Balkan Savaşları sonrasında yaşanan göç hareketlerinin Osmanlı iç siyasetine yansımaları

II. Meşrutiyet Devriminin ardından meydana gelen 31 Mart Ayaklanması ile II. Abdulhamit otuz üç yıl boyunca oturduğu Osmanlı tahtından indirildi. Yönetimde söz sahibi olmaya başlayan İttihat ve Terakki Balkan Savaşlan'na kadar devam edecek olan iç karışıklıkları bir türlü durduramadı. II. Abdulhamit kurnaz politikaları ile Balkanlar'ı yıllarca elinde tutmayı başarmıştı. Ancak onun iktidarında bile Balkan uluslarını birbirine düşüren husumetler yavaş yavaş ortadan kalkmaya başlamıştı. Balkanlar devletin gün geçtikçe kontrolünü ve etkisini yitirdiği bir bölge olmaya başlamıştı. Uzun yıllar boyunca süren çete savaşları, büyük devletlerin hamiliğinde yürüyen reform çabalan, dinmek bilmeyen ayaklanmalar, ekonomik yapımn eski halinden uzaklaşması, tımar sisteminin bozulması, II. Meşrutiyet ile gelmesi beklenen huzurun çok geçmeden yerini daha şiddetli bir havaya bırakması Balkanlar'ı patlamaya hazır bir bomba haline getirdi. Tüm bunlar yaşanırken iç politikadaki suların bir türlü durulmaması da Balkanlar' a yeterince ilgi gösteriimemesine yol açtı. Bu şartlar altında başlayan Balkan Savaşı Osmanlı Devleti'nin kısa süre içerisinde Avrupa topraklarım yitirmesine yol açtı. Asırlar boyunca süren egemenlik birkaç ay içerisinde yitirilmişti. İki yüzyıl önce başlayan ve 93 Harbi ile tepe noktasına ulaşan tersine göç hareketleri Balkan Savaşları ile birlikte ardı arkası kesilmeden devam etti. Yüz binlerce göçmenin verimli bir şekilde iskan edilmesi devleti ilgilendiren en önemli sorunların başında geliyordu. Diğer taraftan artık Osmanlı toprağı olmaktan çıkan topraklardaki tebaanın da hukukunun gözetilmesi, uluslararası kamuoyunda bu hakkın tanınması gerekiyordu. Ataları yüzyıllar boyunca Balkanlar'da yaşadıktan sonra Anadolu'ya göç eden göçmenler, Anadolu'da Balkan etkisini tüm yönleriyle açığa çıkarmışlardır. Yerleştikleri yerlerde eski kültürlerini yaşatmışlar, Anadolu gelenekleri ile bu kültürel mirası yoğurmuşlardır. Özellikle Cumhuriyet Türkiye'sinde yeni rejiminkökleşmesinde Cumhuriyet devriminin geniş halk kitlelerine yayılmasında Balkan kimliğinin yadsınamaz bir etkisi olmuştur. Balkan kökenli pek çok düşünür, edebiyatçı, devlet adamı farklı düşünce yapılarıyla dönemlerine damgasını vurmuştur. Hangi düşüncede olursa olsun, siyasal yelpazenin neresinde durursa dursun, Balkan kimliği siyaset yaşamında her zaman etkin bir rol oynamıştır. Öte yandan Balkanlar'da meydana gelen değişiklikler, gerek entelektüel düzeyde, gerekse siyaset alanında her dönem gündem yaratabilmiştir. 'Osmanlıcılık', 'Batıcılık', 'İslamcılık', 'Türkçülük' gibi akımların ortaya çıkmasında Balkanlar' m hem doğrudan hem de dolaylı olarak önemli etkileri olmuştur. İmparatorlukta ilk toprak kayıplarının yaşandığı yer olan Balkanlar aym zamanda pek çok etnik kimliğin ve dinsel cemaatin bir arada yaşadığı bir coğrafya olduğundan bu farklı unsurları bir arada tutabilmek için düşünce dünyasında çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Yine toprak kayıplanyla, diğer unsurların devletten kopmaya başlamasıyla birlikte, 'İslamcılık' ve 'Türkçülük' düşüncesinin önem kazanmasında yine Balkanlar' m önemli bir payı vardır. O dönem için, Anadolu insanına göre sosyo-ekonomik açıdan daha iyi durumda olan Rumeli inşam da bu fikir tartışmalarının içerisinde yer almış, Osmanlı'dan Cumhuriyet Türkiyesine uzanan mirasta Balkan kökenli sayısız, siyasetçi, bilim adamı, düşünür ve sanatçı yetişmiştir. Bu çalışmada Balkan Savaşları öncesinde bu coğrafyada yaşayan ulusların tarihsel hesaplan, büyük devletlerin çıkar çatışmaları, Osmanlı Devleti içerisinde yaşanan siyasal çekişmeler irdelendikten sonra Balkan Savaşları'nm genel bir değerlendirmesi yapıldı. Ardından bu savaş sonucunda ortaya çıkan göç hareketleri Osmanlı Devleti'nin daha önceki yıllarda karşılaştığı göç hareketleriyle birlikte karşılaştırılarak her yönüyle değerlendirildi. Göçmenlerin yaşadıkları sosyal sorunlara değinildikten sonra Osmanlının son dönemlerinden Cumhuriyet Türkiye'sine kadar göçlerin siyasal yapı üzerindeki etkisi, belirli bazı kişilerin isimleri de zikredilerek verilmeye çalışıldı.