Toplumsal koğuşturma makamı olarak Cumhuriyet Savcılığı

-113- ÖZEI Muhakeme makamları, iddia makamı, savurma makamı ve yargılamamakamından oluşur. Muhakeme sonunda verilen hüküm, muhakeme makamlarının ortak çalışması ile oluşur. iddia makamı tez ileri sürerken, savunma makamı antitez ileri sürmektedir. Yargılama makamının vereceği hüküm ise sentezi meydana getirir. Ancak bu sentez sadece yargılamamakamının eseri olmayıp her üç makamın ortak eseridir. Muhakeme makamları aracındaki ilişki bakımından üç değişik sistem bulunmaktadır. itham sistemi tarafların aktif olduğu ve tarafların delillerine göre yargılamamakamının karar verdiği bir sistemdir. Tahkik sisteminde ise tarafların etkinliği kaybolmuş, buna karşılık yargılamamakamı bütün yetkileri kendisinde toplamıştır. Üçüncü sistem de bu iki sistemin bazı özelliklerinin alınarak oluşturulan karma sistemdir. Karma sistem ile iki sisteminde eksik tarafları tamamlanmak amaçlanmıştır. Bugün ülkemiz de bu sistem uygulanmaktadır. Bu sistemde muhakeme makamları arasında bir işbirliği söz konusudur. iddia ferdi iddia ve toplumsal iddia olmak üzere ikiye ayrılır. Ferdi iddia makamını şahsi davaa ve roüdahil işgal eder. Toplum adına iddia faaliyetini de Cumhuriyet savcıları yapmaktadır. Savcılığın kaynağının Fransız hukuku olduğu genellikle kabul edilmektedir. Ülkemizde Fransız örneğine uygun savcılık teşkilatı 1879 yılında kurulmuştur. Bugün toplum adına iddia faaliyetini Cumhuriyet savcıları yapmaktadır. Cumhuriyet Savcısı iddia çabasını başlatmakta, devam ettirmekte ve muhakeme sonunda yargılamamakamının verdimi kararı yerine getirmektedir. Savcılıkda bazı ilkeler geçerlidir. Bunlar hiyerarşik bağlılık, bölünmezlik ve bütünlük, sorumsuzluk ve taraflardan ve yargılamamakamından bağımsızlıktır. Ülkemizde savcılar da hakimler gibi teminata sahiptir. Savcı şahsı itibariyle olmayıp, makam itibari ile taraftır ve bu sebeple savcının reddi söz konusu değildir. Ancak doktrinde, hakimlerin yasaklık hallerine benzer durumlarda savcıların kendiliğinden çekilmelerinin uygun olacağı savunulmuştur. Savcının en önemli görevi haberini aldığı suçlar hakkın da gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak ve olayın yargılamamakamına aktarılıp aktarılmayacağma karar vermektir. işi bu aşama da bitirecekse 'koguşturmama kararnamesi' verecektir, ancak işin yargılanması gerektiği kanaatinde ise düzenleyeceği iddianame ile 'kamu davasını' açacaktır. Savcının kamu davası açıp açmamak için yaptığı araştırma ve incelemelere 'Hazırlık Soruşturması' denmektedir. Savcının verdimi koguşturmama kararnamesine karşı 'hiyer arşik' ve 'yargısal' denetim yolları kabul edilmiştir.-115- Hukukumuzda genel kural kamu davasının mecburiliği ilkesidir. Bunun için savcı kamu davasını açmaya yeter suç şüphesi ile karşılaşır ve yeterli delil elde ederse kamu davasını açmak zorundadır. Bu ilkenin de istisnaları mevzuatımızda düzenlenmiştir. Kural olarak kamu davası açma tekeli de savcıya aittir. Bu kuralın da istisnaları bulunmaktadır. Savcı kamu davası açmak için başka bir organın iradesine bağlı değildir. Yeterli şüphe gördüğünde kamu davasını kendiliğinden açar. Buna kamu davasının doğrudan doğruya olması denir. Açılmış bir kamu davasını savcı geri alamaz. Bu ilke kaınu davasının geri alınamaması olarak ifade edilmiştir. Ancak yargılama aşamasında savcının beraat istemesine bu ilke engel değildir. Beraat şeklindeki savcının talebi de iddia faaliyeti kapsamı içindedir.