Niğde İli İçmeli Kasabası ağzı

Çalışmamızda Niğde'nin içmeli Kasabası'nda konuşulan ağzın özelliklerine yer verdik. Metinler derlenerek bu metinlerin kasaba ağzının grameri ve sözlüğü hazırlanmıştır. Anadolu ağızları ile ilgili günümüze kadar pek çok araştırma yapılmıştır. Ağız araştırmaları günümüzde de devam etmekle beraber, maddi ve manevi zorluklar sebebiyle Türk dilinin diğer alanlarına oranla fazla tercih edilen bir araştırma sahası değildir. Fakat Anadolu insanının konuşması, kullandığı dil, hem ses hem şekil özellikleri bakımından farklılıklar göstermektedir. Bu sebeple bütün zorluklara rağmen Anadolu'nun çeşitli yerlerindeki bu farklı dil özelliklerinin Türk diline kazandırılması gerekmektedir. Maddi anlamda insanımızın kabuk değiştirmesine yol açan teknoloji manevi anlamda da kendini göstererek muhayyilemize hükmetmeye başlamıştır. Bu etki ister istemez insanımızın konuştuğu dile de yansımış, dilimizin yapı taşları olarak algıladığımız bir kısım Türkçe kelimelerin unutulmasına, bazılarının da fonetik değişmeye uğramasına sebep olmuştur. İşte bizim amacımız da dilimize ait bu değerleri eriyip gitmeden çeşitli vesikalarla somutlaştırmak ve ölümsüz hale getirmektir. Niğde'nin İçmeli Kasabasında konuşulan ağzın fonetik ve morfolojik özelliklerini inceleyerek unutulmakta olan dil malzemelerini derli toplu bir şekilde ilim aleminin bilgisine sunmayı hedefledik. Çalışmamızın asıl bölümünü araştırma yaptığımız Niğde'nin içmeli Kasabası ağzından derlediğimiz metinler, bu metinlerin grameri ve o bölgeye ait kelimelerin sözlüğü oluşturmaktadır. Ülkemizde henüz dil laboratuarları bulunmadığı için biz de diğer araştırmacılarımız gibi klasik yöntem olan dinleme yöntemini kullandık. Metinleri ses alma cihazryla okuma-yazması olmayan veya ilkokulu terk eden yaşlı, köyün dışına çıkmamış, yapmacık ve peltek konuşmayan, dişleri sağlam, bölge ağzının özelliklerini yansıtan kişilerden derlemeye çalıştık. Derlenen metinlerde Prof. Dr. Tuncer Gülensoy tarafındanXIII tespit edilen ve ağız araştırmalarında kullanılan transkripsiyon sistemini kullandık. Ayrıca aynı ünlü için kullanılan- farklı işaret ve harfleri de göstermeye çalıştık. Metnin sonunda bulunan sözlük kısmında ise o bölgeye has kelimelere yer verdik. Çalışmamızda yazı dilimizden farklı olarak kasabamız ağzında a, a/ a, a, e, e, ( o, ıf ünlülerinin kullanılmakta olduğunu, asli uzun ünlülerin bulunmadığını, uzunlukların ses veya hece düşmesinden kaynaklandığını ünlü ve ünsüz türemesi ve düşmesinin sıkça karşılaşılan bir olay olduğunu gördük. Ünlü uyumu, uyumu bozan birkaç özellik dışında oldukça kuvvetlidir. İlerleyici ve gerileyici ünsüz benzeşmesi, göçüşme, hece kaynaşması ve yutumu sık karşılaşılan ses olaylarıdır. En dikkati çeken unsurlardan biri de ilgi hali ekinin her zaman nazal n ile söylenmesidir. Diğer hal ve zaman ekleri de bazı ses değişiklikleri dışında yazı dilimizle aynıdır. Emir-istek kipleri ise birbiriyle karışmış durumdadır. Zarf, sıfat, edat ve zamir çeşitleri ise yazı dilimizdeki gibidir. Kasabamız ağzında, eski Türkçeden beri kullanılan bazı kelimeler halen değişmeden varlığını sürdürmektedir. Yaptığımız çalışma sonunda 'diye' anlamına gelen 'din' kelimesinin Derlemeler Sözlüğü'nde bulunmadığını tespit ettik.