Yazılım tasarım standartlarının bilgisayar ortamında öğrenmeye etkisi

Bu araştırma doktora tezi olarak ve bilgisayar yazılımlarının tasarımına yönelik standartlar geliştirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tarama ve deneme modelleri bir arada kullanılmıştır. Yazılımların tasarımına ilişkin öneriler literatür taraması yöntemi ile belirlenmiştir. Literatürde yer bulmuş öneriler, bir anket form aracılığı ile ve standart önerileri şeklinde kaynak grup görüşüne sunulmuştur. Kaynak grup tarafından onaylanan toplam 42 öneri 'öğretimsel tasarım standardı' olarak kabul edilmiş; bu standartların bilgisayar ortamında öğrenme üzerindeki etkisi, deneysel araştırma modeli çerçevesinde elde edilen bulgulara dayalı olarak kestirilmeye çalışılmıştır. Denel işlemler araştırmanın kontrol değişkenleri açısından eşleştirilmiş, 24'er kişilik iki gruptan oluşan toplam 48 denek üzerinde gerçekleştirilmiştir. Denekler öntest uygulamasından sonra öğrenme etkinliklerine katılmışlardır, öğrenme etkinliklerinde programlı öğretim materyallerinin yapısalllaştırılmasını konu alan ve bu araştırma için geliştirilmiş iki ayrı yazılım kullanılmıştır. Deney grubu tarafından kullanılan yazılım, belirlenen standartlara uygun olarak tasarlanmıştır. Kontrol grubu ise söz konusu standartlara uygun olmayan yazılımı kullanmıştır, öğrenme etkinlikleri sonunda deneklere son test yanında iki ayrı anket uygulanmıştır. Anketlerden birisi deneklerin kullanmış oldukları yazılımlara, diğeri ise yazılımların tasarım standartlarının öğrenme üzerindeki etkisine ilişkin görüşlerini belirlemede kullanılmıştır. Son test uygulamasından üç hafta sonra bir izleme testi uygulanmıştır. Deneklerin; öğrenme etkinlikleri boyunca yazılım tamamlama süreleri, test uygulamaları sırasında da test tamamlama süreleri kaydedilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde duruma göre f, % r, V, Fmax, Z ve t testleri kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenlerinde gözlenenfarklılaşmalar tasanın standartlarının toplam etkisi olarak yorumlanmıştır. Standartların her birinin öğrenme üzerindeki etkisi ise denek görüşlerine dayalı olarak kestirilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada, bir bütün olarak ele alındığında, etkililiği ve verimliliği kanıtlanmış 42 tasarım standardı geliştirilmiştir. Araştırmanın kaynak grubu; yazılı kaynaklardan derlenen önerileri, değişik katılma düzeylerinde onaylamışlar; hatta bir kısmım onaylamamış ya da reddetmişlerdir. Bu durum, literatürde yer bulmuş önerilerin değişik şekillerde yorumlanabildiklerini ve tartışmaya açık olduklarını göstermektedir. Kontrol grubu deneklerinin erişi ve kalıcı izli erişi puanlarının anlamlı bulunması; bu araştırmaya konu edilen standartlara uygun olmayan yazılımların, duruma göre sınırlı düzeyde de olsa öğretimsel değer taşıyabileceklerini göstermektedir. Deneklerin standartlara ilişkin değerlendirmelerine göre standartlardan hiçbirisi, bilgisayar ortamında öğrenmeyi olumsuz etkilememiştir. Sağlanan erişi ve kalıcı izli erişide, her bir standardın katkısı olmuştur. Buna karşılık standartlardan her birine uyulmamasının öğrenmeyi olumsuz etkileyeceğini ileri sürmek için yeterli veri yoktur. Nitekim standartların hiçbirine uygun olmayan yazılımında, anlamlı bir ortalama erişi sağlayabilmiştir.