Rayımbek Batır (Dil incelemesi, sözlük; Harf çevirimi, Türkiye Türkçesine aktarımı cilt. 1-2

Bugün Kazakların çoğunluğu Kazakistan Cumhuriyetinde yaşamaktadır. Çinde, yeni bağımsız olan Türk cumhuriyetlerinde ve Türkiye de yoğun olarak İstanbul'un Zeytinburnusemtinde yaşamaktadırlar. Kazakistanın nüfus sayısı yaklaşık on altı milyondur. Kiril alfabesi kullanılmaktadır. Devlet memurluğu sınavlarında Kazakça sınavını geçmek ön şarttır. Kazakça; Kırgızca ve Tatarca gibi Türk lehçeleri Kıpçak Türkçesi grubu içerisinde yer alır. Bu lehçelerin dil özellikleri birbirine yakındır. Yüzde 47'si Müslüman, yüzde 44'ü Ortadoks, yüzde ikisi Protestan, diğerleri de yüzde yedidir. Kişi başna olan yıllık gelir 1999 yılı verilerine göre 1077 dolardır. Tahminenihracat on milyon dolar, ithalat ise yedi buçuk milyon dolardır. Para birimi Tenge (11 Nisan2001'de 1$=145, 58 Tenge )'dir. 10 Aralık 1997'den itibaren başkent Akmola-Astana'dır. Yüzölçümü 2724900 km2'dir. Başlıca şehirleri; Almatı, Karaganda, Çimkent, Semipalatinsk, Pavlodar, Petropavlovsk, Cambul, Türkistan'dır. Limanları; Aktav, Atırav, Öskeman, Pavlodar, Semey'dir. Türkiye Türkçesi: Kazak Türkçesi Ses bilgisi Karşılaştırılması1. ş: s; Başta: Şeytan, saytan ; İçte: Yaşa-, jasa- ; Sonda: Aş, as. 2. ç: ş; Başta: Çadır, şatır; İçte: Açık, aşıq; Sonda: Ağaç, ağaş. 3. #y: #j; Başta: Yıl, jıl ; yine, jaA a ; yukarı, joğarı. 4 .#g: #k; Başta: Gir-, kir- ; göz, köz ; gülme-, külme-. 5. #d: #t; Başta: Dil, til ; diri, tiri ; dört, tört; dirsek, tisek. 6. Vğ: Vw; Sonda: Ağır, awır ; bağ, baw ; dağ, taw. 7. v, : b, ; Başta:Var-, bar- ; ol, bol- 'olmak'. İçte: Kavuş-, qabıs-. 8. VpV: VbV; İçte: ipi, jibi ; sapı, sabı; tepiş-, tebis- ; tepe, töbe. 9. f: p ~ ; Başta: Fakir, paqır; İçte: Kefil, kepil. 10. A: ğ <Ayın ; Başta:Acaip, ğaşap; aşık, ğaşıq ; ibret, ğıprat. 11. h: A; Başta: Hafız, abız. İçte: Mühür, mör. Sonda:Allah, Ala. 12. h: q; Başta: Hacet, qajetİçte: Ahir, aqır. 13. VkV: VgV; İçte: Bükül-, bügil-. 14. Vğ/: Vy; İçte: Eğil-, iyil-. 15. #b: #m; Başta: Ben, men. 16. # AI: #jI: Başta: İlik, jilik. 17. #g:#k: Gel-, kel-. 18. -rk-, -lk-: /rIk/, /lIk/; İçte I türemesi: Berk, berik. 19. Ünsüz uyumu Türkiye Türkçesine göre daha gelişmiştir. Daha çok örnek için tablo 11'e bakınız. DLNM diye formüleedildi: D : V, ötümlü ünsüzden sonra n; balayı: balanı 'çocuğu'. Ötümsüz ünsüzdensonra t; Kazaklar: Qazaqtar. l, m, n, A , r, w, y, z'den sonra d; adamlar: adamdar. L : V, r, w, y'den sonra l; ustalar: ustalar, bağlı: baylawlı. Ötümsüzlerden sonra t; Kazaklar: Qazaqtar. l, m, n, A , z'den sonra d; admalar: adamdar. M : V, l, r, v, y; yaramaz: jaramas, doğma-:tuwma-. Ötümsüzlerden sonra p: açma-: aşpa-. m, n, A , z'den sonra b: görünme-: körinbe-. Rusça kelimeler orijinal imlasıyla yazıldığı için çok az Rusça kelime Kazak Türkçesine girmiştir. Daha çok Arapça, Farsça ve Moğolca kelimeler ödünçlenmiştir. Türk dilinin bu lehçesi ortak kültürel çalışmalar yapılmazsa kendi mecrasında gelişmeye devam edecektir. Ortak alfabe ve dil söylemleri gerçekleşmeyecektir. Bu çalışmada çağdaş bir metin incelenerek fonetik ve morfolojik inceleme yapıldı. Metin ortak Türk alfabesi esas alınarak Latin alfabesine çevirildi. Sonra bu çeviri yazılı metin Türkiye Türkçesine aktarıldı. Eserin sözlüğü de hazırlandı. Bu sözlük hem refaranslı hem de gerekli yerlerde tarihi ve çağdaş mukayeselidir.