turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Popper and Hayek on the principle of unintended consequences

Devletin piyasaya müdahalesine taraf veya karşı olma tartışmasında İnsanDavranışlarının Amaçlanmayan Sonuçları İlkesi önemli bir rol oynar. Hayek gibi tutucu liberaller İDAS ilkesini devlet müdahalesinin amaçlanmamış, zararlı ve denetim altına alınamaz etkilerine karşı çıkmak için kullanmıştır. Öte yandan, piyasayı da amaçlanmamış ama olumlu sonuçlar doğuran ve kendiliğinden işleyen mekanizmalara sahip olduğu için savunmuştur. Hayek'e göre piyasa söz vermez ama umut verir. Hayek'in aksine Popper, İDAS ilkesini hem devlet hem de piyasadaki eylemlerinamaçlanmamış zararlı sonuçlarını vurgulamak için kullanmış ama demokratik devlet müdahalesini savunmuştur. Bu zararlı sonuçlar devlete, toplumun sorunlarını çözmek amacıyla müdahale için haklı ve ahlaki bir neden sunar. İDAS ilkesinin önemi yastatükoyu sürdürme ya da toplumsal sorunları çözme konusunda ideolojik bir işlevgörmesindendir. Hayek'in yaklaşımı statükocu ve bahane bulmaya dönük, Popper'ınki ise daha akılcı ve sorun çözümeye yöneliktir. İnsan davranışlarının amaçlanmayan zararlı sonuçları her zaman olasıdır ama bu piyasayıkendi haline bırakmak için geçerli bir neden değildir. Zaten müdahale istenemeyenlerinamacı da, İDAS yoluyla ideolojik bahaneler üreterek amaçlanmadan da olsa topluma verdikleri zararların sorumluluğunu üstlenmekten kaçınmaktır. Bilimsel bir yaklaşımideolojik bahane değil akılcı çözüm üretir. Dolayısıyla, akılcı çözümler için de Hayek'inkaçınıp, Popper'ın benimsediği demokratik devlet müdahalesi toplumsal sorunlarinçözümünde ve piyasanın verdiği zararlar ile mücadelede benimsenmesi gereken yoldur.
Theodor W. Adorno'da kültürün metalaşması

Bu çalışmada, kültür bağlamında Adorno'nun metalaşma sorununa yaklaşımı tarihsel arka planı da dikkate alınarak sorunsallaştırılmaktadır. Bu çerçevede çalışmanın Birinci Bölüm'ünde kültür kavramının uygarlığa uzanan süreçte kazanmış olduğu farklı anlamlara ve konuyu sorunsallaştıran teorik zeminden hareketle metalaşma sorununun tarihsel arka planını oluşturan Marx, Simmel, Weber, Lukacs ve Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü'nün görüşlerine yer verildi. Çalışmanın İkinci Bölüm'ünde, Adorno'nun kültürün metalaşmasını hazırlayan süreçler olarak değerlendirdiği Aydınlanma, araçsal akıl, pozitivizm, geleneksel felsefe, Hıristiyanlık, burjuvazi, kentleşme, geç kapitalizm ve Faşizm'in konuya olan etkileri ele alındı. Çalışmanın Üçüncü Bölüm'ünde, Adorno'nun metalaşan kültürel unsurlar olarak ele aldığı kültürün endüstrinin ürünü haline gelmesi noktasında, emeği, bedeni, yaşadığı ortam ve ilişkileri bağlamında insanın; hem üretim hem tüketim bağlamında sanatın; düşüncenin gerçeklikten koparılarak jargonlaştırılması bağlamında dilin; satılabilir bir mülk haline getirilmesi bağlamında bilginin; boş zaman etkinliği olarak sadeleştirilmesi bağlamında dinin ve bir işletme problemi haline getirilmesi bağlamında ölümün metalaşan yapıları ele alındı. Çalışmanın Dördünce Bölüm'ünde, Adorno'nun metalaşmayı aşma imkanı olarak sunduğu kültür eleştirisi, Eleştirel Teori, Negatif Diyalektik, birey olma, sanat ve felsefenin metalaşmayı aşma sürecinde oynayacağı roller üzerinde duruldu. Sonuç Bölüm'ünde ise Adorno'nun metalaşma sorununa yaklaşımı ve metalaşmayı aşmanın imkanı olarak ileri sürmüş olduğu düşünceleri kendisine yöneltilen eleştiriler bağlamında değerlendirildi.
Josiah Royce'un metafiziği

Bu çalışmada Josiah Royce'un düşüncesindeki temel kavram ve problemleri ele almaya ve onun özellikle Mutlak İdealizm, Sadakat Ahlakı ve Yorum Topluluğu hakkındaki görüşlerini analiz etmeye çalıştık. Josiah Royce Amerikan idealist felsefe geleneğinin en önemli temsilcilerinden biridir. Onun idealist felsefesi Hegel ve Bradley felsefelerinden farklı olarak zamansal ve kişisel faktörler ile yorumlayıcı aktiviteyi içerir. Yani, soyut kavramlardan ziyade ampirik tahlillere dayanır. Royce, mümkün hatalı deneyimlerden hareket ederek, onların gerçek objelerine doğru ve yeterli bir şekilde uygun düşen bütün düşünceler için, bir Mutlak Bilen'in var olduğu sonucuna ulaşır. Bu sonuç Royce'un realizm, mistisizm ve eleştirel rasyonalizmin karşısına yerleştirdiği 'varlığın dördüncü kavranışı' görüşü ile temsil edilir. Josiah Royce'un ahlak anlayışı bireysel bir yaşamın anlamlı olabilmesi için gereken şartların analizi üzerinde yoğunlaşır ve 'sadakat' olarak adlandırdığı şeyi konu alır. Royce'un Sadakat Felsefesi'nde ahlaki sorumluluk ben bilincini ve özgür seçimleri gerektirir. 'Sadakat', bir kişinin bir amaca istekli, eylemsel ve eksiksiz bir şekilde adanmasıdır. Ahlaki yaşam bir kişinin gösterdiği sadakat açısından değerlendirilebilir. Ancak herhangi bir amaca sadakat ahlaklılığın temel prensiplerini tanımlamak için yeterli değildir. Bir amaç birçok insani yaşamı tek bir yaşamda birleştirebilmelidir. İnsani yaşamlar böyle bir yaşamın ya da topluluğun üyesi olmadıkça hiçbir anlam ifade etmez. Royce'un Yorum Topluluğu olarak isimlendirdiği gerçek topluluk yorumlama sayesinde ortak bir yaşam kurabilen ve bunu da geleceğe taşıyabilen üyelerden oluşur. Dini doğru anlama konusuna dikkat çeken Royce, insanın kurtuluşunu tüm yaşamı boyunca hissetmesi gereken sadakat duygusu ve 'evrensel topluluğa' duyulacak olan aidiyet duygusunda bulur.
Söyleşimcilik, metinlerarasılık: Bakhtın, Kristeva, Barthes

20. yüzyılın basında meydana gelen bir degisimle, dil tüm düsünsel etkinliklerinmerkezi durumuna gelmistir. Bu degisimin sonucunda ortaya çıkan yapısallcılık, dilikendi inceleme nesnesi olarak ele almıstır. Yapısalcılıgın ortaya attıgı kimi düsüncelerbazı düsünürlerce sorgulanır olmustur. Bu sorgulamayla saltık bir hakikatin olmadıgı ve anlamın sürekli saçıldıgı yönündeki postyapısallcı düsünme biçimi, yapısallcılıgın yerini almaya baslamıstır. Bu düsünceler baglamında, bu çalısmanın amacı, Bakhtin'insöylesimcilik anlayısında, postyapısallcılıgın metin, dil, okur, im ve yazar anlayıslarınakarsı alternatif bir yaklasımın varolduğunu göstermektir. Bu nedenle çalısmanın ilk bölümünde yirminci yüzyıl düsüncesini derinden etkileyenFerdinand de Saussure'ün dil anlayısına ve bu anlayısın Rusya'daki yankısı olan Rusbiçimciligine deginilecektir. Bu noktada gösterilmek istenen, her iki yaklasımın da dili ve metni nasıl bilimsel bir inceleme nesnesi haline getirdikleridir. Çalısmanın ikinci bölümünde ise Bakhtin'in sözce kuramına ve bununla baglantılı olarak da söylesimcilik düsüncesine deginilecektir. Bakhtin dili ve metni belirli bir etkilesimin ürünü olarak ele alır. Bakhtin yapısallcılıktan ve postyapısallcılıktan farklı olarak dili essüremli degil ama artsüremli bir yöntemle ele almıstır. Aynı zamandaBakhtin sürekli dilin ve metnin toplumsallıgını da vurgulamıstır. Bu nedenle Bakhtin'inyapmak istediginin, insan yapıntısı olan her seyi anlamamızı saglayan yeni bir yöntemkurmak olduğunu söyleyebiliriz. Üçüncü bölümde de Bakhtin'in söylesimcilikkavramından yola çıkarak Kristeva'nın ürettigi metinlerarasılık kavramına ve bu kavramın etkilerine deginilecektir. Bu bakımdan Barthes'ın düsünceleri, bu kavramagetirdigi açılımlar yönünden önemlidirSonuç bölümünde yapısallcı ve postyapısallcı yaklasımlar degerlendirilecek ve bu yaklasımlar baglamında metinlerarasılık kavramıyla söylesimcilik kavramıkarsılastırılacaktır. Bu anlamda Kristeva'nın söylesimcilik kavramının özündenuzaklasarak ortaya koydugu metinlerarasılık kavramının sonuçları tartısılacaktır. Öyle ki Bakhtin'in söylesimciliginin postyapısallcı birçok düsünceye karsı bir yanıt olarakokunabilecegi gösterilmeye çalısılacaktır.
Human as a tragic hero: The uncanniness of being

Bu tezin yazılmasındaki temel amaç, Almanca edebiyatın önemli isimlerinden İsviçreli yazar Max Frisch'in 1957 yılına ait ünlü eseri Homo Faber'i, Sigmund Freud'un 1919'da kaleme aldığı Das Unheimliche makalesinin bel kemiği olan 'Unheimlichkeit' kavramı çerçevesinde ele alarak eseri, modern insanın trajedisi olarak incelemektir. Homo Faber, yazıldığı İkinci Dünya Savaşı sonrası, bilimsel ilerleme ve teknolojinin tek geçer akçe olduğu dönem itibariyle, bireyin kimliğini oluşturma süreci, toplum tarafından kendine biçilen rol ve doğa/kendi doğası ile yaşadığı çatışma ve nihayetinde vuku bulan yabancılaşma sürecini etkin ve eleştirel bir anlatımla ortaya koymaktadır. Bu çalışmada yöntem olarak edebi metin olay örgüsü, karakter analizleri ve roman kahramanının dönüşüm süreci bağlamında incelenmiş ve 'tekinsizlik' kavramı üzerinden, modern insanın teknolojiye boyun eğerek kendi doğasına nasıl yabancılaştığı, benliğini nasıl ötekileştirdiği ve sonunda yaşadığı kaçınılmaz trajedi ele alınmıştır.
Pluralism in science

Bu çalışma, çağdaş bilimlerdeki, özellikle biyolojideki, elimine edilemeyen çoğulculuk durumunu inceler. Bilimde çoğulculuk bilgi kaybını, verimsiz tartışmaları ve açıklayıcı esneksizliği önlemek için desteklenirken, çoğulluk bazı bölgelerde bilginin ayrık olduğuna işaret eder. Epistemolojik bir duruş olan çoğulcu duruş yaklaşımı ılımlı çoğulculuğun bir çeşit sofistike tekçiliğe indirgenebileceğini ileri sürer. Oysa ki, çoğulcu duruş, tekçilerin günümüz biliminin tamamlanmamış olduğu iddiasıyla bilimsel alana bir çeşit epistemolojik düzensizlik getirdiği iddiasına açıktır. Bu nedenle, ılımlı bir çoğulculuk formunun benimsenmesi daha iyi bir bilimsel uygulama için daha faydalı olur mu? Ilımlı bir çoğulculuk formu olan bütünleyici çoğulculuk, daha iyi bir bilimsel yürütme için teorik birleşmeyi aramadan açıklama düzeyinde çözümü savunarak çoğulcu duruş kadar pragmatik olabilir.
David Luban'ın ahlaki aktivizm yaklaşımı kapsamında avukat ve müvekkil arasındaki sır tutma ilkesinin değerlendirilmesi

Meslek etiği disiplini kimi yazarlarca mesleki sorumluluk veya mesleki davranış kuralları kapsamında değerlendirilmekte ve sadece yazılı kurallara indirgenmek anlamında hukuk merkezli bir yaklaşım sergilenmektedirler. Ancak kimi yazarlar meslek etiğinin genel etik teorilerinden ayrı ele alınamayacağını savunan ahlak merkezli bir yaklaşım ortaya koymaktadırlar. Meslek etiğine bu farklı yaklaşımlar, avukat ve müvekkil arasındaki ilişkinin türüne bakış açısıyla da ilgilidir. Toplumsal bir ilişki görünümünde olsa da avukat ve müvekkil arasında değer sorunlarının gündeme geldiği etik bir ilişki vardır. Meslek etiğine ahlak merkezli yaklaşımlardan biri olan David Luban'ın ahlaki aktivizm görüşü de avukat ve müvekkil arasındaki ilişkinin etik ilişki olduğuna dair bir takım dayanaklara sahiptir. Avukatlık pratiğinin asıl amacının adaleti sağlamak ve en önemlisi müvekkilinin insan onurunu korumak olduğunu söyleyen Luban'a göre avukat, müvekkiliyle ahlaki bir diyaloga girmekten kaçınmamalıdır. Özellikle etik sorunlarla karşı karşıya gelindiğinde avukat, müvekkilini adalete uygun davranmaya ikna etmelidir. Ahlaki aktivistlerin, etik sorunların sıkça yaşanabileceği bir meslek kuralı olan sır tutma ilkesine yaklaşımı da bu çerçevededir. Ahlaki aktivist yaklaşımın asıl amacı insan onurunu korumak ve adaleti sağlamaktır. Dolayısıyla sır tutma ilkesinin uygulamada yarattığı etik problemleri çözümlerken bu kuralın asıl konuluş amacı olan insan onuru ve adalet değerleri doğrultusunda somut olaya göre söz konusu kuralı ihlal mümkün olabilmektedir.
Descartes'ın epistemolojisinin metafizik temelleri

Bu çalışmada, Descartes'ın kesin ve güvenilir bilgiye ulaşmak için izlediği yol ve bu yolda Tanrı'ya vermiş olduğu yer söz konusu edilecektir. Böylece Descartes'ın epistemolojisinden hareketle ontolojisini nasıl kurduğuna değineceğiz. Descartes'a göre kesin ve güvenilir bir bilgi vardır. Descartes, bu kesin bilgiye ulaşmak için kuşkuculuğu ön plana almıştır. Dolayısıyla Descartes, epistemolojisini kuşkuluculuktan yola çıkarak oluşturmuştur. Descartes, bu yöntemle doğruluğundan asla şüphe edilemeyecek bir bilgiye ulaşmıştır o da: 'düşünme'ya da 'cogito'dur. Ona göre, biz düşündüğümüz sürece varız. Onun bu düşüncesinin temelinde ruh ve beden ayırımı yatmaktadır. Düşünmeye sezgi ile ulaşan Descartes, Tanrı'nın bilgisine de bu yolla ulaşmaya çalışır. Ona göre, Tanrı, en yetkin varlıktır. Böylece Descartes, Tanrı'yı epistemelojsinin en başına yerleştirmiştir. Ona göre, Tanrı, bilinmedikçe başka hiçbir şey hakkında kesin bir bilgi elde edilemez.
Aristoteles ethikinde mutluluk ve erdem

2002-Sayfa: 123 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Kutsi KAHVECİ Toplumdaki sosyo-kültürel ilişkilerin düzenli bir şekilde işlemesini sağlayan ve felsefenin önemli bir dalı sayılan ahlak felsefesi, bütün antik Yunan'da olduğu gibi, Aristoteles'in de önemli uğraş alanlarından biri olmuştur. Aristoteles'in ahlak felsefesiyle ilgili düşüncelerindeki amacı insanlığa hizmet etmek ve insanları mutlu kılmaktır. Bilmekteyiz ki her insan doğası gereği mutlu olmak istemektedir. İşte bu bağlamda, Aristoteles için de amaç mutlu olmaktır. Mutluluk yaşamın en son gayesidir. Mutlu bir yaşam için iç ve dış sebeplere gerek vardır. Bunlar mutlak iyidirler. İç sebepler; aklı başındalık, bilgelik, ruh etkinliği ve temaşa eylemi iken, dış sebepler; hazza bağlı yaşam, zenginlik, soyluluk, siyasi güç, iyi aile, sağlık, güzellikgibi pek çoktur. Tüm bu iyilerin yanında insanların koşulsuz olarak erdemli olmaları gerekir. Erdem ise ruh etkinliğidir. Dolayısıyla mutluluk salt aklın erdeme uygun etkinliğidir. Aristoteles için erdem, yaşamda mutlu olmak için gereklidir; mutlu olmanın yolu da erdemli olmaktan geçer.
Platon' un metaforları üzerinden varlık ve bilgi anlayışının okuması

Soyut kavramları ve kompleks konularıyla anlatılması ve anlaşılması çoğunlukla güç olan felsefenin anlaşılır kılınması için soyut kavramları somut olanlar ile kompleks yapıları ise daha basit yapılar ile metaforik kanaldan anlaşılır hale getirilmeye çalışılmıştır. Böylelikle metafor felsefenin anlatım tekniği olarak kullanılagelmiştir. Öte yandan metafor, felsefede yalnızca anlatım tarzı olmakla kalmayıp, düşünce derinliğini sağlamak bakımından da felsefenin temel unsurlarından biri olmuştur. Çalışmamızda maksadımız felsefi düşüncenin dili ve dinamiği olarak bilinen metaforun en önemli ve meşhur örneklerini felsefesinde zengin bir şekilde kullanan Sokrates'in öğrencisi Platon'un metaforlarını onun varlık ve bilgi felsefesi zemininde incelemektir. Bu bakımdan çalışmamızda öncelikle mecazi anlatım türleri, sözlü dilin özüne ait olduğu ve sözlü dilin başyapıtları da mitler olduğu için bu meseleye değinme gereği duyarak giriş mahiyetinde mitolojik zihniyet içinde yeşeren felsefeyi ve yine bu zihniyetten gelen metaforik üslubu ele almaya çalıştık. Hemen ardından metafor kavramının tanımına, çeşitli bakımlardan kendi içerisinde incelenmesine, felsefedeki yerine ve Platon'dan önceki filozoflarda metafor kullanımına yer verdik. Nihai noktada ise Platon'un varlık ve bilgi görüşlerini sunarken kullandığı metaforları ve felsefesinde metaforik düzeyde değerlendirdiği mitleri, onun varlık ve bilgi felsefesi çerçevesinde analiz ettik.
Being and individuation according to John Duns Scotus

ÖZ ELKATİP, H. Şule Doktora Tezi, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. F. Pınar CANEVİ 7 Mayıs 1992, 178 sayfa. Aristoteles'in töz teorisi hakkında yirminci yüzyılda girişilen herhangi bir tartışma Aristoteles'in tasım teorisine eleştirel olarak değinmeden yapmıyor. Bizler şanslıyız çünkü mantık dalındaki ilerlemeden faydalanabiliyoruz. Bu gelişmelerden önce filozoflar Aristoteles'in terimler mantığını neredeyse bir mantıksal zorunluluk ile kabul etmek durumundaydılar. Onun için, on dokuzuncu yüzyılın sonundan önce Hume, Leibnitz ve Kant gibi filozoflar bir yandan Aristoteles'in töz teorisine ciddi olarak yüklenirken öte yandan da onun mantık ile ilgili teorilerini öğrenmiş, öğretmiş ve daha iyileştirilmesinde yardımcı olmaya çalışmışlardır. John Duns Scotus, Doctor Subtilis et Marianus, yaklaşık olarak 1265 ile 1308 arasında yaşamıştır ve felsefe tarihinde Aristoteles'in töz teorisini mantıksal teorileri ile birlikte ele alan ilk düşünür olmuştur. John Duns Scotus'un varlık ve tikelleşme ile ilgili görüşlerini değerlendiren bu tez onun metafizik öğretisini yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Scotus'un metafiziği bazı uzmanlar tarafından çok önemsenmemektedir çünkü Scotus'un Aristoteles'in töz teorisini ilgilendiren eleştirisi Aristotelesçi mantık anlayışına karşı yaptığı eleştiriden daha çok göze batmıştır. Uzmanların bu konudaki çalışmalarından çıkan iki sonuç tezimizde savunulmaktadır. Bunların ilki Aristotelesçi bir metafizik için temel değişikliklerin terimler mantığı bütünüyle kabul edildikçe mümkün olamayacağıdır. Eğer Aristoteles'in töz teorisi elden çıkarılır ama aynı zamanda onun mantığı elde tutulursa şöyle ilginç tutumlar ortaya çıkmaktadır: ya Aristoteles'in varlık teorisinde birkaç ufak ve de sonuçta önemsiz değişiklik yapılmaktadır, ya bilgi teorisinden bağımsız olarak metafizik yapılamayacağı iddia edilmektedir, ya da 'Platonculuk' adı ile anılan akıma geri dönüş söz konusu olmaktadır, ve bu üç tutum birbirlerini tamamen dışlamayabilmektedirler. ikinci olarak, günümüzdeki mantık çalışmalarının ışığında, Scotus'un eserlerini Aristotelesçi felsefenin hem mantıksal hem de metafizik eleştirisi olarak anlamak mümkün olmuştur. Böylece tezimiz Scotus'un Aristotelesçi metafiziğin baskısını Aristotelesçi mantığın temellerine yüklenerek aştığını savunmaktadır. Tezimizde değinilen bu iki konudan Scotus için çıkarılacak esas sonuç onun ne kadar ileri görüşlü olduğudur. O şunları birbirinden ayırmıştır: anlaşılabilirlik, tümellik, varlık, tikellik, sayısal birlik, nicel vıubirlik ve 'maddesel' birlik. Scotus ayrıca predicate calculus alanında günümüzde yürütülen çalışmalara kaynak olabilir. Onun felsefi tavrı bireylerin varlıklarının söylenebileceği bir dilin formelleştirilmesini teşvik ediyor. Scotus günümüze ayak uyduran felsefecilerin 'Tikelleşme prensibi nedir? sorusuna getirdikleri yanıtların pek de memnun edici olmadıklarını anımsatıyor. Eğer yanıtları 'işte, şeyler ve kişiler ve diğerleri...' ise, o zaman anlaşılır olmaktan uzaklaşıyoruz.
On the significance of analyticity: A study on the controversy between carnap and quine

Bu tez Carnap ve Quine arasındaki analitik kavramının anlamı ve önemi hakkındaki uzlaşmazlık üzerine bir çalışmadır. İnceleme Carnap'ın sentaktik ve semantik adlı iki dönemiyle aynı sırayı takip etmektedir. Bu iki dönem arasında Carnap'ın analitik kavramının içeriğinin farklı olduğunu savunuyorum. Sentaktik döneminde Carnap sadece ve bütün mantıksal ve matematiksel doğruları kapsayacak şekilde analitik cümleleri belirlemeye yarayacak bir yöntem geliştirmeye çalışmıştır. Bu doğruların nasıl ispatlandığını göstermeyi amaçladığı için Carnap'ın analitik kavramının epistemik değil, metodolojik bir kavram olduğunu savunuyorum. Bu bağlamda Quine'ın 'Uzlaşım Olarak Doğruluk' adlı makalesindeki itirazları inceleyip, karşı çıktığı analitik kavramının epistemik olduğundan hareketle bu itirazlarının Carnap'a yöneltilemeyeceğini savunuyorum. Halihazırda var olan problem ise Carnap'ın analitik/sentetik farkını belirleyebilmek için mantıksal/betimsel ayrımını varsaymasıdır. Bu probleme rağmen bu tezdeki analizler Carnap'ın incelemlerinin bilimsel teorilerin yapısını aydınlattığı görüşünü desteklemektedir. Semantik döneminde ise Carnap analitik kavramına epistemik bir önem yüklemektedir: analitik doğrular dildeki uzlaşımlar üzerinden doğrulanmaktadır. Quine bu kavrayışa iki yönden karşı çıkmaktadır: analitik doğruların belirlenebilmesi için eşanlam karamının açıklanmasına ihtiyaç vardır ve bu kavrayışın epistemik sonuçları yanlıştır. Felsefe tartışmalarında ağırlık verilen konu eşanlam kavramının tanımlanması problemi olmuştur. Buna karşılık, bu tezdeki analizler sonucunda ikinci problemin daha önemli olduğu sonucuna varıyorum.
Farabİ'de hakİkate ulaşma yolu olarak felsefe

Felsefe, hakikatin bilgisini elde etme çabasıdır. Hakikatin bilgisini elde etmeye çabalarken, aynı çabayı sarf etmiş kişilerle düşünsel bir irtibata geçmek zorundayızdır. Filozoflarla diyaloğa girdiğimizde ise şu iki temel sorunla karşılaşırız: Felsefe nedir ve felsefe tarihi kimlerin tarihidir? Farabi de bu iki temel felsefi sorunla yüzleşmiş ve bu sorunlara kendi felsefi perspektifi çerçevesinde cevaplar vermeye çalışmıştır. İkinci öğretmen, felsefesini Aristoteles mantığı üzerine inşa etmiş, felsefi düşüncenin neliği ve tarih içersinde geçirdiği evreler sorununu da İkinci Analitiklerdeki epistemolojik sistem çerçevesinde anlamlandırmıştır. İnsan düşüncesi felsefileşmek için belli aşamalar kat etmek zorundadır. Gerçek felsefe burhani felsefedir. Farabi'ye göre burhani düşünceyi keşfeden kişi Aristoteles'tir. Burhani düşüncenin keşfine kadarki süre içerisinde ise şu aşamalar yaşanmıştır: Toplumsal birliklerin oluşumu, dillerin oluşumu, ameli sanatların keşfi, hitabet ve şiir sanatının oluşumu, sofistik felsefe ve cedeli felsefenin oluşumu. Burhani felsefe kendisinden önceki aşama olan cedeli felsefenin evrimi ile ortaya çıkmıştır. Bundan sonra felsefe öğrencilerine düşen görev, Aristoteles'in keşfettiği bu felsefi düşünce tarzını öğrenmek ve öğretmek olacaktır. Farabi, dinin zamansal olarak felsefeden sonra geldiğini söylemektedir. Dinden sonra ise fıkıh ve kelam gelmektedir. Burhani felsefenin ardından gelen din, ideal devletin kurulması için gereklidir. Fıkıh ve kelam ise ideal devleti yönetecek bir filozof bulunmadığında ortaya çıkar. Farabi'nin bu anlatıları, felsefi düşüncenin oluşumunun genel kanunlarını ihtiva etmektedir. Ancak Farabi bu anlatılarına bir tarih ve coğrafya da çizmiştir.
Mehmet Refik ve yirminci yüzyıl Türkiye'sindeki elektrik çalışmaları

Uygarlığın gelişiminde bilim ve teknolojinin ilişkisi daima önemli rol oynamıştır. Günümüzde bilime dayanmayan bir teknoloji nasıl düşünülemezse, teknolojinin sağladığı büyük olanaklardan yararlanmayan bir bilimden de söz etmek güçtür. Bu yüzden Dünya üzerindeki teknik gelişmeleri dikkatle izlemek, yenilikleri bünyemize adapte etmek veya daha ileri gelişmeler yapmak bugün ülkemizde bilim dünyasının en önemli görevlerinden biridir. Dün de bu görevin bilincinde olup yerine getirmeye çalışanlar vardı. Fakat, son dönem bilim tarihi ile ilgili olarak her ne kadar basılı kaynaklar olsa da bunların ayrıntılı olarak incelenmesi henüz yapılmamıştır. İşte bu araştırma bu noktadan hareketle ele alınmıştır. Elektrik konusundaki çalışmalar ilk olarak Avrupa'da ortaya çıkar. Türkiye'de ise Avrupa'dan gelen akışla oluşmaya başlamıştır. Bu oluşumun Türk bilim adamları tarafından nasıl algılanmış ve değerlendirilmiş olduğunu, hatta varsa katkılarını ortaya çıkarmak, yakın tarihimizde Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların elektrik esas alınarak ortaya çıkarılması açısından da son derece önemlidir. Ayrıca, elektrik gibi esas olarak on yedinci yüzyıldan itibaren basit çalışmalarla başlayan, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında atılım gösterip teknik boyut kazanan bir disiplinin Türkiye'deki boyutlarının tartışılması, günümüzdeki bilimsel çalışmaların değerlendirilmesi açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda yapılmış incelemeleri kapsayan bu tezde, araştırmanın merkezine alınmış olan Mehmet Refik'in çalışmasının değerlendirilmesi yoluyla, Osmanlı İmparatorluğundaki elektrik bilim teknolojisinin doğuşu gösterilmeye çalışılmıştır. Üstelik bu yolla, yeni bir disiplin olan elektriğin terminolojisinin Türkçe'ye geçişini karşılamak üzere oluşturulan terimler ortaya çıkarılmaya ve bu alandaki terminolojinin nasıl şekillendiği belirlenmeye çalışılmıştır. Mehmet Refik'in ' Fenn-i Elektrik ve Tatbikat-i Sınaiyyesi ' adlı eserinin elektrik teknolojisi ile ilgili bölümlerinin günümüz Türkçe'sine aktarımının yapılması yanında, Klasik dönem, Ortaçağ, Yeniçağ ve özellikle on yedinci, on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllar boyunca elektrik üzerine yapılan çalışmalar ve bu konuda çalışma yapmış önemli bilim adamlarının çalışmalarının incelemesi yapılmıştır. Buna ilave olarak Mehmet Refik'in çalışmaları ile Avrupa'daki benzer çalışmalar karşılaştırmalı olarak incelenmeye çalışılmıştır. 244