Nationalist movements and the international system: A comparative study with particular reference to Turkey

Kısa özet Bu çalışmada ulusal hareketlerin toplum, devlet ve uluslararası sistem ile olan karşılıklı etkileşimleri incelenmektedir. Bu amaçla ulusçuluk, ulusçu hareketlere yol açan nedenler, uluslararası sistem gibi konularındaki kuramsal yaklaşımlar ele alınmıştır. Bu kuramsal açıklamaların yapılmasındaki amaç, alan çalışmaları için bir tartışma zemini oluşturmaktır. Karşılaştırmak amacıyla gelişmiş, gelişmekte olan ve eski sosyalist ülkelerden örnekler ete alınmıştır. Bu hareketlerin ulusal ve uluslararası boyutları/etkileşimleri incelendikten sonra, ulusal sorunların çözümü için alternatif politikalar önerilmiştir. Ulusçuluk konusundaki her bir yaklaşımın değişik hareketler, zamanlar ve yerlerdeki gelişmeleri açıklamada yeterli olmadığını açıkladıktan sonra ulusal/toplumsal hareketler arasındaki ilişkiyi ve bu hareketlerin hangi toplumsal, ekonomik ve siyasal ortamlarda doğdukları ve geliştiklerini inceledik. Genel olarak ulusal hareketler isteklerini 'ulusların kendi geleceklerini belirleme hakkı'na dayandırırlar ve bunun ayrılık hakkımda içerdiğini iddia ederler. Bu nedenle bu hakkın ne olduğu konusu üzerine bir tartışma ile konuya açıklık getirmeye çalıştık. Ulusal hareketlerin karşılaştıkları engelleri ve ele geçirdikleri olanakları anlayabilmek için, bu hareketlerin yer aldıkları toplum, devlet ve uluslararası sistem' i, ve toplumsal güçler ile devlet ve uluslararası sistem arasındaki bağımlı ilişkileri inceledik. Kuzey İrlanda, Quebec ve Basque sorunlarının yüzyıllarca yıldır devam eden anlaşmazlıkların ve 20. yüzyılda yapılan yanlışlıkların bir sonucu olarak nasıl bir çıkmaza girdiğini, ve İrlanda'da din'in, Quebec'de din ve dil'in, Basque bölgesinde ise etnik kimliğin ulusal hareketlerin gelişmesi ve sürdürülmesinde nasıl rol oynadıklannı belirttik. VIIIEski sosyalist ülkelerde ise toplumsal, ekonomik ve siyasal taleplerin zamanında önlem alınmadığı veya alınamadığı için sistemin çıkmaza girdiğini gözledik. Kürt sorununun, bölgenin stratejik önemi nedeniyle bölgesel ve uluslararası müdahalelere ne kadar açık olduğunu gözlemlemek amacıyla son derece önemli bir alan çalışması olabileceğini düşünüp konuya bu açıdan yaklaştık. Ayrıca, birçok akademisyenin aksine ekonomik sorunların ve baskıcı politikalann bir tarım toplumunda nasıl güçlü bir milliyetçi örgütlenme yaratabileceğinede tanık olduk. Lazlar üzerine yaptığımız araştırma ise milliyetçi örgütlenmelerin/hareketlerin kaçınılmaz olmadıklarının kanıtlamıştır. Milliyetçi hareketlerin diğer ulusal ve uluslararası güçlerden bağımsız hareket ettikleri düşünülemez. Ayrıca, devletlerin ekonomik-askeri bağımlılık dereceleri onların milliyetçi/ayrılıkçı hareketlere karşı tutumlarımda etkilemektedir. Milliyetçi hareketlerin geliştiği bölgenin/bölgelerin ekonomik/stratejik önem derecesi de dış müdahalelerin düzeyim de belirlemektedir. Milliyetçi hareketler, bir taraftan içinde bulundukları sistemin kendilerine sunabileceği olanakları kullanırken, diğer tarafdan bu sistemin kendilerine dayatacağı çözümlere duyarsız kalamayacaktır ve gelişen koşullara göre taleplerinde/amaçlarında yeniden düzenlemeler yapmak zorunda kalabilecektir. Milliyetler sorununun çözümü için birçok ülkenin toplumsal güçlerin baskısı karşısında tavizkar tutum içine girdikleri görülmüş ve değişik öneriler öne sürülmüştür. Bizim bulgularımıza göre hiçbir öneri tek başına dünyanın değişik bölgelerinde gelişen tüm sorunları çözmek için yeterli değildir, fakat her bir önerinin uygulamaya konulabileceği alanlarda yok değildir. Toplumsal-ekonomik ve siyasal konularda ulusal/uluslararası alanda düşük düzeyde bir uzlaşmanın varlığı gözlemlenmektedir. Ulusal/uluslararası düzeyde adil bir ekonomik ve siyasal kurumun yokluğu sonucu yine ulusal/uluslararası düzeyde hareket eden güçler/aktörler kendi kazanımlarını artırmak için güc'ü çok önemli bir araç olarak görmekte ve fırsat buldukça güç kullanma yoluna gitmektedirler. Toplumsal-ekonomik ve siyasal kazanımları güç yoluyla artırma yarışının bir IXparçası haline getirilen ulusal ve uluslararası yapılar toplumsal ve uluslararası uzlaşmacı/barışçı olanakları azaltmakta ve bunalımın süreklileşmesine yol açmaktadırlar. Milliyetler sorununun çözümü için toplumsal yapıların demokratikleştirilmesi gereklidir. Bunun yanı sıra, uluslararası sisteminde demokratikleştirilmesi şarttır. Bu demokratikleştirme ulusal ve uluslararası düzeyde toplumsal- ekonomik ve siyasal alanları kapsamalıdır. Toplumsal-ekonomik, ve siyasal alanlardaki ulusal ve uluslararası düzeylerdeki eşitsizlikler, her zaman için değişik biçimlerde, var olan yapılanmalara karşı radikal tepkilere yol açabileceklerdir. x