turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İlaveli Mecmua-i Cedİde'de yer alan nikah ve talak ile ilgili fetvaların transkribi ve tahlili

Bu tez, İlaveli Mecmua-i Cedide'de (R. 1326, H. 1329, M. 1911) yer alan aile hukukunun evlenme ve boşanma ile ilgili fetvalarını konu edinmektedir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Temel amacımız, İlaveli Mecmua-i Cedide'deki ilgili fetvaları transkribe etmek, nakillerini tercüme etmek ve ilgili fetvaları İslam hukuku açısından değerlendirmektir. Ancak daha önce fetva olgusunun tarihsel arka planı hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Osmanlılar'da fetva uygulamaları, müftülük, şeyhülislamlık ve fetva eminliği gibi kurumsal yapılar incelenmiştir. Bu şekilde İlaveli Mecmua-i Cedide'nin telif süreci öncesindeki tarihi süreç serimlenmiş ve İlaveli Mecmua-i Cedide'nin telif süreci ele alınmıştır. Bunun dışında fetvaları veren Şeyhülislamların biyografileri, fetvalarda atıf yapılan kaynakların tespiti de amaçlarımız arasındadır. İlaveli Mecmua-i Cedide'nin evlenme ve boşanma bölümlerinde yer alan toplam fetva sayısı, evlenme ve boşanma kitabının kaç babtan oluştuğu, bablara göre fetva sayıları, Şeyhülislamlar'ın fetva sayıları gibi sayısal verilere yer verilmiştir. Bu bilgilerin bir arada gösterilebilmesi için bazı tablolar da eklenmiştir. Hanefi fıkhına göre verildiği tespit edilen fetvaların, Hukuk-i Aile Kararnamesi ile mukayese edilmesi de asli amaçlarımız arasındadır. Bu sebeple Hukuk-i Aile Kararnamesi'ndeki maddeler incelenmiş, Kararname ile İlaveli Mecmua-i Cedide'de yer alan fetvalardan hangilerinin düzenlediği, hangi konularda farklı uygulamaların getirildiği tespit edilmiştir. Hukuk-i Aile Karanamesi'nin ilgili maddelerine göre 'nikah, vekil ve fuzulinin nikahı, veliler, denklikler, reddetme, anlaşmalı boşanma ve talak' bablarındaki bazı fetvaların düzenlediği hususlarda değişikliğin yapıldığı görülmüştür. Kitabu'n-nikah'ta bir; vekil ve fuzulinin nikahı babında üç; veliler, denklikler ve reddetme babında on; Babu'l-Hul'i bir; Kitabu't-talak'ta ise bir fetva olmak üzere toplam on altı fetva düzenlenen hükümler tarafından değişikliğe uğramıştır.
Türkiye'de bilgi edinme hakkı ve uygulaması

Bilgi edinme hakkı düşünce hürriyetinin bir parçasıdır. Bilgi edinme hakkı olmadan düşünce hürriyeti düşünülemez. Bu kavram İçinde bulunduğumuz çağın ortaya çıkardığı yönetim anlayışının ve Anayasal gereksinimlerin sonucu olan yeni bir kavramdır. Bilgi edinme hakkı insan yaşamının olmazsa olmazı olup, onun yaşamını düzenleyen ve geleceğini planlamasını sağlayan bir haktır. Bu hak, bazı ülkelerde doğrudan anayasal güvence altına alınırken, bazılarında ise sadece yasal düzenleme yapılmakla yetinilmiştir. Ayrıca birçok uluslararası düzenlemeye konu olmuştur. Son yüzyılda bilgi edinme hakkının önemi birçok ulusça anlaşılmış durumdadır. İnsanın sadece insan olması dolayısıyla sahip olduğu kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez, zamanaşımına uğramaz hak ve hürriyetler olarak nitelendirilen insan hakkı kavramı herkes için tanınmış olmasına rağmen, bütün insanların bu haklardan istifadesi hemen olamamıştır. Söz konusu hakkın elde edilebilmesi için büyük mücadeleler yapılmıştır. Bilgi edinme hakkı, kamu yönetiminin bir ideali haline gelen saydam, şeffaf, katılımcı yönetimin en önemli araçlarından biridir. Ülkemizde vatandaşın bilgi edinme hakkını ve idarenin açıklığını düzenlemeye yönelik dilekçe hakkından önce pek de kayda değer düzenlemeler bulunmamaktadır. Nihayetinde bilgi edinme hakkına ilişkin düzenleme ülkemizde de yapılarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu düzenleme bilgi edinme hakkına ilişkin en önemli adımdır. Bilgi edinme hakkının iyi bir yönetiminin anahtarı olduğu unutulmamalıdır. Sosyal devlet anlayışının, herkesin insanca yaşaması için olmazsa olmazı bilgi edinme hakkıdır.
Önleyici kolluk faaliyeti esnasında elde edilen bilgiler ve bunların Ceza Muhakemesindeki delil değeri

Devletin temel görevlerinden biri de kamu düzeninin korunmasıdır. Suç ve suçlulukla mücadelede, bu görev kapsamında yer almaktadır. Devletin suç ve suçlulukla mücadele görevini yerine getirmesinde, kolluk faaliyetleri önemli bir yere sahiptir. Kolluğun önleyici faaliyetlerinin esas amacı, suç olarak tanımlanan fiillerin işlenmesini engellemektir. Ancak her durumda bu amacın gerçekleşmesi mümkün olamamaktadır. Esas amacı suç işlenmesinin önlenmesi olan önleyici kolluk faaliyetleri neticesinde, ceza muhakemesinde delil olarak kullanılabilecek bir takım bilgilere ulaşılması da mümkündür. Bu bağlamda, çalışmamızda, önleyici kolluk faaliyetleri kavramı ele alınmış ve bu faaliyetler kapsamında başvurulan her bir tedbir neticesinde ne tür bilgilere ulaşılabileceği ve bu bilgilerin ceza muhakemesinde delil olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenmiştir.
Mülkiyeti saklı tutma kaydı ile satım sözleşmesi

Mülkiyeti saklı tutma kaydıyla satım sözleşmesi çoğunlukla taksitle satım hallerinde uygulama bulmaktadır. Ancak mülkiyeti saklı tutma kaydı satım sözleşmesi haricinde, özünde mülkiyeti devir amacı güden karşılıklı borç doğuran sözleşmelerde de uygulanabilmesi mümkün olan bir sözleşmedir. Mülkiyeti saklı tutma kaydıyla satım sözleşmesinde şarta bağlanan husus ise mülkiyetin intikalini sağlayan tasarruf sözleşmesidir. Şartın türü ise doktrinde tartışmalı olmakla birlikte çoğunluk tarafından geciktirici şart olarak belirtilmektedir. Mülkiyeti saklı tutma kaydıyla satım sözleşmesinin kanun koyucu tarafından sıkı şekil şartlarına tabi kılınması bu sözleşmenin hukuk uygulamamızda tercih edilmemesinin başlıca sebeplerindendir. Bu bakımdan noterlikçe düzenleme tarzında yapılacak olan bu sözleşme alıcının ikametgahındaki noterliğe tescil edilmedikçe hüküm doğuramayacaktır. Bu bakımdan satıcı ve alıcı bu sözleşmeyi akdetmek istediklerinde hem maddi açıdan hem de zaman açısından kayıplar yaşayacaktır.
Ticari kazancın vergilendirilmesinde gerçeklik: Sorunlar ve çözüm önerileri

Ekonomik ve sosyal politikaların bir aracı olarak kullanılan vergilerin temel amacı önemli ölçüde kamuya gelir sağlamaktır. Bu nedenle devlet, gelir artırıcı politikalar izlerken işletmeler de ticari karlarını maksimize etmenin yollarını aramaktadır. Bu durum da çoğu zaman bir menfaat çatışmasına neden olmaktadır. Bunun temelinde de ekonomik bir olgu olan ve tespiti, kayıt işlemleri ve raporlanması muhasebe bilimi tarafından düzenlenen verginin, alınmasının salt hukuki yöntemlere göre yapılması ve vergiye tabi değerin adil bir şekilde ortaya konulamaması yatmaktadır. Vergiler, ödeme gücünün göstergeleri olan harcama, gelir ve servet ve/veya servet transferleri üzerinden alınmaktadır. Bu göstergeler içerisinde en önemlisi de gelirdir. Gelirin vergilendirilmesi, gerçek kişi veya kurumların safi kazancı ve/veya iratları üzerinden yapılmaktadır. Gelirin vergilendirilmesi sırasında en çok karşılaşılan sorunlar da ticari kazancın vergilendirmeye esas değerinin tespitindeki ölçütlerde karşımıza çıkmaktadır. Bu sorunlar da vergiyi doğuran olay ve vergiyi doğuran olaya ilişkin işlemlerin gerçek mahiyetinin esas alınmasına yönelik yapılan yasal düzenlemelerin zamanın ruhunu tam olarak yakalayamaması, belirsizlikler içermesi, hazineci bir anlayışla hazırlanmış olması ve hem vergileme tekniği hem de vergi adaleti bağlamında evrensel ölçütler ile tam olarak uyumlu olamaması gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Vergilemede gerçekliğin sağlanması, adil bir vergilendirmenin de teminatıdır. Adil bir vergilendirmenin yapılabilmesi için vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin ekonomik, hukuksal ve finansal bileşenler çerçevesinde ortaya konulması gerekir. Bu çalışmada ticari kazancın vergilendirilmesinde gerçeklik kavramsal, ekonomik, hukuksal ve finansal bileşenler çerçevesinde teorik, tematik ve ampirik olarak incelenmiştir.
İslam-Osmanlı ceza hukukunda kazf suçu ve bu suçun Türk Ceza Kanunu'ndaki hakaret suçuyla mukayesesi

Bu yüksek lisans çalışmasının amacı, İslam hukukunun kişilerin manevi bütünlüğünün korunması adına üzerinde hassasiyetle durduğu, kişilerin iffetine ve haysiyetine saldırı niteliğinde olan ve hadd suçları arasında düzenlenen kazf suçunu incelemek ve bu suçun Türk ceza kanunundaki hakaret suçuyla mukayesesine imkan sağlamaktır. Tarihi günümüzden dört bin yıl önceki hukuk metinlerine kadar giden kazf suçu İslam ve Osmanlı ceza hukuku kapsamında ele alınmıştır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde kazf suçunu bağlamından koparmadan ve anlaşılır şekilde anlatabilmek amacıyla Osmanlı ceza hukukunun da temelini oluşturan İslam ceza hukukunun genel esaslarına yer verilmiştir. İkinci bölümde Kazf suçu modern ceza hukuku sistematiğine uygun olarak ayrıntılı şekilde incelenmiş, bu sayede kazf ve hakaret suçlarının mukayesesini kolaylaştırmak amaçlanmıştır. Kazf suçuyla alakalı anlatılanların teorikte kalmaması ve uygulamanın nasıl olduğunu zihinlerde canlandırmak adına ilgili bölümlerde Osmanlı şer'iyye sicillerinden alınan kazf suçuna dair örneklerle çalışma zenginleştirilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise hakaret suçu, ikinci bölümde takip edilen sistematik göz önünde bulundurularak ve ayrıntılı şekilde ele alınmakla birlikte çalışmanın amacını ve kapsamını aşacağından dolayı hakaret suçuyla alakalı doktrindeki tartışmalara değinilmekle yetinilmiş veya hiç girilmemiştir. Yeri geldikçe Yargıtay kararlarından hakaret suçuna dair örnekler sunulmuş ve kazf suçuyla hakaret suçunun mukayesesine de hakaret suçuyla ilgili açıklamaların yapıldığı başlıkların altında yer verilmiştir. Bu kısımda tekrara düşmemek adına kendi bölümlerinde ayrıntısıyla anlatılan iki suç tipinde benzer ve farklı olan noktalara kısaca değinilmiştir.
Simnanİ'nin 'Ravzatü'l-Kudat' adlı eseri ve hanefi edebü'l-kadİ literatüründeki yeri

Genelde yargı kurumunun, özelde ise kadiların uyması gereken kuralları düzenleyen alana klasik İslam hukukunda edebü'l-kadi/edebü'l-kaza adı verilmiştir. Bu alanında geniş bir literatür oluşmuştur. Bu literatür alanında eser telif eden müelliflerden biri de V. hicri yüzyılda yaşamış Simnani'dir. Bu çalışmada Hanefi edebü'l-kadi literatürü de göz önünde bulundurularak Simnani'nin Ravzatü'l-Kudat adlı eseri muhteva ve üslup açısından ele alınmış ve literatüre katkıları değerlendirilmiştir. Simnani Ravzatü'l-Kudat'ta ele aldığı konuları (1) kadi, (2) davacı, (3) davalı, (4) hükme ulaştıran yollar, (5) hakkında hüküm verilen hukuk konuları ve (6) kadılık velayeti veren ve verilenlerin tarihi şeklinde tasnif ederek bu alanda yeni bir üslup kullanmıştır. Ayrıca hakkında hüküm verilen hukuk konuları' başlıklı beşinci bölümünde füru konularını klasik sistematikle, fakat dava bakış açısıyla tek tek ele almak suretiyle alana önemli bir katkı sağlamıştır. Kendisi kadilık görevinde bulunmamış olmakla beraber otuz yıl boyunca Abbasi hilafetinin merkezi Bağdat'ta kadi'l-kudatlık yapmış olan Dameğani'nin hem ilim hem kaza meclislerinde uzun zaman bulunmuştur. Dameğani'nin meclislerindeki gözlemlerine kitabında sıkça yer vermesi sebebiyle eserde hukuk tarihi açısından kayda değer bilgiler mevcuttur.
İslam Hukuku'nda mefhumu'l-muhalefe'nin mahiyeti ve delil oluşu

İslam Hukuk Metodolojisi'nin önemli konularından olan lafızların taksiminde Mütekellimin usulcülerin bazı hususlarda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Bu fikir ayrılıklarının arka planını anlama isteği, tezimizin konusu olan mefhumu'l-muhalefeyi inceleme konusu yapmamızın başlıca sebebidir. Bu bağlamda tezimizin amacı, özellikle ilk dönem İslam hukuk usulcülerinin konuya dair görüşlerini incelemek suretiyle söz konusu kavramın fakihler tarafından nasıl anlaşıldığını ortaya koymaktır. Tezimizde öncelikle usulcüler tarafından mefhumu'l-muhalefenin hangi sınıflandırma içerisinde yer aldığında değindik. Daha sonra mefhumu'l-muhalefenin nasıl anlaşılıp tanımlandığı, onu kabul edenlerin delillerine ve onu reddedenlerin gerekçelerine yer verdik. Sonrasında mefhumu'l-muhalefenin delil olarak kabul edilmesi için gerekli şartlar ile onun bazı çeşitlerine, tercih sıralamasına ve ammı tahsis edip edemeyeceğine yer verdik. Bu şekilde mefhumu'l-muhalefe konusunu ilk dönem usule dair yazılan eserleri temel alarak, bu konuda farklı mezheplerin görüşlerini gün yüzüne çıkarmakta ve konuya dair genel bir porte çizmiş olmaktayız.
Türk anayasalarında yakalama ve tutuklama

'Türk Anayasalarında Yakalama ve Tutuklama' adlı bu çalışma, Türk Anayasalarındaki yakalama ve tutuklama tedbirlerine ilişkin hükümlerin incelenmesinden oluşmaktadır. Bu kapsamda ilk olarak kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ve bu hakkın uluslararası tarihi gelişimi ele alınmıştır. Sonra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının nasıl düzenlendiğine değinilmiştir. İkinci bölümde kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının Türk Anayasalarında kronolojik olarak gelişimi ve değişiklikleri ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde yeni anayasa çalışmaları kapsamında raporlarda ve taslaklarda nasıl düzenleme yapıldığı incelenmiştir. Son bölümde ise, anayasaların dönemine uygun olarak çıkarılan kanunları ve değişiklikleri karşılaştırılarak incelenmiştir.
Olağanüstü hallerde derogasyon: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uluslararası medenİ ve siyasİ haklar sözleşmesinin karşılaştırmalı incelemesi

Olağan dönemlerde olduğu gibi devletlerin çeşitli sebeplerle maruz kaldıkları olağanüstü hallerde de kişi hak ve hürriyetlerinin korunması büyük önem arz etmektedir. Bir taraftan karşı karşıya olunan tehditle mücadele etmek suretiyle kamu düzeninin tekrar tesisi diğer taraftan kişi hak ve hürriyetlerine riayet edilmesi devletler açısından önemli bir zorluk oluşturmaktadır. Bu noktada devletin geleceği ve toplumsal çıkar ile bireysel hak ve özgürlükler arasındaki dengeyi sağlamak amacıyla öngörülen derogasyon hükümleri, insan hakları sözleşmelerinin en önemli maddelerinden birini oluşturmaktadır. Devletlerin olağanüstü halleri bahane etmek suretiyle insan hakları sözleşmeleri altındaki yükümlülüklerinden sapması ve bu kapsamda kişi hak ve özgürlüklerini ihlal etmesi, derogasyon meselesini uluslararası insan hakları hukuku açısından son derece önemli hale getirmektedir. Bu kapsamda, bireysel hak ve özgürlükler ile toplumsal çıkarlar arasında denge kurmayı amaçlayan derogasyon hükümlerinin sözleşme organlarının içtihatları ışığında analizinin insan hak ve hürriyetlerinin olağanüstü dönemlerde de azami seviyede korunmasına katkı sunacağı değerlendirilmektedir.
Rekabet Hukukunda teşebbüsler arası irade uyuşmaları yoluyla fiyat tespiti

Rekabetin en önemli görünümü fiyat rekabetidir. Fiyat rekabeti, fiyatları olabilecek en alt seviyede tutarak rekabeti teşvik eder. Bu sayede, teşebbüslerin kaynaklarını en uygun şekilde dağıtmasına imkan verir, tüketiciye geniş bir mal ve hizmet yelpazesinden yararlanabilme avantajı sağlar. Fiyat rekabetinin fiyat indirimlerini teşvik edici etkisinden korunmak ve ürün başına karlarını yüksek tutmak isteyen teşebbüsler, fiyatları belirlemek veya en azından kontrol altında tutmak isterler. Bu amaçla teşebbüsler, anlaşmalar, uyumlu eylemler veya birlik kararları yoluyla fiyatı belirlerler. Rekabet hukukunda teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem, birlik kararları yoluyla mal ve hizmetlerin alım veya satım fiyatının doğrudan ve dolaylı belirlenmesi hukuka aykırı ve yasaktır. Dolaylı ifadesinden kastedilen, fiyatı oluşturan kar veya maliyet gibi unsurların belirlenmesidir. Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un m. 4/2/ bendi bakımından yatay fiyat tespiti yasaklanmıştır. Zira, yatay fiyat tespitinin rekabeti sınırlamaktan başka bir amacı bulunmamaktadır. Dikey fiyat tespitinde, RKHK m. 4/2/ bendi kapsamındadır. Bununla birlikte, baskı veya teşvik sonucu sabit veya asgari fiyata dönüşmeyen dikey azami fiyat tespiti ve fiyat tavsiyelerine izin verilebilmektedir. Teşebbüsler arası koordinasyon veya iletişim sonucu piyasada görülen fiyat paralellikleri, uyumlu eylem olarak nitelendirilmekte ve yasaklanmaktadır. Bununla birlikte oligopolistik bağımlılık sonucu oluşan fiyat paralellikleri yasaklanmamaktadır. Zira, yasaklamanın kriteri koordinasyon veya iletişimdir. Teşebbüs birliklerinin bağlayıcı nitelikteki kararları veya tavsiyeleri yoluyla oluşan fiyat tespiti de yasaklanmıştır. VI
Şirketlerde birleşme, bölünme veya tür değiştirmenin iş sözleşmelerine etkisi

İşverenler, ekonomik gelişmeler ve değişen rekabet koşullarının etkisiyle işyerlerini geçici veya sürekli olarak bir başkasına devredebilirler. Ticaret şirketlerinde bu devir satış, kira gibi hukuki işlemler vasıtasıyla gerçekleştirilebileceği gibi birleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemleri de işyeri devrine yol açabilir. İşverenin girişim özgürlüğü kapsamında değerlendirilen devir işlemleri, iş güvencesini tehlikeye soktuğu için hem İş Kanunu'nda hem Türk Ticaret Kanunu'nda işçiyi koruma amacına yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Mevzuatımızda işyeri devri, iş sözleşmesini sona erdiren bir sebep olarak belirlenmemiş, tam aksine devir halinde iş ilişkilerinin kendiliğinden devralan işverene intikal edeceği kabul edilmiştir. Genel kural bu olmakla birlikte, konuyu düzenleyen İş Kanunu m. 6 ile Türk Ticaret Kanunu m. 178'in birbiriyle çelişen ve işçiler arasında haksız ve gereksiz bir ayrıma neden olan farklı hükümleri mevcuttur. Türk Ticaret Kanunu m. 178 hükmünde, işçinin itiraz hakkı, müteselsil sorumluluk ve işçi alacaklarının teminat altına alınması konuları İş Kanunu m. 6'daki hükümden farklı olarak düzenlenmiştir. Bu çalışmada, ticaret şirketlerinde birleşme, bölünme veya tür değiştirme yoluyla gerçekleştirilen yapısall değişikliklerin iş sözleşmelerine etkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda, bahsedilen iki kanun hükmüne karşılaştırmalı olarak yer verilmiş, çatışan hükümlerden hangisinin uygulanacağı belirlenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde birleşme, bölünme, tür değiştirme kavramları, şartları ve hukuki sonuçlarıyla birlikte anlatılmıştır. Ardından genel olarak işyeri devrinin tanımı, şartları ve türleri açıklanmıştır. Yapısal değişikliklerin hangi durumlarda işyeri devri teşkil edeceği ve uygulanacak kanun hükümlerinin tespiti de yine bu bölümde yapılmıştır. İkinci bölümde ise ticaret şirketlerinde işyeri devrine yol açan birleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemlerinin iş ilişkilerine etkisi ele alınmıştır. Bu kapsamda, Türk Ticaret Kanunu m. 178 hükmünün, İş Kanunu m. 6 düzenlemesiyle ortak olan sonuçları yanında öngördüğü farklı hususlar da karşılaştırmalı hukuk ışığında açıklanmıştır.
Ombudsmanlık

Ombudsman kurumu, ilk örneği 18. yüzyılda İsveç'te oluşturulmuş, günümüzde ise yüzü aşkın devlette uygulama bulmakta olan bir kurumdur. Ombudsman; anayasa veya yasa ile belirlenen ve bağımsız ve üst düzey devlet memuru tarafından yönetilen, kamu kurumları, kişileri ve çalışanlarına karşı mağdur kişilerin şikayetlerini inceleyen veya kendi inisiyatifiyle inceleme yapan ve soruşturma, rapor yazma ve düzeltici fiil talep etme yetkisi olan bir kurum olarak tanımlanabilir. Türkiye bir ombudsman kurumunun oluşturulmasında çok istekli olmamış, 1970'lerden itibaren tartışılmaya başlanmasına rağmen, üzerinde bir uzlaşıya varılamayan kurum, birkaç kanun denemesinin ardından ancak 2012 yılında 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ile kurulabilmiştir. Bu çalışmada, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun kanuni düzenlemesi çerçevesinde, etkili bir denetim mekanizması olarak kabul edilme konusunda ne kadar başarılı olabileceğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, Kurum'un kanuni düzenlemesinin, başta ombudsman kurumunun anavatanı olan İsveç'teki Parlamento Ombudsmanı olmak üzere, farklı ülkelerdeki ombudsman uygulamaları dikkate alındığında, kurumu etkili bir denetim yolu olarak düzenlemede yetersiz olduğu tespit edilmiştir
Aile mahkemelerinde yargılama usulü

Hukuk sistemimizde aile hukukundan dogan dava ve isleri görmek üzere özel bir mahkeme olan aile mahkemeleri kurulmustur. Yargıtay, Aile Mahkemesi Kanunu'nun 2. ve 4. maddeleri ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 8.7. 2003 günlüyetkilendirmeye iliskin kararını dikkate alarak, 8.7. 2003 tarihini aile mahkemelerininfaaliyete geçis tarihi olarak belirlemistir. Aile Mahkemeleri Kanunu ile aile mahkemelerinin kurulus, görev ve yargılama usulleri düzenlenmistir. Özel mahkeme olan aile mahkemelerine atanacak hakimlerden özel nitelikleraranmıstır. Hakimler, atanacakları bölgeye veya bir alt bölgeye hak kazanmıs, adli yargıda görevli, tercihen evli ve çocuk sahibi, otuz yasını doldurmus ve aile hukuku alanında lisansüstü egitim yapmıs olmalıdır. Bunun yanında aile mahkemeleri bünyesinde birer psikolog, pedagog ve sosyal çalısmacı bulunacaktır. Aile mahkemeleri Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kısmı hariç olmak üzere ikinci kitabından ve Türk Medeni Kanunu'nun Yürürlügü ve Uygulama Sekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan dogan dava ve islerde görevlidirler. Ayrıca Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna iliskin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizine iliskin dava ve islerde de görevlidirler. Bunun yanında aile mahkemeleri kanunlarla verilen diger dava ve islerde de görevli kılınmıslardır. Çalısmamızın birinci bölümde, aile mahkemelerinin hukuki yapısı, ikinci bölümünde görev, yetki ve taraflar, üçüncü bölümde yargılama usulü, dördüncü bölümde kanun yolları incelenmistir. Ayrıca aile mahkemelerinin sayısı ve kurulduguiller bakımından bilgiler sunulmustur.
Adil yargılanma hakkı çerçevesinde Türk hukuku'nda makul sürede yargılanma hakkı

Çalışmada adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olup, aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde düzenlenmiş olan Türk Hukuku'nda makul sürede yargılanma hakkı değerlendirilmiştir. Makul sürede yargılanmanın amacı, yargılamanın uzun sürmesinin engellenmesidir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki düzenleme ile adaletin etkinliği ve adalete güvenin korunması amacıyla adaletin gecikmeden gerçekleşmesi gerektiğinin önemi vurgulanmaktadır. Çalışmamın ilk bölümünde, genel hatlarıyla adil yargılanma hakkı ele alınmış ve makul sürenin adil yargılamadaki yeri ve önemine değinilmiştir. İkinci bölümde makul süre ve makul süre ihlali, Türk Hukuku çerçevesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesi ışığında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise uygulamada makul sürede yargılanma hakkının ihlali ve ihlalin ortadan kaldırılması için gereken tedbirler üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde makul sürenin değerlendirilmesindeki kriterler ele alınmış, makul süre ihlaline ilişkin mahkeme kararları da incelenmiştir.
Ceza Muhakemesi Hukukunda yakalama ve gözaltına alma

Herkes kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sahiptir. Temel hak ve hürriyetlerden biri olan kişi hürriyeti ve güvenliğinin keyfi bir şekilde kısıtlanmasını önlemek amacıyla hem anayasalar hem de uluslararası belgeler bu hakları düzenleme yoluna gitmektedirler. Yakalama ve gözaltına alma, kişi hürriyeti ve güvenliği ile yakından ilgili birer koruma tedbiridir. Bu nedenle, söz konusu koruma tedbirleri hem anayasalarda hem de uluslararası belgelerde düzenlenmektedir. Anayasamıza göre, hakim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir. 01.06. 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu, inceleme konumuz olan yakalama ve gözaltına alma tedbirleriyle ilgili yeni düzenlemeler getirmektedir. Özellikle, gözaltına alma tedbiri Cumhuriyet Savcısı emri ile başvurulabilecek bir koruma tedbiri haline getirilmek suretiyle yakalamadan ayrı bir koruma tedbiri haline getirilmiştir. Çalışmamızda, yakalama ve gözaltına alma birer koruma tedbiri olduğundan, öncelikle koruma tedbirleri hakkında temel bilgilere değinildi. Ardından yakalama emri olmaksızın yakalama ve gözaltına alma ele alındı. Son olarak, yakalama emri üzerine yakalama incelendi.