turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkçede anlık oluşumlar

Bir dilde belirli bir ortamda en az bir kere görülmüş, ancak dili konuşanlarca benimsenmemiş sözcükler anlık oluşum olarak adlandırılır. Anlık oluşumlar bir sözcüğün olası sözcükten gerçek sözcük olana kadar geçirdiği süreçte o dilin biçimbilimsel türetkenlik eğilimine ilişkin önemli ipuçları içerir. Sözlükçede var olan sözcüklerin, anlık oluşumların biçimbilimsel özelliklerini de belirlediği varsayımına dayanan çalışmamızda, Türkçe anlık oluşumlarda görülen sözcük türetim yolları, türetim biçimbirimleri, bu türetim özelliklerinin Türkçenin genel eğilimine koşutluğu, yerleşikleşme sürecine giren sözcüklerin türetim özelliklerinin saptanması ve anlık oluşumların sözlükselleşme süreci içindeki yerinin betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle alanyazındaki çalışmalar, anlık oluşumların tanımlanması, anlık oluşumları belirleyen ölçütler, sözlükselleşme sürecindeki yeri gibi konu başlıkları altında tanıtılmıştır. Anlık oluşumlar, 264 güldürü dergisindeki karikatürlerin incelenmesi ve bulgulanan aday yapıların sözlükselleşme ve yerleşikleşme denetiminden geçirilmesiyle saptanmıştır. Sözlükselleşmenin ikinci basamağı olan yerleşikleşme sürecine giren sözcükler ise az, orta ve son yerleşikler olarak üç temel kümede incelenmiştir. Araştırma sorularımız doğrultusunda en işlek sözcük türetim yolları ekleme, bileşme ve yansıma olarak bulgulanmıştır. Türkçe anlık oluşumlarda en az türetken süreçler ise genelleşme, geri adlandırma ve gerioluşum olmuştur. Başkalaşma, bükümleme ve kayma süreçlerine rastlanmamıştır. Anlık oluşumlardaki en türetken biçimbirimler, , biçimbirimleridir. Türetim sıklığı ile yerleşikleşme derecesi arasında bir koşutluk görülmediği saptanmıştır. Bu bulguların yanında çalışmamızda sözcük yapım yolları ve türetim biçimbirimleri, işlekliklerine göre sıralanmış, alanyazına koşutluğu tartışılmıştır.
Dede Korkut Hikayeleri'nin söz varlığı

Dede Korkut Hikayeleri, Türk toplumunun kültürel belleğine kazınmış bir senet niteliğindedir ve Türk dilinin en önemli eserlerinden birisidir. İçinde barındırdığı tarihsel, edebi, teolojik, iktisadi, coğrafi, kültürel ve sayamadığımız daha birçok etmen, bu eserin değerini daha da arttırmaktadır. Oğuzların gündelik yaşamlarından, yaşadıkları coğrafyada etkisini gördükleri tüm kültürel olgular, bu eserle yüzyıllar arasında önemli bir köprü görevini üstlenmiştir. Bugün Türk dili ve edebiyatı üzerine gerçekleştirilen bilimsel etkinliklerin büyük bir çoğunluğunda bu hikayeler esas alınmış ve bu hikayelerdeki unsurlar farklı disiplinlerle birleştirilerek inceleme konusu olmuştur. Dede Korkut Hikayeleri üzerine şimdiye dek birçok çalışma yapılmıştır; ancak bunların büyük bir çoğunluğu ya gramatik, ya tarihi-etimolojik ya da mikro düzeyde ele alınan kavram alanları ve semantikleri ile bunlar üzerine yapılan okuma ve anlamlandırma teklifleridir. Dede Korkut Hikayelerinde yer alan ve dilbilimsel metotlarda mikro ölçekte sözcük sıklığı ve söz varlığı olarak adlandırdığımız dilbilimsel yöntemlerle ele alındığı bilimsel etkinlik sayısı oldukça azdır. Bu yönde kaleme alınan eserler, başta Azerbaycan olmak üzere diğer Türk Cumhuriyetleri'nde seyrek olarak yapılmıştır. Bu çalışmamızın temel amacı, Dede Korkut Hikayeleri'nde yer alan tüm sözcükleri bir sistematik üzerinde toplama gayreti ile şimdiye kadar yapılmış çalışmaları da kaynak göstererek hikayeler üzerinde sonradan yapılacak olan çalışmalara sistem ve zamandan kazandırmak; sözcükler üzerine yapılmış tüm değerlendirmeleri tek çatı altında toplamaktır. Genel itibariyle bu çalışmada Dede Korkut Hikayeleri'nde yer alan tüm sözcükler yapı, köken ve anlamlarına göre tasnif edilmiş ve oranları verilmiştir.
Van Küresin ağzı

Bu çalışmada Van Küresin Ağzı'nın konuşulduğu Van il merkezi ile merkeze bağlı belde ve köyler, Saray ilçe merkezi ile bağlı köyler ve Edremit ilçesine bağlı köylerde Van Küresin Ağzı ile ilgili derlemeler yapılmıştır. Van Küresin Ağzı'ndan yapılan bu derlemeler transkripsiyon işaretleriyle yazıya geçirilmiştir. Böylece yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan Van Küresin Ağzı'nın dokümantasyonu çıkarılmıştır. Bu dokümantasyon üzerinde Oğuz Türkçesi'nin çağdaş kollarından Güney Azerbaycan Türkçesi'nin Van Küresin Ağzı'nın ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından incelenmesi için malzeme oluşturulmuştur. Van Küresin Ağzı'ndan yapılan derleme metinlerindeki Türkiye Türkçesi yazı dilinde bulunmayan ve fonetik açıdan tanınamayacak derecede değişen kelimeler için sözlük hazırlanmıştır. Bu çalışmayla; Türkçenin kuralları, özellikleri ve söz varlığının tespit edilmesi için önem arz eden Van Küresin Ağzı'na ait dil malzemesi kayıt altına alınmıştır. Bu malzeme ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından incelenerek özellikleri tespit edilmiş ve sözlüğü çıkarılmıştır. İnceleme bölümünde; Güney Azerbaycan Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesi'yle karşılaştırmalar yapılarak Van Küresin Ağzı'nın ses ve şekil bilgisi özellikleri tespit edilmiştir. Bu çalışma, Van Küresin Ağzı'nın Güney Azerbaycan Türkçesi ağzı olduğunu göstermektedir. Van Küresin Ağzı, Güney Azerbaycan Türkçesi'nin ağzı olmakla birlikte doğal olarak ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz varlığı bakımından Türkiye Türkçesi'nden etkilenmiştir. Van Küresin Ağzı, Azerbaycan Türkçesi ve ağızlarında kullanılan fakat Türkiye Türkçesi'nde kullanılmayan Eski Türkçe ve Orta Türkçe menşeli birçok kelimenin de olduğu zengin bir kelime hazinesine sahiptir.
Discursive construction and linguistic representations of gender in political discourses: A critical discourse analysis of governmental public addresses in Turkey

Toplumsal cinsiyetin sosyal ve kültürel pratiklerde/söylemlerde üretimi, yeniden üretimi, kalıcılaştırılması ve ideoloji/ güç yapıları ile kurduğu girift ilişki dilbilimde toplumsal cinsiyet araştırmalarının temel sorularını teşkil eder. Politik söylemler ise tahakküm, ideoloji ve toplumsal cinsiyetin karşılıklı etkileşiminin en görünür olduğu, en somut etkileşim alanını oluşturmaktadır. Bu sebeple, bu çalışma Türkiye'de iktidar düzeyindeki politik söylemlerde toplumsal cinsiyetin söylemsel üretimi ve dilsel temsillerini, kadın bedenine yönelik ayrımcı iktidar politikaları özelinde incelemektedir. Çalışmada, söylemlerarasılık kavramı odaklı makro pratiklerin analizi, söylemlerde sosyal aktörlerin rol dağılımları, ve söylemlerin feminist bir sosyo-politik yaklaşım ile yorumlanmasından oluşan üç katmanlı bir eleştirel söylem çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'deki iktidara ait politik söylemlerde kadına karşı ayrımcı pratiklerin üretimi ve teşvik edilmesi çalışmanın temel argümanını oluşturmaktadır. Çalışma ayrıca neo-liberal ve muhafazakar ideolojilerin ittifakı aracılığıyla kadın bedeni üzerinde kalıcı bir devlet kontrolü kurulduğunu savunmaktadır. Politik söylemler içerisinde kadın, temel olarak ailenin, ulusun, işgücünün ve neo-liberal ekonominin biyolojik yeniden üreticisi olarak konumlandırılmaktadır.
In search of language-based factors influencing rhythmic grouping

Iambik-Trokaik Yasa (Hayes, 1995), ritmik gruplamanın altında yatan evrensel bir mekanizma olarak öne sürülmüştür. Bu yasaya göre, ses düzeyi veya ses perdesi bakımından değişen ikili ses grubundan oluşan bir dizideki sesler, 'trokaik' olarak, yani kuvvetli olan önce gelecek şekilde gruplanır (Langus et al., 2016). Süre bakımından değişen ikili ses grubundan oluşan bir dizideki sesler ise 'iambik' olarak, yani kısa olan ses önce gelecek şekilde gruplanır (Hayes, 1995). Bu konuda yapılmış olan çalışmalarda, konuşma seslerinden (Crowhurst & Teodocio Olivares, 2014; Langus ve ark., 2016) ve sentetik seslerden (Iversen ve ark., 2008; Molnar ve ark., 2016) oluşan dizilerin gruplanmasında iambik-trokaik yasaya uymayan sonuçlar elde edilmiş, ve bu sonuçlar, anadilin gruplamaya etkisi olarak açıklanmıştır. Mevcut çalışmada, anadili Türkçe olan katılımcılara sentetik seslerden (Deney 1A ve Deney 1B) ve hecelerden (Deney 2) oluşan diziler dinletip gruplama tercihleri incelenmiştir. Gruplamada anadilin etkisi olmadığını gösteren sonuçlar, anadili Türkçe olan kişilerin, Türkçe'deki vurgunun tahmin edilebilir olması nedeniyle, vurgu değişimlerine karşı algısal bir hassasiyet geliştirmemiş olmaları ile açıklanmıştır. Anadilindeki vurgu tahmin edilebilir olan kişilerin, vurgu değişimlerine karşı düşük hassasiyetleri olduğunu raporlayan çalışmalar (Dupoux ve ark., 1997; Peperkamp & Dupoux, 2002; Rahmani ve ark., 2015; Lu ve ark., 2018) bu sonucu destekler niteliktedir.
Horasan Türkçesi ve Langar ağzı

Çok eski bir yerleşim yeri olan Horasan bölgesi, göç ve istila yolları üzerinde bir kavşak noktasında olmasından dolayı kozmopolit bir yapıya sahiptir. Bölgede Azerbaycan Türkleri, Türkmenler, Kürtler ve Farslarla birlikte yaşan Horasan Türkleri, kendilerini Türkmenlerden farklı olarak Torki diye adlandırırlar. Horasanda konuşulan Türk lehçelerini ilk kez ayrıntılı olarak Gerhard Doerfer 1977'de yayımlanan 'Das Chorasantürkisch' adlı makalesinde ele almıştır. Doerfer'in diğer bir önemli çalışması ise Wolfram Hesche ile birlikte yaptığı 'Türkische FolkloreTexte aus Chorasan' adlı çalışmasıdır. Günümüzde de İran Türkolojisi üzerine birçok araştırma ve çalışma yapılmaktadır. Tez çalışmamızın konusu; Prof. Dr. Gerhard Doerfer ve ekibinin 1969- 1973 yılları arasında Horasan bölgesinin Kuzeydoğusunda yer alan Langar'dan derlenmiş bir metnin dilbilimsel olarak incelenmesidir. Derlenen bu metin danışmanım Prof. Dr. Sultan Tulu'yla birlikte tekrar dinlenilmiş olup, transkiripsiyon açısından gözden geçirilerek metne son hali verilmiştir. Çalışmamız gramer, metin ve sözlük olarak üç bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde Horasan Türkleri, Horasan Türkçesi ve Oğuz Özbekçesiyle Harezm Özbekçesi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Gramer bölümü ise iki ana bölümden oluşmaktadır: Ses bilgisi ve şekil bilgisi. Metin bölümünde, Horasan bölgesinden derlenmiş 'Basralı Hasan' metni yer almaktadır. Sözlükte ise, metinde geçen bütün kelimeler taranarak, bunların yine metinde geçen anlamları verilmiş, kelimelerin geçtiği cümleler sıralanmıştır. Aynı zamanda kelimelerin Özbekçede ve Türkmence ile Farsça ve Arapçadaki karşılıkları verilmiştir.
Ebu-l-feth osman b. cinnİ nin el-luma adlı eserinin incelenmesi

Ebu'l-Feth Osman b. Cinni'nin el-Luma' adlı eserinin incelenmesi adlı çalışmamız, giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmamızda öncelikle bir önsöz daha sonra içindekiler kısmı yer almakta ve müteakiben çalışma süresincekullanılmış kısaltmaların açıklandığı sayfa bulunmaktadır. Daha sonra giriş ve bölümler yer almakta, en sonda ise sonuç yazısı ve bibliyografyaya yer verilmiştir. Giriş kısmında el-Luma müellifi İbn Cinni'nin zamanına kadar geçen süreç içerisinde Arap dilinin ve bu dilin gramerinin doğuşu ve gelişimi anlatılmıştır. Bununla birlikte bu kısımda Arap dili bilginlerinden ve bunların eserlerinden desözedilmektedir. Ayrıca bu bilginlerin zamanlarında kurulmasına öncülük ettikleri dil okulları da bahsedilmiştir. Bunlar Basra, Kufe, Bağdat, Mısır ve Endülüs'te teşekkül etmiş okullardır. Birinci bölümde incelemesini yapmış olduğumuz eserin müellifi konu edinilmiş ve onun hakkında bilgi verilmiştir. İbn Cinni'nin yaşadığı dönem ve o dönemin siyasal-sosyal özellikleri vs. kısaca anlatılmıştır. Müteakiben İbn Cinni'ninhayatı, ilmi ve edebi şahsiyeti eserleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde son olarak ta incelemesini yaptığımız eser gramer sahasına ait olduğundan müellifin bu alandakigörüşleri anlatılmıştır. İkinci bölümde eserin genel olarak değerlendirilmesi mevzu edilmiştir. Eser hakkında genel bilgilendirmeleri müteakiben, eserin metodu, özet eserler içindeki yeri ve kaynakları anlatılmıştır. Kaynaklar kısmında İbn Cinni'den önce kaleme alınmış eserlerden Ebu Ali el-Farisi'nin el-İzah'ı, Müberred'in el-Muktedab'ı, Sibeveyhi'nin el-Kitab'ı ve Zeccaci'nin el-Cümel'i ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde de eserin gramer alanındaki önemi üzerinde durulmuş ve ayrıca bu durumu da açıklayıcı mahiyette olan el-Luma' üzerine yapılan şerhler anlatılmıştır. Eser üzerine müellifleri tesbit edilen yirmi dört adet şerh çalışması yapılmıştır. Bu şerh çalışmalarından bir kısmı neşredilmiştir. Bibliyografya kısmında çalışma süresince istifade edilen kaynaklar, müellifleri, varsa neşredenleri, neşir yerleri ve tarihleri belirtilmek suretiylezikredilmiştir.
İngilizce-Türkçe çeviri metinlerde Levenshtein uzaklığı ile desteklenmiş çapa tabanlı cümle eşleme

Doğal dil işlemi, yapay zekanın ve dil biliminin gelişimiyle son yıllarda önem kazanmıştır. Çeviri şirketlerinin yapmış olduğu, 'Türkçe'den İngilizce'ye - İngilizce'den Türkçe'ye' birebir çevirileri cümlelerin sırasının değişmesi veya rastgele sıralanması sonucunda, cümleleri tekrar düzenlemek için insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Doğal dil işleme alanında, cümle hizalama algoritmaları ile ilgili çok sayıda algoritma vardır. Bu tez aşamasında sözlüğe ve cümlelerin kelime konum hizalama tekniklerine dayanarak yeni ve etkili bir yöntem önerdik. Bu yöntem sayesinde insan gücünü azaltmak, cümleleri hızlı ve doğru biçimde hizalamak mümkün olacaktır. Bu tez çalışması cümle hizalama işlemini, sözlüğe dayalı ve Levenshtein Mesafe algoritmasını kullanarak gerçekleştirmektedir. Yapılan algoritma sonrasında bilimsel, teknoloji gibi metinlerde sözlükte bulunmayan ve metin içerisinde kendini tekrarlamayan kelimelerin sayısı arttıkça cümle hizalama başarı oranın arttığı sözlükte bulunan ve kendini tekrarlayan kelime sayısının kitap, roman, hikaye gibi metinlerde ise cümle hizalama başarı oranın düştüğü gözlemlenmiştir.
Kırgızcadaki Arapça kelimeler ve bunların Arapça öğrenimindeki yeri

Giriş, sonuç ve üç bölümden oluşan bu çalışma Kırgız Türkçesindeki Arapça alıntı kelimelerin ses ve anlam düzeyleri bakımından uğradıkları değişiklikleribelirterek bu değişikliklerin Arapça öğrenimindeki olumsuz yönlerini göstermeyi amaçlamaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın önemi, amacı ve alanı üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, diller arası kelime alış-verişi ve yabancı dil öğretimi, Kırgız ve Kırgızcadaki yabancı kelimeler ile Arapçadan Kırgızcaya kelime geçişinintarihçesi başlıkları altında Kırgızcadaki Arapça alıntı kelime olgusu ele alınmıştır. İkinci bölümde, Kırgızcadaki Arapça alıntı kelimelerin uğradıkları ses olayları ünlüler ve ünsüzler olarak iki ana grupta verilmiş, ardından bu kelimelerinKırgızların Arapça öğreniminde yol açabileceği yanlışlar Kırgızcadan Arapçaya ses bilgisi düzeyinde yapılan olumsuz aktarımlar ana başlığı altında değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, Kırgızcadaki Arapça alıntı kelimelerin uğradıkları anlam kaymaları gösterilmiş, daha sonra Kırgızcadan Arapçaya anlam bilgisi düzeyinde yapılan olumsuz aktarım ana başlığı altında bu anlam kaymalarının Arapça öğreniminde yol açabileceği yanlışlar üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmış ve varılan sonuç hakkında bilgi verilmiştir.
Karay Avazı Dergisinde Trakay ve Haliç ağzıyla şiirler

Karay Avazı Dergisinde Trakay ve Haliç Ağzıyla Şiirler başlıklı bu yüksek lisans tezi, Karay Türklerinin 1931- 1938 yılları arasında 12 sayı olarak Haliç ağzı ile yayımladıkları Karay Avazı dergisinin ilk beş sayısındaki 54 şiirin transkripsiyonu, günümüz Türkiye Türkçesine aktarımı, hal ekleri açısından incelenmesi ve dizini içermektedir. Tez dört ana bölümden meydana gelmektedir. Girişte; Hazarlar ve Varisleri Karay Türkleri, Karay İnancı ve Karay Avazı bölümleri bulunmaktadır. İnceleme bölümünde, Trakay ve Haliç-Lutsk ağzı özellikleri ile metne dayalı olarak hal ekleri incelenmiştir. Tezin metin bölümünde, Trakay ve Haliç-Lutsk ağızlarına göre oluşturulan transkripsiyon alfabesi, transkripsiyonda uygulanan yöntem, incelenen metin ve günümüz Türkiye Türkçesine aktarımı bulunmaktadır. Tezin son bölümünü dizin oluşturmaktadır. Dizinin birinci ve ikinci bölümünü Trakay ve Haliç-Lutsk ağızlarına göre incelenen kısım oluşturmakta olup üçüncü bölümünü kişi, yer ve dini terimlerin açıklanmasının verildiği ansiklopedik dizin oluşturmaktadır. Tezin sonuç ve kaynakça bölümlerinden sonra Ek kısmında incelenen metinlerin orijinallerinin fotokopileri verilmiştir.
Tarihsel metinlerin yabancılara Türkçe öğretiminde materyal geliştirme açısından incelenmesi

Bu araştırma, tarihsel-edebi metinlerden Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi sürecinde nasıl faydalanılacağını Dede Korkut Hikayeleri üzerinden ortaya koyan nitel bir araştırmadır. Araştırmanın amacı; tarihsel-edebi metinlerin Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi sürecinde ders materyali olarak nasıl kullanılabileceğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Dede Korkut Hikayelerinden Dirse Han Oğlu Boğaç Han Destanı B1 düzeyi dil yeterliliklerine göre basitleştirilerek yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılabilecek bir öğretim materyaline dönüştürülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmada Yunus Emre Enstitüsü ve Avrupa Dil Portfolyosu B1 Düzeyi dil yeterlilikleri, uzman görüşü alınarak sadeleştirme işleminde kullanılacak ölçütler olarak belirlenmiştir. Sadeleştirme işlemi, dil öğrenicilerinin kazanımları dikkate alınarak sözcük, söz dizimi ve anlam boyutunda gerçekleştirilmiştir. Basitleştirilen metin, okuma-anlama etkinlikleriyle desteklenmiştir. Araştırma sonucunda tarihsel-edebi metinlerin yabancılara Türkçe öğretimi sürecinde kullanılabileceğine dair somut bir örnek ortaya konulmuştur.
Kosova Türkçesi ve fiil yapıları

Şimdiye kadar Kosova Türkçesi hakkında yapılan çalışmalarda çoğunlukla ses hadiseleri üzerinde durulmuş, biçim bilgisi konuları sınırlı ölçüde ele alınmıştır. Ayrıca Türkçeden Balkan dillerine geçmişş olan kelimeler ve bu dillere etkisi hakkında çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bu yöndeki çalışmalar hem Türkçe ve Balkan dillerinde hem de Almanca ve İngilizce gibi dillerde yapılmıştır. Bu çalışmada Kosova Türkçesinin sosyolengüistik statüsü, konuşan grupları ve ilişkide olduğu diller hakkında bilgi verilerek ilişki mekanizması hakkında bir fikir oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın Birinci Bölümünde Kosova Türkçesinin dış görünüşüne ışık tutmaya çalışmıştır. Aynı bölümde fonetik özellikleri, kelime yapımı ve isim çekimi kısaca anlatılmıştır. İkinci Bölümde Kosova Türkçesinin fiil sistemi üzerinde durulmuştur. Üçüncü Bölümde cümle bilgisine ilişkin bazı tespitler ortaya konmuştur. Bu çalışmada öne çıkan hususlardan biri Kosova Türkçesinin ilişki dili olarak fiil çekiminde ortaya çıkan analitik yapıları ve Hint-Avrupa morfosentaksına benzeyen yapılarıdır. Türkçenin genel yapısından farklı olan bu yapılar Kosova Türkçesinin ilişkide olduğu Arnavutça ve Sırpçadaki eşdeğerleriyle karşılaştırılarak ilişki dillerinin hangisinden kopyalandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Burada üzerinde durulan hususlar hakkında daha önce yapılmış bir araştırma olmadığından bilgi toplamak amacıyla Kosovalı Türklerden ve Türkçeyi farklı nedenlerle konuşan Kosovalılarla çok sayıda görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Kosova'da dilbilim, sosyolengüistik, tarih, kültür tarihi gibi alanlarda çalışan akademisyen ve araştırmacılarla görüşerek Kosova'da Türkçenin Türk olmayanlarca konuşulmasının nedenleri ve konuşulma ortamları ile sıklığı hakkında görüşleri alınmıştır.
Türk işaret dilinde uyum: Şablon biçimbilim açısından bir inceleme

İşaret diline özgü durumlardan bir tanesi eylemlerin uyum türleri gözetilerek sözlükçede listelenmesi olup Padden (1988)'in üç-parçalı eylem sınıflandırmasına göre şu şekilde ayrılmaktadır: basit eylemler, uyum eylemleri ve uzamsal eylemler. Ancak Padden'ın klasik sınıflandırması, eylem türleri arasında birbirini açık bir biçimde dışlayıcı bir ölçüt sunmamakta ve sıklıkla türler arasında geçişim gözlemlenmektedir. Bu çalışmada ise işaret dillerinin biçimbilimsel birleşimi sergileyen Sami dillerine benzediği görüşü (Liddell 1984; Fernald & Lillo-Martin 2006) takip edilerek eylem türlerinin, kökler ile belirli eylemcil şablonların birleşimiyle ilişkili olduğu TİD verisi çerçevesinde incelenmektedir. Ayrıca henüz dilsel olarak gerçekleşmemiş, sözlüksel ve sesbilimsel çekirdek rolündeki köklerin, sözlükselleşme sürecinde belirli eylemcil şablonlarla birleşerek sesletilebilir/işaretlenebilir eylem durumuna gelmektedir. TİD'in uyumun belirleyici olduğu altı farklı eylemcil şablona sahip olduğu ve eylemin çıkağa ilişkin taşıdığı yapısall potansiyelin uyum tarafından belirlendiği öne sürülmektedir. Böylece, herhangi bir kökün uyuma girebilme özelliği ya da kaç üyesiyle uyum gerçekleştirebileceği, kökün birlikte olduğu eylemcil şablona bağlıdır. Bu durumda, eylemcil şablonların arasındaki farklılıklar sadece sesbilimsel özelliklerin aksine her bir eylemcil şablon, farklı uyum potansiyeli taşımaktadır.
Harran bölgesinde konuşulan Arap diyalektinin dil bilimsel özellikleri ve sözlü edebiyat malzemeleri

Harran Arap Diyalekti ile ilgili az sayıda araştırma yapılmıştır. Harran'da konuşulan diyalektin yapısı, bu diyalektin Suriye-Bedevi lehçeleri grubuna ait olduğuna işaret etmektedir. Bu çalışma da ilgili diyalektin şavi bedevi lehçeler grubuna ait olduğu sonucuna varmıştır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde kalan ve Arap dünyası ile irtibatı kesilen Harran bölgesi, zamanla Arapçayı sadece sözlü olarak kullanmaya başlamış, bölgede Türkçenin de etkisiyle kendine has bazı özellikler gösteren bir diyalekt ortaya çıkmıştır. Harran diyalektine dair yapılan araştırmalar, bu diyalektin yapısını kapsamlı bir biçimde ortaya koymamaktadır. Bu çalışma ile Harran diyalektinin ses bilgisi, söz dizimi, biçim bilgisi, ve anlam bilgisi yönünden özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Harran Arap Diyalekti'nin bu özellikleri tamamen bu dili konuşan kişilerle yapılan mülakatlar sonucu derlenen malzemelerin incelenmesi sonucu yapılan çıkarımlarla tarafımızca ortaya konmuştur. Bu araştırma sonucunda Harran Arap Diyalekti'nin keşkeşe, istinta', 'an'ane, teltele gibi klasik lehçelerde görülen özellikleri barındırdığı, MSA'daki birçok kuralı ve genel yapıyı sürdürdüğü, bazı konularda kendine has kurallar geliştirdiği ve telaffuzda Modern Standart Arapçaya nazaran bazı farklılıklar olduğu anlaşılmıştır. Bu dili konuşan özellikle genç bireylerin dilinde Türkçenin etkisinin gittikçe arttığı görülmüştür. Bunda televizyon ve sosyal medya dilinin yanı sıra Türkçenin hakim dil olmasının büyük etkisi vardır. Türkçe kelimeler lehçeye bazen olduğu gibi geçerken, bazen de bu kelimeler Arapça yapıya uydurularak alınmıştır. Harran Arap Diyalekti'nin halihazırdaki sözlü edebiyat birikimi azımsanmayacak derecede geniş bir yelpazeye sahip olsa da yapısı itibariyle zengin olduğunu söylemek mümkün değildir. Doğaçlama şiirler ve ağıtlar söyleyen, şiir beyitleriyle karşılıklı atışmalar yapan insanların bir veya iki nesil önce vefat ettiği, kalanların bu birikimin çok azını bildiği bölgenin insanları tarafından bize defalarca aktarılmıştır. Harran diyalektinin tüm bu etkilere rağmen halen bir Arap diyalekti hüviyetini kesinlikle kaybetmediği ve Araplarla rahatça diyalog kurabildiği bir vakıa olmakla birlikte bu dilin, gelecekte varlığını sürdürebileceği zor gözükmektedir. Bu çalışma bu dilin yapısını genel olarak kayıt altına alarak muhafaza etmeyi hedeflemiştir.
Kırım-Tatar Türkçesinde cümle bağlayıcıları

Cümle bağlayıcıları, temel olarak bağlama görevi gören dil birlikleridir. Cümle, bir düşünceyi, bir duyguyu, bir durumu, bir olayı yargı bildirerek anlatan kelime ve kelime grubudur, insanoğlunun düşünme ve düşündüklerini ifade edebilme yeteneği geliştikçe, tek tek kurulmuş basit cümlelerden, anlamca birbiriyle ilişkili cümlelere geçiş kaçınılmaz olmuştur. Cümle bağlayıcıları, işte bu birbiriyle anlamca ilişkili cümleleri birbirine bağlamaktadır. Dil araştırmacılarının bağlama edatları ve bağlaçlar, başlıkları altında inceledikleri cümle bağlayıcıları; işlevlerine, yapılarına ve bağlama şekillerine göre sınıflandırılmaktadır. Çalışmamızda Kırım Tatar Türkçesi'nde kullanılan cümle bağlayıcıları, bu sınıflandırmaya göre incelenecektir.