turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Subject infinitives in Turkish

Türkçede mastar yantümceleri kuran, adlaştırıcı ek -mA 'tır. Bu tezde bu adlaştırıcı ekle kurulan ve özne konumunda gibi görünen mastar yantümcelerin yapıları incelenmektedir. İncelenen veriler şu şekilde üç gruba ayrılabilir: i) denetimsiz adlaştırılmış yantümceler, ii) denetim yapıları, ve iii) edilgenleştirilmiş yantümceler. İlk olarak, ana tümcenin yüklemi geçişli iken sadece belli adlaştırma ekleriyle kurulan yantümcelerin özne konumuna çıkabilmesinin arkasındaki mekanizma incelenmekte ve bunun öğeler arasındaki rol hiyerarşisine (bkz. Pesetsky, 1995) ve adlaştırma ekleri ile tematik roller arasındaki uyum durumuna bağlı olduğu öne sürülmektedir. İkinci olarak, özne yantümcelerinde gözlemlenen denetim yapısı incelenmekte ve bu yapının Boeckx, Hornstein ve Nunes (2010)'in aksine zorunlu olmayan türdeki denetim yapılarından ve ussal merkezli olduğu ileri sürülmektedir. Ayrıca, Landau (2013)'te çalışılan İngilizcedeki aynı yapıların aksine Türkçe özne tümcelerindeki denetim yapılarının kontrolünde cümlenin konusu olmanın bir etkisi olmadığı görülmektedir. Son olarak, sadece başla-, iste-, karar ver-, çalış-, uğraş-, ve kalkış- eylemlerinin de içinde olduğu bir grup eylem ana yüklem iken kurulabilen edilgen mastar yapılar incelenmekte ve çatısal yeniden yapılanma yapıları (bkz. Wurmbrand, 2001 ve sonrası) oldukları iddia edilmektedir. Dolayısıyla, bu yapılar mastar yapıdaki özne yantümcelerinden değillerdir.
Peyami Safa'nın 'Sözde Kızlar' adlı eseri üzerine cümle çalışması

Bu çalışmada, Peyami Safa'nın 'Sözde Kızlar' adlı eserinden hareketle Türkiye Türkçe'sinin cümle bilgisi mukayeseli olarak incelenmiştir. 'Kelime grupları ve cümleler' hakkında çeşitli yazarların değerlendirmeleri de göz önünde bulundurularak sistematik bilgiler verilmiştir. Yapmış olduğumuz araştırmada kelime gruplarının isimlendirilmesi ve çeşitleri konusunda farklı görüşlerin olduğunu tesbit ettik. İsimlendirmede 'kelime grubu, belirtme öbeği, belirtme grubu, takımlar' gibi isimler kullanıldığı görülmektedir. Bu görüşler, kelime gruplarının yapı, mana ve kullanılış bakımından bir bütün olduğu, en az iki kelimeden oluştuğu, grubu oluşturan kelimelerin birbirlerinin manalarını bütünlediği, bu nedenle cümle içerisinde tek kelime gibi değerlendirildikleri hususunda birleşmektedirler. Kelime gruplarının çeşitleri hususunda ise, farklılıklar görülmektedir. Bu çalışmada, kelime gruplarını 15 başlık altında toplayarak, örneklerle açıklamaya çalıştık. Cümle, cümlenin öğeleri ve türleri araştırmacıların görüşleriyle birlikte verilerek, örneklerle pekiştirilmiştir. Yazarların cümle türlerini incelemelerinde de bazı farklılıklar ve tutarsızlıklar görülmektedir. Cümlenin tarifinde birleştikleri ve hüküm bildiren en büyük kelime grubu olduğunu kabul ettikleri görülmektedir. Anlamlarına ve yapılarına göre cümlelerin incelenmesinde de bazı farklılıklar vardır. Birleşik cümlenin tarif ve sınıflandırılmasında araştırmacılar arasında bir takım farklılıklar olduğu göze çarpmaktadır. Bu farklılıklar ilerde ilgili bölümlerde ele alınarak teker teker izah edilmiştir. Metinden 50 cümle seçilerek tahlil edilmiştir.
Syntactic, lexical and content analysis of children's private speech

Bu tez, ana dili Türkçe olan 3, 4 ve 5 yaşlarındaki tek dilli çocukların kendi kendine konuşmalarını araştırmayı amaçlamıştır. Çalışmanın ilk amacı, kendi kendine konuşmanın başka dillerde yapılan daha önceki çalışmalardan farklı özellikler sergilemesi beklenen sözcükbilimsel, biçim-sözdizimsel ve sözdizimsel özellikler gibi dilbilgisel özelliklerini incelemektir. Bu çalışma ayrıca Türkçe konuşan çocukların kendi kendine konuşmalarındaki içerik özellikleri ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Bu tezin bir başka amacı da, çocukların anneleriyle yalnız olduklarında yaptıkları görevi yerine getirirken ürettikleri iletişimsel konuşmayla kendi kendine konuşmayı dilbilgisel özellikleri açısından karşılaştırarak kendi kendine konuşmanın sosyal kökenini incelemektir. Bu çalışmanın verisi iki aşamada toplanmıştır, ilk olarak çocuklardan kendi kendine konuşma verisi, ikinci olarak anne-çocuk etkileşiminden elde edilen konuşma verisi toplanmıştır. İlk aşamada kendi kendine konuşma verisi 3;1 ve 5;7 yaşları arasındaki 28 çocuktan toplanmıştır. 3 yaş grubunda 8 çocuk, 4 ve 5 yaş gruplarında onar çocuk bulunmaktadır. Veri toplama sürecinde çocuklar kreşin ayrı bir odasında, parçaları hareket ettirilebilen ev eşyaları ve oyuncak bir aile figürü olan ahşap bir oyuncak evle oynarken video kaydı yapılmıştır. İkinci aşamada ise her yaş grubundan beşer çocuk anneleriyle aynı görevi yerine getirirken video kaydı yapılmıştır. Sonuçlar kendi kendine konuşmanın öz düzenleme, planlama ve problem çözme gibi işlevlerinin çocukların kullandıkları dilde özgün kullanımlarla temsil edildiğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Türkçe kendi kendine konuşmanın Vygotsky'nin öne sürdüğü şekilde yükleme indirgenmediği ve sözdizimsel olarak kısaltılmadığı bulunmuştur. Türkçede kendi kendine konuşmanın içselleştirilmesi yalnızca 'kısmen içselleştirilmiş sözcelerin' yaşla birlikte artmasıyla izlenebilmiştir. Kendi kendine konuşma ve anne-çocuk konuşmalarının karşılaştırılması, kendi kendine konuşmanın sosyal kökleri olduğunun kanıtlarını göstermiştir.
Eski Uygur Türkçesinde ikilemeler

Bu çalışmada Eski Uygur Türkçesindeki ikilemeler incelenmiştir. Belirlenen metinlerden derlenen ikilemeler çeşitli açılardan sınıflandırılmıştır. Çalışmanın amacı, Türk Dilinde önemli bir yere sahip olan ikilemeleri Uygur Türkçesindeki biçimleri, oluşum özellikleri, anlamları, kökenleri açısından incelemektir. Çalışmanın giriş bölümünde araştırmacıların ikileme için kullandıkları terimler ve ikilemeye bakış açıları belirtilmiştir. Bu belirlemelerden sonra ikileme tanımı yapılmış, Uygur Türkçesinde ikilemelerin esas olarak nasıl oluştukları belirtilmiş ve bu oluşuma göre genel özellikleri sıralanmıştır. İnceleme bölümünde ikilemeler yapı, tür, söz dizimi, anlam ve köken bakımından değerlendirilmiştir. İkileme kelimelerinin ek alıp almamaları yapı; isim veya fiil oluşları tür; hece sayıları, ses özellikleri, Türkçe ve yabancı kelimelerin sırası, kelime sayıları, kelimenin aynen tekrar edilmesi söz dizimi; eş, yakın ve zıt anlamlı oluşları anlam; Türkçe ve yabancı oluşları köken bölümünde incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde metinlerin taranmasıyla elde edilen toplam ikileme sayısı ve her bölüme ait örnek sayıları verilmiştir. Belirtilen bölüm başlıklarına göre sınıflandırılan ikilemeler her bir bölümde gösterdikleri özellikler açısından incelenmiş ve elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.
İsamuddİn el-İsferayİnİ'nin Şerhu'l-'İsam li'l-Ferİde adlı eserinin incelenmesi

Çalışmamızda İsamuddin el-İsferayini'nin isti areyi konu alan Şerhu'l-İsam li'l-Feride adlı eseri incelenmiştir. Talebelere analiz ve muhakeme yeteneğini kazandırma maksadıyla tartışmalı konuların işlendiği Şerhu'l- İsam'ın detaylı bir şekilde ele alınması gerektiğine olan kanaatimiz bu konuyu seçmemizde etkili olmuştur. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte önce İsamuddin el-İsferayini'nin yaşadığı bölge'nin siyasi, sosyal ve ilmi durumu ele alınmış. Belagat ilminin ortaya çıkışı ve gelişim süreci işlenmiş. Bu alanda yazılmış önemli eserler müellifleri ile birlikte sunulmuştur. Birinci Bölümde el-İsferayini'nin hayatı, ilmi yönü, hocaları, öğrencileri ve ortaya koyduğu başlıca eserler hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci Bölümü de çalışma konumuz olan Şerhu'l- İsam Li'l-Feride adlı eserin muhtevası, metodu, istişhadı ve kaynakları incelenmiştir. Aynı bölümde el-İsferayini'nin belagat alimleriyle muvafakk kaldığı görüşler de ele alınmıştır.
Arap dilinde cümle yapısı ve biçimi

Yabancı bir dille yazılan bir metni anlamak için o dilin temel yapısını, kelimelerin birbirleriyle olan bağlantısını ve cümlenin dizim kurallarım bilmek gerekir. Kuralları, dizimi, ve yazılışıyla Türkçeden farklı olan Arap dilinin cümle yapısını belirlemek maksadıyla yapılan bu çalışma bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde dilin tanımı, dillerin sınıflandırılması, özellikleri, Arapçanın dillerin sımflandınlmasındaki yeri ve bazı temel vasıfları ve cümle konusuna hazırlık maksadıyla cümle ile ilgili kavramlar ve bunların tanımları üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde cümleyi oluşturan en küçük anlamlı birim olan kelimenin tanımı, çeşitleri ve bazı nitelikleri anlatılmaktadır. İkinci bölümde cümle, yapı, anlam, zaman ve i'rab bakımından ele alınmış, bölüm sonunda cümle tahlili örnekleri verilmiştir.
Tursun Yasin'in Bahadir Ezimet Sadir Palvan adlı eserinin Türkiye Türkçesine aktarımı

Türk lehçeleri arasında yapılan aktarma çalışmaları, farklı Türk toplumlarında üretilen sanatsal ve kültürel ürünlerin karşılıklı olarak bilinmesine imkan tanıyarak Türk dünyasında kültürel bütünlüğün sağlanmasına katkıda bulunur. Çalışmamızda çağdaş Uygur yazarlarından Tursun Yasin'in Bahadir Ezimet Sadir Palvan adlı hikaye kitabı, transkribe edilip Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Aktarım esnasında karşılaşılan aktarma problemleri incelenmiş, eserde bulunan yalancı eş değer kelimeler tespit edilip sınıflandırılmıştır. Çalışmamız giriş üç ana bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümde yazarın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, eserde bulunan hikayeler kısaca özetlenmiş ve eserde tespit edilen kültürel unsurlardan bahsedilmiştir. İkinci bölüm olan incelemede eserin Latin harflerine ve Türkiye Türkçesine aktarımında izlenen yöntem açıklanmış, aktarma esnasında karşılaşılan problemler ele alınarak örneklendirilmiştir. Üçüncü bölümde sırasıyla metnin transkripsiyonu, Türkiye Türkçesi ve orijinal hali verilmiştir. Sonuç bölümünde ise yaptığımız çalışmadan hareketle ulaştığımız sonuçlara yer verilmiştir.
A computational model of social dynamics of musical agreement

İşaretbilimsel dinamikler ve hesapsal evrimsel müzikoloji literatürü dilbilimsel ve müzikal konvansiyonların emerjansı ve evrimini hesapsal kompleks adaptif sistem modelleri ile incelemektedir. Bu çalışma yeni bir hesapsal evrimsel müzikoloji modeli önermektedir. Önerilen model daha önceki müzikal benzerlik temelli etkileşimlerle gerçekleşen şarkıların eş seşimi ile beraber evrimini inceleyen modellerin geliştirilmiş halidir. Değişitirilmiş müzikal benzerlik oyunu topluluktaki bireylerin sadece müzikal beklentilerini kullanarak etkileşimde bulundukları ajan temelli kapalı bir popülasyonu modellemeyi amaçlamaktadır. Bu yeni modelle, ajanların iki nota uzunluğundaki müzikal beklentiler üzerine bir anlaşma oluşturabildikleri gözlemlenmektedir. Bu bağlamda, müzikal anlaşma sistemin kendi kendini organize etmesiyle ortaya çıkmaktadır ve bu süreç içerisinde şarkılarda iki notadan uzun bazı melodik yapıların belirgin kullanımı gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, önerilen oyununun dinamikleri incelenmiş ve anlaşmanın oluşumunun simülasyon parametrelerine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.
Denizli'nin Babadağ ilçesi ağzı

Ağız çalışmaları, dil araştırma ve incelemelerinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Türkiye'de bütün bölgelerin ağız araştırmaları tamamlanmış değildir. Bu yüzden de Türkiye'nin ağız atlasları oluşturulamamıştır. Biz bu çalışmamızla ağız araştırmalarına küçük de olsa bir katkıda bulunmayı amaçladık. Bu çalışma, Babadağ ağzının ses ve şekil özelliklerini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma, 'Giriş', 'Metinler', 'Ses Bilgisi', 'Şekil Bilgisi', 'Sonuç', ve 'Sözlük' bölümlerinden oluşmaktadır. İGiriş? bölümünde, Babadağ; tarih, coğrafya, nüfus ve sosyo-ekonomik yapı açısından ele alınmış, onun diyalektolojik durumu, ana hatlarıyla ortaya konmuş, Anadolu ağızları arasındaki yeri belirlenmiştir. İMetinler? bölümünde; ilçeden derlediğimiz ses kayıtlarını deşifre ederek oluşturduğumuz 34 metin yer almaktadır. İSes Bilgisi? bölümünde, Babadağ ağzının ses özellikleri, edebi dilden farklı yönleri, görülen ses olayları incelenmiştir. İŞekil Bilgisi? bölümünde Babadağ ağzında görülen yapım ve çekim ekleri ile kelime türleri incelenmiştir. İSonuç? bölümünde Babadağ ağzının genel nitelikleri özetlenmiştir. İSözlük? bölümünde ise derlemeye bu çalışmamızdan çok önce başladığımız, ilçemizde kullanılan karakteristik kelimelerin anlamları verilmiş, bu kelimelerin mümkün olduğu kadar etimolojisi ve morfolojisi incelenmeye çalışılmıştır.
Karay Türkçesi ağızlarının karşılaştırmalı söz varlığı

Bu doktora tez çalışması, Türk toplulukları içerisinde inanç ve kültürleri bakımından özel bir yere sahip, nüfusları azalmış ve dilleri kaybolmakta olan Karay Türkçesinin söz varlığını toplu olarak ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Önce Karaylarla ilgili tarihi ve dini bilgiler verilerek giriş yapılmış; sonra dilleri, alfabeleri incelenmiş ve incelenen kaynaklardan oluşturduğumuz zengin Karay Türkçesi kelimeleri üç Karay Ağzı esas alınarak karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümüyle tespit edilen noktalar aktarılmış ve 18.856 kelime ile kapsamlı karşılaştırmalı Karay Türkçesi kelime hazinesi oluşturulmuştur. Tezin giriş bölümünde, Karay Türklerinin tarihsel, dinsel ve dilsel özellikleri verilmiş ve çalışmada izlenen yol açıklanmıştır. Tezin ikinci bölümünde, Karay Türkçesi ağızlarının söz varlığı karşılaştırmalı olarak alfabetik verilmiştir. Üçüncü bölümde ise incelenen kelimeler görevlerine ve konularına göre tematik olarak incelenmiştir. Sonuç kısmında incelenen kelimelerde ön plana çıkan hususiyetleri maddeler halinde sıralanmıştır.
A Linguistic study on the language use and the jargon of the Turkish Military Academy Cadets

iletişimin temel aracı olduğu için dilin insan hayatında kaçınılmaz bir yeri vardır. Dil aynı zamanda, toplumun ve kültürün anlaşılması için değerli bir bakış açısı da sağlar. Toplumdilbilim, dili toplumsal bağlamlarında incelerken aynı zamanda toplumsal hayatı da dilbilimi kullanarak inceler. Toplumsal grupların dilleri arasında önemli farklılıklar görülebilir. Aslında her toplumdaki alt grupları tanımlamak mümkündür çünkü, bunlar benzer dil ve davranış örneklerini paylaşırlar. Argonun, diğer işlevlerinin yanı sıra, alt grupların kimliğini ifade etmek için kullanılan en yaygın konuşma biçimlerinden biri olduğu bilinmektedir. Kara Harp Okulu'ndaki harbiyelilerin dil kullanımlarını araştırmak için dördüncü sınıf harbiyelilerden konuşma örnekleri toplanmış ve bunlar sesbilim, söz dizimi ve sözcük bilgisi açılarından incelenmiştir. Ayrıca Hymes tarafından önerilen çerçeveye göre toplumdilbilimi açısından da bir inceleme yapılmıştır. İnceleme sonuçları harbiyelilerin, özellikle sözcük düzeyinde, adına harbiyeli jargonu denebilecek, özel bir dil kullandıklarını göstermektedir. Birinci sınıf harbiyelilere, harbiyeli jargonundaki sözcüklerin ne kadarını bildiklerini araştırmak için bir anket verilmiştir. Yapılan değerlendirme, harbiyeli jargonunun bilinmesi açısından birinci sınıf harbiyeliler arasında önemli farklar olmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Kara Harp Okulu'ndaki harbiyelilerin kendi dil topluluklarında ölçünlü dilin sözcük varlığından kimi farklılıklar gösterecek biçimde başka bir dil türünü, harbiyeli jargonunu kullandıkları söylenebilir. Bu jargonun kullanılmasında harbiyeliler benzeşik bir alt grup oluşturmaktadır, yani bütün harbiyeliler bu dil türünü arkadaşlarıyla konuşurken başarılı bir şekilde kullanmaktadır. Harbiyeli argosunun en önemli işlevi bir kimlik belirteci olarak görünmektedir.
Hamzaname (20. cilt)

Hamzaname, 14. yüzyılda Şair Ahmedi'nin kardeşi Hamzavi tarafından kaleme alınmış, Anadolu sahasında filizlenmeye başlayan klasik Türk nesrinin ilk örneklerinden biridir. Söz varlığı ve gramer açısından oldukça verimli bir metin olan Hamzaname'nin tespit edilmiş yetmiş iki cildi vardır. Biz çalışmamızda Hamzaname'nin yirminci cildini ele aldık. Öncelikle metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini hazırladık. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlük oluşturduk.
Türk ve Alman öğrencilerinin bakış açısıyla M. Y. Lermantov'un eserlerindeki 'yol' kavramının dil aracılığıyla dünya algısı

Araştırmamızın konusunu M. Y. Lermontov'un dünya dil tablosundaki 'yol' kavramı oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı; Lermontov'un dünya dil tablosundaki 'yol' kavramının temsil edilen özellikleri ve yöntemleridir. Çalışmanın amacı; yazarlık kavramında genel ve spesifik, kolektif ve bireysel olarak ortaya çıkan Lermontov'un eserlerinin dünya dil tablosundaki 'yol' kavramının semantikasını ve yapısını belirlemek oluşturmaktadır. Çalışmanın teorik önemi, dünya dil tablosunun bireysel-yazarsal özelliği ile ilgili dilbilimin gelişimine katkı getirmesidir. Çalışmanın sonuçları yeni dönem edebi eserlerde dil materyallerini organize etme problemlerini daha fazla temellendirerek açıklanmasına yardımcı olabilir. Çalışmanın yapısı: bitirme çalışması giriş, iki bölüm, sonuç, kullanılan kaynaklar listesi ve ekten oluşmaktadır.
Türkçe ve Almancada düğün davetiyeleri üzerine metindilbilimsel ve kültürlerarası bir çalışma

Metindilibilimi çerçevesinde özellikle son yıllarda, örneğin gazete haberleri, reklam metinleri, ölüm ilanları, eleştiri metinleri ya da bilimsel metinler gibi metinler iki ya da daha fazla dilde karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Ancak düğün davetiyelerini Türkçe ve Almanca dillerinde karşılaştırmalı olarak araştıran çalışma yok denecek kadar azdır. Bir metin türü olarak düğün davetiyelerinin Türkçe ve Almancada incelendiği bu çalışmanın amacı, metindilbilimsel yöntemlerle metin çözümlemesi yaparak elde edilen bulguları karşılaştırmaktır. Metin incelemesi kapsamında, yapısallcı-işlevci metin tanımı ve metin inceleme yöntemleri temelinde davetiye metinlerinin işlevi ve yapısı ile birlikte biçemsel ve dil-dışı/görsel özelikleri ele alınmıştır. Çözümleme sonucu elde edilen bulgular bir taraftan metin türü diğer taraftan kültürel düzlemde Almanca ve Türkçe açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiş; böylece bu metinlerin hem metin türüne hem de kültüre ilişkin özellikleri betimlenmiş, aynı zamanda iki dil/kültür arasındaki ortaklıklar ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Çalışmanın bütüncesini 2005- 2009 yıllarına ait yirmi beş Türkçe ve yirmi beş Almanca düğün davetiyesi oluşturmaktadır.
Çizgiselleştirmeye özellik tabanlı bir yaklaşım

Sözdizimsel bir türetimde yer alan dilsel birimlerin hangi sırayla sesletileceğini, yani ilgili yapının nasıl çizgiselleştirileceğini açıklamayı amaçlayan klasik yönlülük değiştirgeni alanyazında eleştirilmiştir. Kayne'nin (1994) Çizgisel Örtüşme Beliti 'ÇÖB' yaklaşımından başlayarak Uriagereka (1999) ve Fox ve Pesetsky (2005a) gibi çalışmalarla çizgiselleştirme ve çizgisel bağımlılık ilişkileri kuramın içinde önemli bir yer tutmaya başlamıştır. ÇÖB, çizgiselleştirme olgusunun sözdizimle olan birebir ilişkisinin yanı sıra, evrensel taban varsayımı tartışmalarına da katkı sağlamıştır. Tezin amacı ise, evrensel taban varsayımı tartışmalarını Türkçe açısından değerlendirmek; Türkçe alanyazınında bu bağlamdaki kavramsal ve deneysel açıdan güçlü savları süzmek ve bu savları özellik eşlemeye dayalı bir çizgiselleştirme yaklaşımı ile yeniden çözümlemektir. ÇÖB yaklaşımını temel alan Türkçe alan yazınına göz atıldığında, olumsuz kutuplanma birimleri (Kural, 1997), ertelenmiş ekleme ve bağlaç yapılanmalarının (Zwart, 2002) güçlü savlar olduğu görülür. Bu noktada, her evrede özelliklerin eşlenmesini izleyen süreçte dağıtım alanındaki birimleri, baş-değiştirgenine dayalı bir türetimde, Dağılımsal Biçimbilim yaklaşımının araçlarını kullanarak bakışımsız k-buyurma ilişkisi ile çizgiselleştiren Özellik Tabanlı Çizgiselleştirme yaklaşımı bu üç soruna ilişkin çözümlemeler sunar. Öncelikle, E-e yükselmesi, sözlüksel eylemin kendi özelliklerinden ötürü değil; işlevsel başın özelliklerinden kaynaklandığından, E-e-Z yükselmesi gerçekleşse de türetim sessel olarak eylemi asıl konumunda yorumlar. Buna bağlı olarak, olumsuz kutuplanma birimleri Z'ye yükselen eylem tarafından yetkilendirilir. Yaklaşım, adcıl öbekleri ayrı bir çalışma uzamında yapılandırdığından türetime bir DurÖ altında birleştirir; dolayısıyla, kök olarak birleştirilen sözcüklerin özelliklerini eşlediği süreçte herhangi bir yerellik karşıtı bir taşımaya gereksinim duyulmadan öncegelme ilişkileri kurgulanır. Son olarak, bağlaç yapılanmalarının evrensel bir nitelik taşımadığı; ileÖ gibi bir Türkçe bağlaç yapılanmasının güçlü bir biçimde baş-son özellikler sergilediği tartışılmıştır.
Rengvedana bınemayen nuxwazİye dı helbesten Hızırvan Ebdullah de

Kürt edebiyatı araştırmalara konu olabilecek birçok güçlü ve zayıf noktalara sahiptir. Bu konulardan biri de yenilikçilik ve bunun bilhassa Kürt dili ve farklı ağızları üzerine olan etkisidir. Bu konunun seçilmesindeki asıl amaç; araştırmanın yorumlama üslubunun temeli üzerine, yenilikçiliğin Kürt edebiyatı bilhassa Bahdinan yöresi üzerindeki etkisi ve buna bağlı edebi grupları ortaya çıkarmak ve bu grupların bilinmeyen hususiyetlerini ortaya koymaktır. Bu çalışmada yenilikçilik kavramına yer verdik. Yenilikçiliği açıkladık ardından modernizm kavramının tanımlarına yer verdik. Aynı zamanda bu çalışmamızda modern edebiyatın tarihini açıklığa kavuşturmaya çalıştık. Modernizmin Avrupa'daki ve Irak'taki gelisim evrelerine de deginildi ve. Bu çalışmamızda modernizmin Kürt yörelerindeki akımlarına, kabul görmüş gruplarına yer verdik. İlk grup 'Kerkük Kifri' adı ile 70 li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bu grubun temsilcileri durma noktasındaki edebiyatlarını geliştirme fikrini savunmaktadırlar. Muhim şairlerinden biri Şerko Bekes e. Buna benzer birçok grup ortaya çıkmıştır. Örneğin; 'Kerkük Kifri' 1971 de, 'Weran' 1994'de kuruldu ve ''Akre' ile 'Koma Nukirin Her u Her' 1995 senesinde Behdinan yöresinde ve Duhok şehrinde ortaya çıkmıştır. Hizirvan Ebdullah, Duhok şehrindeki grubun temsilcilerinden biridir. Bu çalışmamızda yenilikçiliğin temelleri söz konusu düşünürün şiirleri üzerindeki yansıması, aynı zamanda dil açısından şiirin unsurları ve şiirdeki kafiye açısından yorumlanmıştır. Eleştiri modernizmin temelleriden biridir ve bu tezde bu konu açığa kavuşturulmuştur.
Türkçe konuşan Down sendromu olan çocukların dilbilgisel özelliklerinin betimlenmesi ve çalışma belleği ile ilişkisinin incelenmesi

Down Sendromuna özgü bazı yapısall ve bilişsel yetersizliklere ek olarak, down sendromunda dil ve konuşma problemlerine de rastlanmaktadır. Bu grupta, zihinsel yetersizlik grubundan farklı olarak, ifade edici dil becerileri daha fazla etkilenmiş durumdadır ve birçok dilde bir takım spesifik dilbilgisel problemlere sahip oldukları bulunmuştur. Özellikle söz dizimi ve biçim bilgisi bileşenlerinin etkilenmiş olduğu alanyazında birçok farklı dil için rapor edilmiştir. Ayrıca, son yıllarda yapılan bazı çalışmalarda kısa süreli bellek ve dilsel problemler arasında pozitif bir ilişki olabileceği ortaya koyulmuştur. Mevcut çalışmada, Türkçe konuşan Down Sendromlu çocukların dilbilgisel özelliklerinin detaylı bir şekilde incelenerek profillerinin ortaya çıkarılması ve kısa süreli belleğin söz dizimi ve biçim bilgisi üzerindeki etkisi ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmaya 6;7-15; 11 olan Trizomi 21 tipi ve hafif zihinsel yetersizliğe sahip 12 Down sendromlu çocuk katılmıştır. Dilbilgisel özelliklerini kapsamlı ve birçok boyutuyla değerlendirmek amacıyla 1) standardize dil gelişim testleri TEDİL (Topbaş & Güven, 2011) ve TODİL (Güven & Topbaş, 2016) uygulanmıştır. 2) Sohbet ve öykülendirme olmak üzere iki farklı bağlamda doğal dil örneği alınmış ve SALT programı ile analiz edilmiş ve norm grubuyla karşılaştırılmıştır. 3) Görsel-işitsel kısa süreli belleği ölçmek için GİSD-B (Karakaş ve Yalın, 1993) ve son olarak 4) Sözel kısa süreli belleği ölçmek amacıyla Türkçe Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (Topbaş & Kaçar, 2014) uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, Down sendromlu grup anlama ve ifade etme düzeyinde dilbilgisel olarak mental yaş eşdeğeri olan akranlarından önemli ölçüde geri bulunmuştur. Dilbilgisel anlama düzeyleri, ifade etme düzeylerinden daha iyi durumda ve bu fark anlamlı bulunmuştur. Down sendromlu grubun dilbilgisel özellikleri ve sözel kısa süreli bellek ve görsel-işitsel kısa süreli bellek arasındaki ilişkiye bakıldığında ise özellikle dilbilgisel ifade etme ve hem sözel hem de sözel olmayan kısa süreli bellekler arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Bu bulgular diğer dillerde yapılan çalışmalarla uyumludur.