2001 krizinden sonra Türkiye'de izlenen makroekonomik politikaların dış politika ile ilişkisi

Ekonomik kriz; ülke ekonomisinde birdenbire ya da beklenmedik bir şekilde meydana gelmesi ile birlikte; makro yönleri ile devlet ekonomisini, mikro yönleri ile de özel sektörü ağır bir şekilde etkilemesi ve olumsuz sonuçlar yaşatması olarak tanımlanabilir. Çalışmanın temel başlığı olan 2001 yılı ekonomik krizinin meydana gelmesi, ekonomiye olan güvenin azaldığı ve devlet hazinesinin ülke içi borç durumunu rahatlatmak adına uğraş verdiği, siyasal açıdan olumsuzlukların yaşandığı bir dönemde baş göstermiştir. Yaşanan 2001 krizi ülke ekonomisinde yapılması planlanan tüm makroekonomik politikaları ve hedefleri yapılamaz hale getirmiştir. Kur çıpası askıya alınarak yerine dalgalı kur sistemine geçilmiştir. Bu sistemin daha verimli işleyebilmesi adına yeni düzenlemeler yapılmıştır. Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı olarak hayata geçirilen yeni enflasyon ile mücadele ve yapısall uyum programları dahilinde kamuya ilişkin ekonomi ve yönetim sistemleri de oluşturulmuş ve güçlendirilmiştir. Ekonomideki kötü gidişatın ülkede yarattığı olumsuz sonuçları ve uluslararası alanda yapılan baskıları azaltmak ve kötü imajı düzelmek amacıyla Başbakan Bülent Ecevit, Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş'i Türkiye'ye davet etmiştir. 3 Mart 2001 tarihinde ekonominin bir numaralı ismi olan Derviş ile hükümet, IMF ile yeni anlaşmanın yapılabilmesi ve ek kaynakların ülkeye aktarılması amacıyla yapısall reformların hayata geçirebilmesi için 15 yasanın çıkarılması konusunda anlaşmışlardır. Bu kapsamda 19 Nisan 2001 tarihinde ekonomik ve yapısall reformları içeren Şeker Yasası Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 1999 yılında uygulamaya konan istikrar programının tipik özelliği, makro ekonomide başlangıç aşamasında genişletici, daha sonraki aşamalarda ise daraltıcı etkiler yaratan bir IMF programı olmasıdır. Burada pasif hale getirilen Merkez Bankası'nın yüksek sermaye girişi yaşandığı takdirde reel faizlerin sıfır düzeyine inmesini engelleyecek bir etkinliğinin kalmaması söz konusudur. IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası kuruluşların gelişmekte olan ülkelerin sorunlarını çözen değil, kendi meydana getirdikleri sorunların sonuçlarını hafifletmek için uğraşan örgütler haline geldikleri söylenebilir. Dünya Bankası yapısall uyum politikaları aracılığıyla önce gelir dağılımını bozmakta ve yoksulluğun artmasına neden olmakta, sonra da yoksulluğu önleme programlarını uygulamaya koymakta ve bu programlara kaynak ayırmaktadır. Sermaye hareketlerini serbestleştiren Asya ülkelerinde kriz yaşanması üzerine IMF krizi daha da derinleştiren bir istikrar programı uygulanması konusunda ısrar etmiştir. Bu sefer de Türkiye'de büyük boyutlu dış açık yaratarak finansal kriz oluşmasına neden olmuş ve kendi yarattığı krize karşı yeni reçeteler oluşturarak 2000 yılını bitirmiştir. Ardından gelecek 2001 krizinin temelleri de bu şekilde atılmıştır. Dünyada siyasi ve ekonomik düzlemlerde yaşanmakta olan kapsamlı dönüşüm süreçleri yakın coğrafyamızda derinden hissedilmektedir. Küresel ekonomik krizin hızlandırdığı bu süreçte güç dengeleri yer değiştirmekte ve günümüzün ihtiyaçları temelinde yeni bir dünya düzeninin ana hatları belirginleşmektedir.