turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkçe sözlük'te kıyafet adları

Bu çalışma 2011 yılında yayımlanan TDK Türkçe Sözlük'te yer alan kıyafet adları taranarak hazırlanmıştır. Türkçe Sözlük'te 371 kıyafet adının madde başı olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Kıyafetlerin temel işlevi dış etkilerden koruma ve örtünmedir. Bu işlevi yerine getirmeyen madde başları çalışma dışında tutulmuştur. Örneğin küpe, yüzük, hızma, bilezik gibi aksesuar ve takılar dış etkilerden koruma ve örtünme temel işlevine sahip olmadığı için çalışmaya dahil edilmemiştir. Birinci bölümde genel olarak adlandırma hakkında bilgi verilmiş; özel olarak ise kıyafet adlandırmaları konusuna değinilmiştir. İkinci bölümde kıyafetlerin insan hayatındaki önemi, giyim olgusunun tarihi gelişimi, kıyafetlerin temel ve yan işlevleri, kıyafet ve giyim üzerine yapılmış çeşitli çalışmalar incelenerek ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde kıyafet adları yapı bakımından kıyafet adları, vücutta giyildikleri yerlere göre kıyafet adları, işlevlerine göre kıyafet adları, cinsiyete göre kıyafet adları olmak üzere dört başlık altında tasnif edilmiştir. Son olarak Sözlük kısmında kıyafet adları kökenbilim incelemesine tabi tutulmuş, kıyafet adlarının kökenleri çeşitli etimolojik sözlükler incelenerek ortaya konmuştur. Kökeni tam olarak bilinmeyen kıyafet adları için öneri mahiyetinde açıklamalar yapılmıştır. Kıyafet insan ve toplum hayatının en önemli unsurlarındandır. Diğer bütün dillerde olduğu gibi Türkçenin söz varlığında da birçok kıyafet adı vardır. Türkçenin söz varlığının geniş bir bölümünü aydınlatmak ve muhafaza etmek için kıyafet adlarının ortaya konması önem arz etmektedir.
Şehrengiz-i İstanbul ve Vize

Şehrengizler bir şehrin güzelliklerini ve güzellerini anlatan, genellikle mesnevi tarzında yazılmış eserlerdir. Türk edebiyatında ilk örneklerine XVI. yüzyılda rastlananşehrengizler, XVIII. yüzyılda son örneklerini vererek görevini tamamlar. Şehrengizler bahsettikleri şehirler hakkında önemli kültürel ve sosyal bilgiler içerir. Yazıldıkları dönemin dil özelliklerini yansıtır. Davud Katib' in Şehrengiz- iİstanbul Ve Vize adlı eseri baştan yirmi altı sayfa eksik olmakla birlikte eldeki varaksayısı 27b ile 58a arasındadır ve 683 beyitten oluşmaktadır. Oldukça hacimli olan eser, Arapça ve Farsça kelimelerle dolu olsa da ağır sayılmayacak akıcı ve anlaşılır bir Türkçe ile yazılmıştır. Şair gayet samimi, içten bir dil kullanmış, yaşadıklarını ve hissettikleriniiçtenlikle dile getirmiştir. Şehrengiz- i İstanbul Ve Vize adlı eser bu bakımdansergüzeştname özelliği göstermektedir. Şair sevdiği bazı isimleri anmış, onlara övgüler düzmekten de geri kalmamıştır. Davud Katib eserinde öncelikle İstanbul ve İstanbul'un güzelliklerinden bahsetmiş, Ayasofya, Yeni Camii, Galata gibi yerlere özellikle yer vermiş, oradan Vize şehrine veÇorlu' ya geçerek gezip gördüklerini anlatmış, Ergene ırmağı kenarlarını tasvir etmiştekrar İstanbul' a dönerek İstanbul'un güzellerini ve güzelliklerini anlatmaya devam etmiştir. Eserin dil özellikleri devrini çok iyi yansıtmakta olup kullandığı çoğu deyim ve sözler günümüzde geçerliliğini korumaktadır. Eser hakkında genel bilgi verdikten sonra tezimizin asıl konusu olan metin- inceleme- sözlük bölümüne geçilmiştir. Bu bölüm kelime grupları, sözcük türleri, söz varlığı, asıl metin ve değerlendirme bölümlerinden oluşmaktadır.
Yavuz Bülent Bakiler'in Aşık Veysel, Seninle, Şiirimizde Ana, Üsküp'ten Kosova'ya adlı eserlerinin sözlüğü ve söz varlığı

Bu çalışmada, Yavuz Bülent Bakiler'in Aşık Veysel, Şiirimizde Ana, Seninle, Üsküp'ten Kosova'ya adlı dört eserinde geçen söz varlığının sözlüğü hazırlanmıştır. Bu tez, Ön Söz, Kısaltmalar, Sözlüğün Kullanımı ile İlgili Açıklamalar, Yavuz Bülent Bakiler'in Hayatı ve Eserleri, Kaynakça ve Sonuç kısmının dışında Sözlük ve Söz Varlığı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Tezin başında, söz varlığı, sözlük, sözlük bilimi, metin ve sanatçı sözlükleri ile ilgili açıklamalar yapılmış, Yavuz Bülent Bakiler'in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Kısaltmalar ve Sözlüğün Kullanımı ile İlgili Açıklamalar kısmında çalışmadan yararlanmak isteyenlere yardımcı olacak bilgiler sunulmuştur. Sözlük bölümünde, şair ve yazarın bu eserlerde kullandığı söz varlığı tek tek incelenerek cümle içerisindeki anlamı ve anlamları tespit edilmiş ve bunlar sözlük bilimi esasına göre düzenlenmiştir. Ulaşabildiğimiz sözlüklerde incelediğimiz metinlerdeki anlamını bulamadığımız sözlük birimler, tarafımızdan anlamlandırılmıştır. Söz Varlığı bölümünde Yavuz Bülent Bakiler'in eserlerinde kullandığı söz varlığı, söz varlığını oluşturan unsurlar bakımından türlerine göre sınıflandırılmış ve alfabetik olarak dizilmiştir. Sonuç kısmında, şair ve yazarın eserlerinde kullandığı söz varlığı ile ilgili bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Metin ve sanatçı sözlüklerinin hazırlanması, Türk dilinin söz varlığının genişlemesine ve zenginliğinin ortaya konmasına katkı sağlayacaktır. Bu tez, Türkçenin oylumlu, bütüncül söz varlığının oluşturulmasına katkıda bulunmak; şair ve yazarın söz varlığını belirleyerek onun dil kullanım becerisini, dünya görüşünü, kavramlar dünyasını değerlendirecek çalışmalara malzeme oluşturmak; dil ve yazın incelemeleri ve sözlük bilimi çalışmalarına veri sağlamak için hazırlanmıştır. ANAHTAR KELİMLERSöz Varlığı, Sanatçı Sözlüğü, Yavuz Bülent Bakiler, Aşık Veysel, Şiirimizde Ana, Seninle, Üsküp'ten Kosova'ya
İktidar-dil ilişkisi bağlamında Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar romanı üzerine bir inceleme

Bu çalışmada, modern toplumda iktidarın tezahürleri üzerinde duran Michel Foucault'nun iktidar kavramından yola çıkılarak, Oğuz Atay'ın 'Tutunamayanlar' romanındaki iktidar odakları belirlenmiş ve iktidarın kullanmış olduğu otoriter dilin Atay tarafından ne şekilde yıkıma uğratıldığı verilmeye çalışılmıştır. Mutlak doğru olduğu iddiasıyla ortaya çıkan ve kendi meşruiyetlerini korumak adına bütün sesleri susturarak tek sesli bir yapıya bürünen her türlü iktidar odağının karşısında konumlanan Atay, kullanmış olduğu ironik dil, parodi ve pastiş gibi postmodernist tekniklerin yazara sunmuş olduğu imkanların ışığında bu yapıyı derinden sarsmaya çalışmıştır. Batı karşısında gecikmiş bir modernlik yaşayan Türkiye'nin kültürel iklimi de bir krize doğru sürüklenmiş ve bunun bir alametifarikası olarak mihenk noktasını kaybeden Türk modernleşmesi giderek otoriterleşen tek sesli bir iktidara dönüşerek gerek birey gerekse de toplum üzerinde baskıcı bir dil yaratmıştır. Atay, bir yandan bu baskıcı dili yıkıma uğratma çabası içerisine girerken, bir yandan da geleneksel kurumların, otoriter ve ezberci diline eleştiri getirebilmiştir. İktidar, bireyin maduniyetini dil yoluyla iktidarın oluşturmuş olduğu otoriter ses- yaratırken, Atay da iktidarın dilini onun kullanmış olduğu dil üzerinden ironik bir anlatımla yıkarak, iktidarın dilini itibarsızlaştırmış ve bu ciddi dili gülmenin dönüştürücü gücüyle yıkıma uğratmaya çalışmıştır. Bu bağlamda, çalışmamızda, 'Tutunamayanlar' üzerinden belirlediğimiz iktidar odaklarının Atay'ın diliyle hangi noktalarda ve ne şekilde yıkıma uğratıldığını vermeye çalışıyoruz.
Tarık Buğra'nın 'Küçük Ağa' romanında geçen deyimlerin yapı ve anlam bakımından incelenmesi

Sözlü ve yazılı anlatımın vazgeçilmez unsurlarından biri olan, bir toplumun kültürü hakkında ipuçları sunan deyimler; yapılan çalışmalarda daha çok anlamları bakımından incelenmiştir. Bu nedenle kıssadan hisse babında anlamı yoğunlaştıran, birden çok sözcükle oluşan bu söz öbeklerinin hangi biçimlerle oluştuğunu ve hangi sözcük türlerinin bir araya geldiğini belirlemek araştırmanın esasını oluşturmaktadır. Yapı bakımından incelenecek deyimler, herhangi bir sözlükten seçilmemiştir. Türk edebiyatının önemli kalem sahiplerinden Tarık Buğra'nın ? Küçük Ağa ? romanı üzerinde inceleme yapılmıştır. Romanda kullanılan deyimler öncelikle tespit edilip fişlendi. Yapı ve anlamları bakımından incelenen deyimler, sözcük öbeği yapısındaki deyimler ve cümle yapısındaki deyimler olarak ele alındı. İki bölüm de deyimlerin yapı özellikleri bakımından alt başlıklar halinde inceleme konusu yapıldı. Her bir deyim kendi kategorisi içinde tek tek ele alındı. Deyimi oluşturan sözcüklerin türlerinin ve kaynaklarının ne olduğu, deyimin cümleye kattığı anlamın neyi ifade ettiği belirtilmeye çalışıldı. Ayrıca incelenen deyimlerin çeşitli başlıklar altında yüzdelerini göstermek amacıyla çizelgeler oluşturuldu. Bu sayede çalışmanın bir diğer amacı olan romanda en sık geçen deyimin de tespiti yapılmış oldu.
Bilişsel dilbilim açısından Japonca işaret sözcükleri 'ko, so, a'

Bu çalışmada, Japonca işaret sözcükleri 'ko, so, a' bilişsel dilbilim açısından ele alınarak, işaret sözcüklerinin bilişsel işlevlerinin betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, işaret sözcüklerinin her bir dizgesi, nesneyi doğrudan gösterme ve bağlamı belirtme kullanımları bakımından iki bölüme ayrılmış, bu bölümlerde işaret sözcükleri nawabari ve ima-koko tezi benimsenerek ele alınmıştır. Ayrıca bu tezde, konuşucunun uzam-zaman algısının yanı sıra dinleyicinin algısının da işaret sözcüklerinin kullanımına etkileri üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, kavrayış, bakış açısı, ortak dikkat gibi bilişsel öğelerin işaret sözcükleri kullanımını etkilediği söylenebilir.
Hamzavİ'nin Hamza-namesi (44. cilt)

Hamza-nameler, sözlü edebiyatın bir ürünü olup sonradan Türk edebiyatı içerisinde yazılı edebiyatta da varlığını sürdürerek günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Bu eser 14. yüzyıl divan şairlerinden Germiyanlı Ahmedi'nin kardeşi olan Hamzavi tarafından yazılmıştır. Hikaye Hz. Hamza'nın kimliği etrafında şekillenerek oluşmuştur. Onundürüst, adaletli ve kahraman oluşu Türk halkı tarafından benimsenmiştir. Böylelikle Türk halkının İslamiyet'e karşı olan derin saygılarının da etkisiyle uzun yıllar ilgiyle okunup halk arasında canlı ve dinamik kalmayı başarmıştır. Hamza-nameler yetmiş iki ciltten oluşmaktadır. Bu çalışmamızda 44. cildi incelenmiştir. O dönemdeki Türk kültürünün izlerini, kapsamlı çalışmaylagözler önüne serip hikayenin transkripsiyonlu çevirisi yapılmıştır. Son olarak detaylı sözlük çalışmasına yer verilmiştir.
Kamil Paşa'nın 'Tarİh-i Siyasİ-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniye' adlı eseri: İnceleme, metin, sözlük

Kıbrıslı Kamil Paşa Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde uzun yıllar devlet hizmetinde bulunmuş önemli bir devlet adamıdır. Görev süresince en düşük memuriyet makamından sadaret makamına kadar birçok yerde çeşitli vazifeler de görev almıştır. Paşa zamanın zor denebilecek şartları içerisinde kendini yetiştirmiş, dört eser kaleme almıştır. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde Mehmet Kamil Paşa'nın şahsi, siyasi hayatı ile birlikte memuriyet hayatındaki önemli olaylar kaleme alınmıştır. Bu bölümde Paşa'nın hayatına dair genel bir inceleme yapılmıştır. Metin bölümünde ise Kamil Paşa'nın ilk sadaretten ayrıldığı ve ikinci sadaret vazifesine gelinceye kadar geçen dört yıllık süre zarfında yazmaya başladığı ''Tarih-i Siyasi-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye'' adlı eserinin Yavuz Sultan Selim dönemine kadar olan kısmını Osmanlı Türkçesi'nden Yeni Türk Alfabesi'ne çevrildi. Tarihe ilgili olan Kamil Paşa ilgili eseri kaleme alırken Hammer, Hacı Halife, Naima, Solakzade, Sadettin tarihleri gibi birçok yerli ve yabancı yazardan istifade etmiştir. Paşa böylesi kapsamlı bir eseri yazarken arşiv metinlerinden, vesikalardan yararlanmış ve ilmi araştırmalara cevap verecek tarzda kaleme almıştır. Sözlük kısmında ise metin içerisinde geçen fakat günümüz Türkçesinde pek kullanılmayan kelimelerin anlamları verildi. Kelimelere mana verirken metin içerisinde kelimenin geçtiği örnek cümle de gösterildi.
Nazım Hikmet'in bütün şiirlerinin dizini ve sözvarlığı incelemesi

Türk Edebiyatı tarihinin şüphesiz en önemli ve en etkili şahsiyetlerinden biriNazım Hikmet Ran'dır. Nazım'ın şiirleri, şiirlerinin konuları, şiirlerinde kullandığıimgelem ve şiire getirdiği şekli yenilikler yazın tarihimizi şekillendirmiş ve günümüze ulaştırmıştır. Nazım'ın şiirleri olmasaydı Türk şiir tarihi eksik kalırdı. Çalışmamızda Nazım Hikmet'in sözlüğünü meydana getirmiş kelimelerin sıklık dizini, yabancı dillerden dilimize geçmişş kelimeler belirtilmiş bulunmaktadır. Bununla birlikte Nazım'ın şiirlerinde kaç kelime kullanıldığı sayısal verilerlebelirlenmiş ve tablo şeklinde sunulmuştur. Zengin bir kelime haznesine sahip olan Nazım Hikmet'in şiirlerinden edindiğimiz bilgiler ışığında edebi kimliği tahlil ve izah edilmeye çalışılmış hayatı ve edebi eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Sözlüğün verdiği bilgilerden hareketle zengin kelime haznesi söz varlığının değerini ve önemini anlamamızı sağlamış ve bu konuda da bilgi giriş bölününde sunulmuştur.
Tervİhü'l-Ervah'ın şekil bilgisi özellikleri

Çalışmamız, Ahmedi'nin 1403- 1410 tarihleri arasında kaleme aldığı Tervihü'l-Ervah adlı eserin Topkapı Sarayı Kütüphanesi 1681 numarada kayıtlı olan Revan nüshasının 2 b-375avarakları arasında yapılmış bir şekil bilgisi incelemesidir. Eserin biri tam üçü de yarımolmak üzere toplamda dört nüshası bulunmaktadır. Bu nüshaların içerisinden dil çalışmalarına en elverişli olanını tespit ettik. Bundan dolayı tam olan Revan nüshasıçalışmamızda esas alınmıştır. Nüshanın ilk sayfası iki defa yazılmış olduğundan metni2b'den başlatmayı uygun gördük. Ayrıca nüshanın 58b, 59a ve 174a varaklarındakimetinler silik çıktığından çeviri yazı kapsamına alınmamıştır. Çalışmamız 'Giriş','Ahmedi'nin Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri', 'Şekil Bilgisi' ve 'Metin' olmak üzere dört bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Eski Anadolu Türkçesi ve Anadolu Beylikler Dönemi Türkçesi hakkında bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Ahmedi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkındaki bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde eser şekil bilgisi açısından incelenmiştir. Metin üzerinden tespit edilen yapım ekleri, çekim ekleri, sözcük türleri, fiiller ve fiilimsiler tespit edilmiştir. Ayrıca tespit edilen ekler cümleler üzerinden verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise eserin çeviri yazılı metni verilmiştir. Bu çalışmanın gelecekte Eski Anadolu Türkçesi üzerine yapılacak olan tıp bilimine dair çalışmalara referans olmasını temenni ediyorum.
Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Huzur', 'Saatler Ayarlama Enstitüsü' ve 'Beş Şehir' adlı kitaplarında kavramlaştırma

Bu çalışmanın amacı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Huzur' 'Saatleri Ayarlama Enstitüsü' ve 'Beş Şehir' adlı kitaplarını kavramlaştırılmış yapılar açısından incelemektir. Kavramlaştırma, kavram durumuna getirmek olarak tanımlanırken kavram ise insanın çevresindeki nesnelere, olay ve durumlara ait, kişisel gözlem ve deneyimlere dayanan tasarımların zihinde yer eden ve bir soyutlamayla dile dönüşen yönü olarak tanımlanmaktadır. Amaç doğrultusunda, çalışamanın yöntemi olarak tarama modeli belirlenmiştir. Çalışmanın evrenini tüm edebiyat eserlerinin oluşturmasıyla beraber, bunun araştırabilirliği, zaman ve ekonomiklik açısından mümkün olmadığından, amaçlı örnekleme türlerinden olan tipik örnekleme kullanılarak, örneklem olarak Ahmet Hamdi Tanpınar'ın 'Huzur' 'Saatleri Ayarlama Enstitüsü' ve 'Beş Şehir' adlı kitapları belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında dökümantasyon tekniğinin kullanıldığı çalışmada, veriler elde edilirken, Dergah Yayınlarının 2014 baskı tarihli 'Huzur', 2014 baskı tarihli 'Saatleri Ayarlama Enstitüsü' ve 2016 baskı tarihli 'Beş Şehir' kitapları kullanılmıştır. Elde edilen veriler, her kitap için iki ayrı tablo şeklinde sunulmuştur. Bu tablolardan ilki kavramlaştırılmış yapıların, hangi kelime veya kelime grubu ile kavramlaştırıldığını gösteren tablodur. İkincisi ise kavramlaştırılmış yapıların daha anlaşılır ve açık olması açısından, kavramlaştırılmış yapıların kitaptan örnek cümleler verilerek incelendiği tablodur. Her üç eserden elde edilen verilerin karşılaştırmalı olarak yüzdelik oranlar halinde incelenebilmesi bakımından, üçüncü bir tablo oluşturularak, eserlere karşılaştırmalı bir gözle bakılmıştır. Çalışma neticesinde, Tanpınar'ın her üç kitabında da %2,5- 3 oranında kavramlaştırılmış kelime veya kelime grubu kullandığı belirlenmiştir. Kavramlaştırmanın önemini göstermesi bakımından, bu oran dikkate değerdir. İnsanın, kişisel ve özgür bir kavramlar dünyası oluşturabilmesi ve üst seviyede dil becerileri edinebilmesi için kavramlaştırma becerisinin yüksek olması gerektiği bu oranlardan anlaşılmaktadır. İyi bir kavramlaştırma becerisine sahip bir zihin nesnelerin, olayların ve olguların iç dünyasına girebilir, arka planlarındakini görebilir, zamana ve mekana bağlı kalmadan art ve eş zamanlı düşünme becerisi geliştirerek kişisel ve özgün anlamlandırmalar yapabilir. Zihnin özgürleşmesi ve yaratıcılığın gelişmesi, kavramlaştırma becerisinin gelişmesine bağlıdır.
Ahmed Mustafa el-Merağİ'nin 'Ulumu'l-Belağa adlı eserinin belağat açısından değerlendirilmesi

Bu tezde Ahmed Mustafa el-Meraği'nin (ö. 1952) 'Ulumu'l-Belağa adlı eserininin belağat açısından değerlendirilmesi konusu ele alınmıştır. Öncelikle Ahmed Mustafa el-Meraği'nin hayatı, eserleri, ilmi şahsiyeti ve belağat metoduna kısaca değinilmiş, 'Ulumu'l-Belağa eserinin içeriği göz önünde bulundurularak belağat, fesahat ve bunlara bağlı konular ele alınmıştır. Daha sonra 'Ulumu'l-Belağa eserinin üç konusu olan me'ani, beyan ve bedi' ilimleri sistematik bir biçimde başta el-Meraği'nin eseri olmak üzere klasik ve modern eserler de göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Bu çalışma, 'Ulumu'l-Belağa eserinin giriş kısmının tanıtımı; me'ani ilmi uygulamaları; beyan ilmi uygulamaları; bedi' ilmi uygulamaları ve eserin değerlendirilmesi olmak üzere beş bölümden oluşur. Bu tezin yapılmasının öncelikli amacı 'Ulumu'l-Belağa eserinin, anlaşılması olmakla beraber zikredilen belağat ilminin üç konusunun bu tez vasıtasıyla sistemli bir şekilde bir daha okunması, hatırlanması ve belağat ilmine katkı sağlamasıdır.
Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde bulunan Süryanice el yazmalarının kataloglanması

Süryani dili Semitik dil ailesine mensup olup Aramicenin Urfa diyalektidir. Süryanice MÖ birinci yüzyıldan itibaren Fenike alfabesinden esinlenilen ve kendine has olarak oluşturduğu yirmi iki harflik bir alfabe ile şekillenmeye başlamıştır. Her Hıristiyan cemaati kendine ait bir program geliştirerek bu programın eserlerini manastırlarda üretmeye ve çoğaltmaya başlamışlardır. Ayrıca kilise tarihi ve teolojik konular, gündelik hayata dair kaynaklar ve bir dönemin zirvesi olan çeviriler de el ile yazılmış ve zengin bir külliyat oluşmuştur. Süryanice el yazmaları genellikle kilise ve manastırlarda yazılmış ve kütüphanelerinde korunmuştur. Günümüzde pek çok eser Batı kütüphanelerine taşınmış olsa da Anadolu da bulunan kilise ve manastır kütüphanelerinde hala yazma eser mevcuttur. Bu eserler içinde özellikle Yeni Ahit ve İsa Mesih in yaşamı ve mucizelerini anlatan eserler resimle süslenmiştir. Bu çalışma Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde bulunan otuz dört Süryanice el yazmasından oluşmaktadır. Bu eserler kataloglanmış, mevcut özellikleri tespit edilmiş, güncel durumları belirtilmiş ve tezhipli olanlar ayrıca anlatılmıştır.
Tüş tabirnamesi

Rüya, konuyla ilgili yazılmış eserlerde birbirine benzer şekilde 'uyku halinde zihinde beliren düşünceler, olaylar' diye tanımlanmaktadır. İslam kültürü ve medeniyetinde önemli bir yere sahip olan rüya ve rüya tabiri ile ilgili olarak yazılan eserlere de genellikle tabirname adı verilmektedir. Bugün Türkiye kütüphanelerinde, Türk yazı dilinin çeşitli dönemlerinde yazılmış birçok yazma ve basma tabirname bulunmaktadır. Tüş Tabirnamesi, BYEBEK Genel 5031 /135'te kayıtlı Çağatay Türkçesine ait bir rüya tabirnamesidir. Çağatay Türkçesi, Türk yazı dilinin üçüncü merhalesini teşkil eden ve 11. yüzyıldan 19. yüzyılın sonlarına kadar devam eden ve daha sonra yerini Özbek Türkçesine bırakan bir yazı dilidir. Tabirnamenin yazıldığı dönem olan 19. yüzyıl eserlerinde Özbek Türkçesinin yanı sıra yer yer Klasik Çağatay Türkçesi dil özellikleri de görülmektedir. Bu dönem eserlerinde klasik dönem dil özelliklerinin görülmesinin sebebi, yazı dilindeki yavaş değişim ve eski konuları ele alan eserlerde klasik dilin kullanılmasıdır. Bu dönemde yeni konuları ele alan eserlerde ve konuşma dilinde ise Çağatay Türkçesi yerine Özbek Türkçesinin kullanıldığı görülmektedir. Çağatay Türkçesi üzerine yapılan çalışmalar özellikle klasik dönem üzerinde yoğunlaşmıştır. Bunun sebebi, kütüphanelerde klasik döneme ait eserlerin daha çok yer almasıdır. Çağatay Türkçesinin son dönemine ait çalışmaların az olmasının en önemli nedeni, 19. yüzyılda Türklerin Orta Asya'daki siyasi birliğinin sona ermesiyle Rusların kolayca bu bölgeyi işgal etmesidir. Ayrıca Rusların işgalden sonra buradaki eserleri kendi kütüphanelerine taşımaları nedeniyle de bu coğrafyadaki eserlerin Rusya dışında elde edilip ilim alemine tanıtılması güçleşmiştir. Çağatay Türkçesinin son dönemine ait çalışmamızın giriş bölümünde, rüyanın tanımı, İslamiyet'teki yeri ve genel olarak tabirnameler hakkında bilgi verildikten sonra kütüphanelerimizde yer alan ve tespit edilen tabirnameler tanıtılmıştır. Ayrıca Çağatay Türkçesinin son döneminin daha iyi bir şekilde ortaya konabilmesine katkı sağlamak için de Tabirnamenin imlası ve fonetik hadiseler eserin elverdiği ölçüde ayrıntılı bir şekilde örneklendirilmeye çalışılmıştır. Biçim bilgisi başlığı altında isim çekimi, sıfatlar, zamirler, zarflar edatlar ve daha sonra basit ve birleşik fiil çekimi yanında birleşik fiiller örneklendirilmeye çalışılmıştır. Metin bölümünde ise Tüş Tabirnamesi'nin tam metni transkribe edilmiş, Arapça ve Farsça kısımlar ise metinde Arap harfleriyle yazılarak Türkçe çevirileri dipnotta verilmiştir. Dizin bölümünde de Çağatay Türkçesinin sözlüğünü oluşturmak isteyen araştırmacılara katkı sağlamak ve Tabirnamenin söz varlığını ortaya koymak için 3257 madde başlı söz dizini hazırlanmıştır.