turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Erken Cumhuriyet Dönemi yazılı anlatılarda Çingenelerin dışlanma biçimleri

Althusserci bir yaklaşım ile kişisel ideolojinin edinimsel üretim sürecinde toplum ve devlet aktarımlarının etkili oluşu sebebiyle, önyargı ve ayrımcılık kavramlarını devlet ideolojisi üzerinden okumak faydalı olmaktadır. Bu çalışmada Çingenelerin ötekiliği, devlet ideolojisinin söyleme etkisi üzerinden anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Althusser'in devlet aygıtları bağlamında yasalara, devletin ideolojik aygıtları bağlamında ise gazete haberlerine odaklanılan çalışmada, var olan dışlayıcı söylemlerin vücuda getirilmesinde ya da yeniden üretilmesinde devletin nasıl rol aldığı sorusu çalışmanın asıl problematiğini oluşturmaktadır. Ulus devlet pratiklerinin egemen olduğu Erken Cumhuriyet döneminde kimlik üzerinden vatandaş inşasında Kıpti/ Çingene kavramlarına yüklenen anlamlar ile günümüz algısı ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Devlet söylemini temsilen Çingenelere yönelik yasa maddelerinin Çingeneleri nasıl dışladığı incelenmiş, derinlemesine mülakatlarla çalışma zenginleştirilmiştir. Basının etkisini temsilen Cumhuriyet gazetesinin 1929- 1950 yılları arasındaki Çingene/Kıpti haberleri Teun Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışma ile ötekiliğin oluşmasında devlet söylemi ve aygıtlarının aktif rolü olduğu bulgusuna varılmıştır.
Kültürel feminizm perspektifinden Cosmopolitan ve Mektup dergilerinin içerik analizi tekniği ile değerlendirilmesi

Dünyada ve Türkiye'de kadından beklenen özel alanda geleneksel faaliyetlerini yerine getirmesi, erkekten beklenen ise kamusal alanda üretim faaliyetlerini yerine getirmesidir. Bu rol modelleri sosyalleşme sürecinde, toplumun kültürel kodlarını yansıtan aile, okul ve çeşitli yayınlar aracılığıyla öğrenilmektedir. Araştırmamızda, öncelikle birer kadın dergisi olan Cosmopolitan ve Mektup dergilerinde yer alan kadın imgelerinin neler olduğu, bu imgelerin nasıl ve ne sıklıkla verildiği araştırılmıştır. Araştırmamızda ayrıca, kadınların toplumsal cinsiyet rollerinin geleneksel ve modern anlamda nasıl ele alındığı ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin ne tür mesajların verildiği irdelenmiştir. Dergiler, toplumsal cinsiyet konusunda kadınların bir kimlik kazanabilmeleri açısından cinsiyet algısına yönelik bazı öğeler içermektedir. Bu biçimde kadın ve erkek karakterlere yüklenen bir takım roller, onların toplumsal ve bireysel kimliklerinin belirleyicisidir. Bu kapsamda, içerikleri ve ele aldıkları konulan bakımından farklılıklar gösteren, fakat temelde örtüşen dergilerin, kadının toplumsal cinsiyet modelini nasıl ilettiğini netleştirmeyi amaçlayan araçtırmamız; her iki derginin 1992- 2000 yıllan arasındaki sayılan üzerinde içerik analizi uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; dergilerde anaerkil etki ve değerlerden çok ataerkil etki ve değerlerin egemen olduğu bulunmuştur. Kadınlar geleneksel olarak toplumsal cinsiyet rolleri temelinde değerlendirilmektedir. Kadınların özel alandaki rollerine kamusal alandaki rollerinden daha çok yer verildiği görülmüştür. Kadının kamusal alana katılımı ile erkeğin kadına yönelik 'eşitlikçi' değerlendirmesi arasında güçlü bir eğilim bulunmuştur. IV Araştırmamızda ayrıca, tüketim ile ilgili reklamların sayısının artması ya da azalması ile kadınların tüketime katılımları arasına ilişki bulunmuştur. Geleneksel olarak kadınlara atfedilen toplumsal cinsiyet kimliği, kadınların hem özel alanda hem de kamusal alandaki rol tanımlamalarını etkilemektedir. Kültürel Feminist perspektiften bu, ataerkil toplumsal yapıdaki kültürel bir olgudur.
Değerler eğitimi ve uygulamalarına yönelik veli ve öğretmen tutumlarının değerlendirilmesi: Bingöl örneği

Değerlerin gittikçe değerlendiği günümüzde tüm dünyanın ortak kaygısı kaybolan değerleri yeniden yaşatmanın yollarını aramak ve kaybolan değerlere çözüm üretmek olmuştur. Bu araştırmanın amacı öğretmen ve velilerin değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin tutumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Bu araştırmada araştırma yöntemlerinden nicel yöntem kullanılmıştır. Araştırma 2017- 2018 eğitim öğretim yılında Bingöl merkez ilçede bulunan 17 ilköğretimde görev yapan sınıf öğretmenleri ve bu okulların üçüncü sınıflarında okuyan öğrenci velilerinden oluşmaktadır. Araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 275 sınıf öğretmenine, 483 öğrenci velisine anket uygulanmıştır. Öğretmenlerin 145'i erkek 130'u ise kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Velilerde ise 285 erkek 198 kadın katılımcı olmak üzere toplam 758 katılımcıya anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler veri analiz programı Spss'de analiz edilerek yorumlanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmış; değişkenlere göre farklılaşmanın incelendiği problem cümlelerinde ise nonparametrik testler olan Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, 2017- 2018 eğitim öğretim yılında Bingöl merkez ilçede toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda:1- Değerler eğitiminin çocuklarımızın geleceği için önemli olduğu2- Değerler eğitimine okullarda yer verilmesinin önemli bir gelişme olduğu3- Değerler eğitiminde öğretmen davranışlarının öğrenciler üzerinde etkisinin fazla olduğu4- Değerler eğitimi, şiddet vb. toplumsal sorunların çözümünde etkili olduğu5- Çevremizde değerlerin yaşanması ya da yaşanmaması, değerlerin kazandırılması açısından önem arz ettiğini bu bağlamda değerlerin ailede kazandırılmasının önemliolduğu6- Değerler eğitimi konularının okullarda sosyal faaliyetler ya da etkinlikler olarak planlanması gerektiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır.
Gelişme yazınında oryantalizm

Bu çalışma, Gelişme Yazınında Oryantalizm kavramını Edward Said ve Abdullah Laroui'nin görüşleri aracılığıyla konu edinmiştir. Bu iki yazarın görüşlerinin Doğulu aydınların Batı'ya bakışlarını anlamamıza yardımcı olacağı düşünülmüştür. Edward Said ve Abdullah Laroui Batılılar da olan oryantalist bakış açısına karşı bazı eleştirilerde bulunmuşlardır. Önceleri edebiyat ve sanatta, daha sonraları bilimsel çalışmalarda görülen Oryantalizme en büyük eleştiriyi Edward Said getirmiştir. Ancak Said'in eleştirilerinin Oryantalizmi Batılı bilincinde görülen bir imaj olarak tanımlaması ve ardından getirdiği öneriler nedeniyle 'biz-onlar' ayrımının çerçevesini kıramadığı görülmektedir. Oryantalizme başka bir açıdan bakarak eleştiride bulunan Abdullah Laroui ise Fas'ı örnek ülke olarak inceleyerek geleneksel ülkelerin özelliklerine de değinmiştir. Laroui gelenekselleşmenin sonradan oluşturulduğu saptamasında bulunur. Said'den farklı olarak liberal aydınların içinde bulunduğu yabancılaşmanın yanı sıra geleneksel aydınların yabancılaşmasına işaret ederek, toplumun kendi içine kapanma tehlikesine karşı uyarıda bulunmuştur. Edward Said ve Abdullah Laroui gelişme, Oryantalizmin tanımlanması, Üçüncü Dünya aydınlarının ülkelerine ve Batı'ya bakışları ile hegemonya ve Marx'a ilişkin değerlendirmelerde farklı görüşler ileri sürmektedirler. 79
Türkiye'de sözdebilim uygulamaları üzerine bir çalışma

Bu çalışma, literatüre dayalı bilimsel bir çalışmadır. Gerek akademik ortamda gerek akademi dışında tespit edilmiş örnekler, hiçbir yorumda bulunmaksızın önce sınıflandırılmış ve daha sonra ana hatları ile betimlenmiştir. Tezin kapsamında yer alan vakalar Birinci Bölümde TIP-FİZYOLOJİK, TIP-PSİKOLOJİK, FALCILIK, İNANÇ ve PARANORMAL olarak beş grup halinde sınıflandırılmıştır. TIP-FİZYOLOJİK bölümünde, sırasıyla Akupunktur, Aromaterapi, Fitoterapi, Hacamat, Homeopati, Larva Tedavisi, Refleksoloji ve Sülük Tedavisi yer almaktadır. TIP-PSİKOLOJİK'te sırasıyla Yeniçağ, NLP, Reiki, Tıbb-ı Nebevi ve Cincilik incelenmiştir. FALCILIK'ta sırasıyla Astroloji, Feng Shui ve Medyumluk örneklendirilmiştir. İNANÇ bölümünde, sırasıyla 19 Mucizesi ve Yaratılış bilimi incelenmiştir. PARANORMAL bölümünde ise Ufoloji ele alınmıştır. Söz konusu 5 başlık ve 19 alt başlıkta toplam 57 vaka incelenmeye alınmıştır. İkinci Bölümde, tezin kapsamında incelenmiş olan sözdebilim vakalarında görülen en yaygın mantıksal safsatalarla, bilişsel önyargılar tanımlanmış ve kullanım biçimleri açıklanmıştır. Değerlendirme ve sonuç kısmında elde edilen bulgular bilim felsefesi, bilim sosyolojisi, bilim tarihi, bilim politikası ve bilim etiği başlıkları altında irdelenmiş ve çözüm önerilerine yer verilmiştir. Bu çalışmanın amacı sözdebilimin yaygınlığı ve gerçek bilim algısında yarattığı zafiyeti açıklamaktır. Bu bağlamda, 'gerçek-bilim'le 'sözde-bilim'in birbirine karıştırılması iki sakınca oluşturmaktadır: a) Doğru bir bilim anlayışının yerleşmemesi nedeniyle toplumun her türlü suistimale açık hale gelmesi, b) Uluslararası yarışta geri kalmak ve sömürgeleşmek. Bu tehlikeleri bertaraf edebilmek için 'sözde-bilim'ler ve 'sözde-bilimciler'in teknikleri' konusunda sağlam bir bilinç geliştirmek ve karşı önlemler almak zorunluluk haline gelmiştir.
Modernite ile karşılaşmada hristiyanlığın kendini yeniden üretimi

Avrupa'da, 16. yüzyıl ve sonrasında, yeni toplumsal yaşamların, örgütlenmelerin, uygulamaların, kurumsal biçimlerin, yaşam tarzlarının ve sıkıntıların karışımını ifade eden modernite ile dini, geleneği ve aşkın olanı temsil eden Hristiyanlık aynı coğrafyada karşı karşıya gelmişlerdir. Kurumsal, felsefi ve sosyal düzeyde gerçekleşen bu karşılaşmada, Orta Çağ'da en güçlü dönemini yaşayan ve kendini toplumsal alanda yeniden üretme mekanizmalarına sahip olan Kilise, Batı'da üstlendiği görev çerçevesinde modernite ile birlikte gelen yeni koşullara uygun olarak örgütlenme yoluna gitmiştir. Bu çalışmanın amacı, modernite ile karşılaşan Hristiyanlığın kendini hangi mekanizmalar aracılığıyla ve yeniden nasıl ürettiğini, geleneksel bir mezhep olan Katoliklik üzerinden sosyolojik olarak çözümlemektir. İlk olarak Hristiyanlığın modernite ile karşılaşması üç ana döneme ayrılmış ve tarihsel sosyolojik bir bakış açısıyla karşılaşmanın karakteristikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Burada Kilise'nin yaşadığı tecrübeler, 16. ve 20. yüzyıllar arasında, karşılaştırmalı tarihsel sosyoloji metodu kullanılarak çözümlenmektedir. Modernite ile Hristiyanlık karşılaşması -Kilise açısından- ilk karşılaşma dönemi, hayatta kalabilme dönemi, uzlaşma dönemi şeklinde üç dönem halinde ele alınmaktadır. Bu dönemlerin her birinde yaşanan kırılmalar, kopuşlar ve refleksler gibi tanımlamalar etrafında sosyolojik bir çözümleme yapılarak bu karşılaşmanın bir taslağı çıkarılmaktadır. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde Din Sosyolojisi alanında Katolik modernleşmesinde önemli bir konuma sahip olan ve son dönemde ortaya çıkan Yeni Dini Hareketler ele alınmıştır. Saha araştırması ile desteklenen çalışmada, 1943 yılında İtalya'da kurulan, bugün dünyanın birçok ülkesinde faaliyet gösteren ve Katolikliğin merkezi Vatikan tarafından onaylanan ve misyon yüklenen bir Katolik hareket olarak ortaya çıkan Focolare Hareketi, nitel araştırma yöntemleri kullanılarak ele alınmaktadır. Hareketin merkezi İtalya'da gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış, yapılandırılmamış mülakatlar ve gözlemlerden oluşan sosyolojik çözümlemeler ile çalışmanın temel problematiği ele alınmaktadır.
Transmission of İslamic knowledge: An analysis of mediation in the practices of learning within the İslamic heritage of Turkey

Bu tez, Türkiye'nin kültürel mirasında İslami bilgi aktarımı içerisindeki öğrenme pratikleri ve aracılık formları üzerine eğilmektedir, ve bunu yaparken de Cumhuriyet'in kurulumunda bu öğrenme pratikleri ve aracılık formlarında oluşan değişikliklerin şu anki toplumu ve dine karşı yaklaşımı nasıl etkilemiş olabileceğini daha iyi anlamaya çalışmaktadır. Bunun içinde, öncelikle, İslami bilginin kendisi, aracılığın ve pratiğin bu bilgi anlayışının içkin ve önkabul olarak varsayılmış özellikleri olabileceği olasılığını da hesaba katarak, teoritik olarak analiz edilmektedir. Ardından, öğrenme pratikleri ve aracılık formlarının izleri Osmanlı İmparatorluğu'nda İslami bilginin aktarımının gerçekleştiği geleneksel kurumlarda, yani medrese ve tekkede, sürülmektedir ve karşılaştırma ile incelenmektedir. Daha sonra da, şu anki toplumun tadil edilmiş bilgi aktarımı pratikleri ve değişen aracılık formları, tezin içerisindeki öncel çıkarımların ışığında tartışılmaktadır. Sonuç olarak, bu tez de iddia edilmektedir ki, İslami bilgiyi bir aracı üzerinden arama geleneği her ne kadar toplumda süregelse de, bu sürecin kendisi dönüştürücü bir süreçten çok düzgüsel bir sürece kaymıştır; ve geçmişş pratikler kişiyi özne haline getirmeyi amaçlarken, şimdikiler daha çok kurulmuş kimliklere yönlendirmektedir.
Toplumsal yapının yeniden biçimlenmesi

Eldeki çalışma çağdaş Alman düşünürü Jürgen Habermas'in felsefe ve toplumsal bilimler çerçevesinde değerlendirilebilecek düşünceleri üzerine yoğunlaşmaktadır. Çalışma, Habermas'in 'bilgikuramı toplumsal kuram olarak olanaklıdır' şeklinde özetlenebilecek temel yaklaşımını paylaşmaktadır. Çalışmanın ana eksenini bu yaklaşımın önce özne ya da bilinç felsefesi çerçevesinde, sonra da iletişim kuramı ve dil felsefesi çerçevesinde gerçekleştirilme çabası oluşturmaktadır. Bu genel çerçeve içinde Habermas'in pozitivist bilim anlayışı ; yorumbilgisel yaklaşımlar ; psikanalizin ilgl-çıkar temelinde pozitivizm ile yorumbilgisini birleştirebilme potansiyeli; açıklama ve anlamanın birleşimi açısından Weber'in kuramı; çalışma ve etkileşim açısından Marx'in kuramı; Aydınlanma ve ussallık sorunsalı; iletişimsel eylem kuramı; modernlik ve postmodern söylem hakkındaki görüşleri ayrıntılı bir biçimde ele alınmaktadır. Sonuç olarak da, Habermas'in kuramının bu genel çerçevesi 'anayasal yurtseverlik' ve 'sivil itaatsizlik' kavramları aracılığıyla örneklenmeye çalışılmaktadır.
Diyarbakır folkloru ve kültürü tarihçisi Şevket Beysanoğlu'nun Ziya Gökalp literatürüne katkısı

tarihinde başlamak ve 23 Mart 1977 günü sona ermek üzere bu yılı Ziya Gökalp Yılı olarak ilan edilmesini ve etkinlikler düzenlenmesini sağlamıştır. Ziya Gö-kalp'in kitaplarını yayınlama komisyonlarında yer almış, komisyonca basılamayan eserleri kendi imkanlarıyla bastırmış son derece üretken bir şahsiyettir. Beysanoğlu, Türk sosyolojisi ve Türk folkloruna ilişkin yaptığı çalışmalarda öncü olmakla kalmamış aynı zamanda klasikleşmiş bir isimdir. Ziya Gökalp'in külliyatına dair eserlerinin basılmadığı uzun sessizlik yıllarından sonra Şevket Beysanoğlu'nun çabaları hem ilktir hem de klasikleşmiştir.
Hacking urban space: Parkour and squatting

Tez, mekan üretimine ilişkin güncel mimari söylemler üzerinden kentsel mekanı haklama pratiklerini inceler. Haklamak pek çok bağlamda ve ortamda uygulanabilecek muhalif ve nüktedan bir etkinliktir; zaman içinde bir bilgisayarı özgün biçimde programlamanın yanında pek çok yan anlam edinmiş, haklama felsefesi ve pratiği gündelik yaşama girmiştir. Tezde sosyal mekan ve şehir hakkı üzerine öncül tartışmalardan yola çıkılarak kentsel mekanın haklanması ve bu yolla mekanın farklı şekillerde üretilmesi tartışılır. Mekanı haklamak yerleşik sistemlerin mekana hükmetmelerini ve kentsel mekanın baskın ideolojilerin hizmetinde bir araç olmasını eleştirir. Bunun yanında, haklama kültürü ve soyutlama olarak haklama kavramı, haklamanın nasıl kentsel mekana müdahale edip, mekan algısını ters yüz ettiğini açıklamak için kullanılır. Kentsel mekanı haklama pratikleri olarak ele alınan Parkour ve izinsiz yerleşme, tezde şehire müdahaleleriyle tartışılır. Mekanı haklamak, şehirde mekan üretimini sorgulatmasının yanında, kentsel mekanı yeni ve alışılmadık şekillerde okuma olanağı sunar.
Disabled lives and inaccessible socio-spatialities: The case of Saraçlar Street in Edirne

Bu tez yürüme sorunu olan insanların deneyimleri üzerinde erişilebilir olmayan mekan düzenlemelerinin etkisini analiz eder. Çalışmanın amacı erişimsiz mekanların üretilme sürecine katkı sağlayan ekonomik ve sosyal unsurlar ile yürüme sorunu olan insanların bu süreçte nasıl bir güce sahip olduğunu anlamayı amaçlar. Bu güç sadece kişisel hikayeler üzerinden anlaşılamaz aynı zamanda toplumsal dinamiklerle ilişkilendirilerek değerlendirilmelidir. Engellilik sakatlığın fiziksel durumundan ayrı olarak toplumsal bir ayrımcılık alanı olarak tanımlanmalıdır. Araştırmada bu noktalar küçük bir şehrin ana caddesi olan Saraçlar Caddesi örneği üzerinden tartışılmıştır. Saraçlar Caddesi, Edirne'deki birçok aktivitenin tek alternatifi olması dolayısıyla yaşayanların birçok talebine cevap verme potansiyeline sahiptir. Bu sınırlı kamusal alanda ekonomik ve sosyal eşitsizlikleri de yansıtan mekansal çatışmalar devam etmektedir. Emlak ekonomisine uygun olarak cadde ekonomik güce, kültürel değere ve sayı çokluğuna sahip rutin 'müşterilerin' talepleri doğrultusunda üretilir. Yürüme sorunu olan engelliler cadde mekanını erişilebilir olarak dönüştürmek için gerekli olan mekansal dahil edilmeden, kültürel değerden, sayı çokluğundan ve ekonomik güçten yoksundur. Sonuç olarak, erişilebilirliğin caddede uygulanması önceliğe sahip değildir ve bu durum cadde üzerinde engelli insanları daha da görünmez kılar. Bu çalışma bu kısır döngünü örneklendirerek gösterir ve erişilebilirliğin, yürüme sorunu olan insanların hayatlarındakini önemini vurgular. Türkiye'de yaşanan engellilik deneyimi odaksız bir birliktelikten kendine özgü hedefleri olan sosyal bir hareket haline dönüşmektedir. Şu anda hak talep etme çerçevesiyle ülke çapında aktif olarak çalışan sivil toplum örgütleri bulunmaktadır. Özürlüler Araştırması'nın çıktıları ve Özürlüler Kanunu'nun kabul edilmesi bu gruplara mevcut şartlara karşı çıkmalarını sağlayacak politik sesi sağlamıştır. Erişilebilirliği talep etmek, bazı dünya örneklerinde olduğu gibi, Türkiye'de yükselmekte olan bu hareket için de güçlendirici bir strateji olabilir. Bu çalışma, bu alan için gerekli somut bilgiyi ve pratik anlayışı sağlar.
Sosyal ve tarihsel bağlamda OŞ/Kırgızistana sürgün edilen Batumlu Türklerin sosyal yapısı

Bu tez çalışması, dünyada yeni yeni keşfedilmeye başlanan sürgün sosyolojisi disiplininden yola çıkarak, 1944 yılında Sovyet Rusya tarafından Kırgızistan kırsallarına sürülen Karadenizli Türklerin sosyal yapısını analiz etmektir. Karadenizli Türklerin seçilmesindeki temel mantık, küçük 65 yıl geçmesine rağmen horondan mıhlamaya, misafir ağırlamadan türkülere kadar kültürlerini yaşatmaya çalışan bir topluluk olarak araştırılmaya değer görülmesidir. Karadenizli Türkleri özel kılan sebep diğer sürgün topluluklardan farklı olarak bir diyaspora oluşturabilecek sayıda ve büyüklükte olmamaları, bu nedenle yaşlı kuşağın aradan çekilmesiyle yavaş yavaş kültürlerini kaybetmeye başladıkları kaygısıdır. Ayrıca çalışmanın Sovyet deneyiminden yola çıkarak sürgün sosyolojisi için kullanılabilecek temel argümanları belirlemesi, çalışmayı ayrıca önemli kılmaktadır. Bu bağlamlardan hareketle ilk elden göç kavramı ve onun görüngülerini analiz eden bu çalışma, zorunlu göçlerden sürgün olgusuna odaklanarak sürgün sosyolojisinin temel hareket noktalarını, sürgünün tarihi serüvenini, sosyo-psikolojik ve sosyo-politik süreçlerini değerlendirmiştir. Sonrasında 1917- 1989 yıllarını kapsayan Sovyet deneyimine değinen çalışma, sürgünlerin politik olarak kullanılmasının Sovyet topraklarında oluşturduğu sonuçlara değinerek Karadenizli Türklerin fiziki ve sosyal çevresini tanımlamıştır.
Cumhuriyet Dönemi'nde milliyetçi düşüncede dini dönüşümler: Ziya Gökalp ve Erol Güngör ekseninde bir inceleme

Milliyetçilik, millet fikrinin tarihi gelişimine nazaran geç bir dönemde, on sekizinci yüzyılda Batı Avrupa'da ortaya çıkan fakat siyasi arenada ulus devlet tipinin gelişmesi ile birlikte dünya çapında hızla yayılan, toplumsal, siyasal, coğrafi ve kültürel açılardan farklı şartlara sahip toplumlarda farklı şekillerde tezahür eden, milletin sahip olduğu değerleri yüceltme ve onun bekasını devam ettirme amacında olan bir ideolojidir. Milliyetçiliğin, inanç sistemleri olarak ifade edilen dinlerle ilişkisi hangi inançla temasa geçtiği kadar nasıl bir bağlamda ortaya çıktığı ile de ilgilidir. Bir imparatorluk tecrübesine sahip Osmanlı Devleti'nin ardından Anadolu'da kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti'nde milliyetçi düşünce din ilişkisi hem dini hem de coğrafi açıdan taşıdığı farklılıklar bakımından kendine has bir çizgiye sahiptir. Bu çalışma, Cumhuriyet Dönemi'nde milliyetçi düşüncenin dine dair yaklaşımlarında yaşamış olduğu dönüşümleri Ziya Gökalp ve Erol Güngör'ün din görüşleri ekseninde tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırma, milliyetçi düşüncenin dine dair algılama ve yaklaşımlarında hem küresel çapta yaşanan sosyo-politik süreçlerin hem de ülkenin modernleşme tarihinde dine karşı takınılan tavırların etkili olduğu sonucuna ulaşmıştır. Milliyetçi düşüncenin ortaya çıkmasında önemli bir isim olan Ziya Gökalp, dönem dönem fikirleri değişmekle birlikte din konusunda reformist görüşlere sahiptir. Milliyetçi düşüncede önemli bir isim olsa da, din konusundaki görüşleri ölümünün ardından gündemden düşmüştür. Cumhuriyet döneminde milliyetçi düşüncenin bir kolu laik ve seküler bir çizgiye kaymış, dine mesafeli yaklaşan ve Türkçülük olarak anılmayı tercih eden bu hareketlerle dini değerlerin önemine vurgu yapanlar arasında ayrışmalar ortaya çıkmıştır. 1950'lerle birlikte din hassasiyete sahip kültürel hareketler olarak ortaya çıkan, zamanla siyasal zemine de kayan bir milliyetçi düşünce Erol Güngör sayesinde tarihi bir temel elde etmiş, din-milliyetçilik ilişkisi modernizmin etkisiyle ortaya çıkan ve dini şekillendirmeye çalışan reformist fikirler temelinde değil dini-milli kültürün temel yapı taşlarından birisi kabul eden bir anlayış çerçevesinde kurgulanmaya başlanmıştır.
Vardiyalı çalışmanın sosyolojik analizi: Ceyhan sağlık çalışanları örneği

Vardiyalı çalışma düzeni birçok bireyin yaşamını sosyal ve fiziksel anlamda olumsuz etkilese de artan ihtiyaçlar ve taleplerin karşılanması için bu çalışma düzeni çalışma yaşamının vazgeçilmezi haline gelmiştir. Bu çalışma türü özellikle bireylere sürekli hizmet vermesi gerektiren aynı zamanda hizmetin aksamaması için zorunlu olan sağlık, iletişim, turizm ve hizmet gibi birçok sektörde kullanılmaktadır. Vardiyalı çalışma, özellikle bu çalışmanın getirisi ve kaçınılmaz bir sonu olan gece çalışması birçok bireyin sosyal, psikolojik ve fiziksel yaşamını etkilediği gibi bireylerin çalışma performansını ve yaptığı işten memnuniyet düzeyini de etkilemektedir. Çoğu birey için vardiyalı çalışmak bir tercih olmasa da, çalışma yaşamının getirdiği şartlar ve zorunluluk nedeniyle bir mecburiyete dönüşmektedir. Bu çalışmada vardiya usulü çalışma sisteminin, sağlık personellerinin sosyal, fiziksel ve psikolojik yaşantısına etkileri sosyolojik açıdan incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Ceyhan ilçesindeki 84 sağlık çalışanı ile görüşülerek anket tekniği uygulanmıştır.
Metropol kentin çeperindeki eski bir gecekondu mahallesinin dönüşüm dinamikleri: İzmir-Buca Kuruçeşme Mahallesi örneği

Hızlı nüfus artışı ve kırdan kente göç olguları, kentsel alanlarda birçok sosyal, ekonomik ve kültürel değişimi meydana getirmiştir. Bu değişimlere bağlı olarak ise kentsel alanlarda çeşitli mekansal ve toplumsal sorunlar ortaya çıkmıştır. Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde karşımıza çıkan gecekondu olgusu ise bu sorunların başında gelmektedir. Türkiye'de 1950'li yıllarda öne çıkan iç göçle belirginleşen gecekondulaşma olgusu, 1960'lı ve 1970'li yıllarda büyük bir sorun haline gelmiş ve metropol kentlerde gecekondu mahalleleri yaygınlaşmıştır. İzmir de söz konusu dönemde gecekondu mahallerinin yaygınlaştığı bu metropollerden birisidir. Başlangıçta kent merkezine yakın alanlarda kurulan gecekondu mahalleleri, zaman içerisinde artan iç göç dalgasının da etkisiyle kentin çeperlerine doğru yayılma göstermiştir. Nitekim Buca İlçesinin Kuruçeşme Mahallesi de söz konusu alanlardan birisidir. Bununla birlikte Kuruçeşme Mahallesi son on yılda çok hızlı bir dönüşüm geçirmektedir. 'Kentsel Dönüşüm' uygulaması adı altında mahalle içindeki gecekondular hızla yıkılmakta ve her köşe başında inşaatlar yükselmektedir. Buca'nın hiçbir mahallesinde bu kadar yoğun bir inşaat süreci yaşanmamaktadır. Bu çalışma kapsamında, Kuruçeşme Mahallesi'nde elde edilen bulgular ışığında, metropol kentin çeperindeki eski bir gecekondu mahallesindeki, kentsel ranta dayalı dönüşüm dinamikleri birçok sosyolojik boyutuyla analiz edilmiştir.