Haliç/Fener-Balat sahil şeridinde tarihsel ve fiziksel çevre araştırması

Haliç/Fener-Balat Sahil Şeridi ile ilgili olarak ele alınan bu tezin kapsamı dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, bu teze ne için, hangi amaçlar ile gerek duyulduğu ve içeriğinin ne olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Haliç ve onun alt birimleri olan Fener-Balat'ın özellikle yakın geçmişşteki (1980' li yıllar) durumu anlatılmıştır. Ayrıca Haliç bazında gerçekleştirilen sempozyum lardan söz edilmiştir. İkinci bölümde Haliç ve Fener-Balat'in fiziksel durumu, konumu, sınırları, topografik ve jeolojik yapısı ele alınarak buradaki yerleşimin, nasıl bir coğrafyada kurulduğu hakkında yaklaşık bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Elbette ki bu coğrafyada Fener-Balat yerleşiklerinin her dönemde oluşturdukları bir tarih vardır. Bu tarihi süreç içerisinde; sosyal, kültürel ve ekonomik yaşam biçimi ve bu yaşam biçiminden, bu yaşam kültüründen kaynaklanan sivil, dini, askeri yapıları vardır. İkinci bölümde tüm bu tarihi süreç ve onun içinde gerçekleştirilen yapılar, bir yüksek lisans tezinin ulaşabileceği ölçülerde incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, Haliç; Fener-Balat Sahil Şeridinde yer alan yapıların, yapılanma özellikleri, sistemleri, kat adetleri, işlevleri, fiziksel çevre verileri, geleneksel yapılarının özgünlük durumu ve bu yapıların taşıyıcı sistemlerinin bugünkü durumları analizler halinde haritalara ayrı ayrı işlenmiş, sonuç olarak; bölgedeki yapılar korunma yöntemi açısından tekrar değerlendirilmiştir. Buradan çıkarılan sonuca göre; Fener-Balat Sahil Şeridi yerleşiminin, tarihsel süreç boyunca özelliği olan konut ve dini merkez dokusunun aynen korunmasına, burada yerleşik olan insanlara, oluşturulacak dernekler ya da devletin bizzat maddi yardımda bulunulması veya kredi sağlanması sonucuna varılmıştır. Dördüncü bölümde; Fener-Balat ' ta korunacak yapıların biçimlenme özellikleri incelenmiş, bunlar sokak oluşumu, parsel, yapı bazında ele alınmıştır. Yapıların kütle siçimlenişi, bu biçimlenişte yer alan doluluk lar ve boşluklar araştırılmaya çalışılmıştır. Fener-Balat Sahil yerleşiminde yer alan yapıların plan ve mekan anlayışı, yapım sistemleri ve kullanılan malzeme incelendikten sonra buradan yapı elemanlarına geçilmiş, Fener-Balat evlerini oluşturan bu elemanlar tek tek araştırılmıştır. Beşinci bölümde, buraya kadar ortaya konan tüm bilgilerin ışığında bir genel değerlendirme yapılmış, buradan da salt Fener-Balat evleri için değil, belki Haliç ve İstanbul genelinde yok olmakta olan tüm yerleşimler için söyleyebileceğimiz sonuçlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu tezde, özellikle yakın geçmişşte Fener-Balat ve diğer bütün kıyı yerleşimlerinde uygulanan yıkımdan kurtulabilen yapıları incelemeye çalıştık. Özellikle sahil şeridinde; eskiden bugüne kalan birkaç yapıyı, bir iskele meydancığını, bu meydana giden cadde ve kenarlarında oluşan dokuyu görmek isterdik. Ancak Boğaziçi'nde bir, iki istisna haricinde, hemen İstanbul'un hiçbir su kıyısında böyle bir doku kalmamıştır. Çoğu, gerçekten yıkılması gereken ilk sanayi dönemine ait atölyelerle birlikte yıkıldı. İşte biz bu yıkımların yakın dönemini, ekler bölümünde gazete kupürleriyle ulaştırabiliyoruz. Yararlanılan kaynaklar ve özgeçmişş metin kısmının sonuna eklenerek tez sonuçlandırılmıştır.