Filimde bilimsel çözümleme

Geleneksel film eleştirisinden ve çözümlemesinden uzaklaşıp film üzerine bilimsel çalışma yapmak C. Metz'in göstergebilimsel çalışmaları ile başladı. Onun film göstergebilimi filmin biçemsel yapısı ve yönetmenin biçemi üzerine yapılan bireysel film çözümlemelerinin temeli oldu. Bu çalışmada da, Metz'in bu film göstergebilimi kuramına başvurularak bireysel film çözümlemesi yapılmıştır. Çalışma, bireysel film araştırmaları yaparak Metz'in geliştirdiği göstergebilim kuramı ve yönteminin film çözümlemesine uygulanabilir olduğunu kanıtlama amacıyla yapılmıştır. Diğer taraftan çalışma, film/doğal dil benzerliğinin göstergebilm kuramında anlatı çözümlemesinin bu çalışmada kullanılan yöntembilimsel tabanı üzerindeki etkisi ve ilişkisini göstermeye çalışmıştır. Bu amaçlara yönelik kuramsal çalışmada, öncelikle Göstergebilmin temel kavramları anlatılmış ve bu kavramlar çerçevesinde de göstergebilim ve film ilişkisi ile dilbilim ve film göstergebilmi arasındaki farklılıklar vurgulanmıştır. Ayrıca, filmin dizimsel ve dizisel çözümlemesinintemelindeki sinemasal 'kod' ve 'ileti' ile filmde 'inetin' kavramları açıklanarak Metz'in 'sinemanın büyük dizimsel kategorisi'nin açıklanması için bir temel oluşturmuştur. Metz'in 'sinemanın büyük dizimsel kategorisi' bu çalışmadaki bireysel film araştırmasının temelidir. Çalışma, bu kategorileri göstererek yapısall çözümlemenin dizimsel ve dizisel yöntemlerini açıklar. Çalışmada bu göstergebilimsel yöntemler benimsenerek, Akira Kurosawa'nin 'Kagemusha' filminin çözümlemesi yapılmış ve filmin biçemsel yapısının ne olduğu açıklanmıştır. Bu çözümleme içinde, öncelikle filmin dizimsel kategorileri bulunmuş ve daha sonra da kategorilerin filmdeki istatiksel verileri orantısal olarak verilmiştir. Bu verilere dayanarak da filmin dizimsel çözümlemesi yapılmıştır. YARGI Göstergebilim kuram ve yöntemi, bireysel film araştırmaları yaparak film çözümlemesine uygulanabilir. Bu anlatının yapısall çözümlemesinde de Metz'in 'sinemanın büyük dizimsel kategorisi' uygulanabilir geçerli bir yöntemdir. Metz, bu noktaya gelene kadar sadece dilbilimden esinlenmiş fakat dilbilim kurallarını aynen sinemada kullanmamıştır. Çünkü gerçek bir dilde olması gereken kuralları sinemada bulmak olası değildir. Fakat benzer olarak bir sinema grameri, bir dilbilim gramerinin bir cümle yapısı kuramını oluşturduğu gibi, bir görüntü yapısı kuramı oluşturur. Bu sinemanın tarihsel gelişimi içerisinde değişebilir olmakla birlikte kimse bunu bir gecede değiştiremez. Çünkü bu uzlaşımsal olarak ortak bir izlencenin sonucudur. Bununla beraber, bu uzlaşımsal kodların neler olduğunun böyle bir film çözümlemesi ile ortaya konulmaya çalışılması konusunda daha fazla bireysel film araştırmaları yapılmalıdır. Bunun için de çeşitli öneriler ortaya atılabilir. ÖNERİLER Dizimsel ve dizisel çözümleme çalışmaları için öncelikle iki şey önerilebilir. Birincisi, 'sinematografik dil' üzerine yapılacak çözümleme çalışmalarını bu tip bir çözümleme çalışmasıyla birleştirmektir. Çünkü, sinematografik dil anlamlaması Metz'in büyük dizimsel kategorilerinin kullanımıyla meydana çıkartılabilir. Ve bu iki araştırma birleştirilerek incelenen filmlerin biçemsel yapıları daha net ortaya çıkarılabilir ve ayrıca, özellikle yönetmenin sahip olduğu alt kodların da ortaya çıkarılması açısından böyle bir çalışmaya yönelmek önemlidir 123 İkincisi ise, bir dönemin ya da janrın ortak kodlarının ortaya çıkarılması açısından film grupları üzerine odaklanan çözümlemelerin yapılması önemlidir. Ayrıca, yönetmenler üzerine yapılan 'auteur' çalışmaları için o yönetmenin tüm ya da bir grup filmi üzerine bu tip bilimsel çözümlemerin yapılması gereklidir, çünkü bir ya da iki filmin incelenmesi bu tip kodların ortaya çıkarılması için yeterli değildir. Bununla beraber, özellikle günümüz sineması üzerine yapılacak çözümlemeler yeni kodları ve biçemleri ortaya çıkartabileceği gibi geleceğin sinema için de fikirler verebilecektir. Ayrıca, Türk sineması açısından, Türk sinemasının filmleri, dönemleri ve yönetmenleri üzerine bu tip bilimsel çözümleme çalışmalarının yapılması çok önemlidir. Türk sineması üzerine şimdiye kadar yapılan bilimsel çalışmaların yetersiz olduğu üzerine ortaya atılan düşünceler kabul edilirse bu tip çalışmaların bir an önce yapılması gerekliliği ortaya çıkar. 124