turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
&Auml;buġalisina, Abilḥaris

Yaşadığı dönemde derin izler bırakmış, kendini halka sevdirmiş, adını ve yaptıklarını gelecek nesillere aktarabilecek güçte olan önemli kişilerin gerçek hayatlarının yanında bir de halkın onlara atfettiği hayatları olmuştur. İnsanlar onları gerçek hayattan koparıp birer kurtarıcı, yol gösterici günümüz tabiriyle birer süper kahraman olarak görmüşlerdir. Bilgin, filozof ve hekim İbni Sina'nın eserleri günümüzde hala ilim dünyasında yaşamaktadır. İbni Sina sadece ilim dünyasında değil aynı zamanda Türk-İslam dünyasındaki insanların kalplerinde ve hayallerinde günümüzde de yaşamaktadır. Onunla ilgili hikayeler ve fıkralar dilden dile dolaşmış ve nihayetinde kağıda dökülmüştür. Günümüzde birçok Türk coğrafyasında bu eserler büyük ilgi görmektedir. Çalışmamıza konu olan metin Kazakistan'da bir akın tarafından söylenerek yazıya geçirilen halk hikayesidir. Metinde İbni Sina ve kardeşinin hayat hikayesi ele alınmaktadır. Çalışmamız 'Giriş, Metin, Aktarma, İnceleme ve Dizin' bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın amacı, İbni Sina'nın hayatı, İbni Sina'nın milliyeti, İbni Sina'nın eserleri, İbni Sina hikayelerinin kaynağı ve İbni Sina hikayeleri üzerinde durulmuştur. Metin bölümünde halk hikayesinin çeviri yazılı şekli verilmiştir. Aktarma bölümünde ise metnin hikayeleştirilmiş genel bir aktarmasına yer verilmiştir. İnceleme bölümünde ise çalışmamıza konu olan halk hikayesinden yola çıkılarak ses ve şekil bilgisi örneklerle ele alınmıştır. Çalışmamızın son kısmında ise dizin yer almıştır.
Kazak Türklerinin destanlarındaki yer adları üzerine bir araştırma

Destanlar, toplumların yaşadıkları olayların gelecek nesillere aktarılmasında önemli rol oynamaktadırlar. Destanlar sadece edebi bir metin olmayıp bununla beraber içinde barındırdıkları materyaller ile gelecek nesillere ışık olmakta ve tarihten izler taşımaktadırlar. Metinleri kişi, yer ve zaman unsuru olarak üç ana olguyu barındırmaktadır. Yer adbilim yer adlarını inceleyen bilim dalıdır. Çalışmada Kazak destanlarında geçen yer adları incelenmiştir. Çalışma; Giriş, üç ana bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezle ilgili bilgiler verilerek Kazak Türklerinin tarihi ve destancılık geleneği kısaca tanıtılmıştır. Birinci bölümde adbilim ve yer adbilim hakkında açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde tespit edilen yer adları oronim, oykonim ve hidronim olmak üzere tasnif edilerek daha sonra oluşum şekillerine göre ayrılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde tasnifi yapılan bu yer adlarının anlamları ve konumları yer su adları ile ilgili ve Kazakça yazılmış olan kaynaklar yardımıyla açıklanmıştır. Yapılan açıklamaların bazılarında etimolojik açıklamalara da yer verilmiştir. Sonuç kısmında elde edilen veriler yorumlanmaya çalışılmıştır. Ekler kısmında yararlanılan haritalar ve destanda geçen bazı yer adlarının görsellerine yer verilerek çalışma sonlandırılmıştır.
Yabancılara Türkçe öğretiminde sözlü Türkçenin kelime sıklığı ve yaygınlığını belirleme çalışması

Bu çalısma yabancı uyruklu öğrencilerin üniversite yerleskesi içerisinde bulunan kantin, öğrenci isleri, kütüphane, yemekhane, fotokopi ve kırtasiyede ihtiyaç duyacağı kelimeleri ve kelime gruplarını belirleme amacı ile yapılmıstır. Sözlü Türkçenin kelime sıklığı ve yaygınlığını belirleme çerçevesinde yapılan bu çalısmada evren Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yerleskesidir. Örneklem olarak kullanılan alanlar ise yerleske içerisinde bulunan kantin, kırtasiye, öğrenci isleri, fotokopi, kütüphane ve yemekhanedir. Arastırmada örneklem olarak seçilen yerlere farklı gün ve saatlerde ses kayıt cihazıyerlestirilmistir. Ses kayıtları bilgisayar ortamında yazılı hale getirilmistir. Aynı ortamlarda doğal isleyise müdahale etmeden doğal gözlemler yapılmıstır. Doğal gözlem sırasında tespit edilen kelimeler yine bilgisayar yardımı ile yazıya aktarılmıstır. Bu sayede bir kelime havuzu olusturulmustur. Elde edilen veriler daha sonra değisik özelliklerine göre gruplanmıstır. Olusturulan tablolar bu özellikler dikkate alınarak olusturulmustur. Kelimeler sadece sıklıklarına ve yaygınlıklarına göre gruplanmamıstır. Kantinde öğrenciler tarafından kullanılan soru kalıpları, kırtasiye ve fotokopide kullanılan soru kalıpları, yerleske içerisinde kullanılan fiiller yapılmıs olan gruplamalardan bazılarıdır. Tespit edilen kelimeler toplam 22 farklı tabloda çesitli özelliklerine göre gruplara ayrılmıstır. Çalısmanın sonunda ise çalısma sonucu elde edilen bilgilere dayanılarak çesitli önerilerde bulunulmustur.
A linguistic study on the system of personal name signs in TID

Kişi adları; dil, kültürel ortam, toplumsal sınıf, etnik yapı vb. etmenlere bakılmaksızın dünyanın her yerinde kullanılmaktadır. Ancak, bu adların nasıl kullanıldığı ve nasıl ifade edildiği dile ve kültüre bağlı olarak değişebilmektedir. İşiten bireyler kendi kişi adlarını kullanıp duyabilirken; sağır bireyler bu adların yerine işaret adlarını kullanırlar çünkü kendi kişi adlarının sesletimini dahi duyamadıklarından ve adlarının toplumsal ve dilbilimsel öneminin kendilerine öğretilmesinin oldukça güç olmasından dolayı kişi adları işaret dillerinde erişilebilir değildir. İşaret adlarının algılanması, oluşumu ve sınıflandırılması; görsel bilgiye, sağır toplumdaki kültürel inanışlara ve dilsel ifade etme yoluna bağlıdır. Bu çalışma, Türk İşaret Dili'nde işaret adlarının oluşumunu inceleyen ilk çalışma olmasıyla birlikte, Türk İşaret Dili'nde işaret adlarına ilişkin sistemi incelemeyi ve ad verme davranışını, kategoriler ve oluşturma yöntemleri bakımından tanımlamayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, anadili TİD olan ve Ankara'da işitme engelliler derneklerine mensup olan 25 sağır kişi çalışmanın katılımcıları olarak belirlenmiştir. Bu katılımcılara, kişisel yaşamları ve kendi işaret adları hakkında bilgi edinmeyi amaçlayan bir takım sorular içeren bir anket işaret dili tercümanı aracılığıyla bireysel olarak uygulanmıştır. Ardından, her bir katılımcıdan kendi işaret adını işaret ederek göstermesi istenmiş ve bu süreçte katılımcılardan görüntü kaydı alınmıştır. Daha sonra, aynı katılımcılardan kendi işaret adlarının yanı sıra, yerli/yabancı bazı ünlü kişiler ve karakterler için de işaret adlarını göstermeleri istenmiş; yine bu süreçte de katılımcılardan görüntü kaydı alınmıştır. Veri değerlendirme aşamasında, katılımcılardan işaret adlarıyla ilgili alınan veriler, işaret parametrelerine göre sistemli düzenlilikleri ve farklılıklarına bakılarak yüzdelik değerleri hesaplanıp çözümlenmiş ve işaret adları belirli kategorilere ayrılmıştır. Çalışmanın sonuçları, Türk İşaret Dili'nde dört farklı işaret ad grubu olduğunu göstermiştir. Bu kategoriler, diğer işaret dillerinde bulunan kategorilerle benzerlik taşımaktadır. İşaret parametrelerine göre yapılan inceleme sayesinde, Türk İşaret Dili'ndeki kişi işaret adlarının kurala dayalı ve sistemli örüntüler olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, çalışmada Türk İşaret Dili'nde ad verme davranışının, sağır kimliği ve toplulukla olan ilişki bakımından önemli kültürel değerler taşıdığı ortaya konulmuştur. Sağır toplumun, diğer kültürlerde olduğu gibi doğru ad seçimi, adın özgünlüğü gibi temel değerleri bulunmaktadır. Alanyazında benzer birkaç çalışma ile birlikte bu çalışma, adbilim alanına yeni bir çalışma konusu sunmaktadır. Son olarak, sağır toplumu özgün bir kültürel grup olarak anlamanın yanında, bu çalışma, gelecekte oluşturulması muhtemel bir TİD isim envanteri oluşumuna katkı sağlayacak ilk ve önemli bir basamak olarak değerlendirilebilir.
The development of reading in early bilingualism: Evidence from Turkish-child L2 learners of English

Bu çalışma Türkçe-İngilizce ardıl iki dilli çocukların okuma ediniminde fonolojik farkındalığın rolünü araştırmaktadır. Okuma ve fonolojik farkındalığın ilişkisine ek olarak, diller arası transfer, fonolojik farkındalık ile fonolojik bellek ilişkisi ve sınıf düzeyinin fonolojik farkındalık üzerindeki etkisinin de araştırılması hedeflenmiştir. Fonolojik farkındalık ve okuma arasındaki ilişki şu ana kadar geniş ölçüde araştırılmış olmasına rağmen, ikidillilikte okuma edinimi üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır ve henüz hiçbir çalışma Türkçe-İngilizce iki dilli çocuklarda bu ilişkiyi incelememiştir. Dokuz Türkçe-İngilizce ardıl iki dilli çocuk ve kontrol grubu olarak da dokuz İngilizce tek dilli çocuk çalışmaya katılmıştır. Çalışma ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarda yürütülmüştür ve her sınıf düzeyi, her dil grubundan üçer çocuk içermiştir. Katılımcılara kelime okuma, uydurma kelime okuma, ses atma, gerçek kelimelerde ses ayırma, uydurma kelimelerde ses ayırma, gerçek kelimelerde ses birleştirme, uydurma kelimelerde ses birleştirme ve rakamlarla hafıza testleri uygulanmıştır. Testler, araştırmacı tarafından 40 dakikalık oturumlarda, katılımcılara birebir uygulanmıştır. Sonuçlar, tek dilli çocuklarda okuma edinimi ile fonolojik farkındalık arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösteren önceki araştırmaları doğrulamıştır. Diğer taraftan, iki dilli çocuklarda fonolojik farkındalık ile okuma arasında önemli bir ilişki bulunamamıştır. Uydurma kelime okuma testinin hata analizleri göstermiştir ki Türkçe-İngilizce iki dilli çocuklar, İngilizce uydurma kelimeleri okumak için Türkçe fonolojik farkındalık becerilerini İngilizce'ye transfer etmişlerdir. Bu, çocukların Türkçe harf-ses ilişkilerini ve fonoloji kurallarını kullanmalarından da açıkca anlaşılmaktadır. Çalışma, geçmişş araştırmalarla uyumlu olarak, tek dilli çocuklarda fonolojik bellek ile fonolojik farkındalık arasında önemli bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ancak, iki dilli çocuklarda fonolojik bellek, fonolojik farkındalığı açıklamakta yetersiz kalmıştır. Sonuçlar, aynı zamanda, ne iki dilli ne de tek dilli çocuklarda fonolojik farkındalığın sınıf düzeyleri arasında önemli bir farklılık göstermediğini ortaya koymuştur.
Türkçe öğrenen yabancıların yazılı anlatım çalışmalarının çözümlenmesi

Bu araştırma, Türkçe'yi yabancı dil olarak öğrenen farklı uyruklardaki üniversite öğrencilerinin yazma becerilerindeki yanlışları yanlış çözümleme yaklaşımına göre değerlendirmek ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda Türkçe öğretim programına katkı sağlayacak önerilerde bulunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma verilerini 2015- 2016 Öğretim Yılında İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Dil Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde öğrenim gören 65 öğrencinin A2, B1 ve B2 düzeyleri sonunda girdikleri sertifika sınavının yazılı anlatım bölümü oluşturmaktadır. Öğrencilerin bu sınavlarda yazdıkları kompozisyonlarda yer alan sesdizgesel, biçimbilimsel, sözdizimsel, anlambilimsel ve yazımsal yanlışlar, yanlış çözümleme yöntemine göre incelenmiş ve yanlışların düzeylere göre görünümü karşılaştırmalı olarak ve dil içi gelişimsel yanlışlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda en çok yanlış yapılan düzey B1 ve en çok yanlış yapılan alan yazım ve noktalama olarak belirlenmiştir. Toplam 6156 yanlıştan % 37 .1'inin yazımsal, % 23 .4'ünün biçimbilimsel, %23.3'ünün sözdizimsel, % 8 .4'ünün sesdizgisel, % 7 .8'inin anlambilimsel yanlışlar olduğu belirlenmiştir. Değerlendirmenin sonucunda yanlışların giderilmesine yönelik çalışmalar önerilmiştir. Anahar sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe, yanlış çözümleme, yazılı anlatım
Şahseven Türkçesi

Türk dilinin araştırma alanlarından biri de lehçe çalışmalarıdır. Bu çalışmanın konusu İran'ın Erdebil ve Zencan eyaletlerinde yaşayan Şahseven Türkleri ve Şahseven Türklerinin konuştukları Türkçedir. Çalışma 'Giriş, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Metinler, Dizin' olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, çalışmada kullanılan materyal ve yöntem, ses kayıtlarının yazıya aktarılması, yazıya aktarılan kayıtların incelenmesi ile ilgili bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın temeline ilişkin esaslardan sonra İran ve İran Türkleri ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Giriş bölümünün son kısmında Şahseven Türkleri tüm yönleriyle incelenmiş ve ses bilgisine geçilmiştir. Ses bilgisi bölümünde, Şahseven Türkçesinde kullanılan tüm seslere ait özellikler, betimleyici dil bilgisi esaslarına göre incelenmiştir. Şahseven Türkçesindeki ünlüler, ünsüzler, fonolojik süreçler ve vurgu bu bölümün ana başlıklarıdır. Şekil bilgisi bölümünde, Şahseven Türkçesindeki 'İsimler, Sıfatlar, Zarflar, Zamirler, Fiiller, Fiilimsiler ve Edatlar' yine betimleyici dil bilgisi esaslarına göre incelenmiş ve tüm konu başlıkları örneklerle açıklanmıştır. İnceleme kısmından elde edilen veriler sonuç kısmında maddeler halinde sıralanmıştır. Metin bölümünde çalışmanın esasını oluşturan kırk bir adet derleme metni, kaynak kişilere ait bilgiler de verilmek suretiyle çeviri yazı alfabesine aktarılarak sunulmuştur. Çalışmanın son bölümü gramatikal dizindir. Dizin bölümünde derleme metinlerinde yer alan tüm sözcükler, alfabetik olarak sıralanmış ve sözcüklerin metinlerde geçen anlamları verilmiştir.
İnsan temelli aktarmalar çerçevesinde Türkçe ve Arapça üzerine bir karşılaştırma

Aktarma; anlatılmak istenen kavramı, kendisiyle ilişkisi, benzerliği ya da yakınlığı olan başka bir kavramla anlatmaktır. Bu çalışmada, insan temelli aktarmalar çerçevesinde Arapça ve Türkçe üzerinde bir karşılaştırma yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla uzman görüşü alınarak Türkçe ve Arapçada üçer sözlük çalışma yapmak üzere seçilmiştir. Çalışmada, iki dilin söz varlığı karşılaştırılarak organlar ve vücut bölümleri; insan ile ilgili özellik durum ve benzeri; insana özgü eylemler başlıkları altındaki ortak ve farklı anlamlar incelenmiştir. Ayrıca her iki dilin adlandırmalara yansıyan dilsel ve kültürel farklılıkları belirlenmeye çalışılmış, üç bölümden oluşan toplam 74 sözcük incelenmiştir. Araştırmada, aktarma yoluyla insan dışındaki varlıkların karşılanması kapsamında Türkçe sözlüklerde toplam 229 anlam, Arapça sözlüklerde ise 212 anlam belirlenmiştir. Bu sonuçlar göz önüne alındığında her iki dildeki aktarmalar arasında ortaklıkların, farklılıkların bulunduğu ve bu dilleri besleyen kültürlerin, aktarmalarda somutlaştığı görülmüştür.
Sovyetler Birliği Döneminde yazılan ' Kazirgi Kazak Tili ' adlı gramer kitabı üzerine karşılaştırmalı dil incelemesi

Tezimizin konusu Sovyetler Birliği döneminde yazılan 'Kazirgi Kazak Tili' adlı gramer kitabı üzerine karşılaştırmalı dil incelemesidir. Çalışmamızın amacı Kazirgi Kazak Tili adlı eseri, Kazakistan'da yazılan ''Kazak Tili Grammatikası'' ve Türkiye'de yazılan 'Kazak Türkçesi Grameri'' adlı eserlerle karşılaştırarak söz konusu gramer kitaplarının Kazak dilini ele alışlarındaki konuları işleyişindeki benzerlik ve farkları ortaya koymaktır. Çalışmamız; metin aktarımı, karşılaştırma ve inceleme-değerlendirme bölümlerinden oluşmaktadır.
Nehcü'l-Feradİs'te yazım çeşitliliği

Bu çalışmada Türklerin yüzyıllar boyunca kullanmış oldukları Arap alfabesiyle yazılan ilk eserlerden olan Nehcü'l-Feradis adlı eserdeki yazım çeşitliliği incelenmiştir. Bu eser geçiş döneminin önemli eserlerinden birisi olduğu için, eserde Arap-Fars ve Uygur imla geleneklerinin etkisi oldukça fazladır. Bu yazım geleneklerinin etkisiyle Nehcü'l-Feradis'te harf, ek ve kelime düzeyinde çeşitli varyantlar olduğu görülmektedir. Yapılan bu çalışmayla bu varyantlar tespit edilmektedir. Tarih boyunca çeşitli ses ve işaret ilişkileri, alfabenin gelişim süreci, yazının kullanılması ve Türklerin kullanmış oldukları alfabeler hakkında çeşitli bilgiler, eserin yazılmış olduğu Harezm Türkçesi ve incelemiş olduğumuz eser olan Nehcü'l-Feradis hakkındaki genel bilgiler 'Giriş' bölümünde ele alınmıştır. 'Birinci Bölüm'de eserdeki seslerin yazım çeşitlilikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.'İkinci Bölüm'de ise ekler incelenmiş, eklerin ayrı ve bitişik yazımları tespit edilmiştir. 'Üçüncü Bölüm'de de eklerin ve kelimelerin yazımındaki yazım çeşitlilikleri tespit edilmiştir.
Nidaİ: Tenbİhname

Bu doktora çalışmasında 16. yüzyılda yaşamış ve daha çok hekim kimliğiyle tanınmış olan Nidai'nin Tenbihname adlı eserinin tenkitli metninin oluşturulması, dil, imla ve içerik yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma 'Giriş' ve 'Sonuç' bölümleri dışında 6 bölümden oluşmaktadır. 'Giriş' bölümünde Tenbihname'nin nasihatname geleneğimiz içindeki yerini tespit edebilmek amacıyla Türk Klasik edebiyatında nasihatname geleneği hakkında genel bilgiler verilmiştir. '1. Bölüm'de Nidai'nin hayatı, sanatı ve eserleri ele alınmış, '2. Bölüm'de Tenbihname, şekil ve muhteva özellikleri bakımından ayrıntılı bir şekilde tanıtılmıştır. Ayrıca yine bu bölümde Tenbihname'de yer alan hikayelerin özetleri verilmiş, hikayeler; kişi, mekan, zaman ve olay örgüsü gibi yapısall unsurları bakımından da değerlendirilmiştir. '3. Bölüm'de ise Tenbihname'nin imla ve dil özellikleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. H. 952 (M. 1545) tarihinde yazılmış olan Tenbihname, Eski Anadolu Türkçesi'nden Osmanlı Türkçesine geçiş dönemi eseridir. Bu nedenle eserin dil özellikleri art zamanlı bir bakış açısıyla Eski Türkçe ve Eski Anadolu Türkçesi dönemleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. '4. Bölüm'de Tenbihname cümle bilgisi açısından incelenmiş, '5. Bölüm'de Tenbihname'nin nüshaları tanıtıldıktan sonra tenkitli metne yer verilmiştir. Tenkitli metnin sayfa ve satır düzeni Almanya Berlin Devlet Kütüphanesi nüshasına göre oluşturulmuş, diğer nüshaların sadece sayfa numaraları belirtilmiştir. Dizin başlıklı '6. Bölüm'de metnin gramatikal dizini yer almıştır. Dizinde yer alan kelimelerin anlamları metindeki bağlamları dikkate alınarak verilmiştir. Son olarak ise çalışmada ulaşılan sonuçlar 'Sonuç' başlığı altında ele alınmıştır.
Hadim köyleri ağzı

Bu çalışmada Hadim ilçesinin doğusu, batısı ve kuzeyinden seçilen yedi yerleşim yerinden metinler derlenmiştir. Belirlenen yerleşim yerlerinin ses ve coğrafi özellikleri açısından farklılıklar gösteceği düşünüldüğü için tercih edilmiştir. Dedemli, Kalınağıl, Gülpınar, Gaziler, Dülgerler, Sarnıç ve Yelmez olmak üzere toplam yedi yerleşim yerinden derlemeler yapılmıştır. Yirmi yedi farklı kişiden yirmi üç farklı metin yer almıştır. Çalışmada, Hadim ve yöresi ağzının ses ve şekil bilgisi özelliklerinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Derlemenin yapıldığı bölgede ağız özellikleri büyük oranda korunmuştur. Metinlerin oluşmasını sağlayan kaynak şahıslar ile görüşmeler yapılmış ve görüşmeler esnasında konuşmalar, ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda derlenen metinlerden hareketle elde edilen veriler neticesinde ses ve şekil bilgisi alanlarında farklı özellikler tespit edilmiştir. Bu incelemelerde, kelime başı ses türemeleri, ünsüz benzeşmeleri, önlüleşme, artlılaşma hadisesi gibi konular üzerinde durulmuştur. Sözlük bölümünde standart Türkçeden farklılık gösteren kelimeler ve varyantları yer almıştır. Çalışmanın sonuç kısmında ise söz konusu özellikler maddeler halinde verilmiştir.
Analyse sémantique et phonétique des emprunts du Français AU Trc

Bu çalışmada Fransızcadan Türkçeye aktarma sözcükler derlenerek tespit edilmeye çalışılmıştır. İlk bölümde aktarma sözcük tanımını ve bu kavramın, Emile Benveniste, Antoine Meillet, Joseph Vendryes, Charles Barbier, Arsene Darmesteter ve Albert Dauzat gibi dilbilimcilerin bulgularına dayanan sınıflandırmalarını vurgulanmış, ardından çalışmanın konusu olan iki dilin, Fransızca ve Türkçenin tarihsel süreçteki ilişkileri incelenmiştir. Bu süreçte aktarma sözcüklerin Türkçede alanlara dağılımı da gösterilmiştir. İkinci bölüm günlük dilde sıkça kullanılan aktarma sözcüklerdeki anlamsal değişimleri göstermeyi amaçlamıştır. Bu değişimlerin sınıflandırılmasının yanı sıra, Fransızca kurallarla türetilen fakat Fransızcada olmayan sözcükler de gösterilmiş, ödünç çevirilerden örnekler verilmiş, Fransızca ve başka dillerin birleşimiyle yapılan melez kelimelere de değinilmiştir. Son bölümde Fransızcadan Türkçeye geçen aktarma sözcüklerdeki fonetik değişimler incelenmiştir. Sözlüklerden alınan örneklerden yola çıkarak aktarma kelimeler fonetik değişikliklerine göre sınıflandırılmıştır.
Ebu'l-'Abbas Sa'leb, hayatı, eserleri ve Arap dilindeki yeri

Bu tez, hicri 2000'lerde yaşamış olan Ebu'l-Abbas Sa'leb'in; Hayatı, eserleri ve arap diline katkılarını ele almaktadır. Diğer taraftan, eserlerinde nelerden bahsettiği, ne tür bilgiler verdiğini incelemektedir. Ebu'l-Abbas Sa'leb'in ilmi kişiliğini, döneminin alimleri arasındaki değerini ve eğitim öğretim metodunu incelemektedir. Eserlerinde ne tür bilgiler verdiği, bilgi kaynağının genişliği ve eserlerinin hacmi konuları incelenmektedir.
Tarihİ Kırım Türkçesinde fiil - XVI-XVIII. yüzyıllar arasında yazılmış Kırım diplomatik yarlıkları-

Bu tez çalışması Tarihi Kırım Türkçesinin fiil grameri denemesidir. Bu amaçla çalışmada Kırım hanları tarafından Rus ve Lehistan hükümdarlarına gönderilmiş diplomatik yarlıklar, fiil morfolojisi açısından incelenmiştir. Söz konusu incelemeye konu olan yarlık metinleri, V. V. Vel'yaminov-Zernov'un 2009 yılında tıpkıbasımı yayımlanan Kırım Yurtına ve Ol Taraflarga Dair Bolgan Yarlıglar ve Hatlar, adlı çalışmasından alınmıştır. Bu çalışmada, 1574- 1742 tarihleri arasında yazılmış 50 diplomatik yarlık okunarak çevriyazıları yapılmış ve fiil söz varlığı tespit edilmiştir. Tespit edilen fiiller, yapım ve çekim morfolojisi açısından değerlendirilerek incelenmiştir. Bu incelemede art zamanlı ve eş zamanlı karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla, Türk dilinin tarihi lehçeleri üzerine yapılmış temel gramer çalışmaları ve dönem eserleri taranarak TKT'nin fiilleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada incelenen yarlıklardan elde edilen fiil malzemesi, temelde iki ana bölümde incelenmiştir. Tezin birinci bölümünde, Yapı Açısından Fiiller başlığı altında, basit, türemiş ve birleşik fiiller incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünü Çekim Açısından Fiiller başlığı oluşturmaktadır. Bu bölümde, bağımlı bir biçimbirim olan fiillerin kullanım sahasına hangi şekillerde çıktıkları incelenmiştir. Bu bölüm temel olarak iki alt başlığa bölünmüş ve fiil çekiminin temel iki kategorisini oluşturan Fiil Çekiminde Kişi ve Sayı ile Fiil Çekiminde Zaman ve Kip başlıkları burada verilmiştir. Çalışmanın birincil kaynağını oluşturan söz konusu 50 Arap harfli metin okunarak çevriyazıları yapılmış ve çalışmanın Üçüncü Bölümünü oluşturan 'Metinler' ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonuna araştırmacıların yararlanması amacıyla, taranan metinlerden elde edilen fiillerin bir Dizini eklenmiştir. Esasen Kıpçak lehçesinin bir kolu olan Tarihi Kırım Türkçesi, mirasını devraldığı Altın Orda-Harezm Türkçesinin etkilerini taşımaktadır. Bunun yanı sıra, Kırım Hanlığı'nın 1475 yılında Osmanlı Devleti'nin himayesine girmesiyle artan siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler nedeniyle Osmanlı coğrafyasının temel lehçesi olan Oğuz lehçesinin etkileri de açıkça görülmektedir. Bu coğrafi, etnik ve kültürel etkilenmeler, TKT'nde Kıpçak ve Oğuz temelli bir lehçe tabakalaşması oluşmasına neden olmuştur. Bu tabakalaşma, fiil yapılarında ve çekim şekillerinde açıkça görülmektedir. Bu süreç, bugünkü Kırım Türkçesinin taşıdığı karışık dilli yapıyı doğurmuştur. TKT'nin dil özellikleriyle ilgili yapılmış çalışmalar çok sınırlı sayıdadır. Bu nedenle bahsi geçen saha ile ilgili yapılacak müstakil ve derinlemesine bir fiil çalışmasının TKT'nin tarihi Türk dili alanı içindeki yerini tepit etmekte yararlı olacağı kanaatindeyiz.
Muhammed el-Emİn Diaby'nin şiirinde züht

Bu çalışmada, Afrika sahra altı bölgesinde şiirlerini Arapça ile kaleme alan bir şairin hayatı, eserleri ve şiirlerinde yer alan züht kavramı, yapısallcılık yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Afrika sahra altı bölgesinde şiirlerini Arapça ile kaleme alan şairlerin şiirlerinde züht kavramına genel bir bakışın incelendiği bu çalışmada bölge şairlerinin züht şiirlerinin çoğunun, vaaz ve öğüt şeklinde olduğu saptanmıştır. Tezimize konu aldığımız şair Muhammed el-Emin Diaby'in ise bu şairlerden farklı olarak zühdün genel anlamından hareketle, bu kavramın çeşitli aşamalarına değinmiştir. Şairin zühde yönelme nedenlerine bakıldığında her ne kadar hayatın değişkenliklerinden çektiği zorlukların ön plana çıktığı görülse de aslında masivadan uzaklaşma arzusu başta yer almaktadır. Bu da sadece dini sebeplerden meydana gelmeyen felsefi züht kavramı ile açıklanmaktadır. Diaby'in şiirselliğinin incelendiği çalışma şairi Arapça şiir yazan bölge şairlerinin listesine eklemiştir.