turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Osmanlı Devleti'nin Güneydoğu Asya siyaseti ve Batavya Başşehbenderliği (1882-1923)

Batavya yani 2022'de ismi değişinceye kadar Endonezya'nın başkenti olan Cakarta, Cava Adalarında önemli bir konumda yer alır. 17. yüzyılda önce Batavya, sonraki iki yüzyıl içerisinde ise Cava Takımadalarının hemen hemen tamamı Hollanda hakimiyetine girmiştir. Buradaki sultanlıklar önce ticari sonra idari olarak Hollanda'nın Doğu Hint Birliği Şirketi idaresi altına alınmıştır. 1800'de Napolyon'un Hollanda'yı işgali sonrasında adalar Fransa'nın ve sonrasında İngiltere'nin eline geçmişştir. 1816'da Hollanda tarafından geri alınan bu sömürge toprakları Kralı'nın şahsi malı kabul edilmiş, 1864'de de Hollanda'nın Kraliyeti sömürgelerine dahil edilmiştir. Bölgede Açe Sultanlığı başta olmak üzere Hollanda'ya karşı direnen Müslüman devletler ile istila edilen bölgelerdeki milletler birçok zaman Osmanlı'dan yardım istemişlerdir. Bu taleplerin yoğunlaştığı 19. yüzyıl sonlarında açılan Osmanlı'nın Batavya'ya Başşehbenderliği, bölge siyasetinin de ana mihveri olmuştur. Bu sebeple Batavya Başşehbederliği, Osmanlı'nın bölgedeki millet ve devletleri ile ilgili politikasına ışık tutacak, Endonezya'da Hollanda ile buraya komşu olan Malezya ve Hindistan'da İngiltere başta olmak üzere bölgede sömürge toprakları edinen devletler ile siyasi ilişkilerine farklı bir bakış açısı sunacaktır. Osmanlı Devleti'nin Çin'de nüfuz kavgası veren Fransa ile, Filipinleri sömürge edinen İspanya ve sonrasında ABD ile; Siam, Çin ve Japonya gibi bağımsızlığını korumuş devletlerle ilişkileri de konumuza bakan yönleri nispetinde ele alınacaktır. Batavya Şehbenderliği, şehbenderler ve faaliyetleri ana tema olarak ele alınsa da tezin asıl konusu özel bir kesit üzerinden genel tarihte bir dönemin yorumlanmasıdır. Başka bir ifadeyle Batavya Başşehbenderliği üzerinden Osmanlı'nın özelde Güneydoğu Asya, genelde ise Uzak Doğu siyaseti ve dünya tarihine etki ve katkıları incelenmiştir.
Avrupa Birliği göç politikalarının ekonomik ve mali boyutu

Son 30 yılda, göç yönetimini 'güvenlik' temeli üzerine inşa eden Avrupa Birliği, demokratik değerler ve milli egemenlik konuları arasında sıkışmıştır. Birlik düzeyindeki göç politikalarının siyasal düzlemden çıkıp güvenlik düzlemine yerleştirilmesiyle göç, Avrupa kamuoyunda bir tehdit unsuru olarak yeni bir boyut kazanmıştır. Hedef konumundaki AB ülkeleri, sahip oldukları vergi ve harcama sistemlerinin niteliği ile göçmenlerin kamu maliyesine etkileri nedeniyle AB'nin ortak göç politikasını uygulama konusunda isteksizdirler. AB, sınır güvenliği ve sınır içi faaliyetlerinin yanı sıra düzensiz göçe karşı üçüncü ülkelerle işbirliğini de tercih etmektedir. Bu yaklaşım, uygulanamayan ortak göç politikasına yönelik eylemlerin bir alternatifi olarak nitelendirilebilir. Göç yönetimindeki bu anlayış, 'dışsallaştırma politikası' olarak adlandırılmaktadır. Geri kabul anlaşmalarının yasal dayanağı ile üçüncü ülkelerde düzensiz göç hareketleri kontrol altında tutulmakta ve bu ülkelere mali yardım programları uygulanmaktadır. AB, mali yardım programlarını kısa, orta ve uzun vadede şekillendirmektedir. İhtiyaçların düzeyine göre yardımlarını oluşturmaktadır. Ancak, göç ve iltica konusunda, AB düzeyinde üçüncü ülkelere yönelik finanse edilen programlar, sadece göç yönetimi süreci için değil, aynı zamanda AB kalkınma politikasının temel amacı olan yoksulluğun ortadan kaldırılmasını da hedeflemektedir. Bu çalışmada, AB göç politikalarının bütçe, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, istihdam ve milli gelir oranlarına yönelik etkisi incelenmiştir. Dışsallaştırma politikası kapsamında, üçüncü ülkelere yönelik uygulamış olduğu mali yardım programlarının düzeyi, mültecilerin ihtiyaçlarını karşılama ve küresel hedeflerin gerçekleştirilmesi konusundaki yeterliliği ele alınmıştır. Tez çalışmasında, nitel araştırma yöntemi kullanılarak vaka analizi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, dışsallaştırma politikalarına ve mali yardım araçlarına dair AB kaynakları analiz edilmiştir.
Evolution of minority rights in Europe: the case of western thrace Muslim Turkish minority

Bu çalısma tarihi çerçeve içerisinde azınlık haklarının gelisimini, uluslararası örgütlerin azınlık hak ve uygulama mekanizmalarını, Avrupa kurumlarının azınlık hakları ve koruma mekanizmalarını, bes batı demokrasisinde azınlık yönetimlerini ve Yunanistan'daki Batı Trakya Müslüman Türk Azınlıgı'nı inceler. Uluslararası azınlık haklarının içerigi, uygulanabilirligi, ve azınlıkların korunmasındaki etkinligi incelenmistir. Bu baglamda Milletler Cemiyeti, Birlesmis Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İsbirligi Teskilatı, Avrupa Birliği gibi belli baslı örgütlerin azınlık haklarının uygulanmasındaki rolü tartısılmıstır. Çalısmanın büyük kısmıYunanistan'daki Batı Trakya Müslüman Türk Azınlıgı'nı kapsar. Müslüman TürkAzınlıgı tarihsel, hukuksal ve politik bir perspektif içerisinde; akraba devlet ve ev sahipligi yapan devlet ilişkileri, azınlıgın kendi içyapısı, ve kimlik algılamaların tarihsel husumetlerle birbirine zıt olarak sekillendigitoplum içerisindeki varolus çabaları çerçevesinde incelenmistir.
Macaristan'ın 'Doğu Açılımı' politikası (2011-2018)

Bu tezde, Viktor Orban'lı Fidesz'in 2010 yılında Macaristan'da iktidara gelmesi ile beraber uygulanacağı açıklanan Doğu Açılımı politikası ve Macaristan'ın bu politikanın kapsadığı ülkeler ile olan ilişkileri, 2011- 2018 yılları temel alınarak incelenmektedir. Doğu Açılımı'nın kapsamı ve amacı, Doğu Açılımı bünyesinde ilgili ülkelerle Macaristan arasındaki ilişkilerin evrimi ve eski Macar Hükümetleri'nin söz konusu ülkelerle yürüttüğü politika ile Orban Hükümeti'nin Doğu Açılımı politikasının karşılaştırılması çerçevesinde betimsel bir araştırma yapılmıştır. Açılım döneminde en fazla öne çıkan ülkeler olarak Çin ve Rusya görüldüğünden, bu ülkelerle Macaristan arasında Doğu Açılımı dönemindeki ilişkiler, diğer ülkelere kıyasla daha detaylı ele alınmıştır. Tez, Doğu Açılımı'nın, Uluslararası Politik Ekonomi disiplininin konularından olan Neomerkantilizm ile uyumlu olduğunu ortaya koymaktadır.
The political philosophy of Iran and it's implications on it's foreign affairs

İran'da Şii mezhebinin ortaya çıkışı, Fars devletinde meydana gelen büyük değişimlerin önemli bir sebebiydi. Tüm metafizik ve sosyal kavramlarıyla Şii mezhebi, yıllar içinde yeni anlayışlarla güçlenen oldukça zengin bir kültür yaratmayı başardı ve dahası, Fars ve Şii gelenekleri aralarındaki kalıcı etkileşim sayesinde birbirine karıştı. Bu çalışma, tarihi ve milli bir bütünlük olarak Fars kimliği ile bu kimliğin halihazırdaki İran kimliğinin oluşumu üzerindeki etkisi arasındaki etkileşime, Fars kimliğine yerleşmiş ve zamanla Fars devletinin görünen yüzü olmuş Şii kimliğini inceleyerek ışık tutmaya çalışacaktır. Şii mezhebi içinde bulunan Fars kültürü yeniden doğan bir kültürel güç ve Fars olmanın ne demek olduğunun yeniden tanımlanması? Fars'ın üstünlüğünün, komşularından ayrılarak kurulmasıydı. Bu tezde ayrıca, Farsizm ve Şiizm'in arasındaki etkileşimin, Fars aklını nasıl şekillendirdiğinden ve hem Farsizm'in hem de Şiizm'in İran dış politikasını belirlemede önemli birer rol oynadığı yeni kimliği nasıl biçimlendirdiğinden bahsetmeye çalışacağım. Bu tez, kültürün doğasını ve kültür etkileşimleri ile kimlik geliştirmedeki rollerini vurgulayan kuramsal giriş ile başlayarak pek çok değişik açıya ışık tutacak ve sonra, Farslar ve Araplar arasındaki etkileşimden Şiizm'in yükselişi ışığında bahsedecek ve yine Farsların İslam'ı nasıl algıladığı ve ele aldığına değinecektir. Tez, sırasıyla, Safavi İmparatorluğunda İran kimliğinin gelişimine, Şah zamanında İran'ın modern ulus devletine ve İslam devriminin desteklenmesi ve İran İslam cumhuriyetinin ortaya çıkışına vurgu yapacaktır. Tezin ikinci bölümü ise İran dış politikasının, bilhassa Arap baharı sonrası Arap dünyasındaki etkisinin altı çizilerek İran kültürü ışığında incelenmesine vakfedilecektir.
Uluslararası ve bölgesel gelişmeler çerçevesinde SSCB-Türkiye ilişkileri (1953-1964)

Sovyet deneyimi dünya tarihinin en önemli olaylarından biridir. Komşusu olan Türkiye için ayn bir öneme sahiptir. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından SSCB'nin Doğu Anadolu'dan toprak ve Boğazlar' dan üs istekleri nedeniyle SSCB ile Türkiye arasındaki ilişkiler bozulmuştur. Bu çalışmada, 1953- 1964 yıllan arasında SSCB- Türkiye ilişkilerinin yemden 'normalleşmesi' süreci incelenmektedir. İnceleme üç boyutludur. Uluslararası sistem boyutunda bakıldığında, ilişkiler Soğuk Savaş koşullarında bir süper devletle, karşı bağlaşmaya üye bir devlet arasında geçmektedir. Bölgesel boyutta, ilişkiler iki süper gücün etkinliklerini arttırmayı amaçladıkları Ortadoğu'da geçmektedir. Bu iki boyut ele alınmaksızın, üçüncü boyut olan ikili düzeydeki ilişkileri açıklamak çok güçtür. Stalin'in ölümünün ardından iktidara gelen 'kollektif yönetim', 1953'ten başlayarak fiilen, 1956'dan sonra resmen bans içinde bir arada yaşama siyasası izlemiştir. Bu çerçevede, 30 Mayıs 1953'te Türkiye'den isteklerini geri çektiğini açıklamış, ilişkileri iyileştirme girişimlerinde bulunmuştur. Buna karşılık, blok siyasası izleyen Türkiye, Balkan ve Bağdat Paktlan'nın kurulmasında etkin rol oynamıştır. Ellili yılların ikinci yansında, çevreleme siyasasına Ortadoğu'dan gelen tepki nedeniyle yaşanan Suriye ve Irak bunalımlan ikili ilişkilerde gerginliğe yol açmıştır. Türkiye'de askeri üslerin kurulması ve bu üslere nükleer silahlar yerleştirilmesi ilişkileri olumsuz yönde etkileyen diğer unsurlar olmuştur. 1962'de yaşanan Küba bunalımının ardından Soğuk Savaş' taki yumuşama ve Türkiye'deki nükleer silahların kaldırılması, 1964'te Kıbns sorunundaki gelişmelerle birlikte iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden 'normale' dönmesine yol açmıştır. Çalışmada, 1953- 1964 yıllan arasında SSCB ile Türkiye arasındaki ilişkilerin 'normalleşmesi' sürecinde, uluslararası sistemdeki değişim ve bunun bölgesel yansımalarının ikili ilişkilerin seyrinde belirleyici rol oynadığı sonucuna varılmıştır.
Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerine yönelik Avrupa Birliği mali yardımları ve Türkiye

Bu tez çalışmasında, Avrupa Birliği tarafından aday ülkelere sağlanan mali yardımlar değerlendirilmekte ve özellikle Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkelerine sağlanan yardımlar ile Türkiye'ye sağlanan yardımlar karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. AB'nin, 106 milyar Euro tutarındaki 2005 yılı bütçesinden yaklaşık 85 milyar Euro'luk bir payın üye ve aday ülkelere yönelik mali yardımlara ayrıldığı göz önüne alındığında, bu miktarların dağılımı hem üye ülkeler hem de Türkiye gibi aday ülkeler için büyük önem taşımaktadır. Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır, ilk bölümde, mali yardımların kaynağını oluşturan Avrupa Birliği bütçesinden bahsedilmektedir. Bu kapsamda, Birlik bütçesinin gelirlerini oluşturan öz kaynaklar sistemi, bütçe harcamaları ile bunlara yön veren çok yıllı mali perspektifler, bütçenin uygulanması ve geleceği anlatılmaktadır. İkinci bölümde, Birliğin Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkelerine yönelik genişleme süreci ve bu ülkelere sağlanan mali yardımların araç ve miktarlarının yanı sıra, genişlemenin hem AB hem de 2004 yılında Birliğe üye olan ülkeler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ele alınmaktadır. Ayrıca, bu ülkelerin 90'h yıllardaki ekonomik durumu ile 2000'li yıllardaki durumu temel ekonomik göstergeler ışığında değerlendirilmekte ve AB üyelik süreci ve sağlanan mali yardımlar sayesinde çok önemli ilerlemeler kaydedildiği görülmektedir. Üçüncü bölümde ise, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri, adaylık süreci ve sağlanan mali yardımlar ile, katılım öncesi süreç çerçevesinde ilerleyen yıllarda getirilmesi öngörülen mali yardım mekanizmaları anlatılmaktadır. Her üç bölümde de öncelikle AB'nin kendi bütçe kaynaklarından sağladığı hibe nitelikli yardımlara, daha sonra da Avrupa Yatırım Bankası tarafından sağlanan kredilere yer verilmekle birlikte, ağırlıklı olarak hibe nitelikli yardımlar üzerinde durulmaktadır. AB'nin Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkelerini tam üyeliğe hazırlamak üzere, kısa bir sürede oldukça önemli miktarlarda destek sağladığı görülmektedir. Topluluk ile resmi ilişkileri 1963 yılında başlayan Türkiye'ye bugüne kadar sağlanan mali yardımlar ise MDAÜ'lerin oldukça gerisinde kalmıştır. Sonuç bölümünde, yukarıdaki bölümlerde anlatılanlar kısaca özetlenmekte ve bunun yanı sıra Türkiye'nin muhtemel üyeliğinin AB bütçesi üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.
Amerika'daki etnik lobiler ve Ermeni lobisi

oz 'Amerika'da Etnik Lobiler ve Ermeni Lobisi' adlı bu tezin amacı A. B. D.'deki demokratik yaşamı nesnel ve öznel koşulları ile açıklamak, bu ortamda gelişen sivil toplum ve onların örgütlenmesi ile kurulan çok sayıdaki baskı grubunun, ülkenin karar alma mekanizmaları üzerindeki etkisini incelemek ve bu bağlamda etkinlik gösteren etnik lobiler, özellikle Ermeni lobisini ve çalışmalarını mercek altına almaktır. Bu çerçevede;çeşitli kitaplardan, dergilerden, gazetelerden yararlanılmış, yüz yüze görüşmeler yapılmış ve özellikle propagandaların etkin olarak yapıldığı internet kaynakları incelenmiştir. Elektronik ortamda, son teknolojik olanaklardan yararlanarak yapılan lobi çalışmalarından örnekler verilmiştir. Böyle bir ortamın getirilerinden yararlanarak; dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Ermenilerin birbirleri ile nasıl ilişkiye geçtikleri, ortaklaşa hareket ederek yasa yapıcılara ne tür baskılar yaratabildikleri ve ne gibi sonuçlar alabildikleri incelenmiştir. Bu çalışmaların dünya politikası, özellikle Türkiye üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Türkiye'nin lobi çalışmaları bağlamında bugüne değin yaptıklarına ve yapması gerekenlere değinilmiş, Dünya politikasında gerçekleşen ve gerçekleşme olasılığı bulunan gelişmelerin Türkiye'ye olan etkisi incelenmiştir. Tüm bu çalışmaların sonucunda; Amerika'da başta İsrail, Yunan ve Ermeni lobisi gibi güçlü etnik lobilerin kendilerini ilgilendiren konularda Amerika ve Dünya politikası üzerinde etkili oldukları, yasa yapıcıları yönlendirebildiklerine tanık olunmuştur. Türkiye'nin bu konuda devlet eliyle yaptığı lobinin yerini yavaş yavaş sivil topluma dayalı lobiciliğe bıraktığı, ancak diğerleri kadar etkili olabilmesi için uzun bir süreç gerektiği görülmüş, Büyük Orta Doğu Projesi, Irak Savaşı gibi çeşitli durumlardan Türkiye'nin de etkileneceği ve bugüne kadar Yahudi lobisi ile olan güçlü lobi bağlarının bile zayıflayabileceği ve bu konuda yeni stratejiler oluşturması gerekliliği görülmüştür. ııı
ABD'nin demokrasi özendirme politikası: Kazakistan örneği

Bu çalışmada ABD'nin modern demokrasi özendirme politikasının gelişimi, teorik ve pratik kökenleri, amaçları, sebepleri ve Kazakistan örneğinde uygulanması analiz edildi. Bu amaçla birinci bölümde liberal demokratik devletlerin birbirleriyle savaşmadığını ve en iyi güvenliğin demokrasinin yaygınlaşmasıyla sağlanacağını iddia eden demokratik barış teorisi incelendi. Tezin ikinci bölümünde, DÖ politikasının temellerinin Reagan döneminde nasıl atıldığı anlatıldı. Bu dönemde DÖ politikasının meşrulaştırılması amacıyla demokratikleştirici sivil toplum kuruluşları ağı ABD yönetimi tarafından geliştirildi ve ABD nüfuzunun yaygınlaştırılması amacıyla kullanılmaya başlandı. Sovyetler Birliği'nin yıkılmasının hemen ardından bu politika eski Doğu Bloku'nda aktif olarak uygulandı. ABD'nin 1990'lı yıllarda izlediği ekonomik liberalleşme yoluyla genişleme politikasının genel olarak eski Sovyet alanında ve ayrıntılı olarak Kazakistan'daki uygulamaları ikinci ve üçüncü bölümlerde ele alındı. Hızlı ve tepeden inme ekonomik liberalleşmenin uygulamada nasıl otoriter rejimlerin oluşmasına katkıda bulunduğu gösterildi. Tezde, eski Sovyet alanına yönelik olarak liberal genişleme politikasından rejim değişikliği politikasına veya aşağıdan yukarıya DÖ politikasına nasıl geçildiği Kazakistan örneğinde açıklanmaya çalışıldı. Rejim değişikliği politikası, ABD'nin Avrasya güçlerinin yükselişinden tehdit algılaması sonucunda benimsendi. Ne var ki Orta Asya'da dönüşümün önünde yapısall faktörler bulunuyordu. Dolayısıyla süreç içerisinde Rusya ile Çin nüfuzlarını artırırken, ABD'nin müdahaleci DÖ politikası başarısızlığa uğradı. Bunun etkisiyle ABD, bölge yönetimleriyle yapıcı işbirliği yaklaşımını benimsedi. Dördüncü bölümde bölgesel denge konusundaki ABD algılamasının Kazakistan'a yönelik DÖ politikasını nasıl etkilediği araştırıldı. Tezde ABD yardım kuruluşu USAID, NED ve onlara bağlı STK'ların, ayrıca Soros Vakfı'nın Kazakistan'daki faaliyetleri ayrıntılı olarak incelendi.
The evolution of the responsibility to protect doctrine in the rhetoric and actions of the permanent members of the united nations security council

Egemenlik prensibi ve evrensel insan hakları arasındaki gerilimli ilişkiden dolayı insani müdahale kavramı, uluslararası politikanın en tartışmalı konularından biri olagelmiştir. Ayrıca, kavram, insani müdahale uygulamalarının milli çıkarlar için yapıldığını düşünen taraflar için de her zaman şüphe yaratmıştır. Müdahale ve Devlet Egemenliği Komisyonu, bu gerilimi ortadan kaldırmak için, 'Koruma Yükümlülüğü' kavramını ortaya atıp temel insan hakları kendi hükümetleri tarafından ihlal edilen insanları korumak amacıyla yapılan uluslararası müdahaleleri evrensel kurallara bağlamayı amaç edinmiştir. Ancak, 'Koruma Yükümlülüğü'doktrininin bir ülkedeki iç savaşın yarattığı şiddeti durdurma konusundaki etkinliği hakkındaki şüpheler ve bu doktrini kullanan devletlerin niyetlerine dair tartışmalar hala devam etmektedir. Bu sebeple, bu tezin amacı bu tartışmalı kavramın etkinliğini analiz etmek ve buna bağlı olarak bu kavramın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyeleri'nin retorik ve eylemlerinde herhangi bir değişim yaratıp yaratmadığını incelemektir. Bu çalışma, Koruma Yükümlülüğü? doktrininin teorik arka planına kısaca değindikten sonra, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Üyelerinin bu doktrini kabul edilmeden önceki insani krizlere olan yaklaşımlarını, doktrin kabul edildikten sonraki insani krizlere olan yaklaşımlarıyla karşılaştırmaktadır. Sonuç olarak, bu tez, yeni doktrinin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyelerinin politikalarında ortak insani değerler uğruna yabancıları korumaya yönelik herhangi anlamlı bir değişime yol açmadığı ve milli çıkarlardan arınmış daha dayanışmacı bir uluslararası toplum ortaya çıkarmadığını göstermektedir.
Güvenlik yönetişimi ve insan güvenliği ilişkisi: Türkiye'deki Suriyeli sığınmacılar örneği

Bu tezde 2011'den itibaren Türkiye'ye gelen Suriyelilerin güvenlik ihtiyaçlarının Türkiye, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından giderilme kapasiteleri değerlendirilmektedir. Türkiye'deki Suriyelilerin güvenlikleri değerlendirilirken insan güvenliği yaklaşımı; aktörler arasındaki konu üzerine işbirliğini açıklamak için güvenlik yönetişimi yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada, 'Türkiye'deki Suriyelilerin insan güvenliğine göre yaşamaları için Türkiye'nin, BM ve AB ile kurduğu yönetişim ilişkileri nelerdir? araştırma sorusuna odaklanılmıştır. İlk olarak, Güvenlik Çalışmaları yazınında İnsan Güvenliği ve Güvenlik Yönetişimi yaklaşımlarının kullanılması ve aktörler tarafından uygulamaları incelenmiştir. Ardından, Türkiye'nin iltica sisteminin belirlenmesine BM ve AB'nin etkileri, Suriyelilerin Türkiye'ye gelmelerinden önce ve sonrası dönemlerde karşılaştırılmış ve Suriyeliler için uygulanan güvenlik yönetişim ilişkileri tespit edilmiştir. Son olarak da, aktörler arasındaki yönetişim ilişkilerinin Suriyelilerin korkudan ve yoksunluktan arınma özgürlüklerini gerçekleştirme kapasiteleri değerlendirilmiştir
Değişen dünya düzeni etkisinde Filistin-İsrail sorunu

Kaplan, Fatma Kevser. Değişen Dünya Düzeni Etkisinde Filistin-İsrail Sorunu, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2019. Bu çalışmanın amacı Değişen Dünya Düzeni Etkisinde Filistin-İsrail Sorununu kronolojik şekilde analiz etmektir. Filistin-İsrail sorunu, Yahudilerin İsrail Devletini kurma çabaları ile başlamış, olup sorunun önemi ve boyutu git gide artmıştır. 1948 tarihinde, İsrail devleti resmen kuruluncaya kadar Yahudiler uluslararası arenada hem destek hem de meşruiyet arayışında olmuştur. Yahudiler bu arayışlarında Filistin topraklarının Yehova tarafından kendilerine vaat edildiği iddialarıyla dini ve tarihi bir temel oluşturma çabasında olmuşlardır. Bu iddia, diasporadaki Yahudilerin bir araya toplamalarını kolaylaştırmıştır. Yahudilerin uluslararası anlamda aldığı ilk destek Balfour Deklarasyonu ile olmuştur. Filistin topraklarında İngiliz Manda Yönetiminin kurulması ile Yahudiler bölgede güçlenmeye başlamıştır. Bu süreçte Yahudilere önemli düzeyde maddi destek sağlanmıştır. Toprak satın alımları, İsrail Devleti'nin kuruluş dönemine doğru artış göstermiştir. Nihayet 14 Mayıs 1948 tarihinde İsrail Devleti resmen ilan edilmiştir. Bu tarihten sonra Filistin-İsrail arasındaki tansiyon artmış, Yahudiler Filistin topraklarını ele geçirmeyi sürdürmüştür. Sonrasında yaşanan 1967 ve 1973 savaşlarının sonuçları Filistin için yıkıcı olmuştur. Filistin-İsrail arasında gerginlik sürerken Orta Doğu ülkeleri ve ABD, İngiltere ve Rusya gibi ülkeler barış girişimlerinde bulunsa da somut adım atılamamıştır. BM ise her saldırı sonrası İsrail'i kınamış ve yaptırım gücü olmayan kararlar almakla kalmıştır. İsrail ile çatışmalar bir yana Filistin'de örgütler arasında da gerilim söz konusu olmuştur. Özellikle, militan İslami örgüt olarak bilenen Hamas ile El-Fetih arasında önemli anlaşmazlıklar yaşanmıştır. İsrail işgali ve saldırıları durmaksızın devam ederken ABD'nin yeni başkanı Trump'ın önce Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyacağını açıklaması ve sonrasında büyükelçiliğini Tel Aviv'den Kudüs'e taşıması Filistin-İsrail sorununu çıkmaza sokmuştur. ABD tarafından gerçekleştirilen bu hamleler tüm dengeleri değiştirmiştir.
Yeni güvenlik politikaları bağlamında Türkiye'de istihbaratın dönüşümü

Yeni güvenlik kavramı; tehditlerin ve tehdit kaynaklarının çeşitlendiği, ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde birbiri arkasına önemli gelişmelerin yaşandığı, devletlerin yanı sıra bireyler başta olmak üzere pek çok farklı nesnenin güvenliğin merkezine alınması gerektiği yönündeki tartışmaların ışığında şekillenmektedir. Güvenliğin 'yenilenmesi', genişlemesi ve derinleşmesi karşısında devletler bu bağlamda yeni güvenlik politikalarına ihtiyaç duymaktadırlar. Pek çok farklı konuyu ve boyutu içermesi gereken bu politikaların oluşturulması günümüzde oldukça zor bir iştir. Yeni güvenlik politikaları içerisinde önemli bir yeri olan istihbaratın da bu doğrultuda kapsamlı bir dönüşüm geçirdiğine tanık olunmaktadır. Geleneksel olanlara yeni güvenlik tehdit ve risklerin eklenmesiyle güvenlik ajandası oldukça yoğunlaşan Türkiye'de, yeni güvenlik politikaları oluşturmak ve de istihbaratını dönüştürmek gibi iki ciddi meydan okumayla karşı karşıyadır. Yeni güvenlik politikaları bağlamında istihbarat dönüşümünün gerçekleşmesi için Türkiye'nin anlayışsal, hukuksal ve yapısall bazda önemli girişimleri olmaktadır. Fakat yine de Türkiye'nin istihbarat dönüşümünde kimi eksikler ve yanlışlar bulunmakta ve bu doğrultuda gerekli adımların atılması gerekmektedir.