İnsan haklarının doğal hukukla temellendirilmesi

Bugün, bütün insanlığın üzerinde anlaştığı bir konu olan, ama buna rağmen dünyanın her yerinde sürekli olarak ihlal edilen 'insan haklan'nın korunmasıyla ilgili olarak yaşanan sorunların, biraz da, bu hakların 'ne olduğu' hakkındaki karışıklıktan kaynaklandığı söylenebilir. İnsan haklan ile ilgili temellendirmelere bakıldığında, doğal hukukla yapılan ve yaygın kabul gören bir temellendirmeyle karşılaşılmaktadır. Bu hemen hemen tek temellendirme yolu gibidir. Oysa, bizim bu çalışmada kendisine dayandığımız 'insanın değeri'nin bilgisinden hareketle yapılan, ancak pek bilinmeyen bir temellendirme daha vardır. Bu çalışmada, 'insan haklan'nın doğal hukuk görüşleriyle nasıl temellendirildiği, Hobbes ve Locke'un yazılan temel alınarak gösterilmeye çalışıldı. Sonra da bu temellendirmeler, insan haklanna ilişkin başka bir temellendirmeyle, 'insanın değeri 'nden yola çıkan Kuçuradi'nin temellendirmesiyle karşılaştırılarak, bu iki temellendirmenin farklı yanlan ve bu farklı bakışların yarattığı sonuçlar üzerinde duruldu. Bu çalışmanın temel amacı, insan haklarının korunmasıyla ilgili yaşanan sorunlann da bu farklı temellendirmelerle olan bağlantısını gösterip, özellikle 'dokunulmazlıklar' olarak karşımıza çıkan insan haklanna, 'temel kişi haklan 'na neden dokunulamayacağım biraz olsun aydınlatabilmektir. Böylece, 'insan haklarım koruma'nın ne demek olduğu ya da neyin korunması olduğu, insan haklanna karşı çıkmanın da aslmda neye karşı çıkmak olduğu, daha açık bir biçimde görülebilecektir belki. Çalışmanın giriş kısmında, tezin problemi hakkında bilgi verildi ve insan haklanmn gittikçe daha çok bilincine vanldığı tarihsel gelişim sürecinden söz edildi. Birinci bölümde, ilkin doğal hukukun, hukuk felsefesi tarihindeki yeri ve tarihsel gelişimine değinilerek, doğal hukuk görüşleri hakkında genel bir bilgi verildi. Daha sonra, Hobbes'un doğal hukuk görüşü ele alındı. Hobbes, insanın kendine özgü özelliğinin 'akıl' olduğunu ve insanların birbirleriyle ilişkilerim düzenleyen evrensel, sonsuz ve değişmez yasaların bulunduğunu, akim gösterdiği bu yasaların da 'doğa yasalan' olduğunu ileri sürmektedir. in Birinci bölümün son kısmı, Locke'un doğal hukuk görüşünden oluşmaktadır. Locke da, insanın 'akıl sahibi varlık oluşu'yla diğer varlıklardan ayrıldığım savunur. Ona göre de, insan haklarının kaynağı, ussal bir yana sahip olan 'insan doğası'dır. İnsanlar, sahip oldukları akla danışırlarsa, kendi doğalarına uygun ve herkes için geçerli olan yasaları bilebilir ve eylemlerim bunlara göre düzenleyebilirler. Çalışmanın ikinci bölümünde, önce doğal hukuk teorileriyle 'insan haklan'nın nasıl temellendirildiği ve bu temellendirmenin dayandığı 'insan görüşü' ortaya kondu. Sonra, bu insan görüşü ile 'ontolojik temellere dayanan antropoloji'nin inşam ele alış tarzı -Kant, Mengüşpğlu, Kuçuradi'nin görüşleri dikkate alınarak- karşılaştırıldı. Son olarak da, Kuçuradi'nin insan haklan görüşü ve bu hakların 'insanın değeri'nin bilgisiyle nasıl temellendirildiği üzerinde duruldu. Çalışmanın sonuç bölümünde, doğal hukuk görüşleri tarafından insan haklarına temel olarak gösterilen 'insan doğası'nın da, bu doğanın belirleyici niteliği olarak düşünülen 'akü' kavramlarının da belirsiz ve eksik olduğu, buna bağlı olarak 'insan' görüşlerinin eksik bir insan kavramına dayandığı, Kuçuradi'nin görüşünden hareketle gösterilmeye çalışıldı.