Petrokimya sanayiinde uygulanan çevre politikaları ve etkinliği

Bu çalışmada petrokimya sanayiinde uygulanan çevre politikaları ve etkinliği incelenmiştir. Araştırmada konuya ilişkin yabancı ve Türkçe yayınlardan yararlanılmış ve büyük ölçüde internet üzerinden literatür taraması yapılmıştır. Ayrıca, uygulamaya yönelik değerlendirmeler, Petkim Üçlü Sorumluluk Koordinatörü ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler sonucu oluşturulmuştur. Bu çalışma, Giriş, Kavramsal Çerçeve, Petrokimya Sanayi ve Çevre, Petrokimya Sektöründe Uygulanan Çevre Politikaları ile Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. ı. Bolü m: Kavramsal çerçevenin belirlendiği bu bölüm 3 alt başlıktan oluşmaktadır. Birinci başlık altında çevre politikası kavramı için çeşitli tanımlara yer verilmiş ve çevre politikalarını şekillendiren kavramlar ve ilkeler alt başlıklarda incelenmiştir, ikinci alt bölümde çevre yönetiminin, işletmelerin yönetim sisteminde yer alma süreci incelenmiş, çevre yönetimi ve sistemi tanımlanmış, çevre yönetim sistemlerinin genel yapısı anlatılarak sanayi kuruluşlarını çevre yönetim sistemi uygulamaya iten nedenlerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise dünyada uygulanan en yaygın çevre yönetim sistemlerinden, uluslararası alanda İSO 14000, bölgesel ölçekte EMAS ve sektörsel bazda Üçlü Sorumluluk Programı olmak üzere 3 gönüllü uygulamaya yer verilmiştir. Bu 3 çevre yönetim sisteminin oluşum süreçleri, yapıları ve uygulanma şekilleri alt başlıklarda incelenmiştir. II. Bölüm: Petrokimya Sanayi ve Çevre konusu, iki alt bölümde incelenmiştir. Birinci alt bölümde petrokimya sanayinin tanımı yapılarak, dünyada ve Türkiye'de petrokimya sanayinin gelişimi ve mevcut durumu hakkında bilgi verilmiştir, ikinci alt bölümde ise petrokimya sanayiinde atık kaynaklarından bahsedilmiş ve hava, su, katı atıklar, ve gürültü kirliliği alt başlıkları halinde petrokimya sanayiinin çevresel etkileri üzerinde durulmuştur. 90 III. Bölüm: Türkiye'nin genel anlamada tek petrokimya kuruluşu olarak kabul edilen Petkim Aliağa Petrokimya Kompleksi'nin çevreye ilişkin politikalarının anlatıldığı ve değerlendirildiği bu bölüm, 3 alt bölümden oluşmaktadır. Birinci alt bölümde çevresel politikaların oluşturulması ve uygulanmasında işletme yapısı önemli olduğundan, Petkim'in üretim ve organizasyon yapısı üzerinde durulmuştur. İkinci alt bölümde Petkim'in çevresel faaliyetleri, Üçlü Sorumluluk ve çevre uygulamaları, atık yönetimi, izleme ve ölçüm çalışmaları, çevresel yatırımlar, acil durum hazırlıkları, çevre eğitimi-iletişim olmak üzere altı alt başlıkta incelenmiştir. Bu belirlememelerden yola çıkarak üçüncü bölümde, Petkim'de uygulanan çevresel politikalar, ulusal mevzuat ve ülkemizin çevre konusunda genel durumu, gönüllü uygulamalar ve AB mevzuatına uyum açısından değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonucu, ülkemizde petrokimya sektöründe uygulanan çevresel politikaların, ülke şartlarına göre olumlu olduğu ancak yeterli etkinliğe ulaşmadığını göstermektedir. Birçok çevresel girişim henüz yakın tarihte başladığından sonuçlarını görmek zaman alacaktır. Ayrıca bazı uygulamalar ülkedeki çevresel politikaların eksikliğinden dolayı aksamaktadır. Şirketin büyük ölçekli bir kuruluş olması çevresel maliyetleri ve insan kaynaklarını karşılaması açısından avantaj sağlamaktadır. Ancak birçok fabrika ve yardımcı üniteden oluşan ve çok çeşitli maddeleri kapsayan kompleks yapı, çevre kontrolünü zorlaştırmaktadır. Petrokimya sanayiinde uygulanan çevresel politikaların etkinleştirilebilmesi için, bazıları kısıtlı olarak uygulansa da önleme, özen gösterme, işbirliği ve bütünleştirme ilkelerinin benimsenmesi ve uygulamaya geçirilmesi gerektirmektedir. Bu açıdan, geri dönüşüm ve kazanım uygulamalarına geçilmesi, iyi işletme koşullarının artırılması ve üretim personelinin eğitilmesi, çevresel boyutların belirlenmesi ve çevre yönetim sisteminin etkinleştirilmesi, kirliliği önlemede yerel çevre otoriteleri ve komşu sanayi kuruluşları ile işbirliği içinde projelerin oluşturulması, çevresel bilincin şirketin bütün birimlerine aktarılması, yerel 91 halk ve sivil toplum örgütlerinin çevresel politikalara katılımının sağlanması gerekmektedir. 92