Türk dış politikası'nda milliyetçilik ve müdahalecilik tartışmaları: Kuzey Irak ve Rojava örnekleri

Günümüze dek 'milliyetçilik' farklı şekillerde tanımlanmıştır ve milliyetçiliğin tek bir şekilde açıklanamadığı görülmüştür. Bununla birlikte, yapılan bir milliyetçilik tanımlamasının bütün milliyetçi hareketleri açıklamayacağı da görülmüştür. Bu sebepten dolayı asıl amacı siyasi iktidar elde etmek olan milliyetçi hareketlerle ilgili farklı tanımları bilmek, bunların dış politikaya olan etkilerini analiz etmek açısından önemlidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanı ile birlikte inşa edilmek istenen teritoryal milliyetçiliğe dayalı Atatürk milliyetçiliği toplumsal kırılmaları beraberinde getirmiştir. Bu kırılmalar sonrasında Türk-İslam sentezine dayalı muhafazakar milliyetçilik ve etnik Kürt milliyetçiliği toplumsal tabanda gün yüzüne çıkmıştır. Bu durum 21. yy'ın başında AK Parti iktidarları döneminde milliyetçiliğe dayalı toplumsal gerilimlerin oluşmasının da temelleri arasındadır. AK Parti, dış politika tercihlerini belirlerken, Türkiye'de bulunan milliyetçi hareketleri hesaba katmak durumunda kalmıştır. Özellikle de Kürt milliyetçiliğinin ayrılıkçı etkisi AK Parti'yi dış müdahale arayışlarına itmiştir. AK Parti hükümetleri, iktidarları döneminde öncelikle iç siyasette resmi milliyetçiliğin temsilcileri niteliğinde olan ordu ve siyasi partisi konumunda olan CHP ile mücadele etmek durumunda kalmıştır ve dış politika tercihlerini bu mücadelelerdeki durumuna göre şekillendirmiştir. Öte yandan AK Parti hükümetleri komşu ülkelerden gelen irredentist Kürt milliyetçiliği ile hem iç hem dış politikada mücadele etmek durumunda kalmıştır. ABD'nin Irak müdahalesi ve 1 Mart tezkeresi sürecinde iç siyasi gücü nispeten zayıf olan AK Parti iktidarı, Irak'ta söz sahibi olamamıştır. AK Parti'nin ilk döneminin bazı şartları Türkiye'yi Irak müdahalesinden uzak durmaya itmiştir. AK Parti, sonraki dönemlerde Kuzey Irak'la yumuşak güç unsurlarını kullanarak ilişkiler geliştirmiştir ve Irak'ta dolaylı yollardan siyasi müdahalede bulunarak etkili olmak istemiştir. Ankara, yumuşak güç unsurları sayesinde Barzani Yönetiminin Türkiye ile birlikte hareket etmesi için sebepler oluşturmuştur. AK Parti eş zamanlı olarak Türkiye'de 'Çözüm Süreci' çalışmaları başlatarak, etnik Kürt milliyetçiliği hareketinin ulus-devlet yapısına olan tehdidini yok etmeyi hedeflemiştir. Suriye İç Savaşı ile birlikte AK Parti hükümeti Kuzey Suriye'den gelecek irredentist Kürt milliyetçiliği fikrinin önünü kesmek istemiştir. 'Çözüm Süreci' tek başına Türkiye'de etnik Kürt milliyetçi kadroların Rojava'ya destek vermesini engellememiştir. AK Parti, 1 Mart Tezkeresi döneminden farklı olarak, uluslararası koalisyon şartı ile Suriye'nin geneline askeri müdahaleyi açık ve kararlı şekilde istemiştir. Aynı zamanda Ankara'nın izlediği politika Barzani Yönetimi'nin Suriye'de bulunan Kürt liderlerle arasının açılmasına sebep olmuştur. Bu bağlamda homojen olmayan bölgesel Kürt milliyetçiliği belli şartlarda bilinmeyen bir süreliğine yapısall bir dönüşüme girmek durumunda kalmıştır. AK Parti iktidarı bu durumdan faydalanarak ulus-devlet yapısını korumak için iç ve dış siyasi bütünlüğü sürdürmeye çalışmıştır ve müdahalecilik seçeneğini bu bağlamda hesaba katmıştır.