Türkiye'de anarşi, terör ve anomi (1968-1980)

'Türkiye'de Anarşi, Terör ve Anomi' adlı bu çalışmada, 1968- 80 yılları arasında Türkiye'de yaşanan toplumsal olayların sebep-sonuç ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu noktada özellikle olayların temel sebeplerinin ne olduğu ortaya konulmaya çalışılmış ve olaylar farklı bir bakış açısı ile yorumlanmıştır. Bilindiği gibi 1968 olayları başta Fransa, ABD ve Almanya olmak üzere sanayileşmiş birçok ülkede görülmüş, bunun yanı sıra Türkiye gibi henüz sanayileşme sürecini tam anlamıyla tamamlayamamış, daha doğrusu nüfusunun büyük bir kısmı hala tarıma dayalı sektörlerde çalışmakta ve gelir elde etmekte olan bazı ülkelerde de ortaya çıkmıştır. Ancak 'öğrenci olayları' olarak da adlandırılan bu olaylar, batı ülkelerinde birkaç yıl içerisinde tamamen hızını kaybeder ve büyük toplumsal olaylara sebep olmazken, Türkiye uzun yıllar bu olayları yaşamış, daha da önemlisi hiçbir ülkede yaşanmamış bir toplumsal kaos içerisinde beş binden fazla insanını kaybetmiştir. Buradan hareketle birçok araştırmacının 'anarşi ve terör' olarak vasıflan dırdığı bu olayların temelinde, daha yoğun olarak yaşanmış başka sosyolojik olguların var olması gerektiği noktasından hareket edilmiştir. Gerçekten de olaylar ilk bakışta 'anarşi ve terör' olarak nitelemeye uygun gözükse de, gözden kaçırılan önemli nokta 'bu olayların Türkiye'de neden bu kadar yoğun olarak yaşandığı; toplumun hemen her kesiminin rahatsız olduğu ve bu kadar insanın öldüğüdür.' İşte bu nokta, olayların 1968 öncesinden başlayan bir süreç içerisinde geliştiğini ve ol gunlaştığını 1968- 80 arasında ise, fiziki boyutlarının görüldüğünü ortaya koymaktadır. Esasen olayların bu tür sonuçlar vermesinde yurt dışı odakların da rolü - şüphesiz ki- söz konusudur. Ancak birçok defa yapıldığı gibi, bütün bu olayların dış merkezlere bağlanması sonuçta yine bizi yanıltacak ve yanlış tesbitlere yönlendirecektir. Çünkü bugün birçok ülke -yakın veya uzak- birbirlerine karşıdostça olmayan tutum içerisinde bulunmakta ve bunu güçleri oranında da açıkça hissettirmektedir. Bu nedenle Türkiye'de toplumsal yapıda, temelde bir şeylerin olumsuzluğu da yer almış olmalıydı ki, dış desteklerin de hız kazandırması ile olaylar 1980'deki tırmanışa ulaşabildi. Bu amaçla önce 'anarşi ve terör' kavramları ile 'anarşizm ve terörizm' terimlerinin Batı terminolojilerindeki yeri tesbit edilirken, ardından Türkiye'de birçoğu tam anlamıyla tanınmamış olan anarşizmin teorisyenleri ve bunların görüşleri ortaya konmuştur. Akabinde 1968 öncesi sosyal ve siyasi ortam ile toplumun tamamını ilgilendiren ekonomik veriler ele alınmıştır. En son olarak da 'anarşi ve terör' olaylarının birdenbire ortaya çıkmadığı, Türkiye'nin toplumsal yapısındaki sosyal, politik ve ekonomik boyutların bu sonuçlara ulaşmada etkili oldukları gerçeği gösterilmeye çalışılmıştır. Bu nedenle özellikle 1968 öncesi kültür ve kültür unsurları da değerlendirilerek Türk insanının yabancılaşması ve kimlik bunalımı ile birlikte oluşan 'anomi' olgusu belirginleştirilmeye gayret edilmiştir. Çünkü 1968- 80 dönemindeki bu olayların 'toplumsal cinnet' olarak da nitelenen boyuta ulaşmasının 'anarşi ve terör' olarak adlandırmaktan çok daha farklı dikey çözümlemelere ihtiyaç duyması gerçeği çalışmada hareket noktamız olmuştur. Nitekim yapılan sosyolojik analizle önce 'öğrenci olayları' daha sonra da 'anarşi ve terör' olarak isimlendirilen bu olayların temelinde yoğun bir biçimde 'anomi' olgusunun yattığı; 'anarşi ve terör' diye nitelenen bu olayların aslında ano- mik ortamın bir sonucu olduğu tesbit edilmiştir. Ill