Yarı modern toplumda siyaset ve katılım

SAÜ, Sosyal Bilimler EnstitüsüDoktora Tez Özeti Tezin Başlığı: Yan Modern Toplumda Siyaset ve Katılım Tezin Yazarı; M. Murat ÖZKULDanışman; Prof. Dr. A. Rıza Abay Kabul Tarihi; 21 Temmuz 2005 Sayfa Sayısı; VI + 153 +l Anabilim Dalı; Sosyoloji Bu çalışmanın esas amacı artık bütün varlığı ile hayatlarımızı dolduran siyaset etme, siyasal katılım, noksan modernliği anlatan bir kavram 1 aştırma olarak yan modern toplum üçlemesinin anlaşılır bir betimlemesini yapmaktır. Çalışma bu amaçla; yan modern toplumun temel siyasal alan karakteristiklerini, modern siyaset ve onun inşa ettiği siyasal insanın yakın dönem görüngüsü olan kitle toplumu/kitle bireyi üzerinden tartışmaktadır. Machivalleşme temayülü ile birlikte Batı düşüncesi, modern siyasetin felsefesinde paradigmal bir değişikliğe giderek insanın mutluluğunu sağlayacak bir aygıt olarak kabul gören siyaseti insansızlaştırmaya başlamıştır. On altıncı ve on dokuzuncu yüzyıllar arasındaki tartışmaların yirminci yüzyılda sistemli siyasal ideolojilere dönüştürülürken basit birkaç kavram, sınırlı bir mantıksal kurgu ile siyasal insan açıklanmaya çalışılmıştır. İnsanlığın tüm kadim medeniyetler boyu siyasal, sosyal, sivil kazanımları total illüzyonlar marifeti ile düzleştirilerek insanlık hafızası silinmek istenmiştir. Bunda siyasetin, diğer birçok kurum ve kavram gibi modernite varsayımları ekseni etrafında yeni görevler üstlenmesinden kaynaklandığı açıktır. Modernite inşa edici bir projeye dayanırken, yedeğine aldığı siyaset ile de toplumsal mühendislikçi bir projeksiyonu nasıl geliştirdiğinin izleri bu çalışmada takip edilmiştir. sürülmüştür. Aydınlanmanın övdüğü insan bugün, katılım hakkını ve özgürlüğünü elinden kimin ve hangi gerekçelerle aldığını bilememektedir. Modern insanın trajik serüveni, yani katılamama ve müdahale edememe problematiği, siyasal katılım alanında da, izdüşümlerini bırakmaktadır. Bu unsurlar da etkinlik ve verimlilik, birey eksenli olmaktan çıkmakta ve örgüt ya da kurum eksenli bir hal almaktadır. Birey, karar sürecinden uzaklaştırılmaktadır. Sanayi toplumunun örgütleniş biçiminin getirdiği düzenlemeler, siyasal sistem için de bir şablon oluşturmuş; insan etkinliğini dışındaki güçlere teslim etmek suretiyle bireyi yığınlar içinde yalnız bırakmıştır. Bireyin katılımını kolaylaştırdığına ve taleplerini siyasal sisteme ulaştırmada aracılık ettiğine inanılan siyasi kurumlarda da durum aynıdır. Birey; siyasal sistemin ayakta kalması için oluşturulan ve ona hizmet eden aygıtların da yardımıyla, karşı çıkma ve aşma gücünü yitiren, kapalı ve Marcuse'cu anlamda tek boyutlu bir toplumun üyesi haline dönüşmektedir. Kurum yapılarının katılıma kapalı oluşları, demokratik mekanizmaları mutasyona uğratarak yaşamı ve bireyin varlığını yadsıyan oligarşik mekanizmalara dönüştürmek suretiyle insansız siyasetin abideleri haline gelirler. Tez de muhafazakar ve eleştirel yaklaşımlar, birini diğerine tercih etmek yerine iki yaklaşımda muğlak kalan alanları daha iyi açımlamak adına beraberce kullanılmıştır. Gerekli başlıklar altında mukayeseli olarak incelenmiştir. Alanımızla ilgili sosyolojik çalışmaların çözümlenmesi yoluyla bir bakış geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu anlamda, modernleşme, siyasetçiye sivil toplum üzerine düşünce üretmiş yazarların eserleri temel referanslarımız olmuştur. Özellikle temel eserler ve tezin içeriğiyle ilgili olan diğer çalışmalar temel izlek kabul edilmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tamamlanmamış modernliğin ve bu tip modernliğin toplumdaki karşılıkları demek olan kitle, kitle bireyi ve siyasal insanın katılımının önünde kendi üzerinde uygulanan beden politikalarının tesirlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, yaşadığı siyasal düzene siyasal insanın katılmasını zorlaştıran modem siyasetin kurumsallaşmaya başladığı 15. yy'dan itibaren günümüze kadarki süreçte, siyasetin büyümesine karşın insanın siyasi haklarında küçülmesine neden olan olgular işlenmiştir. Özgürlük sorunsalı, özgür olunamayışın altında ideoloji, araçsal akıl ve onun görünen yüzü bürokrasi ve teknoloji gibi oluşumların katkısı kamusal alan bağlamını içine katarak insansız bir siyaset ortamının nasıl meydana getirildiği sorgulanmıştır. Üçüncü bölümde ise, siyasal katılımın küreselleşen siyasetin içinde modernleşmenin gereklerine ayak uydurmasının siyasal sistemden tedrici olarak uzaklaşmasına yol açan faktörler irdelenmiştir. Güven duyulan sivil toplum ve örgütlerinin bu süreçte katılım için birer alternatif olup olamayacakları da tezin ilgi alanını giren sorunlar arasındadır..