turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sibirya Türk lehçelerinde bitki adları

Sibirya Türk Lehçelerinde Bitki Adları başlıklı tezimizde Saha ve Tuva Türk lehçelerinde bulunan bitki adları tespit edilmiştir. Tespit edilen bitki adlarının Türkiye Türkçesine aktarımının en doğru şekilde sağlanabilmesi ve diğer Sibirya Türk Lehçeleri ile ortaklıklarının belirlenebilmesi için Rusça, Latince, Altayca ve Hakasça karşılıklarına da yer verilmiştir. Bitkilerin adlandırma yolları ile bitki adlarının etimolojik ve morfolojik yapıları konu edilmiştir. Bitkilerin adlandırma yolları belirlenirken kimi zaman bitkilerin görsellerine ihtiyaç duyulmuştur ve bu görseller ek olarak teze konmuştur. Bu tezde 'Giriş, İnceleme, Sonuç, Kaynakça, Ekler' bölümleri yer almaktadır.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'Ankara' adlı romanında isimlerle ilgili dilbilgisi ulamları

Jüri: Yrd. Doç. Dr. Muhsine BÖREKÇİ Doç. Dr. Mukim SAĞIR Yrd. Doç. Dr. Fikret KILIÇ Bu çalışmada Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Ankara adb romanı, isimlerle ilgili Dilbilgisi ulamları açısından incelenmiştir. Bu dilbilgisi ulamları incelenirken, klasik Dilbilgisinde olduğu gibi metinde şekil arama değil, işlevsel kullanımın tespiti ve bu tespitten kategorinin belirlenmesine gidilmiştir. Çalışmada, 'Giriş', Y. K. Karaosmanoğlu'nun hayatı, eserleri ve Ankara'nın kısa bir özetinden sonra isimlerle ilgili dilbilgisi ulamlarına yer verilmiştir. Çalışma sonunda elde edilen bilgiler 'Sonuç' bölümünde belirtilmiş ve çalışma 'Şekil Bilgisi Dizini' ve 'Bibliyografya' ile sona erdirilmiştir.
La Subjectivite dans I'enseignement du FLE (Dans I'exemple de campus 1-2-3)

Yaşayan bir dil, tüm boyutlarıyla. günlük iletişimimizde yer almaktadır; Fransızcayı okul ortamında ve Fransızca konuşulmayan bir ülkede en iyi biçimde öğretmeyi hedefliyorsak, dili bütün boyutlarıyla incelememiz gerekir. Öznellik de dilin önemli boyutlarından biridir. Öznellik hem insan dilinin ayrılmaz bir parçasıdır hem de insanların iletişiminde önemli bir yer tutmaktadır. Fransızcanın öğretiminde öznelliğe yer verilmekte midir? Yer veriliyorsa, öznellik hangi dil düzeyinde gerçekleşmektedir? Bu betimsel ve çözümlemeli çalışmada benzer soruların cevapları aranacaktır. Öznelliği dilbilimsel yöntemlerle açıklayan sözcelem kuramı çıkış noktamızı oluşturmaktadır. Emile Benveniste ve Catherine Kerbrat-Orecchioni'nin dilbilim ve öznellik alanlarındaki çalışmalarının ışığında, öznelliğin sözle ifade edilmesini sağlayan dilsel öğeleri Fransızcanın yabancı dil olarak öğretimi bağlamında betimlemeye ve açıklamaya çalışacağız. Fransızcanın yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan yeni kitaplardan biri olan Campus 1. 2 (2002) ve 3 (2003) bütüncemizi oluşturmaktadır. Amacımız bu üç düzeyde öznelliğin nasıl öğretildiğini ve nasıl geliştirildiğini göstermeye çalışmak olacaktır. Bu çalışma sırasında doğal olarak Fransızcanın öğretiminde ortaya çıkan sorunlar üzerinde durmaya çalışacağız.
Yabancı dil Türkçe dersi öğretmenlerinin dil bilgisine ilişkin algıları: bir metafor çalışması

Bu araştırmada, yabancı dil Türkçe öğretmenlerinin dil bilgisine dair algıları metaforlar aracıyla incelenmiştir. Metaforların ve dil bilgisinin odakta olduğu bu çalışma Metafor Teorisi (Lakoff, Johnson, 2015) ve Üç Boyutlu Dil Bilgisi (CelceMurcia, Larsen-Freeman, 1999) kuramlarına dayanmaktadır. Metaforların incelenmesi ile ulaşılan veri, dil bilgisi öğretiminde kaynak durumda olan Üç Boyutlu Dil Bilgisi açısından yorumlanmıştır. Alan yazında, gerek yabancı dil Türkçe dersi öğretmenlerinin dil bilgisi algılarını açıklayan gerekse dilbilgisinin, biçim, anlam ve kullanım boyutlarının yabancı dil Türkçe sınıflarındaki yansımalarını içeren bir kaynağın olmaması bu çalışmanın ihtiyaç olduğunu düşündürmüştür. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile kurgulanmış ve buna uygun olarak birden fazla veri toplama aracı kullanılmıştır. Görüşme, gözlem ve doküman incelemesinin kullanıldığı araştırmada ön görüşme ertesinde öğretmenlerle yarı yapılandırılmış bir görüşme yapılmış ve bu görüşme ses kayıt yöntemiyle kayıt altına alınmıştır. Bu kayıtlar yazılı hale getirilmiş ve Lakoff ve Johnson (2015)'ın metafor teorisinden hareketle içerik analizi kapsamında yer alan metafor analiziyle öğretmenlerin dil bilgisine ilişkin kullandıkları metaforlar araştırılmıştır. Bunun ardından öğretmenlerin dersleri gözlemlenmiş ve son olarak öğrencilerin ödevleri ve çalışma kağıtları incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin dil bilgisine ilişkin kullandıkları toplamda 534 metafor ve bu metaforların işaret ettiği dil bilgisine dair 54 farklı kavramlaştırma elde edilmiştir. Öğretmenler sırasıyla en çok 'Dil bilgisi eşyadır', 'Dil bilgisi bütündür/parçadır' ve 'Dil bilgisi araçtır' kavramlaştırmalarına olanak sağlayan metaforları kullanmışlardır. Öğretmenler tarafından kullanılan bu metaforlar, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Üç Boyutlu Dil Bilgisi açısından dil bilgisinin biçim boyutunun odakta olduğunu göstermektedir. Bununla beraber, sıklıkla kullanılan bu metaforlar, değişimden uzak, tamamlanmış ve yeni bir çalışmaya izin vermeyecek derecede kapalı, somut bir yapıyı işaret etmektedir. Bu durum dil bilgisi öğretimini sınırlı ve geleneksel bir hale getirirken, dil bilgisini yeniliklere açık, gelişebilir bir beceri olmaktan alıkoymaktadır
İntihar mektuplarının psikodilbilimsel içerik ve tür özellikleri bağlamında incelenmesi: Adli dilbilimsel bir yaklaşım

İntihar edecek kişilerin yazdıkları mektuplar, bu edimi anlamak ve yorumlayabilmek adına önemli dilsel veriler içermektedir. Buna rağmen Türkçe intihar mektupları günümüze dek dilbilimsel bir incelemeye derinlemesine konu olmamış, bu nedenle, bu tez kapsamında intihar mektuplarının tür ve içerik özellikleri çalışılmıştır. Elde edilen bulguların, gelecekte yapılacak ilgili çalışmalara da bir temel teşkil etmesi hedeflenmektedir. Bu tez çalışması kapsamında elde edilen yirmi dört gerçek ve yirmi üç sahte intihar mektubu incelenmiştir. Bu mektuplar üzerinde içerik ve tür analizleri uygulanmıştır. İçerik analizi kapsamında, intihar motivasyonu gibi 'güçlü bir dürtü'nün metinde yaratacağı varsayılan psikodilbilimsel yansımalar, istatistiksel olarak tespit edilmiştir. Tür analizi; sözcük-dilbilgisel özellikler ve bilişsel yapı bağlamında iki ayrı başlık altında gerçekleştirilmiştir. Tür analizinin bir başlığı olan sözcük-dilbilgisel özellikler de aynı şekilde istatistiksel olarak tespit edilmekte ve sunulmaktadır. Diğer yandan bilişsel yapı analizi kapsamında ise mektuplarda yer alan altsözceler ve dizilimleri tespit edilmiş, sonuçlarına istatistiksel olarak da yer verilmiştir. Elde edilen sonuçlar, güçlü bir dürtü olarak intihar motivasyonunun; mektuptaki psikodilbilimsel içerik özelliklerini beklenilen yönde etkilediğini fakat bu özelliklerin ayırt edici olmadığını göstermektedir. Ortak iletişimsel amaçları dolayısıyla bir tür olarak ele alındıklarında ise gerçek ve sahte mektuplar arasında, intihar edecek kişinin psikolojik durumu dolayısıyla hem sözcük-dilbilgisel özellikler, hem de bilişsel yapı bakımından bir takım farklılıklar bulunmakta ancak intihar mektupları, özgün bir tür teşkil etmektedir.
Türk dili ve edebiyatı öğretim programlarında dilbilim ve göstergebilim kuramlarının etkileri

Edebiyat insanın sesidir, dil bu sesin aracıdır. Bir toplum, millet ruhunu dil ve edebiyatla kazanır ve varlığını devam ettirir. Bir milletin edebiyatı o milletin yaşam birikimidir. Bu birikimin gelecek kuşaklara aktarımı uygulanabilir edebiyat programlarıyla mümkündür. 1924 müfredat programıyla başlayan edebiyat öğretimi 2005'e gelinceye kadar birçok değişmeye uğramıştır. Bu çalışmada, Türk Edebiyatı öğretiminin 1924 Müfredat Programı'yla başlayan 2005 Müfredat Programı'na kadarki seyri incelenmiştir. Bu süreler içinde uygulanan öğretim programları, bu konuda çalışmaları bulunan araştırmacılarımızın verdiği bilgiler doğrultusunda incelenmiştir. Çalışmamız, 2005 Türk Dili ve Edebiyatı müfredat programı üzerine yoğunlaşmış; çalışma sonucunda, bu programının hazırlanmasında dilbilim, göstergebilim, yorumbilim, alımlama estetiği, metinlerarası ilişkiler gibi çağdaş kuramlardan etkilenildiği görülmüştür.
Aka Gündüz'ün metinlerinde anlatıcı-muhatap ilişkisi

Bu çalışmada, bağlamsal anlatıbilim açısından Aka Gündüz'ün metinlerinde kurguladığı anlatıcı-muhatap ilişkisi incelenmektedir. Öncelikle anlatıbilimin bağlamsal anlatıbilime kadarki serüveni tarihselleştirilmekte, daha sonra tezin odaklanacağı üç anlatıbilim kavramından kuramlar eşliğinde bahsedilmektedir. Bahsedilen üç kavram anlatı, anlatıcı ve muhataptır. Bu kavramların kuramcılar tarafından nasıl algılandığına bakılmakta, yapılan sınıflandırmalara değinilmektedir. Daha sonra tezin asıl bölümü olan Aka Gündüz'ün metinlerine onun hayatı ve eserlerinin bağlamı ışığında bakılmakta, anlatıcı-muhatap ilişkisini nasıl işlevselleştirdiğine odaklanılmaktadır. Böylece popüler bir edebiyatçı olan Aka Gündüz'ün metinlerindeki anlatıcıların ve onların muhataplarının rastgele seçilmediği, metin içinde belli stratejileri yerine getirmek için konumlandırıldığı ortaya çıkmaktadır. Anlatıcı-muhatap ilişkisinin gerçekçilik yaratmak, açıklamalar yapmak ve ideolojik yönlendirmelerde bulunmak için kurgulandığı anlaşılmaktadır.
Türkçede dilbilgiselleştirme: Bilişsel dilbilgisi çerçevesinde bir inceleme

Hint-Avrupa dilciliğinde dil değişimleri önemli bir yer tutmaktaydı ve bu gelenek içinde bugün dilbilgiselleşme olarak adlandırdığımız olgular da ele alınmaktaydı. Dil değişimi araştırmalarıyla başlayan çalışmalar Meillet'indilbilgiselleşme terimi kullanmasıyla birlikte yeni bir yön kazanmıştır. 20. Yüzyıl boyunca inişli çıkışlı bir süreç izlese de 1970'lerde Givon ve 1980'lerde Lehmann'ın çalışmaları dilbilgiselleşmeyi popülerleştirmiştir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı Türkçedeki dilbilgiselleşmeolgularını güdülenmelerini ve bilişsel yönlerini de açıklayacak kuramsal bir çözümleme modeli geliştirmek ve bu olguları bu modele göre incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, dilbilgiselleşme olgularını bütüncül bir yaklaşımla ve kuram temelli bir şekilde açıklayabilecek ve görselleştirebilecek bir çözümleme modeli geliştirmek mümkün müdür? ve Türkçedekidilbilgiselleşme olgularında belli bir örüntü saptanabilir mi? şeklindeki iki araştırma sorusunu yanıtlamak için dilbilgiselleşme olgusu kapsamlı bir şekilde tanımlamıştır. Dilbilgiselleşme, bir iletişim gereksiniminden kaynaklanan söylemedimbilimve biliş kaynaklı güdülenmelerle dilbilgisel işlev taşımayan bir dilselbirimin, anlamsal ağartma, yayılım, ulamsızlaşma ve aşınım gibi altsüreçlerdengeçerek, dilbilgisel işlev taşımaya başladığı ya da düşük derecede bir dilbilgiselvişlevi olan bir birimin daha yüksek bir dilbilgisel işlev taşımaya başladığı süreç olarak tanımladığımız dilbilgiselleşmeyi incelemek için 1990'larda dilbilim alanında yaygınlaşmaya başlayan ve dilbilgiselleşme sürecinin ele alınmasında kullanılan Bilişsel Dilbilgisi çerçevesinde düzdeğişmece ve eğretileme süreçlerini de içeren bir çözümleme modeli geliştirilmiştir. Dilbilgiselleşme olgusunu güdülenmeleri, eğretileme ve düzdeğişmecesüreçleri, yani bilişsel yönü ve farklı aktarım düzlemleriyle birlikte bütüncül bir şekilde açıklayan ve görselleştiren bu çözümleme modeli Türkçe olgular üzerinde sınanmış ve bu olgularda düzdeğişmecenin daha temel bir süreç olarak işlediği, kaynak birimlerle hedef birimler arasında bir aykırılıkeğilimi olduğu ve dilbilgiselleşme olgularının söylem temelligüdülenmeleredayandığı saptanmıştır.
Dillerin tipolojik sınıflandırılması

Tipoloji dilbiliminin bir dalı olarak geçen yüzyılın başından beri incelenmektedir. Dil sınıflandırılması alanı büyük bir materyal birikimine sahip olmasına rağmen bu konuyla yakından ilgilenen dilbilimci sayısı oldukça azdır. Bu çalışma, dil sınıflandırılması alanındaki eksikliği gidermeyi hedeflemekte; dil tipolojisinin tarihini, içeriğini, hedeflerini, sınıflandırma yöntemlerini ve ana dil sınıflarını tanıtmaktadır. Çalışmada bugüne dek dilbilimciler tarafından kabul edilmiş iki ana yapısall sınıflandırma olan Biçimbilimsel ve İçerikli dil sınıflandırılma yönteminden söz edilmektedir. Buna ilave olarak, farklı ve yeni bir yaklaşım yöntemi olan Safhasal sınıflandırma yönteminden de söz edilmektedir. Aynı zamanda bu çalışma her sınıflandırma yöntemini tanıtırken söz konusu yöntemlerin birbiriyle bağlantısını da ispatlamaktadır. Diğer bir ifadeyle, bir dillin sınıflandırılmasında kullanılan tüm yöntemlerin gerekçesini savunmaktadır. Yedi bölümden oluşan bu çalışma, sadece sınıflandırma yöntemlerini tanıtmakla yetinmemekte, aynı zamanda her yaklaşımın eksik taraflarını da ortaya koymaktadır. Eksikleri giderme ihtiyacından doğan Safhasal dil sınıflandırmasını daha doğru ve kapsamlı olarak göstermektedir. Safhasal yöntem, bir dili gelişim esnasında kabul etmekte ve hem biçimbilimsel hem de içerik özelliklerini değerlendirmektedir. Ancak, çağdaş dil tipolojisi gelişimini henüz tamamlamamıştır. Yapısal dil sınıflandırılmasında kullanılan tüm metotlar gelişmeye açıktır ve mutlak kabul edilemez.
Çifteler ilçesi Kazan Tatar ağzı

Dil tarihsel süreçte birçok sebeple değişen, gelişen canlı bir varlıktır. Dilin uğradığı değişimleri ve değişim derecesini belirleyebilmek adına yapılan derleme çalışmaları oldukça önemlidir ve ihtiyaçtır. Rusya'dan göç eden Kazan Tatar Türkleri dillerini konuşmaya devam ederken yerleştikleri bölgede konuşulan dilden etkilenmiştir. Bu araştırma, Türk dilinin şivelerinden olan Kazan Tatar Türkçesi'nin Eskişehir ili Çifteler ilçesinde konuşulan şeklini, söz varlığını tespit etmek ve incelemek için yapılmıştır. Derleme çalışması Eskişehir'in Çifteler ilçesinde yaşayan Kazan Tatarları ile ses ve video kaydıyla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Toplam on bir kişi ile yapılan derleme metinleri çeviri yazı işaretleri ile metin oluşturulmuş, metinlerin dil incelemesi yapılmış ve sözlüğü hazırlanmıştır.
Abbas Sayar'ın 'Yılkı Atı' adlı eserinde söz dizimi

İnsanoğlu, dille düşünür, dille hisseder; yaşadıklarını, düşündüklerini, hissettiklerini konuştuğu dilden yararlanarak başkalarıyla paylaşır. Bu yönüyle dil, milli kültürün ve kimliğin oluşmasında son derece önemli bir işlev üstlenir. Kültür ve sanat etkinlikleri, dille gerçekleştirilir. Tecrübeler, kültürel ürünler, bilimsel buluşlar; kuşaktan kuşağa dille aktarılır. Hiçbir dil, ilk ortaya çıktığı zaman ki halini aynen devam ettirmez. Her dil zamana ve dilin konuşulduğu coğrafyaya bağlı olarak bir takım değişikliklere uğrar. Bu değişiklikler lehçe, şive, ağız gibi terimlerle ifade edilir. İşte bu noktada canlı varlık olan dilin gelişiminin izlenmesi önemli, hayati bir zaruriyettir. Dilin gelişim dönemlerinde vücut bulmuş eserleri ve yazarlarını, şairlerini incelemek, dilimiz için çok önemlidir. Dilin önemli unsurlarından kelime grupları ve cümle derin bir şekilde incelenerek bir yazarın üslubuna ve düşünce dünyasına ulaşabiliriz. Biz de bu amaçla dilimize roman, şiir ve öyküleriyle ile hizmet etmiş olan Abbas Sayar'ın 'Yılkı Atı' adlı eserini incelemeye çalıştık.
Hezirki zaman Türkmen dilinde işlik formaları

Bu tezin konusu Türkmenistan İlimler Akademisi hocalarından Berdi Hocayev'in hazırladığı ve İlim Neşriyat tarafından Aşkabat'ta 1979 yılında Kiril harfleriyle yayımlanmış 'Hezirki Zaman Türkmen Dilinde İşlik Formaları' adlı kitabın Türkiye Türkçe'sine aktarılmasıdır. Kitapta şart, dilek-şart, istek, emir, gereklik ve emir kipleri köken ve anlam yönlerinden incelenmiş, bunların ifade ettiği bütün özellikler ele alınarak, her birine örnekler verilmiştir. Biz bu örneklerden en anlaşılır ve kipe en uygun olan en az birinin parantez içinde karşılığını verdik. Yeni nesillere dil şuuru vermek ve gramer unsurlarının gerçek anlamlarını kavratma yönünde çok değerli gördüğümüz bu çalışmanın Türkiye Türkçesindeki kipler üzerinde de yapılması gerektiğine inanıyoruz.
The Processes underlying Turkish vowel harmony

Kuramların bazıları eklerdeki uyumu yeterince anlatmaktadır. Ancak hem uyumlu he de uyumsuz Türkçe kökleri anlatabilen henüz yoktur. Önerimiz kökler için zorunlu olmayan, ama ekler için zorunlu olan ünlü uyumu kuralları olduğudur. Ayrıca Türkçe'deki ünlü uyumunu en iyi biçimde anlatmak için de ünlüleri tek özellikle gösteren yeni bir system önerilmektedir.
Üriye Edemova'nın Ömürlik Yanımdasın adlı eserinden hareketle Kırım Tatar Türkçesinde kelime grupları

Kelime grupları söz diziminin en geniş ve detaylı konularından biridir. Kelime gruplarını basit şekilde; bir durumun, olayın ya da nesnenin ifade edilmesi için tek bir sözcüğün yeterli bulunmadığı durumlarda anlamı doğru ve anlaşılır şekilde aktarmak için kelimelerin oluşturduğu dil birlikleri olarak tanımlamak mümkün olabilir. Her ne kadar tanımı bu denli yalın yapılabilse de kelime grupları incelendiğinde derin ve ayrıntılı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kelime grupları, Kırım Tatar Türkçesinde yapı ve mana özellikleri bakımından birçok noktada Türkiye Türkçesiyle benzerlikler gösterir. Elbette farklı özelliklerin görüldüğü durum ve örnekler de vardır. Bu çalışmada Üriye Edemova' nın Ömürlik Yanımdasın adlı eserindeki cümleler kelime grupları bakımından taranmıştır. Cümlelerde bulunan kelime grupları; yapı özellikleri, başka kelime gruplarının ve cümlelerin yapılarına katılma şekilleri yönüyle incelenmiş ve sınıflandırılmıştır. Yapılan sınıflandırmalar başlıklar halinde verilmiştir. Çalışmanın amacı bu başlıklar ışığında Kırım Tatar Türkçesinde kelime gruplarının hangi özelliklere sahip olduklarını ve Türkiye Türkçesindeki kelime grupları ile benzerlik ve farklılık gösterdiği noktaları belirlemektir. Çalışmadaki örnek cümleler yanlarında alındığı eserdeki sayfa ve paragraf numaralarıyla verilmiştir. Cümlelerin yanındaki ilk numara örneğin alındığı paragrafı ikinci cümle paragrafın yer aldığı sayfayı göstermektedir.
Impoliteness and humour interaction in improvised TV discourse

Kabalık ve komedi birbirleri ile herhangi bir şekilde ilişkili kavramlar gibi görünmese de, bu tezin temel konusu kabalık ve komedi unsurlarının etkileşimidir. 'Arkadaşım Hoşgeldin' TV programından alınan diyalogların her biri kabalık ve komedi unsurlarını içerecek şekilde seçilmiştir. Analiz, bu diyalogların nasıl başlatıldığı ve sonlandırıldığını, komedi ve kabalığın nasıl tetiklendiğini, kullanılan kabalık stratejileri ve formülleri hakkında görüşler ile gülme sürelerinin bir güvenilirlik kontrol unsuru olarak nasıl yer aldığını içerir. Kabalık ve güç olgularına ilişkin son bölüm ise kabalık araştırmaları için özel bir ilgi alanıdır. Bousfield'e (2008b) göre, bir yüz saldırısının başarılı olabilmesi için karşıdaki kişinin bundan rencide olması gerekir. Arkadaşım rencide olmuş gibi görünmese de, yaptığı iğneleyici espriler seyirciden daha çok gülme ve alkış dönütü almaktadır. Hedef kişi olan Arkadaşım'ın bu espriler karşısında rencide olmaması ve Yönetmenin aşağılamaları karşısında seyircinin bu durumdan keyifalmasının bu TV programının doğası gereği olduğu öne sürülebilir (bkz. Uçar & Yıldız, 2015), yani: Eğlendirici Kabalık (Culpeper, 2011b) veya Ayırıcı Komedi (Dynel, 2013b). Ancak bu terimlerin ikisi de bu programdaki konuşmaların doğasını tam olarak açıklamamaktadır. Bu kavramların her ikisine göre de izleyicinin güvende veya üstün konumda olması gerekir. Ancak salonda bulunan izleyiciler güvende veya üstün konumda değillerdir. Yönetmen onlara karşı da üstünlük taslamaktadır ve onlar da aşağılanabilmekte veya onlara da ne yapacakları söylenmektedir. Her ikisi de bu izleyicilerin kişisel alanlarının ihlalidir. Dolayısıyla, seyircinin bu programda eğlenmesi daha çok iki sosyal psikoloji terimi ile açıklanabilir: otorite ve itaat.
Kitabu'l-İdrak li Lisani'l-Etrak'te fiiller (2 cilt)

Bu çalışma, Memluk-Kıpçak sahası eserlerinden Kitabu'l-idrak li Lisani'l- Etrak'in sözlük ve gramer kısımlarındaki fiil malzemesi üzerinde tarihi ve çağdaş Kıpçak Türk dili alanının tarihi-karşılaştırmalı bir gramer ve sözlük denemesidir. Tez çalışmamızın konusunu Kitabu'l-İdrak li lisani'l-Etrak'İD. sözlük kısmındaki fiiller ile gramer kısmındaki fiille ilgili dil malzemesi oluşturmaktadır. Bu malzeme, belirli bir korpus alam ile sınırlandırılan tarihi ve çağdaş Kıpçak alanında, gramatikal ve leksikal semantik bakımından incelenmeye çalışılmıştır. Tezimizin amacı, Ki'in fiile dayalı söz varlığının ve gramer bilgilerinin temelinde, Kıpçak Türkçesinin şekillenme ve gelişme sürecini ortaya koymak ve Genel Türk dili içindeki yerini tayin etmek, Eski Kıpçak diyalekt alam ile Modern Kıpçak diyalekt alam arasındaki ilişkilerin ve uygunlukların boyutunu ve seyrini tespit etmektir. 889 sayfa olan tezimiz, üç ana kısım allında yer alan 8 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın Giriş kısmında konu ve konunun ele alınma, incelenme yöntemleri ve korpus hakkında bilgi verilmiştir. Tezimizin I. Kısmında yer alan 1. Bölüm'de Kıpçak Türklerinin genel siyasi ve kültür tarihi ile Memluk-Kıpçak sahasındaki Türk etnik durumu hakkında bilgi verilmiştir. 2. Bölüm'de Kıpçak Türkçesinin şekillenmesi ve gelişmesi meselesi üzerinde durulmuştur. 3. Bölüm, Kıpçak sözlükçülüğünün genel özellikleri verilmiş, tez çalışmamıza konu olan Kitabu'l-İdrak li Lisanı 'l-Etrak'in içeriği, tertip şekli, nüshaları ve diğer sözlüklerden ayrılan özelliklerinin verildiği bir bölümdür. Bu bölümde, Eski Kıpçak sahasının sözlük ve gramerleri hakkında ana hatlarıyla bilgiler verilmiştir. II. Kısmı' da yer alan 4. Bölüm'de Kitabu'l-İdrak li Lisani 'l-Etrak'in tarihi ve çağdaş Kıpçak alam dahilinde yazım ve ses bilgisi bakımından incelemesi yapılmıştır. S. Bölüm'de şekil bilgisi bakımında Kitabu'l-İdrak li Lisani'l-Etrakfin fiil ve fiille ilgili gramer malzemesi, tarihi ve çağdaş Kıpçak dil alanı ile de karşılaştırılarak incelenmeye çalışılmıştır. 6. Bölüm'de Kitabu'l-idrak li Lisani'l-Etrak'in söz dizimi bakımından gösterdiği özellikler genel hatlarıyla ele alınmıştır. 7. Bölüm'de Kitabu'l-idrak li Lisani'l-Etrak'in. söz varlığının özellikleri üzerinde durulmuş ve söz varlığının teşkilinde rol alan unsurlar değerlendirilmiştir. Ayrıca Kİ'in söz varlığının diğer Memluk-Kıpçak sözlükleriyle karşılaştırması da yapılmış ve Kıpçak sözlükleri arasındaki uygunluklar, benzer ve farklı yanlar sebepleriyle ortaya konulmaya çalışılmıştır. 8. Bölüm'de Kİ'in fiil temelindeki söz varlığının leksikal anlam bilimi bakımından genel bir incelemesi yer almaktadır. Çalışmamızın İÜ. Kısırımda Kİ'teki fiillerin Eski Türkçe döneminden itibaren tarihi ve çağdaş Kıpçak sahasındaki durumunu karşılaştırmalı olarak ortaya koyan Kitabu'l-idrak li Lisanı 'l-Etrafin fiil sözlüğü yer almaktadır. Çalışmamızın sonuna Kİ'teki fiillerin Arap alfabesi düzenine göre orijinal metindeki dizini de eklenmiştir. Tezin son kısmında Kaynaklar eklenmiştir. 887
Automatic sense prediction of explicit discourse connectives in Turkish with the help of centering theory and morphosyntactic features

Söylem bağlaçları, söylemi tutarlı halde tutmanın birçok yönteminden biridir. Söylem bağlaçları, anlamları bakımından sınıflandırılmışlardır. İki söylem ünitesinin aralarındaki anlamsal ilişkiyi tanımlamaktadırlar. Bu çalışma, bir makine öğrenmesi sistemi geliştirerek, Türkçe Söylem Bankası'ndaki açık söylem bağlaçlarının anlamlarını belirlemeyi hedeflemektedir. Bu hedefi gerçekleştirmek için çeşitli özelliklerin etkileri incelenmiştir. Bu özellikler, Merkezleme Teorisi'nin geçişleri ve söylem bağlantılarındaki ünitelerin morfo-sentaktik yapılarıdır. Sonuçlar, Merkezleme Teorisi özelliklerinin, morfo-sentaktik yapıların ve bunların birleşimlerinin her bir anlam sınıfını farklı yönde etkilediğini öne sürmektedir. Sadece söylem bağlaçlarıyla hesaplanan taban skor göz önünde bulundurulunca Merkezleme Teorisinin eklenmesi, Karşılaştırma ve Açımlama sınıflarının tahmin skorlarını arttırmıştır. Ayrıca, Zaman, Görünüş ve Kiplik özelliklerinin Zamansal sınıfını olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiştir.