Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin göreve dayalı dil öğretimine göre incelenmesi

Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öncü kurum olma ve hala farklı coğrafyalardan çok sayıda öğrenciye Türkçe öğretme özelliğine sahip Ankara Üniversitesi TÖMER'in yayımladığı ve yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabının (1,2,3) sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinliklerinin, yabancı dil öğretim yöntemlerinden Göreve Dayalı Dil Öğretimine göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır. GDDÖ, gerçek yaşamdaki görevlerle, dilin özgün, kullanışlı ve işlevsel kullanımına yönelik öğrenme etkinlikleriyle, iletişimi ve anlamı öne çıkaran ama biçim odaklı öğretimi de içine alan öğrenci merkezli yaklaşımıyla yabancı dil öğretiminde önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, etkinliklerin GDDÖ'nün görev öncesi, görev döngüsü ve görev sonrası aşamalarına sahip olup olmadıkları, bu aşamalar için belirli bir süre verilip verilmediği, etkinliklerin GDDÖ'ye uygun olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca etkinlikteki görevlerin görev türlerinin ne olduğu, nasıl bir dağılım sergilediği de ele alınmıştır. Etkinliklerin yorumlanmasında görevlerin gerçek yaşam görevi özelliği gösterip göstermediği ve buna bağlı olarak anlam odaklı olup olmadığı da tartışılmıştır. Bu çalışmada, Yeni Hitit (1,2,3) ders kitaplarındaki sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinliklerinin GDDÖ'ye uygun olup olmadığı değerlendirme ölçütlerine göre ele alınmış 'uygun', 'kısmen uygun', 'uygun değil' biçiminde tablo halinde sunulmuş, yüzdelik dağılımları belirlenmiştir. Ayrıca tüm bu etkinlikler Prabhu'nun 1987 yılında yayınladığı Second Language Pedagogy ve Willis'in 1996 yılında yayınladığı A Framework Fort Task-Based Learning adlı eserlerdeki görev türlerine göre değerlendirilmiş ve tablolar halinde sunulmuştur. Çalışmanın inceleme ve betimleme bölümlerinde sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinliklerinin görev niteliği taşıyıp taşımadığı, bu görevlerin GDDÖ'deki görevlerle örtüşüp örtüşmediğine bakılmış, görevlerin artı ve eksi yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinlikleri betimlenirken, görevlerin öğrenciler açısından ilgi çekici, motive edici, farklı yaş ve kültürlerden öğrencilere hitap edecek biçimde tasarlanıp tasarlanmadığı da incelenmiş ve gerekçeleriyle açıklanmaya çalışılmıştır. Yeni Hitit (1,2,3) ders kitaplarındaki sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinliklerinin büyük çoğunluğunun GDDÖ'ye uygun olmadığı, GDDÖ'ye göre tasarlanmadığı, görev öncesi, görev döngüsü ve görev sonrası aşamalarının sistematik biçimde planlanmadığı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın sonunda araştırmacı tarafından, Ortak Başvuru Metni'ndeki A1, A2, B1, B2 ve C1 düzeylerine göre GDDÖ'ye uygun, örnek sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinlikleri geliştirilmiştir. Bu etkinlikler geliştirilirken GDDÖ'nün görev türleri, görev öncesi, görev döngüsü ve görev sonrası aşamaları ayrı ayrı planlanmış, her bir aşama ve bölüm için gerekli süreler verilmiştir. Bu çalışmayla yabancı dil olarak Türkçe öğretim kitaplarındaki sözlü anlatım ve karşılıklı konuşma etkinliklerinin GDDÖ yaklaşımı çerçevesinde ele alınmasının ve konuşma becerisinin geliştirilmesi için etkili ve işlevsel, gerçek yaşama uygun görevler tasarlanmasının dil öğrenicileri ve öğreticileri açısından ne kadar önemli olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.