Körfez Savaşı sonrası Irak Türkleri

Irak Türkleri genel olarak, Fırat ve Dicle arasında kalan El Cezire veya Mezopotamya olarak adlandırılan bölgede, Musul-Kerkük-Erbil- Süleymaniye şehirlerinde ve çevrelerinde yaşamaktadırlar. Emeviler'in 674 yılında, yaklaşık 2000 Türk askerini Buhara'dan Basra'ya getirmeleriyle bölgeyi yurt edinmeye başlayan Türkler, Kuzeyden-Güneye, Batıdan-Doguya Irak topraklarının hemen hemen her yerinde tarihi ve kültürel miraslarım koruyarak Türk varlığını temsil etmişler, yaşadıkları toprakların stratejik konumu itibari ile Irak'ta daima bir denge unsuru olarak yaşamışlardır. I. Dünya Savaşında Osmanlı Devleti ve müttefiklerinin yenilmesi sonrası Anadolu ile Arap yarımadası arasında bulunan Mezopotamya bölgesinde yapay bir Irak devleti kurulmuştur. Savaş sonunda imzalanan Lozan Barışı ve Haliç konferansları sonuçsuz kalınca bölgenin kaderi Milletler Cemiyeti'nin vereceği karara bağlanmış, bugünkü Musul, Kerkük, Erbil ve Süleymaniye illerinin bağlı olduğu Musul eyaleti, Misak-ı Milli kapsamında olması ve burada yaşayan Türklerin çoğunluğu teşkil etmesine rağmen, Milletler Cemiyeti'ndeki nüfuzunu kullanan İngiltere'nin türlü gayretleri ve oyunları neticesinde 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması ile İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır. Irak, İngiliz manda rejimini sona erdirerek bağımsız bir devlet olmak yolunda, Milletler Cemiyeti'ne üyeliğinin kabulü için, 30 Mayıs 1932 tarihinde bir deklarasyon yayınlamıştır. Bu deklarasyonla; Irak Türklerinin haklan ve varlıkları da tanınmış, kendi dilleriyle eğitim, Türk bölgelerinde Türkçe'nin de resmi dil olması, yine Türk bölgelerinde görev yapacak memurların, imkan nispetinde aynı bölgelerden seçilmeleri garanti altına alınmıştı. Hatta deklarasyonun birinci maddesinde, garanti edilen bu hakların Irak'ın temel yasaları olarak kabul edildiği, hiçbir kanun, tüzük ve düzenlemenin deklarasyonda yer alan maddelerle çelişemeyeceği veya bunlara karşı olamayacağı ve bunların üstüne çıkamayacağı ifade ediliyordu. Milletler Cemiyeti'ne verilen taahhütlerin doğrudan garantörü yineMilletler Cemiyeti olarak gösterilmiş, Milletler Cemiyeti Konseyi'nin çoğunluğunun onayı olmadan bu deklarasyondaki maddelerin değiştirilemeyeceği öngörülmüştür. Fakat görülmüştür ki Irak, 1932 yılından günümüze kadar Milletler Cemiyeti garantisi altında taahhüt ettiği bu haklan Türklere tanımamış, Türkiye dahil hiçbir devlet Irak'a bu taahhütlerim hatırlatmamıştır. Bu husus, Türklerin haklarını savunmak için çok önemli bir dayanak olmasına rağmen, günümüze kadar dikkatlerden uzak kalmıştır. Bu yüzden Irak Türkleri milli varlıklarını korumak ve yaşatmak mücadelesi yolunda bu yasal dayanaktan yararlanamamışlardır. 1980'li yılların sonlarında Irak yönetiminin Türkmenlere karşı yürüttüğü baskı ve soykırım politikası inanılmaz boyutlara ulaşmıştır. Bu yıllarda halktan gelen tepkileri silahla susturmaya çalışan Irak yönetimi sadece Altunköprü bölgesinde 87 Türk'ü kurşuna dizerek öldürmüştür. Türkler, Araplar ve Kürtlerle birlikte üçüncü büyük nüfusu teşkil etmelerine rağmen, 7 Temmuz 1990'da yayınlanan Irak Cumhuriyeti Anayasasında 'Irak halkı, Araplar ve Kürtlerden oluşmaktadır' ifadesi yer almıştır. Körfez Savaşı'nın ardından, uluslararası toplum Türkmen nüfusun yaşadığı bölgelere karşı son derece duyarsız davranmış ve bölgede gerçekleştirilen sistemli soykırım politikasına göz yummuştur. Körfez savaşından sonra; Irak'ta oluşan siyasi durum Türkmen Toplumunun sorunlarım ve gelecekleri konusunda endişelerini arttırmıştır. Tesis edilen güvenlik bölgesi ile ikiye ayrılan Türkmen toplumu bir taraftan Merkezi Irak Yönetiminin, bir taraftan da Türk ve Kürt toplumlarını birbirine düşman ederek varlıklarım sürdürmeye çalışan Kürt liderlerin asimilasyon politikalarına maruz kalmaktadır. Irak Devletinin gelecekte alacağı şekil, Türkmen Toplumunun dolayısı ile Türkiye Cumhuriyetinin menfaatleri için son derece önemlidir.