W. Radloff'un 'Proben' adlı eserindeki Altay Türkçesi metinlerinin incelenmesi

Altay Türkçesi, Türk lehçeleri sınıflandırılmasında Kuzey-Doğu grubu içerisinde yer almaktadır ve ses bilgisi, kelime varlığı açısından Eski Türkçe'ye yakınlık göstermektedir. 19. yüzyılın başlarına kadar sözlü olarak gelişen Altay Türkçesi, günümüzde Rusya'ya bağlı Altay Özerk Cumhuriyeti'nin resmi dilidir. Altay bölgesi, folklorun ve halk sanatlarının canlı olarak yaşadığı bir bölgedir. Folklor ve halk edebiyatı ürünlerinin zenginliği ve çeşitliliği bütün araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Altay halk edebiyatı ürünleri, ilk başta Rus misyonerleri tarafından, daha sonra 19. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Rus türkologları tarafından derlenmiş ve yazıya geçirilmiştir. Ünlü Türkolog W. Radloff'un Sibirya ve Orta Asya'ya gezileri sırasında derlediği Altay Türkçesi metinleri, bunlardan biridir. Çalışmamızda, W. Radloff'un 'Proben der Volkslitteratur der türkischen Stamma Süd-Sibiriens' adlı eserindeki Altay Türkçesi metinlerini ele alacağız. Amacımız W. Radloff tarafından derlenen ve 1866 yılında yayımlanan Altay Türkçesi metinleri yeniden kazandırmak ve ses bilgisi, kelime varlığı açısından incelemektir. Çalışma, Giriş, Altay Türkleri, Altay Türkçesi'nin Tarihselden Moderne Türk Dili Tarihindeki Yeri, W. Radloff-Hayatı, İlmi kişiliği ve Eserleri, Metin, Türkiye Türkçesine Aktarımı, Ses Bilgisi İncelemesi, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümü olan 'Giriş' bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Altay Dağları, Güney Sibirya'nın Türk tarihindeki önemi, Altay Özerk Cumhuriyeti'nin konumu ve Altay Türklerinin etnografisi, tarihi, kültürü, dini, dili hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Altay Türkçesi'nin Türk Dili tarihindeki yeri, onun gelişim süreci ve tarihi bağlantıları hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca, Altay Türkçe'sinin Kuzey-Batı Türk lehçeleri içinde yer alan Kırgız Türkçesiyle olan yakınlığı üzerinde durulmuştur. Bunun dışında çağdaş Altay Türkçesi'nin durumundan da söz edilmiştir. Çalışmanın dörüdüncü bölümünde Altay Türkçesi'nin dil hususiyetleri hakkında bilgi verilmiştir. Çağdaş Altay Türkçesinin dil özellikleri, ağız sistemi, ağızları arasındaki farklılıklar, Eski Türkçe ile Altay Türkçesi arasındaki bazı ses olayları üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde Türkoloji, onun içinde Altay Türkçesi için önemli isimlerden biri olan W. Radloff'un hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında kısa bilgi verilmiştir. Çalışmamızın konusu olan 'Proben der Volkslitteratur der türkischen Stamma Süd-Sibiriens' eserinin derlenişi ve yayımlanışı hakkında bilgiye yer verilmiştir. Altıncı bölümde, 'Proben der Volkslitteratur der türkischen Stamma Süd-Sibiriens' eserinden seçtiğimiz bazı metinlerin transkripsiyonu verilmiştir. Bilindiği üzere W. Radloff tarafından derlenen ve yayımlanan eserler 'Radloff alfabesi' ismini almış, Türk lehçelerinin fonetik sistemini karşılayabilmek amacıyla W. Radloff tarafından oluşturulan, alfabeyle yazılmıştır. Çalışmamızda yer alan metinlerde çağdaş Türk transkripsiyon sistemi uygulanmıştır. Çalışamın yedinci bölümünde metinlerin Türkiye Türkçesine aktarımına yer verilmiştir. Sekizinci bölümde, Altay Türkçesi metinlerinde geçen alıntı ve Türkçe kelimelerdeki fonetik değişmelere yer verilmiştir. Genel olarak Altay Türkçesi'ndeki fonetik gelişmeler Eski Türkçe ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, ihtiyaç duyulan yerlerde tarihi fonetik değişmelere de yer verilmiştir. Çalışmanın dokuzuncu bölümünü metinlerde geçen sözcüklerin 'Dizin'i oluşturmaktadır. Bu bölümde metinlerde geçen sözcüklerin anlamlarına da yer verilmiştir. Çalışmada, sözcüklerin genel anlamları değil, cümle bünyesindeki anlamı esas alınmıştır. Onuncu bölümü olan 'Sonuç' kısmında araştırdığımız eserlerden ve incelediğiz metinlerden yola çıkarak Altay bölgesi, Altay Türkleri ve Altay Türkçesi üzerine varılan sonuçlara yer verilmiştir.