Ceza Muhakemesi Hukukunda halka açıklık ilkesi

Halka açıklık ilkesi, kovuşturma aşamasında ve duruşma salonlarında şeffaf olunmasını gerektirmektedir. Ayrıca ilke, yargılama sonunda verilecek hüküm hakkında şüpheye düşülmemesi amacını gütmekte olduğundan adil yargılanma hakkı ile sıkı bir ilişki içerisindedir. Adil yargılanma hakkı, yargılama tarafları arasında fiili ve hukuki fark gözetmeksizin taraflara karşı eşit mesafede ve çelişmeli olarak yapılan dürüst yargılanmayı ifade eder. Halka açıklık ilkesi ise; yargılama işlemleri sırasında herkesin bulunabilmesi ya da mahkeme tarafından verilen kararların herkesin gözü önünde verilmesidir. Halka açıklık ilkesi tanımından da anlaşıldığı üzere yargılamanın ve yargılama sonucunda verilecek kararın dürüst ve adil olması konusunda halkın denetimini sağladığı için, adil yargılanma hakkının zorunlu bir unsurudur. Ayrıca, adil yargılanma hakkı gibi halka açıklık ilkesi de hukuk devleti ilkesinin en önemli yansımalarından biridir. Çünkü; Anayasa Mahkemesi'nin 1986 tarihli kararında da tanımlandığı üzere hukuk devleti; insan haklarına saygılı, anayasaya aykırılıktan kaçınan, hukukun üstünlüğünü tüm organlarında hakim kılıp, anayasa ve hukukun üstünlüğü ile kendisini sınırlamış, yargı denetimine açık, yasaların üzerinde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkelerinin ve anayasanın bulunmasını zorunlu kılan devlettir. Sonuç olarak adil yargılanma hakkı gibi halka açıklık ilkesi de, hukuk devleti ilkesinin bir aracı olarak devleti hukuk ilkeleri ile sınırlar ve yargı denetimini sağlar. Adil yargılanma hakkı ile ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin geliştirdiği içtihatlara uyumlu olacak şekilde mevzuatta çeşitli düzenlemeler yapma ihtiyacı duymuştur. Halka açıklık ilkesi, Avrupa insan Hakları Sözleşmesi'nde adil yargılanma hakkı içerisinde ifade edildiğinden ilke, iç hukuk mevzuatımızda yapılan bu düzenlemeler dolaylı olarak halka açıklık ilkesine de ilişkindir. Anayasa'da ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda halka açıklık ilkesine ilişkin yer alan düzenlemeler de bu ihtiyacın sonucunda ortaya çıkmıştır. Çalışmamızın merkezinde halka açıklık ilkesinin duruşma sırasında uygulanması, kapalılık kararının açık duruşmada verilmesi gerektiği ve kapalılık kararının kapalı duruşmada verilebileceği haller yer almaktadır. Suça sürüklenen çocuklara ilişkin yargılamalar ise; halka açıklık ilkesinin en önemli istisnalarından birini oluşturmaktadır. Suça sürüklenen çocuk, fizik ve ruh yapısı gereği yetişkinlerden farklı davranılması gereken bir kişi olduğuna göre, yalnızca çocuğa uygulanabilir yasa ve usullerin gerekliliği söz konusudur. Bu sebeple Çocuk Ceza Hukuku, suça sürüklenen çocuk kavramı ve suça sürüklenen çocukların cezai sorumluluğunu belirlemek de halka açıklık ilkesinin bu kişilere karşı uygulanışını açıklamak için gereklidir. Bu sebeple ceza hukukunda yaş küçüklüğü bakımından kabul edilen 0 -12, 13 -15, 16-18 yaş dönemlerine göre halka açıklık ilkesinin uygulanışı da farklılık göstermektedir. Halka açıklık ilkesinin bir diğer istisnası da ses ve görüntü alıcı aletlerin yasaklanmasıdır. Kapalı duruşma içeriğinin yayımı yasağı, kapalı duruşma içeriğinin hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamayacağı anlamına gelmektedir. Belirli durumların varlığı halinde açık duruşma içeriğinin yayımının yasaklanması da yine bu kapsamda ifade edilen bir başka durumdur. Son olarak, yasak kapsamına giren ses ve görüntü alıcı aletlerin neler olduğu ve fotoğraf makinesinin bu kapsama girip girmediği hususu çalışmamızda değerlendirilen bir başka tartışma konusudur.