turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
C1 seviyesi yabancı öğrencilerin yazma sınavına yönelik bir değerlendirme

Anlatmaya dayalı beceriler arasında yer alan yazma becerisi hedef dile ait temel yapı ve kelime dağarcığının öğrenciye kazandırılmasında büyük rol oynamaktadır. Hedef dilde oluşturulan yazma alıştırmaları aynı zamanda diğer becerilerin gelişmesine de yardımcı olmaktadır. Çalışmada tez çalışmasında İstanbul Üniversitesi Dil Merkezinde son üç sene içerisinde Türkçe öğrenmiş C1 düzeyi 100 yabancı öğrencinin yazma sınavlarındaki başarı durumlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Öğrencilerin en çok zorlandıkları alanlardan biri olan yazma becerisini ne derece elde ettikleri; dil bilgisi, yazım ve noktalama kurallarına uyma durumları ve akademik hazır bulunuşlukları bu tez çalışmasının inceleme alanlarını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini oluşturan C1 düzeyi 100 öğrenciden elde edilen veriler Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin yazma becerilerinin kazanımına ışık tutacaktır.
Euphemism, as a reflection of culture on language

'örtmece', dilde, kullanılması kaba, çirkin veya sakıncalı görlilen nesnelerin, kavramların, telaffuzundan duyulacak veya dinleyene verilecek rahatsızlıktan kaçınmak için daha uygun kelimelerle anlatılması eğilimidir. SUphesiz, bu eğilim, toplumdaki kUltUrel ögelerce şekillenir. Bu çalışmanın amacı, TUrkcede örtmece kavramının analizi yoluyla, kliltUrUn dilin kullanımı Üzerindeki etkisinin boyutlarını ortaya koymaktır. Bu betimlemeli toplumbilim çalışmasında, veri içerisindeki örtmece kelimelerin analizi yapılarak toplumda örtmecenin yaygın olarak kullanıldığı alanların saptaması yapılmıştır. Bu paralelde, TUrk insanının örtmeceyi sıklıkla kullanmaya eğilimli olduğu söz konusu alanların saptanması, insanların konuşurken örtmeceye başvurmalarını sağlayan motivasyonların, toplumdaki değer yargıları, dllslince ve inanışların ortaya çıkarılmasında toplumdilbilim bulguları olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada, toplumdilbilim, anlambilim, ve bicembilim metodları kullanılarak, kliltUrUn, dilde sadece neyi değil, aynı zamanda nasıl söyleyeceğimizi de belirleyen etkin özelliği vurgulanmaya çalışılmıştır.
Tarihi Kıpçak Türkçesinde tasarlama kiplerinin işlevleri

Dilin çok yönlü bir olgu olması, onun sahip olduğu anlam üretme kabiliyetinin de çok yönlü olarak incelenmesini gerektirmiştir. Çeşitli etkenlerle sürekli bir değişme ve gelişme niteliği taşıyan anlamın biçim düzeyine indirgenemeyeceği düşüncesi çağdaş dilbilim yaklaşımlarının dile işlevsel açıdan yaklaşmasını sağlamış, bu durum da dil araştırmalarına yeni bir soluk getirmiştir. İnsan bildirişiminde anlam oluşumunu etkileyen dil içi ve dil dışı pek çok unsur vardır. Bu nedenle anlamı yalnızca dilbilgisel birimlerle değerlendirip yorumlamak yeterli değildir. Dilin anlam üretme sürecinde işe koştuğu dilbilgisel yapıların sınırlı ancak ifade alanının sınırsız olması, biçimbirimlerin çok işlevli olarak kullanımını gerektirmiştir. Kip işaretleyicileri de asli görevleri ile bir-likte başka işlevler yüklenen yapısall birimlerdendir. Türkçede işlev özellikleri nedeniyle bildirme ve tasarlama olarak iki grupta ele alınan kip kavramı, anlamın biçimle işaretlendiği bir olgudur. Bildirme kipleri, eylemde zaman anlamı içeren biçimbirimlere sahipken tasarlama kipleri emir, şart, istek ve gereklilik anlam alanlarını işaretler. Kiplerin işaretledikleri anlam alanları kiplik olarak adlandırılır ve kiplik; kipi de içine alan geniş bir kavram alanını temsil eder. Kip ve kipliğin iç içe geçmişş bu özelliğinden ve biçimbirimlerin çok işlevli kullanımından dolayı tasarlama kipi işaretleyicileri asli işlevleri olan istek, şart, gereklilik, emir kiplik alanlarını işaretlemek dışında başka kiplik alanları da işaretleyebilmektedir. Bu tez araştırmasında Tarihi Kıpçak Türkçesi metinlerinde tasarlama kiplerinin kiplik işlevleri incelenmiştir. Kiplik işlevlerin tespiti yapılırken metinlerde emir, şart, gereklilik kipi morfemlerinin içinde bulunduğu sözcelerin bağlamı esas alınmıştır. Çünkü her anlamsal birim, dahil olduğu bağlam içerisinde değer kazanır. İnsanların ruh durumlarının sayısınca kiplik alanın bulunduğu düşünülürse Tarihi Kıpçak Türkçesinde, incelenen eserlerde saptanan kiplik alanlardan çok daha fazlası mevcuttur. İncelenecek her yeni eser kiplik alan sayısını arttıracaktır.
İlköğretim 2. kademe Türkçe ders kitaplarının dilbilgisi müfredatı açısından incelenmesi

Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim II. Kademe Türkçe ders kitaplarının dilbilgisi müfredatı açısından incelenmesini içeren bu çalışma 'Giriş, 1. Bölüm ve 2. Bölüm 'başlıklarını taşıyan üç ana bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde 'Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçlan', Türk Milli Eğitiminin Temel İlkeleri', Türkçe Öğretiminin Amaçlan, Dilbilgisi Öğretiminin Özel Amaçlan verilmiştir. 'I. Bölüm' başlığı altında verilen bölüm ise çalışmanın ana bölümünü oluşturur. Bu bölümde Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin dilbilgisi konulanna uygun olup olmadığı belirtilmiş, uygun olan konular için örnekler metinden alınmış, uygun olmayan konular için ise başka kaynaklardan örnek ve konu alınmıştır. 'II. Bölüm' başlığı altındaki bölümde konulardan hareketle hazırlanan testlerin yanı sıra incelenen metinler, yararlanılan kaynaklar, Ekler ve terimler dizini bulunmaktadır.
Türkçede eklenti sorularının edimbilimsel ve konuşmaya ait özellikleri: Sınıf ortamı ve doğal ortam karşılaştırması

Bağlayıcı bir tümce ve soru kısmından oluşan eklenti soruları, edimbilimsel bir araç olarak dilin kullanıcıları tarafından kullanılmaktadır. Sözdizimsel özelliklerinin yanı sıra günlük dilde dil konuşucuları istenilen anlamı vermek için eklenti sorularının edimbilimsel özelliklerinden faydalanmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı Türkçedeki eklenti sorularının edimbilimsel özelliklerini, veri üzerinden doğal dilde ve sınıf ortamında kullanılan dilde belirlemek ve konuşma işlevlerini kapsamlı bir şekilde sınıflandırmaktır. Eklenti sorularının bu çalışma çerçevesinde belirlenen işlevleri nitel ve nicel olarak verilmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı, eklenti sorularının edimbilimsel işlevlerinin, bakışımsız ilişkilerin bulunduğu ortamda nasıl kullanıldığını incelemektir. Böylece toplumdilbilimsel etkenlerden biri olan, konuşucunun konumu ve çevrenin eklenti sorusu kullanımına ne gibi etkilerde bulunduğu ortaya çıkartılabilir. Bu amaç doğrultusunda bakışımsız bir ilişkinin gözlemlenebileceği, sınıf ortamı incelenmiştir. Çalışmanın başka bir amacı da eklenti sorularının işlevler ve konuşma sırası özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Konuşma sırası bir konuşmada kimin konuştuğu ile ilgilidir. Biri konuşurken konuşmayı bitirip sözü bir diğer konuşmacıya vermesi, konuşma sırasının değiştiğini işaret eder. Bu geçişlerin eklenti sorularıyla yapılıp yapılmadığı, bu çalışmada incelenmiştir. Tüm bu amaçlar doğrultusunda, İlk olarak ODTÜ Ulusal Sözlü Derleminden ve araştırmacının ses kayıtlarından alınan konuşmalardaki eklenti soruları belirlenip, edimbilimsel özellikleri sınıflandırılmıştır. Daha sonra Ankara'da bulunan özel bir dil kursundaki sınıflardan alınan kayıtlar içindeki eklenti sorularının, sınıf ortamının özellikleri ve öğretmen-öğrenci arasındaki güç dengesi göz önünde bulundurularak, edimbilimsel özellikleri belirlenmiştir. Son olarak günlük dilde ve sınıf ortamında eklenti sorularının konuşma sırası özellikleri belirlenmiştir. Türkçede eklenti sorularının sekiz adet edimbilimsel işlevi belirlenmiş olup diğer dillerde yapılan araştırmalardan ve bulgulardan farklı olarak iki adet yeni işlev belirlenmiştir. Sınıf ortamında bu işlevlerin altıya indiği ve işlevler arasında güç dengesinden dolayı farklılıklar gözlemlenmiştir. Ayrıca sınıf ortamında bulunan eklenti sorularının bir kısmı doğal dilde bulunan eklenti sorularından farklılık göstermektedir. Bunun nedeni olarak sınıf ortamında öğretmen ve öğrenci arasında bulunan güç dengesi gösterilebilir. Doğal dilde kullanılan eklenti sorularının büyük bir kısmı konuşma sırasını diğer konuşucuya vermektedir. Sınıf ortamında da konuşma sırasını diğer konuşmacılara veren eklenti soruları gözlemlenmiştir. Konuşma sırası ile eklenti sorularının edimbilimsel işlevleri arasında doğrudan bir bağlantı gözlemlenmiştir.
Adana Kozan ilçesinde yaşayan Arap kökenli vatandaşların dil yapılarının incelenmesi

Bu çalışma, dört bölümden oluşmakta olup günümüz Türkiye'sinde Adana ili Kozan ilçesinde yaşayan Arap kökenli vatandaşlarımızın dil yapılarını incelenmesini amaçlamaktadır. Birinci bölümde araştırmanın amacı ve konusu, önemi, sınırlılıklar, yöntemler ve benzer çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde Kozan ilçesinde yaşayan Arapların bölgeye yerleşmele süreçleri incelemiştir. Söz konusu Arap kökenli vatandaşların Kozan'a yerleşmeleri 1900'lü yılların başına denk gelmektedir. İlk grup Mortianya'dan yola çıkmış, ayrıca geliş güzergahı üzerinde bulunan Cezayir, Libya, Ürdün ve Suriye gibi ülkelerden katılımlar olmuştur. Üçüncü bölümde, Kozan'da yaşayan Arap asıllı Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının lehçeleri üzerinde durulmuştur. Bunlar, bir taraftan içinde yaşadıkları toplumun kültür ve diline uyum sağlarken diğer taraftan geldikleri yerin lehçelerini de unutmamışlar hatta geliş güzergahlarındaki farklı lehçelerden de etkilenerek adeta Kozan'da kendi lehçelerini oluşturmuşlardır. Önceden belirlenen sorular ve yüz yüze yapılan görüşmeler neticesine göre değerlenrirmeye gidilmiştir. Kozan'da yaşayan Arapların dil yapılarındaki mevcut özellikler, yöre halkının diline etkileri ve yazı dili olan Arapça arasındaki yapısall farklılıklar ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise tipik örenklerle çalışma özetlenerek sonuca varılmıştır.
Ȃşık Veysel'in şiirlerinin söz dizimi açısından incelenmesi

Söz dizimi, dilin yapı taşlarını kapsar. Dili meydana getiren ses ve kelime, söz dizimi içerisinde yer alır. Söz dizimi, bir dilin cümlelerini bütün yönleriyle ele alan ve bunun çeşitli kullanımlarını gösteren bir daldır. Bu bağlamda yaptığımız çalışmayla, Aşık Veysel'in şiirlerinde kurduğu cümlelerin yapısını değerlendirdik ve sınıflandırdık. Az söz ile çok şey anlatmayı amaçlayan bu anlatımda, dilimiz için önemli bulunan, etkili olan cümle kurulumları ele alınmıştır. Cümlelerin türleri ile detaylı bir sınıflandırma yaptık. Çalışma ile Aşık Veysel'in şiirlerinde anlatımı zenginleştirmek için hangi ifadeleri seçtiğini gördük. Aşık Veysel'in yaşadığı dönemin, yaşadığı yörenin dil özelliklerinin şiirlerine yansımasını gördük. Cumhuriyet dönemiyle birlikte yaşadığı coğrafyada modernleşme yolunda ilerleyen yeni bir toplum oluşturma çabalarının, köy enstitüsü kültürünün, kırsal bölge özelliklerinin Aşık Veysel'in diline etkilerini ele aldık. Cümlelerin yapısında veya kullanımında yapmış olduğu değişiklikleri gözlemledik. Anadolu'nun orta yerinde yetişmiş olan Aşık Veysel'in sadece bireysel değil yaşadığı toplumun dilini yansıtması bakımından ele aldık. Söz dizimi açısından kapsamlı bir sınıflandırma yaparak, söz dizimi unsurlarını değerlendirdik.
Elazığ yöresi ağızlarının isim söz varlığının tematik açıdan incelenmesi

Doğu Grubu ağızlarının içinde yer alan Elazığ ağzının daha önce derlenmiş metinlerden yola çıkılarak tematik isim söz varlığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde; dil, dil ve kültür ilişkisine, ağız terimine, yöre ağzıyla ilgili bilgilere yer verilmiştir. Tezin birinci bölümünde; kitapların, tezlerin ve makalelerin taranmasıyla elde edilen sözcüklerin aile ve topluluk, araç ve gereç, giysi, kap-kacak ve mutfak aletleri, meslek, organ, ölçü, tedavi ve hastalık, yer, zaman temaları altında toplanmış ve 1766 sözcük listelenmiştir. Tespit edilen bu sözcükler tezin ikinci bölümünde ses, ses uyumları, ses olayları açısından incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde; sözcüklerin oluşturulma yollarına göre basit, türemiş ve sözcük grubu olarak üç başlık altında incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde; yöre ağzındaki sözcüklerin köken incelemesi yapılmış ve yabancı kökenli sözcüklerin dağılımı tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde; yöre ağzının dört başlıkta yapılan incelemesinin sonuçları maddeler halinde sıralanmıştır. Bağlı olduğu üstdil konumundaki standart Türkçeden farklılıkları ve Eski Anadolu Türkçesinin benzer ve farklı yönlerine de sonuç bölümünde yer verilmiştir. Tezin bölümlerinden elde edilen bulguların bir arada görülebilmesi ve daha anlaşılabilir olması açısından sonuçlar grafik haline getirilerek şekiller başlığı altında verilmiştir.
Lehçeler arası temas açısından Polatlı ve çevresinde yaşayan Kırım Tatar Türkleri

Bu çalışmanın konusu, lehçeler arası temas açısından Polatlı ve çevresinde yaşayan Kırım Tatar Türkleridir. Polatlı ve çevresinde konuşulan Kırım Tatar Türkçesi, Türkiye Türkçesi ile temas halindedir. Bundan dolayı, bölgedeki Kırım Tatar Türklerinin dillerinde temasın sonucu olarak bazı değişiklikler meydana gelmiştir. Tezin birinci bölümünde çalışmanın önemi, araştırmanın problemi ve malzemenin nasıl elde edildiği hakkında genel bir giriş yapılmıştır. İkinci bölümde Kırım Tatar Türklerinin tarihleri ve göçleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Kırım Tatar Türkçesinin Türk dilinin tasnifi denemelerindeki yeri ile Kırım Tatar Türkçesinin ağız sistemi hakkında bilgiler yer almaktadır. Dördüncü bölümde bölgede yaşayan Kırım Tatar Türkleri ve dilleri ile anket çalışmasına yer verilmiş, çalışmanın yönteminden bahsedilmiştir. Beşinci bölümde dilbilimde temas, diller arası temas ve Türk dil temasları hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde, Kırım Tatar Türkçesinin Türkiye Türkçesi ile teması ses bilgisel, biçim bilgisel ve sözlüksel açıdan incelenmiştir.
Late Ottoman language reformism: A study on an early phase of the development of Turkish as a print language

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısı, matbaanın ve matbu metinlerin Osmanlı topraklarında yayılmasıyla birlikte yeni, standart bir yazı diline duyulan ihtiyacın yoğunlaştığı bir dönemdi. Devralınan yazılı dil ve kültür eskisine kıyasla çok daha geniş bir kitleyle iletişimin aracı olmaya müsait değildi. Bu çalışma, medeniyet yarışında batılı ülkelere yetişme baskısıyla işte bu eski yazı pratiklerinin terk edildiği ve yerine hem pürüzsüz, hızlı bir iletişimi hedef alan işlevsel bir yazı dilinin konulmaya çalışıldığı ve hem de dilin doğasıyla ilgili yepyeni, batı kökenli varsayımların yerleştiği bu eşiği incelemektedir. Bu eşik, merkezinde sonradan divan edebiyatı adını alan, esoterik ve doğası gereği emperyal edebi pratiklerin yer aldığı ortaçağa özgü bir semiotik düzenden, dilin başlıca amacının dolaysız İletişimi sağlamak olduğunu varsayan modern bir semiotik düzene geçişe tekabül ediyordu. Bu dönüşümün programı daha 1850'lerden itibaren yazılmış, konuşma diliyle yazı dilinin birleştirilmesi, Arapça ve Farsça kelime dağarcığının hafifletilmesi, alfabenin okumayı kolaylaştıracak şekilde elden geçirilmesi, dille ilgili her alanda referans olacak standart otoriter metinlerin üretilmesi gibi temel ilkeler yaygın olarak benimsenmişti. Ancak bu programın gerçekleşmesini sağlayan, on dokuzuncu yüzyılın büyük kısmı boyunca hakim olan 'dilsel Osmanlıcılık' değil, son yirmi yıldan itibaren güç kazanan ve yeni bir yazı dili kurulması sürecini 'muhayyel' bir düzeye taşıyan dilsel Türkçülük olacaktı.
Muhtar Avezov'un 'Enlik Kebek', 'Baybişe Tokal' ve 'Tüngi Sarın' piyesleri üzerine dil incelemesi

Muhtar Avezov, Kazak halkının kültür ve bilim hayatında çok önemli yeri olan müstesna şahsiyetlerden biridir. Çağdaş Kazak edebiyatının temellerini atmış, milli kültürün hemen her sahasında çalışmalar yapmış, büyük bir yazar ve edebiyat alimi olarak tanınmıştır. Yaptığı çalışmaları ve yazdığı eserleriyle büyük izler bırakan yazar 1897 yılında Semey vilayetinin Şıngıs bölgesinin bir Kazak köyünde dünyaya gelmiş ve 1961 yılında vefat etmiştir. Türk dünyası edebiyatına kazandırmış olduğu eserleri ve arkasında bıraktığı büyük mirası vasıtasıyla kendinden sonra gelecek olan yazarlara bilim ve sanatkarlık yolunda yön göstermiştir. En önemli eseri 'Abay Yolu' adlı romanıdır. Bu eser Kazak halkının geçmişşini geleceğe taşımıştır. Bu çalışmamızda Muhtar Avezov'un Kazak edebiyatında önemli bir yere sahip olan 'Enlik Kebek', 'Baybişe Toqal' ve 'Tüngi Sarın' piyeslerinin Türkiye Türkçesine aktarımı yapılarak aktarılan bu piyesler üzerinde Kazak Türkçesi'nin dil özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızın giriş bölümünde Muhtar Avezov'un hayatı ve edebi kişiliği, Kazak edebiyatına katkıları ve Muhtar Avezov üzerine Türkiye'de yapılan çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde aktarımı yapılan piyeslerin ses ve şekil özellikleri incelenmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise Muhtar Avezov'un kaleme aldığı Enlik Kebek, Baybişe Tokal ve Tüngi Sarın adlı eserlerin transkripsiyonu ve Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmıştır.
Time and aspect in Turkish Sign Language : Manual and nonmanual realizations of 'finish'

Bu tezde, el hareketinin BİT ve el dışı hareketin 'bn' anlambilimsel düzanlam farklarını gösteren deneysel veriyi sunarken bulguların Türk İşaret Dili'ndeki görünüş yansıtması için olan çıkarımlarını tartışıyorum. Öncelikle, bu işaretlerin işlevsel işaret olduklarını ve bakış açısı görünüşü belirteçleri olduklarını gösteren veriyi sunuyorum. Bu konudaki kanıt işaretlerin olumsuzluk ile olan ilişkilerini gösteren deneysel veriden gelmektedir. Daha sonra, alt ulamlama çerçevelerini sunarak el belirtecinin el dışı belirteçten farklı bir anlambilimsel düzanlamı olduğunu tartışıyorum. Dikyuva'nın (2011) aksine, el dışı belirtecin sadece son durum ile değil ama durum ve olaylar arasında ayrım yaparak bütün olay ile uyum gösterdeğini öneriyorum. Sonra, bu iki işaret arasındaki farka dayalı olarak sözdizimsel birleşime farklı düzeylerde dahil olduklarını ileri sürüyorum, böylelikle Gökgöz (2009) tarafından önerilen sözdizimsel gösterime dayanarak TİD'in karmaşık bir görünüş yansıtması vardır. TİD'deki görünüş belirtilmesini çalışmamdaki amaç alanyazında bu belirteçlerin detaylı analizini vermeden onlardan bahseden çok az çalışmanın olmasıdır. TİD'deki görünüş belirtilmesinin anlaşılması TİD'in olay yapısının ve onun söz dizimine nasıl yansıdığının daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Bulgularımın olay yapısını, eylemcil alandaki karmaşıklığı ve anlambilimsel kavramların söz dizimi ile nasıl bir ilişkisi olduğunu inceleyen çalışmalara ve tartışmalara katkıda bulunacağını ümit etmekteyim.
Maveraunnehir ve Horasan bölgesinde yetişen dilci ve edipler (Fergana, Şaş, Farab, Harizm, Cürcan, Nese, Merv 173/789-940/1436

İslam kültür tarihine bakıldığında, Islami ilimler ve müsbet ilimlerle uğraşanların büyük çoğunluğunun Arap olmayan müslümanlardan olduğu görülmektedir. Arapça, miladi VIII. ile XV. yüzyıllar arasındaki yedi asırlık bir dönem içinde, müslümanlar arasında, ilim dili olmuştur. Hilafetin genişlemesi ve bölgedeki topraklar üzerinde müslüman devletlerin kurulmasıyla, Bağdat, Şam, Basra gibi şehirlerin yam sıra Maveraunnehir ve Horasan bölgesinde Buhara, Semerkand, Harizm, Merv, Cürcan vb. şehirler de ilim ve kültür merkezleri haline gelmişlerdir. Maveraunnehir bölgesinde, Arap dili ve edebiyatı alanında çok sayıda alim yetişmiştir. Bölgede yetişen bu alimlerin sayılan, buradaki ilmi ve edebi gelişme hakkında yeteri kadar bilgi vermektedir. İlmin diğer dallarında olduğu gibi, dil ve edebiyat alanında da, yedi yüzyıllık bir dönem içinde büyük atılım gerçekleşmiştir. Halifeler, vezirler, emirler, ediplere ve diğer alimlere büyük destek vermişler, saraylarının kapılarını bu insanlara açarak, bu gelişmeye destek olmuşlardır. Maveraunnehir bölgesinde yetişen alimler, ortaya koydukları başarılar neticesinde, yüzyıllar boyu ilim dünyasına damgalarını vurmuşlardır. Bir kısmının izleri hala günümüze kadar gelmiştir. ez-Zemahşeri, filozof el-Farabi, el- Biruni. Ebü Bekr el-Harizmi, 'Abdulkahir el-Curcani, Sa'duddin et-Teftazani, Kaşgarlı Mahmud, İbrahim el-Farabi, el-Cevheri bunlardan sadece birkaçıdır. Araştırmamızda, Maveraunnehir bölgesinde yetişen dilci ve ediplerin hayatları ve eserleri hakkında bilgi vermektedir.
Codex Cumanicus'ta eylem

Bu tez çalışmasında Türk dil ve kültür tarihinin önemli eserlerden biri olan Codex Cumanicus'taki eylem ve eylem yapımı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada Kaare Gronbech'in Komanisches Wörterbuch, Türkischer Wortindex zu Codex Cumanicus adlı eseri esas alınmıştır. Codex Cumanicus'taki bütün eylemler belirlenmiş, bu eylemler kök eylemler ve türemiş eylemler olmak üzere ayrılmıştır. Kök eylemler ve türemiş eylemler anlamları, eylemle ilgili örnek sözcük ve cümlelerle birlikte aktarılmıştır. Kaare Gronbech'in sözlüğündeki sayfa numarası da eylemin yanında parantez içinde gösterilmiştir. Eylemlerin Tarihi Türk dillerindeki ve Eski Kıpçak sahasına ait sözlük ve gramerlerdeki durumu tespit edilmeye çalışılmış, bu dillerde tanıklanan eylemler, bulundukları şekillerle karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Kök eylemlerde kökün durumu ile ilgili alan kaynaklarından açıklamalar yapılmış, eylemlerin etimolojik sözlüklerdeki açıklamaları aktarılmıştır. Türemiş eylemlerde, köklerinin durumu, türemiş eylemlerin gelişimi, türeme şekilleri, türeme şekillerine dair yapılan tasarılar kaynaklarla gösterilmiş; gerekli görüldüğü durumlarda farklı görüşlere de yer verilmiştir. Ayrıca türetme yapan ekler ve eklerin fonksiyonları da belirtilmiştir. Tez çalışması Kök Eylemler, Addan Eylem Türeten Ekler ve Eylemden Eylem Türeten Ekler olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Tezin Giriş kısmında tezin konusu, amacı, kapsamı ve tezde izlenen yöntem ve kullanılan kaynaklar belirtilmiş, Kıpçak Tarihi ve Kıpçak Türkleri, Altın Ordu Devleti, Memluk Devleti, Codex Cumanicus'un İçeriği ve Dili, Codex Cumanicus hakkında bugüne kadar yapılan çalışmalar ile diğer Kıpçak Sözlük ve Gramerler hakkında açıklamalar yer almıştır.
Yabancı dil olarak Farsça öğrenen Türk öğrenicilerin yazılı anlatımlarının hata çözümlemesi yöntemine göre değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı; yabancı dil olarak Farsça öğrenen Türk öğrenicilerin yazılı anlatım hatalarını hata çözümlemesi yöntemine göre değerlendirmek, hata oranları dağılımına ilişkin frekans ve yüzde dağılımlarını belirlemek ve elde edilen veriler ve hata yığılımları doğrultusunda yabancı dil olarak Farsça öğretimi için uygun önerilerde bulunmaktır. Araştırmada, betimsel tarama modeline uygun biçimde taranan veriler, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, tamamının anadilleri Türkçe olan Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı'nda öğrenim gören 58 kadın, 23 erkek toplam 81 öğrenici oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, öğrenicilerin 2017- 2018 Eğitim-Öğretim yılının güz ve bahar dönemlerindeki yazılı anlatım derslerinin ara sınav ve yarıyıl sonu sınavları ve öğreticiler tarafından ders dönemlerinde öğrenicilere vermiş oldukları ödevlerden elde edilmiştir. Elde edilen bu veriler, özelliklerine göre üç temel hata grubu; yazımsal hatalar, sözlüksel-anlamsal hatalar ve dilbilgisel hatalar başlıkları altında sınıflandırılmış ve çözümlenmiştir. Yapılan çözümlemeler sonucunda, yabancı dil olarak Farsça öğrenen Türk öğrenicilerin yazılı anlatımlarında toplam 712 hata tespit edilmiştir. Tespit edilen bu hataların, 372'sini %52'lik bir oranla yazımsal hatalar, 255'ini %36'lık bir oranla dilbilgisel hatalar ve 85'ini %12'lik bir oranla sözlüksel-anlamsal hatalar oluşturmuştur. Araştırmadan elde edilen bu nicel sonuçlar doğrultusunda yabancı dil olarak Farsça öğrenen Türk öğrenicilerin yazılı anlatım becerilerindeki hataların en aza indirilebilmesi adına çözüm önerilerinde bulunulmuştur.