Sosyal ve ekonomik yönleriyle endüstrileşme demokratikleşme ilişkisi ve Türkiye

269 Bu toplumlardaki siyasi mücadeleler demokratikleşme ve anti demokratik esasta birbirinden farklılaştığı için meselelenin bu noktada önem kazandığı söylenebilir. Anlatılan bu gelişmelerin Türkiye pratiğindeki da so muna bakıldığında tarihi bürokratik devlet geleneği. tin, bilhassa geleneksel sistemden kopma noktasına geldiği dönem sonrasında güçlü bir 'elitist' zihniyet yarattığı ve bu zihniyetin cumhuriyet döneminde de yaşadığı görülmektedir. Tek Parti döneminde en sanlı örneğini Recep Peker'de gördüğümüz otoriter siyasi tavır, 'Kadro', 'Yön' ve 'Milli Demokratik Devrimci' akımlarda totaliter bir ideolojik nitelik kazanmış ve demokrasiye geçildikten sonra, anti demokratik güçlerin etkili temsilcileri olarak politik mücadeleye -Yön ve MDD- katılmışlardır. Fakat siyasi elitlerin egemen oldukları dönemlerde bir türlü gerçekleştiremedikleri endüstrileşme ve kalkınma Hareketinin demok- latik. bayatla birlikte önemli hamleler yapması, toplomun demokratik rejime sahip çıkarak anti-demokratik hareketleri gerçek sosyal temeli ile baş başa bırakmıştır. Demokrasi içindeki kalkınma ve endüstrileşme hareketinin: yarattığı sosyal farklılaşmalar ve çoğulculaşma eğiliminin de bu noktada demokrasinin gerçek temellerini geliştirdiğinin etkisini de ayrıca belirtmek gerekmektedir. 268 tarzda ortaya cxkmamakta karsx etkilerini veya tepkilerin de ortaya cxkmasxnx hxzlandxrmaktadxr. Bu paradokstan anti demokratik unsurlarxn kusrvetlendiği dönemlerde 'totalitarizm krizi' adxnx verdiğimiz bir gelişmeyi ortaya çxkardxğa görülmüştür. Antidemokratik unsuirlarx ortaya cxkaran şartla- rxn ise tarihi olarak güçlü bir bürokratik geleneğe sahip toplumlarda, anti demokratik hareketleri aüçlendirdiği;. hatta toplumda sivil ;unstrlarxn 'yetersiz olduğu geçiş top- Iimlarxnda, esasen 'sfyasi elifin dxsxnda organik bir sosyal güç olmadxgx için bü unsurlarxn siyaseti kimseyle paylaşmak istememe eğilimlerini güçlendirdiği ortaya cxkmaktadxr, Siyasi sistemi demokrasi olan geçiş toplamlar xnda, kültür değişmelerinin yarattxgx sosyal kimlik problemleri, sosyal ekonomik taleplerin karsxlanamamasx, siyasi kargaşa gibi şartlar, siyasi elitlerin totaliter ideolojilerle kesıdi hareketlerine meşr-cluk atfederek, demokrasiye karşx havale etmesine yol acmaktadxr. Geleneksel siyasi sistemlerle yönetilen geçiş toplumlar xnda ise bu şartlar xn geleneksel yönetimi içinde siyasi elitler diye isimlendirdiğimiz asker-sivil bürokrat ve aydxnlarxn öncülüğünü yaptigx otoriter cumhuriyetler 'yönünde değişmeler yarattxgx görülmektedir. Sosyolojik yönleriyle analiz edildiğinde geçiş toplumlar xnda ortaya çxkan bu anti demokratik hareketlerin kxllan- dxklarx ideolojiler, endüstrüyel toplum sartlarxnxn sosyal muhtevasxna hitap ettikleri için, aslxnda geçiş sartlarxn- daki sosyal güçler ve ilişkilerimle ilgili olmaktam oldukça uzak bir niteliği olduklar x anlaş x lab i lir. Bu acxdan bil çalışmada endüstriyel toplumlar xn sağ ve sol idecoibojik sosyal çatxşmalarxn bclanmadxgx, geçiş toplumlarxnda siyasi ve ideolojik mücadeleleri be sağ ve sol esasxnda ele alxp incelenmesinin yanlxs olacagx gösterilmeye çalxşxlmxştxr. 269 Bu toplumlardaki siyasi mücadeleler demokratikleşme ve anti demokratik esasta birbirinden farklılaştığı için meselelenin bu noktada önem kazandığı söylenebilir. Anlatılan bu gelişmelerin Türkiye pratiğindeki da so muna bakıldığında tarihi bürokratik devlet geleneği. tin, bilhassa geleneksel sistemden kopma noktasına geldiği dönem sonrasında güçlü bir 'elitist' zihniyet yarattığı ve bu zihniyetin cumhuriyet döneminde de yaşadığı görülmektedir. Tek Parti döneminde en sanlı örneğini Recep Peker'de gördüğümüz otoriter siyasi tavır, 'Kadro', 'Yön' ve 'Milli Demokratik Devrimci' akımlarda totaliter bir ideolojik nitelik kazanmış ve demokrasiye geçildikten sonra, anti demokratik güçlerin etkili temsilcileri olarak politik mücadeleye -Yön ve MDD- katılmışlardır. Fakat siyasi elitlerin egemen oldukları dönemlerde bir türlü gerçekleştiremedikleri endüstrileşme ve kalkınma Hareketinin demok- latik. bayatla birlikte önemli hamleler yapması, toplomun demokratik rejime sahip çıkarak anti-demokratik hareketleri gerçek sosyal temeli ile baş başa bırakmıştır. Demokrasi içindeki kalkınma ve endüstrileşme hareketinin: yarattığı sosyal farklılaşmalar ve çoğulculaşma eğiliminin de bu noktada demokrasinin gerçek temellerini geliştirdiğinin etkisini de ayrıca belirtmek gerekmektedir.