İstanbul Suriçinde bulunan Bizans dönemine ait kiliselerin günümüzdeki durumları ve koruma sorunları

'İstanbul Suriçi'nde bulunan Bizans dönemine ait kiliselerin günümüzdeki dnrumlan ve koruma sorunları' isimli bu tez çalışmasında, yüzyıllar boyu çeşitli medeniyetlere mekan teşkil etmiş olan İstanbul'da, günümüze ulaşan Bizans dönemine ait kilise yapılan tarihi ve fiziksel yönlerden incelenmiş, yapıların günümüzde karşılaştıkları koruma soruman ortaya konulmuş ve bu sorunlar bağlamında, yapıların fiziki ömürlerini artırmak ve sonraki dönemlere aktarabilmelerini sağlayacak çözüm önerileri sunulmuştur. Tez kapsamında 21'i halen herhangi bir fonksyonla kullanılmakta olan, 15'i günümüzde harap halde bulunan, 17'si ise yakın geçmişşte tamamen ortadan kalkmış olan toplam S3 yapı incelenmiştir. Tezin birinci bölümünde, çalışmanın amacı ve kapsamı anlatılmıştır. Tez, son derece hızlı bir şekilde İstanbul topografyasından silinen Bizans dönemine ait kilise yapılarının, güncelleştirilmiş haritaları ve fotoğrafları aracılığıyla günümüzdeki durumlarını belirlemek ve bu bağlamda genel olarak karşılaştıkları koruma sorunlarım ortaya koyup konuya dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. İkinci bölümde, İstanbul Suriçi'nde bulunan Bizans dönemine ait kilise yapılan, plan topolojilerine ve günümüzdeki fiziki durumlarına göre iki farklı kategoride sınıflandırılmıştır. Yapılar öncelikle plan tipolojilerine göre yedi grupta incelenmiştir. Merkezi plan tipli yapılar, Kubbeli bazüikal plan tipli yapılar, Kapalı Yunan haçı plan tipli yapılar, Tek nefli plan tipli yapılar, Dehlizli plan tipli yapılar, Bazilika plan tipli yapılar ve Yonca plan tipli yapılar. Bu gruplamanın ardından yapılar günümüzdeki fiziki durumlarına göre rarelenmiştir, Herhangi bir fonksyonla günümüzde halen kullanılmakta olan yapılar, Günümüzde harap halde bulunan yapılar ve Yalan zamanda ortadan kalkan yapılar. Üçüncü bölümde, yapüann tarihsel süreç içerisindeki durumları incelenmiştir. Bu bölüm üç başlık altında toplanmış ve İstanbul Suriçi'nde bulunan Bizans dönemine ait kiliselerin Osmanlı dönemindeki, Cumhuriyet dönemindeki ve günümüzdeki durumları araştırılmıştır. Dördüncü bölümde, yapüann günümüze dek fiziki durumlarının etkileyen başlıca etkenler araştırılmış ve üç ana başlık altında sınıflandınimışor, Doğal etkenlerin neden olduğu hasarlar, İnsanın neden olduğu hasarlar ve Fonksyon değişikliğinden kaynaklanan nedenlerle yapıda yapılan tadilatlar. İlk dört bölümde detaylı bir şekilde araştırılan yapılardan elde edilen veriler dahilinde, beşinci bölümde yapüann günümüzde genel olarak karşılaştıkları koruma sorunları ortaya konulmuştur. Bu bölüm, yapüann çevre ölçeğinde ve tek yap ölçeğinde, karşılaştıkları koruma sorunları olarak iki ana gruba ayrılmıştır. Bu bölümde, eğitim yetersizliği sonucu tarihi eserlere karşı duyarsızlık, izinsiz yapılaşma, plansız çevre düzenlemeleri, ilgili kuruluşların bakımsızlık ve ihmali, statik sorunlar, hatalı restorasyon uygulamaları ve onarımlardan kaynaklanan bozulmalar, uzun süreli doğal etkenlerin sebebiyet verdiği malzeme tahribi ve yapının yakınından geçen ulaşım hattının olumsuz etkileri, İstanbul Suriçi'nde bulunan Bizans dönemine ait kilise yapılarının başlıca koruma sorunları olarak ortaya konulmuştur. Altıncı bölümde, bir önceki bölümde ortaya konulan koruma sorunları bağlamında çözümler önerilmiştir. İki ana grupta değerlendirilen yapılara çevre Ölçeğinde ve tek yapı ölçeğinde çözüm önerileri sunulmuştur.