Hevoka rezımanİ u nerezımanİ dı devoka devera Behdİnan de

Bu çalmayı tercih etmemizin asıl nedeni 'Behdinan Bölgesi Şivesindeki Kurallı ve Devrik Cümle'yapısını tanıtmak, kurallı ve devrik cümle üzerinde ayrıntılı bir şekilde durmaktır. Çalışmada aynı zamanda düzgün cümlelerin nasıl kullanıldığı üzerinde de durulmuştur. Dilbilgisi bakımından bu şivenin uzman kullanıcıları ile akademik bağlantı kurulmuştur. Böylece bu bağlantı da çalışma içindeki düzgün ve kurallı cümlenin kullanılmasına sebep olduğunu göstermektedir. Bu gerçeklikte Chomsky'nin 'Üretici ve Dönüşümsel' teorisinin kurallarına göre yapılmıştır. Chomsky özellikle ilk defa 1952 yılında'Sözdizimsel Yapılar' adı ile yayınlanan kitabı ile bu konuyu dile getirdiği gibi İngiliz Dilbilgisinde de bu konudan behs eden ilk dilbilimcidir. Evet, o sadece daha fazla dikkati kurallı cümlenin yapılışına çekmiştir ama devrik cümlelere çok önem vermemiştir. Çalışmadaki günlük hayatta kullanılan yeni cümleler bu yörenin bilinçli ağızlarından alınmıştır. Bu yörenin ağız yapısında kurallı ve uyarlama cümlelerin haricinde, bazen günlük konuşmalarda kullanılan devrik ve uyarlanamayan cümleler de vardır. Bunun dolayı çalışmamızda bu iki cümle arasındaki farklıkları göstermek istedik. Bununla birlikte bu çalışmadaki bir amacımız da cümleler arasındaki kurallılık ve uyarlamayı yan yana koymak ve bu cümle çeşitlerini karşılaştırmaktır. Ancak kullanılamaya sebep olan bu nedenler kuralsız cümlenin oluşması içindir. Böylece kurallı ve devrik cümlenin oluşmasına etki eden yasa ve kurallardan bahsedildi. Bununla birlikte dilbilgisi kurallarına göre bu cümleler arasındaki cümle öğelerinin dizimi gibi bazı hususi şeylere de dikkat çekilmiştir. Yani cümle öğelerinin gramer dizimi ile anlamları arasında kullanım uyumu olmalı. Çünkü bu tez kurallı ve devrik cümlenin tanıtımı için hazırlanmıştır ki kurallar ve anlam bakımından her iki yönünü de içinde barındırır. Mana yönünü sadece anlamsal olarak alınmıştır. Bu çalışma da yine cümlenin kurallı ve uyarlama yönlerine dikkat çekilmiştir. Dahası bölgede günlük konuşmalarda kullanılan bu cümlelerin kurallı ya da kuralsız oluşlarının sebeplerine de değinilmiştir. Bundan dolayı bu çalışma çok önemlidir. Elbette şu ana kadar bu konu üzerinde bağımsız herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Ancak bu konu üzerinde Kürtçe yapılan çalışmalar akademik bağlamdan uzaktır. Çünkü daha fazla kurallı cümleler üzerinde durulmuş fakat devrik cümlelere gereken önem verilmemiştir. Bu tez kurallı ve devrik cümleler arsındaki farklılıkların iyice belirlenmesi için hazırlandı. Bu çalışma özet, önsöz, giriş, üç temel bölüm, sonuç ve ilgili kaynaklardan oluşmaktadır. Bu bölümlerde Kürt dilindeki cümlelerin özellik ve çeşitleri üzerinde detaylı bir şekilde çalışılmıştır. Aynı zamanda kurallı ve uyarlama cümlelerin biçim ve görevleri üzerinde de çalışılmıştır. Aynı zamandadevrik ve uyarlanamayan cümleler de örneklerle gösterilmiştir. Birinci Bölüm: Bu bölüm 'Cümle Teorisi' adı ile genel olarak cümle kavramından bahsetmektedir. Yabancı ve Kürt dilbilimciler tarafından yapılan cümlenin tanıtımı üzerinde duruluyor ve aynı zamanda cümle çeşitlerinin yapısına da değinilmiştir. Aynı şekilde cümlenin temel veya yan öğelerinden ve bunların cümledeki sıralamasından da bahs ediliyor. İkinci Bölüm: Bu bölüm aşağıda da gösterildiği gibi 'Kurallı ve Kuralsız Cümle Hakkındaki Dil Tanıtımı Teorileri' ni göstermektedir. Başka bir ifade ile birkaç dil okulunun kural ve yasalarına göre kurallı ve devrik cümlenin özellikleri üzerinde duruluyor. Üçüncü Bölüm: Bu bölümün konusu da 'Dilbilgisi ve Anlama Kavramı' dır. Burada da cümlenin kurallılığı, uyarlanması ve cümlenin dört çeşitti üzerinde durulmaktadır. 'Kurallı ve Uyarlamalı Cümle, Kurallı Uyarlanamayan Cümle, Devrik ve Uyarlanan Cümle, Devrik ve Uyarlanamayan Cümle' gibi.