Lise öğrenci ve öğretmenlerinin eğitim sisteminin değerlendirmesine yönelik algıları ve sahip oldukları değerler üzerine bir çözümleme: Van örneği

Lise son sınıf öğrencileri ve öğretmenlerinin eğitim sisteminin değerlendirilmesi ile öğrenci ve öğretmenlerin önem verdikleri değerleri incelemeyi amaçlayan bu çalışma, Van Büyükşehir Belediyesine bağlı üç merkez ilçede yer alan Akademik ve Mesleki-Teknik liseler arasından kümelendirilmiş oransal rastlantısal yöntem kullanılarak seçilmiş 1730 son sınıf öğrencisi ve 440 öğretmenden oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Bu çalışmada öğrenciler için seçilen bağımsız değişkenler toplumsal cinsiyet, aile sosyo-ekonomik ve demografik özellikleri, lise türü ve özel dershaneye edip devam etmeme durumudur. Öğrencinin aile sosyo-ekonomik ve demografikleri özellikleri; baba ve anne eğitim düzeyi, baba ve anne mesleki saygınlığı, aile geliri, aile büyüklüğü, kardeş sayısı göstergeleriyle ölçülmüştür. Öğretmenler için seçilen bağımsız değişkenler: lise türü, toplumsal cinsiyet, medeni durum ve iş deneyimidir. Bu çalışmanın bağımlı değişkenleri öğrenciler ve öğretmenlerin algılarına dayalı eğitim sisteminin değerlendirmesi ile öğrenci ve öğretmenlerin verili olan değerlere verdikleri önceliklerden oluşmaktadır. Öğrenci ve öğretmenlerin eğitimin sisteminin değerlendirmesine yönelik algıları Eğitim Sitemi Değerlendirmesi Ölçeği 26 Likert Tipi 6 seçenekli maddeden oluşan ESES ölçeği aracıyla ölçülmüştür. Öğrenci ve öğretmenlere 20 değerden oluşan bir liste sunulmuş ve kendilerinden en önemli önceliğe sahip değerleri şaretlemeleri istenmiştir. Bu çalışmanın verilerinin analizinde SPSS'nin üç alt programı olan Tek Yönlü Varyans Analizi, Korelasyon Analizi ve Çoklu Regrasyon Analizi kullanılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, devam edilen lise türü ve üniversiteye giriş sınavına hazırlanma sürecinde özel dershanelere devam edip etmemeye bağlı olarak öğrencilerin eğitim sistemini değerlendirmesine yönelik algılarının aritmetik ortalamaları arasında önemli farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın bulguları Mesleki-Teknik liselerin son sınıfına devam eden öğrenciler ile karşılaştırılmalı olarak akademik bir müfredata sahip olan Fen ve Anadolu Lisesi öğrencilerinin eğitim sistemine daha eleştirel ve olumsuz baktıklarını göstermektedir. Bulgular benzer farklılıkların iki genel lise türü arasında, yani Akademik ve Mesleki-Teknik Liselerde istihdam eden öğretmenler arasında da gözlemlediği göstermektedir. Başka bir değişle bu çalışmanın bulguları Fen ve Anadolu Liselerinde görev yapan öğretmenlerin, Mesleki-Teknik Liselerde görev yapan öğretmenlerle karşılaştırmalı olarak eğitim sistemine daha eleştirel ve olumsuz baktıklarını göstermektedir. Varyans Analizi sonuçları devam edilen lise türü ile özel dershaneye devam edip etmenin öğrencilerin eğitim sisteminin değerlendirmesine yönelik algılarındaki varyasyon üzerinde önemli bağımsız etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları lise türünün öğretmenlerin eğitim sisteminin değerlendirmesine yönelik algılarındaki varyasyon üzerinde de önemli bağımsız bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizi sonuçları, aile sosyo-ekonomik ve demografik özelliklerinin göstergeleri arasında, bu göstergelerle son sınıf öğrencilerinin devam ettikleri lise türleri arasında ve her iki bağımsız değişken grubu ile öğrencilerin eğitim sisteminin değerlendirmesine yönelik algı düzeylerindeki varyasyon arasında önemli ilişkiler olduğunu göstermektedir. Fakat analizler öğrencilerin eğitim sistemini değerlendirmesine yönelik algı düzeylerindeki varyasyon ile en güçlü ilişkiye sahip olan bağımsız değişkenin baba eğitim düzeyi olduğunu göstermektedir. Çoklu regrasyon analizi sonuçları tüm bağımsız değişkenler birlikte analize girdiklerindebir istisna dışında bu değişkenlerin bağımsız etkilerinde önemli düşüşler olduğunu göstermektedir. Analizler öğrencilerin eğitim sisteminin değerlendirmesine yönelik algılarındaki varyasyon üzerindeki bağımsız etkisi anlamında baba eğitim düzeyinin en önemli değişken olduğunu göstermektedir. Son olarak tek yönlü varyans analizi sonuçları lise türüne bağlı olarak öğretmen ve öğrenciler tarafından değerlere verilen önem dereceleri arasında önemli farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bulgular Mesleki Teknik Lise öğrenci ve öğretmenlerinin daha geleneksel değerlere önem verdiğini; buna karşın Fen ve Anadolu liselerindeki öğrenci ve öğretmenlerinin ise daha eleştirel ve evrensel değerlere önem verdiklerini göstermektedir