The changing face of German nationalism

Milliyetçilik ve ulusal devletin oluşma süreci açısından kendine özgü bir örnek teşkil eden Almanya, II. Dünya Savaşı yenilgisi ile birlikte, gerek iç, gerekse dış dinamiklerin etkisiyle, kültürel, etnik ve ırkçı motifler taşıyan milliyetçilikten uzaklaşmak zorunda kalmıştır. Savaş sonrasında İttifak Devletleri tarafından yapay bir şekilde ikiye bölünen Almanya'nın kaderi adeta Soğuk Savaş ve ideolojik kamplaşmayla özdeşleşmiştir. Soğuk Savaş döneminde Federal Almanya Cumhuriyeti, geleneksel Alman ulusal kimliğinin tasfiyesine girişmiş ve ayrı bir ulusal kimlik yaratmayı hedeflemiştir. Bu yeni ulusal kimlik, demokratik hukuk devleti, cumhuriyetçilik, anayasal haklar ve ödevler, sosyal devlet ve serbest piyasa gibi 'evrensel' kavram ve değerler etrafında oluşturulmuş ve kendine Hıristiyan batı uygarlığında bir yer edinmiştir. Diğer yanda, Demokratik Almanya Cumhuriyeti'nde ise, merkezi siyasal iktidar 'sosyalist' insan tipini ve toplum modelini yaratmak amacıyla baskıcı bir rejim uygulamıştır. Nazi Almanyası döneminde, 'Nasyonal Sosyalizm' iddiasında bulunan bir rejim altında yaşayan Doğu Alman halkı bu kez siyasal yelpazenin diğer ucunda bulunan ve 'Enternasyonal Sosyalizm' savında bulunan otoriter-komünist bir rejim altında 'paternal' yapısı bozulmaksızın yaşamak zorunda kalmıştır. 1990 sonbaharında gerçekleştirilen birleşme sonucunda, yapay bölünmelerin zaman içinde siyasal, kültürel ve sosyo-ekonomik açıdan farklılaştırdığı iki Almanya, ulusal bütünlüğü ve birliği sağlamak amacıyla 'yeniden uluslaşma' sürecine girmiştir. Bismarck döneminde modem anlamda ulus-devlet kurma denemesinde bulunan Almanya bu amacına ancak bir asırdan fazla bir gecikme ile 1990 yılında ulaşabilmiştir. Birleşme ile birlikte, Federal Almanya'da 1982'demuhafazakarların iktidara gelmesiyle başlayan yakın geçmişşin {Nazi dönemi) meşrulaştın İması, tarih ile barışmak ve ortak bir tarih bilincinin yaratılması için harcanan çabalar en üst düzeye ulaşmıştır. Birleşmenin ardından, yeni kurulan Alman ulusal devletinin batıda ve doğuda yaşayan farklı unsurlarını ortak bir ülkü, ortak bir tarihsel geçmişş ve ortak ulusal semboller etrafında bir araya getirebilmek için milliyetçilik, vatanseverlik ve ortak yakın-tarih gibi bileşenler birer ideolojik aygıt olarak kullanılmaya başlanmıştır. İlk bakışta, iki farklı kültürel ve toplumsal unsuru birleştirmek için kullanılan bu yöntem meşru bir tabana oturuyor gibi görünse de, beraberinde bazı önemli olumsuzlukları da getirmiştir. Birleşme ile 'yeniden-uluslaşma' sürecine giren Almanya, 'sosyal-devlet' olma özelliğini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Son yıllarda, Almanya'yı tehdit eden yoğun göç ve ilticacı akını, Almanya'da istihdam ve bölüşüm sorunsalını gündeme getirmiştir. Alman hükümetinin tercihini ülkeye yeni göç etmiş olan etnik Almanların ve Doğu Almanların çıkarlarının korunmasından yana kullanması sonucunda ülkede yaşayan yabancılar kısmen göz ardı edilmiş ve bununla da kalmayıp yabancı düşmanı ve ırkçı saldırılardan yoğun olarak etkilenmişlerdir. Almanya'da yaşayan ve sayıları yaklaşık altı milyona ulaşan yabancılar, birleşme sonrasında Alman toplumunda yükselen kollektif milliyetçi bilinç nedeniyle kültürel ayrımcılığa maruz kalmışlar ve yaşanan işsizliğin en önde gelen sorumluları olarak hedef gösterilmişlerdir. Diğer bir deyişle, bugüne değin Alman kültürüyle bütünleşmelerinin sağlanması doğrultusunda hiçbir somut projenin uygulanmadığı yabancılar, bugün kendilerine özgü farklı kültürel kimliklerini korudukları gerekçesiyle Alman hükümeti ve toplumu tarafından suçlanır konuma gelmişlerdir. VI