Libya'daki Senusi Devleti Döneminde şiir hareketi

Araştırmanın başlığı olan 'Libya'da Senusi Devleti Döneminde Şiir Hareketi', genel olarak Arap edebiyatı, özelde ise de Libya edebiyatını kapsamakta olup İmam Muhammed b. Ali Senusi tarafından kurulduğundan bu yana Senusi çağrısına intisap eden Senüs şairlerinden olan Libya şairlerinden bir guruba özgüdür. Çalışma önsöz, giriş, üç bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş kısmında Libya'nın coğrafi konumu, isimlendirilme sebebi, coğrafi bölgeleri, ilk yerleşen kimseler ve burada kurulan devletler ele alınmıştır. Bunun yanı sıra, Libya'daki sosyal hayat, dil, kültür ve eğitim ele alınan diğer konulardır. İslam fethinin gerçekleşmesinden itibaren Senusi devletinin kuruluşuna kadar geçen süre zarfında bölgede yaşayan bir takım şairler ele alınmıştır. Birinci bölümde kuruluşundan yıkılışına kadar Senusi devletinin tarihi ele alınmış ve bu bölüm dört ana başlığa ayrılmıştır:1- Seyyid Muhammed b. Ali Senusi: Doğumu, nesebi, yetişmesi, eserleri, yolculukları, zaviye ve ıslah merkezlerini tesis etmesi ve vefatından bahsedilmiştir. ArdındanSenusi zaviyeleri ele alınmıştır. 2- Seyyid Muhammed Mehdi b. Muhammed b. Ali Senusi: Doğumu, yetişmesi, vasıfları, ahlakı, babasının yerine geçmesi, Kufra'ya taşınması, Sudan yolculuğu, Fransız işgaline karşı mücadelesi ve vefatından bahsedilmiştir. Yine aynı başlık altında Seyyid Muhammed Şerif b. Muhammed b. Ali Senusi'den bahsedilmiş ve onun da doğumu, yetişmesi, yolculukları ve vefatıele alınmıştır.3- Seyyid Ahmed b. Muhammed Şerif b. Muhammed b. Ali Senusi: Doğumu, yetişmesi, amcasının yerine geçmesi, İtalyanların Libya'yı işgaline karşı mücadele etmesi, Türkiye'ye ve ardından da Hicaz'a olan yolculuğu ve vefatıele alınmıştır. Libya'nın birinci kralı Seyyid Muhammed İdris b. Muhammed Mehdi b. Muhammed b. Ali Senusi: Doğumu, yetişmesi, şahsiyeti, Hicaz'a yolculuğu, ilk emirliği, Mısır'a göç etmesi, ikinci emirliği, Libya'nın onun vasıtasıyla bağımsızlığını kazanması ve son olarak da krallığın düşüşü ve Senusi yönetiminin sona ermesinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise üç ana başlıkta Senusi dönemi şiir ve şairlerinden bahsedildi:1- Senusi devletinin kuruluşundan İtalyanların Libya'ya saldırılarına kadar şiir hareketi: Bu devre şairleriikikısma ayrılmıştır. Birinci kısım, şu şairleri içine alır: İmran b. Baraka Vitori, Falih Zahiri, Ahmed Taifi, Abdürrahim Mahbub ve Busif Mukarrab Haddus. İkinci kuşak ise şu şairleri içerir: Muhammed b. Abdillah Sünni ve Ahmed b. İdris Eşheb.2- İtalyanların saldırısından Senusi devletinin sonuna kadar şiir hareketi. Bununla ilgili olarak da şunlar ele alınmıştır:a) Muhadram şairler: Bu kısımda Şair Ahmed Refik Mehdevi ele alınmıştır. b) Göçe zorlanan şairler: Bu kısımda Şair Hüseyin Ahlafi, Şair Hasan Susi ve Şair İbrahim Usta Ömer ele alınmıştır. c) Libya'da yaşayan ve kendi kendini yetiştirmiş şairler: Bu kısımda da Şair Raşit Zübeyir Senusiele alınmıştır.3- Senusi devleti şairleri nezdinde şiirin amaçları: Burada methiye, mersiye, gazel, ilişkiler, cihat ve hikmet şiirlerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölüm ise Senusi devleti şiirinin sanatsal bir çalışmasından ibarettir. Bu bölüm dört ana başlığa ayrılmıştır: a) Şiir dili: Burada kolay lafızların kullanılmasından, açık ve net dilin garantisinden, eski lafızlardan, lafzi tekrardan, dini mirasın işlevinden ve didaktik nazımlardan bahsedildi. b) Vezin ve kafiye: Halil b. Ahmed'in bahirlerine güvenmekten, serbest şiirden, mutlak ve sınırlı kafiyelerden, uyumlu kafiyelerin kullanılmasından, ilk beyitlerin tasrii eğiliminden ve yeni şekliyle kafiyeden bahsedildi. c) Şiirsel İmaj: Senusi devleti şairlerinin şiirsel imajlarında yararlandıkları temellerden bahsedildi. Bunlar: Eski miras, doğa, savaşlar ve hicrettir. d) Belagat yöntemleri: Teşbih, istiare, mecaz-ı akli, mecaz-ı mürsel, kinaye, istifham, icaz, ıtnab, cinas, tıbak, reddü'l-acz ale's-sadr, tevriye, mübalağa, mukabele, tağlib vs. gibi sanatlar ele alınmıştır.