turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kutsal kitaplar bağlamında ilahi dinlerde insan kavramı

Bir dini geleneği anlamak için o dine mensup insanı anlamak önemli olduğu gibi insan davranışlarını anlamlandırma noktasında da davranışların altında yatan İlahi mesajları bilmek büyük önem arz etmektedir. Getirmiş olduğu emir ve yasaklar ve davranış modelleriyle mensupları için hayatın her alanında yol gösterici bir rehber rolü üstlenen Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam'ın Kutsal Kitapları, genel hatlarıyla insana bireysel, toplumsal ve Yaratıcısı ile olan ilişkilerini düzenleyerek bireysel, sosyal ve teolojik boyutlarıyla kendi bağlamlarında bir insan anlayışı ortaya koymaktadır. Bu çalışmada İlahi dinlerin Kutsal Kitaplarında yansıtıldığı üzere insanın mahiyetini, ifa etmesi gereken bireysel ve sosyal sorumluluklarını, Yaratıcısı ile ilişkisini, emir ve yasaklar karşısındaki tutumlarını ve örnek almak zorunda olduğu ideal insan anlayışını açıklamaya çalıştık.
Ben'in tanrılaşması sürecinde Descartes'in yeri

Günümüz insanının teorik ve pratik yaşamında Tanrı ile olan ilişkisi tezimizin sorununu oluşturmaktadır. Günümüz insanının Tanrı ile kurduğu ilişki felsefe tarihi içerisinde yapılan Tanrı tanımlarının sonucunda ortaya çıkmıştır. Günümüz insanı Tanrıyı diğer insanlarla olan ilişkilerinde araç olarak kullanmaktadır. Tezin sonuç bölümünde de günümüz insanının Tanrı ile kurduğu ilişkinin nasıl olduğu ve Descartes felsefesinin bu duruma etkisi anlatılmaktadır. Giriş bölümünde insanın Tanrı ile kurduğu ilişkinin felsefe tarihi içerisindeki ilerleyişi anlatılmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde Descartes'ta ben kavramı üzerine bir araştırma yapılmıştır. Descartes'ta ben kavramı detaylarıyla anlatılmıştır. İkinci bölümde ise Descartes'ta Tanrı kavramı üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde de günümüzdeki insanın Tanrı ile olan ilişkisine değinilmiştir.
Düşüncenin resmi: Raffaello'nun Atina Okulu Freskinin felsefi tahlili

Bir öğretim modeli olarak sanatın felsefe derslerinde uygulanması, her iki disiplinin karşılıklı olarak varoluş amaçlarıyla koşut bir teşebbüstür. Sanatın birikimi ve hakikati anlatma şekli, felsefe konularının gerek zihinsel kavranılması gerekse insanın anlama yetisinin daha etkin kılınması hususunda önemli bir işlev göreceği kanısındayız. Özellikle görsel düşünme olarak kavramsallaştırılan düşünme biçimi, insan kavrayışının boyutlarını ve imkanlarını geliştirecektir. Uygulanabilirlik ve sonuç almaya yönelik somut bir örnek olarak ele aldığımız fresk, yeni bir öğretim imkanı ve tezimizin uygulama sahası olmaktadır. Böylece, insan- varlık ilişkisinde yeni bir dilin kurulması ve düşünme, anlama, anlatma süreçlerinde yeni bir yol olacağı düşüncesindeyiz. Öte yandan tarihi bir rol olarak sanat ve felsefenin, insanın hem anlamı/ kavramının hem de formunun korunmasında önemli bir sorumluluğu vardır. Bu sorumluluk, her iki disiplinin ortaya çıkış ve var oluşlarıyla da uyumlu ve gereklidir. Avrupa'da Rönesans ile yeni bir dünyanın mimarı olan sanat, öte yandan Platon'dan beri insanı mağaradan çıkarma çabasındaki felsefe bugün aynı sorumluluğun iki kanadıdırlar.
Batı metafiziğinin dekonstrüksiyonuna yönelik iki yaklaşım: Heidegger ve Derrida

Derrida ve Heidegger'in Batı felsefesi veya metafiziğine yönelik dekonstrüktif okumalarına odaklanan bu çalışma, dört ana bölümden oluşmaktadır. Her ne kadar dekonstrüksiyon kavramı, Derrida'ya ait bir kavram olsa da, söz konusu kavram, Nietzsche, Husserl ve Heidegger felsefelerinin oluşturduğu tarihsel bir bağlama sahiptir. Bundan dolayı, ilk iki bölüm bir anlamda dekonstrüksiyon kavramının tarihsel arka planına, diğer iki bölüm ise, Heidegger ve Derridacı dekonstrüksiyona tahsis edilmiştir. Genel anlamıyla ele alındığında dekonstrüksiyon, Batı metafiziğine ait metinlere yönelik radikal bir okuma tekniğine gönderme yapar. Hem Heidegger hem de Derrida felsefelerince ortaya konulduğu üzere, dekonstrüksiyonist bir okumanın asıl odak noktasını, Batı felsefe geleneğinin evrensel hakikat ve anlam düşüncesinin eleştirisi oluşturmaktadır. Heidegger ve Derrida'ya göre, Batı metafizik geleneğinde Varlık, matematiksel ve hesaplanabilir bir zaman anlayışı ekseninde, mevcudiyet olarak belirlenmiştir. Böylelikle de, Varlığın anlam ve hakikati sabitlenmiş ve insan aklına indirgenmiştir. Heidegger için bu durum, Varlığın bir varolana, Derrida için ise, gösterenler arasındaki oyunu mevcudiyete indirgemektir. Metafiziksel varlık ve hakikat düşüncesine karşıt bir biçimde, dekonstrüksiyon, söz konusu evrensel hakikat ve anlam düşüncesinin radikal bir eleştirisi olarak görülebilir. Sabit kalıcı bir anlam fikrine karşıt biçimde dekonstrüksiyon, Varlık ve anlamın hiçbir biçimde sabitlenemeyeceğinin ileri sürüldüğü eleştirel bir okuma stratejisine gönderme yapar. Bu okuma stratejisi yoluyla sabit, kalıcı ve evrensel hakikat hakkındaki metafiziksel iddiaların barındırdığı çelişkiler açığa çıkarılır. Böylelikle de, sonsuz bir anlamlar imkanı ortaya çıkar.
Bilim felsefesinin başlıca sorunlarından biri olan matematik-bilim ilişkisi üzerine

Var olmalarından bu yana sürekli etkileşim halinde bulunan matematik ve bilim, insanın yüzyıllardır gelişimini sürdürmekte olan düşünsel etkinlik alanlarındandır. Her ikisinin de kendine özgü bir kavramsal çerçevesi, yöntem anlayışı ve bir araştırma alanı bulunmaktadır. Matematik ve bilim arasında oldukça sıkı bir ilişki bulunmasına karşın bu ilişki, matematiğin bilimdeki işlevsel rolü ve uygulamalarının yeterince aydınlatılmadığı anlaşılmaktadır. Bilim felsefesinin duyarsız kalamayıp soruşturma nesnesi edindiği bu konuların aydınlığa kavuşturulmasının ise büyük bir öneme sahip olduğu açıktır.
Antik Yunan tragedyalarında tanrı ve kader kavramları

Bu tezin amacı, Antik Yunan kültürel mirasının önemli yapı taşlarından biri olan tragedyalardaki 'Tanrı' ve 'Kader' kavramları ile bu iki kavramın ilişkili olduğu zorunluluk kavramını ele almak ve bu kavramlar ile Pre-Sokratik filozofların, varlığın ana maddesi ve ilk nedeni/ilkesi olarak kabul ettikleri arkhe anlayışları arasındaki ilişkiye dikkat çekmektir. Bu yönüyle bu çalışmada köklerini Homeros ve Hesiodos'un şiir geleneğinden alan tragedyalar, felsefeyle ilişkisi bağlamında incelenecektir. Tezin ilk bölümünde tragedyanın neliği, kökeni ve tragedya sözcüğünün etimolojisi araştırılarak tarihsel ve dilsel bir altyapı oluşturulacak ve keçi şarkısı'nın neden trajik olduğu üzerine bazı savlar ileri sürülecektir. Tezin ikinci bölümünde Antik Yunan düşünce dünyasının her alanında etkisi görülen ve tragedyaların da ana kaynaklarından biri olan tanrı, din ve inanç sistemleri incelenecektir. Antik Yunan din ve tanrı anlayışının tragedyaların olduğu kadar felsefenin de yöntem açısından, kurucu öğelerinden biri olduğu tezi savunulacaktır. Tezin son bölümde ise Yunan tragedyalarındaki kader kavramı incelenecektir. Buna bağlı olarak, Pre-Sokratik filozofların arkhe olarak öne sürdükleri su, apeiron, ateş, hava, toprak vb. ilk unsurlar veya nedenler ile Antik Yunan'daki kader inancı arasındaki ilişki ortaya çıkarılacaktır. Tezin asıl hipotezi ise Pre-Sokratik filozofları bu türden ilk neden fikrine götüren düşüncenin Antik Yunan mitoloji geleneğinde ve tragedyalarında işlenen kader anlayışının ötesinde bir yasa, bir ilke ve belirleyici bir güce işaret eden anlamlara sahip olmasıdır.
Platon'un erdem anlayışının ereği olarak yaşam bütünlüğü

İnsanın içinde yaşadığı kültürün kendine ait evrimsel dinamikleri vardır. Bu dinamikler uyarınca değişen, başkalaşan kültürel dünya her dönemde insanlığın karşısına yeni ahlaki sorunlar çıkarmıştır. Bu ahlaki sorunların tamamı insanın yaşamasıyla ilgilidir ve insanın yaşamını yeniden anlamlandırmasını gerektiren koşullar yaratır. Çağımız var olan ve var olması olası bir takım varoluşsal krizlerin eşiğindedir. İnsanlık çağlar içerisinde çeşitli varoluş krizleriyle yüzleşmiş ve düşünürler bu krizlerin aşılabilmesi adına çeşitli kuramlar geliştirmişlerdir. Varsayımsal bir varoluş krizinin aşılması için yaşam bütünlüğü adı altında bir anlayış tasarlanmaktadır. Bu tasarı temelde insanın yaşamına etki eden bir takım olumsuz etmenlerin öz bilinçle sorgulanması ile, kendini bilerek, bireysel özgünlüğünde yaşamını sürdürmesi üzerinedir. Anlayışın bireye sunacağı alternatiflerden biri erdeme dayalı bir yaşamdır. Erdem problemi özellikle İlkçağ felsefelerinde baskın olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsan felsefesi ile birlikte erdem kavramı düşünce dünyasında bir öğe olarak belirmiş ve çağın bütün ahlak düşünürleri tarafından tartışılmıştır. Bu tartışmaların en verimlilerinden biri Platon'un erdem anlayışıdır. Platon bilgelik temelinde erdemli bir insan modeli kurgulayarak içinde yaşadığı varoluşsal kriz dönemine bir alternatif sunmuştur. Bu bakımdan Platon, içinde yaşadığı dönem ve etkileşim halinde olduğu diğer düşünürler, yaşam bütünlüğü anlayışının temellendirilmesine bir örnek olması bakımından, erdem temelli bir insan modeli görüşü doğrultusunda değerlendirilecektir.
İhvan-ı Safa Felsefesinde ahlakİ açıdan 'Mizaç' kavramı

İhvan-ı Safa, risaleleri X. yüzyılda toplumun her kesimi arasında yaygınlaşmış bir felsefe cemiyetidir. Bu çalışmada İhvan-ı Safa felsefesinde mizaç kavramı ahlaki açıdan ele alınmıştır. Mizaç kavramı, sözlükte karışım-karışma manalarına gelmektedir. Mizaç terim olarak ise insanın fiziki bünyesini oluşturan sıvıların karışım oranı manasındadır. Mizaç teorisi ise insanın fiziksel ve ruhsal yapısı arasındaki irtibata işaret eden bir ahlak teorisidir. Birinci bölümde İhvan-ı Safa'nın dönemi, kimliği, kaynakları, risaleleri ve felsefi görüşleri ele alınmıştır. İkinci bölümde mizacın kavramsal tahlili ve tarihçesine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde İhvan-ı Safa risalelerinde mizaç teorisi ve mizacı etkileyen faktörler ile kozmoloji ve bilgi felsefesinde mizaç kavramı ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise mizaç kavram ve teorisi İhvan-ı Safa risalelerinde ahlaki açıdan incelenmiştir.
Gazalİ ve Sühreverdİ'nin varlık anlayışında nur kavramı

Bu çalışmada, Gazali ve Sühreverdi'nin nur kavramı konusundaki düşünceleri ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Gazali ve Sühreverdi'nin nur kavramı hakkındaki düşüncelerini incelemek; bu iki filozofun nur konusundaki düşüncelerindeki ortak, benzer ve farklı yanları karşılaştırmalar yaparak ortaya koymaktır. Gazali'ye göre, varlıkların tamamı nur olarak adlandırılır. En eşsiz, gerçek nur ise Allah'tır. Diğer bütün nurlar O'ndan meydana gelir. Ona göre nur, var olan şeylerin hepsini kapsamaktadır. Sühreverdi'ye göre ise nur, gayet açık olduğu için tarife gerek duymadan anlaşılan bir kavramdır. Nur, kendisi açık olup başka varlıkları açığa çıkarandır. O tamamen belirgindir ve bu hususta başka şeylere muhtaç değildir. Fakat diğer şeyler belirgin olma hususunda ona muhtaçtır. Gazali, her varlığın bir nur olduğu, gerçek nurun ise sadece Allah olduğunu, diğer bütün nurların O'ndan meydana geldiğini savunmaktadır. Nur felsefesi'nin kurucusu olan Sühreverdi de aynı düşüncededir. Sühreverdi de aynı Gazali'de olduğu gibi, geleneksel felsefenin aklına karşı sezgisel bir bilgi türüne yönelmiş, gerçeğe ulaşmanın farklı yollarının olduğunu savunmuştur.
Nasİruddin Tusİ ve Kınalızade'nin mutluluk anlayışlarının mukayeseli analizi

Antik Yunan felsefesi kaynaklı erdem ahlakının temel kavramlarından olan mutluluk, İslam ahlak felsefesinde de ahlakın amacı olarak önemini korumuş olan bir kavramdır. Biz bu tez çalışmasında İslam ahlak felsefesinin zirve dönemi temsilcisi Nasiruddin Tusi ile bu çerçevede Ahlak-ı Alai adlı ahlak eserini yazan Osmanlı alim ve düşünürü Kınalızade Ali Çelebi'nin mutluluk anlayışlarını karşılaştırdık. Çalışmamızda bu sahada yapılan araştırmalara atıfta bulunduk. Fakat bizim yaptığımız gibi Tusi ve Kınalızade'nin mutluluk anlayışlarını mukayeseli olarak inceleyen ve analiz eden bir araştırmaya Türkiye ölçeğinde henüz rastlayamadık. Araştırmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Tusi'nin mutluluk anlayışını muhteva, kaynak, yöntem ve özgünlük bakımından ortaya koymaya çalıştık. İkinci bölümde ise Kınalızade'nin mutluluk anlayışını yine aynı dört husus açısından ortaya koymaya çalıştık. Üçüncü bölümde iki filozofun aynı konulardaki görüş ve yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak analiz ettik. Çalışmamızda özellikle muhteva araştırması geniş yer kapladı. Çünkü burada iki ahlak düşünürünün mutluluğa götüren vasıtaları ve yetkinleşme araçları olarak erdemleri nasıl incelediklerini anlamaya çalıştık. Bu hususta Tusi'nin büyük ölçüde Antik Yunan selefleri ile Müslüman filozoflardan Zekeriya er-Razi, Farabi, İbn Sina, İbn Miskeveyh ve Gazzali'den yararlandığını gördük. Kınalızade'nin ise söz konusu Yunan ve İslam kaynaklarını büyük ölçüde Tusi'nin Ahlak-ı Nasıri'si üzerinden kullanırken, ortak kaynak olan Gazzali'den doğrudan ve daha kapsamlı yararlandığını, ama Tusi'nin başvurmadığı birçok yeni kaynağa başvurduğunu tespit ettik. İki düşünür de mutluluğun özünü açıklamada kısmi özgünlüğe sahip olmakla birlikte büyük ölçüde tevarüs ettikleri görüşleri nakletmiş görünmektedirler. Özellikle Tusi'nin filozof kimliğine uygun olarak ebedi mutluluğu ve haşri İbn Sina gibi ruhani nitelikli açıklama eğilimi taşıdığını gördük. Kalıcı tam mutluluğun ahirette gerçekleşeceği konusunda iki düşünür benzer yaklaşımları benimser görünse de Tusi'de felsefi izah öne çıkarken, Kınalızade'de dini izah öne çıkmaktadır. İki ahlakçı arasında kısmi de olsa önemli yöntem farklılığı olduğu görülmüştür. Tusi meseleleri burhani yöntem sınırları içinde ve felsefi bir üslupla ele alırken, Kınalızade Tusi'nin yöntemini kısmen uygulamakla birlikte meseleleri dini naslara ve kültürel mirasa başvurarak açıklama ve kanıtlama yöntemine daha çok önem vermiştir.
Meşrıki ve İşraki Hikmet ve İslam felsefesinin özgürlüğü

Hanoğlu, İsmail, Meşnki ve İşfaki Hikmet ve İslam Felsefesi'nin Özgünlüğü. Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Hayrani ALTINTAŞ, 107s Araştırmamız orta çağlarda İslam Felsefesinde iki önemli Felsefik akıma dayanmaktadır. Onlar, İbn-i Sina tarafından kurulan Meşnki Hikmet ve Sühreverdi tarafından kurulan İşraki Hikmettir. Bu iki Filozofun düşüncelerini çalışmakla İslam Felsefesi'nin özgün olup olmadığım araştırmayı amaçladık. Tezimiz bir giriş, dört bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Girişte, çalışmanın genel taslağı verilmektedir. Birinci bölümde, İbn-i Sina'nın Meşnki düşüncesi araştırılmaktadır. Bu bölüm İbn-i Sina'nın üç mistik çalışmasına dayanmaktadır: Hayy b. Yakzan, Risale fi't-Tayr ve el-İşarat ve't-Tenbihat'ın çok önemli bölümü olan Makamatu'l-Arifin. İkinci bölümde, Sühreverdi'nin İşraki Felsefesi incelenmektedir. Bu bölüm Sühreverdi'nin düşüncesinin bir şaheseri olarak düşünülen Hikmet'ül-İşrak'ın genel taslağını içeriyor. Bu bölüm Mistik-Tecrübi Metafizik' in müzakeresini ve Sühreverdi'nin Bilgi Kuramını içerir. Üçüncü bölümde, Meşriki ve işraki Hikmet' e dayanan bir bilgi kuramının imkaniyeti araştırılmaktadır. Dördüncü bölümde, bu iki Felsefik akımda orjinal olarak ortaya çıkan konular değerlendirilmektedir. Sonuçta, çalışmanın genel bulgulan ifade edilmektedir. Tezin temelde savunmuş olduğu şey, orta çağlarda İslam Düşüncesinde Felsefik akımlar arasındaki eleştiri sürecinin İslam Felsefesi'nin özgünlüğünün en önemli tarafı olduğudur. Bu çalışma bilgi kuramsal kesinliğe genelde İslam Düşüncesinde özelde İslam Felsefesinde nasıl ulaşılacağını araştırıyor. Bunun temel olarak metodolojik bir problem olduğu sonucuna vardık. Bundan dolayı Felsefik Akımlar bu metodolojik probleme ilişkin yaklaşımlarıyla farklılaşmaktadırlar.
Muhammed İkbal'de mistik tecrübe

Bu tezin konusu asrımızın büyük düşünürlerinden biri olan Muhammed İkbal'in Mistik Tecrübe hakkındaki görüşleridir. Amacımız Muhammed İkbal'in düşünce dünyamızdaki yerini ve onun konuyla alakalı orijinal görüşlerini ortaya koymaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için mümkün olduğunca bizzat Muhammed İkbal'in kendi eselerine müracaat edilmiştir. Dikkate alınması gereken ilk nokta, mistik tecrübenin tarafımızdan yakinen bilinmesidir. Bu tecrübe, diğer insani tecrübelerden farksız olarak bilgimiz için gereken veri ve bulguları veriyor. Bütün tecrübeler doğrudan vuku bulurlar. Nasıl ki, normal tecrübenin sahaları, dış dünya hakkındaki bilgimizle ilgili seziş ve verilerin yorumlanmasına bağlıdır, mistik tecrübenin kapsamı da Allah hakkındaki bilgimizi açıklanması ve yorumlanmasına bağlıdır. Mistik tecrübenin doğrudan ve araçsız olmasındaki anlam sadece diğer şeyler gibi Allah'ı da bilmemizdir. Allah, matematiksel bir olgu değildir. Allah, tecrübeye dayanmayan yalnız karşılıklı ilişkilerde bulunan bir takım kavramlardan oluşan bir sistem de değildir. Mistik hal bizi Mutlak Hakikat'in külli kısmıyla temasa getirir. Bu kısımda birbirine zıt olan muharrikler birleşerek tahlil edilmeyecek bir birlik oluştururlar. Bu öyle bir birliktir ki ihtiva ettiği şeyler arasında öznenesne farkı tamamıyla ortadan kalkar. Mistik hal, her şeyden üstün her şeye egemen ve bir an için tecrübeyi yaşayanın ferdi şahsiyetini aşan yegane ve olağanüstü diğer zat ile yakın ve içten temas kurmasıdır. Muhtevasına bakılırsa mistik hal, hayli afakidir ve yalnız subjektifliğin sesli dünyasına çekilme hareketi olarak görülmemelidir.
The criticism of democracy in Plato and Farabi

Bu tezin amacı, Platon ve Farabi'nin demokrasi eleştirilerinin hangi bilişsel zemin üzerine dayandığım görmek, ve bu zeminlerin doğasının irdelenmesi dolayımıyla, onların demokrasiye olan olumlu ve olumsuz eleşimlerinin niteliğini ortaya koymaktır. Onların demokrasiye yönelik olumsuz tutumlarının ana nedeni, bilgisiz halk çoğunluğunun yönetime olan talepleri gelmektedir. Bilgisiz halkın otorite ve yönetimi, gerek bireylerin ruhsal eğitimleri ve gerekse devletin eğitim politikası açısından da ciddi bir tehlikedir. Platon ve Farabi'nin demokrasiye olan olumsuz tavırları bu çizgide birleşir diğer bir deyişle her iki filozofun eleştirisinin içeriği aynıdır: Devlet bilgi ve erdem ilkeleri üzerine inşa edilmelidir, halkın değişken ve kaypak arzu ve istekleri üzerine değil. Ancak, yaşam değerlerinin belirlenmesi noktasında Platon akla içsel argümanlar kullanırken ve demokrasiyi bu değerlerin alt-üst olması şeklinde tasvir ederken, Farabi ilahi/aşkın ilkelerin insanı doğruya ve iyiye yönlendirmesi olgusu üzerinde durur ve demokrasinin ahlaki değerlere olan ilgisizsizliğinden yakınır. Biçim farklılığından kasdettiğimiz de, tam bu farktır. Diğer taraftan, hem Platon, hem de Farabi demokrasiyi bozuk-bilgisiz/erdemli olmayan yönetim biçimleri içinde değerlendirirken, demokrasinin korunması ya da erdemli bir hale getiririlmesi üzerinde de dururlar. Bu gerilimin çözümü, tüm ruhlara yönelik eğitim ve terbiye modeli, yani ruhun doğru, akli ve gerçek bir yolla eğitilmesidir. Bu her ruh için geçerli 'yüce' model gerçekleştiğinde bozuk Atina demokrasisinin dönüşümü kendi-kendini yöneten ruhların içinden gerçekleşir, ki ideal demokrasi modeli budur. Farabi'de ise ruhta var olan bu olanağın gerçekleştirilmesi, tik Neden' den taşan aşkın ilkeler ile mümkündür. Amaç, kendi-kendini kontrol eden/yöneten itidalli ruhların gerçekleşmesidir. Sonuç olarak, Platon ve Farabi demokrasiyi ilkesel olarak olumsuz eleştirse de, her bir ruhun akli ve gerçek eğitim modeli üzerinden kendi-kendini yönetmesi ile ortaya çıkacak ideal demokrasi modelini tesis etmek için çabalamışlardır.
Gazzali felsefesinde bilgi ve yöntem

Gazzali bilgiyi elde etme ve kullanmada birçok değişik yöntemin olduğunu ileri sürerek, kendi eserlerinde bunları ortaya koymuştur. Bunu yaparken de temel ilke olarak A- ristoteles mantığını aynen benimsemiş ve bu mantığı islami ilimlerle uzlaştırmayı denemiştir. Bu yönüyle onu Aristoteles mantığını İslam düşüncesinde ilimler için yöntem olarak koyan ilk düşünür olduğunu söyleyebiliriz. Onun anlayışında mantık, felsefenin bir alanı olmayıp, dinle de doğrudan bir ilişkisi bulunmamaktadır. Mantık sadece doğru bilgi ve ilimler için bir 'alet' işlevi görmektedir. Gazzali mantık kurallarının ilahi menşeili olduğunu iddia ederek, dini anlamak için de mantığı zorunlu görmektedir. Onun bu görüşleri İslam toplumunda etkili olmuş ve Aristoteles mantığı benimsenerek, bu konudaki çalışmalar hız kazanmıştır. Gazzali felsefesinde en önemli meselelerin başında bilgide, özellikle metafizik bilgide yakin problemi gelmektedir. O, filozofların en yüce bir ilim olarak gördüğü metafiziği, akim yetersiz kaldığı bir alan olarak görmektedir. Ona göre bu alanda ancak ilham, sezgi, keşf gibi dini tecrübe yöntemleri ile bilgi elde edebiliriz. O kullanmış olduğu yöntemler içerisinde diyalektiği, kesin bilgi vermeyen bir tartışma sanatı olarak görmüştür. Hermeneutik yöntemini ise, her şeyi Tanrı'da temellendirmeyi amaçlayan 'imancı hermeneutik' olarak görebiliriz. Onun felsefesindeki en özgün yönlerinin başında şüphesiz 'yöntemsel şüphe' anlayışı gelmektedir. O kesin bilginin 'iman' ile elde edilebileceği sonucuna yöntemsel şüphe ile ulaşmıştır. Bu yöntemi ile İbn Heysem ve Descartes'e önderlik etmiştir. Gazzali'nin eserlerinde ve renkli dünyasında mutlak bir iç bütünlük arayışı vardır. Kendisinden önceki birikimi çok iyi anlamaya çalışmış, bu birikimi eleştirel gözle tahlil etmiş ve kendi düşünceleri ile bu birikimi sistemleştirme arayışına girmiştir. O İslam dini ile Yunan metafiziği arasındaki uzlaşmazlığı gözler önüne sererek, İslami bir felsefe yapma yöntemlerini belirlemiştir. Bu yüzden onun hayatı, düşünceleri ve yöntemi günümüz insanları için çok iyi bir modeldir.
John Stuart Mill'de bireysel ve toplumsal fayda

Bu çalışmada, John Stuart Mill'in fayda kavrayışı ile hukukun yetki alanı arasındaki bağ üzerine bir araştırma yapılmaya çalışılmıştır. Mill'in faydacı ereğinin bireysel ve toplumsal yönlerini içerir şekilde ayrıntılı bir biçimde tartışılması hedeflenmiştir. Bu minvalde Mill'in iki temel ilkesi olan 'Fayda İlkesi' ve 'Zarar İlkesi' öne çıkmaktadır; ve söz konusu ilkeler aynı zamanda liberal bir devletteki hukuk, yönetim ve yasakoyuculuk alanlarını çizen ilkeler olarak belirmektedir. Ayrıca, Mill'in kendisiyle çelişen bir faydacı olarak gösterildiği peşin hükümlü ve pejoratif okumalara karşıt bir okuma yapılmış; ve onun muğlakta kalan ifadelerinin aydınlatılması için çabalanmıştır. Bu yolla tarafımdan iddia edilen, Mill'in liberalizminin ve faydacılığının arasında bir uyumun mevcudiyeti ve kendisinin dolaylı bir faydacı olarak okunması gerekliliğidir.
19. ve 20. yüzyılda insanın ontolojik yönden yabancılaşmasına felsefi bir bakış

On dokuzuncu yüzyılın siyasi, ekonomik ve teknolojik değişimleri ve bunların getirdikleri dünya dengesini bozmuştur. Bozulan bu denge de yirminci yüzyılda büyük politik ve toplumsal değişimlere sebep olmuş; bu yüzyıl kendi içinde yaşadığı iki dünya savaşı görmüş ve bu savaşların getirdiği yıkımlar, büyük değişimlerle tarih koridorunda kendi yerini almıştır. Bu yüzyıl tarih koridorunda yerini alırken de yeni düşünceleri, bilimsel gelişmeleri, toplumsal ve bireysel değişim ve krizleri beraberinde getirmiştir. Böylece insanoğlu bu yüzyıllarda içinde yaşadığı evrenine, kendi doğasına, varlığına yabancılaşmış bir hale gelmiştir. Bir varoluşsal kriz şeklinde varlığını gösteren yabancılaşma hali de felsefe tarafından ele alınan sorunlardan biri olmayı başarmıştır. Sonraki süreçte de bu yabancılaşma halinin hem varlığın kendisinde hem de insan varlığında durumunu görmek için 19. ve 20. yy'de ikişer düşünür merkeze alınıp felsefelerine bir bakış atılmıştır. Sonuç olarak özgür bir varlık olarak yaşaması gereken insanın ve varlığın kendisinin yabancılaşmaya uğradığı gösterilmeye çalışılmıştır. Bunu gerçekleştirirken de felsefenin yabancılaşmaya kendisine has yaklaşımıyla yönelmesi ve bunun diğer alanlardan farkının vurgulanmasının üzerinde de durulmuştur.