turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk Vergi Hukukunda pişmanlık ve ıslah müessesesinin değerlendirilmesi

Türk Vergi Hukuku içinde yer alan müesseselerden biri de pişmanlık ve ıslah müessesesidir. Pişmanlık ve ıslah müessesesinin amacı hem hatasını anlayıp telafi etmek isteyen yükümlüye hem de vergi idaresine bir takım kolaylıklar sağlamaktır. Bu çalışmanın amacı ise; Türk vergi sistemi içinde pişmanlık ve ıslah müessesesinin yerini araştırıp, değerlendirmektir. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde; vergi uyuşmazlığı kavramı ve kapsamına, vergi uyuşmazlığının idari aşamada çözüm yollarına, pişmanlık ve ıslah müessesesinin idari çözüm yolları içindeki yerine, çeşitli müesseseler ile karşılaştırılmasına ve çeşitli ülkelerde yer alan pişmanlık ve ıslah müessesesine benzer uygulamalara yer verilmiştir. İkinci bölümünde; pişmanlık ve ıslah kavramlarına, pişmanlık ve ıslah müessesesinin hukuki niteliğine, 1950 yılından günümüze kadar geçirdiği tarihsel değişim sürecine, amaçlarına, kapsamına ve yükümlülerin müesseseden yararlanabilmeleri için gerekli şartlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise; pişmanlık ve ıslah müessesesinde özellik arz ettiğini düşündüğümüz durumlar ve çeşitli af kanunlarında yer alan pişmanlık ve ıslah müessesesi uygulamalarına yer verilmiştir.
Toplu hak uyuşmazlıklarının yargı yoluyla çözümü

Sosyal tarafların çeşitli toplu müzakereler neticesinde anlaşıp, yürürlüğe koydukları toplu iş sözleşmesinin uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıklara toplu hak uyuşmazlıkları adı verilir. 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununa göre, bu uyuşmazlıkların çözümü için yargı merciilerinde yorum davası ya da eda davası açmak mümkün olduğu gibi tarafların uyuşmazlığı sona erdirmek için tahkim yoluna başvurmaları da mümkündür. İşçi ve işveren ilişkilerinde ortaya çıkması muhtemel toplu iş sözleşmelerinden kaynaklana uyuşmazlıkların en adil şekilde hakkaniyete ve nasafete uygun olarak ve kısa sürede neticelendirilmesini sağlayacak tedbirlerin alınması zaruridir. İşçilerin toplu iş sözleşmeleriyle kazanmış oldukları hakların tam olarak ve zamanında yerine getirilmemesi işyerinde çalışma barışını ve istikrarı olumsuz etkiler. Yapılmış ye uygulamaya konulmuş bir toplu iş sözleşmesinde gerek toplu iş sözleşmesinin yorumundan kaynaklanan, gerekse işverenin toplu iş sözleşmesi ile taahhüt ettiği edimleri ifa etmekten kaçınması veya eksik olarak ifa etmesi gibi sebeplerle çeşitli toplu hak uyuşmazlıkları ortaya çıkabilir. 2822 sayılı kanunun 60. maddesine göre, toplu iş sözleşmesi tarafları toplu iş sözleşmesinde düzenlenmiş bir hükmün açık ve net olmaması durumunda, bu hükmün açıklığa kavuşturulması amacıyla yorum davası açabilirler. Yine 2822 sayılı kanunun 61. maddesine göre, işverenin toplu iş sözleşmesi ile taahhüt ettiği edimleri ifa etmemesi veya eksik olarak ifa etmesi durumunda işveren aleyhine eda davası açabileceği hükme bağlanmıştır. İşveren veya işveren sendikasının da işçilerin toplu iş sözleşmesine aykırı davranışları sebebiyle, ortaya bir zarar çıkması dolayısıyla eda davası açabilme hakları vardır. 2822 sayılı kanuna göre tarafların aralarında anlaşarak toplu hak uyuşmazlığını özel hakemler aracılığıyla çözüme kavuşturabilmeleri de mümkündür. Bir sosyal diyalog neticesinde ortaya çıkmış olan toplu iş sözleşmesine tarafların riayet etmesi zorunludur. Aksi takdirde toplu iş sözleşmesi özerkliği ve toplu iş sözleşmesinin bağlayıcılığının bir anlamı ve önemi kalmayacaktır. Toplu iş sözleşmesinin özerkliği dolayısıyla taraflardan başka bir mercinin sözleşmeye müdahalesi de mümkün olmayacaktır.
Limited şirkette çıkma ve çıkarılma

Limited şirketlerin iktisadi hayatta önemli bir yere sahip olması, limited şirketten ayrılma konusuna önem kazandırmaktadır. Ortağın, şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplere dayanarak veya dürüstlük kuralı gereğince şirket ilişkisinin devamının çekilmez bir hal alması nedeniyle haklı sebeple şirketten çıkması veya şirket tarafından çıkarılması mümkündür. Şirketten ayrılan ortağın ayrılmadan önceki ekonomik durumunun ayrılmadan sonra da korunması için, ayrılan ortağa esas sermaye payının gerçek değerine uyan miktarda ayrılma akçesi isteme hakkı tanınmıştır.
SSSCB, Azerbaycan ve Türk Ceza Hukuklarında cezanın amacı ve yaptırım türleri

Tezimiz iki ana başlık altında incelenmiştir, bunlardan ilki cezanın amacı diğeri yaptırım türleridir. Her ana başlık altında kullanılan üç hukuk sistemi var. Bunlar Sovyet, Azerbaycan ve Türk ceza hukuk sistemleridir. Karşılaştırmalı hukuktaki diğer düzenlemelere çok kısa değinilmiştir. Cezanın amacı konusunda ilk ele alınan hukuk sistemi Sovyet Ceza Hukukudur. 1958 Esasları m.20 ve 1961 ACK m.20 ile gerçek anlamda ıslah, yeniden eğitme özel önleme amaçlarının benimsendiğini gözlemliyoruz. ETCK'da (1926-2005) cezanın rasyonel amacına yer verilmemiş hem uygulama hem doktrin görüşlerinin daha çok uzlaşmacı teorilerden yana olduğu görülmüştür. Sovyetler sonrası yürürlüğe giren yeni Rus ve Azerbaycan Ceza yasaları 1996 tarihli RCK m.43/ 2 ve 1999 tarihli ACK m.41 cezanın ıslah, önleme amacını benimsenmiş yeni olarak sosyal adaletin sağlanması amacını da düzenlenmiştir. 2005 tarihinde yürürlüğe giren YTCK da kanun koyucu cezanın amacını ayrı madde halinde düzenlememiş sadece ceza yasasının görevleri ve amacının yer aldığı ilk maddesinden yola çıkarak genel ve özel önleme amaçlarının türk hukuk sisteminde halen geçerli olduğunu kanıtlamıştır. 1958 tarihli SSCB Ceza Mevzuatı Esasları m. 21 toplam on ceza türünü öngörmüş ilaveten ölüm cezası ise m.22 de düzenlenmiştir. Rusya Federasyonu Ceza Kanunu m.44 12 tür cezayı içermektedir. Azerbaycan yeni ceza hukuk sistemi Rusya ile benzer yönde düzenlemeye yer vermiş, fakat ölüm cezasını benimsememiştir, (m.42) 2005 tarihli 5237 sayılı yeni TCK sadece cürümleri düzenlemiş kabahatler ise 5326 sayılı ayrı yasada yer almıştır.
İdarİ Yargılama Usulü Kanunu'nun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yaptığı atıfların uygulanabilirliği

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi'nde 'hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sükununu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemlerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. İdari yargılama usulü, kendine özgü niteliklere ve ilkelere sahip olup, medeni yargılama usulünden farklılıklar arz etmektedir. İdari Yargılama Usulü Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıf yapılan müesseselerin bir kısmının idari yargılama usulünde uygulanmasının sorunlara neden olduğu doktrin ve yargı kararlarında açık bir şekilde dile getirilmektedir. Bundan dolayı idari yargılama usulünde ve bu usulü düzenleyen mevzuatta yer alacak müesseselerin seçiminde, idari uyuşmazlıkların ve davaların özellikleri, idari yargının niteliği ve yargı denetimi ile ulaşılmak istenen amacın göz önüne alınması gerekmektedir. Bu çalışmamızda İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıf yapılan müesseselerin idari yargıda kamu hukukunun kendine özgü nitelikleri ve ilkeleri dikkate alınarak nasıl uygulanabileceğine ve doktrin ve yargı kararları ışığında var olan sıkıntıların giderilmesi adına yapılması gereken düzenlemelerin neler olabileceğine etraflıca değinilmiş ve çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.
1950-1980 arası Türk Tiyatrosunda hukuksal sorunlar

Bu tezde, 1950- 1980 Arası Türk Tiyatrosunda Hukuksal Sorunlar başlığı altında Hukuk ve Edebiyat çalışmaları odağında 1950- 1980 yılları arasında yazılmış olan tiyatro metinlerinde hukuk ve adalet algısının tiyatro metni yazarları tarafından algılanışı üzerine okumalar yapılmıştır. Bu okumalar çerçevesinde ana hedef, hukuk ve edebiyat çalışmalarının temel meselelerinden biri olan edebi metinlerde hukukun nasıl ve ne şekilde algılandığını ortaya koymak olmuştur. 1950- 1980 yılları arasında yaşanılan dönemin seçilmesinde ise temel etken bu dönemde yazılmış tiyatro metinlerinde hukukun ve onun alt olgularının irdelenmesidir. Çalışmanın kapsamına yorumsal açıdan belirgin şekilde hukuk algısını ortaya koyan eserlerin dahil edilmesi yönünde titiz bir çalışma sergilenmiştir. Bu itibarla da hukuku temel bir mesele olarak ele almayan metinler çalışma dışı tutulmuştur. Dolayısıyla bu döneme yazılmış iki yüz elli oyun okunmuş, bunlardan elli tanesi hukuk meselelerine değiniyor olması nedeniyle ele alınmış ve nihayetinde de Duvarların Ötesi, Turgut Özakman (1958), Ayak Bacak Fabrikası, Sermet Çağan (1964), İçerdekiler, Melih Cevdet Anday (1964), Keziban, Turan Oflazoğlu (1965), Susuz Yaz, Necati Cumalı (1965), Tehlikeli Güvercin, Necati Cumalı (1967), Vur Emri, Necati Cumalı (1966), Sokrates Savunuyor, Turan Oflazoğlu (1969), Simavnalı Şeyh Bedreddin, Orhan Asena (1969), Atçalı Kel Memet, Orhan Asena (1970), Sarı Naciye, Recep Bilginer (1970), Nafile Dünya, Oktay Arayıcı, (1971), (1973) Kendini Yazan Şarkı, Adalet Ağaoğlu, Tanilli Dosyası, Oktay Arayıcı (1979), Elif Ana, Turan Oflazoğlu (1979), Eşeğin Gölgesi, Haldun Taner (1968), 72. Koğuş, Orhan Kemal (1967), Bir Ölümün Anatomisi, Oktay Arayıcı (1979) tez kapsamına alınmıştır. Sonuç olarak da Türk tiyatrosu içinde 1950- 1980 arasına yazılmış dönemde yazarların sahip olduğu hukuk algısı sezilmeye çalışılmıştır.
Bireysel başvuru çerçevesinde ifade özgürlüğü

2010 Tarihli Anayasa Değişiklikleri ile anayasal hakları ihlal edilen herkesin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesinin yolu açılmıştır. Bireysel başvurunun istisnai bir hak arama yolu olması nedeniyle kapsamı sınırlandırılmış ve bu yol, Anayasa ve Sözleşme'deki hak ve özgürlüklerin kesişim kümesi dışında kalan hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarına kapatılmıştır. İfade özgürlüğü gerek Anayasa'da gerekse Sözleşme'de güvence altına alınmış olduğundan, bireysel başvuru incelemesinin koruma alanı kapsamında olduğu konusunda tereddüt yoktur. Bununla birlikte, genel olarak benzer hükümler içerseler de Anayasa ve Sözleşme'nin ifade özgürlüğü bağlamında bireysel başvuru incelemesi bakımından beliren ortak koruma alanlarının ilgili içtihatlar ışığında tespiti ayrı bir önem arz etmektedir. Tezin temel hedefi bu tespitin yapılmasıdır. Tez üç bölümden müteşekkildir: Birinci bölümde, bireysel başvuru ve ifade özgürlüğü konularında genel bilgiler aktarılmıştır. İkinci bölümde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin koruma alanı çerçevesinde ifade özgürlüğünün kapsam ve sınırları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise 1982 Anayasası çerçevesinde ifade özgürlüğünün kapsam ve sınırları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Milletlerarası karayolu taşıma sözleşmelerinin düzenlenmesi

Karayolu ile milletlerarası eşya ve yolcu taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukuk konusunun incelendiği bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde eşya ve yolcu taşıma sözleşmelerinin kuruluşu, hukuki niteliği, tarafları, tarafların hak ve borçlan, sözleşmenin ayırıcı özellikleri gibi, borçlar hukuku kapsamına giren konular yer almıştır. Ayrıca yine bu bölümde, çeşitli devletlerin hukuk düzenlerinde taşıma sözleşmelerinin nasıl düzenlendiği incelenmiştir. Birinci bölümde verilen bilgilerin ışığında, taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukukun tespiti, ikinci bölümün konusunu oluşturmuştur. Bu değerlendirme sonucunda, taşıma sözleşmelerine uygulanacak hukukun tespitinde öncelikle irade muhtariyeti ilkesinden hareket edilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Bu esasın, eşya taşıma sözleşmeleri söz konusu olduğunda kolayca kabul edilmesine karşılık, zayıf tarafın korunmasını gerektiren sözleşmelerden biri olan yolcu taşıma sözleşmeleri bakımından, sınırlı bir biçimde uygulanmasının uygun olacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte, MÖHUK m. 24 hükmünde irade muhtariyeti ilkesinin ifadesinde, zayıf tarafın korunmasına ilişkin düşüncelere yer verilmiş olmadığından, Türk hukukunda yolcu taşıma sözleşmeleri için farklı bir yorum yapılamayacağı görüşmüştür. Tarafların hukuk seçimi yapmamış olduğu haller bakımından ise, objektif yöntem incelenmiş ve taşıma sözleşmeleri için en uygun objektif kriterin 'taşıyıcının iş yeri' kriteri olduğu tespit edilmiştir. Ancak, Türk hukuku bakımından, MÖHUK m. 24 /U'de yer alan açık hüküm karşısında, 'taşıyıcının iş yeri' bağlama noktasının uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır. Üçüncü bölümde ise, taşıma sözleşmesi statüsünün uygulama alanı konusu ele alınmıştır. Burada, öncelikle, taşımacılığa ilişkin uluslararası konvansiyonlara yer verilmiş; bu konvansiyonların düzenlediği konular belirlenmeye çalışılmıştır. Sözleşme statüsünün uygulanmasından bir sapma şeklinde ortaya çıkan doğrudan uygulanan kurallar konusunda, genel olarak ve Türk milletlerarası özel hukukundaki uygulama çerçevesinde incelenmiştir. Sözleşme statüsünün uygulama alanına giren konular belirlendikten sonra, kapsam dışında kalan konulara yer verilmiştir. Gerek sözleşme statüsüne tabi olan konular bakımından, gerek sözleşme statüsünün kapsamı dışında kalan konular bakımından, Türk milletlerarası özel hukukundaki yaklaşımlar da incelenmeye çalışılmıştır.
İstihbarat hukuku çerçevesinde suçun işlenmesini önlemek amacıyla iletişimin denetlenmesi

Tarih boyunca devletler güvenliklerini ve devamlılıklarını sağlamak için istihbarat yöntemleri kullanmışlardır. Temel kaynağı insan olan istihbarat teşkilatı zamanın ve teknolojinin gelişimiyle birlikte yapısall ve şekli yeni formatlar geliştirmiştir. Bu gelişime bağlı olarak toplanan istihbarat daha çok insanın hayatını etkilemiştir. Bu etki zamanla genişleyerek insanların özel hayatına direkt etki etmeye başlamıştır. Bu noktada istihbarat toplayıcıların kötü niyetli faaliyetlerini engellemek için kanun koyucular toplanan istihbaratın niteliği ve kullanım alanını kanunla belirlemeye çalışmışlardır. Oluşan hukuki ve kanun boşlukları yüksek mahkemelerin içtihatlarıyla giderilmiştir. Hukuk mevzuatımızda iletişimin denetlenmesi tedbiri adli ve önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi olmak üzere iki farklı denetim yapılmaktadır. Kanun koyucu adli amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbirinde kesin hükümler koyarken önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbirinde kanuni boşlukları bırakmışlardır. Bu nedenle Ceza Muhakemesi Kanunu, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Kanunu, Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı yönetmeliği bakımından hukuki sorunlar yaşanmıştır. Var olan bu kanuni boşluklardan dolayı yaşanan aksaklıklar ya yüksek mahkemelerimizde ya da AİHM'den dönmüştür. Bu nedenle önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbirinde yaşanan hukuki sıkıntılar ve çözüm yolları ile ilgili çalışmalar yapılmalıdır. Bu çalışmamızda ilgili kanun maddeleri ve yetkili kurumların mevzuatı ışığında Yargıtay ve AİHM kararlarıyla bu hukuki mevzu değerlendirilmiştir.
Türk İdare Hukuku açısından sağlık hizmetlerinden kaynaklanan sorumluluk

Türk İdare Hukukunun en önemli konularından birisi İdarenin sorumluluğu bahsidir. Uygulamada idarenin tazmin yükümlülüğü ile en sık karşılaştığı konulardan birisi sağlık hizmetlerinden doğan hukuka aykırılıklardır. Çalışmamızın ana maksadı, tıbbi müdahaleler neticesinde veya sağlık kamu hizmetinin yerine getirilmesi esnasında ortaya çıkan zararlardan doğrudan devletin mi yoksa doğrudan ilgili sağlık personelinin mi sorumlu tutulacağı konusunu açıklığa kavuşturmaktır. Çünkü zararın tazmini noktasında, kimi durumlarda kamu görevlisinin gücü zararın tazmini anlamında yetersiz kalmaktadır. Söz konusu zararın tazmininin devlet tarafından yapılması sağlık personelinin geliri dikkate alındığında daha avantajlı bir durumdur. Çalışmamızın ana sistematiği gereği öncelikle tıbbi müdahalenin ve sağlık hizmetinin ne olduğu hususu belirtilmiş; daha sonra idarenin bu durumlara göre nasıl sorumlu tutulacağı belirtilmiş, personel açısından görev kusuru-şahsi kusur ayrımı yapılarak, bu konudaki Danıştay'ın ve Yargıtay'ın kararları esas alınarak problem daha ayrıntılı çözümlenmeye çalışılmıştır.
İlaçların ruhsatlandırılması, markalarının oluşturulması, korunması ve kısıtlanması

Beşeri tıbbi ürün adıyla mevzuatlarımızda yer alan ilaç, kamu sağlığını doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle de molekülün keşfinden başlayarak ilaca ilişkin her aşama sıkı denetimlere ve detaylı yasal düzenlemelere tabi olan bir olgudur. İlaç markaları kamu sağlığını etkiler bir konumda olduğundan özellikle iltibas incelemesinde hassas davranılması gerekmektedir. Temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanmasına ilişkin kurallara tabi olan ve gayri maddi mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilen marka hakkının ancak ölçülülük ilkesine uygun olarak kısıtlanması mümkündür. Söz konusu çalışmada, ilaç markalarının oluşmasına etki eden ruhsatlandırma sürecine değinildikten sonra ilaç markalarının diğer markalardan farklılaştığı noktalar ile meydana geliş süreçleri incelenmiş olup, ilaç markalarına ilişkin kısıtlamaların ölçülülük ilkesine uygunluluğu tartışılmıştır.
Türk Ceza Hukukunda iştirak

Türk Ceza Hukukunda İştirak? konulu çalışmada, Türk Ceza Kanunu'nun 37 ve 41. maddeleri arasında düzenlenen suça iştirak kurumu incelenmektedir. Birden fazla kişinin, ortak bir irade kapsamında suçu birlikte işlemeleri halinde iştirak halinde işlenen bir suçtan söz edilir. İştirak halinde suç işlemede birden fazla kişi aynı suçu diğerleriyle birlikte işlemek kararıyla suça yönelik davranışlarda bulunmaktadır. Suçu diğerleriyle birlikte işleyen kişilerden her biri, suça olan nedensel katkısının türüne göre o suçtan sorumlu olmaktadır. İştirak hükümleri, suçun tipik hareketlerini oluşturmayan davranışların ve tipik hareketleri oluşturmayan davranışları yapanların da cezalandırılabilmesine olanak sağladığı için ceza sorumluluğunun genişletici nitelikte hükümlerdir. 5237 sayılı Türk Ceza kanunu; iştirakçileri fail, azmettiren ve yardım edenler olmak üzere üç ayrı gruba ayırmıştır. Fail, suçun varlığı için gerekli tipik hareketleri tek başına yapan kişidir. Müşterek failler ise suçun icra hareketleri üzerinde birlikte hakimiyet kurarak suçu işledikleri için müşterek faillerden her biri fail olarak sorumlu tutulmaktadır. Fail ve müşterek failler, işlenen suçun cezası ile cezalandırılmaktadırlar. Başka bir kişinin iradesi üzerinde denetim kurarak bu kişinin davranışlarını yönlendirip ona suç işleten kişi de dolaylı fail olarak nitelemekte ve suçun faili kabul edilmektedir. Azmettiren ve yardım edenler de iradi olarak katıldıkları suçtan sorumlu tutulmalarına rağmen suçun faili sayılmamaktadırlar. Azmettiren, aklında suç işleme fikri olmayan bir kişiyi belli bir suçu işlemesi için ikna ederek suça manevi biçimde iştirak eden kişidir ve işlenen suçun cezası ile cezalandırılmaktadır. Yardım edenler ise maddi veya manevi davranışlarda bulunarak suçun işlenişini kolaylaştıran veya faile yardım edenlerdir. Yardım edenler, suçtaki nedensel katkılarının ikincil niteliğinde olmasından ötürü daha az bir ceza ile cezalandırılmaktadırlar.
Anonim şirketlerde kar payı hakkı

AO' lar kazanç elde etmek ve elde ettikleri bu kazancı da ortaklarına dağıtmak amacıyla kurulan kuruluşlardır. Bu amaçları nedeni ile de hayır ve yardımsever nitelikteki diğer kurumlardan farklılık gösterirler. AO'da pay sahibinin kar payı en önemli mali hakkı olarak karşımıza çıkar. Bir anlamda pay sahibini ortaklığa bağlayan temel etken de pay sahibinin kar payı hakkıdır. AO'nun kar elde etme amacı vazgeçilemez ve terk edilemez mahiyettedir. Ancak, bu anlamdan ortaklığın her dönemde elde etmiş olduğu karını her şart altında pay sahiplerine dağıtması sonucu çıkarılamayacaktır. AO'da pay sahibinin kar payı hakkı, ortaklığın sürekli gelişimi ve ortaklığın devamı amacıyla sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmada pay sahibi ile ortaklık arasında bir menfaat çatışması doğurmaktadır. Çalışmamızda pay sahibinin kar payı hakkı, TTK ve SerPK ile diğer mevzuat açısından incelenmeye çalışılmış, özellikle kar payının hukuki niteliği, karın tespiti ve yedek akçeler hususu ayrıntılı olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Halka kapalı AO'larda, kar payının tespiti yönünden kaynakların bolluğu yönünden herhangi bir kaynak sıkıntısı çekilmemekle birlikte, HAAO'lar yönünden mevzuatın SPK ve tebliğleriyle düzenlenmesi ve konunun uzmanlık gerektiren vergi ve muhasebe hukukunu içermesi nedeniyle çeşitli zorluklar yaşanmıştır. Bu anlamda çalışmamızda da kar payı hakkı ve kar dağıtımı konusu daha çok Ticaret Hukuku açısından irdelenmiştir. Bu çalışmamız ile AO'larda kar payı hakkı ve bu hakkın kapsamı TTK ve SerPK mevzuatındaki son güncel değişikliklerde dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.
Genetik verilerin korunması

Genetik biliminde yaşanan gelişmeler karşısında genetik veriler her geçen gün daha çok önem kazanmakta, genetik verilerin içinde kişiye ait pek çok bilgi taşıması önemini daha da artırmaktadır. Bu bilgiler arasında; gelecekte karşılaşılma ihtimali bulunan hastalık/lar, cinsiyet, ırk, etnik köken ve hatta bilgisayar ortamında işlenen diğer kişisel verilerle birleştirildiğinde kimlik bilgileri bulunmaktadır. Bugün nitelikli görülmeyen fakat gelecekte nitelikli hale gelebilecek bilgiler de dahil, genetik veriler oldukça değerli ve biriciktir. Dolayısıyla genetik verilerin korunması giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu kapsamda çalışmanın birinci bölümünde; genetik biliminin gelişimi incelenmiş ve konunun daha iyi anlaşılabilmesi adına kişisel verilere ilişkin kavramsal açıklamalara yer verilmiştir. Bununla birlikte genetik verilerin korunmasının dolaylı yoldan ele alındığı genel düzenlemelerin yanında, genetik verilerin korunmasını doğrudan ele alan özel düzenlemelerden bahsedilmiştir. Bölümün devamında, genetik verinin kişisel veriler arasında özel konumda olup olmadığına dair tartışmalara yer verilmiş, kişisel verilerin işlenmesinde genel ilkelerden bahsedilmiştir. Son olarak genetik bilimine dair kavramlar açıklanmış, insan geninin patentlenir nitelikte olup olmadığı incelenmiştir. İkinci bölümünde, genetik verilerin korunması ile yakından ilişkili olan insan haklarından bahsedilmiş, genetik verilerin korunmasının bir 'insan hakkı' olarak değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda genetik verilerin hangi durumlarda kullanılmasının, insan haklarına aykırılık oluşturabileceği incelenmiştir. Örnek olarak genetik deliller ve DNA verilerinin sınırsız süre için biyobankalarda tutulması incelenmiştir. Sonrasında, bilgi edinme hakkı çerçevesinde, aydınlatılmış onam ve otonominin ne kadar önemli olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Buna ek olarak, özel hayatın gizliliği hakkının yeni bir görünümü olarak hayatımıza gire DNA/gen hırsızlığına değinilmiştir. Bu bağlamda devletlerin bu konuyu çeşitli düzenlemelerle nasıl yasal bir zemine taşımaya çalıştıklarına işaret edilmiştir. Üçüncü bölümünde, ilk olarak bugün genetik bilimine karşı duyulan korkunun anlaşılması bakımından oldukça önemli olan, öjenizm tarihi ve uygulamaları incelenmiştir. Sonrasında, genetik verilerin korunmasının neden önemli olduğu sorusuna yoğunlaşarak, genetik verilerin yeterince korunmaması durumunda karşılaşılabilecek tehlikelerden bahsedilmiştir. Bu kapsamda genetik ayrımcılığın Türkiye'deki görünümünden bahsedilmiş, genetik ayrımcılığın hukuki altyapısı incelenerek bugüne ve geleceğe dair çıkarımlar yapılmaya çalışılmıştır. Son olarak genetik ayrımcılıkla birlikte, potansiyel risk olarak fakat diğer boyutlarını da içine alarak 'Sentetik Biyoloji' ve 'Biohacking' kavramları ele alınmaya çalışılmıştır.