La Technique cinematographique dans les romans de Marguerite Duras

RESUME EN TURC 1895 yılında Lumiere kardeşlerin icat ettiği 'cinematographe' adlı alet sanat ve edebiyat dünyası için gelecekte yön belirleyici bir unsur olarak dünyaya gelmiştir. Daha ilk gösterimden itibaren yazarları büyük ölçüde etkilemiş ve onları kendine çekmeyi başarmıştır. Böylece, birçok tanınmış yazar 'Yedinci Sanat' olarak nitelendirilen bu yeni sanat için çalışmaya başlamış, senaryolar yazmış veya bizzat kendileri film çekmeye koyulmuşlardır. Ve iki farklı sanat olan sinema ve edebiyatı ortak bir potada eritebilmenin yolunu aramışlardır. Değişik zamanlarda ortaya çıkan 'Roman-cinema', 'Cinario', 'Romans- cineoptiques', 'Cine-romans' gibi edebi koleksiyonlar bunun en güzel kanıtını oluşturmaktadır. Marguerite Duras sinemadan en fazla etkilenen ve bu etkiyi eserlerinde en fazla yansıtan yazarlardan biridir. Hatta bir ara edebiyattan uzaklaşarak film yapmaya koyulmuştur. Ama onu film yapmaya iten asıl sebep, sinemacıların çeşitli kaygılan ön planda tutarak, eserlerinden hareketle kötü uyarlamalar ortaya koymaları olmuştur. Kendisini ihanete uğramış hisseden yazar bizzat kendisi kamera arkasına geçmişş ve eserlerinin çoğunu sinemaya aktarmıştır. Sevgili olayında olduğu gibi, eserlerinden yapılan uyarlamaları eserlerinin katledilmesi olarak görmüş ve o eseri yeniden yazmıştır. Ona göre, Kuzey Çinli Sevgili adlı eseri katledilen romanı SevgiWma alınmış intikamıdır. Ama burada karşılıklı bir ilişki söz konusudur; yazar sadece romanlarını sinemaya aktarmaz, bazen de yaptığı filmden hareketle romanlar yazar. Yaz Yağmuru adlı romanı Çocuklar filminden hareketle kaleme alınmıştır. Çalışmamızın sonunda, sinemanın etkisinin Duras'ın eserlerinde değişik şekillerde ortaya çıktığı görülmüştür: her şeyden önce, sinema yazar için bir konu oluşturmaktachr. Kahramanları için sinema zor anlarında sığınabilecekleri bir sığmak ve gerçek hayatı öğrenebilecekleri bir okuldur. Yazar sık sık pencere %C TOKSDCMRErİM KDBOUI OdKfiMAimSYOll MEHOltçerçevesini sinema perdesinin bir metaforu olarak kullanarak bu temayı ön plana çıkartır. Aynı zamanda, fotoğraflar, ayna ve camlardaki yansımalarda aynı amaçla kullanılmaktadır. Bu araçlar sayesinde, yazar anlatacağı görüntüyü çerçeveleyerek okuyucuda bir film izliyormuş izlenimini uyandırmaya çalışır. Edebi kariyerinin sonlarına doğru, yazarın anlatımı sinematografik bir özelük kazanarak klasik roman anlayışından tamamen uzaklaşır ve dönemin gözde akımı Yeni Roman Akımına yaklaşır. Artık daha çok sinemaya, senaryoya özgü teknikler kullanmaktadır: Eksilti, telkin etme, sahnesel açıklamalar, montaj, açıklayıcı sinematografik ekler bunlardan bazılarıdır. Mekanın oluşturulmasında da filmsel öğeler büyük bir rol oynamaktadır; bu açıdan bakıldığında en büyük rolü ışık ve gölge oyunları oynamaktadır. Sinemada her şeyin bir ışık kaynağına bağlı olduğu ve bu ışık-gölge oyunları sayesinde filmin gerçekleştirildiği, verilecek mesajm oluşturulabildiği bilinen bir gerçektir. Ancak, Duras'ta, oluşturulan görüntüler hiçbir zaman yalnız bırakılmazlar ve her zaman onlan çerçeveleyen seslerle, gürültülerle birlikte sunulurlar. Kamera hareketlerinin, çekim açılarının ve planlarının etkisi açıkça görülmektedir. Ayrıca, kahramanların bakışları bir 'ahcı-göz' olarak kullanılarak mekanın oluşturulmasında belirleyici rol oynarlar. Oluşturulacak sahneler, görüntüler kahramanların bakış açılarıyla verilirler. Duras'ın romanlarında, şimdiki zaman hakim anlatım zamanıdır. Bu sinematografik yöntemlerin, öğelerin yoğun olarak kuUanılmasınm bir sonucudur; zira, sinemanın tek anlatım zamanı şimdiki zamandır. Geçmiş bir olay dahi şimdiki zamanda anlatılmak zorundadır. Yazar zamanı açıkça söylemek yerine çeşitli vasıtalarla onu okuyucusuna telkin eder. Işık ve gölge oyunları, çeşitli sesler ve gürültüler bu vasıtaların başmda gelmektedir. Yazarın son dönem romanlarında yoğun bir biçimde kullandığı montaj tekniği ise zamanın hızlandırılmasını veya yavaşlatılmasını sağlar. Fotoğrafların sık sık tasvir edilmesi sonucu anlatıya ara verildiği, zamanın dondurulduğu olur.