Fütürizm ve çit örücülüğünün tekstil tasarımında tekstür, strüktür ve form oluşumuna etkileri

Tekstil nesnesi, duyuşsal ve düşünsel olarak deneyimlenen ve yansıtmak istenilen tüm yaşantıların öncelikli dışavurum aracıdır. Basit hali ile doğayı taklit ederek örtünmede ve barınmada kullanılan ayrıca temel ihtiyaçlarla ilişkilendirilen bu nesne, zaman içerisinde tasarım ve estetik kavramlarıyla değişim göstermiş, özellikle Endüstri Devrimi ile birlikte teknolojik gelişmeler doğrultusunda kullanım alanları ve amaçları farklılaşmıştır. Endüstrileşmenin ve Aydınlanmanın ortaya çıkardığı 'yeni' olanı arzulama ideolojisiyle modern sanatın gerekliliği her alanda olduğu gibi tekstil alanında da etkilerini göstermiş ve tekstil nesnesi farklı bakış açılarıyla geliştirilmiştir. Sanat, sanatçı ve tasarım kavramlarının üçgeninde tekstil nesnesi, 'tekstil tasarımı ürünü veya tekstil sanat nesnesine' dönüşerek endüstri ürünü olmanın dışında plastik sanatlar alanında da yer almaya başlamıştır. Doğanın taklit edilmesi ile ortaya çıkan tekstil sanat nesnesi yine doğanın incelenmesi ile keşfedilen ve tasarımın temel taşları içerisinde yer alan tekstür, strüktür ve form kavramları ile yoğrularak üç boyutlu sanat nesnesi haline gelmiştir. Böylelikle tekstil sanatı, geçmişşten beslenen, bunun yanında farklı olanı bulma ve yaratma eylemiyle yeniden ve özgünden yararlanan bir yapıya bürünmüştür. Estetiğin işlevle birleştiği günümüz tekstil tasarımı alanında, gelenekselden beslenerek yeni yorumlamalar oluşturmayı amaçladığımız bu çalışmada; modern sanat akımlarından 'Fütürizm Sanat Akımı' ve geleneksel sanatlardan 'Çit Örücülüğü' konu olarak belirlenmiş, tekstil tasarımı alanında tekstür, strüktür ve form kavramlarının etkileşimleriyle özgün tasarımlar oluşturulması ve tekstil yüzeyleri tasarlanması planlanmıştır. Ayrıca araştırma kapsamında, teknolojide yaşanan gelişmelerin oluşturduğu ve yeni eğilimlerin belirlediği çağdaş yaşam gereği, geleneksel değerlerin ve el sanatı ürünlerinin değişime uğraması, ortadan kalkması, geleneksel el işi ürünlerinin pek çoğunun ticari ve değersizleştirilmiş ürünlere dönüşmesi sonucu, kültür tarihi açısından çok önemli olan geleneksel değerlerin sonraki kuşaklara aktarılması ihtiyacı problem konusu olarak da ele alınmıştır. Kültürel kalıtın gelecek kuşaklara aktarılması ihtiyacına tasarım temelli bir farkındalık yaratmak için hazırlanan bu çalışmada; özgün ve çağdaş tasarımlar yapmayı hedefleyen tasarımcılara Çit Örücülüğünün teknik, desen-motif ve kompozisyon özelliklerinin gelenekselliği korunarak da farklı bakış açıları ile tasarlanabileceğini göstermek hedeflenmiştir. Belirlenen amaçlar doğrultusunda, Çit Örücülüğü desen-motif ve kompozisyon özellikleri ile üretim tekniği esas alınarak, tekstür, strüktür ve form elemanları ile şekillendirilerek tekstil yüzeyleri tasarlanmıştır. Form oluşumuna imkan veren tekstil yüzeyleri ile üç boyutlu sanat nesnesi üretilebileceği tespit edilen çalışmalar sonucunda, Fütürizm Sanat Akımının modern etkileri ile farklı formlarda tasarımlar hazırlanmıştır. Tasarımlar, koleksiyon oluşturacak şekilde tasarlanmış ve içlerinden bir bölümü hayata geçirilerek sanat nesnesi haline dönüştürülmüştür. Bu tezin kapsamında tasarlanan tekstil ürün formları, dönemsel-zamansal ayrıma sahip olmadan gelenekçi üslubu geliştirilerek yenilikçi ve özgün zamansız formlar olarak üretilmiştir. Fütürist yaklaşımla çalışılan tekstil tasarımları, geleneksel el sanatlarından Çit Örücülüğü teknik, desen- motif ve kompozisyon özellikleri ile donanmış, Çit Örücülüğü geleneksel yapılış amacından ve geleneğe bağlı tekniklerinden kopararak tekstil tasarımında Fütüristik özgün çalışmaların arasına yerleşmiştir.