Gaskell's North and South, Dickens's Great Expectations and Hardy's Jude the Obscure: A dialectical social criticism

Elizabeth Gaskell, Charles Dickens ve Thomas Hardy, sırasıyla North and South (1855), Great Expectations (1861) ve Jude the Obscure (1895) romanlarında, Viktorya dönemi romanında sıkça ele alınan, on dokuzuncu yüzyıl İngiltere'sinde sanayileşme ve burjuvalaşma sonucu ortaya çıkmış birey ile toplum arasındaki çatışmayı betimler. Bu tez, İngiltere'deki on dokuzuncu yüzyıl burjuva sanayi toplumunun, egemen orta sınıf değerleri aracılığıyla bireyleri hem toplumsal hem de özel alanda baskı altına alan bir toplumsal düzen yarattığını ortaya koymak için Frankfurt Okulu eleştiri kuramını, özellikle de Max Horkheimer, Theodor Adorno ve Herbert Marcuse'un teorilerini kullanır. Buna göre, bu romanlarda anlatılan on dokuzuncu yüzyıl bireyleri burjuva sanayi toplumu ile yaşadıkları çatışmaya göre şekillendirilmektedir. On dokuzuncu yüzyılda yaşanan ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeler bireyciliği destekler gibi görünmesine rağmen, aslında toplum, bireyciliği toplumsal düzene ve orta sınıf çıkarlarına karşı bir tehdit olarak görmekte ve baskı altında tutmaya çalışmaktadır. Bu tez Giriş bölümü, üç ana Bölüm ve Sonuç bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Viktorya Çağı'nın sosyal, ekonomik, kültürel ve entelektüel tarihi, birey ile toplum arasındaki çatışmanın ele alınacağı bir çerçeve olarak sunulmaktadır. Max Horkheimer, Theodor Adorno ve Herbert Marcuse'un birey ile toplum arasındaki çatışmaya ilişkin görüşlerinin, North and South, Great Expectations ve Jude the Obscure romanlarını incelemede yardımcı olacağı belirtilmektedir. Birinci Bölüm, Elizabeth Gaskell'ın North and South romanını, Viktorya Çağı'ndaki orta dönem toplumunun kırsal ve sanayi bölgelerindeki değişen toplumsal dinamiklerini ve burjuva sanayi toplumundaki baskıcı toplumsal düzenden kaynaklanan bireyler ile toplum arasındaki çatışmayı ortaya koyan bir roman olarak incelemektedir. İkinci Bölüm'de, Viktorya Çağı'ndaki ilk dönem burjuva toplumsal değerlerinin bireyler üzerinde baskı unsurları olarak işlediğini ortaya koymak için Charles Dickens'ın Great Expectations romanı ele alınmaktadır. Frankfurt Okulu'nun ortaya koyduğu birey ile toplum arasındaki çatışma düşüncesi, Pip ve Abel Magwitch gibi bireyler üzerindeki toplumsal denetim mekanizması ile gösterilir. Üçüncü Bölüm'de ise, burjuva sanayi toplumunun bireyleri baskı altına alan bir güç olarak ortaya çıktığı Viktorya Çağı'nın son dönemindeki toplumu yansıtan Thomas Hardy'nin Jude the Obscure romanı incelenmektedir. Bu romanda, Herbert Marcuse'un görüşleri ışığında, toplumsal düzeni korumak amacıyla tek boyutlu bir insan yaratmayı amaçlayan baskıcı toplumsal süreci gözlemlemekteyiz. Sonuç olarak bu tez, Elizabeth Gaskell'ın North and South, Charles Dickens'ın Great Expectations ve Thomas Hardy'nin Jude the Obscure romanlarında sunulan birey toplum çatışması Frankfurt Okulu eleştiri kuramı açısından incelendiğinde, bu çatışmanın Viktorya Çağı'ndaki toplumsal düzen tarafından bireyler üzerinde oluşturulan baskı nedeniyle ortaya çıktığı sonucuna varmaktadır. Bu çalışma, ele alınan Viktorya Çağı romanlarında tasvir edilmiş burjuva sanayi toplumunun, Frankfurt Okulu kuramcıları tarafından incelenen sanayi toplumu gibi baskıcı ve kısıtlayıcı olduğunu ve dolayısıyla Viktorya Çağı sanayi toplumunda bireyciliğe yer olmadığı sonucuna varılabileceğini göstermektedir.