turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Orta Doğu'da ulus-devlet inşası ve Arap baharı Suriye ve Tunus karşılaştırması

Orta Doğu, geçmişşten başlayarak günümüze kadar dünyamızda her zaman önemli bir yere sahip oldu. Siyasi otorite ve egemenlik biçimlerinin, ilkel mülkiyet biçimlerinin, yerleşik hayatın ve dini yapıların ilk olarak şekillendiği alan olması nedeniyle insanlık tarihinin en hassas alanlardan birisidir. Ancak günümüzde bu bölge Batılı güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda kullandıkları bir yer haline geldi. Başta petrol gibi önemli yeraltı kaynaklarının bu bölgede olması dış güçlerin sürekli bu bölgede etkin bir rol oynamasına neden olmaktadır. Çalışmamda Orta Doğu'nun tarihinden başlayarak olayları sosyolojik olarak ele almaya gayret gösterdim. Aynı zamanda dönemsel olarak çeşitli ideolojilerin nasıl Orta Doğu'yu ve orada yaşayan insanları etkisi altına aldığını örneklerle açıklamaya çalıştım. Geçmişteki olayların günümüzde yaşanan ve Arap Baharı olarak adlandırılan olayları nasıl etkilediklerini gözler önüne sermek istedim.
Baskı grupları ve bir baskı grubu olarak Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu

Bu çalışmada, öncelikle baskı grupları genel itibariyle incelenmiş ve daha sonra Türkiye'de bir baskı grubu olarak Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu ele alınmıştır. Baskı grupları incelenirken öncelikle baskı grupları hakkında genel bilgilere ve tanımlamalara yer verilmiş, daha sonra baskı gruplarının sınıflandırılması ve baskı grupları hakkındaki düşünce okullarının görüşleri üzerinde durulmuştur. Çalışmada baskı grupları ve siyasetle olan ilişkiler üzerinde ayrıntılı olarak durulmuş ve baskı gruplarının siyasal iktidarı etkileme biçimleri ele alınmıştır. Bu çalışmamızda ayrıca Türkiye'deki baskı gruplarının gelişimi irdelenerek Türkiye'deki örgütlü baskı grupları üzerinde durulmuştur. Son olarak Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonunun yapısı ve işleyişi incelenerek bir baskı grubu olarak faaliyetleri ele alınmıştır.
Lise öğrencilerinin kaderle ilgili kavramlara yükledikleri anlamlar

Bu araştırma lise öğrencilerinin kader inançları ile bu inançlarının sonucunda kader ile ilgili kavramlara yükledikleri anlamları belirlemeyi konu edinmektedir. Bununla birlikte lise öğrencilerinin kader kavramına yükledikleri anlamlar çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Hatay İli, İskenderun ilçesi sınırları içerisinde bulunan Fen Lisesi, Anadolu Lisesi, Meslek Lisesi ve İmam Hatip Liselerinde öğrenim gören 9, 10, 11 ve 12'nci sınıf öğrencileri arasından tesadüfi yöntemle seçilen 624 öğrenci oluşturmaktadır. Lise öğrencilerin kader inancını ve bu inanca yönelik kader ile ilgili kavramlara yükledikleri anlamları belirlemek amacıyla Kelam alanında kapsamlı bir ölçme aracına rastlanılmadığından söz konusu alanda uzmanların görüşleri alınarak araştırmacı tarafından hazırlanan sorular uygulanmıştır. Bu ölçme aracı ile birlikte lise öğrencilerinin demografik bilgilerini ölçmek amacı ile yine araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Demografik Bilgi Formu; cinsiyet, baba eğitim, anne eğitim, sınıf düzeyi, sosyo-ekonomik düzey, okul türü ve din eğitimine en çok etkisi olan faktörlere ilişkin sorulardan oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda; kader ve kadere ilişkin kavramlara lise öğrencilerinin yükledikleri anlamlar cinsiyet, anne-baba eğitim durumu, lise türü, sınıf düzeyi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Cinsiyet yönünden bakıldığında, erkek öğrencilerde cebri yönde kaderci bir anlayış görülürken, kız öğrencilerde Ehl-i Sünnet'in görüşüne yakın bir kader anlayışı gözlenmektedir. Anne-baba eğitim durumu değerlendirildiğinde, gerek anne gerekse baba eğitim düzeyi yükseldikçe cebri anlayıştan uzaklaşıldığı, insan irade ve sorumluluğunun ön plana çıktığı bir anlayışa yaklaşıldığı görülmüştür. Diğer taraftan istatistiksel analiz verileri lise öğrencilerinin kader kavramına yükledikleri anlamların onların sosyo-ekonomik düzeylerine göre farklılaşmadığını göstermiştir. Lise türleri açısından bakıldığında; imam hatip lisesi öğrencilerinin diğer lise türü öğrencilerine kıyasla klasik kader anlayışına sahip oldukları, meslek lisesi öğrencilerinin kader algısının Cebriyye mezhebi ile paralellik gösterdiği, fen lisesi öğrencilerinin cebri anlayışın dışında kalarak, insan iradesini ön plana çıkaran bir anlayışa sahip oldukları bunun yanında kader inancını oluşturan bazı kavramlar noktasında eksiklikleri olduğu göze çarpmaktadır. Sınıf düzeyi dikkate alındığında; sınıf düzeyi yükseldikçe felaketlerin alınyazısı olduğu, yaşanılması gereken bir kader olduğu anlayışından uzaklaşıldığı, gençler arasındaki yaş farklılığının kaderin algılanmasında farklılıklar oluşturduğu görülmektedir. Ulaşılan bulgular din eğitimine en çok katkıyı %94, 8 gibi bir oranla aile bireylerinin yaptığı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri ve din görevlilerinin geri kalan yüzdelik dilimi oluşturduğu tespit edilmiştir.
Sezgisel sosyoloji : Bergson'dan Deleuze'e yeni bir sosyal bilimler pratiği

Bu tez çalışmasında, Ali Akay'ın kavramsallaştırdığı 'Sezgisel Sosyoloji'nin ne olduğunu, icrasının nasıl gerçekleştiğini, klasik sosyoloji disiplininden yöntemsel olarak ne yönlerden fark'lılaştığını soruşturmak ve bu Fark'ı geliştirmek istedik. 'Sezgisel Sosyoloji' bir metodoloji sorunudur. Bir yandan klasik sosyolojinin bileşenlerini, bu bileşenlerin icrasını, şeylerle kurmuş olduğu ilişkiyi, ön kabullerini, sınırlılıklarını sorunsallaştırmakta, diğer yandan ise ana akımdan ayrılarak, sosyoloji disiplini içerisinde bir kaçış çizgisi çizmekte, bizleri başka bir sosyal bilimler pratiğine doğru çağırmaktadır. Bakışını heterojenliklere, ilişkisellik alanlarının içerisine kaydırır, oraya yerleşir, alandaki aktörlerin dünyasının içine girerek onlarla ilişkilenir, içeride hareket eder, 'göçebe sosyoloji'nin icrasını orada gerçekleştirir. Bilim yaptığını iddia eden aşkın bilimsel bir 'özne' ve bir 'nesne' olarak analiz edilmeyi bekleyen toplumsaldan oluşan geleneksel sosyolojik ikiliği reddeder. Homojen bir toplumun varlığına inanmamaktadır. Panoramik, dışarıdan bir bakışla yapılan sosyolojik çalışmalara, analizlere inanmamaktadır. Heterojenliklere yönelerek tekillikleri yakalamayı istemektedir. Çalışmamızda Bergson'un sezgi kavramsallaştırmasıyla 'Sezgisel Sosyoloji' arasındaki rabıtaları göstermeye çalıştık. Felix Guattari'nin transversal kavramsallaştırmasından hareketle Transversal Dünyalar'ı, Henri Lefebvre'nin Ritimanaliz olarak adlandırdığı metodolojiyi, William James'in Pragmatizm'ini, Gaston Bachelard'ın süre fenomenlerini 'Sezgisel Sosyoloji' bağlamında inceleyerek bu sosyoloji pratiğini nasıl gerçekleştirebileceğimize yönelik bir takım taslaklar oluşturduk.
Gaziantep'teki Suriyeli sığınmacılar üzerinden güvenlik politikası ve neoliberalizm eleştirisi

Bu tez Suriye meselesi ve neoliberalizm ilişkisini eleştirel bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda 2011 yılından günümüze dek devam eden Suriye'deki iç savaşın uzamları, buna bağlı ortaya çıkan göç süreci ve bu sürecin Suriyeliler ve Türkiyeliler üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. Birinci bölümde neoliberalizmin yüce kavramı olan güvenliğin bir tür hükmetme şekli olarak nasıl kullanıldığı ve güvenliğin göçe etki eden ilişkisel bağları, Suriyeliler üzerinden ortaya konulacaktır. İkinci bölümde Suriyeli sığınmacıların savaştan kaçışı ve Türkiye'deki yeni hayatları üzerinden yaşam pratikleri incelenecek, böylece Suriyelilerin Türkiye toplumunda kültürel etkileşimler başta olmak üzere ekonomik ve sosyal hayatlarındaki önemli sorunlar irdelenecektir. Üçüncü bölümde ise Türkiyelilerin Suriyeliler ile olan ilişkileri gündelik deneyimler üzerinden ayrıntılı olarak incelenecek, Suriyelilere yüklenilen siyasal, ekonomik ve kültürel olumsuzlayıcı davranışsallığın nedenlerine değinilecektir. Son bölümde ise tezin ana eksenini oluşturan neoliberal güvenlik algısının sosyal, siyasal ve ekonomik ilişkileri yönetip yönlendirme etkisinden söz edilecek; güvenliğin Suriyeliler ve Türkiyeliler üzerindeki etkisinin sonuçları toparlayıcı olarak aktarılacaktır.
Cumhuriyet'in ilk döneminde İstanbul'un ekonomik yaşamı: Arnavutköy'de meslekler (2 cilt)

Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923'de kuruluşunun ardından, Yunanistan ve Türkiye, Müslüman ve Hıristiyan Ortodoks nüfusun mübadelesi konusunda anlaşmaya vardı, istanbul Rumları Bozcaada ve Gökçeada Rumları ile birlikte bu zorunlu göçten muaf tutulmuş olmasına rağmen şehrin nüfusunda azalma görüldü. Gayrimüslimlerin sayısındaki büyük düşüşe rağmen, Amavutköy semtinde görüldüğü gibi, istanbul'un bazı bölgelerinde gayrimüslimlerin çoğunlukta olduğu yapı devam etmekteydi. Bu çalışmada, tarik bedeli ödeyen Arnavutköylülerin içinde bulunduğu, 1930 yılına ait 'Takibat Defteri' incelenmiştir. Söz konusu deftere göre, semtteki Müslüman Türklerin oranı %10, gayrimüslimlerin oranı ise %90'dı. Günümüzde yok olan birçok mesleğe kayıtlarda rastlandı. Çalışma sırasında, kayıtlarda adı geçen kişileri hatırlayan ileri yaşlardaki Arnavutköylülerle görüşmeler yapıldı. İstanbul'un ve semtin yapısall değişimine yol açan toplumsal gelişmeler bu görüşmeler sırasında ele alındı. Bu çalışma sonunda günümüze dek semtin fiziksel, kentsel ve toplumsal değişimi ile ilgili veriler toplandı. Böylece, yüzyılın başında farklı etnik grupların bulunduğu Arnavutköy'ün iç ve dış göçlerle yaşadığı değişim süreciyle ilgili tarihsel ve sosyolojik veriler değerlendirildi.
Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası

Necip Fazıl Kısakürek, Cumhuriyet döneminde İslamcı ideolojinin temellerini oluşturan en önemli isimlerden biridir. Gerek İslamcı kimliğiyle gerekse de gençlik üzerine yazıları ve düşünceleri sebebiyle dikkatleri üzerine toplayan bir isimdir. Yaşamış olduğu dönemdeki toplumsal sıkıntıları görmüş ve bunlara bir çözüm getirmeye çalışmıştır. Özellikle gençlik üzerindeki düşünceleri bu bağlamda önem arz etmektedir. Cumhuriyet dönemindeki bu problemlere karşı alternatif bir çözüm önerisi sunan Necip Fazıl 'İslamcı ideal gençlik' kavramını geliştirmiştir. Bu bağlamda Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Araştırmada Necip Fazıl Kısakürek'in gençlik kavramına getirmiş olduğu yeni fikirler, düşünceler incelenmiştir.
Emotions and their manipulation in ethnic conflicts: Cases of Rwanda and Bosnia

Bu tez toplumları etnik temelli ayrışmaya sürükleyen ve sonunda kitlesel nefret ve çatışmalara neden olan motivasyonları ve duyguların burdaki rolünü analiz etmektedir. Kimlik temelli fanatizmin siviller arasında yayılmasını anlamak için 'Toplumsal kimliğin oluşması, kimliğin etnik temelde tanımlanması, uç noktada etnik bilincin inşasında soyut olguların gücü, 'biz' ve 'onlar' ayrışmasının algılanması' gibi konuları tartışmaktadır. Bu tez ayrıca tarihsel süreçte gerçekleşmiş etnik ayrışma vakalarını inceleyerek siyasi aktörlerin manipülasyona yönelik çabalarında kimlik ve sosyal duyguların rolünü anlamaya odaklanmaktadır. Son olarak, bu tez uluslararası sistemde toplumsal hareketlerin analiz edilmesi açısından kimlik ve duyguların Uluslararası İlişkiler Disiplini içindeki yerini sorgulamaktadır.
Bir entegrasyon aracı olarak din üniversitede okuyan Suriyeli öğrenciler

Suriye'de başlayan iç savaş sonrası yaşanan göçle, Türkiye'ye 4 milyona yakın Suriyeli göç etmiştir. Savaş sonrası yaşanan göç hareketleri, sonuçları bakımından demografik, sosyolojik, ekonomik, sağlık, din, eğitim gibi toplumsal hayatın ana hatlarında farklı boyutlarıyla yeni problemleri de beraberinde getirmiştir. Göç, insanlık tarihi boyunca toplumların hemen hemen her dönemde karşılaştığı ve farklı boyutlarıyla kendini gösterdiği bir olgudur. İnsanların göç nedenleri farklılık gösterse de sonuçları göç eden ve göç alan toplumlar için benzer problemleri ortaya çıkarmıştır. Suriye'den Türkiye'ye gelen göçmenler açısından uyum problemi, entegrasyon, asimilasyon gibi sosyolojik boyutu olan konular ön plana çıkmaktadır. Farklı toplumların hızlı yaşanan göç olayları sonrası hızlı bir şekilde karşılaşmaları da birlikte yaşamanın zorluklarını dil, din gibi en temel insani olgularda kendini göstermektedir. Göçün bir sonucu olarak, göçmenlerin hayatında ortaya çıkan değişimler farklı boyutlarda tezahür etmekte, bununla birlikte dini tutum ve davranışlarında, kültür ve geleneklerinde bir değişime neden olduğu da görülmektedir. Yine göç sonucu, göçmenlerin dini algılayış ve pratiklerinde de zaman içinde farklılıklar ortaya çıktığı görülmektedir. Göç, süreç ve sonuçları bakımından, göçmenlerin yaşamlarını mümkün olduğu kadar çok boyutlu olarak ele alınmasını gerekli kılmakta ve bunun araştırılması hususunda önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamından göçmenler açısından dinin önem arz ettiği anlaşılmıştır. Göç sonucunda her ne kadar sosyal hayatta problemler yaşansa da dinin bu problemlerin çözümünde önemli bir yer tuttuğu ön plana çıkmıştır. Bu çalışma öncelikle göç, din ve entegrasyon boyutları çerçevesinde ilerlemiştir. Bu temel olgularla birlikte, güvenlik, sağlık, vatandaşlık, eğitim gibi göçmenlerin dahil olduğu diğer sosyal boyutlar da bütünsel bir bakış açısıyla ele alınarak verilerle açıklanmaya çalışılmıştır.
Conversion in the late Ottoman Empire:A case study on the legal status of Greek Orthodox converted to Islam,1856-1908

Bu tezde incelediğim konu, 1856 Islahat fermanı ile başlayan Sultan Abdul Hamit dönemi sonu (1856-1908) arasında ihtida eden Rum Ortodoks vatandaşlarının hukuki statusünün değişiklikleridir. Bu araştırma, incelediğim döneme dair, Başbakanlık Osmanlı Arşivlerin'den seçtiğim şeriye sicilleri ve belgelere dayanıyor. Bu dönemde, ihtida eden Rum Ortodokslar'ın, gerçekten Islam inancına inananlar hariç, modernleşecek ama modernleşmemis veya daha az modernleşmiş alanlarda hayat şartlarını geliştirmek için ihtida ettiğinin farkına vardım. Ayrıca ihtida, mühtedinin toplumsal hayatının şartlarını geliştirebilecek bir yolmuş; ihtida'nın sosyal etkinlikleri medeni, miras, toprak, ceza ve genel olarak, kamu hukukunda işaretlenmiş. Ayrıca, Yunanistan Devleti kuruluşundan itibaren, ihtida eden Rum Ortodokslar Sultana sadık kaldıklarını ispatlamak istemiş olabilirler. Bir taraftan, Müslüman cemaati tarafından ihtida eden Rum Ortodokslar'a çok destek gelmiş, öteki taraftan, Rum Ortodoks cemaatinin tepkisi ihtida olayına çok şiddetliymiş. Mühtedi Rum Ortodokslar'ın büyük bir kısmı irtidad etmiş. Bunun sebebi de, bölgesel olarak Rum Ortodoks Metropolitlerinin mühtedilere karışarak onları irtidad etmeye ikna etmeleri veya mühtedilerin sonradan fikir değiştirmeleriymiş.
Dissent and power: The transformation of the Islamist critique of the state in Turkey since the 1990s

Bu tez, Türkiye'deki İslami siyasal düşüncenin 1990 lardan günümüze, devlet kavramına karşı eleştirel, muhalif bir ideolojiden mevcut siyasal sisteme eklemlenmiş devlet merkezli bir dünya görüşüne doğru dönüşümünü incelemektedir. Çalışma 1990 ların İslami siyasi dergilerinden Yeni Zemin'e ve bu derginin Türkiye İslami entelijansiyasının önde gelen yazarlarının daha sonraki yazılarına odaklanmaktadır. Tez, devletin İslamcı eleştirisindeki yumuşamanın 28 Şubat askeri müdahalesiyle başlasa da AKP döneminin sürekliği ve partinin hem farklı İslami toplum kesimlerini hem de Müslüman entelektüelleri mevcut sosyo-politik sisteme eklemlemedeki başarısının ideolojik ılımlaşma süreci için daha belirleyici olduğunu savunmaktadır. Müslüman entelektüellerin yazılarının içerik temelli analizi üç farklı dönemi kapsamaktadır. İlk olarak, 1990lar ortasının İslami siyasal düşüncesi Yeni Zemin üzerinden incelenmiş ve derginin Türkiye'deki mevcut sisteme karşı, liberal demokrasinin kavramlarından faydalanarak, radikal bir muhalif çizgi tutturduğu gözlenmiştir. Daha sonra, Yeni Zemin'in etkin yazarlarının 28 Şubat'ı takip eden dönemdeki (1998-2004) yazıları, bu olayın ve takip eden sürecin devletin İslamcı eleştirisinin yumuşamasının bu dönemde başladığını ortaya koymuştur. Son olarak, aynı entelektüeller, AKP'nin Türkiye siyasetindeki gücünü pekiştirdiği 2008 ve 2014 arası dönemde incelenmiştir. İnceleme özellikle partiye yakın olan entelektüellerin söylemlerindeki ideolojik ılımlaşmanın AKP döneminin sürekliliğiyle billurlaştığını göstermektedir.
Farklı etnik gruplarda toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikler: Bulgaristan'da bir inceleme

'Farklı Etnik Gruplarda Toplumsal Cinsiyete Dayalı Eşitsizlikler: Bulgaristan'da Bir İnceleme' konulu bu yüksek lisans tez araştırması, dört bölümden oluşmakta ve Bulgaristan'da üç farklı etnik gruba mensup olan kadınların kamusal ve özel alanda uğradıkları eşitsizliklerden söz edilmektedir. Üç farklı etnik gruba mensup kadınların hangileri daha çok ayrımcılığa maruz kalmıştır ve bu ayrımcılık daha çok kamusal alanda mı yoksa özel alanda mı görülmektedir? Sorusundan yola çıkan bu araştırma Bulgaristan'da yaşayan kadınların hukuksal, sosyal, demografik, ekonomik ve kültürel özelliklerini belirlenmesi amacını taşımaktadır. Güneydoğu Bulgaristan'da oturan üç farklı etnik gruptan 120 kadına uygulanan anket sonucunda elde edilen verilerle özel ve kamusal alanda kadınların durumu, yaş, öğrenim durumu, evlilik özellikleri, ev içi iş bölümü, iş yerindeki konumları, aile yapısı ve ekonomik imkanları incelenmiştir. Aynı zamanda bütün bunların kadınlar üzerindeki etkileri araştırılmıştır.
1980 sonrası Türkiye'de kadın hareketi ve özel olanın politikleşmesi

Bu tez çalışması Türkiye'de kadın hareketinin 1980'lerle birlikte yükselişe geçtiği ve Türkiye'de özellikle 1980 sonrası feminist hareketin kat ettiği yolla önemli adımlar atılmış olduğu fikrinden hareket etmektedir. Birinci bölümde, araştırmanın kapsamı ve çerçevesi doğrultusunda dönemin alt yapısının temel dinamikleri hakkında karakteristik özellikte bilgiler yer almış, bu dinamiklerin bağımsız bir kadın hareketinin ortaya çıkması ve gelişimi için elverişli bir ortam hazırlayıp hazırlamadığına bakılmıştır. Siyasal, kültürel ve toplumsal değişimler göz önünde bulundurularak, 1980 sonrası Türkiye'de basında yaşanan değişimler paralelinde feminist yayıncılığın gelişimi ve kadın hareketine katkısı ele alınmıştır. İkinci bölümde, Türkiye'de 1980 sonrası kadın hareketi, politik ortamın sağladığı olanaklar ve dönemin kadın hareketinin sahip olduğu farklı bilinci ve devinimi en iyi şekilde ifade eden 'Özel Olan Politiktir' sloganı göz önüne alınarak incelenmiş, söz konusu döneme ait olan kadın hareketinin Türkiye'de kadın hareketinin tarihsel süreci içindeki önemli konumu ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise 1980'lerde başlayan bir sürecin 1990'lara yansıması ve yarattığı etkiler ele alınmıştır. 1980'lerdeki mücadelelerini sürdüren kadınlar kalıcılaşma yoluna giderek kurumsallaşma açısından önemli adımlar atmışlardır. 1980'lerdeki mücadeleler ve oluşturulan feminist politika önerileri, 1990'larda politik düzleme taşınmış ve pek çok alanda gerçekleştirilen yasal düzenlemeler doğrultusunda önemli kazanımlar sağlanmıştır. 1980'lerin feminist mücadeleleri sonraki dönemlerin yaşanan tartışmaları ve gelişmeleri için temel olmuştur. Çalışmanın temel amacı, 1980 sonrası Türkiye'de 'Özel Olan Politiktir' sloganı ile hareket eden kadın hareketinin bir değerlendirmesini yaparak yarattığı etkileri ortaya koymaktır.
Borçluluğun bireyin gündelik hayatına etkisi

Bu çalışmada borçluluğun bireyin gündelik hayatında yaratmış olduğu etkiler tartışılmaktadır. Borçluluğun neoliberal dönemde bir yönetimsellik rejimi olarak işlediğinden hareketle bireyin hayatındaki biyopolitik kontrolü araştırılmaktadır. Borçluluk her ne kadar toplumsal hayatın öteden beri bir parçası olsa da finansallaşma ekseninde şekillenen günümüzdeki ekonomisine kadar yaygın değildi. Borçluluk bir yandan birey hayatını her yönden çevrelerken diğer yandan küresel bir olgu olması nedeniyle toplumu genelini kapsamaya başlamıştır. Bu nedenle borçluluğu ekonomik bir durum olmanın ötesinde iktidar, güç ilişkileri ve denetim gibi kavramlar çerçevesinde ele almak gereklidir. Türkiye'de hane halkı borçlanması hiç olmadığı kadar yüksek seviyelere ulaşırken gelirlerde yaşanan durgunluk borçlanmayı hayatı idame etmede en önemli yollardan biri haline getirmiştir. Çalışmada ilk kısımda borçlanmada yaşanan bu artışın arka planındaki gelişmelere kavramsal düzeyde değinilmiş, finansallaşma ve neoliberalleşme birlikte ele alınmıştır. Daha sonra Türkiye'nin neoliberalleşme süreci 1980'den itibaren günümüze kadar incelenmiştir. Zira borçlanmanın bugünkü haline gelmesi bu süreçlerden bağımsız düşünülemez. Bireyin gündelik hayatını yoğun şekilde sirayet etmiş olan borçluluk kavramının toplumsal sonuçları, bu mekanizmanın içerisinde taşıdığı iktidar ilişkileri gerçekleştirilen anket çalışması odağında incelenmiştir. Anket çalışmasından elde edilen sonuçlara göre borçlandıktan sonra en büyük değişim bireyin gündelik hayat pratiklerinde olmaktadır. Borçlu kişinin çevresiyle kurduğu ilişki değişirken, daha az dışarı çıkmaya, sosyal çevresiyle daha az görüşmeye başlamaktadır. Yalnızlaşmaya başlayan bireyin duygu dünyasında da tahribatlar olurken borçluluk 'bir aşırı şiddet biçimine' dönüşmeye başlamaktadır.
Günümüzde Mevlevilik ve Mevlevilikte değişim olgusu: Konya ve Bursa Mevlevileri üzerine nitel bir çalışma

Üzerinde toplumsal eylemliliklerin gerçekleştiği dünya, her geçen gün bireylerin teknoloji alanında yaptığı yeniliklerle değişip dönüşmektedir. Tüm toplumların etkilendiği bazı süreçler her toplumda bulunan ve kolektif eylem gerçekleştiren birey toplulukları olan grupları etkilemektedir. Anadolu coğrafyasında bulunan ve içinde bulunduğu toplumun değişim süreçlerinden etkilenen dini bir grup olan Mevlevilik, günümüzde tarihsel bağlamından daha farklı bir portre çizmektedir. Mevlevilikte gözlemlenen bu değişim süreçlerinin incelenmesi içinde bulunduğu toplumun dinamiklerinin anlaşılmasında büyük rol oynamaktadır. Bu gerçeklikten hareketle çalışmanın amacı Mevleviliğin günümüzdeki görünümünün sosyolojik bir perspektifle ele alınmasıdır. Değişimin Mevlevilik üzerindeki yansımalarını ortaya koyabilmek adına Konya ve Bursa illerindeki Mevlevilerle görüşmeler gerçekleştirilmiş ve Mevlevilerin değişim olgusuna bakışları günümüz ve tarihsel Mevlevilik bağlamında değerlendirilmiştir. Katılımcılardan alınan yanıtlardan hareketle, değişim olgusunun sema ayininde ve ney enstrümanında diğer alanlardan daha belirgin olarak gözlemlenebildiği söylenebilir. Değişimin dinamikleri arasında ise özellikle modernizm ve sekülarizm süreçleri sayılabilir.
Fındık tarımsal ürününün toplumsal yapı üzerindeki etkileri

Toplumlara has iktisadi faaliyetlerin bulunması, benzer iktisadi faaliyetleri yürüten toplumlarda kültürel ve sosyal değerlerinde benzerliği ister istemez toplum bilimcilerini bu iki unsur üzerine düşünmeye sevk etmiş ve aralarında ne tür bir bağıntının olduğunu ortaya koymaya yöneltmiştir. İktisadi faaliyetlerin mi sosyo-kültürel hayatı belirlediği yoksa, kültürel unsurlarla, değer yargıların oluşturduğu motifler mi iktisadi faaliyetleri belirlediği konusunda net bir uzlaşma olmasa da bu iki unsurun birbirleriyle olan münasebetleri genel bir kabul niteliğinde olmuş ve birbirlerinden çok fazla bağımsız olmadığı ileri sürülmüştür. Belki bu yönde ortaya konan çalışmalar sosyal gerçekliği tamamıyla açıklamakta yetersiz kaldığı eleştirilerine maruz kalsalar da sosyal gerçekliğin önemli bir yönünün açıklanmasında mühim bir rolü olduğu kanaatindeyiz. Bu çalışmada örneklem olarak belirlenen bölgede anket ve gözlem metodu kullanılarak bir üretim tarzının toplumsal kurumlar ve toplumsal hayat üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır, öncelikle örneklem bölgemizdeki bağımsız değişken olarak belirlediğimiz, mevcut üretim tarzı ve iktisadi yapının özellikleri belirlenmiş olup, bu özelliklerin bölgede yine bağımlı değişken olarak ortaya koyduğumuz eğitim, kültür, hukuk, ekonomi, aile ve coğrafya gibi unsurlar üzerindeki etkileri ortaya konmak istenmiştir. Anket verileri, bölgedeki resmi kuruluşlardan elde edilen istatistik verilerle birlikte sunularak bağımsız değişkenimize göre belirlenen bağımlı değişkenler arasındaki ilişki çarpıcı şekilde ortaya konmaya çalışılmıştır. VI