turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Shakespeare'in Hamlet oyununda Aristotelesçi etik anlayış

Rönesans döneminde yaşanan bilimsel gelişmelerle Ortaçağ düşünürlerinin sıkıca bağladığı Arisotelesçi bilim yanlışlanmaya başlanmıştır. Öte yandan Protestan Reformunun başlatıcısı Martin Luther, Aristotelesçi skolastik teolojiyi sert bir şekilde eleştirerek reddetmiştir. Böylelikle Rönesans çoğu zaman Aristoteles'in etkisinin azaldığı bir dönem olarak düşünülmüştür. Ancak Schmitt ve Kristeller sayesinde anlıyoruz ki Rönesans döneminde Aristotelesçiliğin, Hümanizm ve Platonculuk gibi dönemin en etkili anlayışlarıyla yarışabilecek düzeyde bir baskınlığı vardır. Özellikle üniversitelerin tıp, hukuk, teoloji alanlarında hala Aristoteles'in ve Aristotelesçi yorumcuların çalışmaları kaynak olarak kullanılmıştır. Yalnızca üniversitelerde değil öğrenilmesinin kolay olması bakımından toplumlar içerisinde Nikomakhos'a Etik'in öğretileri oldukça ilgi görmüştür. Bu noktada Rönesans Aristotelesçiliğine en önemli faydayı hümanistçiler sağlamıştır. Skolastik filozofların Latinceye çevirdikleri felsefi metinleri hatalı, eksik ve yanlış bularak yeni bir tercüme anlayışı getirmişlerdir. Böylece Yunan ve Roma felsefesinin en önemli metinleri, orijinal dilinden Latinceye hatta bazı eserler yerel dillere de çevrilmiştir. Hümanistler, Aristoteles'in Ortaçağ düşünürleri tarafından sınırlı bir bakış açısıyla kavrandığını filozofun özüne inemedikleri gerekçesiyle yaptıkları yeni tercümelerde Antik Yunan ve Bizans yorumcularının görüşlerine yer vermişlerdir. Bu yenilikler sayesinde Aristoteles'e bakış açısı değişerek onda yeni düşünceler bulunmaya başlanmıştır. İngiltere'de siyasi çalkantılar ve sosyal düzenin yeniden inşası gibi olaylar dolayısıyla 16. yüzyılda İtalya ve Almanya kadar felsefi gelişmelerin yaşandığı bir ülke olamamıştır. Öyle ki hümanizmin etkisi kıtanın diğer ülkelerinden daha sonra görülmeye başlanmıştır. Ancak buna rağmen Aristotelesçiliğin devam ettiği ülkelerden biridir. Eklektik yapıda geliştirdiği felsefesiyle dönemin en önemli İngiliz Aristotelesçisi John Case, İngiltere'de Aristotelesçiliği yaşatan en mühim isimdir. Rönesans döneminin simge isimlerinden Shakespeare'in de eserlerinde açık bir şekilde Aristotelesçi erdem etiğine dair bir büyük bir ilgi duyduğu görülmektedir. Hamlet oyununa baktığımızda Aristotelesçi etiğin temel görüşlerinden erdemin bir orta olma durumu ve erdemin alışkanlık yoluyla kazanımının yanı sıra cesaret, adalet, dostluk, ölçülülük gibi erdemler de Aristotelesçi bakış açısıyla değerlendirilmiştir.
Mustafa Namık ile Ahmet Hamdi Akseki örneğinde vicdan ve vazife kavramı

Cumhuriyet dönemi, Türk düşünce tarihi açısından yeni gelişmelerin olduğu dönemdir. Geçmişte olduğu gibi bu dönemde de toplumu yakından ilgilendiren konulardan biri de vicdan ve vazife kavramlarıdır. Bu kavramlar üzerine önemli çalışmalar yapmış ve yaşadıkları dönemin ahlaki sorunlarına eğilmiş olan Mustafa Namık Çankı ve Ahmet Hamdi Akseki'nin vicdan hakkındaki görüşleri ortaya koyarken farklı yollar izlediklerini görmekteyiz. Çankı 'Ahlak' adlı eserinden yola çıkarak vicdana etki eden iç ve dış sebeplerin olduğunu belirtmiştir. Çankı, insan ve toplum arasında kopmaz bir ilişki olduğunu ve kişiyi ahlaki yönden iyi davranışlara yönlendiren asıl etkenin toplum olduğunu ve ahlaki yargılardan büyük çoğunluğunun toplamsal yaşamdan ve toplumsal ilişkilerden beslendiğini söyler. Akseki'nin vicdan hakkındaki düşüncesini 'İslam Tabii ve Umumi bir Dindir' adlı eserinden yola çıkarak vicdan'a etki eden bazı unsurların olduğunu kabul eder, vicdanı hem yasa koyucu hem hakim olarak görmekle birlikte onun duygusal boyutu üzerinde de durur. Ayrıca Akseki, Çankı gibi vicdana etki eden birçok sebep olduğunu kabul etmekle birlikte asıl etkenin din olduğunu belirtir. Çankı, vazifeyi iradeyi bir işi yapmaya zorlayan ahlaki kanunun akılda hazırlanması ve vazife kavramının akıl sahibi olan insan tarafından bizim sebep ve isteklerimiz sonucunda ortaya çıktığını söyler. Akseki, vazifeyi dinin ve insan yaşamlarının bir sonucu olan örfün buyrukları olarak açıklar. Ayrıca Akseki vazifeyi dine dayandırmakla, akli mahiyetini kaybetmeyeceğini bilakis dinin esasen akla dayandığından, emir ve yasakların da tamamen makul olduğunu söyler. Çankı, döneminin bilimsel ve felsefi düşüncelerinin etkisi altında sonuçlara ulaşırken Akseki'nin mevcut bilimsel ve felsefi verileri dini bilgilerle uzlaştırma yoluna gittiği söylenebilir.
Kant'ta ödev ahlakının temellendirilişi

Ahlak felsefesinin en önemli konularından biri ahlakın temellendirilmesidir. Ahlak felsefesi tarihinde, kendisinden önceki ahlak anlayışlarının ana ilkelerini sorgulamak suretiyle evrensel bir ahlakın temellendirme girişiminde bulunanlar arasında en önde gelenlerden biri Kant'tır. Filozofa göre, mutlulukçu olan bu öğretiler, amaçsal, koşullu, deneysel ve bireysel oldukları için evrensel bir ahlakı dile getiremezler. Evrensel bir ahlak ancak kendinde bir amaç, koşulsuz ve a priori temeller üzerine inşa edilebilir. Kant bu özellikleri atfettiği ve 'mutluluk ahlakı'nın karşısında konumlandırdığı 'ödev ahlakı'nı insan anlayışı üzerine temellendirmektedir. Akıllı, irade sahibi ve özgür bir varlık olması sebebiyle ahlaklılığa konu olan insan, kendisinde a priori bazı prensipler bulmaktadır. İşte bu prensiplere ahlak yasası adını veren Kant, ahlak yasasını pratik felsefesinin en temel kavramı olarak belirlemiştir. Apriori, koşulsuz, evrensel ve kendinde bir amaç olan ahlak yasası ve bu yasanın insanda meydana getirdiği saygı duygusu Kant'ı ödev kavramına ulaştırmıştır. Buna göre ödev, yasaya saygıdan dolayı yapılan eylemin zorunluluğudur ve insanın eylemlerinde ahlakiliğin tek ölçütüdür.
İbn Rüşd'ün felsefesinde hayal

İbn Rüşd, eserlerinde bilim, tıp, hukuk, edebiyat, din, psikoloji ve felsefe gibi döneminde yaygın olarak karşımıza çıkan bilim dallarını ele almakta ve bu alanlardaki görüşlerini dile getirmektedir. Bu çalışmanın amacı İbn Rüşd'ün felsefesinde hayalin diğer idrak güçleriyle olan ilişkisini incelemektir. Giriş ve iki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde hayalin tanımı ele alındı. Hayalin nefs ve beden ile olan ilişkisi üzerine akıl yürütmeler yapılarak nefsin hayale kaynaklık ettiği incelendi. Nitekim İbn Rüşd'e göre de nefs bütün ilimlerin kaynağıdır. Buna göre nefs bütün ilimlere ve dolayısıyla hayale kaynaklık etmektedir. İnsanın vazgeçilmez br parçası olan hayal nefsin ve bedenin bütünlüğü ile şekillenmektedir. Hayal, nefsin çoğu zaman harekete geçmesinde etkili olurken bedenin de algıladığı verileri depolamaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise İbn Rüşd'ün felsefesinde idrak güçlerinden biri olan hayal gücü ve bu kavramın oluşum safhaları incelenmiştir. Böylece İbn Rüşd'ün, insan idrakine konu olan nesnelerin farklı suretlerinden hareketle hayale nasıl ulaştığını tespit etmeye çalıştık. İbn Rüşd'e göre nesnelerin biri heyulani/maddi diğeri akıl edilir olmak üzere iki sureti bulunur. Duyularla nesneye ait arazlar idrak edilir. Bunların bazısı yalnızca bir duyuyla algılanırken bazısı birden çok duyunun ortaklaşa duyumsamasıyla ilk basamağı teşkil eder. Bunun sonrasında ise duyu güçleri algılarının ortak duyuda meydana gelen yansımalarının nesneden bağımsız bir suret ve imge haline getirmesini sağlayarak hayal gücü devreye girer. Bu aşamada artık özne ile nesne bir arada olmadığı halde nesnenin bağımsız sureti öznenin hayal gücünde yer alır. Ona göre hayal, epistemolojiye katkıda bulunan önemli bir safhadır.
Berkeley'in immateryalist metafiziği

Bu çalışmanın amacı, Berkeley'in immateryalist metafiziğini ortaya koyarken gerçekte neyi amaçladığını araştırmaktır. Araştırmamız sonucunda gördük ki, Berkeley felsefi kaygılardan çok dini kaygılar güden bir düşünür ve din adamıdır. Teist Tanrı anlayışını hakim kılmak isteyen Berkeley, bu amacına ulaşmak için öncelikle septisizm ve materyalizmle mücadele eder. Septik ve materyalist düşüncelerin ateizmin kaynağını oluşturduğunu düşünür. Berkeley ateizmle mücadeleyi kendine görev edinmiştir. Bu nedenle Tanrı'yı merkeze koyup bütün felsefi sistemini ona göre şekillendirmiştir. Berkeley' e göre dış dünyanın ardında maddi bir töz yoktur. O, 'Varolmak algılanmış olmaktır.' sözüyle zihinden bağımsız bir maddenin varolamayacağını ifade eder. Bütün varlıkların var olma sebebi sonsuz zihin olan Tanrı'dır. Berkeley felsefesinde nihai gerçeklik maddi değil tinseldir ve var olan her şey bu tinsel gerçekliğe, yani Tanrı'ya dayanır. Bu düşünce Berkeley felsefesinin özünü oluşturur.
Baruch Spinoza ve Eski Ahit eleştirisi

Baruch Spinoza, 17. yy Avrupası'nın en önemli düşünürlerinden biridir. Kutsal Kitap'a dair söylemleri çağdaşlarını ve sonraki nesilleri ciddi anlamda etkilemiştir. Yaptığı eleştirilerden dolayı Spinoza, modern dönem Kutsal Kitap eleştirisinin öncüsü kabul edilmektedir. Çalışmamızın amacı, Spinoza'yı ve Eski Ahit eleştirisini tanıtarak, neden modern Kutsal Kitap eleştirisinin öncüsü kabul edildiği sorusuna cevaplamaya çalışmaktır. Çalışmamızda Spinoza'ya bütüncül bir şekilde yaklaşılmaya çalışılmıştır. Bundan dolayı gerektiği yerlerde Spinoza'nın Tanrı, vahiy, mucize ve doğa hakkındaki görüşleri de aktarılmıştır. Tezimizde ilk olarak Spinoza'nın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, ardından Spinoza'nın Eski Ahit eleştirisi incelenmiştir.
Aristoteles'in etiğinde iyi yaşamın koşulları olarak erdemler

Bu tezin amacı, Aristoteles'in etiğinde erdemler ve iyi yaşam arasındaki ilişkiyi incelemektir. Etik anlayışlarının ilgi odağı olan iyi yaşam, bütün insanların arzuladıkları bir ideal olmasına karşılık, insanların iyi yaşamdan neyi anladıkları, farklı toplumlarda ve zamanlarda da olduğu gibi, birbirinden farklıdır. Antik Yunan'daki etik anlayışlarında, genel olarak iyi yaşam, mutluluk kavramına dayanır. Tezimizde Sokrates ve Platon'a göre iyi yaşamın ne olduğu ve nasıl oluştuğu incelendikten sonra, mutluluk kavramını yaşamın içinde ele alan Aristoteles'in görüşlerine yoğunlaşıyoruz. O, insanın iyi yaşamını nasıl oluşturacağını, işlev ve erdem kavramlarıyla ilişkisinde açıklayıp, insanın işlevinin akıl olduğunu ve insanın işleviyle yaşamda etkin olacağını ileri sürer. Buna göre, yaşam belli anlarla sınırlı olmadığı için, insanın yaşamda sürekli olarak erdemlere uygun eyleyip, onları huy haline getirmesi gerekir. Erdemler huy olup yaşama yayıldığında, insan iyi bir yaşama sahip olur. Aristoteles, insanın iyi bir yaşama sahip olmasının koşulları olarak erdemleri gerekli görmesinin yanı sıra, böylesi bir yaşam için dışsal iyileri ve talihi de gerekli görür. Bu yüzden onun etik anlayışı, insanın iyi yaşaması için tüm gerekli koşulları içeren realist bir anlayıştır.
Upanishadlar'ın Hint kutsal metinleri arasındaki yeri ve önemi

Hint kutsal metinleri oldukça geniştir. Bu zengin literatür içerisinde Upanishadlar'ın ayrı bir yeri ve önemi vardır. Çünkü Upanishadlar içerik bakımından dikkat çekicidir ve çeşitli bölümleri itibariyle önceki dini metinlerden farklı olarak yeni dini ve felsefi düşünceler içermektedir. Bu anlamda Hinduizm'in temel taşları olan, karma-tenasuh döngüsü ve kişinin bu döngüden hangi yollarla kurtulabileceği gibi düşüncelerin teolojik temelleri ilk olarak Upanishad metinlerinde yer alır. Diğer taraftan Upanishadlar'ın sunmuş olduğu bir takım fikirler, Hint kültür ve felsefesini derinden etkilemiştir. Dolayısıyla Hint dini inanç, kültür ve felsefesinde böylesine etkili olan Upanishad metinlerinin incelenmesi ve temel konuları bakımından yaptığı etkinin dinler tarihi metotlarıyla ortaya konulması araştırma konumuzun temel noktasını oluşturmaktadır. Hint dini metinleri arasında özellikle Upanishadlar'a odaklanacağımız bu çalışmanın başlıca konusu, otoritesi bütün Hindularca kabul edilmiş olan Upanishadlar'ın Hint kutsal metinleri arasındaki yeri ve önemidir. Bu anlamda Upanishad metinlerinin içeriğine dayalı olarak yaptığımız değerlendirme ve analizler, bu metinlerin diğerleri arasındaki yeri, önemi ve Hint kültürüne etkilerini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede Upanishadlar'ın temel konularını teşkil eden Tanrı tasavvuru, karma-tenasüh inancı, moksha anlayışı ve cnanam, tapas, yoga, yacna gibi ritüeller, tezimizin temel araştırma konularını oluşturmaktadır. Ülkemizde Upanishad metinlerini kapsamlı olarak inceleyen herhangi bir çalışmanın bulunmaması bu alanda bizi araştırma yapmaya sevk etmiştir. Dinler Tarihi'nin araştırma yöntemleri ve perspektifiyle yapacağımız bu araştırma ile hem bu alanda yapılacak çalışmalara hem de Hinduizm'e ait inanç ve kültürlerin doğru bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlayacağımızı umuyoruz.
İbn Sİna'da Aşk ve Schopenhauer'da irade: Ontolojik bir araştırma

İbn Sina açısından aşk, Zorunlu Varlık tarafından var oldukça var olarak kalmak isteyen canlı, cansız bütün bir tabiata varlıklarını koruma adına bahşedilen, aynı zamanda Varlığın bizatihi kendisine işaret eden önemli bir kavramdır. Aşkın tecelli etmesi ile varoluş bir ve aynı anlama gelmektedir ve aşk varlığın garantörü durumundadır. İbn Sina bir iç muharrik olarak kabul ettiği; ontolojik, epistemolojik, kozmogonik ve psikolojik olmak üzere çeşitli formülasyonlarına yer verdiği aşkı, Mutlak İyilik ile özdeş kabul etmekte ve bireysel varlıkların tamamının fıtri bir aşk ile Tanrı'ya bağlı olduğunu ortaya koyma amacını taşımaktadır. Bu amaç dahilinde İbn Sina, cansız varlıklardan başlayarak ilahi nefislere varana kadar varlık dairesinin her aşamasında tecelli eden aşkın tüm görünüşlerine rağmen külli olduğunun altını çizmektedir. Öte yandan Schopenhauer'da bütün bir evrenin itici gücü olarak nitelendirilebilecek irade, temel gerçeklik olmakla birlikte, yaşamın sürekliliğini temin eden ve yeni yaşam formlarının açığa çıkmasını sağlayan merkezi bir kavramdır. Schopenhauer iradeyi insanın kendi varlığına ilişkin dolaysız farkındalığı/bilgisi üzerinden temellendirmektedir. 'İrade bedenin a priori bilgisi ve beden de iradenin a posteriori bilgisi'dir. Buradan çıkarılacak sonuç insanın, aynı zamanda irade olarak tezahür ettiği ve dolayısıyla iradenin her bir ediminin aynı zamanda bedenin de bir edimi olmak durumunda olduğudur. İrade bir bütün halinde ve doğanın bütününde aktif bir güç olarak kendisini göstermektedir. Schopenhauer nedensellik ilkesinden bağımsız bir biçimde işleyen iradeyi, diğer her şeyin kendisinden türediği, varlığın en temel ilkesi olarak kabul etmekle birlikte, tezahürlerinin çeşitliliği içerisinde değişmeksizin kaldığı ve birliğini daima koruduğunu düşünmüştür.
Analitik ve post-analitik felsefede nesnellik sorunu

Bu çalışmada analitik ve post-analitik felsefe geleneği düşünürlerinin nesnellik sorununa dair görüşleri değerlendirilmektedir. Analitik ve post-analitik düşünürlerin görüşleri, iki temel yaklaşıma ayrılmıştır. Epistemolojik nesnellik için ontolojik nesnelliğin gerekli olduğunu savunan düşünürler realist; gerekli olmadığını savunan düşünürler karşı-realisttir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde analitik ve post-analitik felsefe geleneğini önceleyen modern felsefe düşünürlerinin epistemolojisi ve nesnellik sorunu ile ilgili görüşleri incelenmiştir. İkinci bölümde nesnellik sorunu temelinde analitik ve post-analitik felsefe geleneği realist düşünürlerin görüşleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son bölümde nesnellik sorunu temelinde analitik ve post-analitik felsefe geleneği karşı-realist düşünürlerin görüşleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde epistemolojik nesnelliğin ontolojik nesnelliği gerektirdiği; analitik ve post-analitik felsefe geleneği nesnellik sorununun aynı temele dayanması nedeniyle modern felsefe nesnellik sorununun farklı bir formu olduğu savunulmuştur.
Spinoza'da Tanrı ve insan

Bu çalışma 17. yy'ın en sistemli filozoflarından biri olan Spinoza'nın Etika isimli eseri temel alınarak hazırlanmıştır. Geometrik düzene göre hazırlanmış ve beş bölüme ayrılmış olan bu eserin çıkış noktasını oluşturan Tanrı problemi, bu tezin de öncelikli konusu olmuştur. Tanrı Hakkında başlığını taşıyan birinci bölümde, Spinoza sisteminin öncelikli kavramları olan töz, sıfat ve tavır kavramları ele alınmıştır. Yine aynı bölümün devamında çıkış noktası olan bu Tanrı ya da Doğa'nın nasıl bir tabiatı olduğu sorusu yanıtlanmaya çalışılmıştır. İnsan Hakkında başlığını taşıyan ikinci bölümde ise yine Spinoza'nın Etika adlı eserini takiben Tanrı'nın tabiatından zorunlulukla meydana gelen varlıklardan biri olan insan ve bu insanın nasıl bir tabiata sahip olduğu konuları üzerinde durulmuştur. Spinoza sisteminin bütünlüklü yapısını bozmamak adına onun devlet hakkındaki görüşlerine de bu bölüm içerisinde kısaca değinilmiştir.
The concept of 'responsibility' in greek tragedy and Aristotle

Yunan Tragedyasında ve Aristoteles'te 'Sorumluluk' Kavramı Kurtul Gülenç Bu tez, sorumluluk kavramının nasıl felsefi bir kavram haline geldiğini gösterme çabası içindedir. Bu nedenle, Aristoteles'in sorumluluk anlayışının Yunan tragedyalarındaki sorumluluk anlayışı ile örtüşmediğini göstermeye çalışacağım. Ayrıca sorumluluk kavramının, bu iki anlayış arasında beliren farklılığını açıklamaya çabalayacağım. Sorumluluk kavramının felsefe literatürüne girmesinde Yunan tragedyalarının rolü vardır. Yunan tragedyalarının içinde sorumluluk kavramı ile karşımıza çıkan farklı sorunlar ve kavramlar etiğin felsefede bir disiplin olarak yer almasına katkıda bulunmuştur. Bu tezde trajik sorumluluk ile felsefi sorumluluk arasındaki fark gösterilmiş ve sorumluluk kavramı bağlamında felsefe ve edebiyat arasındaki ilişki açıklanmıştır. vı
J. J. ROUSSEAU'NUN DEVLET FELSEFESİ

Rousseau'nun eserlerinden de anlaşılabileceği üzere mücadele ettiği temel konu bireysel özerklik ile sosyal bağımlılık arasındaki çatışmadır. Amacı ise bireysel haklar ile toplumsal ödevleri uzlaştırarak barışın, düzenin ve devamının sağlanabileceği bir toplum sözleşmesi modeli tasarlamaktır. Bir taraftan özgür doğan insanın toplumsallaşma aşamalarında ilerlerken nasıl adım adım köleleştiği gerçeğini temellendirirken, bir taraftan da tüm insanların eşit olduğu, toplumun bireyin hak ve özgürlüklerini baskılamadığı bir toplumsallaşma modelinin reçetesini verir. Rousseau, bu konuda siyasal faktörden daha önce ve ağırlıklı olarak toplumu oluşturan bireylerin davranışlarına, eğitimine ve ahlaki durumlarına kafa yorar. Rousseau'da toplumda herkesin herkesle birleşerek oluşturduğu birlik, devleti oluşturur. Doğa durumunda sahip olduğu özgürlük ve eşitliği toplumsallaşma süreci sonunda modernitenin de etkisiyle toplum döneminde kendi kendisine yabancılaşarak kaybeden, insan-toplum durumunda kaybettiği özgürlük ve eşitliği tekrar kazanmak üzere politik bir birliği yani sözleşmeyi oluşturur. Devlet, yapay bir kurumdur ve insanın toplumda özgürlük ve eşitliği tesis edebilmesini sağlayan unsurdur. Siyasal toplumda oluşturulan siyasal bütünün amacı ortak iyiyi gerçekleştirmektir. Rousseau'da ortak benlik 'Genel İrade' olarak ifade edilir. Devleti ortak iyiliğe yönlendirmek genel iradenin fonksiyonudur. Genel iradenin uygulaması ' egemenlik olarak ifade edilir. Egemenin tüm işlemleri insanları özgür ve eşit kılmanın yanı sıra bütün yurttaşların iyiliğini sağlamaya yöneliktir. Egemen bunu yasalar aracılığıyla gerçekleştirir. Yasalara itaat eden yurttaş hem itaat edip hem de nasıl özgür olabilir? Halkın dışında yasalara hem uyan hem de uygulayan yönetim, halk adına egemenlik gücünü kullanan görevliler topluluğu olup, egemenliğin asıl sahibi halktır.
Aristoteles ve İbn Sina'nın ruh anlayışının karşılaştırılması

Aristoteles'in yorumuyla insan, ruh ve beden olmak üzere iki ayrı öğeden oluşan bir varlıktır. Ruh, bedeni biçimlendiren, ona 'insan' niteliği kazandıran formdur. Aristoteles'e göre ruh bedensiz olmayacağı gibi bedende ruhsuz yok olmaya mahkumdur. Bedeni yaşayan, canlı kılan ruhtur. Bu söylemle düşünür beden ve ruhu birbirine bağımlı hale getirmiştir. Aristoteles, ruh ile bedeni bir tözün iki ayrı öğesi olarak ele alır. Ruhun parçalardan oluşmadığını savunan Aristoteles, ruhun bitkisel, hayvansal ve insani olmak üzere üç bölüme sahip olduğunu bildirir. Bitkisel ruh, insan varlığının doğma, büyüme, beslenme ve varlığını sürdürme gibi hayati fonksiyonlarını düzenler. Hayvansal ruh'un temel işlevi ise duyulmama ve harekettir. İnsani ruhun fonksiyonu ise akıl yürütmedir. Aristoteles'e göre insan ruhunun en belirgin özelliği akıl ile donatılmış olmasıdır. Akıl ise faal ve pasif olmak üzere ikiye ayrılır. Pasif akıl duyularla sağlanan verileri derleyip toplar, bir düzene sokar. Buna karşılık kendi kendini yöneten faal akıl ise deneme yoluyla elde edilen bilgileri toparlar, imgeleri nesnelerden soyutlar ve böylece olayları anlamaya ve yorumlamaya başlar. Çalışmamızın diğer başlığı olan İbn Sina'nın 'ruh'a' dair görüşlerini değerlendirdik. İbn Sina ruhun varlığını ispat ederek yola çıkar. Bunu gerçekleştirirken de iki yöntem kullanır. Bunlardan ilki iç tecrübedir. İkincisi ise eserin ortaya konmasıyla yapılan ispattır. İbn Sina ruh ve beden arasındaki ilişkide ruhun bedenle birlikte veya bedenden sonra var olduğunu düşünmemektedir. Ruhun bedenle birleşmesini onun gerçek bilgiye ulaşmasını engel olarak görmektedir. Bu çalışmada Aristotales ve İbn Sina'nın ruh yaklaşımını ele alarak karşılaştırdım. Bu bağlamda her iki düşünür de de ruh ve beden problemi ele alınmıştır.
John Locke'da tabiat kanunu fikri

Düşünce tarihinin derinliklerine baktığımız zaman bazı filozofların görüşleri yaşadıkları çağı aşarak gelecek yüzyıllara kaynak teşkil etmiştir. Kıta Rasyonalizminin karşısında yükselen Ada Empirizmi'nin tipik bir temsilcisi olan John Locke'un 'Tabiat Kanunu' hakkındaki görüşleri çalışmamızın ana konusu olmuştur. Bu itibarla tezimizde tabiat kanunu nedir? Bu kanunların kaynağı nelerdir? Biz bu kanunları nasıl ve ne ile bilebiliriz? Herkes bu kanunları bilebilir mi? Bu kanunlar zorunlu mudur yoksa zorunsuz mudur? v. b. gibi sorulara Locke felsefesi içerisinde cevaplar arandı. Bu araştırmada elde ettiğimiz ilk bilgiler, bu kavramın ilk çağlarda özellikle 'Doğa Filozofları'nca metafizik bir mahiyette ele alındığı sonucunu ortaya koymuştur. Sistem Filozofları denilen dönemde ise bu kavram metafizik bir mahiyet taşımakla beraber dış dünyada olagelen olayların arasında bir neden sonuç ilişkisi kurularak açıklanmaya çalışılmıştır. Ortaçağda ise düşünürlerin Bat- lamyus ve Aristo'nun görüşlerini temel alarak dini bir perspektif içerisinde bu kanunu açıklamaya çalıştıklarını görmekteyiz. Bilimde deneyin önem kazandığı Yeniçağda ise tabiat kanunu fikri genellikle kozmolojik bir mahiyette sunulmuştur. Locke'un tabiat kanunları hakkındaki görüşleri ise kozmolojik olmaktan öteye etik bir mahiyet taşımaktadır.
Platon epistemolojisi açısından doksa kavramı

Platon'un bilgi konusundaki yaklaşımını episteme-doksa ayrımı üzerinden inceleyen bu tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle Platon felsefesinin temelini ve aynı zamanda özgünlüğünü oluşturan idealar kuramı ele alınmıştır. İdeaların Platon felsefesinde ortaya konmaları dönemsel olarak incelenmiştir. İkinci bölümde episteme-doksa ayrımını anlatmak için Platon'un kullandığı metaforlardan olan güneş, mağara ve kesik çizgi örnekleri açıklanmıştır. Bunların yanında Platon'un bilgi söz konusu olduğunda dayandığı temel sacayaklar olan ruhun ölümsüzlüğü ve anımsama incelenmiştir. Son bölümde ise Platon'un Theaitetos diyalogu çözümlenmeye çalışılmıştır. 'Bilgi nedir? sorusunun cevabının arandığı bu diyalogda Platon'un idealara başvurmadan doğru bilgi tanımını yapmaya çalıştığı serimlenmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde Platon'un episteme-doksa ayrımı üzerinden sergilediği bilgi yaklaşımında, bilginin ne olduğundan ziyade ne olmadığına yönelik bir sonuca ulaştığı vurgulanmıştır.