turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye Türkçesi gramerinde ad tamlaması sorunu

Danışman: Yard. Doç. Dr. Celal DEMİR 'Türkiye Türkçesi Gramerinde Ad Tamlaması Sorunu' adlı bu çalışmada gramercilerimizin ad tamlaması konusuna yaklaşımları değerlendirilerek karşımıza çıkan sorunlar tespit edilmiştir. Söz konusu kelime grubu, 'ad tamlaması' ve 'ad tamlamasının unsurları' olmak üzere iki bölümde incelenmiştir. Ad tamlaması bölümünde bu kelime grubu için yapılan tanımlar, kullanılan terimler değerlendirilmiştir. Ad tamlamasının türleri ve işlevleri incelenerek gramerlerimizdeki farklı yaklaşımlar ortaya konmuştur. Belirtili ad tamlaması ve belirtisiz ad tamlamasının hangi anlamlan bildirmek amacıyla kurulabileceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Talaşız ad tamlaması konusundaki tartışmalar yorumlanmış, zincirleme ad tamlaması ve diğer tamlama türleri ile ilgili görüşler dile getmlmiştir. Ad tamlamasının unsurları bölümünde ise 'tamlayan', 'tamlanan'; 'tamlayan eki', 'tamlanan eki' gibi tamlamayı oluşturan unsurların kullanımında ortaya çıkan sorunlara dikkat çekilmiştir. Tamlayan ve tamlanan unsurun hangi sözcük veya sözcük öbeklerinden oluşabileceği ele alınmış; tamlayan ve tamlanan unsurun birbiri ile kullanımındaki sıralan, yer değiştirmeleri, araya sözcük alıp almamalan gibi hususlar incelenerek karşımıza çıkan sorunlara dikkat çekilmiştir. Ad tamlamasında kullanılan eklerin işlevlerinin gramerlerimizde nasıl bildirildiği karşılaştınlarak bu eklerin düşmeleri, tekrarı ve diğer ekler ile kullanımlan esnasında karşılaşılan sorunlara temas edilmiştir. Sonuç bölümünde ise, ad tamlamasının tanımı, terimi, tasnifi, işlevi, yapısı ile ilgili tespit edilen sorunlar ortaya konmuş, sorunların çözümüne yönelik öneriler dile getirürniştir.
Kausation im Türkischen und im Deutschen. dargestellt am beispiel von Pınar Kürs erzählung 'Yaz Gecelerinde Keman' und ihrer Deutschen übersetzung

Dilin en önemli kategrilerinden birisi, Almancada Diathese veya Genus verbi diye adlandırdığımız çatı kategorisidir. Bu anlamda eylemin kök ya da gövdesine yapım ekleri getirilerek edilgen, işteş, dönüşlü, oldurgan, ettirgen gibi yeni eylem çatıları oluşturulabilir. İşte çalışmamızın amacı, Türkçede neredeyse bütün eylemlerden oluşturulabilen ettirgen çatının niteliğini ve Almancadaki görünümlerini Pınar Kür'ün 'Yaz Gecelerinde Keman' adlı öyküsü ve Almanca çevirisi 'Die Violine inden Sommernachten' örneğinde incelemektir. Nicel değil, nitel bir değerlendirme hedeflemediğimiz için öyküdeki ettirgen eylem ettirgen olmayan eylem oranlarına bakmadık, yalnızca kaç ettirgen eylem kullanıldığını saptadık. Bu çerçevede toplam 80 tümcede yapım ekiyle ettirgenlik oluşturulduğunu görmüş olduk. 'Kesmek-ölmek' gibi özü itibarıyla anlamsal ettirgenlik ifade eden, ancak ettirgenlik eki içermeyen örnekleri çalışmamızın dışında tuttuk. Ettirgenliği değişik gruplara ayıran görüşler vardır. Biz bu çalışmamızda a) morfolojik ettirgenlik, b) sözcüksel ettirgenlik ve c) edimsel ettirgenlik ayrımı yaptık. Sözcüksel ve edimsel ettirgenliğin belli bir dile özgü olmadığını ve bu anlamın her dilde faklı yollarla ifade edilebileceğini kabul edersek, konumuz olan biçimbirimsel ettirgenliğin Almanca açısından önekler ne ise - Türkçe açısından son derece önemli ve üretken bir kategori olduğunu, ancak tam tersine Almanca ettirgenliğin hiç işlek olmadığını ve sadece sınırlı sayıdaki birkaç eylemde varlığını sürdürdüğünü görmek şaşırtıcı olmuştur. Nitekim Türkçe tümcelerdeki ettirgen eylemlerin karşılıklarına baktığımızda ya yalın eylemler ya da önekli eylemlemler karşımıza çıkmaktadır. Almancanın bu bağlamda yararlandığı başka bir yapı türü de Funktionsverbgefüge diye adlandırılan yapıların ettirgenlik ifade eden türüdür. Ettirgenlik ekleri, eklendikleri köklerde anlamsal değişimle birlikte genellikle dilbilgisel özelliklerin değişmesine de neden olurlar. Nitekim oldurgan diye nitelediğimiz eylemlerin tümü, ekleme sonucu geçişsizken geçişli olan eylemlerdir. Yani ettirgenlik, eylemlerin birleşim değerine doğru da etki edebilmektedir. Örneğin 'Ülger arabayı sattı' tümcesinde 'Ülger' eylemi yapan kişi iken, ''Ülger arabayı sattırdı' tümcesinde satma eylemini yapan başka bir kişi vardır, 'Ülger' eyleme neden olan kişidir. Öyleyse eylemin birleşim değeri artmıştır. Ettirgenlik eylemin birleşim değerini yükseltirken, edilgenlik ve dönüşlülük çatıları tam tersine azaltır. Bu çalışmadan elde edilen verilerin özellikle yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Almanlara yönelik hazırlanan öğretim materyalleri için yararlı olacağını düşünmekteyim. Çünkü saptadığımız örnekler Türkçe ve Almancada ettirgenliğin ne kadar farklı olduğunu, ancak Türkçe ettirgenliğin çok sistematik olması nedeniyle kolayca kavranabileceğini göstermektedir.
Kutadgu Bilig'deki özne ve nesnelerin yapısal incelemesi

Bu çalışma Kutadgu Bilig'deki özne ve nesnelerin yapısall tahlili üzerine yapılmıştır. Çalışmada Reşit Rahmeti Arat'ın Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan 'Kutadgu Bilig - Metin -I' adlı çalışması esas alınmıştır. Bu eserde toplam 6722 beyit bulunmaktadır. Bu beyitlerde 13981 adet özne ve 5754 adet nesne kullanılmıştır. Tezimiz iki kısımdan oluşmaktadır. Tezimizin ilk bölümü giriş ve incelemeden oluşmuştur. Girişin ilk bölümünde Kutadgu Bilig hakkında bilgi verilmiş, bunun yanında eser üzerinde başka araştırmacılar tarafından yapılan incelemeler kısaca tanıtılmaya çalışılmıştır. Girişin ikinci kısmında ise Türkiye'de şimdiye kadar bazı dilbilgisi kitaplarındaki özne ve nesnelerin nasıl incelenip tasnif edildiği konusunda açıklamalar yapıldıktan sonra, bu iki öğenin nasıl tasnif edildiği konusunda bilgi verilmiştir. Tezimizin birinci bölümünde Kutadgu Bilig'de geçen özne ve nesnelerin yapısall tahlili ve tasnifi yapılmıştır. Tezimizin ikinci kısmı olan değerlendirmede ise, incelememiz sonucunda elde ettiğimiz verilere dayanarak yapıların özne ve nesnelere göre ayrı ayrı dağılımları tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmayla 1 1. yüzyıla ait bir eserdeki özne ve nesnelerin yapısall tahlili yapılmak suretiyle nesne ve öznenin gramatik yapılan tespit edilmiş, Kutadgu Bilig gramerinin bir kısmı inceleme sonucunda ortaya konmuştur. Çalışmada bunun yanında, eserdeki özne ve nesnelerle başka dönemlere ait eserlerdeki özne ve nesnelerin karşılaştırılmasına zemin hazırlanmaya çalışılmıştır.
Abduh er-Racihİ ve et-Tatbİku'n-nahvİ adlı eseri

'Abduh er-Racihi ve et-Tatbikun-nahvi Adlı Eseri' konulu çalışmamız, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Çalışmamızda öncelikle bir önsöz daha sonra içindekiler kısmı yer almakta ve müteakiben çalışma süresince kullanılmış kısaltmaların açıklandığı sayfa bulunmaktadır. Daha sonra giriş ve bölümler yer almakta, en sonda ise sonuç yazısı ve bibliyografya yer almaktadır. Giriş kısmında Arap dilinin ve bu dilin gramerinin doğuşu ve gelişimi anlatılmış ayrıca nahiv ekollerinden bahsedilmiştir. Giriş bölümünde son olarak çağdaş dönemde yapılan gramer çalışmalarından söz edilmiştir. Birinci bölümde incelemesini yapmış olduğumuz eserin müellifi konu edinilmiş, onun hayatı ve ilmi yönü hakkında bilgi verilmiştir. Dkinci bölümde eserin genel olarak değerlendirilmesi mevzu edilmiştir. Eser hakkında genel bilgilendirmeleri müteakiben, eserin gramer öğretimi alanındaki önemi üzerinde durulmuştur. Bibliyografya kısmında çalışma süresince istifade edilen kaynaklar, müellifleri, varsa neşredenleri, neşir yerleri ve tarihleri belirtilmek suretiyle zikredilmiştir. Bu tezin teşekkülü esnasında uygulanan yöntemler şunlardır: Bilgilerin derlenme ve değerlendirilmesinde, bilimsel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu tezde sadece bilgilerin nakledilmesine değil, aynı zamanda araştırmacı bir anlayışla tasnifler oluşturmaya ve sonuçlara ulaşılmaya da önem verilmiştir. Ayrıca araştırmanın sağlıklı bir sonuca ulaşabilmesi için her aşamada, danışmanım ve diğer Arap Dili ve Belağatı alanındaki hocalar ile sürekli diyalog içerisinde olunmuş ve araştırmanın planlı bir şekilde yürütülmesi sağlanmıştır.
كفاية مدرس اللغة العربية في مدارس الأئمة والخطباء في مهارة النحو في المرحلة الثانوية، الواقع وسبل التطوير

Bu çalışma, lise düzeyindeki imam-hatip öğrencilerinin çoğunun konuşma ve yazı dilinde Arapça gramer kurallarını kullanma konusundaki sıkıntılarını tartışmaya açmaktadır. Halbuki söz konusu öğreniler, beş seneden fazla, gramer kurallarının önemli bir parçası sayıldığı Arapça bir eğitimden geçmektedirler. Belki de bu konudaki zayıflığın en önemli nedeni, Arapça'yı öğreten kimselerden kaynaklanmaktadır. İşte bu nedenle, bu çalışma, öğrenilmesi gereken gramerin ne anlama geldiğine, onun önemine ve hem öğrencinin hem de öğretmenin karşılaştığı sorunlara ışık tutmaktadır. Aynı amaçla bahsedilen çalışma, öğretilmesi ve öğrenciye konuşmasında, yazmasında ve okumasında fayda vermesi düşünülen gramer konularıyla ilgili bir takım çözüm yolları ve öneriler sunmaktadır. Bunun yanı sıra bir öğretmenin, lise düzeyindeki imam-hatip okullarında Arapça gramer kurallarını öğretirken karşılaştığı engelleri aşması ve zorlukları yenmesi için sahip olması gereken yetenekleri de gündeme getirmektedir.
Klasik öncesi Uygur Türkçesi metinlerinden Maitrisimit'in paleografik özellikleri

Uygurca, Bozkır Uygur Kağanlığı ile Koço Uygur Hanlığı'nın dili olup çok çeşitli abecelerle yazılmıştır. Bugün elimizde bulunan Uygurca metinlerin büyük kısmı Sami kökenli Soğud abecesinin işlek türünden çıkmış olan Uygur abecesiyle yazılmıştır. Uygur abecesi takriben IX. yüzyıldan XVII. yüzyılın sonlarına kadar çok uzun bir süre ve Doğu Türkistan'dan Anadolu'ya, Kırım'dan Maveraünnehr'e kadar çok geniş bir coğrafyada farklı türlerden metinlerin yazılışında kullanılmış olup Mahmud al-Kaşgari'nin ifadesiyle Türk yazısıdır. Bu tezde, klasik öncesi Uygur Türkçesi metinlerinden Maitrisimit'in Murtuk ve Sengim yazmasının kaç farklı müstensih tarafından yazıldığı tespit edilmeğe çalışılıp kullanılan yazı çeşitliliği ortaya konulmağa çalışılmıştır. Yazı tiplerinin belirlenmesinde /a/, /a/ ve /n/ harflerinin kelime sonundaki yazılışı; /'wy/'nin kelime başındaki görünümü; /' , w, y, s, ş/'nin /b-p/ ve /g-k/ ön damak ünsüzlerinin çanağına yazılışı ve bu ünsüzlerin kelime sonundaki görünümü; /d/'nin sırtı, zülfesi, yüksekliği ve genişliği; /q/'nın kasesinin şekli, noktalı ya da noktasız oluşuyla noktalarının kaseye ve birbirlerine uzaklığı; /l/'nin dişinin görünümü ile karnının satıra birleşik ya da ayrı yazılması; /m/'nin ve /r/'nin kelime sonundaki görünümü; /s/'nin ve /ş/'nin küpünün yazılışıyla /ş/'nin kelime sonu durumdaki kuyruğunun uzunluğu; /t/'nin gözünün büyüklüğü, satır hizasına konumu ve kelime sonundaki yanlamasına ya da aşağıya doğru boylamasına kuyruğunun varlığı etkili olmuştur.
Kazak Türkçesinde hal kategorisi

Kazak dilindeki hal kategorisini işlevci bakış açısıyla ele alan 'Kazak Türkçesinde Hal Kategorisi' adlı bu çalışma 'Giriş', 'Hal Kategorisi' ve 'Kazak Türkçesinde Hal Kategorisi' olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın 'Giriş' bölümünde Kazaklar ve Kazak Dili hakkında umumi bilgi verilmiştir. 'Hal Kategorisi' adlı birinci bölümde yerli ve yabancı dilbilimcilerin hal kategorisiyle ilgili biçimci ve işlevci görüşleri değerlendirilmiştir. İnceleme ve değerlendirmenin yer aldığı 'Kazak Türkçesinde Hal Kategorisi' adlı ikinci bölümde ise Kazakçada bulunan hal kategorileri, bunları ifade eden vazife unsurları ayrıntılı bir şekilde ve örneklerle dikkatlere sunulmuştur.'Kazak Türkçesinde Hal Kategorisi' adlı çalışmanın sonuna 'Terimler Dizini', 'Şekil Bilgisi Dizini', faydalanılan eserleri ihtiva eden 'Kaynaklar' ayrıca 'Örneklerin Alındığı Kaynaklar' listesi eklenmiştir.
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen temel seviyedeki öğrencilerin yazılı metinlerindeki dilbilgisel zaman yapılarının görünümleri

Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğrenen temel 4 (A2) seviyedeki öğrencilerin yazılı metinlerindeki zamansal ilişkiler bağdaşıklık düzenlemeleri açısından incelemek amaçlanmaktadır. İnceleme süresince zamansal yapıların yazılı metinin yüzey yapıdaki görünümleri ve daha sonra işlevsel sözcüklerle kullanımları betimlenmeye çalışılacaktır. Son olarak öğrencilerin yazılı metinlerinde zaman yapılarını bağdaşık olarak kullanıp kullanmadıkları ortaya konmaya çalışılacaktır. Çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin yazılı metinlerinin belirlenmiş ulamlar çerçevesinde çözümlenmesi hedeflendiğinden araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden belge inceleme yöntemi ile yürütülmüştür. Çözümlemede kuramsal çerçeve olarak Subaşı Uzun'un (1995) yapmış olduğu bağdaşıklık sınıflandırılmasındaki 'zaman, kip, görünüş' başlığı altında yer alan 'zaman' kavramı temel alınmıştır. Çalışmanın sonunda öğrencilerin metin yazma sürecinde farklı zamansal yapılar kullanarak zamanda dalgalanmaya ve metnin zamansal bağdaşıklığının olumsuz etkilenmesine neden olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin metin yazma sürecinde tümceleri birbirinden bağımsız olarak düşünerek yazdıkları sonucuna varılmıştır.
Harezm Türkçesinden Kazakçaya hayvanlarla ilgili söz varlığı

Bu çalışmada, Harezm Türkçesi metinlerinde hayvanlara ilişkin söz varlığı derlenmiş ve elde edilen veriler Kazakçanın yazı dili sözlüklerinde aranmıştır. Çalışmanın amacı, hayvan kavramından yola çıkarak Harezm Türkçesi ve Kazakçanın bu kavrama ilişkin söz varlığını ortaya çıkarmak; böylelikle hem tarihi hem de çağdaş Türk dillerinin söz varlığının aydınlatılmasına katkıda bulunmaktır. Giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, yöntemi, dönem ve eser tanıtımı ile söz varlığı, kavram ve kavram alanına ilişkin teorik bilgiler yer almaktadır. Çalışmanın ana kısmını oluşturan bölümler, Harezm Türkçesi metinlerinde geçen hayvan adlarını, hayvan kavramıyla ilgili sözcükleri, bu sözcüklerin tarihi ve etimolojik sözlüklerle Kazakçaya yansımalarını, Kazakçanın yazı dili sözlüklerindeki karşılıklarını ve konuyla ilgili çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgilerin değerlendirmesini kapsamaktadır. Değerlendirme ve sonuç bölümünde, Harezm Türkçesinden elde edilen veriler ile bunların Kazakçadaki korunum düzeyleri ele alınmış, bu alandaki sayısal veriler değerlendirilmiştir. Çalışmada incelenen sözcüklerin birbirleriyle olan kavramsal ilişkileri üzerinde durulmuş, çıkarımlar tablolarla gösterilmiş ve yorumlanmıştır.
Ahmet Rasim'in Yeni Usul Muallim-i Sarf adlı dilbilgisi kitabı

Dil; insanların isteklerini, beklentilerini, hissettiklerini kısacası duygu ve düşüncelerini ifade etmelerinde önemli bir rol oynayan unsurdur. Dil, toplumun devamlılığını sağlar, toplumların kültürünün nesilden nesile aktarılmasında belirleyici bir işlev üstlenir. Bu nedenle eğitim ve öğretim sürecinde dil eğitimine özellikle önem verilir. Dil eğitiminin önemli basamaklarından birini de dilbilgisi konusu oluşturur. Dilbilgisi alanında çalışmalar yapan, bu alanda eser veren yazarların sayısı oldukça fazladır. Bu konuda birçok eser meydana getiren yazarlardan biri de Ahmet Rasim'dir. Bu çalışmada; Ahmet Rasim'in hayatına değinilerek birkaç baskısına daha rastlanan ve içlerinde en hacimlisi olan 'Yeni Usul Muallim-i Sarf' adlı eser, çeviri yazıya aktarılmıştır. Çalışmanın sonuna dil bilgisiyle ilgili terimler dizini de eklenmiştir. Böylece eserde geçen dilbilgisi terimleri açıklanarak bugüne kadar bu konuyla ilgili yazılmış sözlüklerin söz varlığına bir katkı sağlanmaya çalışılmıştır.
Ebu Hayyan el-Endelusi ve et-Tedrib fi temsili Tahsili't-Takrib adlı eseri

Bu çalışmamızda hicri VII. ve VIII. yüzyıllarda yaşamış, Arap grameri ve tefsir alimi Ebu Hayyan el-Endelusi'nin nahiv ile ilgili 'et-Tedrib fi Temsili Tahsili't-Takrib' adlı eserinin metin incelemesi yapılmıştır. Tezimiz giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümündeçalışmamızı yaparken takip ettiğimiz metod ve yöntemle ilgili bilgi verilmiştir. İlk bölümde nahiv ilminin ortaya çıkışı ve gramer ekolleri hakkında özet bir bilgi verilmiştir. İkinci bölümde müellifin hayatı ve ilmi şahsiyetine dair bilgiler verildikten sonra çalışmamızın üçüncü bölümünde eserin tahkik çalışması yapılmıştır.
Bestandsaufnahme und vorschlage zur spracharbeit mit rückkehrerstudenten

Uygulamada var olan sorunlardan yola çıkıp bunlara uygun çözüm geliştirmeyi amaçlayan bir çalışma elbette önce bu sorunların kendilerini tanımlamalıdır. Bizim durumumuzda ilk göze çarpan sorun, öğrencilerimizin önemli bir kısmının kendilerini sözlü olarak oldukça başarılı bir şekilde ifade etmelerine karşın belli metinlere ilişkin sorulan yazıyla yanıtlamakta gösterdikleri başarısızlıktır. Aynı öğrencinin bu iki dilsel becerisi arasındaki büyük ayrılık, ayrı ayrı öğrencilerin arasında zaten var olan düzey farkının üzerine eklenince eğitimci için yanıtlanması güç şu soru otaya çıkıyor: Bu öğrencilerle nasıl verimli bir dil dersi yapılabilir? Öğrencilerin eksikliklerini gidermek için tabii ki ilk önce bu açıkların somut olarak betimlenmesi zorunludur. O nedenle ilgili öğrenciler bir yandan dilsel hatalarını saptamaya yarayan, diğer yandan ana dilleri olmayan bir dilde yüksek öğrenim görmeye hazır olup olmadıklarını ölçen bir dil sınavına tabi tutuldular. Sınavın değerlendirilmesiyle öğrencilerin dil düzeyleri ortaya çıkmış oldu. Çarpıcı bulgulara göre deneklerimiz, Almanya'da geçirdikleri uzun yıllara karşın temel Almanca dilbilgisi alanında dahi eksiklikler göstermektedir. Öyleyse bu grupla yapılacak dil çalışmaları, önce onların dil yetisindeki eksiklikleri gidermeli, sonra da onları dilin akademik düzeyde kullanımına hazırlamalıdır. Bu amaçla bir program geliştirilmiştir. Program öğrencinin durumundan yola çıkmakta, filoloji eğitiminin hedeflerini gözetmekte ve öğrencilerin meslek hedeflerini dikkate almaktadır. Çalışma, dilsel çalışmalar yapabilmek için iyi bir dilsel yetinin gelişmiş olması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Şükrullah el-Amasyavİ'nin Kitabu Behçeti't-Tevarİh'inin Mustafa el-Farisİ Çevirisi, vr. 181b-210a; inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım

Üzerinde çalışmış olduğum tezin konusu, XV. yüzyılda Şükrullah el-Amasyavi tarafından Sultan II. Mehmed'e sunulmak üzere Fars dilinde kaleme alınan 'Kitabu Behçeti't-Tevarih' adlı eserin bir yüzyıl sonra Mustafa el-Farisi tarafından dönemin hükümdarı Kanuni Sultan Süleyman ve dönemin Sadrazamı Frenk Damat Makbul ve Maktul İbrahim Paşa'ya sunulmak üzere Osmanlı Türkçesine çevrilen 'Mahbubu'l-Kulubi'lArifin' adlı eserdir. Çalışmamız 'Mahbubu'l-Kulubi'lArifin' adlı eserin 181 b-211a varakları üzerinde yapılmıştır. Giriş bölümünde, eserin içeriği ve müellifi hakkında bilgi verilmiş, tezin kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümde, XVI. yüzyılda yazılmış ve geçiş dönemi özelliği gösteren bu eserde sıfat-fiil eklerinin kullanım şekilleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, metnin Latin harfleriyle transkripsiyonu; dördüncü bölümde metnin günümüz Türkçesine aktarımı, beşinci bölümde dizin yer almaktadır. Dizin kısmında metinde geçen tüm kelimeler ele alınarak anlamlandırılmış, kelimelerin geçtiği tamlamalar ve yer aldığı sayfalar belirtilmiştir. Son bölümde, eserin tıpkıbasımı verilmiştir.
Türkçe derslerinde dil bilgisi öğretimi üzerine öğretmen görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırma ilköğretim okulu ikinci kademe Türkçe öğretmenlerinin dil bilgisi öğretimine bakış açılarını ve bu öğretimle ilgili uygulamalarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan araştırmada bu uygulama kapsamındaki öğretmenlerin sorulara verdikleri cevapların, cinsiyete, yaşa, kıdeme, devlet okulu veya özel okulda görev yapmalarına ve de mezun oldukları fakülteye göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin kişi bilgilerine ait bulgulara da yer verilmiştir. Bu özellikleri belirlemek amacıyla Pendik, Kartal ve Tuzla ilçelerindeki resmi ve özel okulların oluşturduğu evrenden belli özellikleri göz önüne alınmadan belirlenen 45 okulda görev yapan 130 Türkçe öğretmeni örneklem örneğini oluşturmuştur. Uygulanan anket sonucu elde edilen verilerle: 1. Öğretmenlerin dil bilgisine ilişkin görüşlerinin cinsiyetlerine ve görev yaptıkları kuruma göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit amacıyla t-testi, 2. Öğretmenlerin dil bilgisine ilişkin görüşlerinin yaş ve mesleki kıdeme göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit amacıyla Pearson momentler çarpım korelasyon katsayısı, 3. Öğretmenlerin dil bilgisine ilişkin görüşlerinin mezun oldukları fakültelere göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit amacıyla varyans analizi uygulanmıştır. Elde edilen istatistik sonuçlan aşağıda sıralanmıştır. 1. Dil bilgisine ilişkin görüşler cinsiyete göre 1., 9., 13., ve 44. sorularda anlamlı farklılaşmalar göstermiş, öbür sorularda anlamlı farklılaşmalar tespit edilememiştir. 2. Dil bilgisine yönelik görüşler görev yapılan kuruma göre 1., 10., 16., 25., 31., 40., 44. ve 46. sorularda anlamlı farklılaşmalar göstermiş, öbür sorularda anlamlı farklılaşmalar tespit edilememiştir. 3. Dil bilgisine yönelik görüşler yaşa göre 8., 25., 35., ve 40. sorularda anlamlı farklılaşmalar göstermiş, öbür sorularda anlamlı farklılaşmalar tespit edilememiştir. 4. Dil bilgisine yönelik görüşler kıdeme göre 4., 14., 25., 34. ve 40. sorularda anlamlı farklılaşmalar göstermiş, öbür sorularda anlamlı farklılaşmalar tespit edilememiştir. 5. Dil bilgisine yönelik görüşler mezun olunan fakülteye göre 4. ve 12. sorularda anlamlı farklılaşmalar göstermiş, öbür sorularda anlamlı farklılaşmalar tespit edilememiştir.
Ortaokullarda edatların öğretimi ve öğrencilerin edatları kullanma yeterlikleri

Dil bilgisi, dilin kurallarını derleyip sunarak dildeki düzeni gözler önüne serendisiplinin adıdır. Dil bilgisi, bu düzeni ortaya çıkarmak için sistemli bir işleyiş içindedir. Bu bakımdan dili oluşturan tüm sözcükler 'kelime türleri' adı altında sınıflandırılmış ve bunların cümledeki görevleri açıkça ortaya koyulmuştur. Edat, bağlaç ve ünlemler genellikle dil bilgisinin 'kelime bilgisi' bölümünde'kelime türleri' başlığı altında ele alınan konulardır. Diğer kelime türleri gibi diliniletişimi sağlama işlevini yerine getirmesinde rol alan görevli birimlerdir. Dil bir bütündür. En küçük birim olan sesten cümleye kadar dili oluşturan tüm unsurların dil bilgisi kuralları çerçevesindeki birlik ve uyumu bu bütünlüğü sağlar. Bu bakımdan kelime türleri dilin daha iyi, daha güçlü bir anlatım için gereksinim duyduğubirimler olup bunlardan hiçbiri ötekilerden az veya çok öneme sahip değildir. Ancak Türkçe dil bilgisi öğretimi açısından ele alındığında edat, bağlaç ve ünlemlerinöğretiminde bazı sorunlar görülmektedir. Ortaokullarda edat, bağlaç ve ünlem öğretimi üzerine bir durum tespiti yapmayı amaçlayan bu çalışmada genelden özele doğru bir sıra izlenmek suretiyle dil> dilbilgisi> kelime türleri> edat, bağlaç ve ünlemler hakkında kuramsal bilgilere yer verilmiştir. Yapılan nitel ve nicel araştırmalarla edat, bağlaç ve ünlemlerin ortaokul Türkçe dersindeki öğretimi ele alınmış; bu süreçte yaşanan sorunlar irdelenmiş ve öğrencilerin edat, bağlaç ve ünlemlere ait başarı ortalamaları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma verilerine göre ortaokullarda edat, bağlaç ve ünlem öğretiminde birtakım sorunlar yaşanmaktadır. Öğrencilerin edat, bağlaç ve ünlemleri kavrama ve kullanma başarıları orta düzeydedir. Araştırmalardan elde edilen sonuçlardan hareketleyapılabilecekler hakkında önerilerde de bulunulmuştur.