La Comparaison des mots de relation en Français et en Turc

Jüri : Yrd. Doç. Dr. Mükremin YAMAN Prof. Dr. Sevim AKTEN Doç. Dr. Mehmet BAŞTÜRK Dil her türlü iletişimin temelidir. Duygularımızı, düşüncelerimizi, arzularımızı dil ile anlatır, geçmişş ve gelecek arasındaki iletişim köprüsünü dil ile kurarız. Fransızca ve Türkçe, dünyada bu işlevi yerine getiren önemli dillerdendir. Bizler de, bu iki farklı dilde, bir dilin öğrenilmesi aşamasında oldukça önemli gördüğümüz cümlecikleri birbirine bağlayan anlam işlevli öğeleri önce saptayıp, dilbilimsel karşılaştırma yönteminden yararlanarak ve dilbilim, anlambilim kuramlarım da göz önünde bulundurarak, bu öğelerin Türkçenin ve Fransızcamn dilbilgilerindeki yapı bakımından benzerliklerim ve farhlıklaran saptayarak, varsa birbirleriyle olan etkilenmelerini ortaya koyup, bu farklı iki dil üzerinde birimsel çahşma yapacak olanlarla, dil öğretimindeki öğrencilerin bu tezden faydalanmalarım sağlamayı kendimize amaç edindik. Bu amaçla terimizin birinci bölümünde genel olarak, Fransızcada ve Türkçede cümle ve cümlecik ile sözdizimsel yapılarına, ikinci bölümünde ise karşılaştırılmalarını yapacağımız anlam işlevli öğelere yer vererek, bu öğeleri, Fransızcadan ve Türkçeden almtıladığımız somut örneklerle, özellikle eşdeğerlilik ve eşbiçimlilik açısından ana hatları ile birlikte inceledik. Ve genel olarak, şu önemli sonuçları elde ettik. Bu öğeler hem Türkçede hem de Fransızcada, cümleII içerisinde, cümlecikler arasında anlamsal ve mantıksal ilişkiler kurarak, cümlenin temel anlamını sağlayıp, dilbilgisel işlevini yerine getiren temel yapısall öğelerdir. Cümlede vazgeçilmez bir konumda olan bu öğeler, hem Fransızcada hem de Türkçede, cümlecikler arasında anlamca aynı ilişkiler kurduklanndan genelde tüm anlamsal ilişkilerde eşdeğerdedirler. Ancak işlevsel ve yapısall bakımdan cümlecikler arasında farklı işlevleri üstlendiklerinden çoğunlukla eşbiçimli değildirler. Bu da Türkçenin sondan eklemeli bir dil olma özelliğinden kaynaklanmaktadu. Oysa Fransızcanın böyle bir özelliği yoktur. Dolayısıyla Türkçede bu anlamsal işlevi yerine getiren bu öğeler, genelde iki cümlecik arasında durum bildiren ilgeç, ulaç ve eylemlik ekleriyle birlikte kullanılır. Genellikle bu öğeler eylem gövdelerine gelerek, cümledeki işlevlerini ilgeçler, ulaçlar aracılığıyla yerine getirirken, Fransızcada bu işlev genellikle bağlaçlarla yerine getirilmektedir. İşte Fransızcada ve Türkçede cümlecikleri birbirine bağlayan anlam işlevli bu öğelerin eşbiçimli olmamaları buradan gelmektedir. Buna karşılık gerek Fransızcada gerek Türkçede, hem eşdeğer hem eşbiçimli anlam işlevli öğelerin varlığı da gözden kaçmaması gereken bir noktadır. Fakat Fransızcada hem eşdeğerlilik hem de eşbiçimlilik noktasında birleşen bu öğelerin, özellikle Türkçede herhangi bir eylemlik eki almadan, Fransızcada olduğu gibi, bağımsız olarak, genelde bu özelliği taşıyan bağlaçlarla işlevlerini yerine getirdikleri gözlenmektedir. İşte bu tür özelliği taşıyan noktalarda eşbiçimlidirler. Tezimizin sonuç bölümünde ise uygulama bölümünde ana hatları ile çözümlemesini yaptığımız Türkçede yüz kırk bir ve Fransızcada yüz kırk bir olmak üzere toplam iki yüz seksen iki anlam ilişkisi kuran öğenin, gerek Türk gerek Fransız dilbilimcilerin, akademisyenlerin, yazarların, edebiyatçıların ve şairlerin yapıtlarından somut olarak alıntıladığımız yine toplam iki yüz seksen iki örnek cümledeki işlevsel, dilbilgisel, eşbiçimlMiWerini ve eşdeğerliliklerini gösteren sonuç çizelgeleri ile bu çalışma ile elde ettiğimiz oldukça önemli bilimsel verilere yer verdik. m Bu çalışmanın farklı iki dil ailesinden Fransızca ve Türkçe üzerinde dilbilimsel çalışma yapacak olanlara ve dil öğretimindeki öğrencilere yararlı olabileceği kanısındayız.