turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
The formation of Iraqi nationalism under the British mandate (1920- 1932)

Bu tez, 1920- 1932 yılları arasındaki dönemde, İngiliz etkisi altındaki Irak'ta milliyetçilik ve ulus devletin oluşumu konularını incelemektedir. Çalışma, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşanan Tanzimat reformlarının, İmparatorluğun Arap topraklarında ve Irak'ta erken dönem Arap milliyetçiliğini nasıl etkilediği ve daha sonra Irak'taki İngiliz Mandater yönetim döneminde Irak milliyetçiliği ve ulus devlet olma süreçleri üzerine odaklanmıştır. Tezde, ayrıca, Musul sorununun Irak milliyetçiliği ve yine ulus devlet olma süreci üzerindeki etkileri detaylı olarak incelenmiştir. Tez, Manda döneminde politika, sosyal yapı, siyasi partiler, devlet yönetimi, ordu ve ekonomi konularında yapılan düzenlemelerle gerçekleştirilen ulus-devletleştirme sürecini incelemektedir. Irak'ta İngiliz Mandası dönemi, Irak'ın sınırlarının çizilmesi ve devlet yapısının oluşturulması gibi önemli gelişmelere sahne olmuştur. Bu gelişmeler ülkeyi günümüzde de hala çeşitli şekillerde etkilemektedir. Tezin son kısmında İngiliz Mandası tarafından uygulanan politika ve stratejileri anlamanın, ülkenin güncel gelişmelerini anlamada son derece yardımcı olacağı belirtilmektedir.
Bir sapma türü olarak hırsızlık olgusu üzerine sosyolojik bir araştırma: Elazığ örneği

''Bir Sapma Türü Olarak Hırsızlık Olgusu Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma: Elazığ Örneği'' adlı çalışma, bir alan araştırmasıdır. Araştırmanın amacı, önde gelen toplumsal sorunlardan olan, bir sapma ve suç türü olan hırsızlık olgusunu, bu suç türünü işleyen bireyleri, hırsızlık suç türlerini işleyen bireylerin özellikle bu suç türünü işlemelerine etkili olan sosyo-kültürel ve ekonomik değişkenleri sosyolojik bir bakış açısı ile incelemektir. Örneklem grubunu oluşturan hırsızlık suçu şüphelilerinin; genç ve orta yaş grubunda yer aldığı, öğrenim durumları ve ekonomik düzeyleri düşük seviyede olduğu, birçoğunun daha önce hırsızlık suçu sebebiyle gözaltına alındığı ve/veya cezaevinde hırsızlık suçundan dolayı bulundukları saptanmıştır. Beraberinde davranış bozukluğu tedavisi alma oranın yüksek olduğu; sigara, alkol ve uyuşturucu kullanımının yaygın olduğu gözlenmiştir. Hırsızlık şüphelilerinin ailelileri ve çevresi incelendiğinde; benzer şekilde kendilerinde görülen birçok olumsuz özelliğin ailelerinde de mevcut olduğu, arkadaşları arasında hırsızlık suçları başta olmak üzere suç işleme oranın yüksek olduğu araştırmamızda elde edilen veriler ışığında ulaşılan sonuçlardır.
İbn-i Haldun'un millet karakteri kavramının siyasal söylemlere yansımasının sosyal medya üzerinden analizi

Kültürel ve soy karışmalarının pek mümkün olmadığı kavimler çağından bugün ki milletler oluşumuna kadar insanlar tarihsel ve sosyolojik olarak bir araya gelerek kendilerine ait kültürel ve geleneksel bütünlükler meydana getirmişlerdir. Bu sebeple insanların bir kavimler birleşmesi sonucunda sosyal bir birliktelikle milletleri oluşturdukları söylenebilir. Tarihsel ve ekonomik şekillendirmelerle günümüzdeki millet kavramına kadar İbn-i Haldun'un örneklemeleri üzerinden dışsal ve içsel bir bakış açısıyla yaklaşarak bir millet karakteri ortaya çıkarmak mümkündür. Bu genel bakış açısı tarihsel süreci ve genetik kodları kapsayarak her millette bulunan sosyal gen yapısını ve millet karakteristik özelliklerini ortaya koymaktadır. Sosyal gen, toplumun tarihsel süreç içerisinde birbirine aktardığı gendir. Her toplum kendi sosyal yapısını oluşturur. Coğrafi koşullar, din, dil, tarih, kültür gibi etkenler bireylere aktarılarak bir bütünlük meydana getirir. Bu aktarıma sosyal gen denilmektedir. Millet karakteri bu sosyal gen içerisinde toplumun ortak acıları, sevinçleri, yaşantılarından sembollere ve sözlere yükledikleri değerler, ahlak yargılarını kapsamaktadır. Bu araştırmada dört siyasi parti liderinin sosyal medya paylaşımları millet karakter özellikleri üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin dört siyasi partisinin liderleri üzerinden gerçekleştirilen araştırmada 2019 yılı Twitter sosyal mecrası üzerinden Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında yapılan paylaşımlar analiz edilerek, paylaşımların millet karakter unsurlarını taşıyıp taşımadığı veya hangi özelliklerin daha baskın görüldüğü belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama tekniği olarak siyasi parti liderlerinin Twitter paylaşımlarına ulaşılarak millet karakteri unsurları üzerinden içerik analizi yapılmıştır. AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin konuşmaları içerik analizi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırma evreni olarak söz konusu siyasi parti liderlerinin 2019 yılı Mayıs, Haziran, Temmuz aylarındaki Twitter paylaşımları incelenerek paylaşımların millet karakter özelliklerini taşıyıp taşımadıkları incelenmiştir.
Theodoros Angelopoulos sinemasında kolektif bellek

Bu çalışma Yunan yönetmen Theodoros Angelopoulos'un filmlerinde kolektif bellek biçimlerini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Kolektif bellek, bireyin hatırlama ve unutma dinamiklerinin dahil olduğu gruplarla ilişkili olarak şekillendiğini belirtmektedir. Sinema kolektif bellek çerçevelerinin görsel temsili için elverişli bir anlatı zemini oluşturmaktadır. Çalışmada yönetmenin farklı dönemlerinden seçilen filmleriyle kolektif belleğin ele alınışında farklılaşan eğilimleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sinemasında 20. yüzyıl Yunan tarihindeki dönüm noktalarının kolektif bellekteki yansımalarını sunan Theodoros Angelopoulos yarattığı özgün görsel diliyle unutturulmaya ve bastırılmaya çalışılan geçmişşle yüzleşmeyi amaçlamıştır. Bu bakımdan sineması kolektif belleğin yüzleşme, travma, kimlik, aidiyet, utanç, suçluluk gibi farklı temsil biçimlerini de görünür kılmıştır. Bu çalışma ayrıca Theodoros Angelopoulos sineması aracılığıyla kolektif belleğin sinemada hangi temsil stratejileri üzerinden ortaya konduğunu da sunmayı amaçlamaktadır.
Civil society adid ngos in a stateless society: The palestinian case

IV OZ DEVLETSİZ BİR TOPLUMDA SİVİL TOPLUM VE SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ: FİLİSTİN ÖRNEĞİ Sakar, Emre Yüksek Lisans, Sosyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Bahattin Akşit Ağustos 2002, 124 sayfa Bu çalışma, Filistin sivil toplumunu ve Filistin sivil toplum örgütlerini incelemiştir. Filistin sivil toplumunun ve Filistin sivil toplum örgütlerinin gelişimi tarihsel bir çerçeve içinde tartışılmış ve Filistin sivil toplumuna özgü çatışmalar ortaya koyulmuştur. Bu çalışmada, Filistin örneğine özgü özellikler Filistin devlet kurma süreci bağlamında ele alınmıştır. Bunun yanı sıra, Filistin sivil toplum örgütleri hedefleri, projeleri, etkinlikleri ve iç yapıları açısından da incelenmiştir.
Patriarchal structures and practices in Turkey: The case of social realist and national films of 1960s

oz TÜRKİYE'DE 1960- 70 ARASI ATAERKİL YAPILAR VE PRATİKLER: 1960'LARIN TOPLUMSAL GERÇEKÇİ VE ULUSAL FİLMLER ÖRNEĞİ Yeşildal Şen, Hatice Doktora, Sosyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Mehmet C. Ecevit Ekim 2005, 249 pages Bu tez, feminist perspektife bağlı olarak ataerkil yapılar ve bunların yeniden üretiminin kadının toplumsal konumun analizindeki önemine dikkat çekmektedir. Ataerkillik hem üretim hem de yeniden üretim alanında hakim olan bir yapıdır. Ataerkillik, toplumsal yaşantının her alanında hakim olan ve maddi temelleri dolayısıyla tarihsel boyutu olan; kadının hem emeğini hem de cinselliğini denetleyen bir yapı olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede ataerkilliği anlamak için kadının emek kullanma biçimleri -ücretli ve ev içi emek-, aile, namus, şiddet ve erkeklik vb kavramlar kullanılmıştır. Ataerkillik sabit durağan bir yapı olmayıp tersine farklı üretim biçimlerine, farklı toplumsal ve kültürel yapılara göre değişik biçimler gösterebilen bir yapı olarak ele alınmıştır. Bu tez kapsamında 1960- 70 döneminde 'toplumsal gerçekçi' ve 'ulusal sinema' anlayışıyla geliştirilen filmlerden örnekler seçilerek bu filmlerin sosyolojik analizi yapılmıştır. 1960- 70 dönemi genel olarak Türkiye'nin toplumsal, ekonomik ve politik yapısı anlamında belirli özelliklere sahiptir buna paralel olarak Türk Sineması bir kurum olarak bu dönemde önemli değişiklikler yaşamıştır. Bu dönem aynı zamanda Türkiye'de kadın tarihi anlamında da daha az çalışılan bir dönem olduğu için önemlidir. Filmlerin analizinde ataerkillik kapsamında yalnızca kadının ikincil konumuna değil erkekler arası ilişkilere ve bu ilişkilerin ataerkilliğin yeniden üretilmesindeki rolüne de bakılmıştır.
Teknoloji temalı komplo teorilerinin Twitter üzerinden analizi

Komplo teorileri veya anlatıları tarih boyunca var olmuştur. Komplo birine veya bir topluluğa zarar verme amacıyla gizli bir plan dahilinde gerçekleştirilen eylemleri ifade etmektedir. Komplo teorisi ise nedenleri tam olarak açık olmayan bazı olayların, komplo ile açıklanmasını ifade eder. Tarih boyu var olan komplo teorileri, içinde bulunulan çağın dinamiklerine göre şekillenmiştir. Bu çalışmada komplo teorileri modern toplumların temeli olarak kabul edilen bilim ve teknolojinin gelişimsel tarihiyle ilişkilendirilmiştir. Teknolojinin gündelik hayatın neredeyse tamamını kuşatması, bir yandan insan hayatını kolaylaştırırken diğer yandan insanları ve toplumsal organizasyonları denetim ve gözetim altında tutması, belirsizlik ve risk içeren durumlara sebep olması toplumsal sistemleri daha karmaşık hale getirmiştir. Giderek karmaşıklaşan, belirsizlik ve risk içeren durumlara karşı komplo teorilerinin meydana çıkması kaçınılmazdır. Teknoloji temalı komplo teorileri bu karmaşıklığı anlamak, açıklamak ve üzerinde kontrol sahibi olma amacıyla oluşturulan anlatılar olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmanın odak noktasını teknoloji temalı komplo teorileri oluşturmaktadır. Günümüzde internetin gelişmesiyle kullanıcılara yeni bir etkileşim ve sosyalizasyon sağlayan sosyal medya platformları, komplo teorilerinin oluştuğu ve dolaşıma girdiği ana mekanlardan biri haline gelmiştir. Bu çalışmada Twitter üzerinden dolaşıma giren teknoloji temalı komplo teorileri, seçilmiş 1000 tweet üzerinden incelenmiş, tweetler içerik ve söylem analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucu altı ana tema belirlenmiştir. Teknoloji temalı komplo teorilerinin Twitter aracılığıyla nasıl bir etkileşim alanı oluşturduğu, spesifik olarak teknolojinin hangi alt alanlarına yönelik olduğu, fail olarak kimlerin gösterildiği, işlevsel boyutları, risk algıları ve komplo teorilerinin hangi bağlamlarda nasıl inşa edildiği sosyolojik olarak tartışılmıştır.
Kütahya'da intihar olgusu: Merkez ilçe alan araştırması

İntihar olgusu insanlık tarihi boyunca varlığını devam ettiren ve sonuçları itibariyle insanları derinden etkileyen bir davranış biçimi olarak karşımızda durmaktadır. İnsanın dünyada olma amacına aykırı bir hareket olan intihar davranışı kişisel bir eylem gibi görünmesine karşın, intihar eden kişinin ailesini ve yakınlarını ilgilendirdiğinden son tahlilde toplumsal bir eylem biçimine dönüşmektedir. Nedenleri ve sonuçları itibariyle karmaşık ve çok yönlü bir eylem biçimi olan intihar davranışı modern zamanın en önemli sorularından birisini teşkil etmektedir. Her yıl bir önceki yıla oranla intihar ve intihar girişimi sayılarındaki artış, intiharın yaygınlaşması ve toplumsal alanda yaptığı etkilerde dikkate alındığında artık bu davranışın göz ardı edilemeyecek kadar mühim bir sorun teşkil ettiği açıkça görülebilmektedir. Hem dünya genelinde hem de ülkemiz genelinde son dönemde gözle görülür bir artışın yaşandığı intihar ve intihar girişimi vakaları yerel ölçekte ele aldığımız Kütahya ilinde de aynı ölçüde bir artış göstermektedir. Günümüz toplumları açısından bu denli kritik bir öneme sahip olan intihar ve intihar girişimi davranışını sosyolojik perspektifte ele almak, bu problemin daha iyi anlaşılıp, analiz edilmesini ve bu sorunun en aza indirilebilmesi için çözüm yolları bulunabilmesini sağlayacaktır.
Kapitalizm, küreselleşme ve kimlik

Yaşam hızla dönüşürken, dönüştürülürken, yaşama ait her unsur da bu değişimden payını alıyor. Bundan iki yüzyıl öncesinin toplumsalı ekonomik, politik ve kültürel boyutlarıyla şimdidin gerçeklikleri oldukça farklılaşan kimi niteliklerle anılıyor. Bu değişim hiçbir zaman boşlukta gerçekleşmemiş olmasıyla kimi süreklilikleri de elbette ihtiva ediyor. Değişimin tarihselliği Batı Avrupalı bir öznenin etrafında oluşturulan auranın -modernizm, postmodernizm, küreselleşme ve her birinin kapitalizmle kurduğu ilişki dolayımıyla- bütün bir dünyaya doğru yayılmasıyla gerçekleşmiştir ve gerçekleşmektedir. Bu devam edişle kastedilen değişimi sembolize eden değerlerin kaynağının vurgulanması çabasıdır. Yoksa özellikle II. Dünya Savaşı'ndan sonra 'merkez' Amerika Kıtası'na doğru yönelmiş durumda. Söz konusu edilen kavramların kapitalizmle kurulan bir ilişki dolayımıyla analizi zorunlu olarak emperyalist söylem alanına götürse de, emperyalist söylem analizi tek başına şimdiyi bir bütün olarak çözümlemek de yetersiz kalacaktır. Emperyalism söylemi kendi sınırlılıklarına rağmen kimi boyutlarıyla dikkate alınmak zorundadır. Ancak o da bir 'inutlak' değildir. Aynı mutlak olmama durumu liberal söylemin ütopyacı özgürlük alanları kurgusu için de geçerlidir. Bu iki söylemin karşıtlığı bir paradoks olarak görülebilir. Önemli olan her iki söylemin de olanaklarının entelektüel çaba içinde değerlendirilmesidir. Birini bir diğerine tercih edip, ötekini tümüyle reddetmek ulaşılmak istenen hedefi engelleyecektir. 'Kimlik' bir inşadır. Bu kabul küreselleşme bağlamında kimi önemli noktaların altının çizilmesini zorunlu kılar. Küreselleşme söyleminin Soğuk Savaş'ın ardından kendi olanaklılığını şimdiye dayatması kapitalist üretim modelinin kendi iç dinamiklerini tamamen dışarıda bırakarak anlaşılamaz. Küreselleşme karşılaşmaların zaman ve mekan sınırlarından kendini bağımsızlaştırmasıyla özdeş bir süreci imlemektedir. Karşılaşmaların bu denli yoğunlaşması beraberinde 'kimlik'in tıpkı toplumsalın diğer unsurları gibi yerinden edilmesini ve yeniden yerleştirilmesini getirir. Bu yerinden etme ve yerleştirme süreçleri 'küresel kültür'ün çok boyutlu, karmaşık yapısının anlaşılmasını kolaylaştırabilir. Şimdinin bu yerinden edilen ve yeniden yerleştirilen kimlikleri tek yönlü, zorunlu bir homojenliğe doğru yönelmekten ziyade; çoğullaşma, farklılaşma eğilimindedir. Her nasıl yorumlanırsa yorumlansın esas olan, küreselleşme tek yönlü bir özdeşlik iması taşısa da bunun olanaksızlığıdır. Benzeri bir vurgu Türk kimliği bağlamında da yapılabilir. Farklılıkların görmezden gelindiği ya da bastırılmak istendiği bir kimlik politikası kendi içinde oldukça sorunludur.
Bekleyiş halindeki yer; mimari programın tanımlayamadığı bağımsız gündelik yaşantı aralıkları

Mekanı soyut bir kavram ve programın sınırlarını çizdiği salt fiziksel ve statik bir anlayışla ele alan yaklaşımlar, gündelik hayattan ve ilişkisel bir kavram olarak mekanın çok değerli varlığından uzak bir mesafede durmaktadırlar. Mimari programın öngördüğü katı düzenler ile çakışmayan gündelik hayat beklenmedik ve rastlantısal olarak ilerleyen süreklilik ve devinime sahiptir. Bu devinimin belirsiz ve sürekli akışı mekan içerisinde kendine yer edinebilecek zeminleri talep etmektedir. Bekleyiş halindeki yer kavramı mimari program tarafından tanımlanamayan, statik bir fonksiyonu olmayan ve mimari programın tanımladığı iki şey arasındaki ilişkisel akışı sürdürerek bağ doku görevini sürdüren isimsiz, programsız ve sınırları muğlak olan bir kavrayışı belirtmektedir. Bekleyiş halindeki yer; mimari paradigmanın tanımlarının dışında kalarak varlık bulduğu için yerel, çok değerli ve zamansız olarak da kavranmaktadır. Gündelik hayatın belirsiz ve sürekli bir akış halinde olan ilişkilerini kendi üzerinden yeniden kurarak bağımsız bir varlık kazanmaktadır. Bekleyiş halindeki yer kendini sürekli olarak yeniden tanımladığı gibi mimari olarak tanımlanan iki mekanı da kendi üzerinden yeniden ilişkilendirerek mekanın varlığı için hayati öneme sahip ilişkisel durumu ortaya çıkaran bir bağlaç görevi görmektedir. Sanayi devrimi sonrasında üretim faaliyetlerinin artması ve özellikle üretim biçimlerinin değişmesiyle yeniden planlı bir şekilde tasarlanan birey ve bireyin gündelik programı; birey ile nesne arasındaki uzaklığın yeniden tanımlanmasına sebep olmuştur. Üretim faaliyet ve çeşitliliğinin hızlı bir şekilde artması mimari üretim ve düşünce yöntemlerini de etkilemiştir. Özellikle soyut mekan kavramının üretilmesiyle modern paradigma gündelik hayatı kontrol altına almaya yönelik programlar üretmiştir. Mekanı tüketmek üzere üretmek yersiz bir mimari üretim sorunuyla karşı karşıya kalmamıza neden olmuştur. Mimari programların eylemler önceden belirlenerek üretilmesiyle mekan bir tüketim nesnesi haline gelmiştir. Ulaşım ve kitle iletişim araçlarındaki dönüşüm uzaklığı yeniden tanımlamasına ve mekan düşüncemizi sorgulamamıza neden olmaktadır. Yeni medya araçları ile fiziki olmayan fakat gündelik hayatımızın akışını derinden etkileyen sanal mekanlar üretilmiştir. Mimari programın katı sınırları, yeni medyalar ile dönüşen gündelik hayatımızın ritmine ayak uyduramamaktadır. Bu sebepten alternatif bir program anlayışı ve mekanın sınırları ve ilişkilerini yeniden üretecek zeminler gerekli görülmektedir. Bu çalışmada gündelik hayatımızın sürekliliği ve yeniden üretilmesine ortam sağlayan mekanların varlığı bekleyiş halindeki yerler üzerinden tartışılacaktır. Mekanlar arasındaki keskin sınırın muğlak belirteci olarak bulunan bekleyiş halindeki yerlerin programsız ve zamansız imkanları; gündelik hayatın bağımsız akışı sonucu kendiliğinden oluşan programsız ve zamansız eylemler ile işgali sonucu beliren mekan imaları üzerinden tartışılacaktır.
Irak'tan Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan Türkmenler üzerine bir araştırma: Ankara örneği

Göç olgusu en genel ifadeyle bireylerin veya insan topluluklarının çeşitli sebeplerle bulundukları ortamları geçici veya kalıcı olarak değiştirmesidir. İnsanlar değişen yaşam şartlarına uyum sağlayabilmek ve yaşamını idame ettirebilmek amacıyla kimi zaman isteyerek kimi zaman da zorunlu olarak göç etmektedirler. İnsanların bulundukları yerleri terk etmesinin en sık karşılaşılan sebepleri savaş gibi zorunlu şartlar ve ekonomik sorunlar olmuştur. Türkmenler, Irak'ın kuzeyinde yüzyıllardır yaşayan bir Türk topluluğudur. Irak'taki baskıcı rejimler, istikrarsızlık, etnik çatışma, dış müdahale, savaş gibi sebeplerden dolayı Irak Türkmenlerinin bir kısmı farklı zamanlarda Türkiye'nin farklı il ve ilçelerine göç etmişlerdir. Bu çalışmada Irak Türkmenlerinin Türkiye'ye ve özellikle çalışmanın kapsamı dolayısıyla Ankara'ya, Körfez Savaşı'ndan itibaren devam eden göçlerinin sebepleri, süreçleri, sonuçları ve mevcut yaşam koşulları araştırılmıştır. Çalışmada geçerli bilgiler elde edebilmek amacıyla öncelikle Ankara'daki Irak Türkmenleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği ile görüşülerek Ankara'daki Irak Türkmeni göçmenlerle iletişim sağlanmıştır. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, bu bağlamda örneklemdeki katılımcılar ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışma Irak ve Türkmenler hakkında yapılan diğer akademik çalışmalardan farklı olarak yaygınlık tespiti amaçlı bir araştırma olmaktan ziyade; Ankara'daki Irak Türkmenlerine dair derinlemesine bilgiler elde etmeyi hedefleyen yoğunluk amaçlı bir araştırmadır. Ayrıca Ankara'daki Irak Türkmenlerinin güncel sosyolojik yapısının incelenmesi sebebi ile çalışmanın literatüre önemli katkıları olacağı düşünülmektedir.
Diyanet aylık ve Avrupa dergilerinde değişen din anlayışının sosyolojik analizi

Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde değişen din anlayışının sosyolojik analizini içeren bu çalışma iki bölümden ibarettir. Çalışmanın ilk kısmı Diyanet, ilahiyatın Diyanet'e etkisi, Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerini tanıtan bölümden oluşmaktadır. İkinci kısım ise; Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde kadın, aile, çocuk, modernleşme, tasavvuf, değerlerin sunumu, ibadet anlayışlarındaki değişim ile Diyanet ve bilim, Diyanet ve devlet, Diyanet ve değişim, değişim ve din konularını içermektedir. Araştırma neticesinde Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinin din anlayışında bir değişim ve dönüşüm olduğu tespit edilmiştir. Bu değişimle birlikte dindar insanı hem daha içkin bir dindarlık anlayışına sevk edecek hem de insani ilişkiler bağlamında onu daha iyiye götürecek ahlak konularının dergilerde öne çıktığı müşahede edilmiştir. Ayrıca ibadetlerin sunumunda, dini kavramların yeniden anlamlandırılmasında, dini metinlere yeni yorumlar getirilmesinde de bir değişim yaşanmıştır. Bu dönemde dergilerde yalın, bilgiye dayalı bir anlatım yerine okuyucuyu etkileyen, okuyucunun gönlüne hitap eden bir üslubun, din dilinin öne çıktığı görülmüştür. Diyanet Aylık ve Avrupa dergilerinde, son on yılda, kadın yazarlar ile Diyanet'tin kadın personelinin bu dergilerdeki makalelerinin arttığı tespit edilmiştir. Bu durum Diyanet'teki yapısall dönüşümü ve bir yönüyle de din anlayışındaki değişimi göstermektedir. Diyanet Aylık ve Avrupa dergide, yaşadığı mağduriyete susan değil, hakkını hukukunu arayan bir kadın imajı sunulmaktadır. Kadınla ilgili değişen söylemin dini yayınlarda da karşılık bulduğu söylenebilir.
19. yüzyıl sonunda (1890-1893) Bursa sosyal hayatının basındaki yansıması: Bursa gazetesi örneği

19. YÜZYIL SONUNDA BURSA SOSYAL HAYATININ BASINDAKİ YANSIMASI: BURSA GAZETESİ ÖRNEĞİ (1890-1893) YÜKSEK LİSANS TEZİ MÜRVET ÖZÇELİK YAMAN 2005, BURSA 19. yüzyıl itibariyle batıda meydana gelen teknik ilerlemeler ve sanayi devriminin etkileri, doğduğu topraklarla sınırlı kalmayıp; dünya ülkeleri üzerinde gerek teknik ve siyasi gerekse kültürel yönden baza değişimlere neden oldu. Aynı dönemde bu etkenlere bağlı olarak gerileme sürecinde bulunan Osmanlı Devleti, bu durumdan kurtulmak için her sahada batı tarzı bir takım düzenlemelere gitti. Yapılan bu düzenlemeler ve batıyla olan temaslar, Osmanlı toplumsal düzeninde kendine has bir değişim dönemi başlattı. Merkezi yönetimin dışındaki yerel birimlerde bu değişim başkente yakınlık, ticaret yollan üzerinde bulunma gibi nedenlerle bölgeden bölgeye farklılık göstermekteydi. 19. yüzyılın ikinci yansında başkente yakın bir kent olan Bursa, bu değişimi neredeyse İstanbul'la eş bir biçimde yaşamıştır. Ancak kentte bu değişimin hızım ve yönünü belirleyen bazı etkenler vardır. Nüfus balonundan etnik bir zenginliğe sahip olan kentte, ekonominin belli bir alandaki parlak terini olan ipekçilik ile sanayide makineleşmenin getirdiği yenilikler, sosyal değişmenin kent boyutundaki varlığına güzel örnekler vermektedir. Diğer yandan idari ve eğitim alanındaki yeni düzenlemeler, eşit haklara sahip vatandaş kavramına doğru-özellikle gayrimüslimler bakımından-uygulamaları gerçekleştirmekte; Bursa sosyal hayatında da bunun yansımasını görmekteyiz. Mekansal yapıda tiyatro, hastahane gibi Avrupai üslupta inşa edilmiş binalar, belediye binası gibi bürokratik merkezlerin ortaya çıkışı değişimin somut örneklerini oluşturmaktadır. Mahalle ve millet kavramlarının yıkıldığı bir dönemde Bursa kent dokusunda esnaf düzeninden öğrencinin ders programına kadar her şey değişmiştir. Bu değişmelerin dönemin basınına yansımasını konu edinen bu çalışmada, kaynak olarak Bursa gazetesinin 1890- 1893 yıllan arasındaki sayılan kullanılmıştır. Burada yer alan haberler doğrultusunda 19. yüzyılda Bursa sosyal hayatının bir tablosu çıkarılmaya çalışılmıştır.