turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
S&oslash;ren Aabye Kierkegaard ve Jean-Paul Sartre'da varoluşçuluk ve inanç

Bu tez çalışmasında varoluş ve inanç kapsamında, varoluşçu felsefenin önemli isimlerinden olan Soren Aabye Kierkegaard ve Jean-Paul Sartre incelenmektedir. Bu amaçla iki filozofun felsefelerindeki benzer ve farklı yönler karşılaştırılmakta; bu kapsamda 'varlık', 'varoluş', 'kaygı', 'özgürlük', 'bulantı', 'saçma' gibi kavramları nasıl ele aldıkları irdelenmektedir. İncelemenin ilk kısmında varoluşçu felsefenin başlıca temsilcileri ve felsefeleri açıklandıktan sonra, sonraki kısımlarda Kierkegaard ve Sartre'ın felsefi görüşleri ele alınmakta, devamında ise her iki filozofun karşılaştırmalı bir analizi yapılmaktadır. Tez çalışması, her iki filozofun varoluşçu felsefenin temel savı olan 'varoluş özden önce gelir' düşüncesini benimsemekle beraber Sartre'ın varoluş ve öz ilişkisini 'özgür istence'; Kierkegaard'ın ise 'karar verme' üzerinden çerçevelendirdiği iddia edilmektedir. Her iki filozof da 'kaygı', 'özgürlük', 'bulantı' ve 'saçma' kavramları için bireyin biricikliğini ve felsefenin öznel yönünü düşüncelerinin merkezine almış olmakla beraber Sartre, felsefesini Tanrı'nın yokluğu; Kierkegaard ise Tanrı'nın varlığı üzerine temellendirmektedir. Kierkegaard'e göre, insanı kısır döngüden kurtaracak tek bir yol vardır o da Tanrı'ya yönelmektir. Filozof için birey, varoluş alanlarından en üstün olan dinsel alana yönelerek varoluşunu gerçekleştirebilir. Bu nedenle Tanrı'ya tam teslimiyet filozof için bir gerekliliktir. Buna karşın insanı varoluşun merkezine oturtan Sartre, bireysel özün oluşmasını, kişinin kendi seçimleri üzerinden açıkladıktan sonra; birey özgürlüğünü kısıtladığı iddiasıyla Tanrı inancını reddetmektedir.
Batı felsefesinde feminizm ve politika ilişkisi

Feminist düşüncenin varlık sebebi olan kadın sorununun ardında kadının tarihi kadar uzun bir geçmişş bulunmaktadır. Bu geçmişşin bir kısmı felsefi öğretilerle, bir kısmı dini söylemlerle ve bir kısmı da politik gerçeklerle şekillenmiştir. Antik Yunan felsefesi Batı felsefesinin temeli olduğu kadar kadın sorununun da düşünsel temeli durumundadır. Özellikle Platon ve Aristoteles felsefedeki cinsiyetçi geleneğin kıvılcımlarını çakan filozoflardır. Tevrat ve İncil ise dini anlayıştaki cinsiyet meselelerinin ana kaynağı olarak orada durmaktadır. Her ne kadar dini söylem her zaman metne bağlı kalmasa da ilahi metinlere bakmadan konunun anlaşılması da anlatılması da kaçınılmaz olarak yetersiz bulunacaktır. Hem felsefi geleneğin hem de dini anlayışın yaşamda doğrudan pratik karşılıkları vardır ancak politikalan yaşamın gerçeklerinin en net yansıdığı alandır. Elbette o da siyaset felsefesinin konusu olduğundan güçlü bir teorik arka plana sahiptir ve izleri yine Antik Yunan'a kadar sürülebilmektedir. Dolayısıyla yaşamın her alanında karşımıza çıkan cinsiyetçi yaklaşımı bütün bir tarihe saçılmış olarak buluruz. Feminist düşünürler bu sorunların tespitiyle birlikte onlarla mücadelenin yollarını da aramışlardır. Mücadelenin teorik boyutunda cinsiyet kavramının analizi önemlidir. Biyolojik ve toplumsal cinsiyet kavramlarının yanında cinsel fark kavramı da anlaşılması bakımından kadın sorununa ışık tutar. Ancak teoriler her zaman pratik sonuçları garanti etmediğinden kadın hareketinin kendisini politikalanda bulması kaçınılmaz olmuştur. Feminizmin liberal anlayıştan anarşist doktrine kadar geniş bir politik serüveni söz konusudur ve hala da genişlemeye devam etmektedir. Çünkü çözüm arayışları gibi sorunun kendisi de henüz bitmiş değildir.
Müeyyed Cendİ'ye göre varlık ve bilgi

Hicri yedinci yüzyılın ikinci çeyreğinde bugünkü Kazakistan sınırları içerisinde kalan tarihi Cend şehrinde doğan Müeyyed Cendi, İbnü'l-Arabi'nin Fususu'l-hikem adlı önemli eserinin ilk şarihidir. Hayatını Anadolu ve İran'da geçirmiş, tasavvufi eğitimini Sadreddin Konevi'den tamamlamış ve hem metafizik hem de ahlaka dair önemli eserler telif etmiştir. Bu çalışmada müellifin hayatı ve eserleri kendi telifatından yola çıkılarak belirlenmiş, ekberi geleneğe tesirleri ile varlık ve bilgi konusundaki temel problemlere yaklaşımı ele alınmıştır. Bu bağlamda birinci bölümde müellifin biyografisi ve eserleri doğru bir şekilde tespit edilmeye çalışılmış, eserlerinin yazma eser kütüphanelerindeki nüshaları incelenerek ayrıntılı bilgi verilmesi hedeflenmiştir. İkinci bölümde varlık konusuyla ilgili temel problemlere karşı Cendi'nin yaklaşımı ele alınmış, müellifin varlık-mahiyet ilişkisine dair kelami hassasiyetine işaret edilmiştir. Ayrıca bu bölümde, müellifin Mutlak ve mümkün varlık kategorilerine dair görüşleri ile ilahi Zat'ın mertebeleri ve müellifin çeşitli açılardan yaptığı mertebe tasniflerine de yer verilmektedir. Vahdet-i vücud düşüncesi için bir sorun olmaktan uzak sayılabilecek çokluk problemi de burada ele alınmıştır. Son bölümde ise bilgi felsefesinin konuları arasında yer alan bilginin imkanı, tanımlanıp tanımlanamayacağı, konusu, bilginin ve bilenlerin tasnifi, bilginin ifade aracı olan lafızlar ile bilgiye ulaşma yolları ve seyr ü süluk konuları ele alınmıştır.
Edward Said: Oryantalist söylem analizinin metodolojik temelleri

Bu çalışmada, Edward Saidin Doğu eksenli kültürel çalışmalar için zorunlu bir referans haline gelmiş eseri Oryantalizm çerçevesinde, oryantalizmin geleneksel anlamından koparılışı ve politik ve ideolojik bir içerik kazandırılarak yeniden tanımlanışı, Saidin Giambattista Vico, Friedrich Nietzsche, Antonio Gramsci, Raymond Williams, Michel Foucault ve Jacques Derrida gibi isimleri farklı bir eleştirel çerçevede sentezleyen metodolojik tercihleri bağlamında sorunlaştırılmaktadır. Geleneksel oryantalizm kavramını sadece akademik bir disiplin olmaktan çıkaran Oryantalizmin Doğu ve Batı arasında kurduğu ontolojik-epistemolojik karşıtlık, Marxist geleneğin ideoloji, hegemonya, emperyalizm, kolonyalizm vb. tartışmalarından yapısallcı ve postyapısallcı metinsellik, söylemsellik tartışmalarına uzanan teorik bir hatta incelenmektedir. Ulaşılan sonuçlar bakımından, genelde nesnellik atfedilen akademik bir disiplinin varlığını simgeleyen oryantalizm, Said ile birlikte iktidarın temsil biçimine, Batılı bilgi birikiminin Doğuya egemen olma sürecine gönderme yapan özgül güce sahip bir kavrama dönüşmektedir. Saidin söz konusu metodolojik tercihleriyle şekillenen girişiminde oryantalizm, postyapısallcılığın metin ve söylem kavramlarıyla yeniden ele alınan ideolojik düzlemde, sadece ötekine ilişkin bilginin bir taşıyıcısı olmaktan çıkıp, bizzat yaratıcısı olarak belirlenmektedir.
Karl Korsch: Marksizmde felsefe, bilim ve politika ilişkisi

19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında Avrupa'nın birçok yerinde yaşanan devrimci dalga, beraberinde Marksist teorilerde de bir canlanma meydana getirmiştir. İkinci kuşak Marksist teorisyenler, işçi sınıfı hareketini devrimle taçlandırmak adına adeta birbirleriyle yarışırcasına teorik formülasyonlar ürettiler. Rusya'da Lenin'in geliştirmiş olduğu 'öncü parti' strateji karşısında Almanya'da Rosa Luxemburg kitlelerin 'kendiliğindenci' hareketini savundu. İtalya'da Antonio Gramsci ve Almanya'da Karl Korsch teorilerini işçi konseyleri deneyimlerinden hareketle oluşturdular. Ne var ki, Rusya dışında meydana gelen tüm devrimci hareketler faşist karşı devrimin kurbanı oldu. Bu durum Marksizm açısından bir hayal kırıklığıyla açıklanamayacak kadar ağır sonuçlar doğurdu. Bundan sonrasını devrimin neden kaybedildiğine dair teoriler izledi. Bu teorisyenler arasındaki en özgün konuma sahip kişi, hiç şüphesiz Karl Korsct'tu. O, devrimin faşizme kurban edilmesinin nedenlerini doğrudan Marksizmin kendisinde aradı. Bunu yaparken proletaryaya sonuna kadar sadık kaldı ancak Marksizmin eleştiri silahını çok sert bir biçimde Marksistlerin üzerine çevirdi. Marksistlere yöneltmiş olduğu en yıkıcı eleştiri, onların Marx ve Engels'in devrimci teorisinin özünü yeterince kavrayamamış olmaları üzerineydi. Marx ve Engels'in kuramlarının öznel vurgusu, ondaki devrimci özü oluşturan en önemli özellikti. Onların takipçileri bu öznel vurguyu görmezden gelip, Marksizmi, kapitalizmin nesnel gelişimini anlayabilmenin bir yönteminden ibaret saydılar. Korsch'un Marksizme yöneltmiş olduğu bu eleştiri aynı zamanda yeni bir Marksizm yorumu içermesi açısından önemlidir. Marksizmin müritleri tarafından hazmedilemeyen bu yorum, III. Enternasyonal tarafından, onun, Marksizm dininin münafığı ilan edilmesiyle sonuçlandı. Bu çalışmanın birinci bölümünde, Karl Korsch'un Marksizme yönelik en özgün yorumunu oluşturan Marksizm ve felsefe ilişkisi ele alınmıştır. İkinci bölümde, Marksizm ve bilim ilişkisi konu edinmiştir. Üçüncü bölümde, Korsch'un politik teorisi, Lenin, Luxemburg ve Gramsci'nin teorileriyle karşılaştırılarak incelenmiştir.
Pragmatizm üzerine bir deneme

Pragmatizmin kullandığı temel kavramlardan biri olan 'Fayda' kavramını tarihsel sistematik bir yaklaşımla ele aldım. Böylece Batı felsefesinde ilk kullanılmaya başladığı günden bu yana değişik yorumlanışlarını çalışmamın arka planında göstermeyi hedefledim. Bu hedef doğrultusunda ilkin Sofistler' den bu yana gördüğümüz Faydacı Ahlak Anlayışını ele aldım. Bu sırada Sofistlerle başlayan çizginin günümüze hiç de yabancı olmayan içeriklere sahip olduğunu; ancak kapitalizmin iktisadi idealleri doğrultusunda kabuk değiştirerek gelişimini sürdürdüğünü ve 'Pragmatizm' adı altında Amerika'da yeni bir gelişme alanı bulduğunu gördüm. Faydacılık, Sanayi Devrimi'nden sonra 'Laisses Faire' doğrultusunda yorumlanmıştır. Faydacılık, bünyesinde 'iktisadi bireycilik', 'öz çıkar', 'inal mülk edinme tutkusu', 'Genelin Mutluluğu' gibi kavramlara yer verdikçe, dönemin egemen iktisadi ve siyasi yöneliminin savunuculuğunu üstlenmiştir. Faydacılık ve Pragmatizm, 'doğruluk' kavramı için kendisinden başka hiçbir kriter sunmayarak, 'Her şey yapılabilir' ilkesini içtenlikle korur. Böylelikle, Faydacılık ve Pragmatizm, çıkar gruplarına ya da siyasi liderlere istediklerini elde etmek için güç kullanmada felsefi bir dayanak oluşturmaktadır; zira çok yakın tarihimiz bile, pragmatik nedenler gösterilerek, insan haklan ihlallerinin haklı gösterilmeye çalışılmasının örneklerini içerir. Araştırmamın hareket noktasında, günümüz 'ileri sanayi toplumları'na egemen olan siyaset anlayışının, kitle kültürünün, bireyciliğin temelinde bulunan bir felsefi anlayışı irdelemekti. Günümüzün dünya sorunları bakımından böyle bir çalışmanın aydınlatıcı olduğunu düşünmekteyim. Çünkü, günümüzde Faydacılık ve Pragmatizmin birey ve toplum anlayışı, yabancılaşma, tüketim toplumu ve kitle kültürüne, kavramların araç haline getirilmesine elverişli argümanlar sunmaktadır. m
İbn-i Haldun'da toplum ve siyaset felsefesi

YÜKSEK LİSANS TEZİ İBN-İ HALDUN'UN TOPLUM VE SİYASET FELSEFESİ Yakup KAHRAMAN Danışman: Yrd. Doç. Dr. Kutsi KAHVECİ 2002 -Sayfa: Jüri: Yrd. Doç. Dr. Kutsi KAHVECİ Bu Çalışmada, İbn-i Haldun'un toplum ve siyaset felsefesinin ana temaları ele alınıp incelenmeye çalışılmıştır. Toplum ve siyaset felsefesinin kendine özgü kavramları ortaya konularak İbn-i Haldun'un genel anlayışının tümüne nasıl yansıdığı belirtilmiştir. Giriş ve sonuç bölümleri hariç iki ana bölümden oluşan bu çalışmada İbn-i Haldun'un kendi çağma özgü orjinal yönlerine değinilerek toplum ve siyaset felsefesi açısından tarihsel değerine vurgu yapılmıştır.
Emmanuel Levinas: İlk felsefe olarak etik

Bu çalışmada, Levinas'ın düşüncesini etkileyen felsefi ve dini kaynakların yanı sıra hem onun düşüncesini daha iyi anlamamızı sağlayan temel kavram ve sorunları hem de ilk felsefe olarak etik anlayışını ve ahlak siyaset ilişkisini inceledik. Levinas felsefesinin özü, Başka insanın hümanizmidir. Levinas kendi felsefesini istencin özgürlüğünden daha eski olan bir özgürlüğe kapı aralama çabası olarak tanımlar. Böyle bir felsefe değerler üzerinden ya da daha doğrusu etik üzerinden yapılır. Levinas, etik'i ontolojiden ayrıştırıp onu felsefenin sıradan bir disiplini olmaktan çıkarır. Böylece etik tüm felsefenin kendinde temellendiği bir ilk felsefe haline gelir. Ona göre etik, başka ile 'karşılaşma' ya da başkası'nı 'buyur ediş'tir. Bu etik, 'kendi'ni başkasına feda etme ya da 'kendi'ni başka herkesten daha suçlu ve sorumlu görme esasına dayanan bir etik olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle etik, başkasıyla ilişkidir ve etiğin anlamı başkasına karşı sorumluluk çerçevesinde ortaya konulur. Dolayısıyla etik bir ilişki, birinden faydalanmayı değil kendini birisi için yararlı hale getirmeyi içerir. Levinas'ta etiğin başkasıyla ilişki olarak görülmesi sosyalliktir ve ona göre dünyada üç kişi olduğu anda, başkasıyla kurulan ahlaki ilişki siyasi bir nitelik kazanır.
'Social turn' in the philosophy of science: Social/nonsocial expianations

IV oz BİLİM FELSEFESİNDE 'SOSYAL DÖNÜŞ' SOSYAL /SOSYAL OLMAYAN AÇIKLAMALAR Neslioğlu, E. Funda Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Samet Bağçe Ocak 1999, 75 sayfa Bu tez, bilimsel araştırma için bir yaklaşım edinme sorununu, bilim felsefesindeki 'sosyal dönüş' açısından incelemektedir. Bilimle ilgili felsefi çalışmalardaki 'sosyal dönüş'ün gelişimi ve belirgin rolü tarihsel bir çerçevede gösterilmektedir. Bu çalışma sosyal ve sosyal olmayan açıklamalar arasındaki tartışmanın temellerini, bilimle ilgili felsefi çalışmalarda bu tür temelselci yaklaşımların sonuçlarını belirterek ortaya koyacaktır. Bu tez, sosyal ya da usçu yaklaşımların birbirine rakip mi yoksa birbirini tamamlayıcı yaklaşımlar mı olduğunu araştırmaktadır.
Nietzsche'de sanat ve yalan ilişkisi

Bu çalışmada sanatını merkeze alarak Nietzsche'nin sanat üzerinden yalanla ilişkisi ele alınmıştır. Nietzsche'nin insanın varlığına yönelik iradeden yüz çevirme olarak gördüğü ahlakı, insanın iradesini kısıtladığı için eleştirerek ahlakı da tamamen yok saymak yerine, yanlış anlaşılan ve yanlış uygulanan ahlakı yıkıp yerine bunların insan iradeli merkezli olarak savunduğu ahlak dile getirilmiştir. Nietzsche için realiteyi değiştirme çabası olarak görülen sanat ile insanın hayatta kalması için başvurmak zorunda kaldığı ve aynı zamanda hakikati de koruduğu yalanı ilişkilendirerek; Nietzsche için önemli bir yere sahip olan hakikat kavramıyla, sanat ve yalan kavramları dile getirilmiştir. Bu çalışma giriş, sonuç ve üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Nietzsche'nin ahlaka yaklaşımı detaylı bir şekilde verilmiştir. Nietzsche'nin ahlaka yaklaşımının temelini oluşturan efendi ahlakı ve köle ahlakı değerlendirilmiştir. Aynı zamanda Nietzsche'nin ahlak anlayışında yalana da değinilmiştir. İkinci bölümde, Nietzsche'nin felsefesinin temelini oluşturan sanat ele alınmıştır. Sanata yüklediği anlam doğrultusunda Apolluncu sanat ve Dionysoscu sanat karşılaştırılarak, bu iki sanatın birleşimim olan trajik sanata yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Nietzsche'nin hakikat kavramına yüklediği anlamdan yola çıkarak, hakikatin sanat ve yalan ile olan ilişkisine yer verilmiştir. Sonuç bölüm ise, üç ana bölümü kısaca değerlendirildikten sonra, sanat ve yalan ilişkisi özetlenmiştir.
Yeni Atlantis ve Kutadgu Bilig'de eudaimonizm

Bu çalışmada 1580'li yıllarda yaşamış olan İngiliz devlet adamı Francis Bacon'un ütopyası olan Yeni Atlantis adlı eseri ile binli yılların başlarında yaşamış olan Türk düşünür ve devlet adamı Yusuf Has Hacib'in siyasetname niteliğindeki Kutadgu Bilig adlı eserinden hareketle her iki düşünürün eudaimonia kavramına bakış açıları karşılaştırılmıştır. Bir diğer ifade ile Yeni Atlantis ve Kutadgu Bilig'de eudaimonia kavramının izleri sürülmüştür. Eudaimonia kavramının mutluluk kelimesine karşılık geldiği göz önünde bulundurulursa her iki düşünürün mutluluk anlayışları ve mutluluğa ulaşma yöntemleri irdelenmiştir. Bireylerin ya da toplumların mutluluk algılarında benzerliklerin ve farklılıkların olabileceği gibi, onu arama ve elde etme biçimleri bakımından da benzerlikler ve farklılıklar oluşabilmektedir. Genellikle bu benzerlik ve farklılıklar zaman, inanç, kültür ve yönetim biçimlerinin farklılıkları ile ilintilidir. Nitekim çalışmamız için seçtiğimiz bu iki eser, saymış olduğumuz bu dört kavram açısından birbirleri ile farklılık arz etmektedir. İnsanın var olduğundan beri aradığı mükemmel iyi nedir? Bu soru Antik Yunan'dan bu yana 'eudaimonizm' diye isimlendirilen felsefenin bir konusu olmuştur. Çalışmamızın da ana başlığı olan bu kavramı inceledikten sonra her iki eserin önerdiği mutlak iyinin ne olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından her iki eserin de yazıldığı zaman, toplum, kültür ve inaç farklılıkları göz önünde bulundurularak onların savunduğu mutlak iyinin benzerlikleri ve farklılıklarını kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Sonuç olarak ise, Yeni Atlantis ve Kutadgu Bilig'de Eudaimonizm düşüncesi karşılaştırılarak en yüksek iyinin ne olduğu problemine verilen cevapların belirlenmesi amaçlanmıştır. Her iki eserden hareketle evrensel ahlakın temel kavram ve problemlere bakış açılarının benzerlikleri ve farklılıkları incelenmiştir. Ayrıca bu eserlerin eudaimoniaya ulaşabilme yolundaki normları çağ, din, kültür ve yönetim biçimi farklılıkları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.
Theodor Adorno: Kültür endüstrisinin kıskacında kültür

Bu çalışmada toplumsal anlamda vaatlerinden uzaklaşmış modern toplumun bireysel anlamda vaatler sunarak, birey ve toplum arasındaki ilişkiyi uyum içerisinde yeniden nasıl ve hangi koşullar altında kurduğu sorgulanmıştır. Burada yeni vaatlerin kültür endüstrisi aracılığıyla sağlandığı tespit edilmiştir. Bu bakımdan kültürün esasen kültür endüstrisi tarafından dışarıdan dayatılan ve dolayısıyla insanlara yabancı bir niteliğe mi sahip olduğu sorusunun yanıtlanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde kültür, kitle kültürü ve kültür endüstrisi kavramları için bir temel oluşturmak üzere, kültürün neliğine dair tarihsel bir çözümleme sunulmuştur. Bu bölüm sonraki bölümler için bir zemin olarak belirlenmiştir. Daha sonra kullanılacak temel kavramlar ayrıntılı bir irdelemeye ve serimlemeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde öncelikle Adorno'nun felsefesindeki temel kavramlar ve argümanlar açıklanmış, sonrasında kültür endüstrisi kavramı kapsamlı bir şekilde tanımlanmıştır. Bu sayede Adorno'nun radyo, sinema, televizyon, astroloji ve müzik gibi kültür endüstrisinin özgül alanlarını nasıl ele aldığı ve böylece kültür endüstrisinin temel argümanlarını nasıl derinleştirdiği gösterilmiştir. İkinci bölümün son kısmında ise Adorno'ya yönelik eleştirel bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Bu bakımdan klasik ve son dönem eleştirilerin yanı sıra, Adorno'nun Brecht ve Benjamin ile sürdürdüğü polemikler ele alınmıştır. Bu eleştiri ve polemikler aracılığıyla, Adorno'nun açmazları sergilenmiş ve ardından kültür endüstrisi fikrinin nasıl daha işler kılınacağı gösterilmiştir. Üçüncü bölümde Adorno'nun kültür endüstrisi kavramında güncel bir değerlendirme bakımından eksik kalan konular dahil edilmek istenmiş ve düşüncelerinin nasıl ve hangi yönde geliştirilebileceği gösterilmiştir. Bu amaçla, Adorno'nun kültür endüstrisi kavramının eleştirel bir okuma aracılığıyla bugün de geçerliliğini koruduğu, ancak gelişen teknik araçlar ve oluşan yeni kültürel formlar dolayısıyla daha kapsamlı hale getirilmesi gerektiği savunulmuştur. Sonuç bölümünde ise modern toplumda kültür endüstrisinin kıskacında kalan kültürün dışarıdan dayatılan ve dolayısıyla insanlara hazır sunulan bir niteliğe sahip olduğu, birey ve toplum arasındaki ilişkinin uyum içerisinde sürmesi bakımından kültürün araçsallaştırıldığı gösterilmeye çalışılmıştır.
Concept of time in Ulysses and Watt

Ulysses'te zaman kavrayışının temelinde aşırı-özümleyici bir algılama tavrı vardır. Bu algılama sürecinde 'öteki' 'ben'in gereksinimlerini karşılayacak bir biçimde değiştirilerek algılanır. Watt'ta zaman kavrayışının temelinde aşırı-teslimiyetçi bir algılama tavrı vardır. Bu algılama sürecinde 'ben' 'öteki'nin gereksinimlerine uygun olarak değişir. Her iki anlatıda da algılama tavrını belirleyen Jean Piaget'nin 'ertelenmiş taklit' diye adlandırdığı bir süreçtir. Bu süreçte taklitnesnesinin yerini 'zihinsel imge' alır. Ertelenmiş taklitte model olarak alınan zihinsel imge hem kavramsal aklın verileri temelinde sağlanan zaman kavramına hem de duyu-devimsel aklım sağladığı zaman algısına ters düşen bireysel amaçlar güden bir 'gösteren'dir. Ulysses'te sembolik temsil ile kavamsal temsil arasındaki çatışma duyu-devimsel rahatsızlıklara neden olmaz. Watt'ta bu çatışma duyu-devimsel semptomlar doğurur ve kimliğin büyük ölçüde silinmesine neden olur. Bu da Watt'ta kahramanın zihinsel imgeyi doğurmuş olan özgün travmatik deneyimi tersine çevrilmiş bir perspektiften yeniden deneyimlemesini ve katharsise erişmesini mümkün kılar. Ulysses'teki kahramanlar ise taklitçi rekabete saplanıp kalırlar.
Homeros ve İlkçağ Yunan felsefesine etkileri

Homeros felsefe tarihinde yalnızca bir şair olarak bilinen ve öyle öğretilen bir isimdir. Ancak Homeros'un antik yunan dünyası üzerinde çok büyük bir tesiri vardır. Hem Homeros şiiri hem de bu şiirin yaslandığı mitolojik dünya tasavvuru felsefeye etki etmiştir. Bu bakımdan hem şiir ve felsefe ilişkisi hem de mitoloji ve felsefe ilişkisi üzerine düşünmeye değer konulardır. Homeros ve İlkçağ felsefesine etkisi konulu bu tezde, ilkin Homeros üzerine bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Homeros ile ilgili kaynaklar taranmış ve ortaya Homeros'u anlama imkanı sağlayacak bir bölüm çıkarılmıştır. Homeros Problemi başlığı altında Homeros'a dair hemen her meseleye değinilmeye çalışılmış; Homeros'un başlıca eserleri İlyada ve Odysseia'dan bahsedilmiş ve son olarak da Homeros Yorumlamaları adıyla Homeros'un antik dönemde nasıl yorumlandığı araştırılmış ve değerlendirilmiştir. Homeros'a dair bu girişin ardından ikinci bölümde Homeros ve felsefeciler ilişkisi üzerinde durulmuştur. Homeros'un ardıllarına etkisi ya da ardılları nazarındaki etkisi hakkında kaynaklar taranmış ve çeşitli malumat verilmiştir. İlkçağ filozofları içerisinde bu bağlamda Pre-Sokratikler ayrı, iki büyük filozof olarak Platon ve Aristoteles ayrı ele alınmıştır. Platon'un bütün diyalogları taranmış ve incelenmiş, diyaloglarda geçen Homeros'a dair hemen her düşünce ele alınmış ve gösterilmiştir. Son olarak ise, mitoloji ve felsefeyi karşı karşıya getirmeye çalıştığımız üçüncü bölümde, tanrılardan tanrı anlayışına doğru giden bir serüven ilkçağ filozofları üzerinden incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Mitolojinin tanrıları felsefenin tanrısına dönüşmüş görünmektedir. Platon başlığı altında ise Platon'daki tanrı anlayışı ayrı ele alınmıştır. Son olarak ise mitolojiyi bilim ve felsefe bağlamında nasıl anlayabiliriz sorusuna cevap aranmıştır. Bu bağlamda, bu zamana kadarki birikim araştırılmış ve tartışılmıştır. Sonuç bölümünde ise tezin savunduğu mitoloji ve şiirin felsefe adına belirleyici bir etkisi olduğu iddiası üzerinde durulmuş ve tez kapsamından çıkarılan argümanlarla daha yalın bir biçimde savunulmaya çalışılmıştır.
Farabi'nin siyaset felsefesinin kökleri

Abu Nasr Al-Farabi (870 - 950), İslam Felsefesi tarihindeki en önemli filozoflardan birisidir. Farabi, İslam toplumunun halifelik yahut imparatorluk gibi yönetim biçimleriyle yönetildiği bir zamanda, bir toplumun yönetim sisteminin nasıl olması gerektiğine dair entelektüel ve rasyonel bir çerçeve çizen ilk Müslüman filozoftur. Farabi, İslam siyaset felsefesinin ilk sistematik filozofu ve mimarı sayılır. Farabi'nin kendi siyaset felsefesini oluştururken Eflatun, Aristoteles, ve Yeni-EflatuncuPlotinus, Proclus, Porphyry, Themistius ve Iamblichus gibi filozofların görüşlerinden faydalandığı ve bu görüşleri değerlendirerek kendine özgün bir düşünce tarzı ortaya koyduğu görünmektedir. Farabi'nin siyaset felsefesinin detaylarına bakıldığında, yukarıda adı geçen filozofların görüşlerinden bilinçli olarak faydalandığı ve kendi siyaset felsefesini inşa ederken bu filozoflardan tevarüs ettiği düşüncelerden faydalandığı görülür. Farabi'nin mevcut siyaset felsefesi tarihi çalışmalarında yeterince vurgulanmamış olmasına rağmen Yeni-Eflatuncu filozofların görüşlerine çok büyük önem verdiği anlaşılmaktadır. Özellikle, Farabi'nin siyaset felsefesinde erdemli şehrin vatandaşlarının erdemli olmak için sahip olmaları öngörülen siyasal erdemlere vurgusu Yeni-Eflatuncu düşüncenin etkisini ortaya koymaktadır. Bunun yanında, Farabi'nin teellüh anlayışı ve erdemli devletin yöneticisinin peygamber olması da bu etkinin görülebileceği benzer örneklerdendir.