turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Hakikatle ilişkisi bağlamında retorik, ideoloji ve söylem

Bu tezde retorik, ideoloji ve söylem çözümlemesi aracılığıyla bilgi ile toplumsal alan arasındaki ilişkinin nasıl biçimlendiğine yönelik felsefi bir sorgulama yürütülmektedir. İncelemedeki üç tarihsel dolayım arasında bir kopuş değil, bilakis anakronizme düşmeyecek biçimde temas varsayılmaktadır. Hakikat kavramını merkeze alarak ilerleyecek olan soruşturmada, bilgi ile toplumsal alan arasındaki karşılıklı ilişki felsefi bir düzleme yerleştirilmektedir. Bilgi ile hakikatin toplumsal olanla ilişkisini tarihsel bir düzlemde ve felsefi olarak çözümlerken, saf bir epistemoloji yapma amacı taşınmamaktadır. Bu nedenle çalışmanın başat disiplini olarak sosyal epistemoloji bağlamına yaslanılmaktadır. Amaç saf bir epistemoloji tartışması yürütmekten ziyade, epistemoloji ile bilgi sosyolojisinin kesişme aşamalarının üç temel kavram eşliğinde eleştirel-tarihsel bir çerçevede ele alınmasıdır. Toplumsal ve politik yapının değişmesiyle bir tür ihtiyaçtan doğan retoriğin felsefi ve tarihsel analizi; değişen dönem, süreç ve nesnel-toplumsal koşullarda Aristotelesçi retoriğin alımlanması ve kullanımında bir takım farklılıklar olabileceğini göstermektedir. Bu farklılıklara rağmen son kertede retoriğe ilişkin ikili bir tanım oluşmaktadır. Bu ikili tanım, bugün, toplumsalın kurulumunda retoriğin varlığı konusunda çözüm sunmaktadır. İdeolojinin felsefi ve tarihsel analizi göstermektedir ki ideoloji, bilimin hakim olduğu somut toplumsal koşullarda, yeni bir bilim olarak ortaya çıkmış olsa bile zamanla bilim karşısına yerleşmektedir. Bilim olan ve olmayan üzerinden getirilen tanımla ideolojinin de retorikte olduğu gibi çifte tasviri ortaya çıkmaktadır. Bu çifte tasvirlerden Karl Marx'ın işaret ettiği negatif yüklü olanın toplumsalın kurulumundaki işlevi dikkatli olmayı gerektirmektedir. Hangi sözceler veya sözceleme biçimlerinin toplumsal alanda hangi etkileri yarattığını çözümlememizi sağlayan söylem analizinin iki ayağı söz konusudur. Bunlardan biri dil felsefesiyken, diğeri Michel Foucault'nun analizleridir. Arkeoloji, soybilim ve etik üçgeninde yer alan söylemin, hakikati veya doğruyu söyleme pratiğiyle ilişkisi toplumsalın kurulumunda etik-politik bir tahayyülü harekete getirir görünmektedir. İçinde yer aldığımız post-hakikat durumunda, retorik, ideoloji ve söylem kavramlarının bize sunduğu olanak ve sınırlılıkları belirlemek çalışmanın temel amacıdır. Bu izleklerin düşünme ve eyleme biçimlerimizi ne şekilde etkilediğini tespit edebilmek ve toplumsal düzeyde hegemonik eksende işleyen görüşlere ikna edilme sürecine nasıl dahil edildiğimizi kavramak önem kazanmaktadır.
Sinema estetiğinde sinematografik uzam ve hareket algısı

Bu araştırmada, sinematografinin kendine özgü yetenekleri vasıtasıyla, insan algısı için olanaklı olabilen sinematografik uzamı ve hareketi 'nasıl' meydana getirdiği incelenmiştir. Araştırmanın bütünsel bir bilgi verebilmesi amacıyla sinema yapıtı, insanın algısal yapısı, gerçeklik ve onun temsili arasındaki organik ilişkilerin bütünlüğünden doğan bir ürün olarak ele alınmıştır. Estetik ve sinematografinin incelendiği birinci bölümde tümdengelimsel bir yol izlenmiş, öncelikle estetik kavramı tarihsel süreci içerisinde incelenmiş, ardından, felsefenin bir alt disiplini olarak 'felsefi estetik' ile ayrı ayrı sanat türlerine yönelen 'bilimsel estetik' ayrımı yapılmıştır. İkinci bölümde, duyusallık, görsel duyum ve ışık, görsel algı ve sinematografi ayrı ayrı incelenmiştir. Sinematografik uzam algısı incelenirken iki boyutlu hareketli görüntüyü oluşturan yapısall ve ilineksel öğeler, sınıflandırılarak incelenmiştir. Sinematografik hareket, hem gerçeklikte hem de sinematografinin yarattığı uzamda zaman olgusundan ayrı düşünülemeyeceğinden, sinematografik hareket algısının incelendiği bölümde, öncelikle zaman ve hareket kavramlarının açıklanması yoluna gidilmiştir. Bu kavramsal belirlemeler ışığında sinematografik hareketi teknolojik olarak üreten kamera ve onu biçimsel olarak yapılandıran kurgu da temel konular olarak incelenmiştir.
Arzu, ideoloji, politika: 1960'lar ve '70'lerin Türkiye solu üzerine bir şizoanaliz denemesi

Modern Türkiye'nin tarihinde 1960'lı ve '70'li yıllar daha eşit ve özgür bir toplum ve dünya için yoğun bir siyasal arayış ve mücadele sürecine sahne olmuştur. Öncelikle sol politika içerisinde ifade kazandığını söyleyebileceğimiz bu siyasal arayış, Türkiye toplumunun üzerinde karara varılmış gözüken organizasyonunun, başka deyişle, 'sınıfsız sömürüsüz mütecanis bir kitle' olduğumuza dair kabulün problematize olmaya başladığı ve bu problematik kopuş çerçevesinde siyasetin devletin çizdiği alanın dışına çıkabildiği müstesna bir sürece karşılık gelir. 'Başka bir dünya'nın belirsiz olanaklarının uç verdiği bu süreç boyunca, toplumun farklı kesimlerinden sayısız insan yaşadığı toplum-dünya ve kendi varoluş koşullarıyla farklı tarzlarda ilişkilenmeye başlamış ve siyasal mücadele içerisinde politik özneler haline gelmişlerdir. Bu çalışma, bu istisnai siyasallaşma sürecinin dinamiğini, bilinç düzeyinde sınıfsal çıkarların ve mücadelelerin keskinleşmesinden önce, bilinçdışı toplumsal arzu yatırımları düzeyinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sürecin dinamiği, 'çıkar' ve bilinç kategorilerinden önce, Deleuze ve Guattari'nin Anti-Oedipus adlı eserlerinde yarattıkları kavramsal düzeneğin ve arzu kavramının sunduğu olanaklar kullanılarak kavranmaya çalışılacaktır. Bu süreçteki yoğun siyasal hareketliliği, başka bir dünyaya dair kendi doğasında tanımsız ve belirlenimsiz kalan arzu akışlarının toplumsal uzamda kristalize olması ve bir yeğinlik kazanması olarak ele alacağız. Bu bağlamda, devrimci sol örgüt, yapı ve hareketlerinde, ideolojik konumlarından önce, pratik düzlemde bu problematik alana ne kadar yerleşebildikleri, böylesi bir yaratım gücünü ne dereceye kadar devreye sokabildikleri üzerinden değerlendirmeye çalışacağız. Başka bir ifadeyle, Türkiye solunu, toplumsal uzamda kristalize olan arzu yeğinliğini yeni bir halkın yaratılması doğrultusunda ne kadar işleyebildiği ile ele alacağız.
Gazzali'nin din felsefesinde metaforik anlam

Gazali'nin fikri çabasında önemli bir amacı, din dilinin başka bir konuşma türüne nispetle anlamsızlıkla sorgulanamayacağını göstermektir. Ona göre din dili lafzı dil kadar anlamlıdır ve metaphora çok şey borçludur. Nitekim Gazali açısından, anlatılamayanı anlatma teşebbüsünün din dilinde mecazi söylem ile gerçekleştirilmiş olması pekala mümkündür. Böyle bir durumda da mecazların anlamlı olup olmadığı, transemprik olup olmaması ya da başka biçimde ifade edilip edilememesi bir sorun olarak ortaya çıkar. Gazaliye göre mecazların anlamlı olması için katı bir doğrulama ilkesine uygunluğun yerine toplu bir mananın ve 'tahmin edilebilirliğin' mevcut olması yeterlidir. İkinci sorun metaphorun mahiyetine yönelik yaklaşımlarla ilgilidir. Zira Aristo ve Gustat Stein gibi bazıları onu başka biçimde ifade edilebilir olarak değerlendirirken, Richard ve Black gibi çağdaş nazariyeciler tam tersini düşünür, Gazaliye gelince o, bir metaphor teorisi kurmamıştır. Ancak tüm farklı yaklaşımları kapsayan bir kullanıma sahiptir. Bu ise onun din dili ile seküier dili birbirinden ayırması, dini ifadeleri açık, kapalı, mecazi diye sınıflandırması hatta temelde epistemoloji ve ontolojisiyle ilgilidir. Onun epistemolojisinde duyular ve akıldan sonra kalbi bilgi dediği üçüncü bir bilgi edinme yolu vardır. Böyle bir bilginin sahası ise metafiziktir. Nitekim onun ontolojisi temelde mülk ve melekut şeklinde alemin ikiliğine dayanmıştır. İşte onun epistemolojisi ile ikili alem tezi, düz ve mecazı iki değişik dil olduğu şeklindeki başka bir tez ile çakışmakta ve Gazali'nin din felsefesinde metaphorik anlamın ne kadar merkezi bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Bununla beraber Gazali mecazi anlamın ölçüsünü tesbit edecek bir denetleme mekanizmasına da sahiptir. Böylece o, Tanrı'nın zatı, isimleri, sıfatları ve mead hakkında kullanılan dilin ne kadarının mecazi olduğunu anlamaya çalışmıştır.
İslam düşünce tarihinde ilimler tasnifi ve sebepleri

Bu tez çalışmasında İslam düşünce geleneğinde ilimlerin tasnifi incelenmiş olup, ilimler tasnif edilirken hangi hususların ve/veya kriterlerin dikkate alındığı incelenmek istenmiştir. İslam düşüncesi vahiyle birlikte başlamıştır. Birçok ayette ve hadiste ilmin önemine vurgu yapılmış ve Müslümanlar ilim öğrenmeye teşvik edilmiştir. İslam'ın ilk dönemlerinde ilimlerin tasnifinden bahsetmek söz konusu olmasa da, Hz. Peygamberin ahirete irtihalinden sonra Müslümanlar arasındaki iç kavgalar, fetihlerle birlikte karşılaşılan yeni kültürler ve tercüme faaliyetlerinden sonra ilimlerin tasnifi başlamıştır. Şüphesiz İslam alemindeki bütün ilim anlayışlarını tespit etmek ve Müslüman müelliflerin ilimleri nasıl tasnif ettiklerini bilmek gerekmektedir. Ancak zamanın kısıtlı olmasından dolayı ve seçilen alim ve filozofların ilim anlayışlarının daha detaylı anlaşılması için sınırlı sayıda filozof ve alime yer verilmiştir. Bu çalışmanın daha sonra yapılacak çalışmalarda yer verilecek alim ve filozofların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlanması beklenmektedir. Tasniflerle ilgili kaleme alınan eserlerde hem İslami ilimler hem de yeni tanışılan felsefi ilimler birbirleriyle ilişkili bir şekilde ortaya konmuştur. Filozofun veya alimin dünya görüşünü ve ilimler sınıflamasını ortaya çıkaran şey onun bilgiye bakış açısıdır. Genellikle din-felsefe ilişkisi etrafında şekillenen ilimler tasnifi tartışmalarında filozoflar, ilimleri felsefi ilimler üzerinden tasnif ederken, dini ilimleri önceleyen alimler ise ilimleri dini ilimler üzerinden tasnif etmişlerdir.
Aristoteles felsefesinde tasımsal tanıt ve diyalektik ilişkisi

Mantık söz konusu olduğunda Aristoteles'in felsefe tarihindeki yeri onuntasımsal tanıt teorisi ile belirtilir. Ancak bu belirlemelerdeAristoteles'in diyalektik teorisi ihmal edilir. Oysa analitik kadar diyalektik de onun mantığının bir başka yanını oluşturur. Özellikle de bilimsel metodunniteliği tartışması, diyalektiğin bir akıl yürütme metodu olarak kurgulamasınayol açmıştır. Buna bağlı olarak da, ilk defa Topikler'de dile gelen, sullogismos veepagoge terimleri diyalektik akıl yürütmenin birer uygulaması olarak tanımlanır. Ancak aynı kitapta sullogismos'un genel akıl yürütme formu olarak alınması, buna bağlı olarak da Analitikler'de bu terimleri analitik ve epistemeteorisinin uslamlama formu olarak tanımlanmasından dolayı Aristoteles'indiyalektiği, modern zamanlarda, tasımsal tanıt teorisi tarafından üstü örtülür. Hatta tasımsal tanıt öğretisi Aristoteles'in modern mantığa mirası olsa da, onunaraştırma metodu olarak uyguladığı tasımsal tanıt değil, diyalektiktir. Bu tartışmanın merkezi problemi terimi çevresinde yoğunlaşır. endoksaAristoteles'in endoksa terimi bir yandan diyalektiğin diğer akıl yürütmetarzlarından ayrımını simgelerken, diğer yandan Aristotelesçi diyalektiğinmalzemesini simgelemektedir. Bu hazırlıklar açısından bakıldığında, Aristoteles, Platon'un bilim olarak diyalektiğin karşısına, ontolojidenarındırılmış ve sadece araştırma metodu olan bir diyalektik çıkarmaktadır. Aristotelesçi diyalektiğin temel işlevi, bilimlerin ilk ilkelerini bulmak için bir araştırma ve eleştiri metodu olmasıdır. Diyalektiğin pratik ve teorikuygulamaları varsa da, bilimlerin ilk ilkelerinin araştırılmasında ya da pratikkonuların tartışılmasında aynı kalan diyalektiğin, bir akıl yürütme metoduolmasıdır ve bu özellik de Aristotelesçi diyalektik teorisinin özünü oluşturur.
Parmenides ve Platon'da 'Varolan'

Bu çalışma, Parmenides ve Platon'un felsefelerinde 'varolan' ve 'varolmayan' kavramlarının, ne türden bir işleve sahip olduklarını incelemektedir. Buna göre Parmenides, 'varolan'ın olduğundan, 'varolmayan'ın ise olmadığından bir an bile şüphe etmez. Ancak Platon, sofistlerin neye dair konuştuklarını tanımlamak uğruna 'varolmayan'ın bir anlamda var olduğunu ileri sürer. Bu yüzden Parmenides'in öğretisi ile karşı karşıya gelen Platon, büyük saygı duyduğu Parmenides'in öğretisini çürütme girişiminde bulunur. Bunu, 'başka' ideasının aracılığı ile yapar. Girişiminde başarılı olduğunu düşünen Platon'a, bu yüzden felsefe tarihinde zaman zaman 'baba katili' yakıştırması yapılmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma ayrıca, bu türden bir yakıştırmanın yanlış olduğunu ve Platon'un yalnızca, Parmenides'in öğretisini ayrıntıladığını kanıtlamayı amaçlamaktadır.
Muhammed Abid el-Cabirİ'nin Şiİlik bağlamında irfan eleştirisi

Cabiri irfan incelemesinde üç yaklaşımı ele almaktadır. Bunlar İsmaili Gnostisizm, İbn Sina felsefesi, Hallac-ı Mansur sufiliğidir. Radikal Şii grubu İsmaililerin Hermetizm'den etkilendiğini savunmaktadır. Cabiri, İbn Sina felsefesini Şiilik bağlamında incelemektedir. Cabiri, Şii sezgisini yöntem, litaratür ve arabuluculuk işlevi açısından ele almaktadır. Eski İran kültürünün, Şiiliğin oluşumunda belirleyici faktör olduğunu savunmaktadır. İsmaililik bağlamında İmami-Şii felsefesini okumaktadır. Şiilik, 'imamet mitolojisi'ne dayanan bir teolojik-politik düzen kurmuştur. İmamet düzenini, teori ve mitoloji olarak ayırmıştır. Ancak imamet teorisine eğilmez. Cabiri, Rasyonellik içerisinde sezgiyi kuşatmaya çalışmaktadır. Sezginin bir benzetme biçimi olduğunu savunmaktadır. Matematik analojiler yeni ve kesin bilgiler vermektedir. Diğer analojiler yeni ve kesin bilgi sağlamaz. Onların sadece retorik gücü vardır. Bu analojiler, ilişkisel benzerlik taşımaktadırlar. Cabiri'nin Gnostisizm eleştirisi, bilginin imkanını savunmasıyla Gazzali'nin 'Batınilik' eleştirisine benzer. İkisinde de eleştirinin konu başlıkları aynıdır. İslam dünyasının özgür düşünemediği içi geri kaldığını düşünmektedir. Teolojik felsefeyi eleştirmektedir. Felsefe ve dilin birlikteliğini savunmaktadır. Herhangi bir yönteme tümüyle uymamaktadır. Yöntemlerin kendi sistemine uygun yönlerini kullanmaktadır. Avrupa-modernitesine, kültürel ve dini bağlılıkla birlikte ulaşmak istemektedir. Yeniden yapılanma projesinde, klasik gelenekten epistemik bir kopuş amaçlamıştır. Cabiri, göreceliliğe, sınırsız yorumculuğa karşıdır. Şiiliğin dini yönünü değil felsefi yönünü eleştirmektedir. Onun eleştirileri epistemoloji ile sınırlı olup ontolojiye sisteminde yer vermemiştir. Cabiri, İslam kültüründe mitolojik temizlik yapılmasını istemektedir. Aristoteles mantığına dayanan bir rasyonalizmi savunmaktadır.
İbn Sina'da Vahiy

İbn Sina Allah ile alem arasındaki ayrımı sudur düşüncesi ile açıklar. Bu ayrım varlık veren-varlık alan ayrımıdır. Allah varlık verendir. Allah Sebeplerin Sebebi, İlkelerin İlkesi'dir. Bu nedenle Allah El-Evvel'dir. İnsanın ben diye nitelediği şey nefsidir. İbn Sina buna İnsani Nefs der. İnsani nefs pratik ve teorik akıl olarak ayrılır. Teorik akıl, pratik aklın bedeni yönetmesi için gerekli bilgileri verir. Teorik akıl Sudur düşüncesindeki onuncu akıl olan Faalakılın yardımı ile insan ve Allah arasındaki bilgilenmeyi gerçekleştirir. İnsanın faal akıl yolu ile bilgi edinebilmesi için teorik aklını bil-fiil hale getirmesi gerekir. Bu, soyut, külli, akli bilginin alınabilmesinin yoludur. Peygamberin teorik aklı her an bil-fiil olduğu için gerçek bilgiye her zaman ulaşabilir. Peygamber soyut, külli ve akli bilgiyi biçimlendirir, halka örnekleme yolu ile iletir. Peygamber önce bilir sonra algılar. Diğer insanlar ise önce algılar sonrabilir.
Metaetik bağlamında ahlakİ görecelik sorunu

Din felsefesinin ana konularından biri olan ahlak alanında yaptığımız bu çalışmada, metaetik bağlamında ahlaki görecelik sorunu tartışılmaktadır. İlkçağ filozoflarından Sofist Protagoras'ın, 'insan her şeyin ölçüsüdür' ifadesiyle açığa çıkan bilgi ve değer anlayışı, ahlaki göreceliğin kıvılcımı olmuştur denebilir. Protagoras'a ilk itiraz eden, ahlaki değerlerin nesnel olduğunu savunan Sokrates ve öğrencisi Platon'dur. İlkçağ'dan günümüze kadar, genellikle bir tarafta rölativizmi savunanlar, diğer tarafta da ahlakın evrensel ve nesnel olduğunu savunanlar yer alır. Bu çalışmada ahlakın rölatif olduğunu savunanların temel dayanakları tartışılacaktır. Bu bağlamda, bireysel ve toplumsal farklılıkların ahlaki yargılara etkisi, göreceliğin kuramsal yapısı ve ahlakı temellendirme teorilerinin görecelikle ilişkisi değerlendirilecektir. Çalışmamızda klasik ve modern felsefi tartışmalar ile İslam düşüncesi içindeki yorum tarzlarından da faydalanacağız. Örf-adet ve kültürel farklılıklar nedeniyle her toplumun kendi içinde bazı görece değerleri olabilir. Yani yerel boyutta ölçülü denebilecek bir değer rölativizminden bahsedilebilir. Ancak bu durum evrensel ahlaki değerlerin olmasına engel değildir. Zira başta, dinlerin ortaya koyduğu ahlak ilkeleri ve insanlığın ortak ahlaki tecrübesi, tarihin her döneminde ve tüm toplumlarda geçerli olan evrensel değerlerin olduğunu kanıtlamaktadır. Ahlaki görecelik, toplumsal hayatta, hoşgörü ve öteki ile birlikte yaşama gibi bazı kolaylıklar sağlayabilir. Fakat ahlak alanının mutlak rölatif olduğuna inanılması; nihilizm, bencillik ve belirsizlik gibi birçok soruna yol açabilir. Bu çalışmada mutlak rölativizmin kabul edilemeyeceği, fakat ölçülü rölativizmin ya da kısmi rölativizmin kabul edilebilir olduğu düşünülmektedir. Ayrıca açlık, yoksulluk, cinayetler, savaş ve göç gibi acımasız ve ölçüsüz, insanlık dışı uygulamaların engellenebilmesi veya azaltılması, görece değerler ile değil; ancak evrensel değerler ile mümkün olabilir.
David Hume'un 'Uzay'ın Ve 'Zaman'ın Sonsuz bölünebilirliğine eleştirisi

Bu çalışmada David Hume'un sonsuz bölünebilirlik görüşüne getirdiği eleştiriler ele alınmıştır. Hume'a göre uzay ve zamanın sonsuz bölünebilirliği düşüncesi geometri bilgisinin olanağını ortadan kaldırır. Çalışmanın birinci bölümünün ilk kısmında rasyonalist filozofların epistemolojik ve ontolojik görüşleri ortaya konulmuştur. İkinci kısımda ise Hume'un empirist bilgi görüşünün dayanakları ele alınmıştır. İki farklı bilgi görüşünün karşılaştırılması sonsuz kavramının da farklı yorumlarının görülmesini sağlamıştır. Zira rasyonalist düşünce için maddenin sonsuz bölünebilirliği mümkündür ama Hume bu olanağı kendi düşünceleri temelinde reddetmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Hume felsefesinde sonsuz kavramının biride olarak kökeni araştırılmıştır. Ardından Hume'un uzay ve zaman idelerinin temelini nerede bulduğu ortaya konulmuş ve buradan hareketle sonsuz ve bölünebilirlik kavramları arasında zorunlu olarak bir bağlantı olup olmadığı tartışılmıştır. En son olarak sonsuz bölünebilirliğin olanaklı olmadığını söyleyen Hume'un görüşleri ayrıntılı olarak açıklanmış ve Hume'un geometri biliminin tanıtlamalarında ve tanımlarında gördüğü eksiklikler ortaya konulmuştur. Sonuç bölümünde ise David Hume'un sonsuz bölünebilirlik eleştirisinin geometri bilgisinin olanağı açısından bir sınaması yapılmıştır.
Katı modernlikten akışkan modernliğe geçişte gözetim: Foucault ve Bauman' da panoptik ve sinoptik

Çalışmamız temel olarak modernitenin ontik dünyanın bütününü ihata edebilme kuvvetiyle mücehhez, egemen bir özne kurma arzusunun ve bu arzunun devamı olarak ortaya çıkan, tüm olumsallıklardan ari, sınırları tahkim edilmiş bir düzen oluşturma isteğinin gerçekleşemediğini göstermeyi amaçlar. Katı modernitenin öznesi olarak temayüz eden Kartezyen özne, var olanları salt bilginin konusu haline getirerek kendisini kendi dışından tamamen yalıtır. Bunun yanında düzen mefhumu da ontolojik olarak kendisini zaman ve mekanın ötesine taşıyabilen bir öznenin tasarımları üzerinden hayata geçebilir. Ancak Kartezyen özne, Katı moderniteden Akışkan moderniteye geçişle beraber parçalanır ve egemenlik iddialarını yitirmek durumunda kalır. Bu şekilde kendisini anlamlandırabilme imkanını dahi kaybeden öznenin düzen kurabilme olasılığı da kontenjan dışı olur. Kısacası, Modernitenin özne tanımlamaları insan doğasının inkarı üzerine gerçekleştiğinden dolayı Kartezyen ya da parçalanmış haliyle modern özne iddialarını gerçekleştirememiştir. Modernite insanın dünyasal bir varlık olduğu gerçeğini daha en başından ıskalamış ve bu şekilde özneyi ya hep ya da hiç olmaya zorlayarak insan tabiatının dışına çıkarmıştır.
Nurettin Topçu'da tanrı alem ilişkisi

Bu çalışmanın amacı, Nurettin Topçu'nun Tanrı ve alem ilişkisinde nelere değindiği, hangi kelimelerle bu ilişkiyi açıklamaya çalıştığını ortaya koymaktır. Hareket felsefesinin oluşmasını sağlayan düşünürümüz Blondel'in Topçu üzerindeki etkisi Topçu'nun kendine has bir aksiyon felsefesini ortaya koymasını sağlamıştır. Hareket felsefesi 'Aksiyon Felsefesi' olarak da adlandırılır. Topçu'nun ''İsyan Ahlakı''eserinde ve kaleme aldığı birçok eserinde de hareket felsefesi üzerinde durulmuştur. Bu şekilde hareketten yola çıkarak Tanrı ve alem ilişkisinin bu hareket düşüncesinden nasıl yola çıktığına değindik. Hareket, hürriyet, irade, isyan kavramlarında Tanrı'ya bakış açısının nasıl olduğunu, bu kavramlarla nasıl ilişki çerçevesini kurduğunu ortaya koymaya çalıştık. Dil olarak ilk okunduğunda anlaşılması zor gibi görünen okudukça kendini açan ve farklı pencereden bakmayı sağlayan bir anlatımı olan Topçu'yu biz de kendi cümlelerimizle anlatmaya çalıştık. Topçu için Tanrı var mıdır, yok mudur? Varsa ne şekilde bir düşünceye sahiptir? Aleme bakış açısı nedir? Teist mi, Deist mi, Panteist mi, Panenteist midir? Bu çalışmada Topçu'nun neler düşündüğünü, hangi konularda neler dile getirdiğini söylemeye çalıştık.
Nietzsche's concept of drive and metaphor as a guide to his philosophy

VI oz NIETZSCHE 'NIN FELSEFESİNE BİR REHBER OLARAK DÜRTÜ VE METAFOR KAVRAMI Coşar, Metin Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İNAM Eylül 1999, 152 sayfa Bu doktora çalışmasının başlıca tezi şudur: Nietzsche'nin felsefesi, onun dürtü ve metafor kavramları birlikte ele alınıp öne çıkarılırlarsa, yeni bir ışık altında görülebilir, ikincisi son zamanlarda az çok çözümlenmiştir ama birincisi ihmal edilmiştir. Dürtüler belli amaçları olan sosyo-kültürel hayati güçlerdir. Metaforların biçimlenişi dürtülerin yönüne bağlıdır. Bilgi dürtüsü dünyanın tutarlı bir görünümünü vermeye çalışan metaforlar oluşturur. Bu tutarlılık bilginin 'ne için ine cevap verecek bir ahlak gerektirir. Bu noktada yanılsamalar başlar. Bir metafor yahut bir metaforlar sistemi bir dönemde bir bireyin ya da bir toplumun ihtiyaçlarını ve beklentilerini tatmin edebilir. Ama metaforlar kaçınılmazcasına 'yıpranıpVII eskirler' ve yenileri gerekli olur. Değerlerin yeniden değerlendirilmesi dönemi başlamalıdır. Bilgeliği olmayan bilgi dürtüsüne ahlak ve bilim kolayca egemen olabilir; bunların ikisi de, kendi başlarına bırakıldıklarında, insan yeteneklerinin özgür gelişmesine zararlıdırlar, çünkü 'hakikat'i mut lakl aştırma eğilimindedirler. Betimsel olarak, dürtüler metaforların arasında dururlar', metaforlar da dünyayı biçimlendirirler. Metaforlar yaratıcı eylemin gereklerini artık karşılayamadıkları zaman, inanılagelmiş değerlerin düşüşü ve değersizleşmesi bunalımı başlar. Nihilizme ulaşan bu sürece Nietzsche 'decadence' der. Nihilizm baştan sona olumsuz bir durum değildir; yeni değerlerin tohumlarını taşır. Bu noktada dürtülerin önemi görülüyor. Bozulmuş dürtülerin, arındırıcı-estetik girişimlerle yeniden hayat kazanmalarına ihtiyaç vardır. Sadece bir analoji olmayan, geniş antropolojik bir zemine yayılan analojik metafor, bu-dünyacı değerleri vurgular ve bilgi felsefi bilgelik tarafından yönlendirilir. Bilgi uğruna bilgi, bizim için bilgiye dönüştürülür. Değerler kendilerine ait bir alana itaat talep ederek tehditkar bir şekilde üstümüzde artık durmazlar. VIII Pessimizm de bir olanaklı yenilikler durumudur. 'Zayıf ile 'güçlü' arasındaki ayrım topyekün pessimizmi aşma düşüncesi ile yapılır. Bu tutumuyla Nietzsche, filozoflar içinde en çok hayranlık duyduğu Schopenhauer'ı eleştirir. Avrupa nihilizmi ancak estetik bir hayat tarzıyla aşılabilir. Bunu başaranlar geleceğin 'üst insanlar'ı olacaklardır.
Johann Gottlieb Fichte'nin devlet anlayışı

Fichte 18. Yüzyılda özellikle Almanya'nın fikir dünyasına büyük etkide bulunmuş bir düşünürdür. Kant'ı anlamak ve gelecek nesillere aktarmak gibi bir görevi de üstlenmiştir. Özellikle savaş halindeki Alman toplumunun dirilmesinde ve bilinçlenmesinde verdiği dersler ile büyük etki yaratmıştır. Yeni ulusu şahlandırırken eğitimin ne kadar önemli olduğunu göstermesi açısından fikirleri önemlidir. Kendinden sonra da öğrencileri de Fichte gibi büyük etkiler yaratmıştır. Alman ulusunu ulusal bilinç ve işgale karşı bilinçlendirmede etkili olmuştur. Umarız Fichte üzerine yapmış olduğumuz bu çalışma ile Fichte'nin ülkemizde daha fazla tanınmasına vesile olur.