Anonim şirketlerde gündeme bağlılık ilkesi

Ticaret Kanunumuzun, 369. ve 364. maddelerinde kabul edilen hususlar incelendiğinde görülmektedir ki, anonim ortaklık genel kurullarında görüşülecek olan hususların önceden belirlenmesi ve pay sahiplerine bil- dirilmesi gerekmektedir. Belirli gündem, sis- temi olarak adlandırılan bu sistemin amacı, pay sahip lerinin toplantıya iştiraklerini artırmak, toplantıya katılmayan pay sahiplerinin haklarını korumaktır. Belirli gündem sisteminin kabul edilmesi gereği- ni ortaya çıkaran sebepler, başka bir deyişle belirli gündem sisteminin amacı olarak gösterdiğimiz hususların gerçekleşmesi için bu sistemin ayrıca bazı ilkelerle desteklenmesi gerekmiştir. Bunlar açıklık, zorunluluk ve bağlayıcılık ilkeleridir. Açıklık ilkesi gereğince, belirlenen gündem maddelerinin, toplantıda görüşülecek hususların neler olduğu konusunda pay sahiplerine sağ- lıklı bilgi verecek açıklıkta olması gerekir. Zorunlu- luk ilkesi gereğince, gündemde yer alan konuların genel kurul toplantısında görüşmeler dışında bırakılamaması ge- rekir. Ve en önemlisi gündemde yer almayan hususlarda karar almamama1idir ki bu da gündeme bağlılık ilkesinin bir sonucudur. Anonim ortaklıkta gündem ilk olarak karşımıza ku- ruluş genel kurulunda çıkar. Bunun dışında anonim prtak- 8889 lık toplantıları olağan ve olağanüstü olmak üzere iki türlüdür. Her iki tür toplantı arasında gündem bakımın- dan bir fark yoktur. Her ikisinde de gündemi, genel ku- rulu toplantıya çağıran organ serbestçe belirler. Yalnız olağan genel kurul toplantı gündemi için 3 69. maddede dört gündem maddesi kanun koyucu tarafından tesbit edil-miştir. Bunun dışında da istenen hususlar gündeme ekle- nebilir. Olağanüstü toplantı gündemi ise tamamen serbest- çe, toplantıya çağıran organca belirlenir. Yalnızca azın- lıkça genel kurulun toplantıya çağrılması istenmişse, azınlığın yazılı gerekçesinin olduğu gibi gündem maddesi- ni teşkil etmesinin daha doğru olacağı düşüncesindeyiz. Toplantı gündemi belirlenirken, yukarıda günde- me hakim olan ilkeler olarak belirttiğimiz hususların göz önünde bulundurulması gerekir. Belirlenen gündemin hangi usul ve esaslar uyarınca pay sahiplerine bildiri- leceği TK. m. 368'de belirtilmiştir. Anonim ortaklık genel kurullarının (TK. m. 370 deki hal hariç olmak üzere) bir gündem dahilinde toplam nacaklarını belirtmiştik. işte belirlenen bu gündem dışında karar alınması TK. 369/2. maddesi gereğince müm- kün değildir. Gündeme bağlılık ilkesi olarak adlandıra- cağımız bu ilkeye bir takım istisnalar getirmenin de müm- kün ve gerekli olduğunu düşünüyoruz. Bizce; bilançonun onaylanmasına ilişkin müzakerenin ertelenmesi talebi, dava açılması istemi, özel denetçi atanması ile yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerin azil ve yeniden seçil- 90 mesi, gündeme bağlılık ilkesinin istisnalarıdır. Bunla- ra ilave olarak TK. m. 370 de düzenlenen çağrısız genel kurul toplantısı da gündeme bağlılık ilkesine bir istis- na teşkil eder. Zira bu toplantıda gündem yoktur. Genel kurul toplantılarında alınan kararlar, anonim ortaklığın hukuki mahiyetine, üçüncü kişileri ve ortaklık alacaklılarını koruma amacı ile sevkedilmiş hükümlere/ kamu düzenine, ahlak ve adaba aykırı olduğu takdirde BK. ın.19 ve 20 anlamında butlanı gerektirir. Bunlar dışında ka- lan ve ortakları korumak amacı ile sevkedilmiş olan hü- kümler ile, kararların kurulmasına yönelik hükümlere aykırı kararların ise iptal ile müeyyide- lendirilmesi gerekeceğini düşünüyoruz. Buna göre günde- me bağlılık ilkesine aykırı kararların hem ortakları ko- rumak amacıyla sevkedilmiş bir hüküm olmak itibariyle hem de kararların konusuna değil kurulmasına ilişkin ya- sak getiren bir kural olmak itibariyle iptal ile müeyyi- delendirilmesi gerektiği görüşündeyiz.