turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Feuerbach'ta dinin antropolojik özü

Bu tezde Alman filozof Ludwig Andreas Feuerbach'ın 'Hıristiyanlığın Özü' isimli temel eserinden hareketle dinin antropolojik özünün teoloji, ateizm, Hıristiyanlık ve kurgusal din felsefesi çerçevesinde nasıl şekillendiğinin eleştirel bir sunumu verilmiştir. Modern dönemde ateizmin tetikleyicisi olarak görülen ve dini konulara hakimiyetinden dolayı bu görüşlerini oldukça sağlam inşa eden, felsefi düşünmenin uyaranı olan Feuerbach'ı etkileri ve kaynakları açısından incelemek bir gereksinim olmuştur. Amaçlanan, Feuerbach'ın Tanrı'nın insanileştirilmesiyle ortaya çıkan materyalist ve antropolojik ateizminin teolojideki açmazlarını belirlemektir. Tezin ilk bölümünde konu, amaç ve kapsamla giriş yapıldı, daha sonra Feuerbach'ın biyografisi ve başka felsefelerin Feuerbach düşüncesi üzerindeki etkileri gösterildi. Üçüncü bölümde insanın tür doğası üzerinden tanrıların özü ve dinin antropolojik özü genel olarak belirtildi. Tezin dördüncü bölümünde, Feuerbach'ın dolaysız bilinç ve dinsel bilinç olarak gördüğü öz- bilinçte oluşan doğal yansımaları ve tanrı bilimin insan doğasını deneyimsel dünyanın ötesinde temellendirmeye çalışmasından doğan doğal olmayan yansımaları ortaya koyduğu yansıtma teorisi ve evirme yöntemiyle gösterildi. Dolaylı özbilinçte 'Ben'i tahtından eden Feuerbach, öz-bilinci de tür bilinciyle değiştirir, bunu da değil-Ben olarak, Ben-Sen aracılığıyla yapılandırdığı tür varlığında temellendirir. Altıncı bölümde Feuerbach'ın ateizminin teolojideki açmazları serimlendi.
Farabi ve İbn-i Miskeveyh'de ahlak ve siyaset felsefesi

Mutluluğu hayatının nihai hedefi edinen insanın, bu mutluluğa ulaşabilmesi için bir rehbere ihtiyacı vardır. Bu rehber Farabi ve İbn Miskeveyh'te filozof ya da peygamber'dir. Bu mutluluğa ancak ahlaklı bir toplumda, erdemlerin hakim olduğu bir yönetim altında ulaşılabilir. Bu sebeple Farabi ve İbn-i Miskeveyh'in ahlak ve siyaset felsefelerinin karşılaştırmalı bir şekilde ele alınması çalışmamızın temel amacıdır. Daha önce bu konunun, söz konusu düşünürlerde karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmamış olması çalışmamızın önemini göstermektedir. Çalışmamızın kapsamında söz konusu düşünürlerimizin, İslam düşüncesi ile Yunan düşüncesi arasında uygunluk kurma çabalarının doğurduğu, Yunan düşünürlerinden özellikle Platon ve Aristoteles'ten gelen etkilere de yer verilmiştir. Farabi ve İbn-i Mİskeveyh'in ahlak ve siyaset felsefelerinde insan merkezli bir anlayış olması nedeniyle insanın varlık ilkeleri olan mutluluk, eğitim ve erdem kavramlarına yer verilmiştir. Siyaset, metafizik ilişkisi, ahlak siyaset ilişkisi, felsefe din ilişkisi, erdem psikoloji ilişkisi ele alınmıştır. Nihai hedef olan mutluluğa ulaşmada, erdemli yönetici ve eğitimin önemi gösterilerek, Farabi'nin erdemli yöneticisi ile İbn-i Miskeveyh'in erdemleri taşıyan olgun insanı arasındaki benzerlikler gösterilmiştir. Ahlakın doğuştan gelip, değişmeyeceği düşüncesinin eğitimi, siyaseti, aklı gereksiz kılacağı belirtilerek ahlakın eğitim, erdemli bir yol gösterici ve alışkanlıklarla değiştirileceği vurgulanmıştır
Adorno'nun Kant'ın bilgi kuramı eleştirisi

Saf Aklın Eleştirisi zaman ve mekanın doğası, bilginin evrensel ve zorunlu koşulları, kavram ve nesne arasındaki ilişki, nedensellik sorunu, nesnelliğin temellendirilmesi, dış dünyanın kuruluşu, özdüşünümsellik, hakikat anlayışı ve metafiziğin statüsü gibi modern felsefeye özgü kimi sorunlara kendi transandantal felsefe yaklaşımı içinde çözüm üretmeye çalışır. Kant'ın bu konularda ürettiği yanıtların geçerliliğini, modern özne kavrayışına dair tartışmalardaki yerini ve Aydınlanma'ya karşı tutumunun bilgi kuramsal temellerini Adorno'nun eleştirel perspektifinden soruşturmak geleneksel yaklaşımlara kıyasla Saf Aklın Eleştirisi'ni düşünmenin daha verimli bir yolunu sunar. Adorno'nun özdeşsizlik, araçsal akıl, güçler alanı, diyalektik imge, blok metafiziği, kurtarma felsefesi, artık hakikat teorisi, diyalektik dolayım ve şeyleşme gibi farklı teorik kaynaklardan gelen kavramları felsefi bir eleştirinin bilgi kuramsal ufkunu genişletebilecek bir işleve sahiptir. Bu nedenle, modern özne ve akılsallık tartışmalarında Adorno ile Kant arasında kurulabilecek muhtemel bir diyalog Saf Aklın Eleştirisi'ni merkeze alan bilgi kuramsal bir araştırmayla desteklenmelidir. Bu çalışmanın amacı, Adorno'nun, Kant'ın bilgi kuramına ilişkin eleştirileri yoluyla hem Saf Aklın Eleştirisi'nin içerdiği kuramsal tartışmaları imkan ve sınırları bakımından incelemek, hem de Adorno'nun modern özne felsefesine ilişkin argümanlarını bu metne yönelik eleştirileri ışığında değerlendirmektir.
Presokratiklerden Platon'a logos kavramı

Bu tezin amacı, Antik Yunan felsefesinin en temel kavramlarından birisi olan logosu incelemektir. Bu amaçla, logosun felsefe öncesinden Platon'a kadar olan dönemde geçirdiği değişim ve dönüşüm üzerinden felsefi düşüncenin doğuşu da ele alınacaktır. Tezin ilk bölümünde logosun felsefe öncesi anlamları incelenirken kavram, mitos ile birlikte ele alınacak ve ünlü 'initostan logosa' kalıbının temelleri incelenecektir. Çalışmamızın ikinci bölümünde Sokrates öncesi Yunan felsefesinde logosun anlamı incelenecek ve bu nedenle felsefi sistemlerinde logosa yer veren düşünürler ele alıncaktır. Üçüncü ve son bölümde ise Platon'da logos kavramı incelecektir. Bu amaçla ilk önce filozofun mitos eleştirisi ele alınacak daha sonra Platon metinlerinde logos, filozofun idealar kuramı ile olan ilişkisi bakımından ele alınacaktır. Böylelikle hem Platon'un idealar kuramında gerçekleştirdiği tashih üzerinden felsefi değişimi incelenecek hem de bu değişim çerçevesinde logosun rolü ele alınacaktır.
Aristoteles'te akıl ilkelerinin epistemik analizi

Akıl, düşünce tarihini mümkün kılandır. O, insanın bilgiye ulaşmasına dair fonksiyonudur. Bu fonksiyonun gerçekleştiricisi olan düşünme eylemi, bilimsel hareketin en temel unsurudur. Bu sayede insan, ontolojik düzlemde özel bir yer edinmektedir. Akıl ilkelerinin incelenmesi, insanı özel kılan düşünmedeki yeri nedeniyle önemlidir. Aristoteles'te düşünme, tüm varlık ve bilgi evreninin sınırlarını akıl ilkeleriyle çizmektedir. Bu doğrultuda akıl ilkeleri üzerine bir inceleme, mantık-metafizik ve fizik bir ilişkinin en temel bağıntısı konumunda ele alınmaktadır. Tüm mantık sisteminin ilksel dayanağı, akıl ilkeleridir. Bu doğrultuda düşünmenin kaynağı olan varlık ile akıl arasındaki ilişkinin gerçekliği ve bu gerçekliğin düşünülmesinin geçerliliği akıl ilkelerine bağımlı bir yapı arz eder. Bu bağımlılığın kapsamı ve öğeleri, araştırmamızın temel çerçevesini oluşturmaktadır.
Politikanın etik temelleri

Çalışmanın amacı politikanın etik temellerini felsefe bilgisiyle açıklamaya çalışmaktır. Bu yapılırken dünya görüşleri ve ideolojileri değil de filozofların düşünceleri açıklanmaya -değerlendirilerek- çalışıldı. Amacımız politikanın etik temellerinin tarihini çizmek olmadığından özellikle Aydınlanma Felsefesi ekseninde durmaya çalıştık. Ancak; düşüncelerin sosyolojik ve felsefi olarak tarihsel olarak yerine oturması için tarihsel göndermelerde de bulunduk. İktidarın kaynağı ve kullanılış biçimiyle ilgili olarak Hobbes ve Rousseau'yu karşılaştırmalı olarak değerlendirmeye çalıştık. Toplum ütopiasıyla More üzerinde çalıştık. Günümüz Liberal Demokrasisine kaynaklık etmiş olan Locke ve Montesquieu'yu Sivil Yönetim ve Sosyal Devlette açıklamaya çalıştık. Son olarak politik etik anlamda Doğal Hukuk ve Pozitif Hukuku değerlendirdik. Çalışmanın genel amacı, politikanın etik temellerinin değer bilgisiyle açıklanması olup; Siyasetin felsefesi ile felsefenin siyasetinin birbirinden anlamca ve amaç bakımından farklı olduğunu ortaya koymaya çalışan düşünceleri-görüşleri bilgisel temelli değerlendirmektir.
Ali Kemal'in İlm-i Ahlak adlı eserinin Latin harflerine aktarılması ve değerlendirilmesi

Ali Kemal, Osmanlı Devleti'nin son dönemleri ile Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşamıştır. Birçok eser kaleme alan Ali Kemal, devlet adamı olarak da birçok önemli görevde bulunmuştur. Çalışmamızın konusu olan 'İlm-i Ahlak' adlı eserinde Ali Kemal, daha çok pratiğe ağırlık vermiştir. Ahlaki faziletler yeri geldiğinde ayet ve hadislerle temellendirmiş; ancak ayetlerin numaraları, sure isimleri ve hadis kaynakları sayfalarda belirtmemiştir. Bu eseri, Halep'te Mekteb-i İ'dadi muallimi bulunduğu sırada Maarif Nezareti tarafından açılan yarışmaya katılmak için i'dadilerin yedinci yılı ders programına uygun olarak hazırlamıştır. Ahlak-ı ameli ve ahlak-ı nazari olmak üzere iki ana bölümden meydana gelen ve yazarının daha çok 'ferdi ve içtimai ahlak' üzerinde durduğunu belirttiği bu eser dini kaynaklara, bilhassa konu ile ilgili ayet ve hadislere dayanılarak hazırlamıştır.'Hatime' kısmında belirttiğine göre yazar eserini sade bir dille kaleme almakla beraber gerektiğinde edebi bir üslup kullanmış, bu arada konu ile ilgili Arapça ve Farsça beyitlerle kelam-ı kibarlara da yer vermiştir. Hadisler konusunda Sahih-i Buhari ile Süyutinin el - Camiu's- Sağır'inden istifade ettiğini ve mevzu hadisler için de Süyuti'nin el-Le'ali'l-masnu'a fi'l-ehadisi'l - mevzuasına başvurduğunu belirtmiştir. Eser Ali Kemal'in dini bilgi ve görüşlerini aksettirdiği kadar dini kaynaklara hakimiyetini de göstermekte ve şimdiye kadar sözü edilmeyen önemli bir yönünü ortaya koymaktadır. Ayrıca Türkçe, Arapça olmak üzere ahlaki ve hikemi manzumeler, peygamber kıssaları ve İslam tarihinden almış olduğu örnek ahlaki davranışlarla eserin muhtevasını zenginleştirmiştir. Eflatun, Aristo, İbn Sina, gibi ünlü ahlak filozoflarından yaptığı nakiller, müellifin geniş bilgi ve kültürünü göstermekle beraber etki açısından esere büyük bir güç kazandırmaktadır. İlm-i Ahlak'ın Cumhuriyet'in ilk yıllarında Suriye'nin Halep şehrinde yazılması, o dönemde Osmanlı toplumunun bırakılmış ahlaki yapısını, dönemin aydınlarının ideal ahlak görüşlerini yansıtması ve kültürel etkileşim bakımından değerli bir eserdir.
The role and significance of curiosity in philosophy for children

Çocuklar İçin Felsefe, soru sorma ve zihinsel sorgulama yoluyla çocukların düşünme ve akıl yürütme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir eğitim akımıdır. Her ne kadar Çocuklar İçin Felsefe, ağırlıklı olarak soru sormaya ve sorgulamaya dayansa da, literatürde meraka çok az vurgu yapılmaktadır. İlhan İnan'ın merak kavramı teorisi, bu eğitim akımında merakın önemini ortaya koymak için kullanılabilir. Bu tezde, Çocuklar İçin Felsefe oturumlarında çocukların merakını geliştirmenin önemini aydınlattığı düşüncesiyle İnan'ın geliştirdiği ve merak konusundaki açıklamalarının da merkezi olan gösterimsiz kavramsallaştırma ve bilmediğinin farkındalığı esasen vurgulanmakla birlikte Erdem Epistemolojisi'nden merakın değerine yönelik tartışmalar sunulacaktır. Buna ek olarak, Nermi Uygur ve Luciano Floridi'nin felsefi sorular hakkındaki görüşleri, Çocuklar İçin Felsefe tartışmalarında sorulan sorular ve sorgulamaların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir. Merak kavramı üzerine kuramsal arka planı sunduktan sonra, Çocuklar İçin Felsefe'de merakın rolünü araştırıyorum. Bu rollerin analizinde İnan ve ben, literatürü zenginleştirmek amacıyla iki kavram geliştirdik: birinci kavram merak uyandırıcı; çocukların birer sorgulayıcı olarak kavramlara nasıl daha iyi odaklanıp onları felsefi boyutta tartışabileceklerini açıklamaktadır. İkinci kavram, disiplinler arası ortak dikkat kavramına benzer şekilde geliştirdiğimiz ortak meraktır. Bu tezde hedefim, Çocuklar İçin Felsefe uygulamasının temel amaçlarına ulaşması için merakın önemine değinmek. Bununla birlikte, sadece Çocuklar İçin Felsefe literatürünü değil, aynı zamanda çeşitli çalışma alanlarını da zenginleştirecekleri inancıyla bu kavramların kapasitesini vurguluyorum.
Arthur Schopenhauer'ın din anlayışı

Bu tezin amacı, Arthur Schopenhauer'ın din anlayışını ele almaktır. Çalışmada, Arthur Schopenhauer'ın tek ve çok tanrılı dinlere yönelik yaklaşımı irdelenmiştir. Çalışma kapsamında, Schopenhauer'ın dinin kaynağına ve dinin gerekli olup olmadığına dair düşüncelerinin yanı sıra din-sanat ve din-bilgi ilişkisi hakkındaki kanaatleri de ele alınmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümü, Schopenhauer'ın hayatını ve eserlerini konu edinmektedir. Yaşadığı dönemin genel nitelikleri Schopenhauer'ın düşüncesi üzerinde yarattığı etkiler göz önünde bulundurularak bu bölüm dahilinde ayrıca tartışılmıştır. Schopenhauer'ın insan ve irade anlayışının tartışıldığı ikinci bölüm temel olarak onun din anlayışını ele almaktadır. Üçüncü bölümde ise filozofun ölüm ve ölümsüzlük düşüncesi ile Budizm ve buna bağlı olarak insanın kurtuluş yolları hakkındaki kanaatleri tartışılmaktadır. Schopenhauer'ın genel anlamda dinlere karşı olumsuz bir tavır sergilediği görülmektedir. Fakat bu olumsuz tavrın daha çok tek tanrılı dinlere karşı olduğu söylenebilir. Schopenhauer Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam gibi dinleri hoşgörüsüz, gaddar ve hakikatten uzak olarak görürken eski Yunan dini inanışlarını ise hoşgörüye dayalı ve daha ılımlı bulmaktadır. Tek tanrılı dinlerin vahiy, mucize ve dogmalar ile hakikatten uzaklaştığını dile getiren Schopenhauer, dinleri ahlakı olumlu yönde tetikleyen ve kötülüklerin azalmasını sağlayan birer faktör olarak kabul etmemektedir. O, hayatın bizatihi acı ve kötülükten ibaret olduğunu, insanın bu kötülükten 'istenç' olgusuna karşı çıkarak ve sanata önem vererek kurtulacağını ifade etmektedir.
Namık Kemal'de din ve toplum

İNamık Kemal'de Din ve Toplum? adlı çalışmamızda, XIX. yüzyıl Osmanlı-Türk aydınlarından birisi olan Namık Kemal'in, düşüncelerine etki eden fikirleri ve düşünce dünyasını incelemeye çalıştık. Batı dünyasında yaşanan ve yeni bir kurumsal yapılanmayı da beraberinde getiren dönüşüm, Avrupa dışındaki devletlerde de etkili olmuştur. Bu etkilerin belki de en çok hissedildiği bu dönemde, modern siyaset düşüncesinin temel tezleri dönemin aydınlarınca tartışılmıştır. Siyasi bir teori inşa etmekten ziyade, çökmekte olan imparatorluk için çözüm yolları üzerinde duran Namık Kemal, Batı siyasi kurumlarının, imparatorluk için en uygun model olduğunu düşünmekte ve Batı dünyasında sözleşme kuramının etkisi altında gelişen anayasa, parlamento ve meclis gibi unsurları, İslam-Osmanlı düşünce ve devlet geleneği üzerinde meşrulaştırmaktadır. Sözleşme kuramını, felsefi temelleri bağlamında değil de, sonuçları itibariyle ele alan Namık Kemal, İslam-Osmanlı siyasi düşünce geleneğine ait kavramlar ile Batı siyasi felsefesine ait kavramlar arasında senteze gitmeye çalışmıştır. Bu çalışmamızda, İslam düşüncesinde devlet ve ona ait kavramlar hakkında da bilgi verdik. Ayrıca Namık Kemal'in siyasi, toplumsal görüşlerini ve dine bakışını eserlerinden hareketle irdelemeye çalıştık.
Sinema ve felsefe

Bu çalışmada sinemanın felsefeyle olan ilişkisi ele alınmaktadır. Bunun için bu çalışma öncelikle Dünya Sinema Tarihi'nde etkili olan dört büyük ülkeden bahseder: Fransa, İtalya, Almanya ve Rusya. Ardından bu ülkelerin Türkiye sinemasına etkilerinden söz edilir. Sinema tarihinin sunduğu kavramlar, düşünceler ve sinematografik imgeler aracılığıyla, sinema tarihi ve düşünce arasında bir bağlantı kurulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde sinema ve felsefe arasındaki ilişki dört başlık altında değerlendirilmektedir. Sanat olarak sinemanın görme eylemine yaptığı katkı dile getirilmektedir. Bir düşünme çabası olarak sinema ve felsefenin birbirlerini nasıl etkilediklerinden söz edilir. Bu bağlamda Fransız filozof Henri Bergson'un sinema ve felsefeye dair görüşleri esas alınmaktadır. Daha sonra sinemanın bir görsel düşünme çabası olarak gerçeklikle kurduğu bağ izah edilmiştir. Zaman kavramının bir imge olarak filmlerin anlatı yapısında dolaylı bir biçimde kendini nasıl gösterdiği anlatılmaktadır. Ayrıca bu çalışmada Deleuze'ün sunduğu yeni kavramlar ve sinematografik yaklaşımlarla sinemanın kazandığı yeni tanımlar ortaya konmaktadır. Sinemanın bu yeni yüzü Semih Kaplanoğlu'nun Yumurta (2007) filmi üzerinden açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.
Nurettin Topçu'nun düşüncesinde temel felsefi ve ahlaki kavramlar

Bu çalışma, Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinin önemli eğitimci ve sosyolog şahsiyetlerinden biri olan Nurettin Topçu'nun düşüncesindeki temel felsefi ve ahlaki kavramları, dönemin şartlarını da göz önünde bulundurarak ele almaktadır. Bu bağlamda, insan varlığına bakış açısı detaylıca incelenmektedir. Bu çalışmanın ortaya çıkardığı temel sonuç, Topçu'nun, 'sorumluluk bilinci taşıyan aydın' yaklaşımı ile insanlık değerleri açısından dünyayı değerlendirdiğidir.
Gazali ve David Hume'da nedensellik problemi

Tez konumuz daha önce üzerinde yapılmış çalışılmalardan farklı bir bakış açısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Determinizm ile nedensellik arasındaki ilişkinin açıklamasında olduğu gibi farklı örneklemelerle konuya daha farklı bir bakış açısı, açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Mesela nedenselliğin farklı sınıfladırılması ve ayrımların ortaya konulması yoluyla konun daha iyi betimlenmesi sağlamaya çalışılmıştır. Farklı bir değerlendirmeye imkan sağlaması açısından tezimizde, İslam düşüncesinde nedensellik anlayışlarına yer verilmiş ve İslam düşünürlerine göndermeler yapılarak, İslam düşünürlerinin konuyla ilgili görüşlerinde batılı düşünürlerle olan benzerlikleri, ayrıldığı noktalar gösterilmeye çalışılmıştır. Nedensellik bağlamında varlığı nasıl değerlendirebileceğimiz üzerinde durulmuş ve varlık, var edilen ve var eden ayrımını nedensel ve nedensel olmayan ayrımıyla özdeşleştirilmiştir. Böylece nedensellik bağlamında bir varlık değerlendirilmesi yapılmış ve düşünürlerin Tanrı'yı anlamada ortaya koyduğu nedensel olan yaratılmış ve nedensel olmayan Tanrı ayrımı ifade edilmeye çalışılmıştır. Tezimizin akışı içerisinde nedensellik eleştirisinin içine düştüğü çelişkiler daha açık bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır. Özellikle Hume'un determinist ahlak anlayışı ve ahlak kanıtı bu bağlamda değerlendirilmiştir. Ahlak kanıtına dair açıklamalar yapılmıştır. Ayrıca tezin akışı içinde özgür olmayan insan ve özgür insan misalleriyle determinist ahlak anlayışı eleştirilmiştir. Çalışmada Kant'ın özgürlükten nedensellik kavramına özel bir önem ve anlam verilmiş ve bunun gerekliliği açıklanmıştır. Nedensellik eleştirisinin zorunlu bir sonucu olan şüphecilik ve bilginin olanağının ortadan kaldırılması eleştirilmiş değişik yerlerde farklı misallerle konu aydınlatılmaya çalışılmıştır. Nedensellik kavramı üzerinde ayrıntılı olarak durulmuş ve misallerle açıklanmıştır. Özellikle Hume'un ve Gazzali'nin nedensellik eleştirisiyle içine düşmüş oldukları çelişkiler kendi anlayış ve felsefeleri bağlamında değerlendirilmiştir. Bu açıdan Hume'un nedensellik eleştirisinin kendi felsefesi içindeki dayanakları ortaya konulmuş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, düşünce tarihinin en köklü problemlerinden biri olan nedensellik düşüncesini, biri İslam düşüncesinin en önemli din bilginlerinden Gazali ile, diğeri Batı dünyasının on sekizinci yüzyılda ortaya çıkardığı, İngiliz empirist geleneğinin en önemli filozoflarından olan Hume'un görüşleri çerçevesinde ele alıp karşılaştırmaktır. Çalışma bu bağlamda nedensellik kavramını ele alan birinci bölümden, Gazali öncesi ve Gazali'nin nedensellik anlayışını ele alan ikinci bölümden, Hume öncesi ve Hume'un nedensellik anlayışını ele alan üçüncü bölümden oluşmaktadır. Öte yandan her iki filozofun nedensellik görüşlerinin yorumlanması sonuç bölümümde yapılacaktır.
Platon'un felsefesinde mitolojinin işlevi

Geleneksel anlayışa göre antik Yunan felsefesini karakterize eden M. Ö. 7. yüzyıl İyonya felsefesi, ilk hareket noktasını kadim Yunan şiirinde, bir kelimeyle mitik anlatılarda bulmuştur. Bu anlatılar filozofun araştırma nesnelerini belirlediği gibi, araştırma yöntemlerine de çoğu zaman nüfuz etmiş ve pek çok bakımdan metinlerin arka planı haline gelmiştir. Bu durumu kabullenmek felsefe tarihçileri için pek kolay olmamış, özellikle kıta felsefesinde bu geleneksel anlayış egemenliğini yakın dönemlere kadar koruyabilmiştir. Fakat gerek filolojideki, gerekse bütün sosyal bilimlerdeki dramatik ilerlemenin en verimli sonuçlarından biri olarak, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa'da ortaya koyulan pek çok felsefe tarihi araştırmasında, İyonya felsefesi ve onu takip eden Yunan felsefelerinde mitin ve mitolojinin belirleyici varlığı geniş ölçüde kabul görmüştür. Bununla birlikte, bütün bir İlkçağ Yunan felsefesi tarihinde, mitin ve mitolojinin hem kurucu hem de temellendirici işlevinin en belirgin biçimde ortaya çıktığı felsefe Platon'a aittir. Bu itibarla, elinizdeki çalışmada ilk olarak mit ve mitolojinin tanımı yapılmakta ve bunların felsefi düşünce üzerindeki etkisi genel hatlarıyla ortaya koyulmakta; ardından Platon'a kadar gelen süreçte filozofların düşüncelerindeki mit ve mitoloji etkileri belli örnekler yardımıyla irdelenmekte; son olarak Platon'un felsefesinde beliren hem geçmişş felsefelerle hem de kendi doktrinleriyle ilişkili belli başlı mitik ögeler, antik Yunan dilinin verdiği imkanlardan da elden geldiğince faydalanılarak, mercek altına alınmaktadır. Bu araştırmanın nihai aşamasında, mitolojinin Platon'un felsefesindeki işlevinin yardımcı bir argüman veya alelade bir ifade yöntemi olmaktan çok, en basit örnekle 'Ruhgöçü' doktrininde görüldüğü gibi, kurucu ve karakterize edici bir yönü haiz olduğu sonucuna varılmaktadır.
Dekart felsefesinde bilginin kaynağı ve değeri sorunu

Rönesansla birlikte insanın kendine ve aklına dönme heyecanları ile gelişen tabiat bilimi çalışmaları ve yeni yöntemsel arayışlar, 17. yüzyılda felsefeye de yeni ilkelere ulaşma çabasını taşıdı. 'Büyük Sistemler Dönemi' olarak adlandırılabilecek bu modern dönem felsefesinin kurucusu Fransız filozof Rene Descartes (1596-1650)'tır. Dekart, felsefe tarihinde gerçek bir dönüşümü temsil eden 17. yüzyıl felsefesinin en önemli filozofudur. Orta Çağ felsefesini ve bu dönemde elde edilen bilgileri eleştirip, hakikate yeni yöntemlerle ulaşma gayreti göstermiş ve 'yeni' bir sistem kurmuştur. Bilgi felsefesi onun felsefesinin merkezinde durur. Genellikle bilgi sorunlarıyla ilgilenmiş, bu alandaki çözümlerini ortaya koymuş ve kendisinden sonra gelen pek çok filozofu da etkilemiştir. Bilgi felsefesi onun çalışmalarından sonra felsefede müstakil bir disiplin olarak kabul görmüştür. Dekart, bilgi felsefesinde 'şüphe' üzerine kurulu kendi yöntemini geliştirip, 'açık ve seçik' olarak tanımladığı temel öncüllerden hareketle analitik çıkarımlarla ilerleyerek, bilgi de kesinliği ve doğruluğu aramıştır. Ona göre sahip olduğumuz akıl yeteneğini uygun kurallarla kullanarak ilerlersek doğru ve güvenebileceğimiz sonuçlara ulaşabiliriz. Bunu yaparken müdrikenin kullanacağı sezgi, tümdengelim ve tümevarım bizi bilgiye ulaştıran yeterli işlemlerdir. Ayrıca yanlışlardan korunmak için iradenin yanıltıcı etkisinden uzak durularak, bilgiyi apaçık olarak görebilen aklın yargılarına güvenmek gerekir. Dekart'a göre, akıl, bilginin kaynağını belirlediği gibi değerini de belirler. Akılcı yaklaşıma göre sistemini belirleyen Dekart, bütün soruları akıl ile cevaplandırmakla kalmamış, bilgi felsefesinde bütün çabasını aklı doğru kullanabilmenin yöntemlerini belirlemeye harcamıştır.