' ve 'teorik' düzeylerin ilişkilendirilmesidir. Bu amaçla, ilk olarak meta-teorik düzey ele alınmıştır. Bu düzeyde paradigma kavramı genel çerçeve olarak belirlenmiş ve kavramın Thomas S. Kuhn'un çalışmasındaki özgün kullanımı ve sosyolojideki türevsel kullanımları çözümlenmiştir, Kuhn'un kullanımında sosyolojik paradigma kavramlaştırması için yararlı görülen yönler belirlendikten sonra, kavramın belli başlı sosyolojik kullanımlarının çözümlenmesine geçilmiştir. Paradigmanın sosyolojideki 'örtük' ve 'açık' kullanımları ayırdedilmiştir. Açık paradigma kavramlaştırmalarından Eisenstadt, Turner ve özellikle Ritzer'in çalışmaları üzerinde durulmuştur, havramın özgün ve sosyolojik kullanımlarındaki elverişli yönler temelinde, sosyolojide 'ikili paradigma kavramlaştırması'na girişilmiştir: (1) Uyumcu toplum paradigması ve (2) çatışmacı toplum paradigması. Bir paradigmanın içerdiği kuramsal düzeylerin sıralanması yoluyla, çalışmanın 'teorik, r düzeyinde kullanılacak olan ölçütler saptanmıştır. ikili paradigma Kavramlaştırmasında ayırdedilen paradigmalardan biri olan uyumcu paradigmanın çözümlenmesi bir yana bırakılmıştır, çatışmacı paradigma ise sosyolojik paradigma kavramlaştırmasının uygulama ve sınama alanı olarak belirlenmiştir. kavramlaştırmanın gereklerine uygun olarak çözümlenmesi tasarlanan çatışmacı paradigmada üç kuram ayırdedilmiştir: işlevselcı çatışma kuramı, (2) seçkinci yatışma kuramı ve (3) dönüşümcü çatışma kuramı. Çalışmanın ikinci bölümünde bu kuramların belli temsilcilerinin çalışmaları temelinde incelenmesine girişilmiştir, işlevsele çatışma kuramının kapsamında Coser'ın ve Dahrendorf' un kuramlaştırmaları ele alınmıştır, curamın sosyolojik Kökeninde Simmel, weber ve bir ölçüde Marx'ın çalışmalarının bulunduğu vurgulanarak, çatışmacı paradigma içindeki güçlü ve zayıf noktaları formüle edilmeye çalışılmıştır, ışlevselci çatışma kuramının genel bir toplum kuramı olmaktan çok çatışma öğesini açiklamaya yönelik kısmi bir kuram olduğu vurgulanmış ve ayırdedilen iki paradigma arasında bir Köprü görevi gördüğü belirtilmiştir, Kuramın bu seçmeci niteliğinin onu çatışmacı paradigmada marjinal bir konuma yerleştirdiği ileri sürülmüştür. Seçkinci çatışma kuramı ise, Mills'ın Kuramlaştırması örneği ile ele alınmış ve kuramın Kökeninde Pareto, nosea, Aron gibi düşünürlerin çalışmalarının bulunduğu belirtilmiştir. Toplumsal gerçeklik düzeyleri açısından daha kapsamlı bir toplum Kuramı niteliğinde görülen kuramın, ilgili olduğu paradigma içinde daha merkezi bir Konumda olduğu kabul edilmişdir. sosyolojik kökeninin ve içerdiği önermelerin, Kuramın daha eleştirel olmasını sağladığı öne sürülmüştür. yatışmacı paradigmanın en merkezi ve genel kuramı olarak belirtilen dönüşümcü Kuram, Marx, Engels ve izleyicilerinin kuramlaştırması ve Frankfurt Okulu Eleştirel Kuram, temelinde çözümlenmiş. Bu kuramın, toplumsal gerçekliğinhemen hemen her düzeyini yatışma olgusuyla açıkladığı teşhis edilerek, genel bir toplum Kuramı olma özelliğinin, onu gerçekliğin kimi düzeylerini ihmal etmeye sürüklediği ve bunun bir sonucu olarak belli bir düzeyin ötekileri üzerindeki egemenliğini kabul etmeye zorladığı da vurgulanmıştır. Bütün bu eksikliklerine karşın, kuram, en güçlü ve kapsamlı çatışmacı kuram olarak teşhis edilmiştir. Üç kuramın en güçlü oldukları yönler ise şöyle belirlenir: (1/ İşlevselci çatışma Kuramı, toplumsal çatışmanın her zaman ve yerde olduğunu belirtmekle, sosyolojik açıdan anlamlı bir önerme sunar. (2) Seçkinci yatışma Kuramı, politik çatışmanın toplumsal yapıları belirlemede etkin olduğunu vurgulayarak, makro-öznel düzeyin önemini dile getirir. (3) Dönüşümcü kuramın en güçlü yönü ise, makronesnel düzeyin önemini vurgulanmasındadır. Mikro ve makro-öznel düzeylerin yeterince ele alınmaması, genel bir toplum Kuramının kaçınılmaz sonucu olarak, belirir. Çalışmanın değerlendirme bölümüne 'meta-teorik' ve 'teorik' düzeylerin karşılaştırılmasına çalışılmıştır. Paradigma kavramının gerekleri ile çatışmacı paradigmanın bulunduğu düzeyin ilişkilendirilmesinin, kavramlaştırmanın yeterli bir sınanması sağlayamayacağı, aynı ilişkilendirmenin uyumcu paradigma ile de yapılması gerektiği belirtilmiştir. Böylelikle, hem iki paradigmanın birbiriyle ve hem de her birinin paradigma kavramlaştırmasıyla ilişkilendirilebileceği vurgulanmıştır.