turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Nietzsche ve Bergman'ın zıtlıklar arasındaki varoluşsal gizi

'Eski bir yanılsama var; adı, iyi ve kötü' diyen Nietzsche; hayatın kökeninin temel bir çatışma olduğunu düşünen ve bu antagonizmayı ölümsüzleştiren varoluşçu bir filozoftur. Bergman ise varoluşunu zıtlıklar/gizler arasında arayan, cevaplarını da filmleriyle veren felsefi bir yönetmendir. Bu noktada Nietzsche 'yazılı felsefeyi', Bergman ise 'felsefe olarak sinemayı' zihinsel dünyasının yansıtıcı sanatı olarak kullanır. Kendi özümüzde kimiz? sorusuna cevap arayan Nietzsche sanatçı bakış açısına sahip olan insanların düşünce dünyalarını oluşturmak için sonu olmayan bir yaratım süreci içinde olduklarından bahseder. Bergman ise sanatçı/yaratıcı kaşif ruhuyla, çelişkileri ve çarpıştırdığı zıtlıklarıyla hayata dair bizlere sinematik seçenekler sunar. Her filmiyle yeni bir çatallanma yaratarak varoluşsal sıkıntısını çözmeye çalışır ve izleyicisine virtüel-rizomatik-felsefi alanlar icat eder. Bu çalışmada Nietzsche'nin varoluş sorununa yaklaşımıyla oluşturduğu kavramları, yönetmen Ingmar Bergman yapımı Yedinci Mühür (1957), Kış Işığı (1963), Persona (1966), Yaban Çilekleri (1957), filmi üzerinden açıklamak ve değerlendirmek hedeflenmiştir. Nietzsche'nin Böyle Buyurdu Zerdüşt (1883) adlı kitabı temel kaynak alınarak 'yaşam' ile 'üstinsan' için oluşturduğu varoluşsal süreçler, ortaya koyduğu varoluşçu perspektif ve kavramlar temelinde, 'Felsefe olarak film' bakış açısıyla Nietzsche ile Bergman ve filmleri arasındaki varoluşsal, felsefi benzerlikler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Rıza Tevfik'in sübjektivizm anlayışı ve estetik alanına etkisi

Rıza Tevfik Felsefe alanında Sübjektivizm mesleğini kabul etmektedir. Onun sübjektivizm anlayışının etkisiyle Estetik ve Sanat felsefesi ile ilgili yazılarında ortaya koyduğu argüman, varlığın hakikatinin duyu verileriyle bilinemeyeceği fikridir. Rıza Tevfik'e göre hakikat bilgisi ancak insanın şahsi hissiyatlarından doğan, sübjektif bir bilgidir. Tabiat ise sembolik bir yapıdır. Estetik ve Sanat, bu sembolik yapıda hakikat bilgisine erişebilmek kabiliyetine ve bu bilgiyi diğer insanlara aktarabilme kudretine sahiptir. Estetik ilminin unsurları ve sanatların menşei meselelerinin Sübjektivizm doğrultusunda ele alınmasıyla görülmektedir ki, sanatın gayesi şahsi hissiyatın ifade edilmesidir. İfade biçimi olarak estetik bir bilgi türü olarak temellendirilmektedir.
Nesnellik kavramı

Nesnellik kavramının kullanıldığı bağlamlara bakılırsa, bu kavramın birbirinden çok farklı anlamlarda kullanıldığını; bunun da bu kavramla ilgili kargaşa ve bitmez tükenmez tartışmalara yol açtığını görüyoruz. Bu çalışmanın amacı, en azından bu kavramın mevcut durumdaki çok anlamlılığını belirginleştirmek ve bu kavramın bilgisel bir içeriklendirilmesinin ne olabileceğine işaret etmektir. Çalışmanın birinci bölümünde nesnellik teriminden genellikle nelerin anlaşıldığı ele alınarak, nesnelliğin 'doğruluk', 'bilim', 'metot', 'rasyonellik' ve 'nedensellik' gibi kavramlarla özdeşleştirildiği ya da ilgi içine sokulduğu gösterilmektedir. Bunun yanı sıra, nesnellikle ilgili görüşlerde saptanan başka bir sorun, nesnelliğin neliğini gösterme ya da tanımlama adına onun kaynağına bakıldığıdır. Oysa, bir şeyin ne olduğu ile o şeyin kaynağının ne olduğu farklı sorular, dolayısıyla farklı yollarla yanıtlanabilecek sorulardır. Nesnellik gibi bir kavramla neyin kastedildiğini belirleyebilmek için, o kavramın kullanıldığı bağlamlara bakmak uygun bir yol olarak görünüyor. Bu nedenle, bu çalışmanın asıl konusu nesnelliğin ne olduğu sorusu olduğu halde bu çalışmanın iki bölümünde nesnelliği olanaksız gören görüşler ile olanaklı gören görüşler ele alındı. İkinci bölümde nesnelliği olanaksız gören görüşler ele alınarak, bu görüşlerin nesnelliğin olanaksızlığını iddia ederken temel aldıkları dayanaklar sınanmaktadır. Bu sınama sonucunda, nesnelliğin bilginin bir özelliği olarak görüldüğü; ancak bir bilginin bu Özelliğe sahip olup olmadığı ya bilgiyi üretene bakılarak ya da o bilginin kaynağına bakılarak değerlendirildiği ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, bu bölümde ele alınan görüşlerce, 'nesnellik' kavramınınut göreli kavramı olarak 'taraf tutma', 'eğilim' gibi terimlerin düşünüldüğü gösterilmektedir. Üçüncü bölümde nesnelliği olanaklı olarak gören görüşler ele alınarak, bu görüşlerin nesnellikten ne anladıkları ortaya konmaktadır. Burada da nesnelliğin kimi kavramlarla, söz gelişi 'tarafsızlık', 'öznelerarasılık' gibi kavramlarla özdeşleştirildiği ya da ilgi içine sokulduğu ortaya çıkmaktadır. Dördüncü bölümde nesnellik hakkında öne sürülen görüşler değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme sonucunda, nesnelliği olanaksız olarak gören kimi görüşler ile olanaklı olarak gören kimi görüşlerin, ya aynı gerekçelere dayanarak farklı sonuçlara vardıkları, ya da taban tabana zıt gerekçelere dayanarak aynı sonuca vardıkları gösterilmektedir. Bunun yanı sıra, nesnellik bilginin bir özelliği olarak düşünüldüğünde, nesnellik ile doğruluğun aynı anlama geldiği; bu nedenle de, nesnelliği olanaksız olarak gören görüşlerin asıl olanaksız olarak gördüklerinin 'doğru bilgi' olduğu ortaya çıkmaktadır. Nesnelliğin olanaksız mı yoksa olanaklı mı olduğu sorusu ise, ancak nesnelliğin ne olduğunun bilgisel bir içeriklendirilmesi yapıldıktan sonra yanıtlanabilir. Bu analizler ve karşılaştırmalar sonucunda, nesnelliğin bir tür tutumun, eylemin özelliği olarak görülebileceği; kişinin tutumunun, yaptığının ya da yapmadığının kişisel etkenler tarafından belirlenmemesi bunların ilgili olduğu 'konunun' kendisi tarafından belirlenmesi olarak anlaşılabileceği ortaya çıkıyor.
Justifying oneself as a foundation of morality

Bu tezde, Meta-etik alanında sıkça görülen bir meseleyi ortaya koymayı amaçlıyorum. Mesele, ahlakın doğasını anlamak için ahlak ile bilimi karşılaştırmaktan oluşuyor. Meta-etik alanındaki çalışmaların bekası için bunun yerine başka bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğine inanıyorum. Bu sebepten ötürü tezimi, aynı meselenin bir örneğini teşkil eden, Gilbert Harman'ın The Nature of Morality: An Introduction to Ethics adlı kitabındaki bir iddiasını incelemeye ayırdım. Harman, bilimin sahip olduğu açıklama gücüne ahlakın sahip olmadığını, dolayısıyla var sayılmasının da gerekli olmadığını savunuyor. Bense buna karşın, ahlakın açıklama gücünden olmasa bile başka bir gücünden dolayı var sayılmasının gerekebileceğini ve bu gücün de meşrulaştırma gücü olduğunu öne sürüyorum.
Gazali'de ilahi ilim ilahi irade ilişkisi

Gazali, İslam filozoflarını üç konuda küfürle itham etmektedir. Bunlar alemin kıdemi, Allah'ın cüziyyata ilişkin bilgisi, ve cismani haşrdır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Gazali'nin ilahi ilim konusundaki görüşleri ele alınmıştır. Bu konu ele alınırken özellikle Allah'ın ilminin konusu, Levh-i Mahfuz kavramı ve Allah'ın cüz'iyyata ilişkin bilgisinin neliği üzerinde durulmuştur. Gazali'ye göre İslam filozofları Allah'ın cüziyyata ilişkin bilgisini açıklayamazlar. İkinci bölümde, Gazali'nin ilahi irade konusundaki görüşleri ele alınmıştır. O tek fail olarak Allah'ı kabul etmekte ve nedenselliği reddetmektedir. Nedenselliği reddederken Allah'ın kudretine vurgu yapmaktadır. Ayrıca Gazali'nin mucizeye ilişkin görüşlerine de değinilmiştir. Allah-alem ilişkisini açıklarken Gazali'nin üzerinde durduğu illet, sebep, fail, adet kavramları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Gazali'nin yaratma sıfatına ilişkin görüşleri ortaya konulmuştur. O alemin ezeliliği görüşünü kabul etmez. Gazali alemin yoktan yaratıldığı görüşünü benimsemektedir. Ayrıca o, sudur teorisini de reddetmektedir. Bunlara ilaveten Gazali, İslam filozoflarının Tanrı'nın yaratmasını açıklayamayacaklarını da iddia ermektedir.
Bilim tarihinden örneklerle Francis Bacon'ın 'novum organum' adlı eseri üzerine eleştirel bir inceleme

Bu çalışmanın amacı, Francis Bacon'ın 'Novum Organum' adlı eserinde ortaya koyduğu üç temel iddiayı irdelemek ve Bacon'ın bu iddialarında haklı olmadığına ilişkin tarihsel bir değerlendirme öne sürmektir. Bacon, Aristoteles yöntemini eleştirirken; savunduğu yöntemin 'tek' olduğunu ileri sürmüş ve kendi yönteminin geleneksel yöntemin yerini alacağını iddia etmiştir. Bu çalışmada Aristoteles'in yöntemine yapılan eleştirilere Bacon'dan önceki dönemde yaşayan bazı düşünürlerin yaptıkları çalışmalardan örnekler vererek bu iddianın geçersiz olduğu gösterilmektedir. İkinci olarak Bacon, kendisinden önceki dönemde ortaya konulan bilimsel çalışmalarda gerçek anlamda deney ve gözlemin olmadığını öne sürmektedir. 'Yeni bilim anlayışı'ndan önce, 'uygulayıcı, deneysel ve gözlemsel bir metoda dayalı' bilimsel bir çalışmanın olmadığını savunan Bacon'ın bu iddiasına karşı çıkmak amacıyla bu çalışmada bilim ve astronomi tarihinden deney ve gözleme ilişkin örneklere yer verilmiştir. Seçilen örnekler dikkatle incelendiğinde bu deney ve gözlem örneklerinin modern bilim açısından da değerli oldukları görülecektir. Son olarak Bacon, 'Novum Organum'da önerdiği yöntemin bilimsel çalışmalarda herkes tarafından kabul edilecek ve kullanılacak bir yöntem olduğunu ileri sürmektedir. Bacon'ın bu iddiasına da modern bilimin simgelerinden biri olan idealleştirme yönteminin kullanılmasını örnek göstererek karşı çıkılacaktır.
Yunus Emre'de dinİ hayatın psikolojisi

Bu araştırma, Türk tasavvufunun önemli şahsiyetlerinden Yunus Emre'nin dini hayatını psikolojik yönden incelenmeyi amaç edinmektedir. Bu amaçla onun şiirlerinden yola çıkılarak onun dini hayatına dair psikolojik bulgular elde edilmiştir. Daha sonra onun genelde din olgusu, özelde ise dini inanç ve ilahi aşk'a ilişkin şiirleri değerlendirilmiştir. Tasavvufi yaşayış bir çeşit dini yaşayış şekli olduğundan bu çalışmada Yunus Emre'nin tasavvufi yaşayışına da yer verdik. Bu sebeple biz Yunus'un tasavvufi yaşayışını incelemekle onun dini hayatına dair ipuçları elde etmeye çalıştık.
Aydınlanmanın yapısal dönüşümü

Kötülüğün sınırlarının her yönüyle zorlandığı XX. yüzyıl Batı dünyası, yalnızca bilimsel, siyasi ya da toplumsal değil, aynı zamanda entelektüel ve felsefi alanlarda da tahribatın yaşandığı yıpratıcı bir döneme denk gelir. Yaşanan bu tahribatların Aydınlanma ideallerinin ve yüceltilmiş akıl kavramının bir sonucu olduğu fikri, dönemin temel söylemlerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız; öncelikle Kant'ın pratik felsefesi bağlamında ve ''Aydınlanma Nedir?' Sorusuna Yanıt' adlı makalesi üzerinden Aydınlanma düşüncesinin genel hatlarını belirlemek, daha sonra Adorno ve Horkheimer'ın, Frankfurt Okulunun manifestosu niteliğindeki Aydınlanmanın Diyalektiği metni üzerinden Aydınlanma dönemine yöneltilen başlıca eleştirileri ele almak, özellikle XX. yüzyıl düşünürlerinin Aydınlanma felsefesi ve akıl kavramı üzerinden geliştirdikleri eleştirilerinin dayanaklarını belirleyebilmek; böylelikle toplumsal olaylar ile desteklenen Aydınlanma eleştirilerinin, yine toplumsal yapı çerçevesinde yeniden değerlendirebilmesi imkanını sunabilmektir.
Heidegger'de özne problemi

Modern felsefenin, önümüze koyduğu pek çok sorundan biri de hiç kuşkusuz 'özne' meselesidir. Çünkü modern felsefe, Ortaçağ'ın Tanrısının yerine -insanı- hakikatin ve anlamın merkezi olarak belirlediğinde, onu aynı zamanda yeni özne olarak da tayin etmiş olur. Genel bir kabul olarak, çağdaş felsefe ve özne meselesi Descartes'la başlatılır. Çünkü o, felsefesini kurarken Tanrıdan değil düşünen benden hareketle yola koyulmuştur. Dolayısıyla merkeze Tanrıyı değil özneyi, düşünen beni koyan Descartes ile birlikte modern felsefe ve 'özne' tartışması da başlamıştır diyebiliriz. Descartes'ın çizgisini devam ettiren Kant, bilme yetilerinden hareketle transendental bir felsefe ve özne anlayışı geliştirir. Bu özne, bilgisini nesneden almaz, aksine nesneyi bilme tarzımıza uyarlar. Descartes'tan farklı olarak Kantçı özne hem bilen hem de pratik olması bakımından eyleyen bir öznedir. Bilen ve eyleyen özne Kant'da temel bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Kant sonrası felsefede örneğin 19. yüzyılda Nietzsche felsefesinde de varlığın güç istenci ile açıklanması ve güç istencinin temel perspektifi olarak üst-insanın tayin edilmesiyle başka türden de olsa, yine bir özne sorunu ile karşılaşırız. 'Tanrının ölüm'ünün ilanından sonra, yaşamın kendisine anlam ve değer katan figür olarak üst-insan, modern öznenin yeni adıdır. Adını andığımız ve modern felsefenin yönelimini belirleyen bu üç önemli filozofta, özne kavramı, felsefedeki temel sorunları hem dile getirmenin hem de bu sorunu çözmenin anahtarını oluşturur. Heidegger ise sorunu dile getiren ve çözen kavramın kendisini sorunlu kılıyor. Bu nedenle, ontolojiyi ve metafiziği özne metafiziğinden kurtarmak adına Dasein kavramını, felsefesinin temel kavramı olarak öne sürüyor. Kendisinden önceki filozofları eleştirmek ve onları bulaştığını iddia ettiği özne metafiziğinden kurtarmak için Dasein olmazsa olmaz bir kavramına dönüşüyor. Heidegger, Descartes'ı, Kant'ı ve Nietzsche'yi, var olanın başka türden bir indirgemesi olan ve varlığın anlamını karartan özne metafiziğine kapılmaları bakımından eleştiriyor. Bu çalışmanın sorun edindiği şey de tam bu noktada ortaya çıkıyor: Bu eleştirilere rağmen, Heidegger'in Dasein kavramıyla özne kavrayışının dışına çıkabildiğini söyleyebilir miyiz? Dasein, özne felsefesini yerinden etmiş bir felsefenin başka türden temel bir kavramı mı yoksa bütün eleştirilere rağmen adı değiştirilmiş olsa da hala bir özne midir? Bu bakımdan 'Dasein' kavramı üzerinden ve onun aracılığıyla yapacağımız bu tartışmada, Heidegger'in eleştirilerinin ne derece yerinde olduğu ve felsefesinde bir öznenin olup olmadığı sorunu tartışılmıştır. Çalışmanın, giriş bölümde, özne sorunun ne anlama geldiği ele alınmıştır; birinci bölümde, Heidegger öncesi öznenin ortaya çıkışı, Descartes, Kant ve Nietzsche'nin 'özne' kavrayışları bağlamında incelenmiştir; ikinci bölümde Heidegger felsefesinin temel kavramları ışığında Heidegger'in Dasein kavramı ve özne eleştirisi ele alınmış, Dasein'ın özne olup olmadığı tartışılmıştır. Sonuç bölümünde ise tüm bu tartışmaların sonucunda Dasein'nın hangi bakımlardan 'inodern özne'ye benzediği gösterilmiştir.
Tolstoy'un ahlak anlayışı

Tolstoy, toplumdaki huzursuzluğu ve acıların kaynağını keşfetmek, onlara çareler bulmak için, ömrü boyunca çaba sarf etmiş bir düşünürdür. Acıların kaynağı olarak, ahlaki değerleri önemsemeyen bireyin, aç gözlülük yapması, şan ve şöhret peşinde koşması, tutkularına yenik düşmesini ve kendini beğenmesini ileri sürmüştür. Bireyin bu davranışları, toplumdaki kurumlar tarafından da önemli ölçüde desteklendiğinden, acı bütün insanları etkisi altına almıştır. Tolstoy'a göre, acılardan kurtulmak için, bireyin ahlak İlkelerine göre yaşaması gerekir. Ahlak, bütün olumsuz eylemleri dışlayarak, ölçülü yaşamayı önermektedir. Toplumdaki mütevazilik tavsiye eden değerler de ahlaklı davranışı destekleyen unsurlar arasındadır. Birey, ahlaklı davranış ve acıların bilinciyle, içindeki maneviyatı keşfederek, huzura kavuşur. Bireyin ahlaka dayalı huzuru, diğerlerini de etkileyerek, toplumda, görece bir huzura neden olur.
Çağdaş felsefede yeni realizm tartışmaları- Markus Gabriel'in 'anlam alanları' ontolojisi

Bu çalışma çağdaş felsefede 'Yeni Realizm' tartışmaları bağlamında Alman felsefeci Markus Gabriel'in anlam alanı ontolojisini konu edinmektedir. Giriş bölümünde özellikle Kant gibi felsefecilerden itibaren Batı düşüncesinde yaygınlaşan ve konstrüktivizm, anti-realizm ve postmodernizm gibi felsefi çerçeveler etrafında kümelenen farklı tavırların, çağdaş felsefede 'Yeni Realizm' ve 'Spekülatif Realizm' gibi başlıklar etrafında oluşan yeni fikri yönelimlere nasıl fikri ve tarihi bir zemin hazırladığı belirli cihetlerden tahlil edilecektir. Sonraki bölümlerde ise hususen Markus Gabriel'in yeni realist ontoloji ve nötr realizm olarak da isimlendirdiği anlam alanı ontoloji teklifi kısmen Kant, Frege, Meinong, Putnam ve Quine gibi modern ve çağdaş felsefecileri de dikkate alarak temel kavramları ve tezleri açısından tasvir edilecektir. İkinci bölümde Gabriel'in ontoloji faaliyetindeki temel çıkış noktası özetlendikten sonra nesne, fert ve olgu kavramlarına dair teorileri ele alınacaktır. Temel tezleriyle alakalı olan üçüncü bölüm ise iki alt bölümden oluşmaktadır. Birincisinde 'varlık/var olmak bir anlam alanında zuhur etmektir' tanımı çerçevesinde varlık, anlam ve anlam alanı kavramları bağlamında ontolojik Deskriptivizm, ontolojik Plüralizm ve ontolojik Rölativite gibi tezleri incelenecektir. İkincisinde ise dünya-yoktur-görüşü çerçevesinde ontoloji ve metafizik ayırımı, var-olmayanlar sorunu konusundaki perspektifi ve meta-metafiziksel Nihilizm olarak da isimlendirdiği 'dünya yoktur' temel tezinin anlamı ve gerekçeleri sunulacaktır. Dördüncü bölümde ise anlam alanları ontolojisi kendi iç tutarlılığı ve vaatleri bakımından sorunsallar ve sorular etrafından farklı cihetlerden eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır.
Modern devlette egemenlik sorunu

Bu tezde egemenlik kuramının ortaya çıkış koşullarını araştırarak, egemenlik kuramının modern devlet teorisindeki merkezi yerini belirlemeye çalıştık. Egemenlik kuramı modern dünya görüşü ile uyum içinde olduğunu iddia ettiğimiz için; modern dünya görüşünün devlet kavrayışı içerisinde egemenlik kavramının nasıl merkezi bir yere oturduğunu tespite çalıştık. Egemenlik kavramının, salt spekülatif bir kavram olmadığı için, dönemin siyasi ve iktisadi gelişmelerinden nasıl etkilendiğini ve bu etkilenim sonucunda, ne yönde bir değişim geçirdiğini tespit ettik. Egemenlik kavramının kapitalist üretim ve tüketim ilişkileri ile olan ilişkisinin ortaya çıkardığı siyasal sorunları ortaya koyduk. Egemenlik kavramına bütüncül bir bakışın, kavramın kendisini güdük bıraktığını iddia ederek onun yerine egemenlik kavramının bileşik bir yapı olarak kavranması gerektiğini iddia ettik. Egemenlik kavramının olgunluğuna 19. Yüzyılda eriştiğini düşündüğümüz için, kavramın modern meşruiyet ilişkisini kurmadaki başarısının halen geçerli olduğunu iddia ettik. Modern dünya görüşü ilahi olanla bağlarını mümkün olduğunca kesip, evreni akla dayalı olarak kavramak istediği için, modern devlet anlayışının meşruluğunu sağlamada halk egemenliği kavramının önemli ölçüde geçerli olduğunu iddia etmekteyiz. Uluslararası hukukun imkanını ortaya koyabilmek için, egemenlik kavramına bütüncü bir bakıştan kaçınmak gerektiğini iddia etmekteyiz. Bunun yerine egemenlik kavramının bir bileşke oluşturduğunun kabul edilmesi gerekmektedir.19. yüzyıla kadar geliştirilen egemenlik kavramı bireyci, faydacı ve kapitalist bir dünya görüşü üzerine şekillenmekteydi. Ancak günümüzde yaşanan sorunları çözmekte yetersiz kaldığı için bireyden değil, toplumdan kaynaklanan bir bakış açısına yerleşmek gerektiğini düşünmekteyiz.
Erich Fromm'da insan, tanrı, din bağlamında ateizm

Bu araştırmanın amacı Erich Fromm'un ateizm anlayışını incelemektir. Araştırmadaateizmin genel çerçevesine ve Erich Fromm'un insan, din ve Tanrı yaklaşımlarına yer verilmektedir. Ateizm, ilk çağlardan bu yana tartışıla gelen temel ontolojik ve metafizikkonulardan biri olarak gözlemlenmiştir. Bu nedenle ateizmin temel eleştiri konularından biriniahlak teması oluşturmuştur. Ahlakın temel kaynaklarının dinin ve Tanrı'nın benimsendiği ateistyaklaşımlarda ahlak sorunun temellendirilmesi farklı düşünür ve ekollerce tartışılmıştır. Ancakahlakın tek kaynağının din olmadığı Fromm gibi düşünürlerce ifade edilmektedir. Erich Fromm'un ateizm görüşü kurumsallaşmış dinler ve bu dinlerin getirdiği otoriter ahlaklarıreddeder. Bu nedenle Fromm'a göre öne çıkan ahlak anlayışı hümaniter ahlaktır. Bu ahlakiyaklaşımda; zihinsel bağımsızlık, akıl, sevgi ve hümanist ögeler ön plana çıkmaktadır. Fromm'un ateizm anlayışına göre Tanrı soyutlaşma süreci içinde zihinsel bir aşamadır. Bu bireyinotoritelerin tutsağı olmadığı, kendi üzerinde bilinçli farkındalığı olan ve davranışlarınakendisinin yön verdiği bir aşamadır. Erich Fromm'un ateizm anlayışı sevgi ve hümanistdeğerlerle örülüdür. Bunun sonucu olarak da O, mistik bir ateist olarak değerlendirilmektedir.
İbn-i Miskeveyh'in mutluluk anlayışının bireysel ve toplumsal temelleri

Bu çalışma, İbn Miskeveyh'in felsefesinde mutluluğun gerçekleşmesinde etken olan bireysel ve toplumsal unsurları ele almaya yöneliktir. Mutluluk, ahlak felsefesinin önemli bir konusudur. Bu sebeple ahlak filozoflarının eserlerinde geniş çapta tartışılmıştır. Mutluluğun, hayatın en önemli gayesi olduğu konusunda filozoflar ortak düşünseler de ona nasıl ulaşılacağı filozoflar arasında her zaman tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmalardan ortaya çıkan en önemli sonuçlardan biri: Mutluluğun, hem bireysel hem de toplumsal yöne sahip bir gerçek olduğu, bireyin doğuştan getirdiği güçlerini geliştirmesi ve bu güçleri geliştirmesinde yardımcı olabilecek unsurlara sahip uygun nitelikte bir toplum içinde yaşam ile mümkün olacağıdır. Zira Aristo ve Platon insanın varoluş gayesi olan mutluluğa ulaşabilmesinde, bireyin doğuştan getirdiği niteliklerin yanı sıra bireyin dışındaki faktörleri ve bunların etkileri konusunda düşünce geliştiren, bu konuda ortaya koydukları felsefeleri ile de kendinden sonraki filozofları etkileyen, iki önemli düşünür olarak ön plana çıkmaktadır. Mutluluk konusunda İbn Miskeveyh de Aristo ve Platon'dan büyük oranda etkilenmiştir. Mutluluğa ulaşmada etken olan, birey ve bireye ait güçler ile toplumsal unsurlar Miskeveyh'in üzerinde durduğu faktörler olmuştur. Bu etkenlerin mutluluğa ulaşmadaki oynadığı rolleri üzerinde geniş çaplı duran filozof, günümüzün hem bireysel hem de toplumsal sorunlarına ışık tutacak bilgi mirası bırakmıştır.
Önermelerin analitikliği bağlamında W. V Quine'in mantıkçı pozitivizme eleştirisi

Bu çalışmada, Willard Van Orman Quine'ın (1908-2000) ilk kez 1951'de Philosophical Review adlı dergide yayımlanmış olan 'Two Dogmas of Empiricism' adlı makalesindeki analitiklik eleştirisinin ortaya konulması amaçlandı. Felsefe tarihinde Kant' m, önermeleri ilk kez sistematik bir biçimde analitik-sentetik olarak adlandırmasından sonra bu ayrımla ilgili tartışmalar 20. yüzyılda yoğun bir şekilde sürerken, analitik-sentetik ayrımı temelinde gelişen mantıkçı pozitivist akım içerisinde, bu ayrımı mantıksal bir kesinlikle ilk kez ortaya koyan Rudolf Carnap oldu. Carnap, dilin mantıksal analizini uygulayarak ortaya koyduğu 'sentaks kuramı'yla ilk olarak mantıkçı pozitivizmin ortak görüşünü yansıtan analitiklik ve buna bağlı olarak gelişen doğrulamacılık kavramlarım mantıksal boyutuyla temellendirdi. Ne var ki Carnap, ortaya koyduğu analitiklik tanımı sonucunda Quine'ın eleştirileriyle karşılaştı. Quine'ın, analitiklik ile ilgili olarak ilk hedefte Carnap'a ve dolayısıyla mantıkçı pozitivizme yönelttiği eleştiriler arasında, 'Two Dogmas of Empiricism' , analitikliğm felsefe tarihindeki en esaslı ve kapsamlı eleştirisi olarak görülmektedir. Quine, analitikliği, onun dayandığı beş kavram çerçevesinde tartışarak, kısır döngüye düşülmeden bir analitiklik açıklamasının mümkün olamayacağını ve dolayısıyla zorunlu doğru diye bir şeyin olamayacağını gösterir. Oysa, mantıkçı pozitivizm için zorunlu doğruluk, indirgemeciliği ve dolayısıyla doğrulamacı anlam kuramım temellendiren merkezi bir kavramdır. Dış dünya hakkında bilgi veren her anlamlı ifadenin doğrudan deneyime çevrilebilir olduğunu ifade eden indirgemecilikle, analitikliğin. temelde özdeş olduğunu belirten Quine, zorunlu doğru niteliğinde bir bilginin olamayacağım göstermekle mantıkçı pozitivizmin temelini sarsarak, daha deneyci bir yola, 'dogmasız deneyciliğe' kapı açmaktadır. ıı