turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Mantıksal ve matematiksel dedüksiyonun karşılaştırılması

Tezde mantığın tanımı ve tarihçesinden hareketle mantık ve matematik arasındaki ilişki ele alınmıştır. İlk defa sistemli bir şekilde mantığın kurucusu olarak kabul edilen Aristoteles'in mantık anlayışının temelini oluşturan kıyas ve akıl yürütme ilkelerinin felsefi düşünce tarihi içinde geçtiği evreler, bize mantık ve matematiğin metot olarak benzerliklerini göstermiştir. Klasik mantıktaki kıyaslar dedüktif akıl yürütmelerin en mükemmel örnekleridir. Kıyaslar, dilsel formlar değil; düşünsel formlardır. Dedüktif akıl yürütme; doğru, tümel öncül veya öncüllerden, zorunlu olarak doğru, tümel veya tikel sonuç çıkartmaya denir. Bu durumda dedüktif akıl yürütme, genel kabule göre, genelden genele veya genelden tikele, ide'den algıya doğru giden bir düşünme tarzıdır. Matematiksel dedüksiyonun temeli ispata dayanmaktadır. İspat, önceden doğruluğu kabul edilmiş olandan, ispat edilecek olanın zorunlu olarak çıktığını göstermektir. Bu şekliyle mantıksal dedüksiyona benzeyen matematiksel dedüksiyon sonuçta bir genelleştirme yapar. Tezde bu iki akıl yürütme arasındaki benzerlikleri ve karşıtlıkları ele aldık. Kıyasa dayalı mantığın yeni bir bilgi vermediği şeklindeki eleştiriden hareketle dedüktif mantığın, matematiksel akıl yürütmelerle olan ilişkisini ortaya koymaya çalıştık.
Elazığ masallarında İslam öncesi ve İslam sonrası dini motiflerin tespit ve tahlili

Türkler, İslam dinini kendi bünyelerine uygun gördüklerinden kendi istekleriyle bu dine bağlanıp yaşamışlardır. Zamanla Anadolu'ya gelip yerleşen Türkler, beraberlerinde İslam'a uygun örf ve adetlerini de aynen taşımışlardır. Bunlardan İslam'a aykırı olanları terk etmiş, bir kısmım da İslamileştirip yaşatmışlardır. Günümüz Elazığ ve yöresinde anlatılan masallarda Türk inancına ait İslam öncesi ve sonrası izleri ve bunlara ait pek çok motif vardır. Bu motiflerden bazılarını şekli değişse de özünü koruyarak günümüze kadar gelmiştir.
R. Carnap ve A. J. Ayer'de etik önermeler üzerine bir inceleme

Bu incelemenin çıkış noktasını, etiğin normatif bir alan olarak görülmesi oluşturmaktadır. Amacı, felsefede, 19. yüzyıldan başlayarak günümüze değin etkisini sürdüren ve günümüzde yeni pozitivizm olarak da adlandırılan mantıksal empirizmin etik görüşünü, iki temsilcisine, R. Carnap ile A. J. Ayer'e dayanarak incelemek ve onların normatif diye eleştirdikleri ve metafizik saydıkları etikten anladıklarının felsefede, etik alanında yapılanlara uygun düşüp düşmediğini tartışmaktır. Etik hakkında ileri sürülen böyle bir görüşün temelini Carnap ile Ayer'in bilgi felsefesi görüşlerinde bulduğundan hareketle, bu çalışmada ilk önce, adı geçen filozofların bilgi felsefesi görüşlerinin serimlenmesi uygun görülmüştür. Bu bakımdan çalışmanın ilk bölümünde, Carnap ile Ayer'in bilgi felsefesi görüşleri, doğrulama sorunu çerçevesinde serimlenmektedir. Doğrulamanın üzerinde durulmasının nedeni, hem doğrulamanın bu iki filozofun bilgi felsefesinde önemli bir yer tutması, hem de bu konu hakkında ileri sürdüklerinin etik görüşleriyle doğrudan doğruya ilgili olmasıdır. Her iki filozof da, empirik doğrulanabilirliği, bilgi olmanın ya da bilimselliğin ölçütü olarak kabul ederler. Çalışmanın ikinci bölümünde, asıl inceleme konusu olan Carnap ile Ayer'in etik görüşleri üzerinde durulmaktadır. Bu görüşler, etik önermeleri de empirik doğrulanabilirlik ölçütüne uyup uymadıkları sorusu çerçevesinde ele almakta, bu ölçüte uymayanları metafizik diye niteleyerek, etiğin dışına çıkarmaktadırlar. Metafizik etiğin yerine, Carnap, sosyoloji ile psikolojinin alanına ait ve olgusal bir araştırma dediği etiği önermekte; Ayer ise etik terimlerin ya da kavramların analizini yapan bir etik görüşünü ortaya koymaya çalışmaktadır. Onlara göre, ancak bunlarla ilgilenen bir etik, bilgisel ya da bilimsel olmaktadır. Çalışmanın bu ikinci bölümünün son alt bölümünde ise, Carnap ile Ayer'in et ile görüşleri değerlendirilmekte, onların etiğe yönelttikleri temel eleştiri olan normatiftik eleştirisinin, etik alanında yapılanlara uygunluğu tartışılmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde, Carnap ile Ayer'in normatif dedikleri etiğin 'ahlak felsefesine -yani tek tek ahlakların, ya da bunların dışında genel bir ahlakın değer yargılarını, normlarını temellendirmeye çalışan ve etik alanında bugün belirli bir yaklaşım haline gelen 'ahlak felsefesi 'ne- denk düştüğü; onların bu eleştiriyi yapmalarının kökeninde ahlak felsefesi ile etik arasında bir ayrım yapmamalarının yattığı; son olarak da etiğin, böyle normatif görüşlerden oluşmadığı, bilgisel bir alan olduğu gösterilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca, onlar yalnızca etik önermelerin ne türden ifadeler oldukları üzerinde durdukları için, Carnap ile Ayer'in etik görüşlerine meta bir çalışma denebileceği, ama bu görüşlerin tamamıyla metaetik sayılamayacağı, bugün metaetiği oluşturan görüşlerin hazırlayıcısı olarak görülebileceği belirtilmektedir.
İbn Arabİ'de insanın özgürlüğü sorunu

' İbn Arabi'de İnsanın özgürlüğü problemi' adlı tezimiz üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde, İbn Arabi'nin varlıkla ilgili vahdet-i Vücud felsefesini ortaya koyacağız. Burada onun düşüncesindeki önemli kavramlardan biri olan ilahi tecelli kavramını öncelikle değerlendirme gereği duyduk. çünkü ilahi tecelli kavramı İbn Arabinin düşünce sisteminin dayanmakta olduğu en temel kavramlardan biridir ve varlığın varlığa gelmesini, yezahürünü ifade eder. tecelli bizatihi gayb olan hakkın kendini git gide daha somut suretlerle izah etme sürecidir. ve burda ahakim olan ana düşünce; bütün varlığın mutlak varlığa ait olması teorisine dayanır. Buı mutlak varlık da bizatihi Allahtır.
Baskıya karşı direnme hakkı ve sivil itaatsizlik

TeziBaskıya Karşı Direnme Hakkı Ve Sivil İtaatsizlik Şeniz ANBARLIDokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüKamu Yönetimi Anabilim DalıBaskıya Karşı Direnme Hakkı ve Sivil İtaatsizlik adını taşıyan bu çalışmanın amacı; baskıya karşı direnme hakkı ve sivil itaatsizliğinteorik temellerini ve sivil itaatsizliğin Türkiye'deki uygulamasını eylemörnekleri ve sonuç alınabilirlik kapsamında incelemektir. Baskıya karşı direnme hakkı çerçevesindeki tartışmalar; bu hakkın bir son çare hakkı olduğu ve pozitif hukukun bu hakkı ancak örtülü ifadelerle tanıdığı noktasındabirleşmektedir. Baskıya karşı direnme hakkı genel çerçevesi içinde; yasayaaykırılık, şiddetsizlik, açıklık ve eylem sonucundaki cezaya katlanma bilinci gibiunsurlarıyla, demokratik hukuk devletinin değerleriyle uyumluluğu göreceörtüşen sivil itaatsizlik; sistemin tıkanma yaşadığı durumlarda siyasetekatılmanın aracı olarak bir eylem biçiminde somutlaşırken, tarihi ve felsefi temelleri itibariyle de düşünsel bir birikimi yansıtmaktadır. Direnme algılamasını ve biçimini belirleyen koşullar, siyasal yapı yanında mevcut konjonktür açısından da farklılık arz etmektedir. Dolayısıyladirenme biçimi/düzeyi, mekan ve zamandan bağımsız olmamaktadır. Osmanlı'da yönetime itaat ve direnme konusunu; Türk devletlerinden tevarüs eden egemenlik ve adalet ilkelerinin yanı sıra İslami ilkeler ile İslam düşüncesi de etkilemiştir. Devletin bekası idealine, İslami itaat anlayışına ve toprak sisteminin kısıtlılıklarına rağmen Osmanlı'da direnme hareketlerinin önüne geçilememiştir. Cumhuriyet döneminin farklılığı ise 1980'lerden itibaren sivil itaatsizlik pratiklerinin ortaya çıkmasındadır. Türkiye için bu yeni türhareketlerden eylemcilerin kısmi bir başarı elde ettikleri görülmektedir. Türkiye'de sivil itaatsizliğin kamusal müzakereyi amaçlayarak yürüttüğümücadele; tekil bir haksızlığın giderilmesine odaklanan bir yurttaş hareketi olarak sistemdeki tıkanmaların önünü açabilecektir.
Bir çağdaş İslam düşünürü olarak Aliya İzzetbegoviç

Çalışmamızda bir çağdaş İslam düşünürü olarak Aliya İzzetbegoviç'in İslam felsefesine katkılarını ele aldık. İslam felsefesinde kurtuluşun İslam diniyle mümkün olacağını söyleyen, İslam dinini üçüncü yol olarak gören ve bu fikrini tüm felsefe öğretilerinden öteye koyan Aliya İzzetbegoviç'in hayatını, yaşadığı dönemi, tarihsel bir akış içinde vermeyi amaçladık. Aliya İzzetbegoviç'in hayatı da tüm bu tarihsel örüntü içinde verilmiştir. Aliya İzzetbegoviç'in etkilendiği filozoflara da yer verilerek eserlerinin içeriğine değinilerek, İslam felsefine katlıları ele alınmaya çalışılmıştır.
Identity, quantification and sortals

Bu tezin konusu birinci-derece niceleme ile özdeşlik arasında ve özdeşlik koşulları ile türeller arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlk bölümde nicelemenin özdeşliği içerdiği tezinin bir versiyonunu formule edeceğim. Birlikle alındığında bu tezi gerektiren iki prensip formule edeceğim ve bu prensipleri literatürdeki eleştirilere karşı savunacağım. İkinci bölümde türelcilerin fikri olan özdeşlik sorularına cevapların türeller tarafından sağlanan özdeşlik koşullarına bağlı olduğuna yönelecek ve türelcilerin savunduğu tezlerin standard semantik kullanan uygulamalarının gerilimini göstereceğim. Ardından, Fine'ın önermeler mantığı için kurduğu doğru-yapıcı semantiğine dayanarak birinci-derece niceleme mantığı için bir çeşit durum semantiği geliştireceğim. Son olarak türelcilerin tezlerinin bu geliştirilen semantik içindeki uygulamalarında gerilimin yok olduğunu iddia edeceğim. Üçüncü bölümde bu geliştirdiğim semantiği özdeşlik kouşullarının soyutlama prensipleri olarak alınabilceği tezine ve türel özcülük tezine uygulayacağım. Geliştirdiğim semantiğin felsefenin diğer alanlarında ortaya çıkan problemere ışık tutabilecek çok yönlü bir araç olduğunu matematik felsefesi ve kipsel metafizikten örneklerle göstereceğim.
Farabi ve Spinoza'nın Tanrı anlayışı

Farabi Doğu'nun Spinoza da Batı'nın önde gelen en önemli filozoflarındandır. Her iki düşünür de gerek Yunan'ın felsefi mirasından gerekse içerisinde yetiştikleri dinsel geleneklerin teolojik birikiminden beslenerek kendine özgü bir metafizik, bir ontoloji ve siyaset felsefesi geliştirmiştir. Özellikle vahiy, peygamberlik, akıl-iman ilişkisi gibi meselelerde her iki filozofun birbirine oldukça benzer görüşleri ileri sürmüş olmaları ister istemez akla Spinoza'nın Farabi'den önemli ölçüde etkilenmiş olabileceği ihtimalini getirmektedir. Nitekim Farabi'nin Spinoza'yı Maimonides vasıtasıyla etkilediği yönünde kimi iddiaların olduğunu görmekteyiz. Bu meseleye ilişkin yapılan kimi Türkçe çalışmalar bu hususa özellikle dikkat çekmişlerdir. Bununla birlikte Farabi ile Spinoza arasında metafizik/ontoloji bağlamında Tanrı görüşleri bakımından bir benzerliğin olup olmadığına pek değinilmemiştir. Bu çalışma, her iki düşünürün metafiziklerinde/ontolojilerinde de kayda değer paralelliklerin olması gerektiği varsayımıyla hareket etmiş ve neticede onların, her iki düşünürün geliştirdiği kendine özgü bir Tanrı ve alem anlayışı olsa da, metafizik görüşlerinde de ciddiye alınması gereken benzerliklerin olduğu fikrine ulaşmıştır
Bilim-din ilişkisi açısından bilimin kutsallığı problemi

İnsanın evreni anlama çabası içerisinde sürekli başvurduğu bilim ve din, kimi zaman birbirlerinin yerine geçmişş kimi zaman da zıt yönlere hareket etmiştir. Bu durum bilim ve din arsında ortak yönlerin olup olmadığı problemini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada bu problemlerle ilgili sunulan çözümlerin ne olduğu ve nasıl çözülebileceği ile ilgili düşünceler incelenmiştir. Bilimin dine göre aktif bir yapısının olması ve somut olana yönelmesi, bilimsel gelişmelerin fazlaca dikkat çekmesini ve evrene dair kanıtlanabilir veriler sunmasını sağlar. Böylece bilim, bilginin en sağlam ve güvenilir kaynağı olarak algılanır. Özellikle günümüzde bilime biçilen rol, onun her şeyi açıklayabileceği ve sarsılmaz bir temele sahip olduğu yönündedir. Bilim Tanrı'nın var olup olmadığı konusu da dahil olmak üzere her şey hakkında bilgi üretebilir. Bu düşünce çizgisi özellikle pozitivist-materyalist felsefe çizgisinden gelirken, bu iddianın bilimsel olup olmadığı tartışmalıdır.
Kant ve Wittgensteın felsefelerinde sınır çizme sorunu

Kopernik, dünyanın da bir gezegen olduğu, onun sabit olmadığı ve sabit olan gezegenin güneş olduğu fikrini ortaya atana kadar pek çok araştırmacı tersini savunuyorlardı. Onlar, dünyanın sabit olduğu, güneş de dahil olmak üzere tüm gezegenlerin dünyanın etrafında döndüğünü düşünüyorlardı. Benzer bağlamda Kant'ın 'Transsendental Felsefe' adını verdiği yeni öğreti metafiziği sağlam bir zemine oturtarak onu bilim seviyesine ulaştırmakla kalmaz, ayrıca geleneksel metafiziği geçersiz bırakacağı gibi metafizik yapmak için bir model tasarım sunar. Hiç kuşkusuz Kopernikci bu yeni tasarım bilme yapımızın nesneye uyması değil, nesnenin bilme yapımıza uymasıdır. Nesne bağlamında Kant'ın 'Noumenon' ile 'Phenomenon' arasında yaptığı ayrım bilme yetimizin neleri, nasıl bileceğini gösterir. Buna karşın felsefedeki çoğu anlaşılmaz/uzlaşılamaz gibi görünen tartışmaların sabit bir noktadaki farklı bakış açılarına bağlayan Wittgenstein ise bu türden tartışmaların nedenini dilin mantığının yanlış anlaşılmasına bağlar. 'Mantıksal Biçim' olarak sunulan yöntem felsefeye 'Etkinlik' görevini verirken metafiziği sınır ötesi göstererek üzerine konuşulacak bir alan olarak görmez. Bu kez 'Sınır' dile getirilebilen ile dile getirilemeyen arasındadır ve çizilmesi istenen sınır 'Dil' ile çizilir. Sınırın ötesinde kalan ise metafizik ve metafizik türünden tüm tümcelerdir. Tüm bu bilgiler ışığında Kant aklın neyi, nasıl ve nereye kadar bileceğini araştırmış; Wittgenstein ise dil ile neleri söyleyebileceğimizi araştırmıştır. Öyle ki bu araştırmalar adına Kant bilme yetimize sınırlar çizerken, Wittgenstein dil ve düşünce arasında sınır çizmiştir. Böylece iki ayrı alanda iki ayrı sorundan hareketle yapılan sınır çizmenin önemi iki birbirine karşıt amaçla yapılır: Metafiziği bilim seviyesine yükseltmek ve metafiziği felsefenin dışına çıkarmak için dışlamak. Neticede Kant'ın düşüncenin mantığına uyguladığı 'Eleştiri' dile yansırken, Wittgenstein'ın dilin yapısına uyguladığı 'Biçim' düşünceye yansır. Çalışmamızda temellendirme gayretinde bulunacağımız en büyük sav bu olacaktır.
Kant felsefesinde estetik ideler ve deha

Bu çalışma Kant'ın estetik ideleri ile akıl idelerinin benzer ya da birbirlerineevrilemeyeceğini deha kavramı bağlamında ortaya koymaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde; Kant estetiğinin temel kavramlarından olan'güzel'in eleştirisi yapılmış ve 'beğeni'nin özne ve nesne açısından nasıl gerçekleştiği ifade edilmiştir. İkinci bölümde ise, Kant'ın güzel, iyi ve yüce olarak ayırdığı estetik yargılar ve bu yargıların deneyim türleri açıklanmıştır. Güzelden duyulanhoşlanmanın herkes tarafından kabul edilmesinin, güzelin içkin tümelliğindenkaynaklandığı analiz edildikten sonra ise güzelin yargılandığı yeti olan, yargıgücü ve işlevi anlatılacaktır. Daha sonra güzelden duyulan hoşlanmanın herkes tarafındaniletilebilirliğini sağlayan ortak duyu becerisine yer verilecektir. Kant'ın nesneleri güzel ve yüce olarak ayırmasından hareketle yüce duygusu son başlık altında açıklanacaktır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, ilk olarak dehanın özellikleri tanımlanacaktır. Sonra deha ve ürettiği sanat, sanat eserinin yargılanmasında görev alan beğeni ve dehailişkisi ifade edilecektir. Dehanın ürettiği sanat eseri ve sanat eserinde somutlaşanestetik idelere değinildikten sonra estetik ideler ve aklın ideleri mukayese edilmiştir. Sadece sanat alanında geçerli olan estetik ideler ve duyulur üstünü anlamlandıran akılideleri farklı ideler olup herhangi bir noktada birbirlerine evrilebilmeleri mümkün olmayan idelerdir.
İbn Sina'da kesin bilgi ve kesin bilginin unsurları

İbn Sina düşüncesinde kesinlik, bilgi alanında kazanılan yetkinlik ile ilgilidir. Filozofun sisteminde bilgi, iki farklı şekilde sınıflandırılmaktadır. Bu ayrımlardan birincisi, ilk bilgiler ve kazanılmış bilgiler ayrımıdır. İkincisi ise tasavvur ve tasdik ayrımıdır. Kesinlik ile ilişkilendirilen bilgi türü, kazanılmış tasdiklerdir. Zira bu bilgiler bir yargı içermekte ve bilişsel bir başarı ile elde edilmektedirler. Kazanılmış tasdikleri elde etmenin yöntemi, kıyastır. Kıyas, kesinliği zorunlu kılmamakta ancak kesinlik, kıyasın bazı türleri ile ortaya çıkmaktadır. İbn Sina'nın kesinlik ile ilişkilendirdiği ve kesin bilgiye bizi ulaştırdığını söylediği kıyas, burhani kıyastır. Ancak İbn Sina sisteminde burhan sadece bir kıyas türü değildir. Filozof, burhan temelinde bir teori oluşturmuş ve burhanı, kesin bilgiyi bizim için ulaşılır kılan bilimsel bir kanıtlama metodu olarak ele almıştır. İbn Sina'nın kesinlik anlayışı, onun bilgi tanımı ve bu tanımla birlikte ortaya çıkan unsurlar ortaya konulduğunda anlaşılırlık kazanmaktadır. İbn Sina düşüncesinde bilmeye dair hallerin, zihni bir derecelendirme içerisinde yer aldığını söylemek mümkündür. Bu derecelendirmede en üst mertebede kesin bilgi yer almakta, aşağıya inildikçe kesinlik seviyesi azalmaktadır. Diğer mertebeler sırası ile bilgi, zan ve cehalettir.
Gazzali'de ahlaki bir zaaf olarak savurganlık

Bu çalışmada İslam düşüncesi tarihinde eleştirel felsefenin önemli temsilcilerinden biri olan Gazzali'de ahlaki bir zaaf olarak savurganlık ile düşünürün bu konudaki görüşlerinin İslam ahlak düşüncesindeki yerinin aydınlatılması amaçlanmaktadır.
Deleuze'ün sinema felsefesi çerçevesinde Reha Erdem sinemasının incelenmesi

Film analizi yöntemlerinin çeşitlenmesi farklı sinema yaklaşımlarının gelişmesine sebep olmuştur. Bu çeşitlenme filmlerin gerçekliği sunması ya da gerçekliğin yerini alması yönündeki tartışmayla başlamış ve yeni tartışma alanlarının oluşmasına katkı sunmuştur. Özellikle modern sinema akımlarının da etkisiyle filmlerin, kadına yaklaşımı ve etnik kimliklerin veya sınıfsal yapıların durumunu içeren bir temsil sahnesi haline gelmesi veya anne, baba, çocuk üçgeni içinde ele alınan ödipal yorumlar etrafında şekillenen psikanalitik yaklaşımlar, disiplinler arası film okuma yöntemlerini gündeme getirmiştir. Deleuze, bu yaklaşımlara çeşitli eleştiriler getirerek sinemayı kendi felsefesini yapan bir alan olarak değerlendirmiştir. Çalışmamız imge üreten ve insanlar üzerinde dolaysız etki bırakabilme gücüne sahip olduğunu düşündüğümüz sinemanın bir felsefi etkinlik olarak nasıl kavranabileceğini sorunsallaştırmaktadır. Bu bağlamda Reha Erdem filmleri ses kullanımı, montaj, anlatı yapısı, mekan ve karakter oluşturma bakımından sinema ile felsefe arasında ilişki kurmada önemli veriler sunmaktadır. Tezin temel amacı sinema ve felsefe ilişkisinin teorik altyapısını Deleuze'ün felsefi güzergahı ekseninde oluşturarak, teoriyi Reha Erdem filmleri üzerinden somutlaştırmaya çalışmaktır. Bu açıdan bakıldığında Erdem sinemasının, kendi felsefesini yapan bir sanatsal üretim alanı olduğu ve bu alanda yetkin örnekler sunduğu bulgusuna ulaşılmıştır.
Kınalızade Ali Efendi'de sorumluluk bilinci ve boyutları

Kmalızade Ali Efendi'de sorumluluk bilinci ve boyutlarını incelediğimiz bu çalışmamız giriş bölümü hariç üç bölümden oluşmaktadır. Bu tezin giriş bölümünde problem, önem, amaç, sınırlılıklar, yöntem, Kınalızade'nin hayatı, ilmi şahsiyeti ve eserlerini inceledik. Birinci bölümde, Kınalızade'de sorumluluk bilincine ilişkin temel kavramlar inceledik. Ayrıca bu bölümde bazı filozoflara ait ahlak anlayışlarına yer verdik. ikinci bölümde, Kınalızade'de sorumluluk bilinci konusunu inceledik. Bu konuyu Kınalızade'de sorumluluk bilincinin kaynakları ve Kmalızade düşüncesinde sorumluluk bilincinin yeri ve boyutları olmak üzere iki ana bölümde inceledik. Sorumluluk bilincinin kaynaklarını akıl, din ve toplum çerçevesinde inceledik. Sorumluluk bilincinin yeri ve boyutları kısmında Kınalızade'nin ahlak anlayışını anlattıktan sonra Kınalızade'de sorumluluk bilincinin boyutlarını inceledik. Bu boyutlar, kişinin kendisine karşı sorumluluklan, kişinin ötekine karşı sorumluluklan, kişinin Tanrısına karşı sorumluluklarıdır. Biz, bu üç boyuta göre Kınalızade'de sorumluluk bilincini ve ahlak anlayışını inceledik. Sonuç bölümünde ise, konu hakkında genel bir değerlendirme yaptık.
Mehmet Aydın'ın din felsefesi anlayışı

Mehmet Aydın din felsefesi alanında Türkiye'de ders kitabı yazan ve bu kitabı uzun yıllar okutulan bir düşünür olarak; düşüncelerini açık seçik dile getiren; dini, din felsefesinin bakış açısıyla değerlendiren son dönem Türk Aydını ve başarılı bir akademisyen olması yönüyle önem arz etmektedir. Düşünürümüz felsefe dünyasında dinle ilgili geçmişşten günümüze kadar süregelen tartışmaları ayrıntılı bir şekilde ele almasıyla tanınmaktadır. Sorgulamayı, tartışmayı ve tenkidi felsefi düşüncenin ana karakteri olarak kabul eden Mehmet Aydın'ın din felsefesi anlayışı, dini düşüncenin bu yaklaşımla ele alınması, sorgulanması ve yeni fikirler üretilmesine dayanır. Mehmet Aydın'ın amacı; kişinin felsefi veya dini bir problemi her yönüyle tartışıp, düşünüp, tahlil etmesine; kendi başına tutarlı sonuçlara ulaşabilmesine yardımcı olmaktır. Tezin amacı ise onun din felsefesiyle ilgili anlayışını betimleyip, din felsefesi tarihi açısından önemi ve konumuna dikkat çekmektir.
Rancière'in estetik anlayışı üzerine bir inceleme

Bu çalışmada Ranciere'in estetik anlayışının oluşmasında ve gelişmesinde etkili olan düşünceler üzerinde durulmaktadır. Ranciere estetik ve politika konusundaçağdaşlarından farklı bir yol izlemektedir. O, Baumgarten'ın 'duyulurun bilimi' olarak tarif ettiği estetiğin bağlamını değiştirmiş ve estetiği sanat düşüncesirejimleriyle ve bu rejimlerdeki dönüşümlerle ilişkilendirmiştir. Ranciere'indüşüncesinin gelişiminde hocası Althusser ile yaşamış olduğu fikir ayrılıklarınınönemli bir rolü olduğunu söylemek mümkündür. Ki o bu süreçte işçi sınıfını daha iyi anlayabilmek adına çok çaba harcamıştır. Özellikle 'duyumsanabilir olanın paylaşımı'üzerine yoğunlaşmış, yöntemini de bir çeşit gerilim alanındaki müdahaleler şeklindebelirlemiş ve belirli bir sistem halinde sunmaktan kaçınmıştır. Bu çalışmada ilkin Ranciere'in siyaset anlayışı üzerinde durularak onun 'uyuşmazlık've 'duyumsanabilir olanın paylaşımı' adı altında yapmış olduğu analizlerden hareketle sanat ve siyaset arasında kurduğu ilişkiler incelenecektir. Ardından sanatrejimleri ve bu rejimlerin içinde estetiğin yeri araştırılacaktır. Ayrıca onun eşitlik, özgürlük ve demokrasi gibi kimi kavramlar üzerinde yeniden düşünme önerileri de bize bu yolda eşlik edecektir.
Dostoyevski'nin varoluşçuluk düşüncesi ve Abay Kunanbayev'e etkisi

Dostoyevski'nin Varoluşçuluk Düşüncesi ve Abay Kunanbayev'e Etkisibaşlığını taşıyan tez çalışmamız üç bölüme ayrılmaktadır. Tezimizin ilk bölümünde bir felsefe akımı olarak varoluşçuluğun doğuşuna ilişkin genel bilgiler sunulmuş; bu felsefenin ele aldığı konular sistematik bir bakış açısıyla belli başlı temsilcilerinin görüşleri ışığında ele alınmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise Dostoyevski'nin hayatı, eserleri ve varoluşçudüşüncesi sistematik olarak incelenmiştir. Bu bağlamda Dostoyevski'nin bilim, eğitim, milliyetçilik, acı, ıstırap, keder, din ve insanın özgürlüğü anlayışı ayrı ayrı başlıklar halinde incelenmiştir. Ayırca din başlığında düşünürümüzün Tanrı'nın varlığına inkar edenlere yaklaşımı, Tanrı'nın var olduğu görüşünü benimsemesi ile bir din olarak Hıristiğanlığa imana bakışımı da ayrı ayrı ele alınmıştır. Dostoyevski, felsefi sorunları, romanlarındaki kahramanlar aracılığıyla tartışmış olmasından dolayı tezimizde romanlarına yer verilmiştir. Çalışmada Dostoyevski'nin bütün eserleri incelenmekle birlikte Suç ve Ceza, Budala, Cinler, Karamazov Kardeşler adlı romanları ile Yeraltından Notlar ile Bir Yazarın Günlüğü adlı eserlere ağırlık verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise Abay Kunanbayev'in hayatı, eserleri ve varoluşçudüşüncesi, tıpkı Dostoyevski'de ele alınan konular bağlamında sistematik olarak incelenmiştir. Öte yandan bu konularla ilgili olmak üzere, Abay'ın Dostoyevski'den veya Kazak kültüründen etkilendiği noktalara da yeri geldiğinde işaret edilmiştir. Abay'ın düşüncelerinin daha iyi değerlendirilmesi amacıyla düşünürümüzün yaşadığı çağdaki Kazakistan'ın toplumsal ve siyasal durumu hakkında bilgi sunulmuştur. Tezimiz boyunca Abay'ın görüşleri için öncelikle Kara Sözder adlı eserinden yararlanılmıştır. Bu tezin Türkiye'de Abay Kunanbayev üzerine felsefe alanında yapılan ilk akademik çalışma olmasının getirdiği en büyük zorluklardan biri, Türkçe kaynakça kıtlığı olmuştur. Bu nedenle tez boyunca yazılı belgeler kadar internet gibi erişimi her araştırmacıya açık olan kaynakların kullanılmasına gayret gösterilmiştir.