Basın etiği

20. yüzyıldan 21. yüzyıla geçiste, dünya dinamikleri hızla değismeye devam ediyor. Siyasal ve ekonomik alanda tanık olduğumuz değisim, yasamın her alanına sızarken, ulusların geleceğini de zaman zaman olumsuz yönde etkiliyor. Pek çok sorunla karsı karsıya kalan insanın içinde bulunduğu bu sıkıntılı durum, gelecekte de yoğunlasmaya devam edecek gibi görünüyor. Bunun bir sonucu olarak günümüz insanı, hemen her eylemini bir felsefeye dayandırma gereksinimiduyuyor. Bu bağlamda, etiğin son yıllardaki yükselisi ve meslek etiklerinin çoğalması, bir arayısındısavurumudur, görünümüdür diyebiliriz. Ne var ki etiğe yönelik bu ilginin, istenen sonucu verdiği gözlemlenemiyor. Bu noktada, meslek etikleri olarak karsımıza çıkan etikten nebeklendiğini, etik sözcüğünden tam olarak neyin anlasıldığını sorgulamak kaçınılmaz oluyor. Bu bağlamda, basın etiği baslığı altında toplanan bu çalısma; öncelikle, kavram olarak etiğin ne olduğunu açık seçik hale getirme kaygısıyla ortaya çıkmıstır. Mesleki etik ilkeler incelendiğinde;bunların, bireylerin mesleki eylemlerine iliskin kural koyucu ilkeler olduğu görülür. Oysa, kimse bir kurala uymaya zorlanamaz ve her eylem kendi varlık kosulları içinde anlam kazanır. Dolayısıyla bu tür ilkeler, eylemleri doğru değerlendirebilmeyi engelleyebilir; eyleminbireyselliğini ve arkasındaki düsünceyi göz ardı etme tehlikesini doğurabilir. Kitle iletisim araçları, çağımız insanının ayrılmaz bir parçası haline gelmistir. Bu araçları kullanarak insanları dünyada olup bitenlerden haberdar etme amacını tasıyan basın ise, ortaya çıkısından bu yana sorunlu bir alan olmustur. Dolayısıyla basının bir sorun odağı olması, günümüze özgü değildir. Ne var ki, değisen dünya dinamiklerinden ayrı düsünülemeyecek olan basın, teknik gelismeyle birlikte dünya çapında etkili olmaya baslamıstır. Bilginin dünya üzerindeki hızlı dolasımı; haberin gerçekliği, haberi üreten gazetecinin eylemini neyin belirlediğisorununu, daha da önemli hale getirir. Bu bağlamda, sorunun kaynağına inebilmek için önceliklekitle iletisiminin ne olduğu ve nasıl bir yapılanma içinde olduğu üzerinde durulmalıdır. Teoriktemel niteliğindeki bu asamadan sonra basın, etik sorun alanı olarak ele alınabilir. Dikkat edilecek olursa, bu noktada iki boyutlu bir sorun ile karsı karsıya olduğumuz görülür. Dünya sorunları, bireylerin yasarken ortaya koyduğu eylemleri de etkilemektedir. Bunun sonucunda ortaya çıkan arayısın bir yönünde, günümüzde meslek etikleri olarak karsımıza çıkmaktadır. Bu çalısmanın dikkat çekmek istediği asıl nokta, çözüm arayısının bir sorun kaynağı haline gelmis olmasıdır. Yapılması gerekene yönelik olarak da ortaya çıkan meslek etikleri, bu amaca ulasamamaktadır. Bunun arkasında yatan baslıca nedenler, etik-ahlak ayırımının bilincindeolunmaması ve bu bağlamda etikten beklenenin, yaptırıma yönelik kurallar dizisi olusturmasıdır. Bu çalısmanın temel kaygısı da, meslek etikleri olarak karsımıza çıkan günümüz etiğinin; felsefibakıs açısından, felsefi etikten kopukluğunu vurgulamaktır. Bu bağlamda, dünya sorunlarına ve dünyada olan bitene iliskin bilgimizin neredeyse tek kaynağı olan basını, bir sorun alanı olarak doğru değerlendirmenin ve çözüm getirmenin gerekli ve yeterli kosulu; konuyu felsefi bakıs açısıyla ele almaktır diyebiliriz.