Ceza muhakemesinde uzlaşmada İzmir modeli

Günümüzde bireyler olarak özellikle, ekonomik, sosyal psikolojik sorunların arttığı bir çevrede yaşarken, günlük yaşantımızda zaman zaman öfke kontrolünde zorlanabilmekteyiz. Ya da bir anlık tepki ile karşımızdakine sergilediğimiz davranışın bir adım sonrasında, bu hareketin aslında cezası olan bir suç olduğunu düşünemediğimiz anlar da olmaktadır. Trafikte basit bir yol verme yüzünden başlayan tartışmanın maalesef ölümle sonuçlandığı haberlerine de üzülerek rastlamaktayız. Buna karşılık ilimiz İzmir'de, kavga eden iki sürücüden birinin diğerine çay ısmarlayarak cezalandırıldığı ya da pet su şişelerinin mavi kapaklarını toplayarak ilgili kuruma teslim etmesiyle ileride detaylı olarak yer vereceğimiz çok farklı barışma, uzlaşma örnekleri ile karşılaştığımızda, farklı ortamlarda duyduğumuz uzlaşma kurumunun İzmir'de etkin olarak uygulandığına dair söylemi bilimsel olarak ta bu tez ile incelemeyi amaçladık. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, uzlaşma kavramı, uzlaşmanın tarihsel gelişimi, hukuksal niteliği ve uzlaşma ile ceza muhakemesi ilkeleri arasındaki ilişki yer almaktadır. İkinci bölümde, uzlaşma kapsamında bulunan suçlar genel olarak anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, Ceza Muhakemesinde Uzlaşmada İzmir Modeli ve İzmir Modelinin özellikleri detaylı olarak anlatılmaktadır. İzmir Adliyesinde uygulanan uzlaşma kurumunun, uzlaşma bürosunda görevli Cumhuriyet savcıları tarafından nasıl bir şekilde sistemli bir kurum haline getirildiğini aktarmaya çalıştık. Yine bu bölümde, uzlaşma savcıları dışında, İzmir Barosunun, kamu ve sivil toplum kuruluşlarının, uzlaştırmacıların ve uzlaşma bürosunda görevli katiplerin de uzlaşma kurumunun başarılı olarak uygulanmasına yönelik çabalarına da yer verdik. Ceza Muhakemesinde Uzlaşmada İzmir Modelini açıklarken, tarafların adalet beklentisi ve çözüme bir an önce ulaşma isteklerini de göz ardı edemezdik. İşte bu noktada da karşımıza, İzmir'in toplumsal yapısının zenginliği çıktı. İzmir'li barışı, hoşgörüyü sever, affetmeyi bilir derken, onarıcı adalet kavramı olan uzlaşmanın tam da İzmir'in kent dokusuna da nasıl da uygun bir kurum olduğunu görme fırsatı bulduk. Dördüncü bölüm, uzlaşma kurumunda sorunlu alanlar ve öneriler başlığını taşımaktadır. Bu bölümde sorunları, uzlaşma kurumuna yönelik genel ve İzmir Modeline yönelik olmak üzere iki başlıkta inceledik. Ceza Muhakemesinde Uzlaşmada İzmir Modeli konulu bu çalışmamızda, ağırlıklı olarak uygulamaya yer verdik. Uzlaşmanın mukayeseli hukukta yeri, uzlaştırma müzakerelerinin ilerleyişi, uzlaşma sürecine ait formlarla ilgili bilgiler hakkında farklı akademisyen ve yazarlar tarafından kaleme alınmış çok değerli eserler olması nedeniyle, bu çalışmamızda bu konulara yer verilmemiş ve İzmir uygulaması ile sınırlı tutulmuştur. Literatürde, Ceza Muhakemesinde Uzlaşmada İzmir Modelini kıyaslayabileceğimiz bir çalışmaya rastlamadığımızdan İzmir Adliyesinde uygulanan uzlaşma kurumunu gözlem ve görüşmelere dayalı olarak ilerleterek aktardık. Bu tezimiz ile İzmir Adliyesindeki uzlaşma kurumunu olarak önermek ve literatürde 'Ceza Muhakemesinde Uzlaşmada İzmir Modeli' olarak yer almasının sağlanmasını amaçladık. Çalışmanın bu nedenle özgün olduğunu, mukayese yöntemi kullanılamadığını, sadece İzmir Adliyesindeki uygulamaları içerdiğini özellikle belirtmek isteriz. Türk Ceza Adalet Sisteminde, tarafların adalet beklentisine kısa sürede cevap veren uzlaşma kurumunun, İzmir uygulamasını anlatmaya çalıştığımız bu tezimiz ile, uzlaşma kurumunun gerekliliğine olan inançla, ülkemizde daha da yaygınlaşarak uygulanması da temennimizdir.