Diriliş akımının ekseni: Medeniyet perspektifi

'Diriliş Akımının Ekseni: Medeniyet Perspektifi' isimli bu çalışmamızda, düşünce ve sanat dünyasına 'Diriliş' görüşünü ve 'medeniyet' perspektifini getirmiş olan Sezai Karakoç'un 40 yıllık bir çalışmanın ürünü olan eserlerinde bütünleştirdiği, medeniyet yaklaşımını kavramaya çalıştık. Batılılaşma süreci içerisinde, bütün dikkatlerin Batı medeniyetine çevrildiği ülkemizde, dikkatleri kendi medeniyetimize, kültürümüze çevirmeye çalışmış olan bu düşünürün yerli düşünceyi temsil eden, tarihi-sosyolojik yaklaşımı esas alan fikirlerini, başlangıçta başka medeniyet telakkilerine de değinerek değerlendirmeye çalıştık. Tanzimat'tan beri toplumumuzda başlayan ve zaman zaman farklı görüntüleri kullanarak aralıksız devam eden 'batılılaşma' süreci hem hala yaşıyor olmamız sebebiyle fert fert herkesi, hem de toplumumuzun halihazırdaki durumunu ve onu, gelecekte alacağı yapı bakımından ilgilendirmektedir. Batı'nın teknik gücü karşısında zayıflayan Osmanlı Devleti'nin savaşlarda yenilmesi ve maddi güç kaybının, toplumumuzda, özellikle aydın ve yönetici tabakada güçlü olanın düşünce ve fikir merkezinde yer alma, onun iyi, güzel ve sağlam bir konumda bulunduğu yanılsamasıyla başlayan batılılaşma süreci, bir medeniyet problemi şeklinde kendini görünür kılmaktadır. Medeniyetin varlığını ya da yokluğunu hiçbir topluma, coğrafyaya izafe etmeden onun bütüncül bir olgu olarak değerlendirilmesi, onun gerçeğini daha iyi ortaya koyacaktır. Çoğul olarak medeniyetler toplumların ilk insandan bugüne kadar geçirdiği dev boyutlu sürecin inanç, eser, faaliyet, kurum, düşünce planında tarihini oluşturmaktadır. Onun, özellikle bu yönü dikkate alınarak incelenmesi, toplumlardaki, hatta, tek bir insanda bile olsa yaşayan özlerinin değerlendirilmesi hem bugüne hem de geleceğe ışık tutacaktır. Böylece tarihin alanı da günü geçmişş ve ölü şekillerin yığılma yeri olmaktan çıkıp verimli bir fidelik haline dönüşecektir. Bu ise onu anlamak, anlamdırmakla mümkündür. Bu çalışmada, önce, kavramsal düzeyde ele aldığımız medeniyet olgusunu, toplumsal yapıyı ve onun arka planını aydınlatacak görüşlere değindik. Bunu yapmaya çalışırken, medeniyetin, kültürle, tarihle, toplumla olan ilişkisini, bu olguyu değerlendiren farklı bakış açılan içerisinde onu anlamaya çalışmış, yorumlamış bilim adamı, sosyolog, tarihçi ve düşünürlerin görüşlerine, konuya yaklaşımlarına yer verdik. Çalışmanın asıl içeriğini oluşturan, düşüncelerini, fikirlerini uzun yıllardır gerek yayınladığı 'Diriliş Dergisi' yle gerekse eserleriyle işlemiş olan şair-düşünür Sezai Karakoç'un bu konudaki görüşleridir. Onun düşünce yapısı içerisinde temel iki kavram özelliğini gösteren 'diriliş' ve 'medeniyet' e ilişkin düşüncelerini yaklaşımımıza başlangıç olarak seçtik. Son bölümde ise toplumları ilgilendiren, toplum bütününe işaret eden kültür, tarih, millet, din- değerler, toplum, ırk, şehir, edebiyat-sanat ve aydın kavramlarının medeniyetle ilişkisi, medeniyet bütünü içerisinde ifade ettikleri anlamlan yine Sezai Karakoç'un düşünceleri ışığında tesbit etmeye çalıştık. Dünyayı, toplumu, toplumları, insanı, insanları, maddi ve manevi değerleri, inançları, eserleriyle kendi içinde tutarlı bir bütünlüğe kavuşturmuş olan medeniyetler yaşadığımız dünyanın 'anlaşılır çerçeveleri' olarak kuşatıcı bir yapıya işaret etmektedirler. Medeniyet eksenli bakış açısı, tarihi, toplumu, ekonomiyi, bilim ve sanatı, dini, kısaca insan ve toplum hayatını kuşatan bu parça parça unsurları bütüncül olarak algılama şansına sahiptir. Bu bütünlük içerisinde toplumsal varoluş da kendi anlamına ve hakikatine ermek şansını yakalayacaktır. Elbette ki, her sanat eserinde olduğu gibi, düşünce dünyasında da, fikirler aleminde de 'bir gülün açılışında' olduğu gibi ona her bakan ister şimdi olsun, ister gelecekte olsun farklı şeyler bulacak, anlama ve kavrama son bulmayacaktır.