Oğuz grubu Türk dillerinin karşılaştırmalı fonolojisi

Türk dilleri arasında Türkmence, Azeri Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Gagauz yazı dilleri Oğuz grubu ya da Güneybatı grubu olarak adlandırılırlar. Bu diller arasında karşılaştırmalı bir çalışma şimdiye kadar yapılmamıştır. Oğuz dilleri arasında fonetik denkliklerin kurulmaması, bunların karşılaştırılıp bir sonuca varılmaması büyük bir eksiklik doğurmuştur. X.-XIII. yüzyıllar arasında bir yandan Orta Asya'nın Harezm ve Horasan bölgeleri ile Iran ve Irak'ta bir devlet kurmuş olan Büyük Selçuklular bir yandan da A. nadolu bölgesinde bir devlet kurmuş olan Anadolu Selçukluları döneminde kullanılan Oğuzca hakkında bir bilgimiz yoktur. Ancak, XI. yüzyılda kullanılan Oğuzca hakkında Kİşgarh'nın verdiği bilgilerden yararlanarak bazı şeyler öğrenebiliriz. IX. yüzyılın ortası ve sonlarından itibaren Oğuzların Sırderya bölgesine yerleşmeye başladıklarını bilmekteyiz. Bu Oğuzları eski Göktürk dönemindeki Dokuz Oğuzların devamı olarak düşünüp bu dönemde konuşulan Oğuzcayı, Göktürk dönemindeki 'Oğuzcanın devamı sayarak ikisi arasında bir bağlantı kurmak yanlış olur. Sırderya bölgesinde yaşanırken konuşulan Selçuklu Oğuzcasının yani Kaşgarlı'nın hakkında bilgiler verdiği Oğuzcanın, Göktürk döneminde kullanılan Oğuzcadan değişik özelliklere sahip olması gerekir. Çünkü, Oğuzlar Sırderya bölgesinde yeni bir kavmi birlik oluşturmuştur. Eu kavmi birlik; büyük bir ihtimalle çok daha eski bir dönemde bu bölgeye göç etmiş olan i kavimlerin oluşturduğu alt tabakanın - belki de T'ieh-le grubundan boyların- üzerine On-Okların oluşturduğu grup ile IX. yüzyıldan itibaren bu bölgeye yerleşmeye başlayan Oğuzların birbiriyle kaynaşması sonucu meydana gelen siyasi, kültürel ve dilsel bütünlük taşıyan yeni bir 'oğuz', yani 'kavmi birlik 'tir. Türk tarihinin gelişmesi ile tarihi Oğuzca ya da Oğuz grubu Türk dil ve lehçelerinin yapılarına bakıldığında, bilinmeyen arkaik dillerin oluşturduğu bir alt tabaka üzerine On-Okların dil ya da ' lehçeleri ile Göktürk döneminde Oğuzların kullanılmış olduğu dil ve lehçelerin zamanla birbiriyle kaynaşması sonucu Ana Oğuzcanın, IX. yüzyılın sonlarında ya da X. yüzyılın başlarında Sırderya bölgesinde oluştuğu düşünülmektedir. Dolayısıyla, IX. yüzyıldan başlayarak Sırderya bölgesinde yeniden oluşmuş olan Oğuzca, Göktürk ve Uygur- devletleri döneminde kullanılmış olan Oğuzcadan farklı bir dildir. Ana Oğuzca IX. yüzyıl sonları ya da X. yüzyıl başlarında teşekkül etmiştir. X. yüzyılın başlarından Oğuz grubu yazı dilinin oluştuğu XIII. yüzyılın sonlarına kadar olan dönem, Eski Oğuzca dönemidir. Bugünkü Oğuz grubu Türk dil ve lehçelerinin Doğu kolunda Türkmence, Harezrn-Oğuz ve Horasan Türkçeleri; Batı kolunda ise Azeri, Türkiye Türkçesi ve Gagauzca yer almaktadır. XVIII. yüzyılın sonlarına gelindiğinde bu dil ve lehçeler, kendi fonetik ve morfolojik özellikleriyle müstakil bir dil ya da lehçe durumunu almıştır. III Ana Oğuzcanın; Kaşgarlı'nın bize verdiği bilgilerin, Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış eserlerin, eski dönemlere ait sözlüklerle bugünkü Oğuz dil ve lehçelerine ait sözlüklerin incelenmesi sonucu saptanan fonetik özellikleri şunlardır: (1) Söz başında /h/ korunması; Urun ünlülerin korunması; (3)/e/ ünlüsünün korunması; (4)/d/ > /fi/ > /y/ değişmesi; Söz başında /b/ korunması; (6)Söz başında /q/,/k/ ve / / ünsüzlerinin korunması; (7)Çok heceli kelimelerde ek ve hece başındaki /ğ/ ve /g/ ünsüzleri ile söz sonu /g/ ve /g/ ünsüzlerinin korunması; Asli uzun ünlüden sonra gelen patlayıcı ünsüzlerin ünlüler arasında ötümlüleşmesi.