Okul ve öğretmen içerikli sinema filmlerinin öğretmen adaylarının eleştirel yansıtma becerileri ve pedagojik inançları üzerine etkisi

Eğitimde kalite farklı boyutlarıyla ve eğitim sistemini bütüncül kılan farklı unsurlar üzerinden tartışılması gereken çok yönlü bir konudur. Geleceğin öğretmen yetiştirme süreci düşünüldüğünde yapılması gereken çok şey olduğu ve şimdiden önlem almak gerektiği görülmektedir. Sınıf öğretmeni yetiştirme açısından durum ele alındığında öğretmen yetiştirme sürecinde kuramsal bilginin aktarılmasına ağırlık verildiği, uygulamaya ve özellikle öğretmen adaylarının karşılaşmaları muhtemel durumlara hazırlıklarının yetersiz kaldığı görülmektedir. Kuram ve uygulama arasındaki bu boşluğun mesleğin ilk yıllarında öğretmen adaylarının 'gerçeklik şoku' yaşamalarına neden olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte sınıf öğretmeni öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik olarak bir takım inançlara sahip oldukları ve bu inançların gerçek mesleki deneyimlerini şekillendirdiği düşünülmektedir. Dolayısıyla öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik inançlarının, gerçek mesleki deneyimlerini şekillendirdiği ve kuramsal bilgi ile gerçek deneyimler arasındaki uyumsuzluğun bir takım problemler yaşamalarına neden olduğu düşünülmektedir. Öğretmen adaylarının kuramsal bilgi ile gerçek deneyimleri arasındaki uyumsuzluğu ortadan kaldırmanın önemli olduğu görülmektedir. Bu noktada eleştirel yansıtma becerisine sahip öğretmen adaylarının; bildiklerinin farkında olmaları, bildikleri ile yaptıkları arasındaki farkın farkında olmaları, değişimin farkına vararak buna uyum sağlamaları ve kendi teorilerini geliştirebilmeleri gibi becerilere sahip olmaları ile bu sorunun üstesinden gelebilecekleri düşünülmektedir. Bu noktada öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik inançlarının göz önünde bulundurulması gerektiği düşünülmektedir. İnançlara sıkı şekilde bağlı öğretmen adaylarının fikirleri üzerine düşünme ve sorgulama gibi davranışları benimsemeyebilecekleri ifade edilmektedir. Bu bağlamda filmlerin bireyler üzerindeki etkisinden hareketle okul ve öğretmen içerikli sinema filmlerinin öğretmen yetiştirme sürecinde bir örnek olay olarak ele alınıp, filmlerin öğretmen adayları tarafından eleştirel yansıtma süreci içerisinde değerlendirilmesinin sorunun üstesinden geleceği düşünülmektedir. Bu araştırmada okul ve öğretmen içerikli sinema filmlerinin öğretmen adaylarının eleştirel yansıtma becerileri ve pedagojik inançları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada sinema filmlerinin pedagojik açıdan analizi ile öğretmen adaylarının filmi alımlama biçimleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte film izletimi beraberinde gerçekleştirilen 'Eleştirel Yansıtma Uygulaması' ile öğretmen adaylarının eleştirel yansıtma becerilerindeki ve pedagojik inançlarındaki değişim tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma 2012- 2013 öğretim yılı içerisinde Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda öğrenim gören 3 ve 4. Sınıf öğrencilerinden 73 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Nicel ve nitel yaklaşımların bir arada ele alındığı araştırma sürecinde verilerin elde edilmesinde Sofo ve Kendall (1995) tarafından geliştirilen 'Eleştirel Yansıtma Öz Değerlendirme Ölçeği ' ile Fives (2005) tarafından geliştirilen 'Pedagojik İnanç Görüşme Formu', 'Öğretmenlik Yeteneğinin Kaynağına İlişkin İnanç Ölçeği ' ve 'Öğretmenlerin Bilmesi Gerekenler Ölçeği ' uyarlanarak kullanılmıştır. Bununla birlikte araştırmacı tarafından geliştirilen 'Eleştirel Takım Uygulaması Odak Takım Görüşme Formu' ve 'Meta Takım Gözlem Formu' ile veriler elde edilmiştir. Araştırma sürecinde okul ve öğretmen içerikli sinema filmleri izletimi ardından Sofo (1995) tarafından geliştirilen 'Takımlarla Eleştirel Yansıtma Stratejisi' uygulamasından uyarlanan Eleştirel Yansıtma Uygulaması ' gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinden elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yaklaşımı ile Stuart Hall (2003) tarafından geliştirilen kodlama-kod açımı modeli benimsenmiştir. Nicel verilerin analizinde ise t-testi, tek yönlü varyans analizi ile Mann Whitney-U testlerinden yararlanılmıştır. Gerçekleştirilen araştırma ile okul ve öğretmen içerikli sinema filmlerinin öğretmen adayları tarafından müzakereci bir okuma biçimi ile alımlandığı, filmlerin beraberinde gerçekleştirilen EYU süreci ile öğretmen adaylarının kendilerine yönelik değerlendirmeleri ve yansıtma yapmalarına yönelik sorulardan hareketle eleştirel yansıtma bağlamında düşünce ürettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu sürecin bütün olarak öğretmen adaylarının pedagojik inançları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.