turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Vebejin di navbera romana ''Nave min Sor e ''ya Orhan Pamuk u ''Mİrnameya'' Can dost e

Roman birçok bileşen ve özelliklerden oluşur. Bu araştırma alanını genişletiyor. Bu bileşenlerin her biri, rinözellikleri ve teknikleri ayrı ayrı araştırılabilir. Araştırmamızın başlığı şu şekildedir: . Orhan Pamuk ünlü bir Türk romancıdır ve 1952'de İstanbul'dan doğmuştur. Ünlü pek çok romanı vardır. Jan Dost da Kürt romancıdır ve 1965'te Kobane'de doğmuştur. Bazı önemli romanları vardır. Araştırmamızda pratik ve teorik olarak iki romanı karşılaştırma yapıyoruz. Yeni görün tarihi ve bu önemi. Genel olarak anlatı sanatını bir teori biçiminde tanımladık ve analiz ettik ve iki romanda uyguluyoruz. Teorik olarak, çok seslilik kavramını, biçimini, estetiğini ve geçmişşini tespit ettik. Ayrıca, mitoloji, folklor, tarih ve fantezi gibi bir roman için zenginleşme kaynağı olabilecek diğer konulara ışık tuttuk. İki romanın olayları birbirine benzemektedir. Tarihsel bir bakış açısıyla birbirlerine benziyorlar. Romanların temel olayları yetkilileri, toplumu ve aydınları eleştiriyor.
Bosnalı Tevfik Efendi'nin Müntehab min Kitab-ı Teşrİh adlı eseri üzerinde dil incelemesi

Tarih boyunca yazılmış olan eserler üzerinde yapılan araştırmalar gösteriyor ki kültür hazinesine Türk Dili de katkılar sunmuştur. Eski Anadolu Türkçesi dönemine kadar dini ve edebi eserler üzerine tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır. Daha sonra XIV. yüzyıldan itibaren tıp konulu eserler karşımıza çıkar. Bu çalışma Bosna Hersek'teki Gazi Hüsrev Kütüphanesi'nde bulunan tıp konulu Osmanlı Türkçesi bir eser üzerinde yapılmaktadır. Bosna Hersek'te bulunan nadir eserlerin ortak kültürden gelen Bosna Hersek ve Türkiye'ye kazandırılması her iki devlet için de çok önemlidir. Bosnalı Mehmet Tevfik Efendi'nin Müntehab min Kitab-ı Teşrih'i, 19. yüzyılda yazıldığı tahmin edilen Osmanlı Türkçesi el yazması ve tek nüsha bir eserdir. Çalıştığımız eser, insan ve hayvan kemiklerinin isimleri ve parçaları üzerinde durmaktadır. İsimlerin ses ve şekil bilgisi yönüyle Osmanlı Türkçesinin genel özelliklerini taşımaktadır. Tez çalışması Giriş, Dil incelemesi, Metin ve Sözlük olarak dört bölümden oluşmaktadır.
Türkçe soru tümcelerinin öğretimi

Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde, Türkçe soru tümcelerinin yerini tartışarak; öğretimine ilişkin öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda, Evrensel Dilbilgisi ve Bilgi Yapısı Kuramları çerçevesinde Türkçe soru tümcelerinin yapılanışı alanyazına gönderimlerde bulunarak incelenmiş; elde edilen kuramsal tartışmalar neticesinde, Türkçe soru tümcelerinin ayrıntılı bir sınıflaması oluşturulmuştur. Bu noktadan yola çıkılarak, farklı beceri düzlemindeki kırk beş yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitabında, bu sınıflamanın ne ölçüde yer aldığı; soru tümcelerine yönelik bütüncül bir ünitenin yer alıp almadığı ve ne tür soru tümcelerine yer verildiği sorularına yanıt aranmıştır. Bu aşamadan sonra da soru tümcelerinin incelenen kitaplardaki görünümüne karşın, bir öğretim önerisi oluşturulmuş; bu çerçevenin içinden de ne-sorularına yönelik bir öneri uygulaması sunulmuştur. İncelemeler sonucu, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitaplarında, Türkçe soru tümcelerine bütüncül bir ünite ayrılmadığı, ayrılan bölümlerde de klasik betimlemelerden yola çıkılarak yalnızca evet/hayır ve ne-sorularına değinildiği; Türkçe soru tümcesi türlerinin metinler içerisinde yitip gittiği, ayrıntılı olarak betimlemelerinin sunulmadığı yargılarına ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, Türkçenin sözdizimsel oynaklığının bilgi yapısı ile birebir ilintili olmasının, soru tümcelerinin klasik betimlemeler aracılığıyla öğretilemeyeceğine yönelik bir gösterge oluşturduğu tartışılmıştır. Son olarak, çalışmada sunulan ne-sorularına ilişkin öneri uygulamasının ilerideki materyal geliştirme çalışmalarına öncülük edebileceği üzerinde durulmuş; sonraki çalışmalar için, çeşitli yaş düzeyindeki öğrenicilerle çalışıp bu önerinin geçerliği hakkında bilgi edinilebileceği belirtilmiştir.
2006 ve 2018 türkçe dersi öğretim programlarının ortaokul dil bilgisi öğretimi açısından karşılaştırılması

Dilbilgisi öğretimi, dört temel dil becerisinin gelişmesinde ve bu becerilerin sorunsuz bir şekilde davranışa dönüşmesinde oldukça önem arz etmektedir. Bu sebeple dil öğretimine yönelik yapılan faaliyetlerde dil bilgisi kurallarının en verimli şekilde öğretilmesi hedeflenmektedir. Ana dili olarak Türkçenin öğretimi bağlamında öğretilen dil bilgisi kuralları, öğretim programlarındaki kazanımlara ve açıklamalara bağlı olarak öğretim faaliyetleri içerisindeki yerini almaktadır. Ancak dil bilgisi kuralları, öğretim programları çerçevesinde farklı yapılarda yer almakta ve buna bağlı olarak dil bilgisi öğretiminde farklı öğretim tarzları benimsenmektedir. Benimsenen bu öğretim tarzları, dil bilgisi öğretimine bağlı unsurları da beraberinde farklılaştırmaktadır. Bu çalışmada 2006 ve 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programları (5-8. Sınıf), dil bilgisi öğretimi müfredatına yönelik incelenmiş ve bu programların dil bilgisi öğretimi bağlamındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya çıkarılmıştır. Bu çerçevede çalışma kapsamında betimsel tarama modellerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar modern dil bilgisi öğretimi anlayışı çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Arap dilinde isim cümlesi

Bu tezin amacı, Arap dilindeki iki temel cümleden biri olan isim cümlesi ve onu oluşturan ögeler hakkında kapsamlı bir araştırma yapmaktır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde cümle ve cümleyi oluşturan ögeler hakkında özet bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde İsim cümlesinin iki ana unsuru olan mübteda ve haber konuları incelenmiştir. İkinci bölümde ise isim cümlesinin başına gelip, onu yeni bir şekle sokan nevasıh konusu ele alınmıştır.
Di edebiyata Kurdİ ya kevin u nu da erken rexneyİ

Yazınsal eleştiri, edebi alanın önemli bir konusudur, çünkü bu, edebi metinlerin değerlendirilmesi ve analizi, metinler arasında ayrım yapar ve iyi metinleri kötü metinlerden ayırır, aynı zamanda metinleri ve bazen de yazarları değerlendirir. Metinler. Okuyucuların metinlerin zayıf ve güçlü noktalarını kolayca bulmalarına yardımcı olur. Bu araştırma, modern ve eski eleştiri çalışmalarını, geçmişş yüzyıllardaki eleştiri eserlerinin bugünkü çalışmasından tamamen farklı olduğunu gösteriyor; farklılıklar, metin değerlendirmelerinin ilkeleri ve ölçütleri ya da her ikisinin de eleştirel ölçümleri içeriyor. Yöntemler. Yazarın durumu, toplumsal devletleri, siyasi ve ekonomik sorunları ve bilimsel ilerlemeleri nedeniyle bazen eleştiri çalışmalarında değişiklikler olur... .. etc. Edebi eleştiri her zaman bir edebiyat parçasını değerlendirmek, incelemek ve incelemektir. Kürt edebiyatında, ilk sanat eseri yazdıktan sonra edebi eleştiri ortaya çıktı. Çünkü eskiden edebi eserlere ulaşamadık ya da edebi eserimiz olmadığı için edebi eleştiri için uluslararası bir çerçeve yaratamadık. Fakat son birkaç yılda edebi eleştiri çok gelişti. Şimdi şunu söyleyebiliriz ki, Kürt edebi eleştirisi onu komşu ülkelerle ve hatta batı edebi eleştiri ile karşılaştırabileceğimiz seviyededir. Kürt edebiyatında edebi eleştiri çalışmaları, modern eleştirilerin ortaya çıkmasından sonra geliştirildi. Gelişimin nedeni olarak Kabul edilen bazı faktörler vardır, dünyadaki iyi ve gelişmiş bir edebi metin kriterleri Kürt edebiyatındakiyle aynıdır. Örneğin, Arstovalılar yaşlılık döneminde yaşanan her tragedyayı ve komediyi değerlendirmenin ilkeleri olarak düşünülmüş, bazı şiirlerinde bu kriterlerin bir tür var ve her ikisinin de ilkeleri aynı, Bu nedenle Kürtçe edebi eleştiri, metinleri değerlendirerek ve iyi olanı ayırt ederek okuyucuları ikna eder. şiirlerine göre kötü metin yoktur, çünkü yazarların gayretlerinin dikkate alınması gerektiğine inanmaktadır ancak, bu davanın Ahmed khane inancına ters düştüğünü belirtmektedir. Iyi ve kötü yazılmış metinlerdir ve bu, edebi eleştiri eseridir.
Rus dilindeki basit cümlelerin tipolojisi

Rus dilindeki basit cümle yapılarının tipolojisini incelemeyi öngörülen amacı, araştırma konusu ile ilgili belge ve kaynak taraması yapmak, gerekli kaynakları temin etmek, Türkçe'ye çevirmek ve bunun sonucunda yapılacak araştırmaya katkı sağlamak, Türkiye'de Rus dilbilimi, morfoloji ve söz dizimi gibi alanlarda yapılan çalışmalara katkı sağlamak, kapsamlı bir kaynak araştırması ile bu alandaki eksikliği gidermek, araştırmayı bir Türk öğrenci gözü ile Rus dilbilimi alanında çalışan bilim adamlarına sunmaktır.
2006 ve 2015 Türkçe öğretim programlarında kullanılan fiillerin yenilenmiş bloom taksonomisine göre sınıflandırılması

Öğretim programları bir dersin işlenişinde büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde öğretim programları Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmaktadır. Bu programlar çağın gereklerine uygun biçimde geliştirilmektedir. Çalışma buradan yola çıkarak Türkçe öğretim programında yer alan kazanımlarda, öğrencilerden beklenen Yenilenmiş Bloom Taksonomisindeki üst düzey bilişsel basamaklara çıkabilme durumunu belirlemek için yapılmıştır. Bu araştırma Türkçe öğretim programlarında yer alan fiillerin sınıflanması ve programa yeni fiillerin katılmasını amaçlamaktadır. Program kazanımlarında kullanılan fiiller sınırlı sayıda olup genellikle aynı kazanımların tekrarı ile devam etmektedir. Çalışmada Türkçe becerilerine yeni fiiller kazandırılmak ve bu fiillerin kullanımıyla öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilere ulaşmasını sağlamak istenmektedir. Çalışmada 'Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü', 'Türkçenin Sıklık Sözlüğü' ve 'Türkçenin Ters Sıklık Sözlüğü' kullanılarak fiiller belirlenmiş ve bu fiiller A'dan Z'ye sıralanarak verilmiştir. Belirlenen ve eğitime kazandırılmaya çalışılan bu fiillerin yeni hazırlanacak olan programlarda kullanılması önerilmektedir. 2006 yılında okuma, dinleme, konuşma yazma ve dil bilgisi kazanımları, 2015 yılında ise sözlü iletişim, okuma ve yazma beceri alanları bulunmaktadır. 2006 ve 2015 Türkçe öğretim programlarında bulunan kazanımlar Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre sınıflandırılarak, hangi basamaklarda çoğaldığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda programlardaki kazanımların çoğunun uygulama basamağında yoğunlaştığı ve yazma beceri alanı dışında yaratma basamağına fazla yer verilmediği görülmüştür. Çalışmada 2006 ve 2015 yılı Türkçe öğretim programları ele alınmıştır. Programlarda yer alan kazanımların üst düzey basamaklara yeterli oranda yer vermediği görülmüştür. Çalışmanın öneriler kısmında hazırlanacak olan Türkçe öğretim programlarında kullanılmak üzere sıklık sözlüklerinden faydalanarak bulunan fiiller tablo halinde sunulmuştur.
Terminolojide tanım tipolojisi

Uzmanlık alanlarına ait dilsel kavramlar olan terimler, alanyazında uzun yıllar boyunca birçok araştırmaya konu olmuştur. Bir uzmanlık alanında etkili iletişimin sağlanmasında önemli bir yere sahip olan terminoloji, bilim dilini meydana getiren terimlerle ilgili çalışmaları kapsamaktadır. Terimlerin tanımlanması, terminolojinin ciddiyetle üzerinde durduğu konuların başında gelmektedir. Terminolojide tanım, Batı alanyazınında çeşitli kuramsal çalışmalarda ele alınmıştır. Türkiye'de ise daha çok uygulamaya yönelik çalışmalar yapılmıştır. Tanımın biçimsel yapısı, amaçları, özellikleri ve kuralları sistematik bütünlük içinde incelenerek kuramsal çalışmaların yapılması büyük önem taşımaktadır. Kuramsal altyapının oluşturulması, terim sözlüklerinde yer alacak tanımlara dair ölçütlerin bilimsel bir biçimde ortaya konulmasını sağlayacaktır. Çalışmanın ilk bölümlerinde altyapının oluşturulması için 'kavram', 'anlam', 'terim', 'terminoloji' ve 'terminografi' konuları ele alınmıştır. 'Tanım' başlıklı bölümde, terminolojinin temel kaynaklarından yararlanılarak kuramsal çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda tanımın içerik ve biçim özellikleri belirlenerek tanımları çözümleme ölçütleri oluşturulmuştur. Uygulama aşamasında ise ses bilgisi, sözcük türü bilgisi, sözdizimi-anlam, şekil bilgisi ve parçalar üstü ses bilgisi şeklindeki dilbilgisinin her bir alt bölümüne ait olan ve beş farklı dilbilgisi terim sözlüğünde bulunan ortak madde başları seçilerek tanımları incelenmiştir. Bu incelemenin sonunda, dilbilgisi terim sözlüklerindeki tanım tipolojileri ortaya konulmaya çalışılmış ve kuramsal bilgilerin uygulamada değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir.
An Analysis of complaints in terms of politeness in Turkish

Yüksek Lisans Tezi olarak yürütülen bu çalışma, Türkçe sözlü şikayetlerde kibarlık kullanım ölçüsünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bireylerin şikayetlerinde kiminle hangi bağlamlarda konuştuklarına dayalı olarak değişik kibarlık stratejileri kullandıkları, bazı şikayet durumlarında ise kişilerin statüsüne bağlı olmaksızın kibar yaklaşımın bulunmadığı gözlemlenmiştir. Çalışmamız iki ana noktaya değinmektedir: 1) şikayetlerin sözlü ifade yollan, 2) bireylerin şikayetlerini anlatmada kibarlık stratejileri kullanıp kullanmadıkları. Kibarlığın kullanıldığı sözlü şikayetlerde, özellikle hitap edilen kişinin sosyal statüsüyle bağlantılı olarak genç, yetişkin ve kadın, erkek arasında anlamlı farklar olacağı düşünülmüş, bulgular da bu varsayımı destekleyici yönde çıkmıştır. Kibarlık kullanımında kültürler birbirlerinden ayrıldığı halde, Brown ve Levinson'un (1987) kuramının evrensel özellikler taşıdığım varsayarak çalışmamızı bu kurama dayandırdık. Doğal konuşmaları gözlemleyerek ve amaç için hazırlanan bir anketle sağlanan verilere dayanarak Brown ve Levinson'un kuramının Türkçe sözlü şikayetlere de ulamlanabilir olup olmadığı sınanmıştır. 19-25 yaş arası 50 kişi ve 25-60 yaş arası 50 kişi olmak üzere toplam 100 deneğe verilen anketle deneklere hoş olmayan durumlarda ne şekilde şikayette bulunabilecekleri sorulmuştur. Verilen yanıtlar kibarlık stratejileri kullanımına göre incelenmiştir. Deneklerin yüz kavramına negatif veya pozitif olarak duyarlı olup olmadıkları veya kaçınmacı formlar kullanıp kullanmadıkları araştırılmış, veriler iki aşamada gerek nicelik gerekse nitelik olarak çözümlenmişlerdir. İlk aşamada yanıtlar pozitif, negatif, dolaysız şikayet stratejilerinin kullanımı ve şikayet etmeyip sessizliği tercih etme biçimindeIll aynştınlmıştır. İkinci aşamada ise SPSS programı ile yaş ve cinsiyet grupları arasında yüzde kıyaslamaları yapılmıştır. Bulgular ve değerlendirmeler kısaca şöyle özetlenebilir Çalışmamızın başında resmiyet arttıkça kibarlığın arttığını varsaymıştık. Anketteki bütün durumlar incelendiğinde resmiyet ve kibarlık arasında bir ilişki gözlenmiştir. Fakat bu ilişkinin verilen durumlara göre farklılıklar gösterebileceği görülmüştür. Cinsiyetlere ilişkin olarak, kadınların ve erkeklerin şikayet biçimlerinde farklılık gözlenmiştir. Genelde, kadınlar dolaysız şikayet formlarım kullanırken, erkekler kaçınmacı strateji kullanmakta ya da şikayet etmemeyi tercih etmektedir. Genç ve yetişkin grup arasında da anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Gençler durumlara göre üst konumdaki bireye şikayet etmeyebilirken, yetişkinler benzer durumlarda kaçınmacı veya pozitif kibarlık stratejileri kullanarak şikayetlerim dile getirmişlerdir. Bütün bulguları değerlendirdiğimizde Brown ve Levinson'un kuramının Türkçe şikayet kalıplarına ulamlanabilir olduğunu ifade etmek mümkündür.
Dİroka wergere u xebaten wergera kurdİ

Çeviri insanlar arasındaki iletişim için önemli bir etkinliktir. İnsan ilişkilerinin artmasıyla özellikle dini metinlerin ortaya çıkması ve dinlerin farklı milletler arasında yayılmasıyla dil farklılığı problem haline geldi. Bu durum beraberinde çeviri gerekliliğini ortaya çıkardı ve böylece çeviri etkinliği sonrasında çeviri sorunsallığı ortaya çıktı. Çeviri sorunsallığı yirminci yüzyılın ortalarına kadar bilimsellikten uzak bir şekilde ilerledi, fakat yirminci yüzyıllın ortalarından sonra bilimsel bir boyut kazandı ve günümüze kadar geldi. Bu tarihsel süreçte Kürtçe yazını da zamana, sosyal ve siyasal süreçlere göre çeviri pratiğinden nasibini almıştır. Her ne kadar dünyadaki çeviri akımlarının ortaya çıkış tarihi ve tarzıyla parallelik göstermese de, Kürtçe yazınının çevirisi tarihin sayfalarında yerini almıştır. Bu çalışmada da çeviri hem tarihi açıdan hem de gelişimi ve geçirdiği süreçler açısından değerlendirildi. Çevirinin hem Batı'da hem Doğu'daki gelişimi ve çeviri açısından kritik olan dönemler analiz edildi. Ayrıca Kürtçe çeviri çalışmaları ve Kürtçe çeviri çalışmlarının dönüm noktası sayılabilecek kritik dönemler değerlendirildi. Bu çalışmayla amaç, çevirinin tarihsel gelişimi ve çeviri sorunsallığı üzerine çalışmaların gelişimini, Kürtçe çeviri çalışmaları Kürt Dili ile ve Kürtçe bir mantıkla sunmaktır.
Basti Türkçe metinlerde olay sıralama

Bu doktora çalışmasında, basit Türkçe Metinlerde olay sıralaması hedeflenmiştir. Literatürde olay sıralaması veya kronoloji çıkarımı olarak geçen bu işlem için metinler üzerinden deneyesel bir yolla karşılaşılan problemleri çözmek yerine, olay sıralama işleminin bilimsel olarak ele alınıp, Türkçedeki bütün dilbilgisi kurallarını içeren bir şekilde çözülmesi hedeflenmiştir. Bu anlamda, daha önceden var olan zamansal mantıklar incelenmiş, bu mantıkların çalışma şekilleri ve alanları ortaya konulmuştur. Ayrıca bu mantıkların bilgisayarlar tarafından işlenebilir olan uygulamaları da incelenerek, amaca yönelik literatür taraması yapılmıştır. Bu tarama sonucunda en uygun dil olarak TimeML isimli dil seçilmiş ve bu dil üzerinde Türkçe için iyileştirme yapılmasına karar verilmiştir. TimeML dilinin üzerine kurulu olduğu iki zamansal mantık için Türkçedeki dilbilgisel zaman ifadeleri ile karşılaştırma yapılmıştır. Çıkan eksik noktalar için gerek zamansal mantıklara, gerek ise TimeML üzerine, ekleme yapılarak Türkçede bulunan, ancak henüz literatüre girmemiş olan, bu farklar ortaya konulmuş ve mantıksal olarak modellenerek, bir işlenebilir dil üzerinde ifade edilmiştir. Yapılan bu ekleme çalışmalarının başarısını bulabilmek için, ayrıca bir derlem oluşturulmuş ve bu derlem üzerinde TimeML dilinin eski ve yeni halleri karşılaştırılarak, başarı oranı ölçülmüştür. Yeni tasarlanan TimeML dilinde, Türkçedeki bütün zamansal ifadeler kapsanmış ve modellenmiştir. Ayrıca dilbilgisel çalışmanın getirdiği bir özellik olarak bu derlemde karşılaşılmayan bazı durumlar da bu doktora çalışması kapsamında ele alınmıştır. Son olarak TimeML üzerinde yapılan bu değişiklikleri kapsayan bir yazılım hazırlanmış, hazırlanan bu yazılımda yapılan zamansal çıkarımlar görsel olarak işlenmiş ve bir çizelge olarak gösterilmiştir.
Cahiliye dönemi hakim ve hatiplerinden Kuss b. Saide, Eksem b. Sayfi ve Amr b. Madikerib'in Arap dili ve edebiyatındaki yerleri

Cahiliye Dönemi Arap Edebiyatında hakim olan edebi tür şiirdi. Bununla birlikte bu dönemde Arap nesrinin de gelişmiş bir tür olduğu ve daha çok hitabet ve hikmetli sözlerde kullanıldığı görülmektedir. Kuss b. Saide, Eksem b. Sayfi ve Amr b. Ma'dikerib, Cahiliye Döneminde yaşamış Arap hatip, hakim ve şairlerinin önde gelen isimleridir. Yaşadıkları dönemde gerek kişilikleri gerekse söyledikleri hutbe, hikmetli söz ve şiirleriyle meşhur olmuşlardır. Kuss b. Saide hutbe ve şiirlerinde etkileyici bir uslup kullanmış ve dini konuları ele almıştır. Eksem b. Sayfi uzun bir ömür sürmüş ve edindiği tecrübeleri hikmetli sözleriyle dile getirmiştir. Amr b. Ma'dikerib ise yiğitliğiyle tanınmış ve şiirlerinde kendisini ve kahramanlıklarını anlatmıştır.
Dilbilim ve anlama etkisi açısından Arap dili'nin başlıca özellikleri

Jüri : Yrd. Doç. Dr. Yusuf SANCAK Prof. Dr. Süleyman TÜLÜCÜ Yrd. Doç. Dr. Abdulkadir YILMAZ Arap Dili; bütün diller arasında, diğer bazı dillerle birlikte, bir takım sebepler muvacehesinde kendisine ayrıcalıklı bir yer edinen, dünyanın yaygın olarak konuşulan ve önde gelen dillerinden birisidir. Bu bağlamda onunla ilgili bilimsel çalışmalara girişilmesi, inceden inceye ele alınıp değerlendirilmesi ve özelliklerinin belirlenmesi de önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Arap Dili'nin modern Dilbilim, Arap Dilbilimi ve klasik Arap Dili kaynaklarından da yararlanılarak, Dilbilim ve anlam üzerindeki etkisi açısından sahip olduğu /' 'rab, iştikak, ifade zenginliği, tadmin, kural dışı kullanımların sağladığı genişlik, ses-anlam ilgisi vb. özellikleri ve nitelikleri ele alınmıştır. Kaynaklar incelenirken de Arap Dili'nin özellikleri, anlam yönü ve Arap Dilbilimi içerikli konu başlıklarının tezin kapsamına alınmasına, bunun haricindekilerin dışarıda bırakılmasına özen gösterilmiştir.
Davud'un 'Kıssa-i Temim-i Darİ' adlı mesnevisi

Davud'un 'Kıssa-i Temim-i Dari' Adlı Mesnevisi başlığı altında geçen bu doktora tez çalışması, sahabe Temim-i Dari'nin yedi yıl boyunca yaşadığı garip olay ve maceralarını anlatmaktadır. Manzum bir halk hikayesi olan eser, Davud Ümmi adlı bir gezgin halk şairi tarafından nazmedilmiştir. Eser, fonetik ve morfolojik bakımından yaptığımız incelemeye göre XIII.-XV. yüzyılları arası Eski Osmanlı Türkçesinin dil özelliklerini taşımaktadır. Türklerin İslam dinini kabul ettikten sonra kendi yazılarında kullandıkları Arap alfabesiyle yazılmıştır. Eserin, Süleymaniye Kütüphanesi, Milli Kütüphane, Atatürk Kitaplığı ve İstanbul Yapı Kredi Bankası Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesinde toplam on iki nüshası bulunmaktadır. Şair, eserini Eski Osmanlı Türkçesinin halka hitap eden ve halkın dini ve ahlaki eğitimini geliştirmek amacıyla yazılan diğer manzum halk hikayelerinde kullanılan dil gibi sade, akıcı ve halkın zevk alacağı bir dil ile yazmıştır. Eser bu yönüyle Eski Halk Osmanlıcasını gösteren değerli ve önemli eserlerden biridir. Bu tez çalışmamız, bir giriş ve olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında eserin adı, yazarı, telif tarihi, kaynağı, konusu, dil ve üslubu, vezni ve nüshaları hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde esrin imla özellikleri, söz varlığı, ses ve şekil bilgisi üzerinde durulmuştur. Tenkitli Metin bölümünde genel transkripsiyon işaretleri kullanılarak eserin nüshaları birbiriyle karşılaştırılmış, esas alınan beyitler yukarıya, nüshalar arasındaki farklar ise aşağıya dipnota alınmıştır. Açıklamalı Dizin bölümünde ise transkripsiyonu yapılan metinde geçen bütün kelime ve kelime gurupları gramatikal özellikleri dikkate alınarak sıralanmış, eserde geçen esas anlamları, kökenleri ve geçtikleri beyit numaraları verilmiştir. Ayrıca çalışmanın sonuna sonuç, kaynakça ve 'A' olarak kodladığımız nüshanın tıpkıbasımı eklenmiştir.
Ermeni harfli bir Kıpçak metni: Azizlerin Hayat Hikayeleri: Metin- inceleme -dizin

Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi, XI. yüzyılda Selçuklu baskısı ve XIII. ve XIV. Yüzyıllarda Moğol İstilası sebebiyle Karadeniz'in Kuzeyine göç eden Ermenilerin, XI. Yüzyıldan itibaren Deşt-i Kıpçak adı verilen bölgede yaşayan Kıpçak boyları ile karşılaşması ve bu karşılaşma sonucu Kıpçaklar ile etkileşime girmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Ermeniler, Kıpçak dilini benimsemiş ve Kıpçak Dilinin bir yazı sistemi bulunmaması sebebiyle dini, sosyal ve hukuki metinleri Ermeni harflerini kullanarak yazıya geçirmişlerdir. Ancak bugüne kadar yapılan çalışmalar, bu dile ait metinlerin Ermeniler tarafından yazılan Kıpçak Türkçesi metinleri mi yoksa Kıpçaklar tarafından Ermeni harfleriyle yazılmış metinler mi olduğu konusunda ortak bir kanıya varamamıştır. XVI. ve XVII. yüzyılda yazılan bu metinlerin dili XII. yüzyılda yazılmış Codex Cumanicus'un diline çok benzerlik göstermektedir. Deşt-i Kıpçakta bir araya gelen Ermeniler ve Kıpçakların etkileşiminden meydana gelen ve Türkçenin tarihi gelişimini boyutlandıran Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesinin ortaya çıkardığı sonuçlar günümüz Türkçesi, Türk Dünyası ve Türk Dili açısından da çok önemlidir. Bu çalışmamızda, Kıpçaklar, Kıpçak Türkçesi, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesiyle ilgili bilgi verilmiştir. 'Azizlerin Hayat Hikayeleri'nin Latin harflerine transkripsiyonu ve dizini yapılmıştır. Metnin ses ve şekil özellikleri ile söz dizimi ile ilgili bir inceleme yapılmıştır.