turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Aman Muhtar'ın 'AyÅllär Mämläkäti ve Sältänäti' adlı eserindeki hikayeler üzerine dil ve üslup incelemesi

Bu çalışmada, Özbek şair ve yazarı Aman Muhtar'ın Ayoller Mamlakati ve Saltanati adlı eserindeki dokuz hikayenin dil ve üslup incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın Giriş bölümünde Özbekler ve Özbekistan, Özbek edebiyatının 20. yüzyıl öncesi ve 20. yüzyıl sonrası hakkında genel bilgi verilmiştir. Çalışmanın Birinci bölümünde Aman Muhtar'ın hayatı, edebi kişiliği ve eserlerine değinilmiştir. İkinci bölüm Dil ve Üslup İncelemesi başlığını taşımaktadır. Bu bölümde eserin fonolojik, morfolojik ve sentaktik özellikleri incelenip muhteva ve üslup unsurları ortaya konulmuştur. Ayrıca bu bölümde, eser içinde yer alan kelime ve cümlelerden örnekler verilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölüm Metinler bölümüdür. Bu bölümde eserin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesine aktarımı bulunmaktadır. Çalışmanın Dördüncü ve son bölümü ise Sözlük bölümüdür; hikayelerde geçen her kelime metin içerisindeki karşıladığı anlam ile verilmiştir. Değerlendirme ve Sonuç kısmında; genel bir değerlendirme ile dikkat çeken hususlar belirtilerek çalışma özetlenmiş, Kaynaklar bölümüyle de tamamlanmıştır. Çalışmamıza konu olan Aman Muhtar'ın hikayeleri, Buhara ve Buhara'da yaşayan insanlar hakkındadır. Bu hikayelerde yazar; gördüğü, bildiği Buhara'yı, Taşkent'i anlatmış; buralarda yaşayan insanların aşklarını, gençlik arzularını ve aile problemlerini konu edinmiştir
Anlambilimi açısından Kitabu Gülistan bi't-Türki

Bu tez, 1391 tarihinde Memlük Kıpçak Türkçesiyle kaleme alınan Kitabu Gülistan bi't-Türki adlı eser üzerine yapılan bir Anlambilimi çalışması olarak oluşturulmuştur. Anlambilimi konuları Tümce Anlambilimi ve Sözcük Anlambilimi olmak üzere temelde iki ana bölümden meydana gelmiştir. Eserin hem Tümce Anlambilimi hem de Sözcük Anlambilimi konuları açısından çok zengin bir kaynak olduğu sonucuna varılmış ve çalışmada kullanılan yöntemlerin daha sonra yapılacak tezler için örnek teşkil edebileceği öngörülmüştür. Kitabu Gülistan bi't-Türki'de ele alınan tümce anlambilimi unsurları, XIV. asır Kıpçak Türkçesinin tümce dizilişi ve yapısı ile tümcelerin anlamsal boyutlarının bir hayli geliştiği bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. VI. asırdan bu yana yazılı metinler vasıtasıyla gelişimini takip edebildiğimiz Türk dili, bu dönemde de kendine has özellikler göstererek hem tümce hem de sözcük boyutunda anlamsal işlevlerini geniş ölçüde geliştirmiştir. Kitabu Gülistan bi't-Türki, Anlambilim açısından birçok yönden incelenmiş ve başlıklar halinde düzenlenmiştir. Eseri, hem Tümce Anlambilimi hem de Sözcük Anlambilimi konuları ile ele aldığımız çalışmamızda ulaştığımız temel sonuç, Türk dili tarihinde yazınsal metin olarak karşımıza çıkan tüm yapıtların kendi bağlamlarında ayrıntısıyla ele alınma ihtiyacının olduğudur.
Analyzing the language of sofware sections in Turkish computer magazines

Bütün buluşların temelinde gereksinmeler yatar. Konuşmanın temelinde iletişim kurma, yazı dilinin ortaya çıkmasında ise, konuşmadaki zaman ve mekan sınırlamalarını ortadan kaldırarak bilgi alışverişini sağlayabilme isteği vardır. Bilgisayarların ve bilgi teknolojisinin hızla gelişmesini sağlayan nedenler de bunlara benzer. Günümüzde insanoğlu için önemli olan iletişimin hızı ve bilgiye nerede olursa olsun kolayca ulaşabilmektir. Yazılı ve sözlü metinlerin kimi benzer özellikler gösterirken, kimi pek çok yönden birbirlerinden ayrılırlar. İnsan beyni benzer özellikler gösteren her şeyi belli gruplar altında toplar ve onları diğerlerinden bu benzer özelliklerinden dolayı ayırır. Bunu yaparken de onlara genel bir isim verir. Bir başka deyişle, onları türlerine ayırır. Aynı türe ait olan her şey, o türün ayırt edici özelliklerini taşır ve iletişim amacı yönünden de diğer türlerden farklılık gösterir. Yazılı ve sözlü metinlerin anlam ve söylem açısından daha iyi anlaşılması, türlerin yapısall özelliklerinin incelenerek, bu özelliklerin metnin anlamı ve amacına ne şekilde katkıda bulunduğunun açık bir şekilde ortaya konulması ile mümkün olacaktır. Bu çalışmanın amacı, popüler bilgisayar dergilerinde bulunan, hızla gelişen yazılım teknolojisinin dili hakkında bilgi vermek için yazılmış bölümlerin türünü incelemek ve bu bölümlerin tür çözümlemesi yoluyla daha iyi anlaşılmalarını sağlamaktır. Bununla beraber, söylembilim kuramının ışığı altında bir türün araştırılması yoluyla, bir metnin bir tür oluşturabilmesi için gerekli ve yeterli şartları ortaya çıkarıp göstermek hedeflenmiştir. Dil, söylem çözümlemesi, tür çözümlemesi, tür çözümlemesine ilişkin bazı kavramlar ve yaklaşımlar, bu alanda yapılmış çalışmalar ve bilgi teknolojisinin geçmişşten günümüze kadar olan kısa tarihine dair bilgilere de değinilen bu tezde, Mayıs-Ekim 2002 tarihleri arasında yayınlanmış 'Chip', 'Pc-Net', ve 'Byte' adındaki popüler bilgisayar dergilerinin yazılım bölümlerinden rastgele seçilmiş on sekiz makalenin tür çözümlemesi yoluyla incelendiğini göreceksiniz. Çözümlememiz, bu söylemi oluşturan ve değerlendiren insanların iletişim amaçlarını, bu bağlamda hedef okuyucu kitlesini, bu kitle ile yazarların arasındaki rol ve ilişkileri, sayıltıları, bu tür yazılarda izlenen mantıksal yapıyı, hangi dilbilimsel öğelerin diğerlerine göre neden daha sık kullanıldıklarını ve bu yapıların türün iletişim amacına olan katkısını belirlemeyi amaçlamıştır. Bilgisayar dergilerindeki yazıların diğer türlerden farklı olarak, kendilerine özgü iletişim amaçlarının ve okuyucu kitlelerinin bulunduğu, teknik terimlerle sık karşılaştığımız bu metinlerde, bazı dilbilimsel yapıların diğerlerinden daha fazla kullanıldıkları ve bu yazıların dil ve iletişim amaçları arasında doğrudan bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber, bu türün de anlatım açısından kendine özgü mantıksal bir yapı izlenerek oluşturulduğu gözlemlenmiştir. Bilgisayar teknolojisi terimlerinin anlaşılmasına yardımcı olacağı düşüncesiyle bu konuda bir sözlükçe derlenerek tezin sonuna eklenmiştir.
The textual organization of ?discussion? and ?conclusions? sections of research articles in applied linguistics

Mevcut çalışmada Uygulamalı Dilbilim alanının önde gelen beş dergisinde İngilizce olarak yayımlanan ve ampirik çalışma aktaran araştırma makalelerinin tartışma ve sonuç bölümlerinin yapısall organizasyonunun incelenmesi amaçlanmıştır. 30 araştırma makalesinin tartışma ve sonuç bölümlerinden oluşan bütünce bu çalışmada geliştirilen ve Yang ve Allison'nın (2003) araştırmasına dayanan bir modelle incelenmiştir. Bulgular araştırma makalelerin sözü geçen bölümlerinde sıklıkla kullanılan ve bu bölümlerin yapısall organizasyonuna ışık tutan makro kalıpları ortaya koymuştur. Sonuçlar aynı zamanda çalışmanın bulgularının akademik yazma alanında etkili olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada, araştırma makalelerinde sıklıkla kullanılan makro yapıların tespitinin öğretmen, öğrenci ve araştırmacılara akademik yazın alanında yardımcı olabileceği ortaya konulmuştur. Çalışmada araştırma makalelerinin tartışma ve sonuç bölümlerinin yapısall organizasyonunu gösteren bir model de geliştirilmiştir.
5-7 yaş grubu normal gelişim gösteren ve özel gereksinimi olan çocukların dil kullanım becerilerinin karşılaştırılması

E., 5-7 Yaş Grubu Normal Gelişim Gösteren ve Özel Gereksinimi Olan Çocukların Dil Kullanım Becerilerinin Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006. Yapılmış olan bu araştırma, Bishop (1998) tarafından geliştirilen Children'sCommunication Checklist- aracılığıylanormal gelişim gösteren çocuklarla özel gereksinimi olan akranları arasındaki dilinpragmatik kullanımı arasındaki farklılıkları ortaya koymak, bu farklılıkların ortaya koyulmasının yanı sıra geliştirilen ve Türkçe uyarlaması yapılan ölçeğin Türk çocukların dil gelişimlerindeki problemleri ortaya koyması açısından güvenilir ve geçerli olup olmadığını belirlemek amacıyla planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ankara li Çankaya ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilköğretim okulları arasından seçilen beş okul ve Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri arasından seçilen sekiz kurum ve bu okul ve kurumlara devam eden 5,0-6, 11 yaş grubundaki 90 normal gelişim gösteren, 33 şitme Engelli, 20 Otistik, 22 ZE'li, 15 DS'li çocuğun aile ve eğitimcileri oluşturmaktadır. Her eğitimci ve aile; aile ve eğitimci bilgi formu, çocuk bilgi formu, Çocuk letişim Kontrol Listesi -Ç KL formlarını doldurmuştur. Eğitimci raporlarında Pragmatikte şitme Engelli 33 çocuğun aritmetik ortalaması 132 ,18, Otistik 20 çocuğun aritmetik ortalaması 120 ,90, ZE'li 22 çocuğun aritmetik ortalaması 128 ,09, DS'li 15 çocuğun aritmetik ortalaması 122 ,93, normal gelişim gösteren 90 çocuğun aritmetik ortalaması 142, 11 olarak bulunmuştur. Aile raporlarında Pragmatikte şitme Engelli 33 çocuğun aritmetik ortalaması 128 ,54, Otistik 20 çocuğun aritmetik ortalaması 120 ,45, ZE'li 22 çocuğun aritmetik ortalaması 129 ,50, DS'li 15 çocuğun aritmetik ortalaması 124 ,26, normal gelişim gösteren 90 çocuğun aritmetik ortalaması 139, 25 olarak bulunmuştur. Aile raporlarına göre Pragmatikte engel grupları arası etkileşimlerinTUKEY-HSD ile karşılaştırılmıştır. Buna göre, tüm engel grubuna dahil olan çocuklarla, normal gelişim gösteren çocuklar arasındaki fark anlamlı (pa¤0,05)vibulunmuştur. Engel grupları arasındaki farka bakıldığında, şitme Engelli çocuklarlaOtistik çocuklar arasındaki farkın, Otistik çocuklarla ZE'li çocuklar arasındaki farkın anlamlı olduğu (pa¤0,05) bulunmuştur. Eğitimci raporlarına göre Pragmatik için engel grupları arası etkileşimleriTUKEY-HSD ile ikişerli olarak karşılaştırılmıştır. Buna göre; tüm engel gruplarına dahil olan çocuklarla normal gelişim gösteren çocuklar arasındaki farkın anlamlı olduğu (pa¤0,05) bulunmuştur. Buna ek olarak engel gruplarının kendi aralarındaki ikili karşılaştırmalarında farkın anlamlı olmadığı (pa¥0,05) bulunmuştur.
Türkiye Türkçesi çatı şekilleri ve işlevleri

Araştırmada çatı kavram ve teriminin kapsamı, bu kategoriyi oluşturan şekillerin öz nitelikleri ve söz konusu şekillerin sınıflandırılmasında kullanılan ölçütlerin neler olması gerektiği konuları üzerine durulmaktadır. Çalışmada Türkiye Türkçesi çatı şekilleri işlevsel dil bilimi metodu kullanılarak ele alınmış ve söz konusu şekiller kullanıldıkları bağlamda yerine getirdikleri işlev göz önünde bulundurularak sınıflandırılmıştır. Çatı şekillerinin işlevlerinin hatasız ve eksiksiz bir biçimde ortaya konulabilmesi için Çağdaş Türk edebiyatı malzemesinden ve konuşmalardan yararlanılmış ve birleşiminde çatı şekillerinin yer aldığı fiil kelime şekillerinin işlevleri tarama yöntemiyle elde edilen örneklerle de sınanmıştır. Türkiye Türkçesi çatı kategorisinin ettirgen, edilgen, dönüşlü ve işteş olmak üzere dört özel kategoriden oluştuğu, çatı şekillerinin sahip oldukları özel işlevlerinden dolayı türetme ya da çekim eki kategorilerinden herhangi birine konulamadığı, Hint-Avrupa dillerinde gözlenebilen etken ve medial çatı'nın Türkiye Türkçesinde bulunmadığı vb. sonuçlara ulaşılmıştır.
Investigating the performance of segmentation methods with deep learning models for sentiment analysis on Turkish informal texts

Bu çalışma morfolojik olarak zengin dillerde kısa informal metinlerde etkili bir şekilde duygu analizi yapılmasını incelemektedir. Bu tezde önerilen çalışmanın temel yapı taşlarını metin segmentasyonu ve yapay sinir ağı modeli yaratılması oluşturmaktadır. Segmentasyon farklı metodolojilerle metinlerin ön-işlemden geçirilmesini sağlar. Bu çalışmada kullanılan metodolojiler dört farklı ana groupta kümelenmiştir. Bunlar, morfolojik, kelime-altı sözcük, dizgeleme ve hibrit metodlarından oluşmaktadır. Çoğunlukla bu ana grupların altında birden fazla farklı metod kullanılmıştır. İkinci aşama metinlerin sınıflandırılması için etkili model yaratmaya odaklanmadtadır. İlk aşamada oluşturulan her bir segmentasyon yöntemi için Konvolüsyonel Sinir Ağı ve Tekrarlayan Sinir Ağı modellerinin litaratürde iyi bilinen parametreleri kullanılarak performans testleri yapılmaktadır.
Die defizithypothese von Bernstein und die sprachliche verschiedenheit der Türkischen kinder in der sekundarstufe der unter- und mittelschicht in deutschland: Ein beitrag zur soziolinguistik

Çalışma Almanya'da yaşayan, ilkokul 4. veya 5. sınıfa giden Türk çocuklarının dilsel farklılıklarının, Basil Bernstein'ın Eksiklik Kuramı'na göre açıklanmasını ve yorumlanmasını amaçlamaktadır. Birinci bölümde kuramsal bir çerçeve içerisinde dil, dil ile kültür ilişkisi, sosyodilbilim, sosyodilbilimin bilimsel olarak gelişimi, dilbilimin alt dalları açıklanmaya çalışılarak bütünsel bir çerçeve oluşturulmuştur. Türkiye'den Almanya'ya göç konusu çerçevesinde 'uyum', 'asimilasyon' ve 'eksiklik olarak yabancılık' kavramları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Dilin boyutları ve görevleri ele alınarak Bernstein'ın Eksiklik Kuramı' ayrıntılı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Tezin ikinci kısmında, yapılan anket çalışmasında kullanılan metod anlatılarak, ankete katılan öğrencilerin konumu belirtilmiştir. Tablolar eşliğinde anket sonuçları gösterilmiş ve anketin değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmanın özeti verilerek yorumlanmıştır. Sonuç önerileri geliştirilerek de çalışma sonlandırılmıştır.
Türkçede odak alanı ve odak vurgusu üzerine deneysel bir çalışma: Adöbeği-ne-öbeği etkileşimi ve çoklu-ne yapıları

Bu çalışmada, Türkçede bir tümcede odak vurgusu için yarışan birden fazla birimin bulunması durumunda, vurgunun bunlardan hangisine atanacağı ve bu birimlerin dizilişi ile ilgili olarak alanyazında ileri sürülen kısıtlılıkların geçerliliği deneysel olarak araştırılmıştır. Bu doğrultuda, alanyazındaki tartışmalar da izlenerek, bir ne-öbeği ile odaklanmış bir ad öbeğinin birlikte bulunduğu tümceler ve birden fazla ne-öbeği içeren tümceler ele alınmıştır. Bu çerçevede, 32 deneğin katılımıyla dilbilgisel yargı testleri gerçekleştirilmiştir. Anadili Türkçe olan konuşuculara uygulanan deneysel çalışmalar sonucunda, bir ODAÖ ve bir ne-öbeği içeren tümcelerde bu birimlerin dizilişinin alanyazındaki önceki çalışmalarda da ileri sürüldüğü gibi biçiminde olduğu gözlemlenmiştir. Çoklune yapıları bağlamında ise, en sağdaki ne-öbeğinin vurgulandığı dizilişinin denekler tarafından belirtisiz diziliş olarak algılandığı, vurgunun ilk ne-öbeğine atandığı dizilişinin ise yine denekler tarafından belirtili diziliş olarak yorumlandığı ve ancak sınırlı bağlamlarda kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlarla bağlantılı olarak, Türkçe için önerilen odak alanı belirlemesinin yeniden ele alınması gerektiği değerlendirmesi yapılmıştır.
Academic staff's perceptions on washback effect of YDS and YÖKDİL: The case of Ardahan University

Bu çalışmanın amacı, akademik personelin YDS ve YÖKDİL sınavlarının etkisi üzerine algılarını incelemektir. Çalışma Ardahan Üniversitesi'nde yapılmıştır. Veri toplamak için hem nicel hem nitel yöntemler kullanılmıştır. Anket Ardahan Üniversitesi'nde çalışan 158 akademik personele uygulanmış ve nitel veriler için odak grup görüşmesi uygulanmış ve katılımcıların ifadeleri betimsel analiz prosedürüne göre analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 16.0 sürümü kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre YDS ve YÖKDİL sınavlarına yönelik algılar olumsuzdur. YDS ve YÖKDİL sınavları konuşma, dinleme ve yazmayı içermediğinden, akademisyenler bu sınavların geçerliğine güvenmezler. Ayrıca, akademik personelin YDS ve YÖKDİL'in içerik ve etkileri konusunda olumsuz duyguları olduğu sonucuna varılmıştır. Akademisyenler, Türkiye'de yabancı dil yeterliği gerekliliğine inanmasına rağmen, bu sınavların adayların hedef yabancı dilde yetkin olmalarına yardımcı olduğunu düşünmüyorlar.
Yabancı dil okumada strateji eğitimi

Belirli bir metni okumanın amacı, okuma stratejisinin en önemli belirleyicisidir. Okumamızdan her zaman aynı anlama düzeyini, ayrıntıyı veya anımsamayı beklemeyiz. Öğrenicilerimizi, okuma tekniklerini ve hızlarını okuma amaçlarına göre değiştirmeleri konusunda ikna etmeliyiz. Her şeyi başından sonuna kadar satır satır okumaya zamanbulunmadığı bugünün dünyasında, önceden gerekli görülmüş bir başarı sağlamak için, etkili okuma kaçınılmazdır. Esnekliğin farkına vardırmayı sağlama ve bunun için de stratejileri geliştirme, öğrenicilerimizin geleceklerine yapabileceğimiz en yararlı katkılar arasındadır. Bu araştırma, İstanbul Teknik Üniversitesi, Yabancı Diller Yüksek Okulu, İngilizce Hazırlık Programında İngilizce okuma dersini veren öğretmenlerin, öğrenicilerinin okuma yetisinigeliştireceğini düşündüğü okuma stratejilerinin eğitimini ders süresince verip vermediğini ve eğer böyle bir eğitim veriliyorsa hangi stratejilerin eğitiminin verildiğini inceleyen nitel bir çalışmadır. Bu araştırma 2005- 2006 akademik yılının birinci döneminde İstanbul Teknik Üniversitesi, Yabancı Diller Yüksek Okulunda altı orta altı düzey İngilizce hazırlık sınıfında uygulanmıştır. Araştırmaya orta altı düzey öğrenicilerine İngilizce okuma dersi veren öğretmenler katılmıştır. Gözlem, görüşme, not alma ve ses kayıt bu araştırmada kullanılan başlıca veri toplama yöntemlerindendir ve elde edilen verilerin incelenmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, altı katılımcı öğretmenin ders esnasında öğrenicilerin okuma yetilerini geliştirecek okuma stratejilerinin eğitimini verdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca sınıf gözlemlerinden çıkan sonuçlara göre bu araştırmada katılımcı öğretmenlerin eğitimini verdiğiokuma stratejilerinin sayısı toplam 23'tür. Araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde, İngilizce okuma dersinde öğrenicilerin okuma yetisini geliştirecek stratejilerin eğitiminin verilmesi, öğrenicilere hem akademik hem de günlük yaşantılarında okuma yaparken fayda sağlayacaktır.
Bosnalı Atfİ Ahmed Efendi'nin Şerh-i Tuhfe-i Şahidİ'si

Klasik Türk edebiyatının didaktik eserlerinden biri olan manzum sözlükler, hacimce küçük ama içerik bakımından zengin eserlerdir. Bu eserlerin kaleme alınışının temelinde eğitime yeni başlayan çocuklara, kabiliyetlerine göre yabancı bir dildeki sözcükleri öğretme amacı vardır. Ayrıca bu tür eserler, nazım yoluyla bir takım gramer kuralları, vezin ve aruz bilgileri ihtiva etmeleri bakımından önem taşımaktadır. Bu sözlüklerde sıbyan mekteplerinde okuyan öğrencilerin edebiyat, kültür, vezin, kelime ve şiir bilgisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Manzum sözlüklere yazılan şerhler de bir takım yanlış okumaların, bilgilerin düzeltilmesi amacıyla kaleme alınan ayrıntılı eserlerdir. Türk edebiyatında en çok şerh edilen manzum sözlük, Şahidi'nin Tuhfe-i Şahidi adlı eseridir. Bu esere yazılan manzum sözlük şerhlerinden biri de Bosnalı Atfi Ahmed Efendi'nin kaleme aldığı Şerh-i Tuhfe-i Şahidi'dir. Tezimizin konusu olan bu çalışma dört ana başlıktan oluşmaktadır: Giriş bölümünde, klasik Türk edebiyatında manzum sözlük yazma geleneği, klasik şerh, manzum şerh metodu ve manzum sözlüklere yapılan şerhler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Atfi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri tanıtılmış, ikinci bölümde eserin adı, yazılış tarihi, yazılış sebebi, şerh metodu ve içerik özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise nüshaların tanıtımı, tenkitli metin oluşturulurken izlenen yol hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölüm transkripsiyonlu metin, sözlük, sonuç ve özel isimler dizininden meydana gelmektedir. Eserin tıpkıbasımı da son kısma eklenmiştir. Çalışma neticesinde Tuhfe-i Şahidi' adlı manzum sözlüğün Atfi tarafından nasıl yorumlandığına, bu yüzyılda yaşamış bir şarihin beyitlerdeki kelime ve kavramlara yaklaşım tarzına ve 18. yüzyılda hakim olan sanat, kültür, tarih ve edebiyatla ilgili açıklayıcı bilgilere ulaşılacaktır.
Fıkıh usulünde lafızlar bahsi bağlamında umum ve husus kavramları

Tezde, umum ve husus kavramları fıkıh usulü lafızlar bahsi bağlamında ele alınmıştır. Diğer ilim dallarının umum ve husus kavramlarına yaklaşımına konuyla bağlantısı ölçüsünde yer verilmiş, kavramların fıkıh usulündeki lafızlar bahsi haricindeki kullanımları ise tezin kapsamı dışında bırakılmıştır. Fıkıh usulcülerinin getirdikleri umum ve husus kavramlarının lafızlar bağlamındaki temel görünümleri de kavramların daha iyi aydınlatılabilmesi için incelemeye tabi tutuluştur. Tez, Giriş ve İki Bölüm'den oluşmaktadır. Giriş kısmında, tezin konusunun önemi, sınırlandırılması, sunulması üzerinde durulmuştur. Birinci Bölüm'de umum ve husus kavramlarının daha iyi anlaşılabilmesi için gerekli temel kavramlar tanıtılmıştır. İkinci Bölüm'de fıkıh usulcülerinin ortaya koydukları umum ve husus yaklaşımları farklı açılardan incelenerek kavramlara ilişkin birer tanım önerisi verilmiştir. Son olarak, umum ve husus kavramlarının lafızlar üzerindeki temel somut görünümleri ele alınmıştır.
Asaf Halet Çelebi şiirlerinde kültürden hareketle imgenin inşası

Bu çalışmada Asaf Halet Çelebi'nin şiirleri de imge ve kültür arasındaki ilişkinin kurulması, bu yolla şiirlerin genel anlamda kültürel niteliklerinin saptanarak imgesel yönlerinin anlaşılması hedeflenmektedir. Bu bağlamda kültür ve imge kavramları, bu kavramlarla ilgili olan dil ve şiir kavramlarıyla birlikte incelenmektedir. Gerçekleştirilen kavramsal tartışmaların ardından elde edilen spekülatif birikime dayanılarak imge ve kültür kavramları kuramsal bir biçimde ilişkilendirilmektedir. Bu süreç sonucunda kültürün kaçınılmaz bir insan etkinliği olduğu ve imgenin de bir insan etkinliği olarak kültür dairesi içinde geliştiği tespit edilmektedir. Bu tespitten hareketle elde edilen sınanabilir savlar, öncelikle şairin poetik görüşlerinin anlaşılması adına kullanılmakta; ardından seçilen yedi şiirin tahlilinde kullanılarak kültürden hareketle imgenin inşasına dair genel sonuçlara ulaşılmaktadır. Çalışmada açığa çıkan savları ve örneklemde tespit edilen sonuçları temellendiren diyalektik mantık, söz konusu savların tutarlılık ve geçerlilik kaidelerini oluşturmaktadır. Ayrıca çalışmada diyalektik mantığın kullanılması, sanatsal değerin, edimsel varlığı içinde anlaşılmasını olanaklı kılmaktadır.
Rus reklamlarında kullanılan söz sanatları

Her geçen gün gelişen ve değişen dünyada, reklam toplumsal, kültürel ve ekonomik yaşamın en önemli unsurlarından birini oluşturmuştur. Reklamın başlıca amacı, ulaşmak istediği hedef kitleyi belirli bir konuda etkilemek, ikna etmek ve yönlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, reklam dilinin etkili bir biçimde kullanılması zorunludur. Etkili, özgün ve yaratıcı bir reklam dili oluşumunda ise söz sanatlarının önemi büyüktür. Bu tez çalışmasında söz sanatlarının Rus reklamlarında kullanımı dilbilimsel yaklaşımın çatısı altında biçembilimsel çözümleme yöntemiyle ele alınmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde ve Rus araştırmacıların çalışmaları ve yaklaşımları üzerinden bir iletişim dili olarak reklam hakkında genel bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; reklam yazarları tarafından etkili ve yaratıcı bir reklam oluşturmak için kullanılan retorik figür ve mecazların Rusça kaynaklarda kullanımı üzerine teorik bir değerlendirme yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Rusya'nın yazılı basın ve dijital mecralarında son 10 yıl içinde yayınlanmış veya halen yayınlanmakta olan kozmetik ve kişisel bakım alanından seçilmiş reklamlarda söz sanatlarının kullanımı incelenmiştir. Sonuç olarak ise, ilk üç bölümde elde edilen bulgular bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Mirza Ali Baht'ın Çağatayca sözlüğü: Ferheng-i Azferi inceleme, metin, dizin

Bu tez; ön söz, giriş, tenkitli metin, dizin ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Önsöz kısmında, hangi düşünceden hareket ederek Ferheng-i Azferi'nin tenkitli metnini oluşturduğumuza ve hangi nüshayı çalışmamıza esas aldığımıza dair bilgiler yer almaktadır. Giriş bölümünde; eser hakkında genel bilgi, eserin adı, yazılış amacı, önemi, özellikleri, yazılış tarihi, yapısı, nüshaları, yazarı, yazarın faydalandığı kaynaklar, yazdığı eserler ve metin kuruluşunda izlenen yol hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Tenkitli metin bölümü; giriş, gramer ve Çağatayca-Farsça sözlük kısımlarından oluşan eserin transkripsiyonunu içermektedir. Dizin bölümünü; eserin Çağatayca-Farsça sözlük kısmının dizini oluşturmaktadır. Sonuç bölümünde; eserde bulunan bazı sorunlar ve eserin önemi irdelenmiştir.