turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Relation-instance account of hypothesis confirmation: A semantic approach

öz HİPOTEZ DOĞRULANMASININ İLİŞKİ-ÖRNEKLEMİYLE AÇIKLANMASI: SEMANTİK BİR YAKLAŞIM Doğan, Aysel Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Erdinç Sayan Haziran 2000, 120 sayfa Bilimsel bir hipotez ve kanıt arasındaki ilişki bu araştırmanın ana temasını oluşturmaktadır. Söz konusu ilişkiyi açıklama doğrultusunda pek çok girişim bulunmasına rağmen sorun hala tatmin edici bir çözüm beklemektedir. Bu çalışmanın temel teşhislerinden birisi hipotez doğrulanmasını, bilimsel teorileri ve bilimi kavrayışımızda radikal bir değişikliğe gerek olduğudur. Buna göre, ilk olarak bilimsel önermelerin 'eski mantık' yerine 'ilişkiler mantığı' perspektifinden görülmesi gerekliliği vurgulanmaktadır. Daha sonra, bilimsel teorilerin ne olduğu üzerine bir tartışma sunulmakta ve teorilerin Semantik kavranışı savunulmaktadır. Bazı gözde doğrulama teorileri incelendikten sonra, ilişki-örneklenmesine dayanan yeni bir doğrulama açıklaması önerilmektedir. Son olarak, önerilen görüşün hipotez doğrulanması probleminin esaslı bir çözümü olduğu gösterilmektedir. Bu çalışma aracılığıyla hipotez doğrulanmasını sadece mantıksal ilişkilere dayandırmanın yanıltıcı olduğu açık seçik görülmektedir. Hipotetik-tümdengelim yöntemi, pozitif-örnek açıklaması ve Bayezinizm gibi olasılıkçı yaklaşımlar kanıt ve hipotezlerin içerikleri kadar 'hata olasılıklarını' ihmal etmeleri nedeniyle başarısızlığa mahkum olmuşlardır. Bu tezde önerilen yeni doğrulama açıklaması, tek basma bir tahminin gözlemlenmesinin, bir hipotezin bazı pozitif örneklerinin, ya da hipotez ve kanıt arasındaki salt olasılık ilişkilerinin değil, ancak hipotez tarafından ileri sürülen temel ilişkinin örneklenmesinin çarpık doğrulama biçimlerini önleyebileceği gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Böylece önerilen doğrulama modelinin hipotez testinin gerçeklikteki pratiğine alternatiflerinden daha uygun olduğu gösterilmektedir.
Son dönem doğu-batı tartışmalarının değerlendirilmesine yeni bir bakış: Aliya İzzetbegoviç

Geçtiğimiz yüzyılın en önemli siyaset ve fikir insanlarından olan Aliya İzzetbegoviç, çok yönlü kişiliği ve azmi sayesinde bir toplumun küllerinden yeniden doğuşuna yardım ve öncülük etmiş bir liderdir. Halkını her zaman birliğe, beraberliğe mücadeleye yönlendiren İzzetbegoviç, özelde Bosna halkı genelde tüm insanlık için örnek bir kişiliktir. Uzun bir süre var olma mücadelesi veren, tüm imkansızlıklara rağmen ayakta kalmaya çalışan Bosna-Hersek ve Boşnaklar, Aliya İzzetbegoviç'in liderliğinde bugün kendi dinlerini ve kültürlerini rahatça yaşayabilme imkanına kavuşmuşlardır. Ilımlı ve hoşgörülü olmayı Müslüman bir lider olma özelliğinden alan İzzetbegoviç, halkına da bunu aşılamıştır. Müslümanların ılımlı ve uzlaşmacı olması gerektiğini, aksi bir tavrın İslam için mümkün olamayacağını savunmuştur. Tarih boyunca konuşulmuş ve çeşitli anlamlar yüklenmiş Doğu-Batı kavramlarına kendisi de bazı eleştiriler getirmiş, bununla beraber her zaman uzlaşmadan yana tavır almıştır. Batı ve Doğu kavramlarından ne anlamamız gerektiğine değinen İzzetbegoviç, mezkur kavramlarla kastedilen toplumların sürekli bir çatışma içinde olmasını kendine has bir yöntemle ele almıştır. Aliya İzzetbegoviç, bu sayede son dönemde çıkan tüm Doğu-Batı tartışmalarını da kendi fikir dünyasında neticeye vardırmış bir düşünce adamıdır.
Felsefi hermeneutik bakımından Cumhuriyet Döneminde Türk müziği

Müzik ve müzik eğitimi, antik çağlardan beri insan hayatında etkin rol oynayan bir unsurdur. Hermeneutik ise ipuçları antik dünyada da bulunan fakat modern anlamda Schleiermacher ile geliştirilmeye başlanmış bir yöntemdir. Araştırmamızda sosyal bilimleri hedef alan ve pratik bir genel hermeneutik olan Gadamer'in felsefi hermeneutik yaklaşımını kullanacağız. Bu pratik genel hermeneutikle, Erken Cumhuriyet Dönemi bestecileri 'Türk Beşleri' ekseninde, Cumhuriyet Dönemi'nde Türk müziğindeki çağdaşlaşma çalışmalarını inceleyeceğiz. Felsefi hermeneutik yaklaşımın temelleri anlatıldıktan sonra, felsefe-bilimin bugün de konusu olan, müzikte anlam ve içerik problemi, Cumhuriyet Dönemi'nde; Türk müziğindeki çağdaşlaşma çalışmalarının yaşandığı yıllar olan 1924 ile 1950 arasında ele alınacaktır. Çalışmanın amacı, anlamanın bir şey bize hitap ettiğinde başladığını, 'yorum'un ise kültürel, tarihsel ve siyasi öğelerle iç içe olduğunu ve felsefi hermeneutiğin müziğe tatbik edilebilir olduğunu göstermektir. Yöntem probleminden başlanarak, felsefi hermeneutiğin temel kavramları incelenecek; ardından sanat eserinin hermeneutik anlamı ele alınarak, Cumhuriyet Dönemi'nde Türk müziğindeki çağdaşlaşma çalışmaları incelenecektir. Son olarak, sonuç ve çalışmanın bize bıraktığı sorular paylaşılacaktır.
Mantık-matematik ilişkisi bağlamında geçerli kıyas kalıplarının Venn şeması ile gösterimi ve yorumlanması

'Mantık - matematik ilişkisi bağlamında geçerli kıyas kalıplarının Venn şeması ile gösterimi ve yorumlanması' adını taşıyan bu çalışma ile kıyas kalıplarını matematiksel bir gösterim şekli ile daha sembolik hale getirmeye ve farklı bir bakış açısı sunmaya çalıştık. Araştırmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümün başlığı 'Mantık Matematik İlişkisi' olarak belirlenmiş ve burada genel hatlarıyla mantık ve matematik bilimleriyle birlikte aralarındaki ilişkinin süreç içerisinde nasıl şekillendiği ele alınmıştır. Bunun yapılmasının sebebi tezimizin konusu olan kıyas kalıplarının mantık biliminin konusu, gösterim şeklinin de matematiksel bir ifade şekli olarak kabul edilmesidir. Bu sebeple her iki bilim dalı da ayrı ayrı incelenmiş daha sonra gösterim mantıksal ifadenin matematiksel gösterimi olduğu için iki bilimin ilişkileri, benzerlikleri ve farklılıkları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümün başlığını, Venn şemasıyla göstereceğimiz yapıların kıyas konusu içinde olması sebebiyle 'Kıyas Ve Unsurları' olarak belirledik. Kıyas tanımı, unsurları, çeşitleri ve özellikle de göstereceğimiz kalıpların yüklemli kesin kıyaslar olması sebebiyle bu konu üzerinde ayrıntılı olarak durduk. Bizim tez konumuz olan bu kıyas kalıplarından geçerli olanları belirledikten sonra her biri için örnekler verdik. Üçüncü bölüm ise amaçlanan gösterimler yapılacağı için tezin ismiyle aynı ismi taşımaktadır. Burada gösterim şeklinin sembolik olması sebebiyle kısaca sembolik mantığın tarihçesi, yapısı ve gelişimi üzerinde durulmuştur. Daha sonra Venn şemaları ile ilgili bizim için gereken kadar bilgileri derledik. Son olarak önceki bölümde verilen örnekleri Venn şeması yöntemi ile göstermeye çalıştık. Bunun için birkaç kural oluşturmak ve yüklemli kesin kıyasın kurallarından birkaçını göz önünde bulundurmak durumunda kaldık. Bu gösterimleri anlaşılır olması için aşama aşama ve her basamağını her defasında açıklayarak yaptık.
Tecrİdü'l-Akaid geleneğinde Umur-ı amme sorunu

Mevcut olmak bakımından mevcuda ilişen zati arazlar olarak Farabi'den (v. 339 /950) başlayarak İslam felsefesinin geç dönemlerine kadar inceleme konusu yapılan kavramlar, Razi (v. 606 /1210) ve sonrası dönemde umur-ı amme şeklinde terimleştirilmiş ve sonrasında Tecrid başta olmak üzere gelenek tesis edici metinlerin açımlanmaları sırasında bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Katibi (v. 675 /1276) ile birlikte umur-ı ammeyi tanımlama girişimleri Isfahani (v. 749 /1349) ile birlikte Tecrid geleneğine dahil olmuş ve Cürcani (v. 816 /1413), Devvani (v. 908 /1502), Hatibzade (v. 901 /1496) gibi isimlerin mahiyet ve kapsamına yönelik açılımları ile gelen katkılarıyla önemli bir felsefi tartışmaya bürünmüştür. Umur-ı amme sorununun hazırlayıcı unsurları, metafiziğin diğer meseleleri arasındaki konumu, tanımlanması, kapsamında bulunan kavramlar, metafiziğin ve kelamın mevzuu ile ilişkisi, temel nitelikleri gibi konular etrafında dönen tartışma ilerleyen zamanla daha da genişlemiş ve nihayet Osmanlı döneminde hakkında müstakil risalelerin kaleme alındığı bir alana dönüşmüştür. Bu çalışma, yukarıda zikredilen hususların Tecrid geleneğini merkeze alarak felsefi manada analizine yönelmektedir. Böylece müteahhirun dönem felsefe birikiminin önemli ürünlerinden birinin açığa çıkarılması amaçlanmaktadır.
Platon'un Yasalar adlı eserinde eğitim

Yasalar adlı eserinde iyi yaşamın hangi araçla ve hangi geleneklesağlanabileceğini araştırır. Sosyal yaşam, toplum tarafından peşine düşülen hedeflere ulaşmak için, bu hedefe uygun bir tarzda örgütlenmek, düzenlenmek, inşa edilmek, şekillendirilmek zorundadır. İşte devlet, hem bu hedefe uygun örgütlenme hem de yasaların tecessümü anlamına gelir. Yasalar, Platon için sadece devletin kurumlarının işleyiş ve yapılarını ya da ceza yasalarını içeren kurallar olmaktan öte yurttaşlarınkamusal ve özel alandaki ilişkilerini ve etkinliklerini düzenleyici olarak da işlev görür. O halde yasa koyucu sadece yasa çıkarmakta değil aynı zamanda yurttaşları daeğitmektedir. Yasalar'da ayrıntılı bir biçimde ortaya konan eğitim sistemi; devletin asli görevlerinin başında kabul edilmiş, doğumdan ölüme dek süren ve tüm yurttaşları kapsayan bir süreç olarak tasarlanmıştır. Ancak bu eğitim, sadece entelektüel bakımdan bilgilendirme ve gündelik yaşamda kullanılacak pratik yetilerkazandırma amacından ziyade ideal yurttaş yetiştirme ve erdem eğitimi olacaktır. Çünkü, Platon için ancak erdemli bir yaşam insana mutluluk sağlayabilir ve mutlulukancak belirli tarzda örgütlenmiş bir toplumsal yapının barış ve huzur ortamında; yaniİdeal Devlet'te yaşamakla mümkün olabilir. İdeal Devlet ise yurttaşlarının doğuştan sahip olduğu kimi yetilerin en uygun biçimde geliştirilmesine olanak sağlayacaktır. Fakat aynı zamanda İdeal Devlet, her bir yurttaşın erdemler birliğine aşina olduğu ve daha iyisi bu erdemleri yaşamına içkin kılarak bunları yaşama imkanı bulduğu bir ortam sağlayacak biçimde örgütlenmiştir. Bu yapının yurttaşlar tarafından ortak olarak sahiplenilmesi ve korunması, ancak bir araya gelmesi ön koşuluna dayanır. Platon için etrafında toplanılacak ortak değerler ve inançlar sistemi erdemler birliği olarak kabul edilir. İşte bu nedenle Platon'un Yasalar'ında vazgeçilmez ve kaçınılmaz çözüm olarak kitlesel ve kurumsal erdem eğitimi sunulur.
Çağdaş felsefede öteki problemi

Ben, kendi dışındaki var olanları kendiyle karşılaştırarak kendi alanını oluşturur ve böylece sınırlarını çizer. Öteki 'ben'in dışındakiyle ilk kurduğu temasla ortaya çıkar. Bu temas kurulan 'öteki', tarihin seyrinde pek çok defa değişiklik göstermiştir. Bazen bir kişi, grup, topluluk, kurum, ideoloji, düşünce, devlet, ırk, inanç 'öteki' olabilirken bazen de doğa, cinsiyet, cinsel tercih 'öteki' olmuştur. Ben'e 'ben' diyebilmemiz için öznenin kendi bilincine varmış olması gerekir. Kendi bilincinin farkına varmış olan bir Ben, kendi sınırlarını çizmiş demektir. Kendi sınırlarını çizmiş olursan, kendin olmayanın da sınırlarını çizmiş olursun. Bu da kendin olmayanı yani ötekini tanımış ve tanımlamış olmak demektir. Böylelikle Ben ne olduğunun veya ne olmadığının farkına varır. Güçlü, zengin, iktidar, çoğunluk, erkek, şehirli ve eğitimli 'ben' iken; zayıf, fakir, muhalefet, azınlık, kadın, köylü ve eğitimsiz 'öteki'dir. Ben nasıl ki bir başkasının öteki'si içinde yaşıyorsam, bir başkası da benim öteki'in içinde yaşıyor. Aslında Öteki varlık sahasında Ben'in varlığı ile hep var ve varlığı sürdürmeye devam edecektir. Bu sürekli olarak kendini yenileyen Ben ile Ötekinin çatışmasının da uzun yıllar da devam edeceği anlamına gelir.
Soren Aabye Kıerkegaard felsefesinde birey olabilmenin imkanı

Hem yaşamış olduğu döneme hem de sonraki dönemlere olan etkisiyle felsefe tarihinde ve varoluşçu felsefenin oluşumunda önemli bir yeri olan Kierkegaard, birey kavramına verdiği önemle dikkat çeker. Bu çalışmada ilk olarak yaşam biçimi ve görüşleriyle bir tepki felsefesi ortaya koymuş olan Kierkegaard'ın aile üyeleriyle ve akademik çevresiyle olan eleştirel - tepkisel ilişkilerinin şekillendirdiği hayatının önemli kesitleri ile onun felsefesini şekillendiren kavram, kişi ve olaylara dikkat çekilmiştir. İkinci bölümde Kierkegaard'ın bireyin öznelliği ve özgürlüğünü temellendirişi ile birey olma yolunda karşılaşılan engeller ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Kierkegaard'ın öne sürmüş olduğu estetik, etik ve dinsel varoluş boyutları bağlamında kişinin gerçek manada birey olmasının imkanı ile onun bu süreci nasıl gerçekleştirdiğine ilişkin görüşleri irdelenmiştir.
A philosophical analysis of the biological accounts of morality and altruism

Tezimin temel amacı ahlakın insanlara özgü olmadığını ve insanları doğadan ayırmadığını göstermektir. Bu amaçla ilk olarak, biyolojik açıklamaların kültürel olanlardan daha önemli olduğunu vurgulamak için duygular meselesini tartışacağım. Daha sonra ahlakın merkezinde gördüğüm altruizm kavramına yoğunlaşacağım. Bu bölümde, altruizme yönelik farklı yaklaşımları inceleyeceğim ve empati duygusunun altruistik davranışın arkasındaki temel motivasyon olduğunu ortaya koymaya çalışacağım. Empatinin altında yatan mekanizmalara değineceğim ve empati konusunda çok katmanlı bir yapıyı savunacağım. Ayrıca, diğer hayvan türlerinde görülen altruistik davranış bulgularına başvurarak, insanlar ve diğer hayvanlar arasında ahlakın bir süreklilik arz ettiğini ileri süreceğim. Ahlak fenomeni çevremizle nasıl temas kurduğumuzla ilgilidir. Buradaki çevre karşılıklı ilişki içerisinde birlikte sosyal bir yapı kurduğumuz diğer bireylerdir. Bu yapı bize yalnız bir yaşam tarzına kıyasla daha az sorunlu bir yaşam süresi sağlar. Böylesi bir sosyal yapının işleyiş biçimi tesadüfi ya da gelişigüzel değildir. Bu işleyiş biçimi sosyal ve ahlaki davranışı motive eden duygulara dayanır ve bu duygular uzun bir evrimsel geçmişşin sonucudur. Bu doğrultuda, söz konusu yapı sadece karşılıklı ilişkili bir tarzda var olmaya devam edebileceği ve bu karşılıklı ilişki altruistik nitelikler gerektirdiği için altruizm kavramı ahlakın en merkezi unsuru şeklinde görünmektedir.
The Analysis of view of history in Ortega Y Gasset

öz Bu çalışmanın içeriği, Ortega y Gasset'in insan, toplum ve tarih anlayışları üzerine odaklanan incelemelerden meydana gelmektedir. Göz önüne alınması gereken her kavram ve yaklaşım tarzı analitik yöntemle değerlendirilecektir. Düşünürün insan, toplum ve tarih üzerinde dile getirdiklerini ve ortaya çıkan temel kavramları ağırlıklı olarak kendi eserlerinden aktarmalar yoluyla tartışacağımız gibi, Ortega'nın öğretilerini konu alan yazarların çalışmalarına ve düşünce akışının bizi taşıdığı noktaların gerektirdiği ölçüde, felsefe ve edebiyat tarihinden bazı düşünürlerin görüşlerine de yer vereceğiz. Ortega'nın eserlerini elimizden geldiğince, yaşadığı ortamın ve dönemin genel sosyal, politik ve entelektüel karakteristiğini aklımızın bir köşesinde tutarak değerlendirmeye çalıştık. Fakat asıl amacımız, ortaya konulan görüşleri irdelemek ve öğretinin tutarlılık tablosunu denetlemeye çalışmaktır.
Filozof İbn Ruşd: Şerhler üzerinden bir metafizik inşası

Bu çalışma, İbn Ruşd'ün felsefi şerhlerine dayalı olarak onun metafiziksel konularına dair görüşlerini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Buna uygun olarak, İbn Ruşd'ün düşüncesinde bir ilim olarak metafiziğin nasıl kurgulandığından yola çıkılarak, onun bu ilim dahilinde addedilen meseleleri nasıl tartıştığı ve hangi sonuçlara ulaştığı ortaya koyulmuştur. İbn Ruşd'ün ontoloji ve teoloji olmak üzere başlıca iki kısma ayırdığı metafiziksel araştırma, özellikle onun felsefi şerhleri ekseninde değerlendirilmiştir. Bunun sebebi ise bizzat İbn Ruşd'ün diğer bazı eserlerinde nihai felsefi kanaatlerinin söz konusu şerhler de bulunduğunu vurgulamasıdır. Bu aynı zamanda, başta Tehafutu't-Tehafut olmak üzere, ona ait diğer 'polemik' eserlerin arka planında yatan düşünsel temellerin daha iyi anlaşılmasında katkı sağlamaktadır.
Pozitivist ve post-pozitivist bilim felsefelerinde rasyonalite anlayışı

Tezimizde post-pozitivist bilim felsefelerinde değişik biçimlerde ortaya çxkan ussallık anlayışlarını gösterebilmek ve değerlendirebilmek için, pozitivist bilim felsefesindeki ussallık anlayışını ele aldık. Bu bakımdan mantıkçı pozitivist ussallık anlayışına kaynaklık eden Hume emprisizmini genel çizgileriyle irdeledik. Hume çizgisinde ortaya çıkan tek bilim anlayışının mantıkçı pozitivist anlayış olarak görülemeyeceğini dikkate aldık. Bir diğer pozitivist ve eleştirel usçu yaklaşım olarak nitelenen Popper'i inceledik. Eleştirel geleneğin içeriside Post-pozitivist bilim felsefelerinin temsilcisi olarak görebileceğimiz Hanson, Kuhn, Feyerabend gibi filozofların özgün görüşlerini değerlendirmemizin içine aldık.
Kartezyen benliğe bir cevap olarak Wittgenstein'in ikinci dönem felsefesi

Bu tezin amacı Wittgenstein' m ikinci dönem felsefesinin Descartes'ten bu yana gelen geleneksel dil anlayışına ve bu anlayış çerçevesinde oluşmuş olan tekbenci kurama karşı çıkışını göstermektir. Kartezyen ikiciliğin en büyük sorunlarından bir tanesi özne ve nesneyi birbirlerinden koparmış olması ve daha sonra da öznenesne arasındaki ilişkinin doğasını açıklamakta güçlük içerisine düşmüş olmasıdır. Descartes insanı tin ve beden diye ikiye ayırmış, fakat bu ikisi arasındaki bağlantıyı gizemli bir şekilde bırakmıştır. Öznenin dünyayla kurduğu ilişkide ise Tanrının garantörlüğüne güvenmiştir. Sonuçta Kartezyen ego dünyadan ve diğer egolardan kopuk bir halde bırakılmıştır. Bu durum Kartezyen egonun tekbenci karakterine işaret eder. İkinci döneminde Wittgenstein ortaya attığı dil felsefesiyle böylesi bir tekbenci anlayışa karşı çıkar. Akılda tutulması gerekli bir husus şudur; Descartes bir dil felsefecisi değildir ve dil üzerine bir şey söylemez. Wittgenstein ise bir dil felsefecisidir ve Kartezyen tekbenci egoya karşı oluşturulmuş olan doğrudan argümanlara sahip değildir. Fakat bu iki felsefe birbirlerine zıt iki benlik anlayışını temsil ederler. Ben de tezimde bunu göstermeye çalıştım.
Kültürde modern/postmodern uğraklar çerçevesinde estetikin konumu

TÜRKÇE ABSTRAKT Bu tez, bir felsefe disiplini olarak Estetik' in modern kültür içerisindeki konumuyla ilgilidir. 'Giriş' bölümüyle birlikte yedi bölümden oluşan tezde, Descartes ile başladığı kabul edilen modern felsefi düşüncenin karakteristikleri ve bu karakteristiklerin başta sanat olmak üzere, bilim, ahlak, politika vb. modern kültürün çeşitli alanlarına yansımaları irdelenmiştir. Eleştirel bir mesafe içerisinde, felsefi Aydınlanma paradigması sorgulanmış ve bu paradigmanın estetik sorunlar özelinde bir panoraması çizilmeye çalışılmıştır. Aydınlanma felsefesinin karakteristik figürleri olan Descartes, Leibniz, Rousseau, Hume, Kant gibi öncü filozofların estetik sorunlarla ilişkilendirilebilecek yönlerine dikkat çekilmiş veya doğrudan estetik sorunları ele alış tarzlarına yer verilmiştir. Modern felsefe içerisinde Estetik' in kurucusu ve isim babası sayılan Baumgarten'ın düşünceleri, Terry Eagleton ve Luc Ferry'e ait iki eleştirel okuma aracılığıyla sorgulanmaya çalışılmıştır. On yedinci yüzyıl Fransa'sında başlayan ünlü 'aneiens et modernes' kavgası etrafında somutlaşan 'sanat' ve 'güzellik' kavramları hakkındaki felsefi tartışmalar aktarılmış ve bu tartışmalara angaje olan Boileau, Batteaux, Bouhours, Dubos gibi düşünürlerin savları irdelenmiştir. Almanya'da Baumgarten'ın ve Fransa'da klasisistler ile sentimentalistler arasındaki tartışmanın temsil ettiği estetik yönelimli felsefi düşünce manzarası, İngiltere'de 'moral duyu' filozofları adıyla anılan Shaftesbury, Hutcheson ve Hume'un estetik yönelimli bakışlarının ele alınıp incelenmesi aracılığıyla Avrupa çapında tamamlanmaya çalışılmıştır. Aydınlanmacı özne felsefesinin doruk noktasında bulunan Kant' m felsefi sistemi ve bu sistem içerisinde estetiğin yeri, bilgi, ahlak ve yargı sorunları çerçevesinde ayrıntılı olarak işlenmiştir. Estetiğin teorik çerçevesinin modern sanat uygulayıcıları olarak avant-garde 'ları etkileme ve yönlendirme tarzlarına ve estetik düşüncenin sürekliliği içerisinde avant-gardismi postmodernist sanat anlayışına bağlayan belli başlı çizgilere eleştirel bir bakış, günümüzde sanatın krizini anlamaya çalışan bu tezin son bölümünü oluşturmaktadır. 322 i
Kant'a göre bilgi ve metafiziğin imkanı

Bu çalışmanın temel amacı, Kant'ın bilgi teorisini ve bu teori doğrultusunda metafizik bilginin imkanına dair değerlendirmelerini haklılığı ve iç tutarlılığı açısından incelemektir. Bu amaç doğrultusunda giriş bölümünde Kant'ın Salt Aklın Eleştirisi için belirlediği temel problemi ve sunduğu çözümü ana hatlarıyla resmetmeye çalıştık. Tezin birinci bölümünde, Kant'ın bilgi teorisinin temel unsurları olan duyu yetisi ve anlama yetisinin mahiyetine dair görüşlerini ayrıntılı bir biçimde inceleyerek, matematik ve fizik alanlarında sentetik a priori bilginin nasıl mümkün olduğuna dair Kant'ın temel iddialarının haklılığını incelemeye çalıştık. Buna ilaveten Kant'ın eleştirel felsefesi içinde merkezi bir role sahip olan transendental idealizm tezi ve idealizmin reddi bağlamındaki yaklaşımları gibi önemli konuları da incelemeye gayret ettik. Tezin ikinci bölümünde ise, bu bilgi teorisinin metafizik alana dair bilgimiz hakkındaki ima ettiği sonuçları incelemeye çalıştık. Bu doğrultuda insan ruhu, evren ve özellikle de Tanrı'nın varlığı hakkındaki bilişsel iddiaların geçerliliğine dair Kant'ın düşüncelerini ayrıntılı bir biçimde tartışmaya gayret ettik.
Yapay zeka ve monoton-olmayan mantık

Yapay zeka 1956 yılında kurulmuş bir disiplindir. Bu tez çalışmasının amacı, bu yeni disiplindeki mantık kullanımını ve mantığın işlevini açımlayarak, mantığın bir uygulama alanı olarak yapay zekanın olanaklarını serimlemektir. Bu çalışmada öncelikle yapay zekanın tarihçesi verilmiş, sonra da yapay zekanın temel problemleri ve yaklaşımları ele alınmıştır. Bu bilgiler ışığında yapay zeka ile mantık ilişkisi değerlendirilerek, yapay zekanın sağduyu akılyürütmesini formelleştirmek için geliştirdiği monoton-olmayan mantık ele alınmıştır.
Freedom and creativity in Bergson's philosophy

Bu çalışmanın amacı, Bergson felsefesindeki özgürlük anlayışını anlamlandırmaya çalışmaktır. Bergson'un özgür irade sorununa getirdiği özgün yaklaşım, bu problemi çözmek için süre kavramını kullanmasıdır. Bergson'a göre, özgür irade sorunu, zamanın mekana indirgenmesine dayanan hatalı bir kavramsal çerçeveden kaynaklanmaktadır. Tez boyunca, süre kavramının, Bergson'un özgür irade sorununu yeniden formüle etmesine ve çözmesine nasıl olanak tanıdığı gösterilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, süre kavramını anlamaya yarayan yöntem olan sezgi yöntemi de açıklanmıştır. Sezgi yöntemi ve süre kavramı göz önüne alındığında, özgür eylemler, temel benliğin yaratıcı eylemleri olarak görülebilmektedir. Vardığımız sonuç, Bergson felsefesindeki özgürlük düşüncesinin bir çeşit yaratıcılık olarak anlaşılabileceğidir.
Yunus Emre'de 'Dirlik' düşüncesi

Yunus Emre Türk İslam düşüncesinin önemli isimlerindendir. Anadolu coğrafyasında yaşamını süren Yunus Emre, yazı dili olarak Türkçeyi kullanmasıyla dikkat çeker. Anadolu'nun Türklere yurt olmasında askeri ve siyasi nedenlerin altını dolduran asıl saik gönül ehli birey kitlesidir. Hem toplum hem birey olarak Anadolu, dirliğini birlik ilkesinden almaktadır. Bu çalışmada Yunus Emre'nin düşüncesinde 'dirlik' fikrinin incelemesi yapılmaya çalışılmıştır.
Celaleddin Devvani ve Kınalızade Ali'nin ahlak felsefelerinde aile sorunu

İslam Ahlak Felsefesinde Tedbiru'l-Menzil başlığı altında; eve olan ihtiyaç, ev ekonomisi, aile idaresi, çocukların idaresi ve eğitimi, köle ve hizmetçilerin idaresi, ebeveyn haklarına riayet ve genel görgü kuralları konuları işlenmiştir. Aile ahlakını ilgilendiren konuların ilgili başlık altında bu içerik ve kapsamda ele alınmasının kaynağı, Tusi'dir. Tusi'den sonra bir gelenek halini alan bu şekil ve içerik üzere eser yazan müellifler arasında tez konumuzun kapsamında olan Devvani ve Kınalızade'de bulunmaktadır. Şekil ve format yönünden Tusi'ye özgü olan bu çalışmaların kaynaklarında, dolaylı yoldan ve direkt olarak birçok eser, düşünür ve öğretiye rastlanmaktadır. Binlerce yıllık geçmişşe sahip olan bu kaynakları genel olarak felsefi, dini ve kültürel olarak tanımlayabiliriz. Çalışmamızda, böylesine köklü bir arka plandan beslenerek eserlerini oluşturan Devvani ve Kınalızade'nin aile ahlakı konusunda ele aldıkları görüşler incelenecek ve bu görüşlerin niteliği ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Daha sonra incelenen bu görüşler etik açıdan değerlendirilerek var olan etik değerler ve sorunlar tespit edilmeye çalışılacaktır.