turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de turizmin Mcdonaldlaştırılması: bir turistik ürün olarak paket tur incelemesi

George Ritzer tarafından bilim dünyasına armağan edilen 'McDonaldlaştırma' kavramı, 'Toplumun McDonaldlaştırılması' kitabının ilk basım yılı olan 1990'larda ender olarak duyulmuş olsa da, 2000'li yılların başında ve sonrasında hem kavramın kullanım alanı genişlemiş, hem de bu kavramın tanımladığı olguya yönelik ilgi artmıştır. Belki de 'modern zamanlarda' hayatımıza hızlıca giren birçok şeyi, farkında olmadan hayatımızdan çıkarttığımız ve garip bir şekilde özlemle andığımız şeyleri tanımlamaya duyulan ihtiyaca büyük ölçüde karşılık gelen bir kavramdır: McDonaldlaştırma. McDonaldlaştırma kavramı, Weber'in modern toplum analizinde kullandığı rasyonelleştirme süreciyle ilgili görüşlerinden ve Weber'in rasyonelliğin 'demir kafesi' dediği olgudan oldukça etkilenmiştir. Akılcı sistemler modern insanın gündelik yaşamlarının her alanını kuşatarak rasyonelliğin irrasyonelliğine yol açmakta ve geleneksel toplumun 'müphemlik' kavramına meydan okumaktadır. Ritzer, Weber'in rasyonelleştirme kavramını temel aldığı kuramında verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim olmak üzere dört ilke ve bunlara ilaveten rasyonelliğin irrasyonelliği çerçevesinde, toplumsal yaşamı açıklamaktadır. Modernizmle birlikte iş hayatından, aile hayatına, tüketimden, eğitime bütün toplumsal etkileşimlerde bu dört temel ilkenin belirleyici olduğunu ileri sürmektedir. Bu çalışmada McDonaldlaştırma sürecinin söz konusu ilkeleri çerçevesinde, bireylerin boş zaman etkinliklerini ve bu kapsamda turizm faaliyetlerini de şekillendirdiği kabul edilmektedir. Özellikle bireyin yaratıcılığı, özgünlüğü ve özgürlüğüne yer vermeyen tamamıyla McDonaldlaştırılmış bir turizm ürünü olan paket turlarda rasyonelleşme sürecini ve yansımalarını görmek mümkündür. Bu nedenle çalışmada, Türkiye'deki turizm uygulamalarında önemli bir turistik ürün olan paket turların Ritzer'in kuramında temel aldığı ilkeler bağlamında analiz edilmesi amaçlanmıştır.
Post-fordist teoriler çerçevesinde Türkiye'de küçük ve orta büyüklükte işletmelerin sosyolojik analizi

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki KOBİ'lerin fordizmden post-fordizme geçiş sürecini teorileştiren düzenleme kuramı ve esnek uzmanlaşma kuramı temelinde sosyolojik analizini yapmaktır. Bu amaçla araştırmada öncelikle teorik çerçeveyi oluşturan kuramlar açıklanmış ve bunların analiz araçları gösterilmeye çalışılmıştır. Düzenleme kuramı özellikle az gelişmiş ülkelerdeki durumun, esnek uzmanlaşma kuramı ise KOBİ'lerin post-fordist üretim biçimi içinde nasıl bir yapılanmaya sahip olduklarının ortaya konulmasında kullanılmıştır. Araştırmada Dünya ve Türkiye ekonomisinin belirli dönemlerdeki genel niteliklerine bağlı olarak kapitalist gelişimin çevresel biçimlerinin Türkiye'de aldığı görünümler, KOBİ'lerin gelişimi ve sosyo-ekonomik yapıdaki yeri açıklanmıştır. Ayrıca küçük ve orta büyülükteki işletmelerin post-fordist üretim biçiminin temel özellikleri açısından nerede bulundukları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Evlendirme programları bağlamında Türkiye'de kamusallığın dönüşümü

Tez kapsamında, realite şov ve talk şov formatlarının karışımı melez bir tür olarak değerlendirilebilecek evlendirme programları bağlamında Türkiye'de kamusallığın dönüşüm süreci incelenmektedir. Batılı literatürde, gerçeklik televizyonuna dair en fazla öne çıkan tema, kamusal ve özel alan dengesinin özel alan lehine bozulması, birey kültürünün kamusalı işgal etmesidir. Oysa batı dışı bir modernlik deneyimi yaşayan Türkiye'de, mahrem kabul edilen ve korunması gerektiği düşünülen konuların televizyon aracılığıyla görünür ve konuşulabilir olması, programlarda temsil edilen ile var olan toplumsal gerçeklik arasında bir gerilim yaratır. Bu gerilim sonucu, evlendirme programları, Türkiye'de, bir televizyon program türü olarak anlamını aşarak, kamusal tartışmaları geriletmekten ziyade, toplumsal cinsiyet, programlarda yer alan kadınlık ve erkeklik temsilleri, aile, milliyet, din gibi kategoriler etrafında yeni bir kamusallık tartışması başlatır. Tez kapsamında, öncelikle, gerçeklik şovlarına ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Yanı sıra, bu şovları Türkiye özelinde analiz edilebilmek için, toplumsal özgünlükleri, farklılıkları ve benzerlikleri ortaya koyan bir anlam çerçevesinin çizilmesi hedeflenmiştir. Programların toplumsal alanda nasıl tartışıldığını ortaya koymak amacıyla evlendirme programlarına ilişkin siyasetçilerin, uzmanların, bürokratların yaptıkları açıklamalar, medyada çıkan haber ve yorum yazıları, izleyicilerin RTÜK'e yaptıkları şikayet başvuruları ve gerekçeleri, RTÜK'ün verdiği uyarı ve cezalar gibi verilerden yararlanılmıştır. 'Esra Erol'da Evlen Benimle' programı, çalışmanın örneklemidir. Çalışmanın araştırma kısmında, evlendirme programları üzerine etnografik bir izleyici araştırması yapılmış ve izleyicilerin kamusal alanda yaşanan dönüşüm sürecini nasıl anlamlandırdıkları ortaya konmuştur. Farklı deneyim alanlarının iç içe geçişi bir özgürlük vaadi ya da kültürel bir dekadans olarak değil, gündelik hayattaki kişisel deneyimlerle televizyondaki temsiller arasında bir diyalog olarak görülmelidir.
Bir erkeklik alt alanı olarak eşcinsel erkeklik alanı

Bu çalışmanın amacı, heteroseksist bir toplumsal düzenleme içinde eşcinsel erkeklik alanının ve gey kimliğinin nasıl inşa edildiği ile sosyal ilişkilerin nasıl deneyimlendiğini, Antalya'da yaşayan 10 eşcinsel erkekle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanarak bulmaya çalışmaktır. Connell'ın 'hegemonik erkeklik' kavramsallaştırması ve Bourdieu'nin eylem kuramı temel olarak alınarak kentli, genç, eğitimli ve orta sınıf eşcinsel erkekliklerin gey kimliklerini nasıl tanımladıkları ve söz konusu kimliklerine bağlı bir biçimde inşa ettikleri strateji ve pratikleri çeşitli sosyal alanlar bağlamında nasıl deneyimledikleri, araştırmanın odak noktası olarak belirlenmiştir. Öncelikle araştırma toplumsal olarak inşa edilen 'çoklu erkeklikler' anlayışına uygun bir biçimde toplumsal cinsiyet alanı içinde kadınsılaştırılan bir erkeklik formu olarak eşcinsel erkeklikler üzerine odaklanmaktadır. Cinsel kimliklerin gelişimi, bir kişinin sürekli bir biçimde kendisi ve çevresindeki diğerleri ile müzakere ettiği karmaşık bir süreci yansıtmaktadır. İlişkisel bir biçimde deneyimlenen erkeklik performansları, eşcinsel erkeklik alanı içinde çeşitli toplumsal alanları ve anlamları dikkate alarak, erkekler tarafından farklı ama aynı stratejileri açığa vuracak biçimlerde sunulmaktadır. Araştırma kapsamında eşcinsel erkeklerin erkeklik performansları içinde deneyimlerinden yola çıkarak hegemonik erkekliğin ve olası bir homofobiye karşı habituslarına bağlı inşa ettikleri stratejilerin önemi vurgulanmıştır. Çoğunlukla söz konusu stratejiler, kamusal alanda deneyimlenen 'gizli' bir eşcinsellik biçiminde ortaya çıkmaktadır. Bazı durumlarda eşcinsel erkekler, toplumsal bağlamda sahip oldukları farklı sermaye türlerini ön plana çıkararak cinsiyet performanslarını önemsizleştirmektedir. Buna karşılık özel alanda ise göreli olarak daha toplumsal cinsiyet tabanlı olmayan bir yapılanma deneyimlendiği bulgulanmıştır.
Cumhuriyet Döneminden günümüze değer eğilimlerinin evrimine moda perspektifinden bakış

Anadolu coğrafyasında yaşayan Türk kimliği pek çok etmenin yanı sıra, yüzyıllar boyunca göç ve ticaret yolu üzerinde olmasıyla da farklı toplumlar ve kültürler tarafından etkilenmiştir. Doğu'yla Batı arasında yer alan bu coğrafyada, tarihin değer eğilimleriyle siyasi, iktisadi, inanç, toplumsal ve kültürel değişikliklerin sonucunda bu etkileşme, her alanda olduğu gibi giysilere de yansımıştır. Osmanlı devletinin farklı etnik, kültür ve inançta kimliklerden oluşması devlet katmanında ve toplumsal yaşam içinde giysi farklılığı yaratmıştır. Batılılaşma sürecinin başlamasıyla giysilerde de görülen değişim, saray kıyafetlerine yansımış olsa da, toplumun üzerinde daha az hissedilmiştir. Cumhuriyet'in ilanı ile başlayan değişimde, devletin yapısı ve yeni kanunlar kıyafet kodlarında da kendini göstermiştir. Toplum; kentleşme süreci, yeni kültürel kimlik ve sosyal hayat anlayışı ile bu yeni giysileri benimsemiş, kullanmaya ve moda takipçisi olmaya başlamıştır. Çok partili geçiş dönemi sonrasında, yeni siyasi ve sanayi planlaması köyden kente göçle birlikte kentleşme sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Kent dokusunun değişimi, kent kimliğinin deformasyonuna neden olmuş, bu durum da kültür-kimlik-görsel oluşum arasındaki üçlü etkileşimi yeniden şekillenmiştir. Ayrıca bu dönem, ülkenin siyasi yapısında demokrasinin darbelerle kesilmiş olmasından etkilenmiş, değer eğilimleri değişime uğramış, bu deformasyon devam etmiştir. 1980'li yıllardan sonra tekstil sanayinin küresel pazarda yer bulması, ihracat ve ithalatın yoğunlaşması, marka değerlerinin çoğalmasına, popüler kültürün, rekabete açık serbest piyasanın Batıya yönlenmesine, Türkiye'deki kıyafet kodlarının da yeniden değişimine neden olmuştur.
İstanbul Bağdat Caddesi ve yakın çevresinde kentsel dönüşüm: 2012-2018 dönemi

İstanbul'da Bağdat Caddesi ve yakın çevresinde 2012 yılından günümüz 2018 yılına kadar aralıksız bir kentsel dönüşüm süreci yaşanmakta ve burada yaşayan insanların gündelik hayatları da bu süreçten doğrudan etkilenmektedir. Bu bölgede zorunlu ihtiyaç olmadığı halde konutların kısa zaman aralıklarıyla yıkılıp yeniden yapılması, burada yaşayan mahalle sakinlerinin ranta, değişime, yeniliğe karşı duydukları arzu sayesinde mümkün olabilmektedir. Kentsel dönüşüm ve yenilenme süreçlerinin gerçekleşmesi mekan üzerindeki kullanım değeri ve değişim değeri arasındaki mücadeleye göre şekillenir. Bağdat Caddesi ve yakın çevresinde kentsel dönüşümün çok yaygın olması ve dönüşümün genel olarak arzulanması bu mücadalenin değişim değeri kısmının galip geldiğini göstermektedir. Gündelik hayat da bu mücadelenin sonucuna göre şekillenecek; rant ve yenilik öne çıkarken, nüfusa göre yeterli eğitim, kültür, sağlık, ulaşım, trafik, yeşil alan olanakları gibi toplumsal yaşamı, sosyal hayatı ve yaşam kalitesini ilgilendiren konular geride kalacak, bu da pek çok sorunu beraberinde getirecektir. Sonuçta, yenileme arzusu eski evleri ve mahalleleri için duydukları aidiyet duygusuna karşı galip gelecektir. Kentsel dönüşümü dolayısıyla arzular üretip dolaşıma sokan, eski evin yerine yeni ev arzusunu koyan bir makine olarak, Deleuze ve Guattari'nin kavramıyla bir 'arzulanan makine' olarak düşünebiliriz. Bu tez bir arzulanan makine olarak kentsel dönüşüm makinasının hangi arzuları uyandırıp, hangi motivasyonları ve sorunları yarattığını, burada yaşayanların gündelik hayatları üzerinden ele alacaktır. Bu kentsel dönüşüm makinasının harcı olarak arzu kavramı, Bağdat Caddesi ve yakın çevresinde yaşanan kentsel dönüşüm bağlamında tapu sorunları olmayan orta-üst kesim kat maliklerinin yeni bir eve sahip olma arzusuna oturur. Yeni ev arzusu çeşitli motivasyonları yaratır ancak eski evlerin ve evle ilgili çeşitli bağların yok olmasıyla yaşanan sorunları da beraberinde getirir.
Komünizm sonrası Polonya ve Rusya Federasyonu'nda din ve devlet ilişkisi: Sekülerleşmenin sınırları

Bu çalışmada komünizm sonrasında Polonya ve Rusya'da yeniden şekillenen din-devlet ilişkileri, sekülerleşme, kamusal alan ve sivil toplum tartışmaları bağlamında yatay karşılaştırmalar yoluyla ele alınmakta ve yeni tanımlamalar getirilmektedir. Yeni dönemde Rus Ortodoks ve Polonya Katolik kiliseleri ile devlet arasında ortaya çıkan ilişki biçimi çalışmanın merkezini teşkil etmekte birlikte, bu ilişki üzerinde etkili olan komünizm öncesi ve komünizm dönemi tarihsel arka plan, kiliselerin siyasi partiler ve diğer siyasi örgütlenmelerle kurmuş olduğu ilişki biçimi ve ulusal kimlik inşasındaki özel rolü, devletin Katolik ve Ortodoks Kiliseler ile ve diğer dini kurumlarla ilişkisi, kiliselerin diğer dini gruplara bakışı, eğitim, medya ve hukuk alanındaki müdahaleleri ve kamusal alandaki rolleri gibi pek çok konu bu çalışma çerçevesinde ele alınmaktadır. Yeni dönemde yerleşik kiliseler, resmi ve gayri resmi dini kuruluşlar, cemaatler, yeni dini hareketler, dinsel kimlik temelinde kurulan sivil toplum örgütleri, vakıflar ve dernekler gibi pek çok farklı biçimde ifade edilebilecek olan din olgusu bu çalışmada, Polonya Katolik ve Rus Ortodoks kiliselerinin kurumsal yapısı, değişen ve dönüşen söylemleri, devlet ve farklı siyasi ve sosyal aktörlerle kurmuş olduğu ilişkileri ve faaliyetleri merkezinde irdelenmektedir.
Yaşamı, düşünceleri ve eserleri ile bir kadın hakları savunucusu olarak Aleksandra Kollontay

Kadın hakları mücadelesinde Marksist devrimciler arasındaki en önemli isimlerden biri Aleksandra Kollontay'dır. 1872- 1952 yıllarını kapsayan yaşamında soylu bir aileden gelmesine rağmen ezilen sınıfın yanında mücadeleyi seçen Kollontay devrimci mücadeleye katılan kadın önderlerden biri olmuştur. Bolşevik iktidarın ilk günlerinden itibaren devrimci mücadelenin içine kadın sorununun çözümünü de mücadele kapsamına aldıran Kollontay aynı zamanda dünyanın ilk kadın büyükelçisidir. Kollontay'ın konuşmaları, kitapları, sayısız makalesi ve bunun yanında edebi çalışmaları da hem devrimden önceki hem de devrimden sonraki toplumsal değişimi anlamak ve kadın çalışmaları penceresinden bakmak adına önemlidir. Onun kadın hakları mücadelesinde izlediği yolda Marksizm-Feminizm çatışmasının en belirgin örneği görülmektedir. Bu çalışma ile Kollontay'ın yaşamı, eserleri, fikirleri, kadına bakış açısı ve İşçi Arıların Aşkı isimli edebi kurgusunda ele aldığı kadın görüntüleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunu yapmaya çalışırken onun korkularını, geri çekilmelerini, yazılarının sansüre uğramasını da göz ardı etmeyerek onun faaliyeti tüm zorluklarıyla ele alınmıştır.
Batı'da Kürdoloji çalışmaları ve kurumları

Bu tezde, Batı'da yapılan Kürdoloji çalışmaları ve Kürtlerle ilgili çalışmaların yapıldığı aktif kurumlar incelenmiştir. Tezin giriş kısmında Kürdolojinin ortaya çıkışı ve gelişimi hakkında bilgiler verilmiştir. Tezin ana metni dört bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, Avrupa ülkeleri ve ABD'de Kürtlerle ilgili yayımlanmış çalışmalar kronolojik bir sırayla ve yayımlandıkları yere göre ele alınmıştır. Ancak konu bütünlüğünü bozmamak amacıyla aynı yazarın farklı tarihteki çalışmaları bir arada verilmiş ve kronolojik sıralamada ilk yayımlanan çalışması yer almıştır. İkinci bölümde, Avrupa ve ABD'deki Kürt Enstitüleri ele alınmıştır. Enstitülerin tarihçeleri, amaçları, yönetim kurulları, gelir kaynakları, faaliyetleri ve varsa yayınları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Kürt dili ve araştırmaları eğitimi veren üniversiteler ele alınmıştır. Bu üniversitelerde Kürtlerle ilgili yapılan çalışmalar, verilen programlar, ders içerikleri ve varsa yayınları incelenmiştir. Dördüncü bölümde, Kürtlerle ilgili faaliyetlerde bulunan ve önde gelen yurt dışındaki Kürt kuruluşları ele alınmıştır. Bu Kürt kuruluşlarının tarihçeleri, amaçları, yönetim kurulları, gelir kaynakları ve faaliyetleri incelenmiştir. Sonuç bölümünde, ülkeler bazında yayımlanan çalışmalar nicelik olarak karşılaştırılmış, hangi dönemde hangi ülke veya ülkelerin daha fazla çalışma yayımladıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Kürt enstitüleri faaliyet alanları açısından, Kürt dili ve araştırmaları eğitimi veren üniversiteler de program içerikleri bakımından karşılaştırılmıştır. Son olarak da, Kürt kuruluşlarının yapmış oldukları faaliyetler değerlendirilmiştir.
Alev Alatlı'nın fikirlerinin sosyolojik açıdan değerlendirilmesi

Türkiye'de edebiyat, Batı'daki değerinin aksine uzun yıllar sosyal bilimlerin odak noktasının dışında kalmıştır. Oysaki edebiyat disiplini, felsefe ve sosyal bilimler, özellikle de sosyoloji için çok değerli bulguların yer aldığı bir bilgi deryasıdır. Türkiye'de, romancı kimliğiyle tanınan Alev Alatlı, ülkemizdeki çoğu sosyal bilimcinin aksine, toplumsal konuları ve sorunları tahlil ederken, edebiyat alanından önemli ölçüde istifade etmiştir. Alatlı, Aristoteles mantığının tek düzeliğine karşın 'saçaklı mantık'ın önemine vurgu yapan, bütüncül düşünce biçimini öne çıkaran, anti-pozitivist, gerçekçi bir romancıdır. Alatlı, Doğu-Batı ayrımı hakkındaki düşüncelerini, coğrafyadan ayrı olarak, biyofilik ve nekrofilik yönden kainatı algılama tarzındaki farklılıkların üzerine kurmuştur. Alatlı'ya göre, Türk toplumu, Doğu ve Batı arasında arafta kalmış, ahlak yapısı kapitalist sistemin zorlamasıyla göreceli ahlaka kurban gitmiş, değerler dünyasında büyük karmaşalar yaşamış, genç nüfusu cehalete yenik düşmüş, insanları Batılılaşmanın tesiriyle çeşitli açmazlarla karşı karşıya kalmış, kimlik bunalımı yaşamış, fertleri birbirine yabancılaşmış bir toplum haline gelmiştir. Alatlı, Türk toplumunun Batılılaşma süreciyle nekrofilik bir ruha büründüğünü, kendi yapısına ve dokusuna ters düşen bir yabancılaşma yaşadığını iddia etmiştir. Alatlı, Türk insanının derin kültürel bağlarında yatan özgürlük ruhuna vurgu yapmıştır. Alatlı, dünyayı tahakküm altına alan yağma düzenine eleştirel bakmıştır. Türk toplumunu dünyanın emniyet supabı olarak görmüştür. Alatlı, Türk toplumunun sahip olduğu değeri ve önemi fark etmiştir. O, Türk toplumunun özünü bulması için eserler kaleme almıştır. Tezimiz, Alatlı'nın kaleme aldığı yazıların ışığında, Türk toplumunu hangi dinamikler açısından nasıl değerlendirdiğini konu edinmiştir. Bunun yanı sıra tezimizde, Alatlı'nın toplum sorunlarına bakışını, Doğu-Batı ayrımına, Türk toplumuna ve insanına dair fikirlerini tahlil etmeyi amaçladık. Türkiye'de edebiyat dünyası ve sosyal bilimlerde önemli bir yere sahip olan Alatlı'nın görüşlerini genel ivbir çerçeveye oturtmaya çalıştık. Tezimiz, genellikle edebi yönüyle ele alınmış olan Alatlı'yı, sosyolojik bir perspektifle bütün yönlerini incelemiş olan ilk çalışmadır.
Kentleşme sürecinde akrabalık ve komşuluk kültürü

Kent, çeşitli etnik grupları, kültür ve meslek gruplarını ve sosyal ekonomik sınıfları içine alanheterojen bir toplumdur. Kentleşme ise, Toplumsal değişmenin önemli bir biçimi olan ekonomik, demografik ve toplumsal anlamlara sahip bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Ülkemizdekentleşmenin salt bir nüfus hareketi olmadığı açıkça görülmektedir. Kemal Kartal'ın da belirttiği gibi bir ucu kırda, diğeri kentte olan bir çözülme, kentte yoğunlaşma ve akım olayı olarak değerlendirilebilir. Kentleşme sürecinde akrabalık ve komşuluk kültürünün incelenmesi bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. şlenen konular ise, Afyonkarahisar'da yaşayan halkın sosyo-demografik profili, kentleşme sorunları ve kentleşme ile birlikte yaşadıklarıkomşuluk ve akrabalık kültürünün sosyal değişmeye etkisi incelenmiştir.
Afganistan kültüründeki türbe ve ziyaret fenomeninin toplumsal rolü: Kunduz örneği

Afganistan toprakları tarih boyunca farklı dinler ve kültürlerle ev sahipliği yapmıştır. İslamiyet öncesindeki bazı inanç ve uygulamalar, günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Afganistan kültüründe türbe ve ziyaret fenomenin toplumsal rolü, Kunduz ilinde bulunan ve halk tarafından kabul gören ziyaretler kutsal ve mübarek mekan olarak ziyaret edilen, ilgi duyulan, inançları uygulamaları ve bu yerlerin durumlarını tespit etmek örneğinde incelenmiştir. Burada inanç, uygulama ve ritüeller, değişik pratiklerle günümüze kadar devam etmektedir. Tarihsel süreçlerde ziyaret yerleri kutsalın tezahür biçimleri olarak insanların dinle bağlantılarını sağlayan mekanlar ve aynı zamanda sosyalleşme merkezleri olarak kurulmuştur. Ziyaretçiler, sıkıntılarını gidermek ve muradına kavuşmak maksadıyla zaman zaman ziyaretlerin kapılarına dayanmaktadırlar. Bölgede, söz konusu olan türbe ve ziyaret yerleri oldukça fazladır; ancak, Hz. İmam Hüseyin'in başının mezarı Kunduz ve çevre illerde yaşayanlar tarafından bilinip yoğun olarak ziyaret edilmektedir. Ancak son yıllarda halkın türbelere olan ilişkisi, dini geleneklerin dönüşmesi dolayısıyla değişime uğramıştır. Özellikle Taliban hakimiyeti döneminde türbe ve ziyaretlere yönelik yasaklamalar oluşmuş ve mollalar ziyaretlerde yapılan bazı ritüeller ve uygulamalara karşı açıklamalarında, bu ziyaretlere ilişkin bazı uygulamaların haram olduğunu söylemektedir. Bu çalışmada elde edilen veriler ışığında halkın, kutsal kabul ettikleri ziyaret yerlerine çeşitli amaçlarla gittikleri tespit edilmiştir. Ziyaretçilerin, bu yerleri herkesin gidebildiği bir manevi huzur bulma yeri olarak gördükleri görülmüştür. Kunduz halkı, ziyaret fenomenine oldukça yoğun bir ilgi göstermekte ve çaresiz kaldıkları her durumda türbe ziyaretine başvurmaktadırlar. Özellikle kadın ziyaretçiler arasında bu ilgi daha da artmakta ve gündelik hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmektedir.
Çalışan çocukların istismarı: Mobilya işkolu örneği

Geçmişten bu zamana kadar çocuklar gelişimlerini ve sağlıklarını olumsuz yönde etkileyen çalışma biçimleri içinde yer almaktadırlar. Çalışan çocuklar, işyeri ilişkilerinden, çalışma ortam ve koşullarından kaynaklı olarak çeşitli istismar türlerine maruz kalabilmektedirler. Bu araştırmanın temel amacı, mobilya sektöründe çalışan çocukların çalışma koşullarını ve iş yerinde istismara maruz kalma durumlarını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, çalışan çocukların çalışma ortam ve koşullarıyla istismara maruz kalma durumunu belirlemek amacıyla, önce nicel boyutta bir araştırma yapılmış, sonra da istismar durumuyla ilgili derinlemesine bilgi elde etmek amacıyla istismara maruz kaldığı belirlenen çocuklarla nitel boyutta bir çalışma yürütülmüştür. Bu noktada, çalışan çocukların iş yerinde maruz kaldıkları istismar durumuna ilişkin daha önce çalışmalar yapılmasına rağmen, çalışan çocuklarla derinlemesine görüşme yapılarak, çocukların birebir aktarımlarına dayalı nitel desende bilgi sunan çalışmanın olmadığı görülmüştür. Araştırmada, Kayseri ilinde ağaç işleri mobilya sektöründe çalışan 14-19 yaş arası 150 çocuk ile birebir görüşme yapılmış ve hazırlanan görüşme formu yoluyla çocukların çalışma ortam ve koşulları ile işyerinde istismara maruz kalma durumlarına ilişkin veriler elde edilmiştir. Sonrasında, hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile istismara maruz kaldığı belirlenen çocuklar arasında yer alan 20 çocukla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde, istismara maruz kalan çalışan çocukların maruz kaldıkları istismar durumu hakkında çocukların aktarımlarıyla ayrıntılı bilgiler elde edilmiştir. Çalışma sonucunda çalışan çocukların işyerinde fiziksel, duygusal ve emek istismarı olmak üzere çeşitli istismar türlerine maruz kaldıkları anlaşılmıştır. Çocukların fiziksel ve duygusal istismar çerçevesinde azarlama, hakaret ve dayağa maruz kaldıkları, emek istismarı çerçevesinde ise günlük ve haftalık çalışma sürelerinin yasal çalışma süresinin üzerinde olduğu, ücretli izin haklarını kullanamadıkları, ücretlerin oldukça düşük olduğu, risk ve tehlike içeren çalışma ortamlarında yer aldıkları sonucuna varılmıştır. Araştırmada ortaya çıkan sonuçlar çerçevesinde ve sosyal hizmet mesleğinin bütüncül bakışı doğrultusunda, çalışan çocukların olumsuz çalışma koşullarından ve her türlü kötü muameleden korunmaları noktasında mikro, mezzo ve makro düzeyde önerilerde bulunulmuştur. Mikro düzeyde, meslek elemanları tarafından çalışan çocuklara ve işyeri çalışanlarına yönelik yürütülebilecek çalışmalar hakkında öneriler sunulmuştur. Mezzo düzeyde, çalışan çocukların ailelerine yönelik yapılacak çalışmalar hakkında öneriler sunulmuştur. Makro düzeyde ise çalışan çocuklara ilişkin yasaların daha titiz uygulanması, çocukların çalıştıkları iş yerlerine ilişkin standartların uygulanmasının sağlanması ve bu konuda takiplerin yapılması, temel eğitimin süresinin uzatılması, çalışan çocuklar için kurulan sosyal destek merkezlerinin yaygınlaştırılması vb. gibi daha kapsamlı önerilerde bulunulmuştur. Sunulan önerilerle çalışma sonlandırılmıştır.