turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
A preliminary study on the language use of third generation immigrant Karachais

Bu çalışmada Türkiye'de yaşayan etnik gruplardan biri olan üçüncü kuşak Karaçaylılardaki düzenek kaydınmını saptamaya çalıştık. Bunun için 19-35 yaş arası dört erkek, altı kadından örnekleme yoluyla bir grup oluşturulmuştur. Bu betimleme iki temel modele dayandırılmıştır. Birincisi Lesley Miiroy'un (1980) Toplumsal İlişkiler Kuramı' , diğeri de dil değiştirme konusundaki terimlere daha detaylı bir açıklama getiren Lars Johanson'un 1993'de yazdığı 'Göçmen Türklerdeki Düzenek Kopyalaması' adlı makalesinde ortaya koyduğu modeldir. Miiroy'un kuramında (1980), bireyin toplumsal ilişkilerinin kullandığı dilde belirleyici bir unsur olduğu ve dil ile bu ilişkiler ağı arasında sıkı bir bağ bulunduğu savunulmaktadır. Johanson (1993) ise diller ve dil türleri arasındaki etkileşimi sesletim, sözcük ve tümce düzeyindeki değişimler açısından inceleyen bir model ortaya koymuştur. Bu çalışmada amaç, ölçünlü Türkçe'nin Karaçay'ca üzerindeki güçlü etkisini, ve aynı dil topluluğu içerisindeki toplumsal ilişkiler ile dil kullanımı arasındaki bağı, ' üçüncü kuşak Karaçaylarda değişik dilbilimsel seviyelerdeki dil değiştirimini örneklemek yoluyla betimlemeye çalışmaktır. Temel sayıltımız ise üçüncü kuşak Karaçaylarda, Karaçayca'nın kullanımının ölçünlü Türkçe'nin de etkisiyle giderek azaldığı, bunda ise toplumsal ilişkilerin belirleyici bir rol oynadığıdır. Birinci bölümde bu tezde kullanılan kuram ve model açıklanmış, kullanılan yöntem ile birlikte sayıltı ve amaçlar ortaya konmuştur. İkinci bölümde dil ve dil türleri, dil ile lehçe arasındaki ayınm, çift dillilik, dil toplulukları, toplumsal ilişkiler kuramı, düzenek kaydınmı, Türkçe ve diğer Türk dillerinin sınıflandırılması ve Karaçayca'nın bu sınıflandırılmadaki yeri ile Karaçay dili ve Karaçaylılar hakkında kısa bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde toplumdilbilimsel açıdan elde edilen veriler doğrultusunda, deneklerin toplumsal ilişkileri irdelenmiş ve şema halinde bu ilişkiler ağlan ile buIll ilişkilerde kullanmayı tercih ettikleri dil, ölçünlü Türkçe ve/ya da Karaçayca, belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise bu veriler dilbilimsel yönden sesletim, sözcük ve tümce düzeyinde ele alınmış ve çalışma grubu olan üçüncü kuşak Karaçay'lardaki düzenek kaydınmı örnekleriyle betimlenmeye çalışılmıştır. V. Bölüm olan sonuç bölümünde ise elde edilen sonuçlar özetlenmiştir. Genelde deneklerin toplumsal ilişkiler ağlan ile dil kullanımları arasında bir ilişki olduğu görülmüştür. Ancak bu ilişki beklenen düzeyde değildir. Daha basit ilişkiler ağına sahip olan köyde yaşayan deneklerdeki düzenek kaydınmı ile daha geniş ağa sahip, eğitim düzeyi daha yüksek ve kentte yaşayan deneklerin düzenek kaydınmı arasında çok büyük bir aynm olmadığı görülmüştür. Bu da iki dil arasındaki yüksek etkileşim düzeyine ve çevresel etkenlere bağlanabilir.
Başka dilde oyunculuk

Slagjana Vujoshevikj'in 'Başka Dilde Oyunculuk' adlı tez çalışması, ana dili dışında, yıllar sonra öğrendiği başka bir dilde oyunculuk üzerine yapmış olduğu araştırmalar ve kendi tecrübelerinin ürünüdür. Çalışma dört döneme ayrılmıştır. İlk dönemde, başka dilde karakter yaratmakla ilgili çalışmalar yapılmıştır. İkinci dönemde, başka dilde karakter yaratmakla ilgili, tiyatro tarihinden bir takım örnekler araştırılmış ve başka dilde karakter yaratma tecrübesine sahip bazı oyuncularla ve yönetmenlerle görüşmeler yapılmıştır. Üçüncü dönemde, Jean Anouilh'in ntigone adlı oyununun sahnelenmesi için hazırlık yapılmıştır. Oyunda, Slagjana Vujoshevikj'le birlikte rol alan Nikola Nastoski, ilk kez Türkçe karakter yaratma deneyimi yaşamıştır. Çalışma sürecinde, daha önceki dönemlerde öğrenilmiş bilgilerin kullanılması amaçlanmıştır. Son dönemde, ntigone adlı oyunun çalışma sürecinde elde edilen sonuçlar analiz edilmiştir. Elde edilen tüm bilgilerin uygulamalı olarak hayata geçirilmesi bu çalışmanın günümüz oyuncuları açısından taşıdığı önemi göstermektedir. Başka dilde oyunculukla ilgili yapılan tüm araştırma ve elde edilen deneyimlerin aktarılmasındaki amaç, her oyuncuya, başka dilde karakter canlandırmanın yanı sıra, kendi anadilinde oyunculuk yaparken de yardımcı olmaktır. Bir oyuncu başka dilde oyunculuk sergilerken yaşadığı ve farkına vardığı her şeyi kendi anadilinde oyunculuk yaparken uygulamalıdır. Bu yüksek lisans tezi, başka dilde oyunculuğun, oyuncuyu daha önce öğrenmiş olduğu, fakat zamanla uygulamayı unuttuğu tüm oyunculuk teknik ve kurallarına geri dönmeye zorladığına işaret etmektedir. Başka dilde oyunculuk, oyuncuyu motive eder, konsantrasyonunu ve role olan adanmışlığını arttırır. Başka dilde oyunculuk, oyun metninin detaylı olarak analiz edilmesini ve canlandırılan karakterin tüm repliklerinin dikkatlice incelenmesini gerektirir. Başka dilde oyunculukta, pasif ve kayıtsız olmaya yer yoktur. Oyuncunun sürekli 'sahnede olması', rol arkadaşını dikkatli ve aktif bir şekilde dinlemesi gerekir. Başka dilde karakter oluşturmak, oyuncuyu, kendini göstermesi bakımından motive eder ve yaratıcılığını ortaya çıkarır. Başka dilde oyunculuk, oyuncunun azami çaba sarf etmesi gereken bir mesele olup aynı zamanda ona unutulmaz bir deneyim sunar.
Memtimin Hoşur'un 'Kum baskan şeher' romanı örneğinde Çağdaş Uygur Türkçesinde yapıları bakımından edatlar

Bu çalışmanın konusu, Uygur Türkçesinde edatlardır. Uygur Türkçesinde kullanılmakta olan edatlar 'Kum Baskan Şeher' romanı örneğinde tespit edildi. Tezde anlamı olmayan, cümle içinde müstakil kelimelere dayanarak başka unsurları birbirine bağlayayıp görev kazanan kelimeler edat olarak değerlendirilmiştir. Yapısı, kullanımları ele alınmıştır ve edatların cümledeki önemini vurgulamaya çalışılmıştır. Giriş bölümünde, çalışmanın amacı, önemi ve örnek metin hakkındaki bilgiler, tezde kullanılan çalışma yöntemleri verilmiştir. Birinci bölümde, edat teriminin tanımı hakkında Türkiye'deki çalışmalar ve yurt dışındaki Çağdaş Uygur Türkçesi üzere yapılan çalışmalarda yer alan görüşler, sınıflandırılmaları verilmiştir. İkinci bölümde, edatların yapısı, kökenleri örneklerle gösterilmiştir. Üçüncü bölümde, edatların kullanışları, özellikleri örneklerden yola çıkarak tespit edilmiştir.
Gazete köşe yazılarında dil kullanımı: Kaçınmalar ve cinsiyet değişkeni

Toplumdilbilim bağlamında kişilere içinde yaşadıkları toplum ve kültür tarafından yüklenen cinsiyet rollerinin dil kullanımında etkili olduğu çeşitli çalışmalarda ortaya konmuştur. Kadınlar toplumsallaşma sürecinde toplumun kabul gören bir bireyi olabilmek için kendilerinden beklenen davranışları göstermeyi ve cinsiyet özelliklerini yansıtan dilsel seçimler yapmayı öğrenmek zorunda kalırlar. Aksi halde 'erkek gibi' davranmakla suçlanıp toplumdan dışlanırlar. Kadınların bazı sesletim özellikleri, sözcükler ve dilbilgisel yapıların arasından seçimler yaparak kullandıkları dil 'kadın dili' olarak adlandırılmaktadır. Kadın dili üzerine yapılan çalışmalarda kadınların toplumun diğer üyeleriyle özellikle sözel iletişim ve etkileşimde ' kaçınmalar' ı erkeklerden daha fazla kullandıkları saptanmıştır. Bu çalışmada cinsiyetle dizinsel bir ilişki içerisinde olduğu ileri sürülen kaçınmalar yazılı medya söyleminin bir türü olan köşe yazılarında incelenmektedir. İnceleme alanı olarak medya söylemi ve gazete köşe yazılarının seçilmesinin nedeni, gazete köşe yazarlarının toplumun farklı kesimlerinin temsilcileri olmaları ve söylemlerinde ait oldukları kesimin özelliklerini yaptıkları dilsel seçimlerde örtük ya da açık bir biçimde yansıttıklanmn varsayılmasıdır. Bu çerçevede, tezimizde kadm köşe yazarlarının kaçınmaları erkek köşe yazarlarından daha çok kullanıp kullanmadığı ve köşe yazılarının tür özelliklerinin kaçınmaları kullanmalanndaki etkisi araştırılmaktadır. Bu amaçla, 'kaçınmalar' Türkiye'de yayınlanan altı farklı günlük gazeteden seçilen erkek ve kadın köşe yazarları tarafından yazılmış yazılarda incelenmektedir. vı
The Double adventure of language 'Colline' of Jean Giono and 'Tepe' of Esat Sabri Siyavuşgil

'LA DOUBLE A VENTURE LANGAGIERE' - DİLİN I KILI MACERASI- adlı tez çalınmamızda öncelikle çevirinin ne olduğunu inceledik. Çevirinin insanlık gelişimindeki önemini belirtebilmek için de tarihçesini araştırdık. Böylece, çevirinin, sadece bir dilde söylenen bir şeyi başka bir dile aktarmakla sınırlı kalmadığını, pek çok beşeri ve bilimsel alanlardaki gelişmelere de hız verdiğini gördük. Yine çalısmamızın birinci bölümünde, bir metni yaratmakla onu çevirmek arasındaki farkı irdeledik. Çevirinin dilbilim içerisindeki yerini kesinleştirdikten sonra, çevirinin sorunlarını araştırdık. özellikle de medeniyetler arasındaki dünyayı algılayış farklılıklarının çeviri sorunsalı içindeki önemli yerini belirtmek istedik. Tezimizin ikinci bölümünde, Jean GIQNO ve Sabri Esat SİYAVUŞGİL' in yaşamlarını incelemeyi, eserlerini daha iyi algılayabilmek için uygun gördük. Daha sonra SIYAVUŞGIL' in 'Tepe' çevirisini yaparken karşılaşmış olabileceği sorunları bulabilmek amacıyla, GIONO' nun 'Colline' adlı eserinin yazım dilini çok detaylı inceledik. öncelikle yazarın amacını bulabilmek kaygısıyla nasıl bir dil kullandığını araştırdık vexix. hayatı boyunca doğayla içice yasayan GIONO' nun yok edilen doğanın sözcülüğünü, hastalığının etkisiyle saçma sapan konuşan Janet'ye verdiğini gördük. Yazarın kullandığı dilin günlük hayattan ve yaşadığı yöreden gelip gelmediğini araştırdık. Böylece kelimelerin ve deyişlerin üzerinde durduk. Ve yazarın doğup büyüdüğü Manosque yöresine ait bir dili hiçbir sanatsal kaygı göstermeksizin kullandığını gördük. Eserde büyük bir yeri olan 'anlamsızlık' bölümlerini inceledik. Yazarın eserin akısını yönlendirmek için kullandığı zaman uyumlarını, yani geçmişş zamandan şimdiki zamana veya şimdili zamandan geçmişş zamana geçişlerini inceledik, ikinci bölümün sonunda da yukarıda incelediğimizi sıraladığımız öğelerin çeviri metne nasıl geçtiğini, tam uyuşup uyuşmadığını ve gerçeklesen uyuşum ve değişimleri örneklerle gösterdik.
Kazak Türkçesinde Kiplik: Morfo-sentaktik semantik bir analiz

Kiplik ilk olarak felsefe ve mantık bilimlerinde ortaya çıkmıştır. Temelinin bilgiye dayandığı bu disiplinler için bilgi olası ve zorunlu olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bilginin doğruluk veya yanlışlık değeri vardır. Doğruluk/yanlışlık değeri taşıyan bilgilerin oluşturduğu anlamlı cümlelere önerme adı verilir. Kiplik kavramı da önermelerdeki olası ve zorunlu bilgiyi kodlayan araçlardır. Araştırmacılar olası ve zorunlu bilginin yanı sıra kiplikle doğrudan ilişkili gerçeklik ve gerçek-dışılık kavramlarını da esas alan çalışmalar yapmış ve böylece 19. yüzyıl dil bilimi çalışmalarının da temelini oluşturmuşlardır. Kiplik tanımlanması ve sınıflandırılması güç kategorilerden biridir. Farklı yaklaşımlarla tanımlanmasının ve farklı ölçütlerle sınıflandırılmasının neticesinde pek çok kiplik kuramı ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda Palmer (2001)'ın tipolojik kiplik sınıflandırması temel alınarak Kazak Türkçesinde kiplik kategorisi incelenecektir. İki ana bölümden oluşacak bu çalışmanın birinci bölümünde kipliğin kuramsal bilgileri ve kipliğin kip, zaman ve görünüş ile ilişkileri ele alınacaktır. Söz konusu bölümde ayrıca kiplik işaretleyicilerine yer verildikten sonra Palmer (2001)'ın kiplik sınıflandırmasındaki alt türler ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünde Palmer (2001)'ın sınıflandırmasından hareketle Kazak Türkçesinde kiplik kategorisi ortaya konulacaktır. Palmer (2001) sınıflandırmasındaki her alt kiplik türünü kodlayan morfolojik, morfo-sentaktik, sözlüksel, sözdizimsel ve morfo-sentaktik semantik işaretleyicilerden başlıklar oluşturulacak, örnekler verilecek ve yeri geldiğinde bağlam odaklı açıklanacaktır. Böylece Kazak Türkçesiyle ilgili anlamsal ve edimsel tabanlı çalışmalara bir nevi katkı sunulacaktır.
Rusçadaki ve Türkçedeki ismin hallerinin tanımı, ortak özellikleri, farklılıkları ve okulda hal sistemi üzerine materyaller

Hint-Avrupa dillerinin tarihsel ilişkisinden dolayı, Türk dilinin harf sistemi, Rus dilinin harf sistemi de dahil olmak üzere diğer Hint-Avrupa dillerinin, hal sistemi ile benzerlikleri vardır fakat her toplumun dilsel ve edebi anlamda özgünlükleri de söz konusudur. Örnek verecek olursak Rusçada altı (6) Türkçede beş (5) adet hal vardır. Birbirine benzeyen haller olduğu gibi hiç benzemeyen hallerde vardır (-den ve ile hali). Rusçanın Türkçeden farklı olarak edatlı- edatsız kullanımları söz konusudur. Türkçede var olan haller Rusçada edatlar yardımıyla başka bir hale dahildir. İsmin halleri Rusçada çekim ve takıların yardımıyla ifade edilir, Türkçede ise ek ve ilgeçlerin yardımıyla ifade edillir. Türkeçeden farklı olarak Rusça kelimelerdeki cinsiyet, miktar, sayı farklılığı Rusçadaki tüm hal sistemini etkilemiştir. Türkçe bu anlamda basittir. Bu farklılık yabancılar için Rusça öğrenimini zorlaştırmaktadır. Bu araştırmada hal sisteminin öğretiminde kullanılan öğretim teknikleri de incelenmiştir. İlkokuldan başlayıp ortaöğretime uzanan süreç ve teknikler incelenmiştir. Ayrıca bu çalışmanın amacı iki dilinde öğrenimine kolaylık sağlanması için farklılıklar ve benzerlikler üzerinde durulup öğrenme sürecine katkı sağlamaktır.
Tağay Murad'ın 'At Kişnegen Akşam ' adlı eseri üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışmanın amacı modern Özbek edebiyatının güçlü kalemlerinden biri olan Tağay Murad'ın en önemli eserlerinden biri olarak değerlendirilen 'Atın Kişnediği Akşam' adlı uzun hikayesini Türkiye Türkçesine kazandırmak, eseri şekil bilgisi açısından inceleyerek gramer yapısını ortaya çıkarmak, Özbek Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasındaki farklı ve benzer yapıları ortaya koymaktır. Çalışmamızın Giriş bölümünde Özbek Türkçesi hakkında genel bilgiler verilmiş, 20. yy Özbek edebiyatının önemli temsilcilerinden olan Tağay Murad'ın hayatı, eserleri, üslubu, tez konumuz olan 'Atın Kişnediği Akşam' adlı uzun hikayesinin içeriği üzerinde durulmuştur. Dil incelemesi bölümünde eser şekil bilgisi açısından incelenmiştir. Tezin sözlük bölümünde ise eserin içinde yer alan bir takım sözcüklerin açıklamasına yer verilmiştir. Tez çalışmasının sonunda, çalışma boyunca yararlanılan kaynakların belirtildiği bir kaynakça yer almaktadır.
Address terms in Turkish: A corpus-based study

Hofstede'nin de belirttiği gibi Türkiye gibi paylaşımcı kültürler toplumun her bir üyesini bir diğerinden ayırma eğilimindedirler (Hofstede, 1994). Bu eğilimin getirisi olarak Türkçe çok geniş bir hitap şekilleri dizgesine sahiptir. Buna rağmen alanyazındaki çalışmaların Türkçenin bu konudaki zenginliğini yansıtmakta yeterli olmadığı görülmüştür. Alanyazındaki bu boşluğu doldurmayı hedefleyen bu çalışma Türkçede kullanılan hitap şekillerini, bunların biçimbirimsel çeşitlemelerini saptamayı ve bu hitap şekillerini sınıflamayı ve bu dilsel birimlerin işlevlerini belirlemeyi amaçlayan derlem temelli bir çalışmadır. TNC v.3. 0 üzerinden toplanan verilerle yürütülen bu çalışmada ilk olarak hitap şekilleri farklı veri toplama yöntemlerinden yararlanılarak derlenmiş ve kapsamlı bir dizin oluşturulmuştur. Hitap şekillerinin sınıflandırılması için Braun'un (1988) önerdiği sınıflama Türkçeye uyarlanmıştır. İnceleme sonucunda Türkçe hitap şekilleri Adıl türünden olan hitap şekilleri, eylem türünden olan hitap şekilleri, isim türünden olan hitap şekilleri olmak üzere üç ana sınıfa ayrılmıştır. Sınıflandırılan hitap şekillerine ait her bir alt ulamı birbirinden ayıran özellikler kullanım örnekleri ile beraber sunulmuştur. Araştırmanın diğer bir ayağı olarak da bulunan hitap şekilleri bağlamları göz önüne alınarak farklı değişkenler açısından incelenmiş ve hitap şekillerinin işlevleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın sonucunda hitap şekillerinin onaya katılma, yer tutma, konuşmayı devretme, yüz koruma, duygu aktarma, dikkat çekme, alıcının dikkatini yönlendirme, konu değiştirme, konuşmanın tonunu ayarlama, emirleri yumuşatma işlevlerinde kullanıldıkları görülmüştür. Son olarak hitap şekillerinin cümle içinde kullanıldıkları yerler incelenmiş ve bu inceleme sonucunda hitap şekillerinin cümle içinde kullanıldıkları yerin gösterdikleri işlevlerle doğrudan ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Teoride bu araştırma Türkçe hitap dizgesini daha geniş bir bakış açısından tanımlamayı amaçlamaktadır. Pratik de ise derlem temelli bu özgün çalışma ile Türkiye'deki toplumsal ve kültürel yapının hitap şekillerine nasıl yansıdığı ile ilgili sezdirimlerle eğitim, çeviri, toplumdilbilim, sosyoloji, psikoloji, doğal dil işleme gibi alanlara katkıda bulunulması hedeflenmektedir.
Halid el-Ezherİ'nin Şerhu Mukaddimeti'l-Acurrumiyye adlı eserinin edisyon kritiği

Çalışmamız, Arap dilinin öğrenim ve öğretim tarihi içinde önemli bir yer tutan büyük dil alimi Halid el-Ezheri'nin Şerhu Mukddimeti'l-Acurrumiyye adlı eserinin tahkikli neşrini ortaya koymayı hedeflemektedir. Burci Memlükler döneminde Mısır'da doğup yaşayan şarih, 36 yaşından sonra ilim dünyasına adım atmış olmasına rağmen, özellikle nahiv alanında kaleme aldığı eserlerle döneminin en önemli alimlerinden biri olmayı başarmıştır. Muhtasar türünde yazılmış olan bu eser, talebeye nahiv öğretmeyi kolay hale getiren bir üslupla kaleme alınmış olası sebebiyle diğer nahiv kitapları arasındaki önemini korumuştur. Çalışmamızın giriş bölümünde, nahiv ilmi hakkında tarihi bilgi verildikten sonra, ortaya çıkan dil mektepleri/ekollerinin temel bakış açıları ve temsilcilerine değinilmiş, ayrıca bu ekollere mensup nahiv alimleri tarafından telif edilmiş kaynaklar zikredilmiştir. Birinci bölümünde, İbn Acurrum'ın hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Mukaddimetü'l-Acurrumiyye metni tanıtılmış, Şarih el-Ezheri'nin hayatı ve eserleri incelenerek, tezimize konu olan eserin Şarih'e aidiyeti konusu ele alınmıştır. İkinci bölümünde eserin dünya kütüphanelerinde mevcut olan nüshaları incelenmiş, daha önce eser hakkında gerçekleştirilen çalışmaların tahlilleri yapılmış ve yeni bir edisyon kritik çalışmasına duyulan ihtiyacın nedenleri ortaya konmuştur. Tahkik çalışmasında esas kabul edilen nüshaların incelenmesi yapılarak, edisyon ktirik çalışmamızda takip edilen yöntemler hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, geleneksel bölümlere ayırma şeklinden farklı olarak 'i'rab, amil ve ma'inul' taksimini esas alan, 'Maü'l-Hicaziyye ve 'Atf-ı Beyan' gibi konularda farklı görüşleri beyan eden eserin tahkikli neşri yapılmıştır.
The functional categories and phrase structure of Sason Arabic

Bu çalışmanın amacı temel olarak Sason Arapçası'nın işlevsel kümelerini ve öbek yapısını incelemektir. Bu çalışmada Yetinmeci Çizgi'nin ana öncülleri uyarlanarak ve dilin biçimbilimsel özelliklerine dayanarak, işlevsel yansıtmaların sözdizimsel gösterimleri analiz edilmiştir. Bu çalışmada, ilk olarak, zaman yansıtmasında yer kaplayabilecek unsurların biçimsözdizimsel özelliklerini açıklamak amacıyla bu yansıtma incelenmiştir. Zaman unsurlarının ve eylemsel biçimbilimin betimlenmesi Sason Arapçası'ndaki karmaşık zaman kiplerinin sözdizimsel analizlerine olanak sağlamıştır. Dilde gözlenen çeşitli zaman aynılaşması örneklerine bakılarak ve Stowell 1996, 2005, Giorgi & Pianesi 1997 benimsenerek, alt katmanın iki farklı zamandan oluştuğu iki katmanlı bir zaman yansıtması önerildi. Bu önerinin temel nedenlilikleri Sason Arapçası'na mahsus olan geçmişş zaman eki k - ve diğer Arapça lehçelerinden farklı işlevlere sahip olan kwn yardımcı fiilidir. Ayrıca, Sason Arapçası'ndaki tümcesel olumsuzluğa bakılıp eylem tümceleri ile ad tümcelerinde olumsuzluğun zaman kipine göre sırasının farklı olduğu sonucuna varılmıştır (Akkuş & Benmamoun 2014). Bu inceleme diller arası etkileşimin Sason Arapçası'nın tümcecik yapısı, yani baş değiştirgenliği ve olumsuzluğun zaman kipine göre pozisyonu, üzerindeki etkisine ışık tutmuştur. Buna ek olarak, olumlu ve olumsuz ad cümlelerinde görülen adılsıl unsurun da Doron (1983, 1986) doğrultusunda, dağıtımsal ve biçimsel sesbilimsel özellikleri dolayısıyla Pron olarak adlandırılması gerektiğini savunduk. Sonuç olarak, Sason Arapçası'nda tümcenin bilgisel yapılanmasına bağlamında olası sözcük diziliş farklılıkları incelendi ve bu çalışmada Sason Arapçası için öne sürülen öbek yapısı çerçevesinde bu diziliş farklılıklarının sözdizimsel türetimi tartışıldı. Bu tartışma öznelerin pozisyonlarını ve Sola Kaydırılan Biçimcesel unsurları da içermiştir.
Türkçedeki çok anlamlı sözcüklere ilişkin anlam bilimsel bir değerlendirme: Çok anlamlı sözcüklerin öğretimine yönelik bir gözlem

'Türkçedeki Çokanlamlı Sözcüklere İlişkin Anlambilimsel Bir Değerlendirme' konulu tezimiz beş bölümden oluşmaktadır. Buna göre; Birinci bölümde, sorun, amaç, önem ve yöntem konularına değinilmiştir. Burada, gerek anadili konuşurlarının gerekse Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin, çok anlamlı sözcükler konusunda kimi zaman bir takım yanlışlıklar yaptıkları, bir sözcüğün temel anlamı dışındaki yan anlamlarını çoğu zaman bilmedikleri, bu sözcükleri yerinde ve doğru kullanamadıkları varsayımında bulunduk. İkinci bölümde, çok anlamlılığın da içinde bulunduğu anlambilim dalını ele aldık. Anlam, kavram ve sözcük terimlerine açıklık getirmeye çalıştık. Yine bu bölümde, çokanlamlılıkla sıkça karıştırıldığını düşündüğümüz eşsesliliğe değinip aralarındaki ayrımı belirledik. Daha sonra da Türkçede çok anlamlılığın geçmişşteki ve bugünkü durumuna göz atıp çok anlamlılığa neden olan eğilimlerden söz ettik. Üçüncü bölümde, Türk Dil Kurumunun 1988 yılında çıkarmış olduğu Türkçe Sözlükten A-I harfleri arasındaki çok anlamlı sözcükleri taradık ve bu sözcükleri temel ve yan anlamlarıyla verdik. Ardından, sözcükleri ödünç alındığı dil, sözcük türü ve anlam sayıları açısından değerlendirip tablolar halinde gösterdik. Dördüncü bölümde, konumuzun anadili ve yabancı dil öğretimindeki yerine bakmaya çalıştık. Çokanlamlılık kavramının bilinip bilinmediğini ölçmek üzere hem Türk öğrencilere hem de Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere uyguladığımız bilgi testi sonuçlarının değerlendirmesini yaptık. Beşinci, yani son bölümde ise, genel bir değerlendirmede bulunup dil öğretimine az da olsa katkıda bulunabilmek amacıyla kimi öneriler sunduk.
Abdülkahir Cürcanİ'nin sözdizimi teorisi ve tefsir geleneğine etkisi

Tez, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, tez boyunca görüşleri incelenmiş olan Abdülkahir Cürcani'nin entelektüel biyografisi verilerek tezin konusu, yöntemi ve kaynakları tanıtılmıştır. İlk bölümde 'sözdizimi teorisi' incelenmiştir. Bu bölümün ilk kısmında; söz dizimi teorisinin nahvi temelleri, nahivcilerle mantıkçılar arasındaki tartışmalar, kelam disiplinindeki 'sözün hakikati tartışması' ve edebi eleştiri alanındaki 'eleştiride kıstas tartışması' tarihi seyirleri içerisinde incelenerek Cürcani'nin söz dizimi teorisinin tarihi arka planı açığa çıkarılmıştır. İlk bölümün ikinci kısmında, öncelikle Abdülkahir Cürcani'nin dil ve söz anlayışı incelenerek söz dizimi teorisinin dilbilimsel ve felsefi boyutları gösterilmiş ve ardından söz dizimi teorisinin edebi eleştiri ve belagat alanındaki sonuçları ortaya konmuştur. Tezin ikinci bölümünde söz dizimi teorisinin tefsir geleneğine etkileri incelenmiştir. Cürcani Delailu'l-i'caz adlı eserindeki 'sözdizimi', 'fesahat' ve 'i'caz' anlayışı çerçevesinde ayetlerdeki edebi anlam inceliklerinin tespiti için bir yöntem geliştirmiştir. O, tezde 'sözdizimci tefsir yöntemi' denilen bu yöntemin uygulamasına da yine aynı eserinde yer vermiştir. İkinci bölümün ilk kısmında Cürcani öncesi tefsir literatürü incelenerek Cürcani öncesinde 'sözdizimci tefsir' kategorisine dahil edilebilecek eserler verilmediği gösterilmiştir. İkinci kısımda ise 'sözdizimci tefsir'in doğuşu ve gelişimi, i'caz mektebinin oluşumundan Cürcani'nin 'sözdizimi teorisi' ve 'sözdizimci tefsir yöntemi'ne giden tarihsel süreç de verilerek incelenmiştir. Burada Cürcani'nin 'sözdizimci tefsir yöntemi' tanıtıldıktan sonra Delailu'l-i'caz'daki tefsir örneklerine ve bu yöntemin Cürcani'den sonra Zemahşeri'nin Keşşaf'ı ve onu izleyen eserlerdeki uygulamalarına genişçe yer verilmiştir.