turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hafif alzheimer demansı olan ve olmayan 60-80 yaş arası yaşlıların dil işlevlerinin karşılaştırılması

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ HAFİF ALZHEIMER DEMANSI OLAN VE OLMAYAN 60-80 YAŞ ARASI YAŞLILARIN DİL İŞLEVLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Özlem CANGÖKÇE Dil ve Konuşma Terapistliği Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ekim, 2004 Danışman: Yrd. Doç. Dr. ilknur Maviş Tıbbın gelişmesi ile insanoğlunun yaşam süresinin artması, bireyleri kaliteli bir uzun yaşam arayışına itmiştir. Yaşlanma ile ortaya çıkabilecek olan sorunlardan biri de, 'kaliteli yaşamı' tümüyle etkileyecek bir rahatsızlık olan demanstır. Bu çalışmada, hafif Alzheimer demansı ele alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, vaka grubu ve kontrol grubu oluşturmaktadır. Vaka grubunu, Haziran-Eylül 2004 tarihleri arası Osmangazi Üniversitesi Nöroloji Servisi Demans polikliniğinde ve Ankara da yer alan resmi bir sağlık kurumunda olası Alzheimer demansı tanısı almış ve MMSE sonuçlan 20-23 arasında olan 20 birey oluşturmaktadır. Kontrol grubunu ise, başka bir sebeple Nöroloji, Nöroşirurji ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon servislerine başvurmuş, herhangi bir mental problemi olmayan bireyler arasından seçilmiş 20 kişi oluşturmaktadır. Her iki grupta yer alan bireylerin yaşlan 60 ile 80 arasında değişmektedir. Çalışmanın amacı ise bu iki farklı grup arasında 'Afazili Bireylerde Dil ve Konuşma Becerilerini Değerlendirme Aracı' kullanılarak, vaka grubunun dilsel özelliklerinin normal gruba göre hangi öğelerde sapmalar gösterdiğini ortaya koymaktır. Dilsel öğeler dil ve bilişsel işlevler, işitsel anlama, tekrarlama, sözcük bulma ve adlandırma, dilbilgisi değerlendirme, okuma, yazma ve dil kullanım işlevleri olmak üzere 8 bölüm altında değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, tüm dilsel öğelerde, kontrol grubuna kıyasla anlamlı farklılık gözlenmiştir. Özellikle dil ve bilişsel anlama ve okuma değerlendirme bölümlerinde gözlemlenen farklılık diğer bölümlere kıyasla daha fazladır. Bölümler ayrıntılı olarak incelendiğinde, sesli okuma ve içinden okuma becerisi sonucunda alınan cevaplarda, otomatik adlandırmada ve kategorik adlandırmada gözlemlenen basan oram kontrol grubuna göre düşüktür.
Özbek Türkçesinde ve Yeni Uygur Türkçesinde sıfat fiilli yapılar: Karşılaştırmalı dilbilimsel bir analiz

Sıfat-fiil, Türkiye'de birçok terimde olduğu gibi maalesef ortak bir görüşe varamadığımız bir terimdir. Çünkü sıfat fiil için sıfat fiilin yanı sıra isim fiil, ortaç, partisip, sıfat-eylem, fiilimsi, kılın adı, kılın sanı gibi terimler de kullanılmıştır. Sıfat-fiil Özbek Türkçesinde 'sifatdaş' ve Uygur Türkçesinde ise 'süpet pe'el' veya 'süpetdaş' olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada biz sıfat fiil terimini kullanmayı tercih ettik. Bu çalışma için Özbek Türkçesi'nde 41 eser, Yeni Uygur Türkçesinde ise 33 eser incelendi ve konumuzla ilgili cümleler tespit edildi. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümde Türk dilinde sıfat fiil konusunda yapılan çalışmalar hakkında bilgiler verildi ve sonrasında Üretken Dönüşümlü Dilbilgisi Kuramı ile ilgili kavramlar anlatıldı. İkinci bölümde Özbek Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinde sıfat fiillerin işlevleri ve anlamları hakkında bilgi verildi ve örnek cümlelerle konu desteklendi. Üçüncü bölümde ise Özbek Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesi'ndeki sıfat fiilli yapılar Üretken Dönüşümlü Dilbilgisi Kuramı ile Yönetim ve Bağlama Kuramı uygulanarak incelemeye alınacaktır. Bu bölümde her cümlenin derin yapısı ve yüzey yapısı vardır teorisinden hareketle, tespit edilen cümleler derin yapı ve yüzey yapı katmanı gösterilmeye çalışıldı. Böylelikle bu çalışmada sentaks, semantik ve morfoloji konuları birbiriyle bağlantılı şekilde analiz edilmiş ve biri diğerinden üstün tutulmamıştır. Böylelikle Özbek Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinin söz dizimi incelemesine katkıda bulunmaya çalışılmıştır.
Rahatü'l Kulub- metin, tercüme, dizin

Rahatü'l Kulub, Çağatay edebiyatının klasik öncesi döneminde yazılmış, Uygur harfli bir eserdir. Eserin yazarı bilinmemektedir. Müstensihi ise bu alanda başka eserler de istinsah etmiş olan Mansur Bahşı'dır. Metin, bazı peygamber kıssaları ve dini bilgiler ihtiva etmektedir. Bu bilgiler, soru ? cevap tekniği ile verilmiştir. Rahatü'l Kulub, British Museum Orient 8193'te kayıtlı Uygur harfli mecmuada yer alan üçüncü eserdir. Metin, bu eserin 136b ? 160a sayfaları arasında bulunmaktadır. Yalnız bu metin Rahatü'l Kulub adlı eserin tamamı değil, bir kısmı olup aynı addaki şu an elimizde olmayan kaynaktan alınmıştır. Eser üzerinde yaptığımız çalışma Giriş- Metnin Latin harfli transkripsiyonu, günümüz Türkçesine tercümesi ve dizininden oluşmaktadır. Ekler kısmında metnin tıpkıbasımına da yer verilmiştir. Dizin Cibakaya programı ile hazırlanmıştır ve Arapça, Farsça, Moğolca ve Çinceden geçen sözcükler belirtilmiştir. Metinde orijinal biçimiyle yer almayan bazı Arapça ? Farsça sözcüklerin orijinal biçimleri parantez içinde yazılarak gösterilmiştir.
Urum Türkçesinde fiil çekimleri

'Urum Türkçesinde Fiil Çekimleri' adlı bu çalışmada, Uknayna'nın Azak Denizi kıyılarında yaşayan Urum Türklerinin kullandığı dildeki fiil çekim ekleri incelenmiştir. Tezimiz giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Urumların adı, tarihi, yaşadıkları coğrafyalar ve şimdiki nüfusları ile ilgili bilgiler verildikten sonra, Urum Türkçesinin tarihi özellikleri anlatılmıştır. Girişin son kısmında Urum Türkçesinin dört farklı ağız grubu sınıflandırılması gösterilmiş olup çalışmamızın amacı, uyguladığımız yöntem ve sınırlılık konuları açıklanmıştır. İnceleme bölümü, çalışmamızın ana kısmını oluşturmaktadır. Bu bölümde, Ukraynalı Türkolog Aleksandr Garkavets'in yayınladığı 'Kuzey Azak Urumları: tarihi, dili, masalları, halk şarkıları, bilmeceleri, atasözleri, yazılı eserleri' kitabındaki derleme metinlerinde geçen fiil çekimleri, şekillerine göre zaman ve kip olarak ikiye ayrılmış ve tasnif edilmiştir. Sınıflandırmasını yaptığımız bu ekler, örnek cümleleri içinde gösterilmiş olup karşısında Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Sonuç ve öneriler kısmında ise Urum Türkçesinde bulunan fiil çekimleri değerlendirilmiştir. Yaptığımız çalışmaya dayanarak Urumcanın ağız özellikleri açıklanmış ve Urumcadaki ağızların birbirleri arasındaki fark, tablo şeklinde gösterilmiştir. Bu bölümün sonunda Urum Türkçesinin Türk lehçeleri arasındaki yeri ve önemi anlatılmış olup genel olarak Urum Türkleri üzerine yapılması gereken incelemer ile ilgili öneriler sunulmuştur. Çalışmamız için kullanarak yararlandığımız eserler, kaynakça bölümünde yer almaktadır.
Ahmet Haşim sözlüğü

Sözlükler ait oldukları milletlerin söz hazineleridir. Dil alanında yapılan ilk çalışmalar sözlük alanında olmuştur. Geçtiğimiz yüzyıllarda dünya dillerinde çok farklı alanlarda sözlük çalışmaları yapılmıştır. Lehçe ve şive sözlüklerinden terim sözlüklerine, seviye sözlüklerinden devir sözlüklerine kadar çok çeşitli olan bu alanın önemli bir türü de şair ve yazar sözlükleri olduğu söylenebilir. Söz varlığı çalışmaları, şair ve yazarların dünya görüşünü, içinde bulundukları toplumun izlerini görmek, yaşadıkları toplumun sosyal olaylarını tespit etmekte büyük rol oynar. Bu çalışmayla, şair ve yazarların 'kendi dilleri içinde özel bir dil kullandıkları' yahut 'milli dili kendilerine has bir özellikte kullandıkları' noktasından hareketle şair ve yazar sözlükleri hazırlanması meselesine dikkat çekmek istedik. Şair yazar sözlükleri yahut söz varlığı çalışmalarında önemli olan; ortak dilin kelimelerinin bir şairde ve yazar da hangi mana denizlerine yelken açarak, hangi anlam renklerine büründüğü ve nasıl yeni üslup özellikleri kazandığıdır. Çok eski zamanlardan beri üç kıt'ada hüküm sürmüş Türk milletinin kültürü bilindiği üzere oldukça zengindir. Bu zenginliğin gelecek nesillere aktarılması Ahmet Haşim gibi zengin söz varlığına, engin kültür birikimine, son derece güçlü bir muhayyileye sahip şair ve yazarlar sayesinde olmuştur ve olacaktır. Şair ve yazarların söz varlığının en mühim kültür taşıyıcıları olması noktasından hareketle bu çalışmada 20. yüzyıl edebiyatının dil ve üslup bakımından dikkat çeken isimlerinden olan Ahmet Haşim'in gerek dil servetimize gerekse kültür hazinemize yapmış olduğu katkılar incelenmiştir. İlk olarak şairimizin hayatı, edebi kişiliği, dili ve üslubu, eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra tüm şiir ve nesirleri numaralandırmış, eserlerin tamamında geçen kelimelerin dizin çalışması yapılmıştır. Sonrasında kelimelerin ne sıklıkta ve hangi şiir veya nesirde geçtiği gösterilmiş, çekim ekleri ayrılmıştır. Alfabetik sıraya göre tasnif edilen kelimeler Haşim'in şiirinde ve nesrinde geçtikleri cümlelerin içindeki manaları dikkate alınarak izahat verilmiştir. Söz konusu kelimenin Haşim tarafından kullanılmış bütün anlamlarına nüanslara girilerek yer verilmeye çalışılmıştır. Ahmet Haşim'in eserlerindeki söz varlığı hakkında bilgi sahibi olup en az ve en çok kullandığı kelimeleri, kullanılan kelimelerin tekrar sıklığını, fiil ve isim çeşitlerini hangi sıklıkta kullandığını, özel kelimelerin genel tablo içindeki durumunu sıralı bir şekilde görme imkanı bulduk. Böylece Haşim'in fikir ve sanat dünyasına dair ipuçlarına ulaşılarak, Arapça, Farsça ve Fransızca'yla zenginleştirdiği Türkçe'sini içerik olarak milli unsurlardan ödün vermeden kullanmış olduğu sonucuna vardık. Çalışmamızın sanatçıyla ilgili yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı kanaatindeyiz.
Dil kültür ilişkisi açısından Hatay'da iki dillilik

Bir toplumu ve o toplumun kültürünü incelemek istediğimizde bunu dil olmadanyapmak olanaksızdır. Dil, evrensel olarak insanın kurmuş olduğu sosyal yapılar içerisinde bir iletişim aracı görevi görmektedir. Antropologlar, bu yüzdendir ki bir toplumu incelemekistediklerinde ilk olarak temas ettikleri alan o toplumun dilidir. Bu açılardan dil ve kültürayrılmaz bir bütünlük teşkil etmektedir. Bu nedenledir ki antropologlar, kültür ile ilgili çalışmalarında dile büyük önem verirler. Kültürde var olan herhangi bir unsur aynı şekildedilde de kendisine yer bulacaktır. Açıkçası dilde var olan her unsur kültürde, kültürde var olan her değer ve kavram da aynı şekilde dilde yer alacaktır. Birden fazla kültür ve birden fazla dil aynı toplum içerisinde birbirleri ile temas halinde olduğunda iki kültürün ve iki dilin de bir arada olması ve bu kültürlerin ve dillerinbirbirleri ile etkileşimi de kaçınılmazdır. Dilin, bir toplumun maddi ve manevi olan tümunsurlarını, daha da genel bir ifade ile içerisinde bulunduğu toplumun kültürünümuhteviyatında barındırdığı noktasından yola çıkarsak bir toplumun dilini incelemekle birlikte aynı zamanda kültürüne de değinmiş ve ele almış oluruz. Geçmişten bugüne farklı kültürleri ve medeniyetleri bünyesinde barındıran ve medeniyetlerin beşiği olan Hatay ilinde iki farklı dil, Türkçe ve Arapça günümüzde de günlük sosyal yaşam içerisinde etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Hakim dil Türkçe olmakla birlikte Arapça da etkinliğini sürdürmeye devam etmektedir. Dil ile ilgili çalışmalar, Dilbilim, Sosyolinguistik, Psikolinguistik ve Dil Antropolojisigibi birçok farklı bilim dallarının ilgi alanına girmektedir. Bu tez çalışması Hatay ilinde günlük sosyal hayatta konuşulan Arapça'yı, Kültürel Antropolojinin bakış açısı ile ele almaktadır. Araştırma, varsayımlar doğrultusunda kuşaklar arasındaki dil değişmelerini, diletkileşimlerini, Arapça'nın kullanım sıklıklarını ve bireyler tarafından kullanılma nedenlerini araştırmaktadır. Araştırmada, farklı bölgelerden ve Arapça bilen ve kullanan farklı yaş gruplarından oluşan 25 farklı kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada, yaşlara, bulunulan ortam ve cinsiyete ve duruma dayalı dil seçimleri, katılımlı gözlem ve mülakat çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma çerçevesinde konu ile ilgili olarak ilgili yerli ve yabancı literatür taranmış ve konu ile ilgili daha önceden yapılan çalışmalar incelenmiştir.
Early verbs and the acquisition of Turkish aegument structure

Eylemler ve Türkçe Eylem Öğe Yapılarının Edinimi Fatma Nihan Ketrez Bu çalışmada, Türkçe'yi anadili olarak edinen ve 1;1, 19 - 3;33 yaşlan arasındaki dil gelişimleri uzunlamasına incelen dört çocuğun ilk eylemleri ve eylem öğe yapılarım edinimleri incelenmektedir. Çalışmanın ilk kısmında, üretilen ilk eylemler ve eylemin sözdizimsel bir ulam olarak ortaya çıkışı tartışılmaktadır. Bu çalışmada, incelenen çocukların, dil edinimlerinde, eylemin bir ulam olarak henüz gelişmemiş olduğu bir süreçten geçtikleri gösterilmektetir. Bu çocukların konuşmasında bir eylemi tanımlayan biçimbilimsel ve sözdizimsel özellikler 1;6 - 1;7 yaşlan arasında ortaya çıkmakta ve eylem ulamının edinimi 2;0 yaşından önce tamamlanmaktadır. Çalışmanın ikinci kısmında, eylem öğe yapılarının edinimi üzerinde durulmakta ve farklı öğe yapılanna sahip eylemlerin edinimi Grimshaw'in (1992) Üstünlük Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Anlambilim-sözdizim-biçimbilim ilişkisinin gelişimi ve eden görevinin öğe yapılarının edinimindeki rolü bu kısımda tartışılan başlıca konulardır. Bu çalışma dil ediniminin ilk evrelerinde, eylem öğe yapılarının anlambilimsel temeller üzerine kurulduğunu ve eden görevinin dil ediminde önemli bir rol oynadığım göstermektedir. Vİ
Li herema doskiyan çend deqen edebiyata Kurdİ

Hakkari Kürt edebiyatı Konusunda tarihi bir şehirdir. Bu eski şehirde birçok edib ve şair yetişmiştir. Bu edib ve şairler Kürt edebiyatının dokuma tezgahını bu şehirde kurmuşlar ve cümlelerini arifane bir şekilde örmüşlerdir. Kürt edebiyatının önde gelen edebiyatçıları bu kadim şehirde edebiyatçılar için yol gösterici ve ilham kaynağı olmuşlardır. 20. Yüzyılda Gulord ailesine mensup edebiyatçılar da onların yolunda yürümüş ve Kürt edebiyatının dokuma tezgahını Doski dağlarının içine kurmuş ve beyitlerini arifane bir şekilde örmüşlerdir. Gulord ailesi +aslen Doski aşiretine mensuptur. Doski aşireti Duhok ve Yüksekova'da yerleşik olup, çoğunluğu Duhok'ta yaşamaktadırlar. Gulord ailesi ise Hakkari'nin Yüksekova ilçesi'nin Bostancık köyünde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu aileden birçok alim ve edip çıkmıştır. Ailenin öncü şahsiyetlerinden alim ve siyasetçi olan Molla Hüseyin Doski'dir. Molla Hüseyin 19. Yüzyılın sonlarında Gulord köyünde dünyaya gelmiştir. Ailenin edebiyat alanında eserler vermiş diğer şahsiyetleri ise Molla Ahmed ve Molla Abdülmecid'tir. Molla Ahmed hem alim, hem de edib bir şahsiyettir. Aynı zamanda mütevazi, dünya malına tamah etmeyen ve toplum üzerinde iz bırakmış bir kişiliğe sahipti. 19. Yüzyılın sonlarında dünyaya gelen Molla Ahmed bölgede arif ve veli bir kişi olarak biliniyordu. Muvluduş-Şerifi kürtçe yazmış olup, aynı zaman Yermük harbi ile ilgili olarak Farsça bir şiir kitabını da kaleme almıştır. Mevluduş-Şerifi bu tez de yer almaktadır. Molla Abdülmecid de bu ailenin önemli edip ve şairlerinden birisidir. O da 20. Yüzyılda yaşamış olup, hala hayattadır. Birçok şiir yazmış ve Güldeste ismli şiir kitabı bu tez de yer almaktadır. Gulord ailesinin bu önemli şahsiyetleri sadece edebiyat alanında değil, aynı zamanda toplumsal alanda da önemli görevler icra etmişlerdir. Bölge halkı hem dini, hem de toplumsal proplemlerinin çözümü için onlara başvurmuşlardır. Bu çalışmada Hakkari ve Yüksekova hakkında bilgiler verilmiş ve Molla Hüseyin Doski'nin hayatına yer verilmiştir. Molla Ahmed ve Molla Abdülmecid'in hayatları anlatılmış, Molla Ahmed'in mevlidi ve Molla Abdülmecid'in Güldeste kitabı içerik ve edebi yönden tahlil edilmiştir.
A comparison of comprehensibility between controlled Turkish and graphical representations

Metinsel betimlemeler ile görsel betimlemeler kapsamında yapılan çalışmalar, kullanılan bağlama uygun olan görsel notasyonlar seçildiğinde, görsel betimlemelerin daha öğretici ve kolay anlaşılabilir olduğunu göstermiştir (Simon & Larkin, 1980; Schnotz & Bannert, 2003; Carne y & Levin, 2002). Metinsel betimlemelerin kalitesi, yazarın sözel kabiliyeti ile yakından ilişkilidir. Buna göre yazarın kabiliyeti ölçüsünde, çok sade bir metin bile belirsizlik barındıran kelime ve/veya cümleler içerebilir. Bu durum okuyucunun kafasının karışmasına ve okunan metnin anlaşılabilirliğinin azalmasına neden olur. Diğer taraftan, görsel bir betimlemenin kalitesi, ise betimlemede kullanılan notasyonlar ile ilişkilidir. Metinsel betimlemede olduğu gibi, görsel betimlemeler de belirsizlik barındırarak yorumlayan kişiyi ikileme düşürebilir. Metinsel ve görsel betimlemelerin anlaşılabilirliğinin karşılaştırılması durumunda betimlemelerin kalitesi önemli rol oynamaktadır. Bu sebeple, doğru bir karşılaştırma yapabilmek için hem görsel hem de metinsel betimlemelerin kalitelerinin yeterli seviyede olması gerekmektedir. Bu nedenle metinsel betimlemelerde belirsizlik yaratan kelime ve/veya cümlelerin; görsel betimlemelerde ise bağlam ile ilgisi olmayan ve/veya yanlış kullanılan notasyonların elenmesi gerekmektedir. Bu eleme işlemi yapılmadığı taktirde karşılaştırma sonucu ilgili betimlemeyi yapan kişinin yeteneğine göre değişeceğinden betimlemelerin karakteristiklerinin karşılaştırılması yönünde sağlıklı bir sonuç alınamaz. Bu yüzden, iki betimleme arasında yapılacak anlaşılabilirlik karşılaştırması betimlemelerde bulunan uygunsuz ve belirsiz yapıların temizlenmesinden sonra gerçekleştirilmelidir. Bu çalışma kapsamında, bir görev sırasını içeren görsel betimleme ile aynı görev sırasının verilmiş olduğu bir metinsel betimlemenin anlaşılabilirlik yönünden karşılaştırılması yapılacaktır. Metinsel betimlemenin kalitesini artırmak ve belirsiz yapıları elemek amacıyla metin Kontrollü Türkçe kullanılarak üretilmiştir. Aynı şekilde görsel betimlemenin kalitesinin artırılması için görsel betimleme deneye tabi tutulmuştur. Çalışma sonucunda, metinsel betimlemelerin kalitesi Kontrollü Türkçe kullanılarak artırılsa da görsel betimlemelerin daha kolay anlaşılabildiği gözlemlenmistir.
Zur erstellung eines Türkischen kollokationswörterbuches mit Deutschen äquivalenten ein beitrag zur Türkischen lexikographie

Türk sözlükçülüğü, iki dilli sözlükler alanında latin harflerinin yürürlüğe girmesinin ardından bir gelişim gösterdiyse de bu gelişim kısa süre sonra hızını kaybetmiştir. Bu duraksamanın bir nedeni de sözlükçülüğün teori, metot ve uygulama alanlarıyla ilgili bilimsel çalışmaların azlığıyla ilişkilendirilebilmektedir. Yabancı dil öğreniminin önemli bir unsuru olan eşdizimlerin dil öğrenimine katkı yapacağı konusu ve bu alanda bir sözlük ihtiyacının olduğu gerçeği akademik toplantılarda sıkça dile getirilmesine rağmen bu doğrultuda atılan adımlar yetersiz kalmıştır. Ülkemizde eşdizimlilik alanıyla ilgili yapılan çalışmalar da temelde derlem tabanlı olarak göze çarpmaktadır. Oysa bu oluşuma Avrupa'da farklı açılardan da bakılmış ve farklı tasarılar oluşturulmuştur. Söz konusu bu doktora çalışmasında sözlükçülüğün teori, metot ve uygulama alanlarıyla ilgili çalışmalar farklı açılardan ele alınmış ve belirlenmesinde farklı yöntemler kullanılan eşdizim tasarıları bir araya toplanarak sözlükçülüğün teori ve metotlarıyla iki dilli bir eşdizim sözlüğünün nasıl ortaya konabileceğinin uygulamalı adımları aktarılmaya çalışılmıştır. Elde edilen sözlüğün küçük bir kısmı çalışmanın ekinde sunulmuştur.
Tarihİ Türk lehçelerinde klitikler (8-15. yüzyıl)

Klitikler, tek başına belirli bir anlam ve işleve sahip olmayan; başka bir kelimeye bağlanarak kendine özgü çeşitli fonolojik, morfolojik, sentaktik ve semantik özellikler sergileyen morfemlerdir. Kelime ve eklerle ortaklaşan ve farklılaşan yönlerinin bulunması nedeniyle tipolojik özellikleri tam ve net bir şekilde belirlenemeyen klitikler, kendi içerisinde heterojen bir kategori oluşturmaktadır. Vurgu taşımamaları ve bu nedenle fonolojik olarak başka bir kelimeye bağlı olmaları gibi morfofonolojik özellikleriyle bağlı bir morfem görünümündeki klitikler sentaktik açıdan ise bağımsız bir morfem olarak değerlendirilebilir. Tüm dillerde dilin yapısına bağlı olarak ek ile kelime arasında özellikler sergileyen, genellikle edat, bağlaç, parçacık, tanımlık gibi işlevsel kelime kategorisinde yer alan veya leksikal bir unsurun ekleşme süreci olarak tanımlanabilecek gramatikalleşmenin ara aşamasını temsil eden klitikler bulunmaktadır. Bu çalışmanın konusunu tarihi Türk lehçelerindeki klitikler oluşturmaktadır. Klitik kavramının teorik ve kuramsal açıdan ele alındığı ilk iki bölümün ardından 8 -15. yüzyıllar arasındaki tarihi Türk lehçelerinde belirlenen klitikler yapı ve işlevleriyle incelenmiştir. Tarihi Türk lehçelerinde klitikler yapı ve işlevleri bakımından parçacık özelliği taşıyan, gramatikalleşmenin ara aşamasını oluşturup ekleşme özelliği gösteren klitikler ve klitik benzeri özellikler sergileyen morfemler olmak üzere üç bölümde ele alınmıştır. Böylece özelde tarihi Türk lehçelerinde, genel olarak ise Türkçede klitik kavramı belirlenerek klitiklerin fonolojik, morfolojik, sentaktik ve semantik özellikleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Türkçe fonolojik farkındalık testi geliştirilmesi, geçerlik, güvenirlik çalışması

Fonolojik farkındalık becerileri ileride gözlenebilecek konuşma ve okuma-yazma sorunları için yordayıcı olarak kabul edilmekte ve konuşma sesi bozukluklarının terapisinde ve okuma-yazma güçlüğü olan çocuklarda bir ön beceri olarak çalışılmaktadır. Bu nedenle becerilerin geliştirilmesine yönelik yürütülen fonolojik farkındalık girişimlerinin planlanabilmesi için öncelikli olarak bir değerlendirme aracına ihtiyaç duyulmaktadır. Bununla birlikte ülkemizde çocukların fonolojik farkındalık becerilerini değerlendirecek yeterli sayıda ölçme aracının bulunmaması, yürütülen çalışmaların informel değerlendirmeler sonucunda ve belirli bir programa oturtulmaksızın gerçekleştirilmesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı; 4;0-8; 11 yaş aralığındaki tipik gelişim gösteren çocukların fonolojik farkındalık becerilerini değerlendiren geçerli ve güvenilir bir test geliştirmektir. Türkçe Fonolojik Farkındalık Testi, dört dilbilimsel düzey olmak üzere 16 alt testten oluşmaktadır. FFT, 524 tipik gelişim gösteren ve 30 KSB'li katılımcıya uygulanmıştır. FFT'nin geçerliğini test etmek için kapsam geçerliği, yapı geçerliği, ayırt edici geçerlik analizleri yapılmıştır. FFT'nin dilbilimsel düzey açısından 4 boyutlu ve görevler açısından 16 boyutlu yapısı doğrulayıcı faktör analiziyle ortaya konmuştur. Korelasyona dayalı yöntemlerle de yapı geçerliği desteklenmiştir. TGG grupla KSB'li grubu ayırt etme gücünün yüksek olduğu bulunmuştur. FFT'nin güvenirliğini test etmek için iç tutarlılık ve nesnellik analizleri yapılmıştır. Bu analizler sonucunda da güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya konmuştur.
Using authentic newspaper texts in teaching intermediate vocabulary

Bu çalışma, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen orta seviyedeki Türk öğrencilere, özgün gazete metinlerinin kelime öğretimindeki etkisini araştırmak için yapılmıştır. Ayrıca bu çalışma, yabancı dil öğrenen öğrencilerin bu metinlere karşı olan tutumlarına daha yakından bakma ve bu metinlerin kelime öğretiminde kullanılmasından sonra öğrencilerin yeterlilik ve tutumlarındaki değişiklikleri inceleme çabası içindedir. Bu yarı deneysel çalışma, Uşak Orhan Dengiz Anadolu Lisesi'nde yapılmıştır ve iki farklı grubu içermektedir. Biri deney ve biri control grubu olmak üzere bu iki grup, orta düzeyde İngilizce seviyesine sahip olmaları gerektiğinden, 10. sınıf öğrencileri arasından 54 öğrencinin seçilmesiyle oluşturulmuştur. Kontrol grubu öğrencilerine eşleştirme, tanımlama, boşluk doldurma gibi halihazırda uygulanan kelime öğretim teknikleri uygulanmış; deney grubu, kelimeleri özgün gazete metinlerinin kullanımı yoluyla öğrenmiştir. Bu çalışmada üç farklı ölçme aracı kullanılmıştır: öğrencilerin yabancı dil çalışma alışkanlıkları üzerine yapılan bir anket, ön ve son kelime testleri, yeni uygulanan kelime öğretim yöntemini değerlendirme anketi. Gruplar arasında fark olup olmadığını görmek amacıyla, kelime testlerinin analizinde T-testi kullanılmıştır. Bilgilerin analizi sonucunda ortaya çıkan sonuçlar, özgün gazete metinlerinin kullanımı yoluyla kelime öğretimi alan deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesi ve sonrası uygulanan kelime testlerindeki performansları, geleneksel yöntemlerle kelime öğretimi uygulanan kontrol grubu öğrencilerinin performanslarıyla karşılaştırıldığı zaman, anlamlı bir farklılık olduğunu ortaya koymuştur.