İstanbul metropoliten alanında sanayi yer seçimlerinin irdelenmesi (Örnekler: İkitelli O. K. S. B., Dudullu O. S. B., Çerkezköy O. S. B.

Kentlerin oluşumu ve günümüze kadar geçirdiği evrim, bir bakıma, insanlık tarihini yansıtır bir gelişim sürecidir. Tan metin başlaması insanların belli bir yerde yoğunlaşmasını sağlarken, artı ürünün oluşması da kentlerin ortaya çıkışını nedenlemiştir. Kentler köklü dönüşümü Sanayi Devrimi ile yaşamıştır. Sanayi Devrimi ile oluşan 'Sanayi kenti'nin evrimleşmesiyle metropoliten kent oluşmuştur. İstanbul kentinde, bu tarihsel süreç' e koşut olarak gelişmiştir. Ancak, İstanbul'un metropoiitenleşme sürecine girişi, gelişmiş ülkelerdekilerin aksine, sanayi ken ti/sanayi toplumu evrimini yaşamakta olan bir kentsel yapı üzerinde başlamıştır. Kent 1960 M arda girdiği metropoiitenleşme sürecine ilişkin aşamalardan geçerek günümüzdeki 'megapol' boyutuna erişmiştir. Sanayi, kentin gelişimi ve biçimlenişinde temel belirleyicilerden en önemli sidir. Sanayi yer seçimlerinin hem üretimde ekonomiklik, verimlilik ve rantabilitenin sağlanması, hem de kentsel gelişimin sağlıklı yürümesi bakımından önemi vardır. İstanbul'un makroformunun oluşumunda sanayi'nin önemli oranda etkinliği olmuştur. Bu çalışma ile, İstanbul Metropoliten Alanında sanayi'nin gelişiminin kentsel mekanın oluşumu ve biçimlenişine olumlu ya da olumsuz etkilerinin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında, çok yönlü bir bakış açısıyla ve çeşitli etmenlere bağlı olarak yer seçimi yapılmasına dönük bir sanayi yer seçimi modeli geliştirilmiş ve İkitelli Organize Küçük Sanayi Bölgesi, Dudullu Organize Sanayi Bölgesi ile Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi geliştirilen bu yer seçimi modeline bağlı olarak irdelenmiştir. Yedi bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde, konunun ele alınışı, konuya yaklaşım ve yönteme ilişkin düşüncelerin ortaya konduğu 'giriş' yer almaktadır. İkinci bölümde, kentlerin doğuşundan metropoliten kente varıncaya değin kentsel gelişme; gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler bakımından incelenmiştir. Üçüncü bölümde: sanayi kavramı ve sanayinin yapısı çeşitli yönlerden değerlendirilmiş; sanayinin tarihsel süreçteki gelişimi anlatılmış ve sanayi çeşitli yönlerden sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye'de sanayileşme süreci ve sanayinin yer seçimini yönlendiren politikalar ortaya konmuş ve ülke mekanında oluşan sanayi yerleşme biçimleri anlatılmaya çalışılmıştır. Beşinci bölümde, İstanbul kentinin, doğuşundan günümüze değin yaşanan süreçte, geçirdiği değişim ve günümüz İstanbul'unun oluşumundaki etkenler incelenmiş ve İstanbul'un ülke ekonomisindeki yeri, ekonomik ve sosyal yapısı çeşitli sayısal verilere dayalı olarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Altıncı bölümde sanayi yer seçimi konusu çeşitli yönleriyle incelenmiş; irdelemeye esas olacak yer seçimi etmenleri ve nitelikleri belirlenmiş; ardından İstanbul kentine ilişkin değerlendirmeler yapılmaya çalışılmıştır. Yedinci bölümde, belirlenen yer seçimi etmenlerine göre İkitelli Organize Küçük Sanayi Bölgesi, Dudullu Organize Sanayi Bölgesi ve Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi'ne ilişkin değerlendirme yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise, çalışmanın daha önceki bölümlerinde verilen bilgilere dayalı olarak değerlendirmeler yapılmıştır.