turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Suriyeli sığınmacı 7. sınıf öğrencilerinin göç konusuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi

Mart 2011'de Suriye'de başlayan iç savaş ve beraberinde getirdiği karışıklık insanlarda huzur ortamı bırakmamış ve can güvenlikleri tehlikede olan Suriyeli sığınmacılar ülkemizin de içinde bulunduğu başka ülkelere sığınmak zorunda kalmışlardır. Ülkemize sığınan Suriyeli öğrencilerin, var olan eğitim düzenimize dahil olmalarını temin eden uygulamayla birlikte, bu öğrencilerin eğitim hayatında yeni bir sayfa açılmıştır. Bu da kaçınılmaz olarak bir takım olumsuzlukları beraberinde getirmiştir. Öğrencilerin yabancısı oldukları bir ülkeye ve kültüre uyum sağlamakta güçlük çekmeleri bu olumsuzluklardan bazılarıdır. Sığınmacı öğrencilerin yaşadıkları aksaklıkların saptanması ve göç konusundaki mevcut durumlarının incelenmesi, konuyla ilgili çözüm üretmek bakımından faydalı olacaktır. Göç konusu 7. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan konulardan biridir. Ülkemize göç eden ve mevcut eğitim sistemine dahil olan sığınmacı öğrenciler sosyal bilgiler dersinde yer alan göç konusu ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu çalışmada göç olgusunu bizzat deneyimleyen sığınmacı öğrencilerin, göç konusundaki mevcut durumlarını ve aynı zamanda bu öğrencilerin göç konusuna ilişkin görüşlerini incelemek amaçlanmıştır. Bu nedenle yaşanan aksaklıkların saptanması ve konuyla ilgili çözüm üretilmesinde öğrenci görüşlerinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Bundan hareketle Adana ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 6 farklı okulda eğitim gören 203 öğrenciye anket uygulanmış, 40 öğrenciyle görüşme yapılmıştır. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada nitel ve nicel veriler toplanarak analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde parametrik olmayan istatistiksel yöntemler kullanılırken, nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden betimsel yöntemin kullanıldığı bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgular, sosyal bilgiler eğitimi alan sığınmacı öğrencilerin tamamına yakınının göç konusuna hakim olduğunu göstermektedir. Türkiye'de yaşamaya alışmış ve yaşam koşullarına uyum sağlamış olduğunu ortaya koymuştur. Suriyeli öğrencilerin bir kısmının eğitim ve sosyal çevrelerinde kültür farkından kaynaklanan anlaşmazlıklar yaşadıkları ortaya konmuştur. Sığınmacı öğrencilerin ebeveynlerine Türkçe eğitimi verilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin yarıya yakınının ülkelerine gitmeyi düşündükleri, yarıya yakınının ülkemizde yaşamak istedikleri ortaya konmuştur.
Towards a national imagination the script reform of 1928 in Turkey

Bu çalışma 1928 yılında Türkiye'de yapılmış olan Harf İnkılabı üzerinedir. Çalışma, erken cumhuriyet dönemi Türkiyesi'nde Arap alfabesinden Latin alfabesine geçiş sürecinin, uygulamaya konulan milliyetçi dönüşüm projeleri içindekonumlandırılmasını hedeflemektedir. Zamanın milliyetçilik söylemi ve yönetici elitlerin taşıdığı ideoloji, Harf İnkılabı'na referansla incelenmektedir. İnkılabınsonuçları, topluma etkisi ve zamanın milliyetçilik algısının uygulanan toplumsal değişim projelerine yansımaları, bu çalışmanın temel odak noktalarını oluşturmaktadır. Tez asıl olarak inkılabın erken cumhuriyet döneminin gerek gündelikgerekse entelektüel yaşamına kasıtlı ve / veya kasıtsız kırılma yaratıcı etkilerini, sosyolojik bir yaklaşım getirerek tartışmaktadır.
Mehmet Eröz'ün toplum ve din anlayışı

Türkiye Cumhuriyeti devlet adını aldığı dönemden çok öncelerden beridirsuların durulmadığı bir coğrafya olmuştur. Bu coğrafyada ayakta kalmanın zorluğunubilen birçok düşünür sürecin sağlıklı işleyebilmesi adına fikirler üretmişlerdir. Bu düşünürlerden biri de Prof. Dr. Mehmet Eröz'dür. 1930 1986 yılları arasında yaşamış olan Mehmet Eröz'ün, fikri açıdan en aktif olduğu dönem 1965 ve 1985 arası yıllardır. Bu dönemde siyasi ve ideolojik çatışmalar tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yoğun ve keskin şekilde yaşanmıştır. Bir ideoloji veya akım etkisi ile veya bağımsız yorumlarla, fakat bilimseldisiplinden taviz vermeden ülkenin sorunları için çözüm üretme gayreti ile çalışan tüm düşünce insanları bu dönemin bize kalan yol göstericileri olarak değerlendirilmelidir. Mehmet Eröz, bu dönemde milli kültür ekseninde şekillenen bir toplumsal milliyetçilik anlayışı ile çalışmıştır. Batıcılık, Osmanlıcılık, Türkçülük gibi fikir akımları MehmetEröz'den önceki dönemlerde şekillenen akımlarıdır. Bu çalışmada, Mehmet Eröz' ün bu akımların, klasik kabullenicisi olmadan kendine has yorumu ile ortaya koyduğu millibütünleşme şekillendirmesi ele alınmıştır. Yapılan tahlilde Mehmet Eröz' ün din ve toplum hakkındaki görüşleri, her iki gerçekliğin içeriğinde önemine işaret ettiği kavramlar üzerinden yorumlanmıştır.
İran ve Suudi Arabistan rekabetinin Ortadoğu'daki mezhep temelli çatışmalara etkisi : Hizbullah örneği

Ortadoğu geçmişşten günümüze pek çok imparatorluğa ve devlete ev sahipliği yapmış köklü bir coğrafyadır. Bu coğrafya'nın insanları sahip oldukları bazı kıymetli kaynaklar sebebiyle son yıllarda savaş veya çatışma unsurları ile yaşamaya alışık hale gelmişlerdir. Ortadoğu'ya dış unsurlar müdahale ederek çatışma faylarını tetiklemekle birlikte, Müslüman dünyanın kendi iç dinamiklerinden ortaya çıkan bazı çatlaklarda mevcuttur. Bunlardan en önemlisi de mezhepsel bölünmedir. Sünni-Şii ayrımı İslam tarihinin ilk safhalarında ortaya çıkmış ve günümüzde Ortadoğu'da etkin bir şekilde sürmektedir. İran ve Suudi Arabistan, Ortadoğu coğrafyasının tarihsel olarak rekabet eden iki ülkesidir. Birisi Sünni nüfusu temsil etmek ve onun üzerinden bölgeye hakimiyet kurmak amacında, diğeri ise Şii dünya üzerinden bölgesel hedeflerine ulaşmak gayesindedir. Bakıldığında her ikisi de dini, gerçekleştirmek istedikleri siyasi amaçlar doğrultusunda sahaya sürmeyi planlamaktadır. İslam dini gibi barış ve esenlik olarak kendini tanımlayan bir din, siyasi rekabetler doğrultusunda kullanılmaya başlandığında asıl fonksiyonundan uzaklaşıp, çatışmacı bir araca dönüştürüleceği açıktır. Nitekim İslam'ın ilk dönemlerinde başlayan Sünni ve Şii bölünmesi de dini bir ayrışma değil siyasi bir ayrışma olarak karşımıza çıkmaktadır. Hizbullah örgütü son otuz yılda bölgede etkin olarak faaliyet göstermeye başlamış ve İran'ın bölgedeki ilgilerinden birisi olmuştur. Bu ilgi doğrultusunda İran-Hizbullah ilişkisi gelişmiş ve zamanla Hizbullah, İran'ın amaçları doğrultusunda faaliyet yürüten bir örgüt olarak ortaya çıkmıştır. Bu işbirliği bölgedeki mezhepsel fay hatlarını daha da germiş ve Sünni ülkelerin İran-Hizbullah ittifakını tehdit olarak görmesini sağlamıştır. Gelinen noktada bizim çalışmamız bu ittifaklar sonucunda bölgede ortaya çıkan mezhepsel gerilimleri ve çatışma ağlarını incelemeye yoğunlaşmıştır.
Kentli yaşlıların türk sinemasındaki temsili (1996-2011)

Son yıllarda Dünya'daki birçok ülke gibi ülkemizde de nüfus yaşlanma sürecine girmiştir. Yaşlıların sayısının toplumdaki artışıyla birlikte yaşlılık ve yaşlılık dönemi sorunları üzerinde daha fazla durulmaya başlanmıştır. Nüfusta yaşanan bu değişim ve dönüşümle birlikte yaşlılık sinemada giderek daha görünür hale gelmeye başlamıştır. Toplumda kentte yaşayan yaşlılara yönelik algının sinemaya yansıması ve sinemanın bu algıyı nasıl yeniden ürettiğini göstermek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Kentte yaşayan farklı sosyal, ekonomik ve kültürel statülere sahip yaşlı bireylerin; birbirlerinden farklı cinsiyete, eğitime, ekonomik düzeye, aile yapısına vb. unsurlara sahip olmalarına rağmen yaşlanmayla gelen ortak ve farklı temsil noktalarını göstermek amacıyla 1996 ve 2011 yılları arasında çekilen 4 film incelenmiştir. Filmlerin, yaşlılıkla ilgili her bir sahnesi veri olarak ele alınmıştır. Sahnelerdeki jest, mimik, diyalog, ışık, ses, mekan, tutum, davranış vb. faktörler dikkate alınarak yaşlılık ve yaşlı sorunları kavramları çerçevesinde incelenmiştir. Kentte yaşayan yaşlıların farklı sosyo-ekonomik, kültürel koşullara sahip olsalar dahi yaşlanmayla birlikte biyolojik değişimlerin yanı sıra kent yaşamında benzer sorunlar yaşadıkları ortaya konmuştur.
Said Nursi'nin Hutbe-i Samiye eserinde İslam dünyasının geri kalmışlık sorununun söylemsel analizi

Bediüzzaman Said Nursi, Osmanlı'nın yıkılış sürecine ve Cumhuriyet'in kuruluşuna tanık olmuş ve döneminin düşünce dünyası içerisinde etkili olmuş önemli simalardan biridir. Özellikle Meşrutiyet döneminde toplumsal ve siyasal problemlerle yakından ilgilenmiş, buna dair çözüm yolları ortaya koymuş ve bunun için farklı toplumsal kesimlerle birçok ilişki geliştirmiştir. Bu ilişkileri ve çabaları çerçevesinde 1911 yılında Şam'da bir hutbe vermiştir. Bu hutbede, İslam dünyasının 'geri kalmışlık' sorununu ve terakki/ilerleme etmesinin yollarını işlemiştir. Hutbe olarak geniş bir kitleye karşı okunan ve daha sonra yazarı tarafından tercüme edilerek bir eser olarak bastırılan bu metin, dönemin sosyo-politik atmosferini ve Bediüzzaman'ın bu koşullarda toplumsal sorunlara yaklaşım yöntemini anlamak için önemli bir veri kaynağıdır. Bu tez çalışmasında hutbede ifade edilen engeller, çözümler ve hedefler eleştirel söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Bu yöntemde, belli bir araştırma sorusu ile yola çıkmak yerine sosyal bir probleme odaklanma esas alınmaktadır. Sosyal problem olarak hutbenin ana teması olan İslam dünyasındaki geri kalmışlık sorunu, bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Çalışmamızda bu sorunun bağlam ve anlam bakımından analizi yapılmıştır. Bu çalışma, gündelik hayatta önemsenmeyen veya dar bir çerçevede ele alınan ifadelerin bir söylem içinde nasıl anlamlı hale geldiğini anlamaya yönelik bir girişimdir. Bu açıdan Hutbe-i Şamiye'de geçen söylemlerin geçtiği yer ve zaman, taraflar ve bu tarafların iletişimleri, sosyal roller, konuyla ilişkili sosyal bilgiler, normlar ve değerler gibi yapılara bakılarak bir anlama girişimi yapılmıştır. Bunun için Fairclough'un eleştirel söylem analizi içindeki Diyalektik İlişkisel Yaklaşımını, çalışmanın analizinde kullandık. Bu yaklaşımla analiz ettiğimiz Hutbe-i Şamiye metninin daha iyi anlaşılması için, birinci bölümde söylem kavramına ve söylem analizine dair genel bilgiler verdik. Daha sonra ikinci bölümde analizin odak noktası olan hutbedeki geri kalmışlık sorununun Osmanlı modernleşme sürecinde nasıl ele alındığına baktık. Özellikle düşünce akımlarının, bürokratların ve aydınların geri kalmışlığı nasıl algıladığına ve buna karşı terakki için ne tür çözümler önerdiklerine konumuzla ilgili olan kısımlarına değindik. Üçüncü bölümde Bediüzzaman'ın genel bir biyografisini verip, dördüncü bölümde hutbenin söylemsel açıdan analizini yaptık.
Immigrant organizations and boundaries of political participation: the case of Turkey origin immigrant associations in Germany

Bu doktora tezi Almanya'da Türkiye kökenli göçmenler tarafından kurulmuş iki farklı grup göçmen örgütlenmesinin iki farklı göçmen siyasal katılım kavrayışını irdelemek amacını taşımaktadır. Bu iki farklı örgütlenme, dini göçmen dernekleri ve seküler göçmen dernekleridir. Bu tez iki farklı grup göçmen derneğini, etkinlikleri, amaçları; karar alma süreçleri ve örgütsel yapıları; siyasal katılım, demokrasi ve entegrasyon anlayışları olmak üzere üç ana başlık altında karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Bu çalışma için veriler dokuz farklı göçmen derneğinin yöneticisi ya da aktif yönetim kurulu üyeleri ile toplamda kırk dört tane derinlemesine mülakat yoluyla toplanmıştır. Görüşmelerin bir kısmı Köln, bir kısmı ise Bielefeld şehirlerinde olmak üzere 2012- 2013 yıllarında tamamlanmıştır. Görüşmelerin bulguları, iki farklı toplumsal sermayeyle ilişkilendirilebilecek iki göçmen dernek grubunun var olduğunu ortaya koymuştur; bunlar köprü kuran sosyal sermaye ve birleştirici sosyal sermayedir. Tez aynı zamanda ilgili yazında köprü kuran sosyal sermayeyi taşıyan ve yaygınlaştıran organizasyonlara pek az odaklanıldığını göstermektedir. Bu nedenle, göçmenlerin Avrupa'daki siyasi katılımı ile ilgili mevcut teorik yaklaşımlar eleştirel olarak incelenmiştir. Bulgulara dayanarak, bu tez göçmen gruplar arasında belirtilen ikili farklılığın, göçmen topluluğun refahı ve Almanya'daki sosyal uyumun üzerinde bazı olumsuz etkileri olduğunu iddia etmektedir.
Social policy of housing in Turkey: the case of the city of Van after the 2011 earthquake

2011 Van Depremi, ülke geneline yayılan ve öncelikli olarak afet riski taşıyan alanları hedefleyen kentsel dönüşüm akımının tetikleyicisi oldu. Genel görüngüye bakıldığında, kamu tarafından, geçmişş hasarların onarımı için yapılan çalışmaların ve gelecekte ortaya çıkabilecek hasarların önlenmesi için alınan önlemlerin çoğunlukla toplu konut ve kentsel yenileme projeleri etrafında şekillendiği görülmektedir. Bu bağlamda tezin ana amacı, 2011 depremi sonrasında başlatılan yeniden inşa sürecinde Van'da uygulanan konut politikalarının incelenmesidir. Konut politikalarının kent sakinlerinin refahı açısından ortaya çıkardığı sonuçlar, kapitalist kentleşme sürecinin neden olduğu sorunlar konutun metalaşması, yerinden edilme- üzerinden değerlendirilmektedir. Van'ın durumunun bu bağlamda incelenmesinin ardından, evrensel ve yeniden dağıtımcı sosyal politika yaklaşımları üzerinden ileriye dönük sosyal politika önerileri de geliştirilmektedir.
Abortion in Turkey: Impacts of pronatalism and ethics of medical professionals on women's pregnancy loss experiences

Bu tez Türkiye'de kadınların gönüllü ve zorunlu kürtaj deneyimlerini incelemektedir. Araştırma, özel bir klinikte altı aydan fazla bir süre devam eden katılımcı gözlemi, 13 sağlık çalışanı ve gebelik kaybı yaşamış kadınla yapılan mülakatları temel alarak gebelik kaybı sürecini etkileyen sosyal ve siyasi unsurlara ışık tutmayı amaçlamıştır. Siyasi unsurları incelemek adına nüfus politikaları, Türkiye'de üreme üzerine yapılmış yasal düzenlemeler ve Adalet ve Kalkınma Partisi üyelerinin doğum-teşvik söylemlerine odaklanıyorum. Bunun yanında sağlık çalışanlarının kürtajakarşı ahlaki duruşunun sürece nasıl katkı sağladığını inceliyorum. Türkiye'de kanun, kadınlaragebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar isteğe bağlı kürtaj hakkı tanısa da, hekimlerin büyük bir çoğunluğu isteğe bağlı kürtaj yapmaktan kaçınmaktadır. Buna bağlı olarak özel bir hastanedeyürüttüğüm etnografik araştırmayla kadın doğum uzmanlarının, ebelerin ve hemşirelerin şahsideğerlendirmelerinin tıbbi operasyonları nasıl etkilediğini aktarıyorum. Son olarak, gebelik kaybıtecrübe etmiş kadınların anlatılarını çözümleyerek, onların annelik ve doğurganlık algılarına, ve süreç sonrası kendi bedenleriyle ilişkilerini inceliyorum.
Influences of 1923 population exchange on second and third generation migrants

Bu tez 1923 yılında Yunanistan'dan Türkiye'ye mübadele edilmiş Müslüman gruplardan İstanbul çevresine, Çatalca'ya yerleştirilmiş olanların ikinci ve üçüncü nesillerini karşılaştırıp, mübadelenin bu grup üzerindeki etkilerini sergilemeyi amaçlar. Mübadeleye dair olan bilgi ve ilgilerini inceleyip, bugün mübadil kimliklerini koruyup korumadıklarını sorgulayacağız. Bireylerin kimlik, kültür ve değerlerini, küresel olayların ayrılmaz bir parçası ve karşılıklı birbirini etkileyen süreçler olarak kabul ettik. Nüfus mübadelesi dönemi ve sonrasının aynı zamanda büyük bir tarihsel ve sosyolojik değişim zamanı olduğunu vurguladık ve bu dönemin iç, dış aktörleri ve yapıların tamamını birden göz önüne alan bir dinamik perspektifle ele alınması gerektiğini gösterdik. Buradan hareketle, bu çalışma derinlemesine görüşmenin yardımıyla ve Karl Mannheim'ın nesiller üzerine attığı fikirlerin ve Pierre Bourdieu'nun pratikler teorisinin yoluyla, nesiller üzerinde araştırma yapılarak diğer göç olayları ve nüfus mübadelesi gibi benzer olaylar hakkında genel olarak bilgi edinilebileceğini önerir. Bu hedeflere ulaşabilmek için öncelikle o dönemin kısa bir tarihsel arka planını verdik. Daha sonra tezin metodolojik temelini anlatıp, karşılıklı görüşmelere ve hayat hikayesine önem veren araştırmacıları analiz ettik. Sonrasında zorunlu göç üzerine olan çalışmalar üzerine ve bu çalışmaların bizim çalışmamızla benzeyen ve vurgulanması gereken özelliklerini sunduktan sonra, bölümde tartışılan konu ve teoriler üzerine karşılıklı görüşmelerimizden örnekler sunarak Çatalca, İstanbul bölgesindeki ikinci ve üçüncü nesil mübadillerin özelliklerini açığa çıkardık. Bu analizler üzerine, bugün ikinci ve üçüncü nesil nüfus mübadillerinin, korudukları ve/ya devam ettirdikleri kültür, değerler, ilişkiler ve kimliklerini açığa çıkaracağız.
Serbest zaman ve rekreasyonun mutluluk ile ilişkisi

Rekreasyon genellikle sıradan boş zaman aktivitesinden ayrıştırılmadan ve bireyi 'inutlu' ettiği varsayımının hangi şartlar altında sağlandığı bilinmeden araştırılmaktadır. Rekreasyon yalnızca boş zamanda değil, serbest zamanda da gerçekleştirilebilmektedir. Serbest zaman, boş zaman, rekreasyon ve mutluluk olgularının ölçülebilir özelliklerini sayısallaştıran bir çalışma bulunmamaktadır. 'Serbest zaman, rekreasyon ve mutluluk nasıl tespit edilebilir?, 'Serbest zaman ve rekreasyon ile mutluluk arasında ilişki var mıdır?, 'Genel mutluluk düzeyleri ile bireyi mutlu eden rekreasyonun sınıf, zaman ve yenilenme özellikleri arasında ilişki var mıdır? sorularını yanıtlamak üzere; Yenilenme Ölçeği (Yıldız, 2014) ve Mutluluk Ölçeği (Demirci, 2017) içeren Rekreasyon Soru Formu, Google Formlar vasıtasıyla çalışan ve internet erişimi olan bireylere uygulanmıştır. Veri analizi 998 geçerli anket üzerinden yapılmıştır. Mutluluk Ölçek verileri normal dağılıma uygun bulunmuştur. Cronbach Alpha katsayıları Mutluluk Ölçeği için 0.890 ve Yenilenme Ölçeği için 0.676 olarak hesaplanmıştır. Hipotez testleri için; t testi ve ANOVA Levene's testi ile, Sheffe, Welch ve Tamhane's T2 testleri, Ki-Kare ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Rekreasyon sıklık ya da süre kategorilerinin serbest zaman ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>.05); yenilenme ölçek puanlarının mutluluk ölçek puanları ile pozitif yönde orta düzeyde ilişkili olduğu (r=0.387; p<.05); serbest zamanın saat cinsinden miktarı ile mutluluk arasında anlamlı ilişki olmadığı (r=0.002; p>.5) görülmüştür. Mutlu eden rekreasyonu birden fazla amaçla; açık-kapalı alanda, ücretli-ücretsiz, aktif-pasif, yalnız ya da başkalarıyla gerçekleştirmenin mutluluk ölçek puanlarında anlamlı fark yarattığı (p<.05) bulguları elde edilmiştir. Ayrıca yüksek ilgilenim düzeylerine sahip bireylerin daha yüksek mutluluk ölçek puanlarına sahip olduğu (p<.05) görülmüştür. Rekreasyonun zamanına ilişkin analizler, rekreasyonun süresinin ve sıklığının mutluluk ölçek puanlarında anlamlı bir fark yarattığını (p<.05) göstermiştir. Rekreasyonun nispeten uzun süreyle, sadece belli bir mevsim değil dört mevsim, sadece hafta içi ya da hafta sonu değil tüm hafta boyunca gerçekleştirilmesi ile mutluluk ölçek puanları arasında anlamlı fark olduğu (p<.05) sonucu elde edilmiştir. Sonbahar ve kış ayları mutluluk ölçek puanlarında anlamlı bir fark yaratmaz (p>.05) iken, ilkbahar ve yaz aylarını tercih eden bireylerin mutluluk ölçek puanlarının etmeyenlere göre daha düşük olduğu (p<.05) görülmüştür. Serbest zaman tespiti için yaklaşık serbest zaman formülünün kullanılabileceği; yenilenme ölçeğinin gerçek rekreasyonu tespit etmek ve sıradan boş zaman aktivitelerinden ayırt etmek için kullanılabileceği sonuçlarına varılmıştır. Bu araştırmanın en önemli sonucu; rekreasyonu gerçekleştirirken daha fazla yenilenmenin daha fazla mutluluk anlamına gelmesidir.
Meşrutiyet Dönemi fikir akımları içerisinde İslamcılık akımının incelenmesi

II o/ıı İlk sistemli İslami düşünce, Osmanlı sınıflan dışında gelişme imkanı buldu. 18. yüzyıl içerisinde Arabistan'da İslam'ı Kınan ve sünnete dönülmesi, tekrar ietihad yapılması yönleriyle ele alan Mulıammed İbn Abdülvehlıab (1703-1792) ile başlayan modernist İslamcı düşünce. 19. yüzyılda C'eınaleddin Afgani (1839-1897) ve O'nun öğrencisi Muhammed Abdulu ( 1 845- 1 90S) tarafından devam ettirildi. Osmanlı sınırları içerisinde ise, ilk defa Kuleli olayı (1859) ile başlayan. Yeni Osmanlıların Osmanlıcılık hareketi (1807) ile devam eden, Sultan Abdülhamkl zamanında uygulanan İttilıad-ı İslam politikası ile iyice kök salan. Namık Kemal, Ahmed Cevdet Paşa, Mizancı Murat, Sultan Abdülhamid gibi temsilcilerini bulan İslamcı düşünce, gerçek temsilcilerini İkinci Meşrutiyet'ten sonra buldu. İkinci Meşrutiyet döneminde üç fikir akımı beliriyor: Batıcılık, İslamcılık ve arkasından Türkçülük. Osmanlı'nın kurtuluşunu her şeyi ile batılı olmakta arayan Batıcılara karşı, Sırat-ı Müstakim ve Sebilürreşad dergilerinde seslerini duyuran, saltanat aleyhtarı, Meşrutiyet tarafları: daha çok. Batılı Oryantalistlerin ve içeride batıcılığı savunan yazarların İslamiyet aleyhtarı yazılarına ve saldırılarına karşılık olarak bir tepki, bir savunma bilinci şeklinde ortaya çıkan İslamcılar ve bu ikisi arasında bir yol izlemeye çalışan Türkçüler. İşte bu üçlü fikir yapısı içerisinde yer alan İslamcılar İslam'ı bir bütün olarak yeniden hayata hakim kılmak ve akılcı bir metodla Müslümanları. İslam Dünyasını Batı sömürüsünden, zalim ve baskıcı yöneticilerden, esaretten, taklitten, hurafeden... kurtarmak, medenileştirmek. birleştirmek ve kalkındırmak gerektiğini dile getiriyorlar, siyasi, fikri ve ilmi çalışmalar, arayışlar, teklif ve çözümler sunuyorlardı. İslam'ın sosyal, siyasal, yönetsel... bütün yönleriyle hayata egemen olmasını isleyen Mamalar, ideolojik anlamda topluma yol eoftrme amacındadır Uerferne. kalkınmanın ve kurtuluşun yolu İslamlaşmaktır. İslam'ı, gerçek karakterine döndürmek isteyen İslamcılar bu amaçla yeni sosyal ihtiyaçlar için İslam'ın emir ve yasaklanılın, sosyal bir nizamı yeniden sağlaması için uygulanması, Batılılaşma ve taklitçilik uğruna alınan yanlış tedbirlerin bırakılması ve İslamlaşmaya dönülmesi ile ilerlemenin sağlanacağı görüşündedirler.
Toplumu yansıtan bir öge olarak yıldız olgusu: Türkiye gerçeği ve iki örnek

DOKTORA TEZ OZU TOPLUMU YANSITAN BİR ÖĞE OLARAK YILDIZ OLGUSU: TÜRKİYE GERÇEĞİ VE İKİ ÖRNEK N. Aysun YÜKSEL İletişim Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 1998 Danışman: Prof. Dr. Seçil Büker Yıldız, toplumsal bir olgudur. Toplumun yaşadığı değişim, toplumun çelişkileri ve beklentileri dönemin yıldızları ile bütünleşir. Modernleşme süreciyle birlikte Türk toplumunda da değişim yaşanmaya başlamış ve bu değişimin ivmesi Cumhuriyet sonrası artmıştır. Bunun doğal bir sonucu olarak Türk toplumu da kendi yıldızlarını belirlemeye başlamıştır. 1950'li yıllarda parlayan Zeki Müren ve 1990'ların yıldızı Tarkan, erkek egemen yapıdaki Türk toplumuna rağmen, kadınsı değerleri öne çıkarıp, yüceltmiştir. Toplumun genel yapısıyla çelişkili görülen bu özellikler bir sorun olarak belirmiştir. Bu sorun çerçevesinde, Zeki Müren ve Tarkan'ın yıldız kimliklerini belirlemek, daha sonra ise erkek kimliklerini yadsımayan, ama Türk toplumunun alışkın olduğu ve gündelik hayatta görmeyi arzu ettiği erkeklik ölçütlerinin tamamen dışında davranarak; kendilerini arzu nesnesi olarak sunan bu iki erkek yıldızın Türk toplumunda onay ve beğeni görmesinin nedenlerini araştırmak amaçlanmıştır. - Bu amaç doğrultusunda, Bulgular ve Yorum Bölümü'nde öncelikle yıldız olgusu tanımlanmış, daha sonra modern ve gelenek çatışmasına yer verilmiştir. Bu çatışmanın bir sonucu olan toplumsal şizofreni konusuna da değinilmiştir. Modern ve gelenek çatışmasını yaşayan bir toplum olarak Türk toplumunun yıldızlarından iki farklı dönemde parlamış iki yıldız olarak Zeki Müren ve Tarkan'ın kendini sunumları yıldız olgusu, toplum yapısı ve toplumsal cinsiyet kavramları çevçevesinde çözümlenmiştir. Sonuç Bölümü'nde ise yargı ve önerilere yer verilmiştir.