turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul'da olası yıkıcı bir deprem sonrası deniz trafik unsurları için örnek eylem planı

İstanbul, Asya Avrupa kıtalarının buluştuğu, ortasından deniz geçen ve altı tarafı denizle çevrili bir şehirdir. Halk yoğun olarak Boğaz ve Marmara kıyıları boyunca yerleşmiş bulunmaktadır. Ve bu ölçüde büyük nüfusun barındığı bir kentte olağanüstü durumlar için alternatif çözümler geliştirmek üst seviyede bir zorunluluktur. İstanbul aynı zamanda tarihten bu yana büyük depremler sonucunda büyük yıkımlar ve kayıplar yaşamış bir şehirdir. Gerek yaşanmış depremlerden, gerekse jeolojik ve sismik araştırmalardan elde edilen deprem haritaları mevcuttur. Bu araştırmalar ve haritalardan yararlanarak muhtemel yaşanacak bir deprem hakkında sonuç öngörüleri yapılabilmekte ve alınması gereken tedbirler çıkarılan bu sonuçlar ışığında planlanmaktadır. Kentin ulaşım sistemlerinin mevcut halleri, temel güzergahlar, bunların kıyılarda sonlandığı noktalar ve deniz ulaştırması ile buluşturulmasının normal zamanlarda olduğuna nazaran afet hallerinde önemi daha da artmaktadır. Yıkıcı bir deprem sonrasında kazazedelerin, sağlık ve kurtarma ekiplerinin ve bunların kullanacağı medikal ve kurtarma ekipmanların en yakın deniz kıyısına intikallerinin hızlı ve etkili sağlanması adına mevcut sağlık merkezlerinin yerleşkelerinin kıyı yapıları ile ilişkilendirilmesi öngörülmüştür. İstanbul, benzeri birçok metropol kentte olduğuna nazaran coğrafi yapısından kaynaklanan deniz kullanım avantajlarının yansıra çok büyük deniz imkan ve kabiliyetlerine sahiptir. Bu deniz vasıtası kapasite ve çeşitliliğinin yıkıcı bir deprem durumunda rantabl kullanılabilmesi tamamen doğru planlama ve organizasyon ile mümkündür. Tezimizde bu çalışmalarda yer alabilecek olan tüm deniz vasıtaları tespit edilmiş ve bunların durumlarına uygun görevlendirmeler yapılmıştır. Beraberinde yapılan planlama çalışmasının Örnek Eylem Planı ile tatbikatı yapılmıştır. İstanbul, Marmara depreminden bu yana olağanüstü felaket durumlarına hazırlık olarak bir hayli mesafe kat etmiştir. Bu ve benzeri çalışmalar muhtemel deprem için daha hazırlıklı olmamıza katkı sağlayacaktır.
Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarında İstanbul

Türk edebiyatının ilk realist romancılarından olan Halit Ziya Uşaklıgil'in başarısında mekan kullanımının payı büyüktür. Mekan ve insan arasındaki varoluşsal ve duygusal ilişkiyi ele alan yazar, mekanı, insanı şekillendiren ve insan davranışlarına yön veren bir unsur olarak işler. Yazar, İstanbul'u, roman kahramanlarının sosyal çevresi olarak görür, karakter yaratmada şehrin rolünü vurgular. İstanbul, her roman kahramanı için farklı anlamlar taşır. Şahısların şehirle kurdukları ilişkide belirleyici faktör, gelir düzeyidir. Zengin-fakir tezadı şehir üzerinden pekiştirilir ve romanın çatışma unsurunu yaratır. İstanbul onun romanlarında, ikamet edilen semtler ve meskenler, köprü, meydanlar, caddeler ve sokaklar, taşıtlar, alışveriş yerleri, eğlence yerleri, kurumlar, matbuat hayatı, tarihi yapılar ve mezarlıklar olarak yer alır. Yazar tüm bu unsurları insanla birlikte çizer. Şehre ait unsurlar kahramanların çevresini oluşturmak için kullanılır. Bunların dışında romanlarda, Batılı oryantalistlerin yarattıkları İstanbul imajına karşı çıkış vardır. Son romanı Nesl-i Ahir'de şehirdeki İstibdat yönetimini de ele alır. Yazarın şehre ait bazı biyografik özellikleri de romanlarına yansımıştır. Ayrıca romanlarda, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın başındaki İstanbul'a dair görünümler, hayat sahneleri ve diğer unsurlar yer alır. Yazar, bu bakımdan şehir tarihi için kaynak hükmünde değerlendirilebilecek romanların sahibidir.
Toplu taşıma sistemlerinin karşılaştırılması ve İstanbul örneği

Günümüzde hızlı nüfus artışı ve kentleşme sonucu ortaya çıkan en önemli sorunlardan biri trafik problemleridir. Özellikle düzensiz büyüyen kentlerde, bu sorun hayatı büyük ölçüde aksatmaktadır. Bugün, bütün ulaştırma mühendislerinin ve bu konuyla ilgilenen uzmanların ortak görüşü, trafik problemlerinin esas kaynağının özel otomobiller olduğu yolundadır. Özel araç kullanımını azaltmak için çeşitli uygulamalar yapılmakta ise de, bunun en etkili yolu toplu taşıma sistemlerinin geliştirilerek daha yaygın kullanımını sağlamaktır. Günümüzde kent içi toplu taşıma sistemlerinde büyük ilerlemeler kaydedilmekte, birim taşıma maliyetlerini düşüren, daha konforlu, düzenli, kaza riski ve çevreye olumsuz etkileri en az olan sistemler geliştirilmektedir. Bu çalışmada, kent içi toplu taşıma sistemlerinin sınıflandırılması, gelişimi ve karşılaştırılması yer almaktadır. Küçük yerleşim yerlerinde ideal olan lastik tekerlekli sistemler, nüfus artışına paralel olarak yerlerini raylı sistemlere bırakmaktadır. Deniz, nehir veya göl kenarında kurulan yerleşim yerleri için deniz ulaşımı; kapasitesi, enerji tüketim ve çevresel etkilerinden dolayı en çok tercih edilen sistem olmuştur. Günümüzde yeni gelişmekte olan 'kentiçinde hava ulaşım sistemlerinin kullanılması' giderek yaygınlaşmaktadır. Çalışmanın ikinci kısmında, bugün istanbul'da işletilmekte olan toplu taşıma türleri incelenmiştir. Raylı sistemlerdeki son gelişmeler ile İstanbul trafiğine çözüm yolları aranmakta ise de, bu sistemlerin inşasında çok geç kalınmış olması ve denizyolu sistemlerinin gerektiği verimlilikte kullanılamaması çözümü güçleştirmektedir. Çalışmanın son bölümünde İstanbul'daki toplu taşıma sistemlerinin daha verimli işletilmesi için daha ziyade kısa vadeli bazı önerilerde bulunulmuştur. xı
Urban fissure: Reconceptualization of the land walls within the urban milieu of Istanbul

Bu tezin temel amacı surların bugünkü kent ortamındaki konumunu ve mekansallığını yeni bir kavram ortaya koyarak tartışmaktır. Mimari bir savunma yapısı olmanın yanı sıra, kentlerde dikkate değer miktarda bir alan kapladıkları için surlar her zaman önemli kentsel bileşenler de olmuşlardır. 15 yüzyıldır İstanbul gibi bir metropolde dokunulmaz bir nesne olarak ayakta kalan Kara Surları bu durumun benzersiz bir örneğidir. 1453 yılında Osmanlıların İstanbul'u fethetmesiyle birlikte Kara Surları savunma işlevlerini yitirerek sivil hayatın bir parçası haline gelmişlerdir. Bu tarihten 20. yüzyılın ortalarına kadar da büyük ölçüde kentin batı sınırını belirlemişlerdir. Ancak, 20. yüzyılın ortalarında, İstanbul'un surların batısında genişlemesiyle birlikte, Kara Surları kentin ortasında kalmıştır. Tarihleri boyunca birçok mekanlar, kullanımlar ve gelenekler üreten Kara Surları, sıra dışı mimari yapıları ve karmaşık mekansallıklarıyla zorlu süreçler yaratmışlardır. Sadece mekansal olarak değil, politikalar ve müdahaleler açısından da belirsizlikler ve bazen de problemler ortaya çıkarmışlardır. Bu noktada bu tez surların kent içindeki konumunu ve mekansallığını göz önüne alarak Kara Surlarını etrafında hakim olduğu alanla birlikte bir kent yarığı olarak tartışmaktadır. Böylece surların İstanbul'un bugünkü kent ortamında daha anlaşılır ve okunabilir olacağı iddia edilmektedir.
İstanbul'da ikamet eden yeniçerilerin miras kayıtları üzerinden sosyal yaşantılarına mikro bakış (1748-1750)

Dünya askeri tarihinde kendisine önemli bir yer edinmiş olan yeniçeri ordusu ve yeniçeriler günümüze kadar çeşitli açılardan incelenmiştir. Bu incelemelerin büyük kısmı yeniçerilerin askerlik vasıfları ve bu vasıflarını kazanma-kaybetme sebepleri üzerinde durmuştur. Ancak 1980'lerden sonra artık ocak içindeki askerlerin sosyo-ekonomik hayata neden ve nasıl girdiği soruları ilgi çekmeye başlamıştır. Bu ilgi XVII. ve XVIII. yüzyıllar içerisinde yaşanan değişim sürecine daha çok odaklanma eğilimindedir. Çünkü yeniçerilerin sosyo-ekonomik hayata girmeleri özellikle bu yüzyıllarda yaşanan ekonomik değişimlerin sonucunda olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmada yeniçerilerin ocak dışarısındaki hayata nasıl adapte oldukları, hangi yollarla aile bağları kurmaya başladıkları, şehrin iş yaşamına hangi mesleklerle katıldıkları ve kişisel servetlerini nasıl oluşturdukları incelenmektedir. XVIII. yüzyıl ortasındaki yeniçerilerin İstanbul'daki hayatlarını İstanbul Kısmet-i Askeriye Mahkemesi defterlerinde 1748- 1750 yılları arasında yer alan on adet tereke defteri içindeki yeniçeri tereke kayıtları üzerinden inceledim. Bilindiği gibi tereke defterleri ölen kişinin sahip olduğu her şeyin kaydedildiği belgelerdir. Bu belgeler tüm serveti göstermek konusunda tartışmalı olsa da özellikle kişinin aile bağlarını, varsa mesleğini, yaşadığı mahalle ve mekanları, başkalarıyla olan para ilişkilerini, kişisel zevklerinin ne olduğu ve ne tür eşyalara para harcadıklarını göstermesi açısından sosyo-ekonomik hayat için vazgeçilmez arşiv kaynaklarındandır. İşte bu özellikleri sebebiyle yeniçeriler kendi tereke kayıtları üzerinden incelenmektedir. Bu çalışmada çeşitli birincil ve ikincil kaynaklarla desteklenen 169 tereke kaydının analizi sonucunda XVIII. yüzyıldaki yeniçerilerin İstanbul'daki rollerinin ortaya çıkarılacağı düşünülmektedir.
Büyükşehir belediyelerinde etkinlik sorunu: İstanbul ve Bursa illeri örneği

Ülkemizde 1980 yılından sonra yaşanan önemli değişikliklerle beraber büyük yerleşim yerlerinde özel yönetim biçimleri getirilmiştir. 1984 yılında çıkarılan KHK ile beraber İstanbul, Ankara ve Bursa şehirleri Büyükşehir belediyeleri olmuştur. 1984 yılından günümüze kadar Büyükşehir belediyeleri sayısı 30'u bulmuştur. Yaşanan göç, nüfus artışı ve farklı sorunlarla beraber Büyükşehir Belediyeleri kaynakların etkin olarak kullanılmasında sorunlar yaşamaktadır. Sorunların çözülmesi açısından çıkarılan kanunlarla mali ve idari yapı desteklenmeye çalışılmıştır. Büyükşehir Belediyeleri ülkemizin dörtte üçünü yönetmektedir. İdari ve mali özerkliğe sahip olan Büyükşehir Belediyeleri yönetsel açıdan finansman kaynaklarını etkin ve verimli kullanmalıdır. Çalışmamızda İstanbul ve Bursa Büyükşehir Belediyelerinin 2016 ve 2018 yılları arasında gelir ve gider bütçeleri kullanılarak fonksiyonel etkinlikleri değerlendirilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde İstanbul (1923-1960)

Şehir, bir toplum için hayata yön veren, yoğun bir akışın yaşandığı, kültür ve medeniyetin şekillendiği mekandır. Geçmişte farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir şehir, zaman içerisinde eski işlevini kaybetmiş olsa bile o medeniyetlere ait birçok unsuru bünyesinde barındırır ve geleceğe taşır. Her milletin, edebiyatında çok sık yer bulan bir şehri vardır. Türk Edebiyatı için bu şehir, imparatorluklara başkentlik yapmış ve bunun getirdiği ağırlıkla bu yeri fazlasıyla hak etmiş olan İstanbul'dur. Roman ve hikayede, özellikle Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemi hikaye ve romanında mekan olarak işlenmiş olan İstanbul, Milli Mücadele ve Cumhuriyet Dönemlerindeki Anadolu'ya yönelişte dahi ilk sıradaki yerini korumuştur. Türk şiirinde, Divan edebiyatı da dahil olmak üzere her dönem hatırı sayılır bir yere sahip olmuş, güzelliği ve milli kimliğiyle şairlerin bakış açılarına ve ideolojik yaklaşımlarına göre sevgi, nefret, özlem, öfke gibi duygularla dile getirilmiştir.
Çocuk oyun işlevi ve ögeleri

Oyun alanlarında oyun öğelerinin özellilerine göre oyun işlevi nasıl gerçekleşmektedir? İstanbul parklarında klasik hale gelmiş oyun öğelerinin oluşturduğu oyun işlevi nedir? Bu oyun öğeleri çocukların gelişmelerini nasıl etkilemektedir? Bunları araştırmak için; 'çocuk oyun işlevi ve öğeleri' konusunu yüksek lisans tez çalışması olarak ele alınmış ve bu tezde incelenmiştir. Oyun işlevini ortaya koyabilmek için çocukta oyunun, oyun çevresinin ve oyun öğelerinin ilişkilerinin açıklanması gerekir. Çocuk için oyun nedir? Çocukta oyun nasıl gelişmektedir? Oyun ve oyun çevresinin çocuk gelişimine katkıları nelerdir? Bu alanlarda çocukların fiziksel ve psiko-sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl bir oyun işlevi sağlanmalıdır? Bunları cevaplayabilmek için çocuk ve oyun ilişkisi, çocuğun oyundaki psiko-sosyal gelişimi 1 Bölümde; çocuk ve oyun çevresi ilişkisi 2. Bölümde açıklanmıştır. Buna göre oyun alanlarının planlama kriterleri, çeşitli oyun alan tipleri ve öğelerinden örnekler verilmiştir. Bu genel bilgilerin ışığında oyun alanlarının içerdiği oyun öğelerine göre oyun alan tipi ve oyun alan işlevi belirlenmiştir. Oyun öğelerinin çocuklar üzerindeki fiziksel etkisi, sağladığı sosyal ilişki, alandaki oyun davranışı incelenerek oyun işlevi açıklanmıştır. Oyun işlevinin belirlenmesini daha somut hale getirmek için İstanbul- Park oyun alanlarında oyun öğeleri ve bunların çocukların gelişimi ile ilişkisi incelenmiş, oyun işlevi ortaya çıkarılmıştır. İstanbul-Park oyun alanında oyun işlevinin ne şekilde gerçekleştiği 5. Bölümde anlatılmaktadır. Yapılan incelemelerde oyun alanlarının oyun işlevini belirleyebilmek için kullanılan cetvellerdeki ilişkiler alanın oyun işlev surveyini belirleyen kriterleri oluşturmaktadır. )&U L
Bedensel engelli bireylere sunulan yüzme faaliyetlerinde hizmet kalitesinin belirlenmesi; Spor İstanbul örneği

Amaç: Bu çalışmanın amacı; İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yüzme havuzlarından yararlanan bedensel engelli çocuk üye velilerinin memnuniyet düzeylerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesidir. Materyal ve Metot: Araştırmanın çalışma grubu, 04-16 yaş arası eğitilebilir ve öğretilebilir durumdaki bedensel engelli katılımcılardan oluşmaktadır. Katılımcıların mevcut durumlarının incelenmesi maksadıyla, genel tarama metodu kullanılmıştır. Genel tarama modeli, var olan durumu var olduğu şekli ile incelemek olarak ifade edilmektedir (Karasar 2005). Bu alanda bilgi ve verilerin toplamasında anket yöntemi kullanılmıştır. Bulgular; Katılımcıların yaş grubu, aylık geliri, cinsiyetlerine göre velilerin tesislerden beklediği hizmet algısıyla, tesisten algıladıkları hizmet arasında anlamlı farklılık bulunamamışken; katılımcıların tesise ulaşım süresi, velilerin tesislerden beklediği hizmet algısıyla, tesisten algıladıkları hizmet düzeyleri arasında farklılık olduğu gözlenmiştir. Sonuç: Velilerin çocuklarının engel türleri ile tesislerden bekledikleri ve algıladıkları hizmet düzeyi birbirinden farklıdır. Ampute, diğer bedensel engelli çocuklara sahip velilerin algıladıkları hizmet düzeyleri beklenilen hizmet düzeylerinden yüksektir. Serebral palsi, kas distrofisi ve brakial pleksus ve benzeri bedensel engelli çocuklara sahip velilerin algıladıkları hizmet düzeyleri, beklenilen hizmet düzeyinden düşüktür. Velilerin çocuklarını spora götürmeden önceki tesislerden beklentilerinin spora götürdükten sonra algıladıkları hizmet düzeyine etkisi yüzde 76 ,9'dur. Bir başka deyişle velilerin beklentilerinin yüzde 76 ,9'u karşılanabilmektedir.
Technology as a multidirectional construction: Electrification of İstanbul in the late nineteenth and early twentieth centuries

Bu çalışma elektrik enerji sistemlerinin İstanbul'a transferi ve bu sistemlerinin gelişim safhasını farklı aktörler üzerinden ele almaktadır. Yöneticiler, politikacılar, mühendisler, devlet görevlileri, girişimciler ve tüketiciler teknolojinin gelişme sürecinde yaptıkları seçimler ile aktif rol oynarlar. Coğrafi etmenler, İstanbul'un mekansal yapılanması ve morfolojisi gibi lokal faktörler de süreci şekillendirencansız aktörler olarak kabul edilmelidir. Bu çalışmada elektrik teknolojisininOsmanlı Devleti'ne Avrupa ve Amerika'ya nazaran geç girişini yargılamak ve bir başarısızlık olarak addetmek yerine, teknolojinin bölgeden bölgeye değişiklik gösteren gelişim süreci İstanbul örneği üzerinden tahlil edilmeye çalışılmaktadır. Arşiv dokümanları, gazete ve dergiler gibi birincil ve konu ile ilgili ikincil kaynaklarının kullanıldığı bu çalışmada İstanbul'un elektrifikasyonu üzerine olan mevcut literatürün sorduğu soruları tekrar ele almak ve farklı bir bakış açısıyla yeni cevaplar aramak amaçlanmıştır. Elektrikle aydınlatma teknolojisinin gecikmesininnedeni olarak birçok farklı etken göz önüne alınmıştır. Sosyal, ekonomik ve siyasi faktörlerin yanı sıra öncelikler, tercihler ve kültürel kodlar da süreci şekillendiren faktörler olarak değerlendirilmiştir. Şu kesindir ki; konuyu değerlendirmek için bir yöneticinin korkularından veya geri kalmışlık söyleminden daha iyitemellendirilmiş cevaplara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma sorduğu sorular ve kullandığı metodoloji ile İstanbul'un elektrifikasyonun sürecini anlamayıamaçlamaktadır
Ömerli baraj gölünün ostrakot faunası ve mevsimsel dağılımı

ÖMERLİ BARAJ GÖLÜ'NÜN OSTRAKOT FAUNASI VE MEVSİMSEL DAĞILIMI 2.11. 1999 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. 15 istasyondan toplanan materyal değerlendirilmiş ve 7 cinse ait 11 tur Physocypria kraepelini Müller, 1903 Bu çalışma, Ömerli Baraj Golünde 15 .2.1999, 20 .5.1999, 25.8. 1999 ve, Cypria ophthalmica (Jürine, 1820), Eucypris virens (Vavra, 1891), Cypridopsis parva G. W. Müller, 1900, Cypridopsis vidua (O. F. Müller, 1776), Plesiocypridopsis newtoni (Brady-Robertson, 1870), Potamocypris unicaudata Schafer, 1943, Potamocypris variegata (Brady & Norman, 1889), Potamocypris vülosa (Jürine, 1820), Potamocypris zschokkei (Kaufman, 1900), Limnocythere inopinata (Baird, 1843) saptanmıştır. Bu türlerden, Potamocypris unicaudata Schafer, 1943 Türkiye Ostrakot faunası için yeni kayıttır.
19. yüzyılda İstanbul'da kamu yapıları cephe düzenlemeleri

l6. YY'dan başlayarak Osmanlı mimarisine siyasi oluşumları arkasına alarak girmek isteyen ve bu konuda aşama/mesafe kat eden batı uygarlığı kısmen de olsa başarılı olmuştur. Batının Fransa'sında İtalya'sında, Almanya' sındaki mimarinin benzerlerini İstanbul'da da görmekteyiz. Ne var ki; zaman zaman batı mimari ve süsleme sanatının yanında 'Türk- İslam misyonuna da mimaride' yer verildiğini bu örneklemelerde görmekteyiz. Taç kapıların üstündeki İslami mitolojik süslemeler, hatlar ve desenler yeni boyutta bir Osmanlı mimari sanatını sergilemektedir. İtalyan mimarların Osmanlı saraylarındaki 'Baş mimar' görevlerinde ve oluşturdukları eserlerde kendi öz mimari sanatını uygularken Osmanlı mimarisine de saygılı olmuşlar ve motifleri, yapı tarzını kendi mimarilerine katarak uygulamışlardır. Bu yapılaşmayı birçok eserde görmekteyiz. Bu tarz yapı çalışmalarında batılı mimarların, yakın doğu İslam mimari sanatına saygısı belki de beğeni kabulü olarak düşünmek mümkündür. Bu karışık yapılaşma üslubundaki eserlerde ve yaratılan fantazilerde göz zevkinin arandığı izlenmiştir. Bir müddet sonra yeniden 'klasik devrin' eserlerine dönüldüğü gözlenmiştir. Türk mimari-süsleme sanatındaki Rönesansı yaratmak için, eski ustaların şaheser eserleri yeniden incelemeye alınmıştı. Neo-Klasik üslup bu anlatım çerçevesinde doğmuştur. Eski yapılaşma, mimari ve süsleme sanatı ve boyutlarının; 'batılı-yerli' yapılaşma özelliklerinin bileşimi, kaynaşması ve birlikte kullanımının sonucunda doğmuştur. l6. yy'dan 19. yy'la kadar geçen süreç içinde ortaya çıkan ve giderek güçlenen 'Neo-Klasik' üslup, mimari-süsleme sanatında özellikle devlet yapılarında etkin olmuştur. Bankalar, belediyeler, müzeler, iskeleler, okullar, hastaneler ve diğer kamu kuruluşları bu oluşumda örneklerle doludur. Batılı mimari ve süsleme sanatı uygulanmakla birlikte, Osmanlı/İslam sanatı mimari çalışmalarında ihmal edilmeyen bu ve V düşünce saygı ile karşılanmıştır. Sözü edilen Neo-Klasik mimari tarz ileride örneklerde de görüleceği gibi yapılarının simgesi olmuştur. İstanbul'un yedi tepesinde ve birçok coğrafi bölgesinde görülen bu yapılar birer övünç kaynağı olarak coğrafyamızın süsü, tarihimizin de altın harfleriyle işli eserleri olmuştur.
Türkiye'de metropolitenleşme sürecinde kentsel ilişkiler konusunda bir araştırma: İstanbul metropoliten kent örneği

Sanayi öncesi Kentleri ve Sanayi Kentlerinden sonra kentsel evrim sürecinin üçüncü aşaması olan Metropoliten Kentler, 20. yüzyılın teknolojik gelişiminin sonucunda kentsel ve sosyo- ekonomik işlevlerin geniş coğrafi alan - lar üzerinde yaygın yerleşimine bağlı olarak büyük bir kentsel nüfus ve alanca yayılma ile gelişim göstermekte - dir. Metropol tenleşme, bir gelişme süreci ve olgusu olarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklı düzey ve biçimlerde oluşmuştur. Türkiye'de metropolitenleşme, sanayileşme süreci geçirme- miş bir kentsel yapı üzerinde oluşmuş, 1950'lerde ortaya çıkan tek egemen kent olgusu 1960'lardan sonra toplumdaki değişmelerle metropol i tenleşmeye yönelmiştir. Bu tezin amacı; metropolitenleşme sürecinde Türkiye'nin milyon nüfuslu kentleri arasında birincil metropoliten kent olma durumunu koruyan İstanbul Metropoliten Kenti örnek alınarak karakteristiklerinin değerlendirilmesi ile ülkemizde metropoliten planlama çalışmalarının geliştirilmesine yardımcı olmaktır. Altı bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde konu genel hatları ile ele alınarak tanıtılmış, ikinci bölümde metropoliten kent ve metropoliten alanın kavramsal açıklamala - rina yer verilmiş, üçüncü bölümde kentleşme ve metropol i - tenleşme süreci gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ayrı ayrı ele alınarak incelenmiş, Türkiye'de metropoliten kent olgusu ve metropoliten planlama girişimlerinin değerlendirildiği bu bölümde Türkiye'de metropoliten planlama poli - tikaları ve yasal çerçeveye de yer verilmiştir. Dördüncü bölümde İstanbul metropoliten kentinin karakteristikleri - nin değerlendirilmesi yapılmış, beşinci bölümde İstanbul metropoliten kenti 1950- 1990 kesitinde ele alınarak yapı - sal değişimin mekana yansıması incelenmiştir. Bu bölümde istanbul Metropoliten Kenti'nde kentin yayılması ile fonksiyon alanlarının alanca büyümesi arasındaki ilişkiler korrelasyon katsayısı hesabı ile aranmış ve aynı dönem için Ankara Metropoliten Kenti ile karşılaştırılmıştır. Bu bölümde ayrıca Türkiye'de Metropoliten Kentlerin büyü - meşinde etkili olan faktörlerin analizi çoklu korrelasyon ile ölçülmüştür. Sonuç bölümü olan altıncı bölümde önceki bölümlerdeki çalışmalara dayanılarak değerlendirilerek ge nellenmiş, metropoliten planlama çalışmaları için yardımcı olacak ilkeler saptanmıştır. JCİ
İstanbul ve Portland/Me 'da yaşayan Müslüman ve Gayrimüslim cemaatlerin dini müzik algılarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Din ve müzik yaratılıştan itibaren varlığını sürdüren iki kavramdır. Hemen hemen dünya üzerindeki ilahi ve mahalli tüm dinlerin bir müziğinden bahsetmek mümkündür. Dinlerin ve dini müziğin çeşitliliği kendi aralarında bir farklılık doğurmaktadır. Bunun yanında dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da dini müzik algılarının farklı oluşudur. İşte bu algının tespit edilmesi amacıyla ABD, Portland'daki Müslümanlar, ABD, Portland'daki Gayrimüslimler, İstanbul'daki Müslümanlar ve İstanbul'daki Gayrimüslimler olmak üzere dört farklı gruba anket çalışması uygulanmıştır. Uygulanan anket yirmi sorudan oluşup katılımcıların demografik bilgilerinin yanında müzik ile olan ilişkileri, dini müzik bilgileri ve dini müzik algılarını öğrenmeye yöneliktir. Toplamda Portland ve İstanbul'da 244 kişi ankete katılmıştır. Anket sonucunda dört farklı grubun çoğunluğunun dini müzik dinledikleri, İstanbul'daki Müslüman ve Gayrimüslim grupların genelinin dini müzik dinlediklerinde duygu durumlarında değişiklik olduğu ama Portland'daki Müslüman ve Gayrimüslimlerin çoğunluğunun duygu durumlarında değişiklik olmadığı, Yine İstanbul'daki grupların dini müziği dini propaganda aracı olarak düşündükleri ancak Portland'daki grupların dini müziği propaganda aracı olarak görmedikleri tespit edilmiştir. İstanbul'daki Müslümanlar haricinde diğer üç grubun kendi dinlerinin haricinde başka dinlerin, dini müzik örneklerini dinledikleri, her iki şehirdeki Müslümanların dini müziğin icrasını ibadetlerinin bir parçası olarak görmediği, yine her iki ülkedeki Gayrimüslimlerin ise dini müziğin icrasını ibadetlerinin bir parçası olarak gördüğü tespit edilmiştir. Ayrıca İstanbul'daki Müslümanlar haricinde diğer tüm üç grup, mabed içinde müzik yapılabileceğini belirtmiştir. Dini Müziğin kaynağı konusunda da dört grubun ortak fikri dini müziğin kaynağının 'ilahi' oluşudur. Son olarak dört farklı grup arasında dini müzik algılarının farklılıkları tespit edilmiş olsa da ortak birçok benzerliklerin varlığından da bahsedilmiştir.