Die vermittlung von lesestrategien und ihr einfluss auf den strategiegebrauch

Okuduğunu anlama becerisi çağdaş bilgi toplumunda yüksek bir önceliğe sahiptir. Üniversiteler ve okul gibi eğitim kuruluşlarında da okuduğunu anlama becerisinin geliştirilmesi büyük önem taşımakta ve öncelikli öğretim amaçları arasında yer almaktadır. Ayrıca birçok dersin temeli okuduğunu anlamaya dayanmaktadır. Ancak öğrencilerin özellikle yabancı dil olarak Almancada okuduğunu anlama becerisinin yeterince gelişmemiş olduğu gözlemlenmektedir. Dolayısıyla yabancı dil öğretimi bu eksiklikleri gidermek ve okuduğunu anlama becerisini geliştirebilmek için, özellikle reform pedogojisinin ortaya çıkışından sonra, Avrupa Konseyi'nin de katkılarıyla, öğrenci odaklı yaklaşımlar oluşturmuştur. Bu yaklaşımlardan biri öğrenme stratejilerinin öğretimidir. Bu bağlamda öğrenme stratejilerine hakim olma özerk öğrenmenin en önemli önkoşuludur. Son zamanlarda, öğrenme stratejilerinin öğretimine ilişkin birçok araştırma yürütülmüştür ve öğrenme stratejilerinin öğretimine yönelik yeni bir eğilim görülmektedir. Bu eğilim, bir takım özel stratejilerin veya dil becerilerine yönelik stratejilerin öğretimini hedeflemektedir. Buna göre geliştirilmesi hedeflenen dil becerilerine yönelik türsel stratejilerin öğretimi de yapılabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Alman Dili Eğitimi Programına kayıtlı üniversite öğrencilerine bir dönem boyunca verilen bir okuma stratejileri öğretiminden sonra öğrencilerin okuma stratejisi kullanım düzeylerini tespit etmek ve verilen strateji öğretiminin okuma strateji kullanımı üzerindeki etkisini ortaya çıkarmaktır. Söz konusu çalışma 2014- 2015 Öğretim Yılı Bahar Döneminde Hacettepe Üniversitesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalında okuyan 35 üniversite öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Zorunlu alınması gereken bir ders kapsamında yedi hafta boyunca okuma stratejilerinin öğretimi planlanmış ve uygulanmıştır. Bu süre zarfında okuma stratejileri öğretiminin yürütüldüğü ders içeriğine entegre olan ve her hafta farklı okuma stratejilerinin öğretimini hedefleyen ders malzemeleri geliştirilmiştir. Okuma stratejisi öğretiminin okuma stratejilerinin kullanımı üzerindeki etkisini saptayabilmek için dönemin ilk ve son haftasında Oxford'un 2004 yılında geliştirmiş olduğu 'Okuma Stratejileri Anketi' ve öğrencilerin okuma stratejisi kullanımını gösteren öğrenci çalışmaları uygulanmıştır. Anketin uygulanması ile elde edilen nicel veriler ile öğrenci çalışmalarından elde edilen nitel veriler toplanmıştır. Nicel ve nitel verilerin birlikte inceleniyor olması hem nicel verileri daha güvenilir ve anlamlı kılmıştır hem de veri tabanını zenginleştirdiği için okuma stratejilerinin kullanımı hakkında daha derin bilgi edinilmesine katkıda bulunmuştur. Toplanan nicel verilerin analizi için SPSS 22.0 İstatistik Programı kullanılmıştır. Ayrıca okuma stratejisi kullanımına ilişkin okuma stratejisi öğretiminin öncesinde ve sonrasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farkın olup olmadığını tespit edebilmek için t-testleri uygulanmıştır. Toplanan verilerin nitel çözümlenmesi için ise, okuma stratejilerinin kullanımını ölçen bir ölçek geliştirilmiş ve geliştirilen bu ölçek ile belirli okuma stratejilerinin kullanımı incelenmiştir. Sonuçlar, uygulanan okuma stratejisi öğretiminin okuma stratejilerinin kullanımını olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Elde edilen verilere göre strateji öğretimi ve okuma stratejilerinin kullanımı arasında olumlu ve somut bir ilişkinin bulunduğu görülmüştür. Bu bağlamda, eğitim öncesinde ve sonrasında toplanan veriler analiz edildiğinde istatiksel açıdan anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Bir diğer ifadeyle, öğretim sonrasında okuma stratejilerinin kullanım düzeyleri yükselmiş, öğrenciler daha iyi bir okur olma yönünde ilerlemiş ve kendilerini geliştirmişlerdir. Bir diğer sonuç ise okuma stratejilerinin öğretim sonrasında daha etkili, daha isabetli ve daha yerinde kullanıldığının görülmüş olmasıdır.