turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Din-siyaset ilişkisi açısından Hegel'de devletler hukuku

Uluslararası ilişkilerle birçok faklı bilimsel disiplin ilgilenmektedir. Bunlar arasında hukuk, siyaset bilimi, ekonomi, felsefe vs. bulunur. Felsefe tarihi sayesinde birçok filozofun uluslararası ilişkiler hakkında görüşlerini belirttiğini bilmekteyiz. Georg Wilhelm Friedrich Hegel bunlardan biri idi, her ne kadar uluslararası ilişkiler onun felsefesinde hiçbir zaman devlet ve tarih kadar önem kazanmamış olsa bile. Onun felsefesinin devlet merkezli olduğunu iddia etmek abartı olmayacaktır ve ona göre devletsiz hakikat yoktur. Bu sebepten devleti anlamadan Hegelyen uluslararası ilişkiler tam manasıyla açıklanamaz. Ayrıca Hegel açısından din, devlet için vazgeçilmez bir olgudur. Dolayısıyla bu çalışma uluslararası ilişkileri teolojik-politik bağlamda incelemektedir. Çalışmada inşai bir metot benimsenmiştir ki, bu bütüncül Hegelyen felsefenin ruhuna da uygundur. Buna göre konular elden geldiğince parçacılıktan uzak olarak ele alınmaya çalışılmıştır ve önce devletler hukuku inşa edilmekte, akabinde failler belirlenmekte ve en sonda ise failler arasındaki ilişkiler tartışılmaktadır. Bununla beraber, yeri geldiğinde ilgi çekebileceği düşünülen dipnotlarda, Hegel başka filozoflar ile karşılaştırılmıştır. Bu çalışma, Hegelyen uluslararası ilişkileri üç tane tez ile incelemektedir: 'Dinin rolü', 'birliğin işlevi' ve son olarak da 'İdealizm-Realizm bağlamı'. Bu çerçevede mesela şu yargılara ulaşılmıştır: Hegelyen uluslararası ilişkilerin esası dindir. Uluslararası ilişkilerin birliği tümel devlet, yani tarihtir. Savaş ve uluslararası kurumlar Hegel için her şeyden önce İdealizmin konularıdır. Lakin Hegel'in politik İdealizmi, bilhassa onun savaşa olumlu yaklaşması ve uluslararası kurumlara karşı olan olumsuz tutumu sebebiyle bugün birçok hümanist aydını rahatsız etmektedir.
The role of hand and tool-use in the evolution of human cognition

El, evrimsel süreçler içerisinde dönüşüme uğramış, insanoğlunun tanımlayıcı bir parçasıdır. Elin en önemli özelliği yetkin araç kullanışıdır. Elinizdeki çalışmada iki soru merkezi yere sahiptir: Becerikli ellerimiz zihnin evrimine yol açtı mı, öyleyse hangi şekilde
Şehristanİ'nin İbn Sİna eleştirisi

Büyük sistem filozofları arasında yer alan İbn Sina kendisinden sonra felsefe alanında önemli bir gelenek oluşturmuştur. Onun oluşturduğu geleneğin etkisi sadece felsefe alanı ile sınırlı olmayıp kelam ve tasavvuf gibi disiplinlerde yer alan düşünürler üzerinde de görülebilir. Ortaya koyduğu sistem farklı değerlendirme ve eleştirilere konu olmuştur. İbn Sina felsefesine yönelik eleştiri denilince ilk akla gelen, eleştirileri şimdiye kadar birçok çalışmaya konu olmuş olan Gazzali'dir. Gazzali'den sonra yaşayan ve İbn Sina eleştirisi alanında önemli bir eser veren Şehristani daha ziyade dinler tarihçisi ve kelamcı kimliği ile tanınırken filozof kimliği ve İbn Sina felsefesine karşı ortaya koyduğu eleştiriler gölgede kalmıştır. Bu doktora tezinde İbn Sina metafiziğine karşı eleştirel bir tavır benimseyen Şehristani'nin eleştirilerinin analiz ve değerlendirilmesi yapılmakta ve bir sonuca ulaşılmaktadır. Ayrıca Şehristani'nin eleştirilerinin diğer bir İbn Sina eleştirmeni olarak bahsettiğimiz Gazzali'nin eleştirileriyle olan irtibat ya da farklılığına da dikkat çekilmiştir. Çalışmanın bir diğer yönü de Şehristani'nin eleştirileri doğrultusunda gelişen, aralarında Nasirüddin Tusi ve Sahlen es-Savi gibi düşünürlerin yer aldığı bir başka felsefi eleştiri geleneğine işaret etmesidir.
Roland Barthes'da mitlerin okunuşu

Bu çalışmada 20. yüzyıl dilbilim kuramcılarından Roland Barthes'ın düşüncesinde mitlerin ve mit okumasının yeri ve önemi üzerinde durulmuştur. Tez Roland Barthes felsefesi içerisinde mitlerin okunuşunu göstermek üzere tasarlanmıştır. Tezin ilk bölümünde Roland Barthes'ı etkileyen iki büyük dilbilimci Ferdinand de Saussure ve Charles Sanders Peirce'ün fikirleriyle karşılaştırmalı olarak Barthes'ın göstergebilim anlayışı işlenmiştir. İkinci bölümde ise Barthes'ın dil, mit, ideoloji, göstergebilimsel çözümleme ve metin çözümlemesi kavramları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Son bölümde ise, ikinci bölümde ayrıntılı olarak incelenen kavramların Barthes'ın kendi söylem örnekleri içerisinde nasıl kullanıldığı gösterilmiştir.
Thomas Hobbes'un siyaset felsefesinde hak ve kudret problemi

Bu çalışmanın amacı, Thomas Hobbes'un ontolojik ve epistemolojik temeller üzerinden siyaset felsefesini, kudret ve hak bağlamında nasıl inşa ettiğini incelemektedir. Hobbes'un insan doğasına atfettiği nitelikler ile doğal hakların neler olduğu ve bu nitelikler doğrultusunda neler olması gerektiği tartışılacaktır. Olması gereken üzerinden yapılacak izahatlar ile hak kavramının Hobbes'un zaviyesinde meşru kaynakları sorgulanacaktır. Bu hedef doğrultusunda birinci bölümde, Hobbes'un ontolojik ve epistemolojik iddiaları değerlendirilecek olup; ikinci bölümde ele alınacak hak ve kudret ilişkisindeki yansımaları tartışılacaktır. Bu vesile ile önce doğal hakkın ne olduğu, daha sonra tayin edilmiş kudret olarak egemenin karşısında ne ifade ettiği ortaya konacaktır. Bu düzlemde yapılacak tartışmaların doğal sonucu olarak birey kudret ilişkisi içerisinde bireyin siyasal konumu sorgulanırken, Hobbes'un devlet tasavvurunun totaliter ya da liberal olduğu tartışması açılacak olup her ikisine de gerekçe olarak öne sürülen iddiaların kuvvet ve çoğunluk temelli olduğu ortaya konacaktır. Dinin, siyasallığa bölücü etkisini bertaraf etmek için din ile siyasetin sınırlarını, siyasetten yana çizen Hobbes, bilimsel ya da ölçülebilir değerler ile felsefesini inşa etmektedir. Bu amaca mekanik materyalizm aracılığı ile yönelen Hobbes'un ön kabullerinden yola çıkarak kuvvetin ve çoğunluğun meşruiyet sebebi olduğu önyargısıyla; ölçülebilir değerler ile hak kavramını yeniden tanımladığı ortaya çıkarılmış olacaktır.
Osmanlılarda sayılar teorisi ve Mehmet Nadir

Osmanlı'da 18. yüzyıldan itibaren tercüme ve telif yoluyla gelişen modern matematik konuları üzerine pek çok çalışma yapılmış, fakat sayılar teorisi hakkında hemen hemen hiçbir araştırma yapılmamıştır. Bu tez çalışmasında genel bir Osmanlı sayılar teorisi tarihi oluşturabilmek amacıyla, tespit edilebilen tüm sayılar teorisi çalışmaları incelenmiş ve ayrıntılı değerlendirmeleri yapılmıştır. Araştırmaya dahil edilen eserler belirlenirken müstakil olarak yazılmış ve adında sayılar teorisi geçen kitaplar seçilmiştir. Bu şekilde, tamamı 19. ve 20. yüzyılda yazılmış olan 12 kitap tespit edilmiştir. 1880- 1926 yılları arasında yayınlanmış olan 12 eserden iki tanesi hariç, diğerleri ortaokul matematik kitabı düzeyindedir ve aritmetik kitabının ötesine pek fazla geçememiştir. Mustafa Salim'in 1908 tarihli Hesab-ı Nazari Mesaili kitabı ve Mehmet Nadir'in 1926 tarihli Hesab-ı Nazari kitabı ise tam anlamıyla müstakil sayılar teorisi kitaplarıdır. Mustafa Salim'in Hesab-ı Nazari Mesaili kitabı, sayılar teorisi alanındaki modern bilgilere ilk kez rastlanması açısından oldukça önemlidir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, Osmanlı'ya modern sayılar teorisi kavramlarının girişini sağlayan kişi Mustafa Salim olmuştur. Fakat Mustafa Salim'in kitabı da çok sistematik bir şekilde yazılmadığından, önemli görülen teorem ve kurallar düzensiz bir şekilde verilmiş, birçok sayılar teorisi konusu eksik bırakılmıştır. Mehmet Nadir'in Hesab-ı Nazari adlı kitabı ise o kadar kapsamlı ve modern bir şekilde kaleme alınmıştır. günümüzde bile Sayılar Teorisine Giriş derslerinde kullanılabilir. Nadir, uluslararası matematik araştırmaları yazınında adı geçen ilk Türk matematikçisidir. Matematik alanındaki çalışmalarının tamamı sayılar teorisi hakkındadır ve ulusal ve uluslararası pek çok yayın yapmıştır. Bu yayınlarından bazılarında Batı'da bilinen sayılar teorisi konularının Osmanlı'ya aktarılmasını sağlamış, bazılarında ise kendi buluşları ve çözümleri ile alana orijinal katkılar yapmıştır. Nadir'in sayılar teorisine katkıları göz önünde bulundurularak İstanbul Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası'nda yayınlanan makaleleri ve L'Intermediaire des Mathematiciens dergisinde yayınlanan soru ve cevapları da tez kapsamına dahil edilmiştir. Nadir, Batı'daki son dönem sayılar teorisi çalışmalarının birçoğundan haberdar olacak kadar alana hakim, uluslararası bir matematik topluluğu ile etkileşim halinde ve alana orijinal katkılar sağlayabilecek düzeyde önemli bir matematikçimizdir. Osmanlı topraklarında sayılar teorisi ile ilgilenen kendisinden başka hemen hemen hiç kimse olmamasına rağmen, matematiğin hatta bilimin diğer dallarında Osmanlı ile Batı arasında açılan farkı, sayılar teorisi için, tek başına kapatmayı başarmıştır.
Aristoteles ve Platon'un görüşleri ışığında, antik Yunan kültür yaşantısında müziğin yeri ve önemi

Bu çalışmada, Batı müzik tarihinin başlangıç noktası kabul edilen Antik Yunan müziği, sosyal alandaki yeri ve önemi temel alınarak incelenmektedir. Çalışmada, Antik Yunan müziğinin günlük yaşamdaki izlerinin yanı sıra, Platon ve Aristoteles'in müzik üzerine görüşlerinde, müziğin kültür yaşantısındaki etkilerini belirlerken temel alınmıştır. Genel olarak literatür araştırması yöntemine sahip olan çalışmada, Yunan müziği teorisi ve düşüncesi üzerine yazılı kaynaklarla birlikte, çevrimiçi kaynaklardan, Antik Yunan müzikal notasyon örneklerinden ve Antik Yunan müziğin güncel kayıtlarından yararlanılmıştır. Türkçedeki Antik Yunan müziği üzerine yazılmış kaynakların azlığından dolayı, İngilizcedeki bazı eserler temel kaynak kabul edilmiştir. Tüm bu incelemeler, müziğin, Yunan kültürünün temel öğelerinden biri olduğunu, toplumsal yaşantının her alanında var olan bir olgu olduğunu, ayrıca müziğe bilimsel yaklaşımın ve estetik yaklaşımın ilk örneklerinin Antik Yunan'da olduğunu gösterir. Bu yaklaşımların örnekleri, müzik üzerine yapılmış ilk sistemli çalışmalar olma önemi taşıyarak, Batı müziğinin temel taşlarını oluşturur.
Jean Paul Sartre'da Ben'in Öteki İle İlişkisi

Varoluşçuluk, temelde insanın kendi değerlerini kendinin oluşturabileceğini, geleceğini yine kendisinin kurabileceğini savunan bir felsefe akımıdır. Martin Heidegger, Karl Jaspers, Gabriel Marcel ve Maurice Merleau-Ponty gibi filozoflarca temsil edilen varoluşçuluk, felsefi bakımdan temellerini Nietzsche, Kierkegaard ve Husserl gibi düşünürlerden alarak nihayetinde Jean Paul Sartre ile kurama dönüşmüştür. Varoluş felsefesi ile kendi çağının ötesine de damga vuran Jean Paul Sartre felsefesinin temel çıkış noktasını, insan varlığı ile öteki nesnelerin varlığı arasındaki farklılığın incelenmesi oluşturur. İnsan varlığı, diğer nesnelerde olduğu gibi varoluşundan önce belirlenmiş bir öze sahip değildir. Tanrıtanımaz Sartre'a göre, Tanrı yoksa insanın Tanrı tarafından önceden belirlenmiş bir özü de yoktur ve bu bağlamda insan herhangi bir şey gibi 'orada olarak' var olsa da diğer şeylerden farklı olarak bir bilince sahiptir ki bu bilinç sayesinde o önce var olur ve ardından özgür seçimleri ile kendi özünü belirler. Bu nedenle insan özgürlüğe mahkumdur. Özgür seçimleri ile kendinde varlığın dışına çıkarak kendi için varlığa evrilen insan, 'benlik' sahibi olur. Birey olmanın koşulu, toplumun değer yargılarına göre değil bireyin özgür seçimlerine göre yaşamadır ve Sartre bu otantik varoluşların dışında varoluş sergileyen insanların başkalarıyla yapışkanlık içerisinde yaşadığını ve başkaları arasında kendine yabancılaşan otantik insanın bundan bulantı duyduğunu belirtir. Ben'in Öteki ile ilişkisini varoluş felsefesinde önemle konumlandıran Sartre'a göre, benim özgürlüğümü ve özsel içeriği olmayan otantik varoluşumu engelleyeceği ve herkesin Öteki'nden sakladığı gizli bir şeylerinin olması sebebiyle ben ile öteki ilişkisi olanaksızdır. Tezde, konuyla ilgili ön bilgilerin serimlenmesi ardından tezin esas konusu olan Ben'in Öteki ile İlişkisi sorunsallaştırılıp Sartre felsefesinin, kendisi için varlığın özgürlüğü, sorumluluk, yabancılaşma, hiçlik, özgürlüğe mahkum oluş, özgürlüğün sınırları, iç daralması ve kendi kendine sorumluluk, beden, bakış kavramları temelinde irdelenecektir.
Nedensellik, zorunluluk ve rastlantı kavramlarının felsefe ile bilimde anlam ve kullanımları

Nedensellik, zorunluluk ve rastlantı kavramları gerek felsefi gerek bilimsel çözümlemelerde birbirine sıkıca örülmüştür. Bu kavramlar değişik çağların fılozoflarınca, özellikle Aristoteles, Hume, Kant ve N. Hartmann tarafından ayrıntılı incelemelerin baş konuları olmuştur. Bu çalışmanın birinci bölümü onların görüşlerini genel çizgileriyle irdelemeye ayrılmıştır. Doğa bilimleri arasında fizik ve biyoloji rastlantı ile zorunluluğun, dolayısıyla da nedenselliğin tanımına doğru, yeni keşfedilmiş olgular ve süreçlerin çözümlemesini yaparak büyük katkılarda bulundular. Çağdaş fizik gelişigüzel olaylar üzerinde çalıştı ve çalışmaktadır. Biyoloji salt rastlantı kavramını ortaya koydu. Bunlar son zamanların teorik tartışmalarının konuları olmayı sürdürüyorlar. Bu çalışmanın ikinci bölümünü oluşturmaktadırlar. Sorun ilkin sistematik biçimde Aristoteles tarafından ele alındı. Dört temel neden belirledi: maddi, etkin, biçimsel ve ereksel. Çalışmamız asıl nedensellik olan etkin nedenle ilgilidir. Akıl Çağı'nda yeni keşifler felsefeyi söz konusu kavramların ve töz, madde, kendiliğindenlik, determinizm, ereksellik ve bütünlük yahut birlik gibi birçok kavramın yeniden içeriklendirilmesine yöneltti. Nedensellikte zorunlu bağlantı fikrinin içerdiği apriorizme ilk hücum eden Hume idi. Doğa yasası kavramının temellerini söktü ve onu özneler arası bir alışkanlığa indirgedi. Gene de onca bu, doğaya uygundu. Kant Hume'un görüşünü empirik bilginin uzandığı noktaya kadar kabul etti; ama daha ilerleyerek bu kavramların kaynağının, bilgi yapanın zihninde bulunduğunu ve empirik öznenin üstünde bilgi yapan öznenin, aşkın öznenin, doğaya yasalar dikte ettiğini gösterdi. Kant' m girişimi ontolojik bir hareket noktasının karşıtında işlevsel bakışı öne çıkardı. II Nicolai Hartmann Yeni Ontoloji' si ile Kant' çı doğrultuyu tersine çevirdi ve ontolojiyi temel disiplin olarak yeniden kurdu. Onun savlamasında insan sadece gnosiolojik bir özne değildir; var olanlar arasında bir varolandır ve birçok bağıntı içindedir. Bilgi bu bağıntılardan birisidir ve bunu doğru yerine koymak için bir bilgi ontolojisi gereklidir. Varlık tarzları -olanak, gerçeklik ve zorunluluk- ontolojik yönden yeniden gözden geçirilmelidir. Varlık ve bilgi kategorileri çalışmalar ama kesişirler. Zorunlu, a priori bilgi bu kısmi kesişme/örtüşme alanında bulunur. Bu tezde savunulan görüş şudur: Soruna epistemolojik ve ontolojik yaklaşımların ikisinin de sağlam temelleri vardır. Nedenselliği hem bir doğal zorunluluk hem de bir rastlantı öğesi içeren bir süreç olarak kavramak çelişik değildir. Bilimde ilerlemeler, öznel gönderim çerçevesinin kaçınılmaz olduğunu ve bunun, bilinip bilinmemekten bağımsız var olan objektif yapı tarafından oluşturulduğunu göstermiştir. Gerek determinizm gerek indeterminizm gerçekliğin farklı bölgelerinde geçerlidir ve bir bütünün görünümleri olarak kavranılmalıdırlar.
An attempt to make a definition of existence and constructing a foundation for an axiomatic system of ontology

Bu tez 'varlık' kavramının analizini yapmayı hedef almaktadır. Çalısmada 'etki etme'kavramını temel alınarak farklı 'varlık' kavramları için dört yeni tanım da yapılmaktadır. Çalısma sürecinde, bu tanımlar ve bazı ön-kabullere dayanarak, bir ontoloji aksiyomatik sisteminin kurulmaya çalısılıyor.
İhvan-ı Safa'nın siyaset risalesi üzerine bir inceleme

İhvan-ı Safa'nın Siyaset Risalesi Üzerine Bir İnceleme başlıklı çalışmanın amacı İhvan-ı Safa'nın siyaset kavramına yüklediği anlamı ve siyasetin onların felsefelerinin neresinde durduğunu tespit etmektir. İhvan-ı Safa'nın siyaset görüşüne geçmeden önce İhvan'ın yaşadığı dönem olan onuncu asrın siyasi yapısını ve tercüme hareketini ilmi gelişmeye etkisi bakımından ele aldık. Ayrıca onuncu asırda var olan felsefi düşünce okullarının en önemli temsilcilerine İhvan'a kaynaklık etmeleri bakımından yer verdik. Onuncu asır düşünce hayatı hakkında genel bir kanat edindikten sonra İhvan-ı Safa topluluğun mahiyeti hakkında bilgi verdik. İhvan'ın gizli bir cemiyet olması ve dolayısıyla haklarında yeterli bilginin bulunmaması nedeniyle topluluğun yapısı, amaçları gibi konularda Risaleler'i temel aldık. Ortaçağ filozoflarının Tanrı-evren-insan-bilgi arasında kurdukları canlı ilişkiyi İhvan, sayılar üzerinden inşa eder. Sudur teorisini sayıların birden türemesi ile açıklayan İhvan evren ve insan arasında kurdukları analojiyi de sayısal ilişkilerle açıklar. Metafizik bilgiye açılan kapının matematik ilminden geçmesinin altında da bu bakış açısı yatar. İhvan'ın felsefe anlayışı verilirken de ilimler arasında kurdukları ilişkiyi göz önünde tuttuk. İhvan'ın ilimler tasnifinde siyaseti, en üst bilgi kabul ettiği metafizik bilgi altında ele alır. Bu da İhvan'ın siyaset felsefesine verdiği önemi gösterir. Yaptığı beşli siyaset tasnifi ile siyaset teorilerine farklı bir yaklaşım getirmesine rağmen İslam'da felsefi siyaset düşüncesi üzerine yapılan çalışmalarda İhvan-ı Safa ismine pek fazla rastlanmamaktadır. Bu çalışma siyaset üzerine telif edilen müstakil bir risale üzerinden yürütüldüğü için, bu risaleye konu edilen nefis ve beden yönetimi çalışmanın asıl konusunu teşkil etti. Nefs ve beden yönetimi başlığı altında da insanın Tanrı ile, kendisi ile, ailesi ve dostları ile olan ilişkisi nefsani ve bedeni siyaset bağlamında ele alındı. Çalışmanın sonucunda İhvan-ı Safa'nın, insanın nefsini arındırarak mutluluğa ulaşmasını sağlayan her türlü eylemi siyaset kavramı içinde değerlendirdiği sonucuna vardık.
The end of a tradition: How the classical turned into burlesque

Edebi kanon oluşturulurken ya da icadedilirken kimi metinler edebiyat tarihçilerincekanon dışına itilir. Bu tez, söz konusu metinlerin nasıl tarihsel bağlam içinde nasıl yoksayıldıklarını inceleyip gerçekte edebi kanonu oluşturan öteki metinlere ya da geleneksel edebiyata nasıl eklemlendiklerini metinlerarasılık bağlamında göstermeye çalışacaktır. 18. yüzyılda ortaya çıkan alaycı dönüştürme metinlerine odaklanarak kimitür ya da biçimleri tehzil yoluyla nasıl dönüştürdüklerini açıklamaya çalışacaktır.
Anadolu'daki fikri gelişmelerin Cemal Süreya'nın düşüncesine etkileri -Felsefeyi Anadolu'da yeniden yurtlandırmak bağlamında bir inceleme-

Her insan gibi şair ve yazarların da yaşadıkları coğrafyanın siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik değişimlerinden etkilendiklerini görmekteyiz. Bu tez çalışmamızda gayemiz, Felsefeyi Anadolu'da Yeniden Yurtlandırmak Projesi kapsamında Anadolu'daki fikri gelişmelerin ışığında şair Cemal Süreya'da karşımıza çıkan kavramsal yansımalar ve bireysel davranışları mümkün olduğunca temellendirmektir. Cemal Süreya günceli temsil ederken bu güncel olanın arka planına ulaşmak için geçmişşe dönmemin gerekliliği vurgulanmıştır, fakat burada anakronizm riski de göz önünde bulundurulmuştur. Cemal Süreya ve şiir konusuna hangi temellendirme ile ulaşabilirimin planlaması yapılmıştır. Bu planlamada öncelikli olarak İslam Felsefesinin kurucu metinlerinden Farabi'nin 'İlimlerin Sayımı' adlı eseri çıkış noktamız olmuştur. Buradan hareketle dil ilmi ve beş sanat ele alındıktan sonra şiiri sözlerin de felsefi arka planı olduğundan hareketle Cemal Süreya'da kavramsal yansımalara ve bireysel tutuma dair açıklamalar yapılmıştır. Burada amaç 'Felsefeyi Anadolu'da Yeniden Yurtlandırmak Projesi' ne uygun hareket ederek Anadolu'nun sadece topraktan müteşekkil bir mekan olmayıp aslında kökleri Orta Asya'da, Ortadoğu'da, Balkanlarda ve Afrika'da olan ve oralardan beslenen kültürel bir yarımada olduğu ve bu coğrafyada yetişen her şair ve yazarın bu kültür ve uygarlığa katkı sağladığını gözler önüne sermektir.
Cumhuriyet dönemi Türk düşüncesinde iki ahlak görüşü: Aşk ahlakı ve isyan ahlakı

Çalışmamızın konusu ve amacı, Türk düşünce tarihi içerisinde Cumhuriyet döneminde geliştirilen iki önemli ahlak anlayışı olan, Aşk Ahlakı ve İsyan Ahlakı görüşlerini ortaya koymaktır. Konunun bütünlüğünü sağlamak amacıyla öncelikle felsefe tarihinde öne çıkan çeşitli ahlak görüşlerine değindikten sonra çalışmamızın asıl konusunu oluşturan Aşk Ahlakı ve İsyan Ahlakı görüşlerine yer verilmektedir. Çalışmamızda, ahlakın zorunluluğunu ve söz konusu iki ahlak görüşünün kaynakları, diğer disiplinlerle ilişkileri ve amaçlarının ne olduğu belirlenmiştir. Kökleri Türk-İslam düşünce geleneğine dayanan bu ahlak görüşleri, felsefi, bilimsel bağlamda ele alınmakta ve esasında dayandıkları temel dolayısıyla aralarında çok da fark bulunmadığı ortaya konulmaktadır. Özellikle 'aşk' ve 'isyan' kavramları üzerinde durularak, ikisinin de ahlaki kavramlar olduğu vurgulanmaktadır.
Philosophical aspects of artificial intelligence

öz YAPAY ZEKANIN FELSEFİ YÖNLERİ Yaren, Murat Faik Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Teo Grünberg İkinci Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İNAM Ocak 1998, 94 sayfa Bu çalışma, yapay zekayı felsefi açıdan konu alan bir araştırmadır. Çalışmanın amacı, yapay zeka ve felsefenin yakınlığını ortaya koymak, yapay zeka çalışmalarında karşılaşılan sorunların temel felsefi sorunlar olduğunu ve dolayısıyla çalışmaların aynı zamanda felsefi bakış açısına gerek duyduğunu vurgulamak, iki konunun yakınlığına dayanarak yapay zekanın insan zekasına ulaşması zorluğunun felsefi çatısını çizmek. İlk bölümde çalışmanın yöntemi belirtilmektedir. Daha sonraki bölümlerde sırası ile; teknoloji felsefe ilişkisi, yapay zekanın teknoloji içindeki yeri ve felsefeye olan yakınlığı, yapay zeka fikrinin temelleri, yapay zeka çalışmaları ve ortaya çıkan sonuçlar, yapay zeka çalışmalarında ortaya çıkan sorunların, yapay zeka fikrinin dinamikleriyle bağlantılı olarak epistemelojik ve ontolojik olarak ele alınarak çözümsüzlüğünü ortaya koymak şeklindedir. Felsefe ve yapay zeka arasındaki yakın ilişkinin vurgulanması, yapay zekayı felsefi bakış ile ele almanın gerekliliği ve yapay zekanın felsefi çıkmazları sonuç bölümünü oluşturmaktadır.
Thomas Hobbes ve Adam Smith'de özgürlük sorunu

Bu çalışma Thomas Hobbes ve Adam Smith'in düşünce sisteminde özgürlük sorununun temellendirilmesi ve karşılaştırılması ile ilgilidir. Aynı zamanda insanın doğası, doğal hak ve özgürlük üzerinden pozitif hukuka geçiş sürecini göstermektir. Thomas Hobbes ve Adam Smith özgürlük kavramını siyasi ve ekonomik olarak iki farklı şekilde yorumlamışlardır. Her iki filozofta birey ve devlet ilişkisi üzerinden insanın özgürlüğünü ele almıştır. Çalışmamızın amacı düşünce tarihinde birçok düşünür ve ideoloji tarafından tartışma konusu olan özgürlük kavramı üzerinde siyasal ve ekonomik anlamda önemli bir yere sahip olan Thomas Hobbes ve Adam Smith'in özgürlük düşünceleri hakkında temellendirme ve incelemelere katkıda bulunmaktır. bu nedenle özgürlük kavramı siyasi ve ekonomik olmak üzere iki önemli nokta üzerinden incelenmiştir. Son olarak özgürlük ve devlet ilişkisi üzerinde durulmuştur. insanların toplum içinde kaostan uzak, ekonomik özgürlüklere sahip ve güvenli bir şekilde yaşayabilmeleri için devletin gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır.
Francis Collins and the possibility of theistic evolution

Bu çalışmada Amerikalı genetikçi Francis Collins'in bilimsel ve teolojik fikirlerine dayanan felsefesi bu iki alanın birbiriyle olan uyumu bağlamında ele alınmaktadır. Collins'in bilim çerçevesi içinde gelişen orijinal teolojik fikirlerini incelemek, aynı merak ve kaygıları taşıyanlar için öncü olabilecek değerde gözükmektedir. Kendisi, evrimin Tanrı'nın tüm evreni yaratmakta kullandığı basit bir yolu olduğunu düşünen, bilim ve dinin adeta bir savaşta değil bilakis bir harmoni içinde olduğunu güçlü argümanlarla savunan bilim insanlarından biridir. Bu doğrultuda, Teistik Evrim onun dini ve bilimsel nosyonunu birleştirebileceği tezi için savunduğu bir bakış açısıdır. Bu tez bağlamında, ilk olarak Collins'in biyografisi ve ateizmden teizme geçiş süreci analiz edilmektedir. Ardından Teistik Evrim kavramının tanımı, tarihi arka planı ve bu fikre alternatif bakış açıları incelenmektedir. Sonuç bölümünde ise, Francis Collins'in bu konudaki görüşleri, argümanları ve BioLogos önerisi ele alınmaktadır. Tezin odak noktası Collins'in aynı zamanda bu çalışmanın da temel kaynağı olan 'Tanrı'nın Dili' kitabında detaylandırdığı üzere bilim ve din arasındaki uyum felsefesidir.