turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dionis Tanasoğlu'nun Uzun Kervan adlı romanının söz varlığı yönünden incelenmesi

Bir millet için en önemli değer, dilidir. Topluluklar dilleriyle millet olarak tanımlanırlar. Milletler, destanlar, masallar, romanlar, öyküler gibi birçok malzemeyi dilleri sayesinde korur ve nesilden nesile taşırlar. Söz varlığı ise bu dil malzemelerinden yola çıkarak bir milletin düşünce yapısını, yaşayış biçimini, inancını, geleneğini vb. birçok yönünü ortaya koyar. Gagauz Türkçesi Oğuz grubu Türk dillerindendir. Gagauzlar birçok zorluk yaşamış olsalar da dillerini ve o dilin malzemelerini kaybetmemişler, günümüze kadar getirmeyi başarmışlardır. Gagauz yazılı edebiyatının, -çok genç olmasına rağmen- değerli yazılı dil malzemeleri vardır. Çalışmada, bu yazılı dil malzemelerinden biri olan ve Gagauzların ilk romanı olarak kabul edilen Uzun Kervan, adlar, atasözleri, deyimler, kalıp sözler yönünden incelenmiş ve tematik olarak sınıflandırılmıştır.
Türkiye Türkçesinde sıfat ve zarfların pekiştirme ve derecelendirme yolları

Türkiye Türkçesinde sıfat ve zarflar çeşitli yöntemlerle azalma, çoğalma, eşitlik ve yeterlilik yönünde derecelendirilebilmektedir. Sıfat ve zarfları derecelendirmede çeşitli eklerden, kelimelerden, kelime gruplarından ve söz diziminin imkanlarından faydalanılır. Sıfat ve zarfların anlamını yoğunlaştırma ve pekiştirme demek olan çoğalma derecesinin iki boyutu vardır. Bunlardan ilkinde sıfat ve zarf işlevli kelimenin derece bakımından üstünlüğü, başka unsurlara ait tarz ya da nitelikle karşılaştırılarak ortaya çıkarılır. İkincisinde ise sıfat ve zarf işlevli kelime, başka unsurlarla değil bizzat kendisiyle, yani derecelenmemiş asıl anlamıyla karşılaştırılır. Sıfat ve zarfların anlamsal bakımdan yoğunluğunu azaltmak demek olan azalma derecesi de iki boyuta sahiptir. Birincisi, sıfat ve zarf işlevli kelimenin belirttiği niteliği ya da tarzı düşürme, yarıya indirgeme yönünde; ikincisi ise niteliği ya da tarzı, sıfat ve zarf işlevli kelimenin asıl anlamına yaklaştırma, benzer hale getirme yönündedir. Eşitlik derecesinden kasıt nitelik ya da tarzın iki unsur tarafından eşit miktarlarda taşınması; yeterlilik derecesi ise nitelik veya tarzın ne az ne de fazla, yeterince olmasıdır. Çalışmada, sıfat ya da zarf işlevli kelimelere tür dereceleri sağlayan yapılar anlatılacaktır, yapılara ait işlevler üzerinde durulacaktır. Ekler bahsinde, ek işlevlerinin daha net anlaşılması ve tarihsel sürecinin takip edilebilmesi için yer yermek etimolojilerinden de bahsedilecek, konuya açıklık getirmek için örnekler edebi eserlerden seçilecek ve künyeleri ile birlikte verilecektir.
Süleyman Çelebi'nin Vesİletü'n-Necat adlı eseri üzerine bir söz dizimi incelemesi

Bu tezde, Süleyman Çelebi'nin Türk edebiyatının dinsel şiir alanındaki en beğenilen, en sevilen ve en çok okunan Vesiletü'n-Necat adlı eseri söz dizimi yönünden incelenmiştir. Bu çalışma, XV. yüzyıl Türk edebiyatının kelime gruplarının ve cümle türlerinin çeşitliliğinin tespitine katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır. Söz dizimi, cümle yapılarını ve kelime gruplarını inceleyen dil bilgisi bölümüdür. Kelime grupları ve cümleler farklı bölümlerde ele alınıp değerlendirilmiştir. Kelime grupları, hem yapılarına göre hem de kullanılışlarına göre incelenmiştir. Bunun yanında kelime gruplarının ve cümle yapılarının istatistiksel sonuçları da sonuç kısmında verilmiştir. İCümle? bölümünde ise cümlelerin temel ve yardımcı öğeleri ayrı ayrı değerlendirilerek, bunların örnekleri verilmiştir. Ayrıca cümleler; yapılarına, anlamlarına, dizilişlerine ve yüklemin türüne göre incelenmiş ve örnekleri verilmiştir. Cümlelerin istatistiksel verileri tezin sonuç kısmında verilmiştir.
B. A. Larin'in tarihi sözlükbilim kuramı ve uygulamaları

Geçmişi XI. yüzyıla kadar dayanan Rus sözlükbilimi köklü bir geleneğe sahiptir. B. A. Larin; dilbilimin birçok alt dalına olduğu gibi bilimsel çalışmalarıyla Rus sözlükbilimine katkıda bulunmuş XX. yüzyılın en önemli Rus bilim insanları arasında yer almaktadır. Bu tezde Rus dilbilimine büyük bir miras bırakmış olan B. A. Larin'in tarihsel sözlük çalışmaları yöntemini ve uygulamalarını incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın ilk bölümünde B. A. Larin'in yaşamı ve bilimsel çalışmaları, ikinci bölümde Rus sözlükbilim tarihçesi ve Rus sözlükbilime yön veren bilim insanlarının çalışmaları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde B. A. Larin tarafından sözlükbilim alanındaki çalışmaların daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla kurulmuş olan sözlük merkezi ve sözlük çalışmaları ele alınmıştır. Tarihsel sözlükbilim kuramı ve uygulamalarını ortaya koymak amacıyla çalışmaya konu olan sözlükteki Rusça dışında Rus dilinde farklı dillerden ödünçleme sözcükler ve Türkçenin Rus dilinin tarihsel olarak gelişimindeki yerini de görmek amacıyla Türk kökenli sözcükler incelenmiştir.
Lewy cisimcikli ve alzheimer demanslı Türk hastaların dilsel özelliklerinin karşılaştırılması

Demans, zihinsel ve entelektüel işlevlerde azalma sonucu bellek, dil ve konuşma, algılama, hesaplama, yargılama, soyut düşünme ve problem çözme gibi bilişsel fonksiyonlarda bozulma ile sonuçlanan bir sendromdur. En sık karşılaşılan demans türü olan Alzheimer demansında dil sorunları yoğun olarak görülmektedir. İkinci sıklıkta görülen demans türü olan Lewy Cisimcikli demans, klinik özellikleri bakımından Alzheimer demansına benzemekte ve bu iki demans türü sıklıkla karıştırılmaktadır. Bu tez çalışmasında, her iki demans türünün dilsel özellikleri karşılaştırılarak aralarındaki benzerlik ve/veya farklılıkların ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmanın veri tabanı Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda tedavi gören 20 Alzheimer demanslı, 20 Lewy Cisimcikli demans hastası ve kontrol grubu olarak demans sorunu olmayan 20 kişiden oluşmaktadır. Veri tabanını oluşturan deneklere genel dil değerlendirmesi yapmak amacıyla Ege Afazi Testi uygulanmıştır. Bunun ardından edimbilimsel değerlendirme için aynı denek grubuna bir Resim Dizisi gösterilmiş ve bu resimlerden bir öykü oluşturmaları istenmiştir. Deneklerin anlatımları kaydedilerek transkriptleri çıkarılmış ve Grice'ın İş Birliği İlkelerinden Nicelik ve Bağıntı İlkelerine göre değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, yapılan istatistiksel analizler ile değerlendirilerek yorumlanmıştır. Genel dil değerlendirmesi sonucu, Alzheimer ve Lewy Cisimcikli demanslı hastaların spontan konuşmada sorun yaşamadıkları ancak konuşmayı algılama, tekrarlama, isimlendirme, okuma ve yazma alanlarında benzer sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Edimbilimsel değerlendirme sonucu ise her iki grup demans hastalarının anlatımlarında gereğinden fazla dolaylı veya olması gerekenden eksik bilgi verdikleri saptanmıştır. Ayrıca Lewy Cisimcikli hastaların görsel halüsinasyonlar nedeniyle resimde var olmayan, uydurma anlatım sergiledikleri, Alzheimer demanslı hastaların ise bağıntısız, gereksiz anlatım biçimine sahip oldukları gözlenmiştir.
Türkçe ve Farsça atasözlerinde hayvan metaforları: Bilişsel dilbilim çalışma

Bilişsel Dilbilim insan zihninin yapısının metaforik olduğunu ileri sürmektedir. Diğer bir deyişle, insanlar soyut kavramları daha somut kavramlar çerçevesinde kavramsallaştırmaktadırlar. Böylece, bize en yakın somut alan olan vücudumuz diğer sosyal, kültürel ve coğrafi çevre ile birlikte metaforik kavramsallaştırmalarımızda önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çerçeveden bakıldığında, yaşadığımız çevrenin bir parçası olmalarından dolayı hayvanların da bilişimizin metaforik olarak yapılanmasında önemli bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Bilişsel Metafor Kuramını yöntem olarak benimseyen bu çalışma, çevrelerinde bulunan hayvanların metaforik olarak kullanımıyla iki komşu ülkenin halkları olarak Türk ve İranlıların dünyayı benzer ya da farklı biçimlerde nasıl kavramsallaştırdıkları sorusuna yanıt aramaktadır. Tezin araştırma sorularını yanıtlamak amacıyla temel olarak Türkçe ve Farsça atasözlerinde hayvan metaforları içeren kaynak-alan-yönelimli bir çalışma planlanmıştır. Kültürel ve bilişsel açıdan zenginliği atasözlerinin araştırma materyali olarak seçilmelerinde önemli bir rol oynamıştır. Türkçe ve Farsça ortalama 12000 atasözünün taranmasından sonra araştırmada kullanılmak üzere 171 Farsça ve 187 Türkçe atasözü seçilmiştir. Bu amaçla toplanan veri hem betimleyici ve hem de bilişsel açılardan çözümlenmiştir. Çalışmanın hayvanların türü, kullanım sıklığı ve yaşadıkları ortam açılarından yapılan betimleyici çözümlemesinin sonuçları Türkçe ve Farsça atasözleri arasında hem benzerlik ve hem de farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Her iki dildeki atasözlerinin bilişsel açıdan çözümlenmesi de hem kültürel ve hem de kavramsal açılardan kültüre bağımlı farklılıklar ya da benzerlikler olduğunu bize göstermektedir. Özet olarak, çalışmanın sonuçları kültürel ve coğrafi çevrenin insanın ve diğer deneyim alanlarının kavramlaştırılmasında önemli bir rol oynadığı görüşünü desteklemektedir.
Türkçe yazım kılavuzlarının gelişimi üzerine bir inceleme

Yazım, bir dilin belli kurallar çerçevesinde yazıya aktarılması olarak tanımlanıp güzel konuşmanın, doğru ifadenin en önemli ögesi olarak kabul edilmektedir. Dilde ve yazımda birliğin sağlanabilmesi, ortaya çıkan kavram kargaşalıklarının düzeltilmesi için ortak dil ve yazım bilincinin, toplumun bütün bireylerine yazım kılavuzu aracılığıyla aşılanması gerekmektedir. Bu araştırmada, 1928 yılından günümüze Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan yazım kılavuzlarındaki değişiklikler ve tutarsızlıklar tespit edilerek değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda yazım kılavuzlarının ön söz, dizin ve kurallar bölümünde bir takım değişikliklere gidildiği belirlenmiştir. Cumhuriyet döneminde, yazım birliğinin sağlanması yönünde atılan adımlardan ilki Dil Encümeni tarafından hazırlanan ve Devlet Matbaasında basılan İmla Lugati'dir. Türk Dil Kurumunun kurulmasından sonra ise yazım kılavuzu çıkarma görevi, Kurum tarafından yerine getirilmiştir. Türk Dil Kurumu tarafından resmi anlamda çıkarılan ilk kılavuz, 1941'de çıkarılan İmla Kılavuzu'dur. Bu eserin ön sözünde, hazırlanan bu kılavuzun İmla Lugati'nin ikinci baskısı olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle, bu çalışmada İmla Lugati, Kurum yayını olarak kabul edilip değerlendirilmiştir.
Celaluddİn Muhammed b. Ahmed eş- Şafi el-Mahallİ ve el-Envaru'l-Mudiye fİ Medhi Hayri'l-Beriyye

Bu çalışmanın konusu 'Celaluddin Muhammed b. Ahmed eş- Şafi el-Mahalli ve onun eseri el-Envaru'l-Mudiye fi Medhi Hayri'l-Beriyye'nin Tahkiki oluşturmaktadır. Bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte kaside çeşidi, Celaluddin el-Mahalli (Ö. 864 /1459), İmam el-Busiri (ö. 695 /1296) ve Kaside-i Burdesi hakkında bilgi verilmiştir. Kaside-i Burde'nin yazıldığı tarihten günümüze kadar İslam alemine ve Türk edebiyatına etkisinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde, İmam El-Busiri ve Kaside-i Burdesi hakkında bilgi verilmiştir. İmam El-Busiri'nin, hayatı ve eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde, Celaluddin el-Mahalli 'nin, hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Tezimizin konusu olan 'Kaside-i Burde' detaylı olarak tanıtılmıştır. Tarihteki gelişimine, İslam alemindeki etkisine, katkısına ve önemine vurgu yapılmıştır. Üçüncü bölümde üç yazma nüshadan istifade edilerek 'Kaside-i Burde' ninTahkiki yapılmış ve bu eser tenkitli neşre hazırlanmıştır.
Endülüs Arap şiirinde iʻtizar ve istiʻtaf

Endülüslüler her konuda olduğu gibi i tizar ve isti taf şiiri konusunda da zengin bir mirası geride bırakmışlardır. Karıştığı siyasi bir olaydan, diline hakim olamayıp yöneticileri hicvetmekten hapse düşen veya sürgün edilen şairler, i tizar ve isti taf şiiri ile kendilerini affettirmeye çalışmışlardır. Ayrıca Endülüslü şairler sevgililerine ve babalarına karşı işledikleri kabahatlerin affedilmesi için de i tizar ve isti taf şiirine başvurmuşlardır. Şiir ile yöneticilerden, sevgililerinden ve babalarından özür ve merhamet dileme yoluna giden şairlerin bir kısmı, muhatapları tarafından affedilmiş bir kısmı da affedilme gayelerini gerçekleştirememiştir. Bu çalışmada Endülüs Arap şiirinde i tizar ve isti taf şiirleri ele alınmıştır. Endülüslü şairlerin nazmettikleri i tizar ve isti taf şiirleri, bu şiirlerin muhtevası, dili, üslubu ve edebi özellikleri ele alınarak değerlendirilmiştir.
Klasik öncesi Çağatay Türkçesi metinlerinde kalıplaşmış söz birlikleri

Türkçe, dünya dilleri içerisinde oldukça eski bir tarihe sahiptir. Türk dili söz varlığı ve ifade gücü bakımından oldukça zengin bir dildir. Bu ifade gücünü metaforikleşmiş söz birliklerinden alır. Bu bağlamda mecaz anlam açısından geniş bir yelpazeye sahiptir. Mecazlı ifade birliklerinin çoğunluğu atasözü, deyim, ikileme ve ilişki sözleri gibi kalıplaşmış söz birliklerinden oluşmaktadır. Bu kalıplaşmış söz birlikleri, kelime gruplarının zamanla gerçek anlamlarından sıyrılarak başka bir söz birliğinin yerine kullanılmasıyla oluşmuştur. Toplumun yapısı ve düşünce biçimi bu söz birliklerinin oluşumunda oldukça önemli rol oynar. Bu sözler birden fazla kelimeden kurulmuştur; ancak belli bir zaman sonra bir tek kavramı karşılayacak biçimde kullanılmış, gerçek anlamlarıyla hiçbir ilgisi kalmamıştır. Bu çalışmada Klasik Öncesi Çağatay Türkçesi metinlerinde geçen kalıplaşmış söz birliklerinin tespiti amaçlanmış ve bu amaçla eserler taranmıştır. Tespit edilen deyim, atasözü, ikileme ve ilişki sözleri yine taranan eserlerden örneklendirilmiş, günümüz Türkçesiyle ilişkilendirilmiştir. Böylece Klasik Öncesi Çağatay Türkçesine ait kalıplaşmış söz birliklerinin Türk dili açısından önemi tespit edilmeye çalışılmıştır.
İşlevleri açısından Arapçada ve Türkçede zarflar

Dil, insanların duygu ve düşüncelerini birbirlerine iletmelerini sağlayan sistemli bir araçtır. Her dilin kendine özgü unsurları, kuralları ve özellikleri vardır. Kökeni farklı dil ailelerine dayanan Arapça ve Türkçe dillerinin de kendilerine özgü yapıları, ortak ve farklı özellikleri mevcuttur. Buradan hareketle; Türkçenin ve Arapçanın unsurlarından zarfların, bu dillerin kendi mantıkları çerçevesinde incelenmesi ve karşılaştırmalı olarak ele alınıp değerlendirilmesi; dil öğrenim ve öğretim sürecinde ve diller arası aktarımda karşılıklarının daha düzgün ve anlaşılır ibarelerle ifade etmede fayda ve kolaylık sağlayacaktır.
Eski Uygurca İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade metninin rekonstrüksiyonu

Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Budist Uygur edebiyatının çatiktürüne giren bir yazma eserin rekonstrüksiyonu yapılmıştır. Budist külliyat içerisindeBuda adaylarının yeniden doğum ve hayat hikayelerinin anlatıldığı bu edebi tür, Türk milletinin Budizme dair tafsilatlı malumatlarını ve yine Türklerin maddi ve manevi değerlerini ihtiva etmektedir. Birçok dilde nüshaları bulunan yazma, Türkoloji sahasına'Kalyanamkara ve Papamkara Hikayesi' olarak yerleşse de aslen Eski Uygurcanüshasında bu isimler yerine 'Edgü Ögli Tigin ve Anyıg Ögli Tigin' isimleri yer almaktadır. Bu yüzden de bu isimle anılması daha doğru olacaktır. Bunu yanında dönemin dil özelliklerini yansıtması bakımından bu eserin oldukça mühim bir yere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda anılan sebepler, bizi yazma üzerinde yeniden çalışmayayönlendirmiştir.20. Yüzyılda Dun-Huang Mağaraları'nda bulunan ve Fransa Milli Kütüphanesindemuhafaza edilen eser üzerine bugüne kadar birçok çalışma yapılmıştır. Eserinçözümlenişinin 101. yılında bütün bu çalışmalar karşılaştırmalı olarak tekrar ele alınacak, eksiklikler gösterilecek ve yeni düzeltmeler teklif edilecektir. Söz konusu veri analizi yapılırken tarihi Türk lehçelerinin yanında modern Türk lehçeleri, Türkiye Türkçesi veağızlarına sık sık başvurulacaktır. Böylece sunulmuş olan okuma ve tamir tekliflerimesnetleri ile ortaya konulmuş olacaktır. Türkoloji sahasında daha önce uygulanmamışfarklı metotlarla değerlendirme ve tespitlerde bulunulacak, hemen ardından da metnin sözlüğü verilerek çalışma nihayeteerecektir. Bu sözlükte yer alan kelimelerin anlamları özellikle metin içerisindekikazandığı anlamlar değerlendirilerek verilecektir.
Ebu 'Abdillah Muhammed el-Hattabİ Er-ru'Aynİ ve Mütemmimetü'l- Acurumiyye fİ 'İlmi'l-'Arabiyye adlı eserinin tahkikli neşri

Arapça tarihin en eski ve en köklü dillerinden sayılmaktadır. İslam'ıngelişiyle beraber Arapça çok daha önemli bir konuma yükselmiştir. Ne var kiArapçanın etki alanının genişlemesi bir takım sorunları da beraberinde getirmiştir. Özellikle Arap olmayan unsurların müslüman olmalarıyla dilde hatalıkullanımlar yaygınlaşmaya başlamış ve bu sorun dil bilginlerini Arapçayı koruma altına alıp bir takım esaslar belirlemeye itmiştir ve böylelikle okumadan veyatelaffuzdan kaynaklanan yanlış anlamların da önüne geçilmeye çalışılmıştır. Arapçada ilk gramer çalışmaları böylelikle başlamış oluyordu. Arap dili gramerinde İbn Acurrumi'nin 'el-Mukaddimetü'l-Acurrumyye' adlı eseri bu konuda yazılmış olan en önemli eserlerden sayılmıştır. Bu eserin birçok şerhiyapılmakla beraber en önemli şerh eseri el-Hattab'a ait 'el-Mütemmimetü'lAcurrumyye'adlı eserdir. Bu şerhin kısa olması, yeni bir üslupla yazılması ve Arap dilini öğrenecekler için basit ve kolay bir üslupla yazılması eserin en önemli özelliğidir. el-Hattab, eserinde 'el-Mukaddimetu'l-Acurrumyye' eserini hem şerh etmiş hem de eksik bulduğu taraflarını kendi üslubuyla tamamlamaya çalışmıştır.
Ortaöğretim dil ve edebiyat kitaplarında kelime sıklığı çalışması

Bu çalışmada, ortaöğretim dil ve edebiyat ders kitaplarının kelime hazinesi ve kelime sıklığı üzerine inceleme yapılmıştır. Söz konusu kitapların kelime hazinesi açısından Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen hedeflere uygunluğunun saptanması, lise ve dengi okul öğrencilerinin dil becerilerinin güçlendirilmesi amacıyla onlara sunulan kelime kadrosunun tespiti, bu kadronun Türkçenin kelime hazinesi ile paralelliğinin belirlenmesi, yazılı Türkçenin kelime sıklığı üzerine yapılan çalışmalara katkıda bulunarak, elde edilen verilerin daha önce yapılan sıklık çalışmaları doğrultusunda değerlendirilmesi gibi amaçlarla çalışma zemini oluşturulmuştur. 9 - 10 - 11 ve 12. sınıf öğrencileri için hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığına ait, Türk Edebiyatı ve Dil ve Anlatım kitaplarından oluşan sekiz kitaptan veri elde edilmiş ve 51.160 kelime değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde ele aldığımız konunun kavramsal sınırları çizilmiş, konu üzerine Türkiye'de ve Türkiye dışında yapılan araştırmalar incelenmiş, ikinci bölümünde ise çalışma yöntemimiz ve ulaştığımız sonuçlar aktarılmıştır. Ana metnimizi oluşturan sıklık sözlüğümüz hem sayısal hem alfabetik sıralı olarak çalışmamıza eklenmiştir.
Çuvaşçada art zamanlı ad yapımı

Çuvaşlar günümüzde İdil-Ural bölgesinde yaşayan topluluklardan biridir. Çuvaşların konuştuğu dil olan Çuvaşçanın konumu itibari ile Fin-Ugor dillerine yakınlığı ve bu dillerle ortak özellikler barındırması uzun tartışmalara neden olmuştur. Öyle ki bazı araştırmacılar Çuvaşçayı Türkçeleşmiş bir Fin-Ugor dili saymışlardır. Çuvaşçanın bünyesinde barındırdığı eskicil ögeleri, diğer Türk dilleri gibi z/ş dili yerine r/l dili olması ve bir Altay dili olan Moğolcayla ortaklıklar göstermesi araştırmacıları bu dilin bir Türk dili olup olmadığını ispat etmeye zorlamıştır. Uzun araştırmalar sonucunda ise Çuvaşçanın bir Türk dili ve Moğolca ile akraba olduğu anlaşılmıştır. Çuvaşçada ad yapımı çeşitli biçim bilgisi eserlerinin içinde yer almış ancak bu konuyla ilgili henüz müstakil ve yeterli bir çalışma yapılmamıştır. Böyle bir çalışmanın olmayışı bu tezin amacını ortaya koymuştur. Bu çalışmada Çuvaşçanın hem Altay Dilleri kuramındaki hem de Türk dilleri arasındaki önemi, ad yapımı üzerinden anlatılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmayla Çuvaşçada ad yapımı konusu ele alınmış, mevcut verilere ve alana bir nebze olsa da katkı sağlanmak istenmiştir.
İbrahim Enİs Ahmed'in 'Min Esrari'l-Luga' kitabı çerçevesinde dilin gelişim yöntemleri ve i'rab teorisi

Bu çalışmada, İbrahim Enis'in kelime türetim yöntemleri ve i'rab ile alakalı Min esrari'l-luga kitabında zikrettiği görüşleri incelenecektir. Bu konunun seçilmesinin birkaç sebebi vardır. Bunlardan ilki, İbrahim Enis hakkında ülkemizde yapılan sadece bir tez çalışması ve bir ansiklopedi makalesinin olmasıdır. İkincisi ise kelime türetim yöntemleri hakkında genel bir araştırma yapıp, gerekli yerlerde Türkçe karşılıklarına değinip, bu konuda uzman biri olan Enis'in görüşleri çerçevesinde bu yöntemleri irdeleyip alana katkı sağlamaktır. Üçüncüsü ise i'rab alametlerine farklı bir bakış açısıyla bakan Enis'in görüşlerini inceleyip, tam olarak hangi noktada durduğunu tespit edebilmektir. Yapılan bu çalışma başlığından da anlaşılacağı üzere 3 ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde İbrahim Enis hakkında ulaşılabilen bilgilere yer verilmiştir. Bu bağlamda daha önce okunan tez ve makalelerde, özellikle de ailesi hakkında, rastlanılmayan bilgilere ulaşılmaya çalışılmış; akademik ve idari yönlerine değinilmiştir. Bu yönlerini hakkında bilgi verilirken, onu anmak için yapılan konferanslarda öğrencilerinin, akrabalarının ve hocalarının söylemlerinden elde edilen birinci elden veriler kullanılmıştır. İkinci bölümde ise kelime türetim yöntemlerine yer verilmiş ve her yöntemin kendi içerisinde yaşamış olduğu tarihsel gelişim sürecinden bahsedilip, Enis'in bu konulardaki görüşleri aktarılmıştır. Onun görüşlerinin yanı sıra kelime türetim yöntemlerinin Türk dilindeki karşılıklarına da yer verilmiş; yer yer İbraniceden de faydalanılmıştır. Üçüncü bölümde ise i'rab konusuna ele alınmış, Enis'in bu konudaki lehçebilim ve sesbilim çalışmalarından yola çıkarak ortaya koymuş olduğu yeni sistemin adımları tek tek incelenmiştir. Yine bu bölümde de ikinci bölümde olduğu gibi İbraniceden ve Türkçeden faydalanılmıştır. Konuların işlenmesinde kronolojik sürece dikkat edilmiş ve Enis tarafından kitabında dipnotta verilmeyen kaynaklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Her iki bölümde de Enis'in görüşlerinin değerlendirilmesi yapılmış ve onun hakkında verilen yanlış bilgiler de düzeltilmiştir.
Münif Paşa'nın İlm-i Belagat- La Rhétorique adlı eseri

Tanzimat dönemi her alanda ilerlemenin ve gelişmenin olduğu bir dönemdir. Belagat ilmi de bundan nasibini almıştır. Klasik belagat anlayışı yerini artık Batılı retorik anlayışına bırakmaya başlamıştır. Çalışma konusu olan eser de bu yeni anlayışla yazılan ilk eserlerden biridir. Bu eser XIX. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı aydını olan Münif Paşa nın 'İlm-i Belagat- La Rhetorique' adlı kitabıdır. Müellif nüshası olduğu düşünülen eserin herhangi bir yerinde yazılış tarihine ilişkin bir bilgi bulunamamıştır. Ancak konuyla ilgili yapılan araştırmalarda söz konusu eserin Münif Paşa'nın 1878- 1880 yılları arasında Mekteb-i Hukuk hocalığı esnasında belagat derslerinde ders kitabı olarak kullanıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla eserin 1870'li yılların sonunda yazılmış olabileceği tahmin edilmektedir. Bu çalışmada yazma halinde 34 varaktan oluşan bu kitap çeviri yazıya aktarılmış ve kitabın içerik incelemesi yapılmıştır. Bu tez beş ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, kapsamı, önemi, yöntemi ve sınırlılıklarına değinilmiştir. İkinci bölümde Türk edebiyatında belagat konusu ve çalışmaları ile ilgili bilgi verilerek, retoriğin tanımı ve tarihçesine, belagat-retorik ilişkisine, 19. yüzyılda yazılmış belagat kitaplarına değinilmiştir. Üçüncü bölümünde Münif Paşa'nın biyografisi ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra üzerinde çalışılan yazma eserin fiziki özellikleri tanıtılarak, muhtevası ve eserde geçen belagat ve retorik terimleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise eserin çeviri yazılı metni verilmiştir. Son bölümde bu çalışma neticesinde dokuz asırlık belagat geleneğinin nasıl kırıldığı, nasıl bir değişim yaşadığı ve Batı retoriğinin Türk edebiyatına nasıl uyarlandığı hakkında elde edilen veriler değerlendirilmiştir.