turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Modernleşme sürecinde Osmanlı mahallesinin dönüşümü: İstanbul/Üsküdar ve Saraybosna/stari grad örnekleri

Bir şehrin en küçük birimi olarak kabul edilen mahalle, Osmanlı'da idari ve fiziki bir birim olmasının yanı sıra toplumsal ve kültürel bir birimdir. Bir cami veya mescit etrafında şekillenen Osmanlı Mahallesi, dar ve çıkmaz sokakları, mektebi, kahvesi, çeşmesi ve mahalle vakfı gibi unsurları içerisinde barındırmaktaydı. Osmanlı toplumu üzerinde sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi etkileri olan modernleşme süreci, Osmanlı şehirlerinin fiziki yapılarında da değişimlere sebep olmuştur. Modernleşme ile birlikte yaşanan bu değişim, geleneksel mahalle yapısı ve gündelik hayat üzerinde etkili olmuştur. Modernleşmenin beraberinde getirdiği yeni hayat tarzı gündelik hayatı dönüştürürken, modernleşme ile gelen kentsel düzenlemeler ise mahallenin fiziki yapısında dönüşümlere neden olmuştur. Bu tez çalışması modernleşme sürecinde Osmanlı mahallesinin fiziki ve kültürel boyutlarıyla dönüşümü Üsküdar ve Saraybosna örnekleri üzerinden incelemektedir. Modernleşme süreci Üsküdar'ın fiziki yapısında hızlı değişimlere sebep olurken sosyal ve kültürel yapıdaki değişim daha yavaş bir şekilde gerçekleşmiştir. Saraybosna'da ise modernleşme süreci Osmanlı dönemindeki mahalle yapısı üzerinde fiziki, sosyal ve kültürel yapıda büyük bir dönüşüme sebep olmazken, Avusturya-Macaristan'ın ilhakıyla mahallenin fiziki ve kültürel yapısındaki değişim de farklı bir seyir kazanmıştır. Sonuç olarak, Osmanlı yönetimi altında gerçekleşen modernleşme sürecinde Üsküdar'da, değişen idari ve fiziki durumlara rağmen, eski kültürün muhafazası belli ölçüde sağlanmıştır. Saraybosna'nın modernleşmesi ise Osmanlı idaresi süresince Üsküdar'dan daha yavaş bir seyre sahip olmuş fakat Avusturya-Macaristan'ın ilhakıyla beraber değişen idari ve kültürel yapıyla hız kazanmış, mahalle üzerinde de fiziki ve kültürel boyutlarda hızlı bir dönüşüme neden olmuştur.
Hilmi Ziya Ülken'e göre millet ve milliyet kavramı

Hilmi Ziya Ülken Türk düşünce tarihinde farklı bir millet anlayışına sahiptir. Millet, bir sosyal grup olarak, karmaşık bir yapıya ve değişen şartlara göre farklı unsurlara sahip bir cemiyet şeklidir. Sosyoloji tarihinde bu yüzden ırkçı, iktisatçı, coğrafyacı, hatta dilci millet tanımları yapılmıştır. Fakat bunlar Ülken'e göre, hep tek yönlü ve bazı durumlarda yanlıştır. Çünkü ileri, sürülen bu görüşler milletin temelini değil, yalnızca oldukça değişik olan şartlarını meydana getirirler. Anadolu'cu dünya görüşüne sahip olan Ülken, milletin yeni bir cemiyet şekli olduğunu belirtir. Millet ismini, verdiğimiz cemiyet, belirli bir toprak parçası ü- zerinde meydana gelir. İnsanlar tarih şuuru içinde meydana getirdikleri değerler iletir kültür birliği oluşturur. Bu kültür birliği içinde her cemiyet kendine has bir sosyal tip yaratır. Böylece millet meydana gelir. Ülken 1 e göre millet, tarihi bir kuruluştur. milletin belirli sınırlar içinde belli tarihi seyir için de yoğrularak, kültür oluşturan ve böylece medeniyete katılan bir cemiyet şekli olduğunu düşünmektedir. İnsanlar Klan'dan sonra gelişerek millet safhasına ulaşırlar.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e siyonizm politikası

Siyasi siyonizmin ortaya çıkması ve Yahudilerin Filistin bölgesine göç etmeye başlamasıyla Osmanlı Devleti bu göçler karşısında ve siyonizmi engellemek için politikalar üretmeye başlamıştır. Siyasi siyonizmin ortaya çıktığı ve aktif olduğu dönemlerde Osmanlı Devleti'nin tahtında II. Abdülhamid bulunmaktadır. Son dönem Osmanlı sultanları arasında en dikkat çekici padişahlardan biri olan ve kimi tarihçilere göre Osmanlı Devleti'nin ve dünyanın son evrensel padişahı olan Sultan II. Abdülhamid Han, Osmanlı Devleti'ni yeniden eski ihtişamlı günlerine döndürebilmek için iç ve dış güçlere karşı etkileyici bir uğraş vermiştir. Onun bu uğraşları arasında en çok üzerinde durulmaya değer olanlardan biri de, hiç şüphesiz Filistin politikasıdır. II. Abdülmamid'in Filistin ile yakından ilgilenmesi hem bir zorunluluk, hem de bir duyarlılıktır. Bu dönemde dikkat çeken en önemli husus, 19. yüzyılın sonlarına doğru dünyada ortaya çıkan Yahudi meselesidir ve bu mesele sonucunda Yahudilerin baskı ve zulümden kaçarak Filistin topraklarına yerleşmek istemeleridir. Yahudilerin siyonizmin de etkisiyle Filistin'i yurt edinmek istemeleri bölgeyi en dikkat çekici topraklar haline getirmiştir. Devletin içinde olduğu zor durumu bilen ve bölgenin geleceği konusunda feraset sahibi olan II. Abdülhamid, Kudüs özelinde Filistin ile yoğun olarak ilgilenmiştir. Bu dönemde, Yahudilerin Filistin'e göç etmelerini pek çok baskıya rağmen engellemeye çalışan Osmanlı Hükümeti, bugünlere ışık tutan bir politika ortaya koymuştur. Şartlar farklı olsa da, Osmanlı Devleti döneminde uygulanan Filistin politikası, Türkiye'nin Filistin siyasetinin tarihi misyon çerçevesinde şekillenmesinde hala önemli bir rol oynadığından bahsedilebilir. Osmanlı Devleti yıkılmış olsa da, onun devamı olan Türkiye Cumhuriyeti, dönem dönem Osmanlı Devleti'nin özellikle de II. Abdülmahid'in Filistin misyonunu andıran politikalar ortaya koyduğu açık bir gerçekliktir. Ancak, Kudüs'e sahip olan bölgeye dönük siyaset üretmenin önemli zorlukları da bulunmaktadır. Üç semavi din için de oldukça mümtaz bir yeri olan Filistin, Kudüs veya bölge, geçmişşten bugüne mütemadiyen dünya gündemini meşgul etmiştir. Bu yüzden bölgenin tarihi arka planını hesaba katmadan tek yanlı çözümler imkansız gibi gözükmektedir. Bölgenin yüzyıllardır huzuru göreli de olsa Osmanlı döneminde yaşadığı gerçeği, Türkiye'nin bölgeye karşı duyarsız olamayacağını da göstermektedir. Bu anlamda Osmanlı Devleti'nin bölge ile ilgili politikalarının, yeni şartlar içinde Türkiye Cumhuriyeti'ne özellikle zor zamanlarda bir bakış açısı verdiği söylenebilir. Bazen nostaljik olarak kalsa da, bazen de oldukça ses getiren Türkiye'nin Filistin hamlelerinin, yaklaşım olarak Osmanlı Devleti döneminden kopuk olmadığını göstermektedir. Osmanlı hükümetleri Filistin topraklarının elden çıkmaması ve bölgede bir Yahudi Devleti'nin kurulmaması için uyguladığı politikaların ve siyasi aklının bugünün Türkiye'sini etkileyip-etkilemediği bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Çalışma, genel olarak literatür taramasına dayalı tasviri bir yöntemle ele alınmıştır.
1980 sonrası Türkiye'de sosyal politikalar ve uygulamaları

Sosyal politikaların varlığı ve işlevi, bir ülkenin toplumsal refahı hakkında bizlere ipuçları vermektedir. Çünkü sosyal politikaların birincil gayesi, toplumun refah seviyesini artırmaktır ve bu anlamda sosyal politikalar ekonomik büyüme ile doğrudan ilişkili olması bakımından oldukça önemlidir. Dolayısıyla çalışmanın bütününe baktığımızda sosyal politikalar, ekonomi politikaları ile ilintili olarak verilmiştir. Toplum 'nefes alıp veren bir organizma' gibi düşünülürse toplumu esas alan sosyal politika ve uygulamaları da bu organizmanın sağlıklı nefes alıp vermesi adına, içinde bulunduğumuz zamanın şartlarına uygun olarak kendini güncellemektedir. 1980 yılı itibariyle ihtiyaçların değişmesi ve çeşitlenmesiyle birlikte dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sosyal politikalar önemli dönüşümler geçirmiş, özellikle darbe rejimi sonrası sosyal politikalar, her zaman olduğu gibi değişen hükümetlerin ekonomi politikalarına göre biçimlenmiştir. Çalışmanın ilk iki bölümünde bu ekonomi politikalarının dünyanın gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerini ne şekilde etkilediği ve sosyal politikaların bu süreçlerden nasıl etkilendiği ele alınmıştır. Çalışmanın ana eksenini belirleyen son bölümünde ise 'sosyal devlet' anlayışına sahip olan Türkiye'de 1980'lerde Turgut Özal Hükümet programları kapsamında benimsenen ekonomi politikaları ile birlikte değişen sosyal politikalar çerçevesinde sosyal güvenlik, eğitim, sağlık, yoksulluk, istihdam ve işsizlik, konut, dezavantajlı gruplar gibi alanlardaki uygulamalara yer verilmiş, sonrasında 2002 yılı itibariyle gelen Ak Parti Hükümet programları kapsamında bu alanlardaki uygulamalarda ne gibi gelişmeler olduğu detaylı olarak ele alınmıştır. Türkiye'de değişen hükümetlerin kendinden önceki var olan sistemi büyük oranda değiştirmesinin birçok alanda köklü bir devlet politikasının oluşmasını engellemesi ve bu durumun sosyal politikalara yansımaları üzerinde durulmuştur.
Din ve sağlık ilişkisi bağlamında yeme-içme alışkanlıkları üzerine sosyolojik bir araştırma: Konya/Ereğli diyanet çalışanları örneği

Bu araştırma, din sosyolojisinin bilimsel birikim ve yöntemleri çerçevesinde beslenme alışkanlıklarının oluşumunda ekonominin, bilimin, politikanın ve dinin etkisini analiz etmeyi amaçlamıştır ve bu doğrultuda günümüzde sosyal değişim sonucunda beslenme alışkanlıklarında meydana gelen değişimleri, yeme-içme alışkanlıklarının insan sağlığı üzerine etkisini ve günümüz tıbbının hastalığa bakışını ortaya koymuştur. Beslenme alışkanlıklarının dinin kapsamına da dahil olması sebebi ile bu çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı çalışanlarının beslenme alışkanlıklarını konu edinmiştir. Bu doğrultuda Konya/Ereğli Diyanet İşleri Başkanlığı çalışanlarının besin tercihleri ile sağlıklı beslenmeye yönelik bilgilerini, tutum ve davranışlarını ele alarak bunlar üzerinde dinin mi diğer toplumsal kurumların mı daha etkili olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu sebeple çoğu ampirik araştırmada olduğu gibi bu araştırmada da örnekleme tekniğine başvurulmuş olup; Konya/Ereğli Diyanet İşleri Başkanlığı çalışanlarından 205 kişi ile anket uygulaması gerçekleştirilmiştir.
Sosyal hizmet perspektifinde taziye kültürünün yas sürecine etkisi

İnsanların hayatta var olmasıyla birlikte yaşamlarında önemli kayıplar yaşayarak ölümle yüzleşmişlerdir. Sevilen birinin ölümü, bireyde sonuç olarak ortaya çıkan yas tepkilerini çözümleme ve yas süreci ile baş etme aşamasında birçok sorun oluşturabilmektedir. Bu sorun ile baş etme süreçlerinden biri olan taziye kültürünün varlığı yaşanan kaybın olumsuzluğuna yönelik oldukça olumlu etkiler sunabilmektedir. Bu çalışmanın amacı; yakını ve/veya tanıdığı öldükten sonraki günlerde yas sürecinde bulunan kişilerin, taziye duygularının ve taziye tepkilerinin belirlenmesi, bununla birlikte, ölen kişinin yakınlarının yas sürecini yaşarken sağlıklı bir süreç dahilinde vefat edenin sevenlerine yaşattığı etkiyi en aza indirdiğinin tespiti amaçlanmıştır. Yas sürecinde taziyelerdeki dayanışma ve birlikteliğin ölen kişinin yakınları üzerindeki etkisi incelenerek; yakını öldükten sonraki günlerde yas sürecinde bulunan kişilerin taziye tepkilerinin belirlenmesi, yakınlık derecesi, cinsiyet farklılığının taziye kültürüne oluşan duygusal tepkisinin ve etkilerinin saptanması amaçlanmıştır. Böylece taziye kültürünün varlığıyla, ölen kişinin yakınlarının yas sürecini yaşarken sağlıklı bir süreç dahilinde vefat edenin sevenlerine yaşattığı etkiyi en aza indirdiğinin durum tespitini açıklamaktadır. Sonuç olarak; yas süreci bireyden bireye çeşitlilik gösterdiği kadar kültürden kültüre de değişiklik gösterebilen bir süreçtir. Taziyeye olan duyguların ifade edilmesinde görüşülen kişilerin büyük çoğunluğu taziyenin olması gerektiğini ifade etmişlerdir. Taziyeye karşı ruhsal açıdan yaslı bireye iyi geldiği ve taziye kültürünün varlığından memnun olduklarını ifade etmişlerdir. Taziye olmalı diyenler taziyenin yas sürecinin sağlıklı yaşanmasında oldukça işlevsel bir etkisi olduğu vurgulanmıştır. Taziyelerin kurulmadan önceki ruh hallerinin genellikle çok üzüntülü bir hal taşıdığını ancak taziye ortamları sayesinde taziye zamanı ve/veya taziye sonrasında oluşan yeni durumu kabullenmenin daha sağlıklı yaşandığı ve taziyesiz bir hayatı düşünemeyeceklerini ifade etmişlerdir. Bu tez ile sosyal hizmet perspektifinde taziye kültürünün değerlendirilmesinin yapılarak yas sürecine etkileri incelenmiştir.
Biyopolitik üretim kavramsallaştırmasının otonomist Marksist literatür içerisindeki konumu

Marksist tarih okumasının derinlikli incelediğimizde, Marx'ın özellikle Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı'nın önsözündeki cümlelerine dayanarak komünizmi getirecek olan sermayenin nihai krizinin, üretim ilişkilerinin üretici güçleri geliştiremediği noktada başlayacağını vurgulayıp sermayenin kendini olumlama pratiğinden hareket eden erekselci yorumlar ile Marx'ın kapitalizmin tarihini emeğin ücretli emek biçimi altında sınıflaştırılmasının tarihi üzerinden irdeleyen yaklaşımı doğrultusunda sınıflar mücadelesinin politik tarihine referansla emeğin politik olumlanması üzerinden okuyan iki farklı yaklaşım öne çıkmaktadır. Otonomist Marksizm, emeğin sermaye karşısındaki otonomluğundan ve yıkıcı politik gücünden hareketle kapitalist üretim biçimindeki dönüşümlerin emeğin sermayeyi krize sokma kudretinden kaynaklı olduğunu savunarak emeğin kendini olumlamasının öznelliğine işaret eden yaklaşımın temsilcisidir. Otonomist Marksistler, Marx'ın emeğin ücretli emek biçimi altında sınıflaştırılma süreçlerini, başka bir anlamda sermayenin değer üretme ilişkilerindeki dönüşümlerinin ifadesi olan 'biçimsel' ve 'gerçek' tahakküm dönemlendirmelerini, sınıf bileşimi kavramı odağında emeğin kendini olumlaması üzerinden okuyarak kapitalist üretim biçiminin tarihsel gelişimini incelemektedir. Otonomist Marksistler, bu iki evreninin ardından, değer üretiminin zamanın ve mekanın ötesine taşarak hayatın bütününün değerlenme süreçlerine tabi olduğu, yani değerin ölçüsünün emek zaman olmaktan çıktığı, sermayenin büyük bir boşalma yaşayarak üretimi, toplumsal yaşamın üretimi olarak kurduğu yeni bir evreye girdiğini düşünmekte ve bu evreyi 'biyopolitik üretim' dönemi olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu dönemi, Marx'ın 'üretken ve üretken olmayan emek', 'genel zeka' gibi yeniden üretime soktukları kavramları etrafında inceledikleri gibi kendilerine özgü olarak geliştirdikleri 'maddi olmayan emek', 'işin reddi', 'toplumsal fabrika' gibi kavramsal çerçeveyle de okuyarak ayakları yere sağlam basan bir zemine oturtmaktadırlar. Sermayenin 'biyopolitik üretim' döneminde bu yeni değer üretme ilişkileri karşısında emeğin kurucu gücünü inşa edecek olan ise onlar için 'çokluk' kavramıdır. Tüm bunların ışığında bu çalışma, öncelikli olarak Otonomist Marksizmin tarihsel gelişimini değerlendirmekte, ardından Marx'ın 'biçimsel ve gerçek tahakküm' dönemlendirmelerini ayrıntılarıyla ele alarak bu dönemleri izleyen 'biyopolitik üretim' sürecini Otonomist Marksist literatürün sunduğu geniş kavramsal çerçeve etrafında çözümlemekte ve 'çokluk' kavramını bu sürecin karşısında sınıfın sınıf olarak reddinin olanağı olarak sunmaktadır.
Çamlıhemşin yöresinde sosyo-kültürel değişim bağlamında yayla göçü, yayla şenlikleri, düğün ve Horon

Modernizm bir dünya görüşü olarak, dünyanın her yerine ulaşmış olup, toplumsal yaşamın örgütleniş biçimini değiştirmiş ve sosyo-kültürel değişimlere yol açmıştır. Bu durum geleneksel toplumlardaki geleneğe ait unsurların, değişmesine ya da yok olmasına sebep olmuştur. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada üzerinde durulan temel konu; Rize-Çamlıhemşin yöresinde, sosyo-kültürel değişimle beraber gerçekleşen değişimlerin, yörenin geleneksel kültüründe, yayla göçü, yayla şenlikleri, düğün ve Horon üzerinde yaşanan değişimlerin nedenlerini ortaya koyabilmektir. Bu bağlamda, yaşanan değişim ve nedenleri araştırılırken, bir yandan değişimleri gerçekleştiren temel etkenlerin bu alanlarda yarattığı biçimsel, işlevsel ve şekilsel değişim gözlemlenmiş, diğer yandan ise alan araştırmasındaki görsel kayıtlar ve yöre insanlarının anlatımları, kaynak olarak kullanılarak, hem geçmişşteki durumun hem de günümüzdeki durumun ortaya konulması amaçlanmıştır.
Kentsel dönüşümün dini ve sosyal hayata etkileri: Ankara örneği

Bu çalışma kentsel dönüşüm sürecinde bireylerin sosyal hayat, dini yaşam ve sosyo-kültürel değerlerinde ortaya çıkan başlıca farklılaşmaları, Ankara ili Keçiören ilçesi Yükseltepe ve Şehit Kubilay mahalleleri örneğinde ele almıştır. Çalışma teorik ve uygulamalı olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Araştırmanın teorik kısmı dokümantasyon metoduyla, uygulamalı kısmı ise tarama metodu ile gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan anket formu, evreni oluşturan Yükseltepe ve Şehit Kubilay mahallelerinde oturan bireylerden 405 kişiye uygulanmıştır. Sahadan elde edilen bulguların istatistiksel çözümlenmesinde ise, yüzde ve frekans dağılımları, aritmetik ortalama, ki-kare testi, t-testi, varyans analizi ve Lsd Post-Hoc çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Araştırmanın giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı, önemi, hipotezleri, sınırlıkları ve yöntemiyle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde, kent olgusu, kentleşme, kentsel dönüşüm ile kent ve din ilişkisi sosyolojik açıdan incelenerek, kavramsal ve kuramsal bilgiler üzerinde durulmuştur. Söz konusu kavramların tarihsel gelişimi panoramik bir düzlem üzerinden ele alınmıştır. İkinci bölümde, Ankara ili ve araştırma sahası ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Bu bağlamda Yükseltepe ve Şehit Kubilay mahallesinde araştırmaya katılan bireylerin yaşadığı konut, sosyal yaşam ve dini hayat ilişkisi ve kentsel mekanda bazı sosyo-kültürel değerlerin çeşitli değişkenler karşısındaki durumu belirlenmiştir. Son olarak ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir.
Edebiyat sosyolojisi bağlamında Kemal Tahir'de aydın kimliği: Esir Şehir üçlemesi örneği

Bu tez çalışması edebiyatın sosyolojik imkanını doğrultusunda gelişmektedir. Toplum meselelerini ve toplumsal değişim/dönüşümü anlama ve açıklamada edebiyat ve sosyolojinin disiplinler arası işbirliği, edebiyat sosyolojisine hayat vermiştir. Özelikle edebi bir tür olarak romanın gelişimi, sosyolojiyi edebiyatla yakından ilgilenmeye yönlendirmiştir. Bu tez çalışmasında da edebiyatın sosyolojik imkanı, Türk romanının önemli bir ismi olan Kemal Tahir'in Esir Şehir Üçlemesi örnekliğinde incelenmiştir. Kemal Tahir'in romancılığının yanı sıra toplum meseleleriyle de yakından ilgilenmiş olması ve Türk sosyolojisini bu anlamıyla etkilemesi, örneklik seçiminin temel gerekçesidir. Nihayet bu tez çalışmasında edebiyat sosyolojisi bağlamında edebi ürünün sosyolojik incelemeye nesne olabileceği tezi üzerinden dönemin sosyologlarını da oldukça meşgul eden aydın kimliği meselesinin Kemal Tahir'in Esir Şehir Üçlemesi'nde nasıl kayıtlandığını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Cumhuriyet dönemi romanları Türk edebiyatında geniş yer tutmakta ve bu dönemi inceleyen romanlar genelde bir olgu çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu romanlarda işlenen en belirgin olgulardan birisi de aydın olgusudur. Tezde ele alınan Kemal Tahir'in Esir Şehir Üçlemesi de aydın olgusu çerçevesinde gelişmektedir ve bu romanlarda Kurtuluş mücadelesi yıllarında drama düşen aydın karakterler üzerinden toplumsal dram anlatılmaya çalışılmaktadır. Bu üçleme aracılığıyla Tahir, insanına yabancılaşmış, milleti ile bağları kopmuş pasif bir aydının, sorumlu ve yerli bir aydına dönüşümünü ele almış ve bu aydın tipini idealleştirmiştir. Bu anlamıyla Tahir, Esir Şehir Serisi'nde Türk aydınının nasıl olmaması ve nasıl olması gerektiğini okuyucusuna iletmiş ve bunu da Doğu-Batı, Batılaşma ve Yerlilik temaları üzerinden işlemiştir.
Osmanlılarda epistemoloji ve iktisadİ yapı ilişkisinin analizi: Tarihyazıcılığı bağlamında Niyazi Berkes ve Sabri Ülgener

Bu tez çalışmasında, Osmanlı düşünce sistemiyle Osmanlı iktisadi yapısı arasındaki ilişkinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu tez konusu gereği disiplinler arası ve mukayeseli teorik bir çalışmadır; iktisat, tarih, tarih yazıcılığı, felsefe, sosyoloji, edebiyat, bilim ve teknoloji tarihi, bilim felsefesi, bilim sosyolojisi, din felsefesi ve din sosyolojisi gibi disiplinler bu çalışmada iç içe geçmişştir. Tezin araştırma soruları şöyledir: Osmanlı modernleşmesine dair literatürün tıkandığı yer neresidir? Tarihyazıcılığı ve kuramsal çerçeveler bu tıkanmayı nasıl aşabilir? Osmanlı düşünce, ekonomi ve modernleşme tarihi içselci ve dışsalcı bakış açılarından nasıl analiz edilebilir? Osmanlı modernleşmesi bağlamında, Osmanlı iktisadi yapısının Osmanlı düşünce sistemiyle ilişkisini anlama ve ortaya çıkarmada hangi kuramsal çerçeve ya da çerçeveler daha iyi bir anlama ve yorumlama imkanı sağlayabilir: Marksist tarih anlayışına dayalı Dışsalcı-Berkesçi açıklama modeli mi yoksa Weberci tarih anlayışına dayalı İçselci-Ülgenerci anlama modeli mi? Bu iki yaklaşımın mukayeseli bir şekilde sentezlenmesi mümkün müdür? Tezin araştırma soruları tarih yazıcılığı ve kuramsal çerçeve bağlamında problematize edilmiştir. Tezin en önemli bulgusu: Osmanlı modernleşmesi, Osmanlı düşünce tarihi ve sosyo-ekonomik yapısı arasındaki ilişkinin analiz edilip açıklanması ve anlaşılmasındaki temel sorun: Bu açıklamanın yapılacağı perspektifin hangi kuramsal çerçeveye oturtulması gerektiğinin tayin edilmesi meselesidir.
Z kuşağının çalışma hayatından beklentileri: Bir alan araştırması

Teknolojinin hızla geliştiği ve takibinde zorlanıldığı bir çağda yetişen ve adeta teknoloji ile büyüyen bir nesil haline gelen Z kuşağı birçok özelliğiyle kendisinden önceki X ve Ykuşaklarından ayrılmaktadır. Bu sebeple yurt dışı ve yurt içinde birçok araştırmaya konu olmaktadır. Çalışma yaşamı da bu konuların başında gelmektedir. Bu çalışmada Z kuşağı mensubu üniversite öğrencilerinin çalışma hayatından beklentileri ile ilgili nitel bir araştırma yapılmıştır. Araştırmada derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmıştır. 23 kişilik bir üniversite öğrencisi grubuyla görüşülüp 8 demografik, 9 da araştırma sorusu sorulmuştur. Sorulara verilen cevaplar 3 temel başlık altında incelenmiştir. Sonrasında değerlendirmeler yapılarak hipotezler test edilmiştir. Bulgulara göre, Z kuşağının teknoloji ile yakından ilgili, özgür düşünceye ve adalete önem veren, kolektif çalışma beklentisinde olan bir nesil olduğu ortaya koyulmuştur. Sonuç olarak ise gelecekte önemli işler yapacak olan Z kuşağına hem eğitim hem de iş hayatında beklentilerini karşılayacak fırsatlar sunulması gerektiği önerilmiştir.
Kültür endüstrisinde bellek yitimi: Ekran belleği

Kültür endüstrisi içinde yer alan ekran teknolojisi; büyük ekranla başlayan yolculuğunu ekranı avuç içine sığacak kadar küçülterek ürün yelpazesini genişletmiş, toplumun her kesiminde yaygınlaşmıştır. Ekran sadece görüntüleri seyretmek için değil, bilgi edinmek, iletişim kurmak, etkileşimde olmayı da içinde barınmıştır. Ekran teknolojilerinin, etki alanlarını genişletmesinin toplumsal, sosyal ve kültür etkileri bulunur. Bu etkilerden biri de bellek üzerindeki olumsuz etkisidir. Birçok işlevi bir arada yapma durumunu içeren ve ekrandaki görüntülerin yakın/uzakdaymış, -mış gibi hissedilmesine yol açan yakınsama kültürü de belleğin olumsuz etkilenmesinin nedenlerinden biridir. Bu tez çalışmasının amacı; ekranın mavi ışık etkisinde, ekrandan gelen bilgi ve görüntüleri izleyen, dinleyen, seyreden insanın ekran ve bellek arasında kurduğu ters orantılı ilişkiyi açıklamaktır. Ayrıca iletişim çalışmalarına katkı sunacak 'ekran belleği' kavramı, kültür endüstrisi ve bellek kuramları ışığında kavramsallaştırılacaktır. Ekran belleği kavramı, Sigmund Freud'un 'perde anı' kavramından hareket edilerek tanımlanmıştır. Tüketim kültürünün etkisiyle ekrandan akan görüntü ve bilgilerin 'sonsuz akışı', insanı 'enformasyon' ve 'ekran oburu'na dönüştürmüş, yaşamından kesitleri ekrana aktaran insan, belleğini ekrana emanet etmesi anı karmaşası yaşamasına neden olmuştur. Ayrıca bellek yitimine sürüklenen toplumda, ekrandan gelen bilgi ve görüntülerin sonsuz akışı, kısa süreli belleğin kapasite sınırının aşılmasına, bilgilerin uzun süreli belleğe atılmadan kaybolup yitmesine neden olmaktadır. Ayrıca bu tez çalışmasında kavramsallaştırılan kültür endüstrisinde bellek yitimine karşılık gelen 'ekran belleği' kavramı yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile elde edilen verilerle desteklenmiştir.