Uluslararası kuruluşların sürdürülebilir kalkınma politikaları

1950'lerde hakim olan gelişme anlayışının yerini 1970 lerle birlikte uluslararası işbirliğini de gerektiren, çok boyutlu bir gelişme anlayışına bırakmasıyla sürdürülebilir kalkınma kavramı yaygınlık kazanmıştır. Sürdürülebilir kalkınma kavramının kullanımının popülerleşmesi ve kavramın anlaşılmasını güçleştirmesi sonucu kavramın tanımlanması önem kazanmıştır. Bu anlamda sürdürülebilir kalkınmanın tanımlanmasının yanı sıra; gerek uluslararası kuruluşların sürdürülebilir kalkınma politikaları bağlamında geliştirmiş oldukları politikaların hangi bileşenleri kapsadığı gerekse sosyal, çevresel ve ekonomik unsurları bütünleştiren sürdürülebilir kalkınma politikalarının mümkün olup olmadığı soru ve sorunları ön plana çıkmıştır. Bu çerçevede UN, WB, OECD, WWF ve EC gibi uluslararası kuruluşların sürdürülebilir kalkınma yaklaşımlarının analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma, bugünün ihtiyaçlarını, gelecek kuşakların da kendi ihtiyaçlarını insan ile doğa arasında denge kurarak karşılanmasını öneren; sosyal, çevresel ve ekonomik boyutları olan bir yaklaşım olarak tanımlanmaktadır. Araştırma kapsamında, sürdürülebilirlik kavramının incelenmesinde Eko-Marksizm temel yaklaşım olarak belirlenmiştir. Bu yaklaşım çerçevesince başat üretim sistemini ve ekonomik sistemi oluşturan kapitalist sistem içersinde tüm boyutlarını içerecek şekilde bütünleştirilmiş bir sürdürülebilir kalkınma yaklaşımın ne kadar mümkün olduğu sorgulanmaktadır. Bu araştırma kapsamında veriler ilgili kurum ve kuruluşlar ve sürdürülebilir kalkınma yazını çerçevesinde İngilizce ve Türkçe olmak üzere literatür taramasının yanı sıra nitel veri toplama tekniklerinden olan derinlemesine mülakat yoluyla elde edilmiştir. Bu doğrultuda 5 kuruluştan toplam 11 kişi ile mülakat gerçekleştirilmiş; ilgili veriler yorumlanarak tartışma içersinde sunulmuştur. Sürdürülebilir kalkınmanın literatür taraması sonuçlarına göre teorisyenler tarafından, ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarından en az biri üzerine ağırlık vererek ele alındığı ortaya konulmaktadır. Görüşme yapılan uluslararası kuruluşlar arasında yer alan WWF bir STK olmanın getirdiği bir takım özelliklerle sürece dahil olurken ve daha çok çevresel anlamda sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı sergilerken; WB ekonomik boyutu sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı çerçevesinde çevresel ve sosyal boyutlara entegre etme çabası içersindedir. Diğer bir taraftan OECD ise bir tink tank kuruluşu olarak sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı çerçevesinde gelişmenin ölçülmesi ve yeşil ekonomi inisiyatifini geliştirilmesi için çalışmakta ve diğer kurum ve kuruluşlara gelişmeyi ölçen göstergeler ve diğer istatistiki veriler konusunda kaynak ve bilgi platformu sağlamaktadır. OECD'ye benzer olarak EC de üyelik sistemi içersinde ülkelerden oluşan bir grup olup, gelişme öncelikleri çerçevesinde bir taraftan üye ülkelerin gelişiminin devamlılığını sağlayacak işbirlikleri geliştirirken; diğer bir taraftan özellikle birliğe üye olmak isteyen ülkelere rehberlik etmektedir. UN de, tüm boyutları bütünleştirmeye çalışan bir misyon üstlenmekte ve bu anlamda kurumlar arası çalışmalara yer vermektedir. Bu araştırmanın uluslararası kuruluşların sürdürülebilir kalkınma politikaları kapsamında literatüre katkı sağladığı ve sürdürülebilir kalkınma inisiyatifinin geliştirilmesi konusunda işbirliğini geliştirmesi bakımından önem taşıdığı düşünülmektedir.