turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Fizik ve fizikötesi: Klasik ve modern fizikteki gelişmeler bağlamında tanrı anlayışı

Bu tez çalısması Giris ve Sonuç hariç iki bölümden olusmaktadır. Giris kısmı, bilim ve din iliskisinin kısa bir tarihçesini ayrıca bilim ve din iliskisinin çatısma, bagımsızlık, diyalog ve bütünlesme seklinde adlandırılan dörtlü kategorisini vermektedir. Birinci bölüm, Aristoteles'ten Newton'a kadar Klasik Fizik'in olusum sürecini ve genel yapısınıinceler. Sonra, Klasik Fizik'teki gelismelerin Tanrı anlayısına etkilerini ele alır. kincibölüme gelince, bu bölüm Modern Fizik'in olusumu ve genel yapısını ele alır. Bu bölüm, Modern Fizik'teki Big-Bang Kuramı, Entropi Yasası ve Antropik lke'yi Tanrıanlayısına etki eden temel konular olarak inceler. Sonuç kısmı ise, bu çalısmanın kısa bir özeti ve genel bir değerlendirmesini verir.
İlkçağ felsefesinde varlık problemine ontolojik-politik bir yaklaşım

Tezin araştırma sorusu Antik Yunan Felsefesindeki Varlık Probleminin Ontolojik-Politik bir tarzda incelenenip incelenemeyeceği üzerinedir. Varlık meselelerini tartışmak için meseleye özel bir çerçeve oluşturulması gerektiğini savunan tez genel olarak Ontopolitika ve özel anlamda Ontolojik-Politikayı geliştirmektedir. Ontopolitika, kısaca, varlığın politik olduğunu savunur: Her şey güç ilişkileri içerisinde varolmaktadır ve 'ontoloji' bu bağlamda bir güç ilişkileri ağı olarak ortaya konmaktadır. Ontolojik-Politika i ise şeylerin temel güç alakalarına odaklanan Ontopolitik bir disiplindir. Tez aynı zamanda Varlık ve Politikanın ilişkisini gösterebilmek için Politika üzerine de genel bir çerçeve oluşturmaktadır. Bu noktada, tez tez felsefe tarihinin çözümlenmesi için bir yöntem oluşturmakta ve bu metodu Antik Yunan Felsefesine uygulamaktadır. Kısaca, yöntem güç ilişkilerinin ortaya çıkarılması ve araştırma konusunun ontolojisi, yani Antik Yunan ontolojisi, yöntemsel olarak kabul edilirse araştırma konusunun varoluşsal, temel, deneyimleri ortaya konabilir. Buna uygun olarak bu aşamadan sonra tez filozofların ve ontolojilerinin içerisinde bulundukları özel güç ilişkilerini araştırarak Antik Yunan Felsefesindeki varlık meselesini incelemektedir.
Hölderlın ve Novalis bağlamında romantisist felsefenin kuruluşlu

Bu çalışmanın amacı romantisist sanat anlayışını romantisist felsefe ile birlikte belli bir tarihsel ve kavramsal belirlenim içinde ele almaktır. Romantisist felsefenin inşası çalışmanın temel iki düşünürü olan Friedrich Hölderlin ve Novalis özelinde ve Alman İdealizmi düşünürlerinden hareketle açıklanır. Romantisist sanat anlayışı ise romantisist felsefeye ilişkin olarak oluşturulan zeminin üzerine yerleştirilir ve bu bağlamda incelenir. Çalışmanın tarihsel aralığı Antikiteden Aydınlanma düşüncesine ve hatta çağdaş tartışmalara kadar uzansa da, ağırlıklı olarak 18. yüzyıl düşüncesi ve Alman İdealizmini kapsar. Romantisist düşüncenin kavramsal zeminini oluşturan Kant, Fichte, Schelling, Hamann ve Herder gibi düşünürlerin sistemleri romantisist felsefenin ve estetik düşüncesinin öncüleri olması bakımından incelenir. Romantisizmin, oluşturduğu kavramsal birikimle ilişkili olarak, Aydınlanma karşısındaki tavrı gösterilmeye çalışılır. Bir kırılma noktası olarak romantisizm düşüncesi özellikle akıl-duygu karşıtlığı bağlamında duygunun temsili olarak ele alınır. Çalışmamız, aydınlanmayla gelen 'aklın totalitesi' düşüncesinin öznede meydana getirdiği parçalanma durumunu romantisizmin kendi dünya ideali çerçevesinde aşma amacını ortaya koyar. Bu amaç doğrultusunda vurgulanan bireysellik, bütünlük, doğa, sanat gibi kavramlar çalışmanın temelinde bulunur.
Hegel and liberalism a comparison of Hegel and Rawls' political philosophy

Hegel'in siyaset felsefesi çeşitli bakış açıları ve siyasal düşünce tarihinde bir takım geleneklerle karşılaştırılmıştır ve değerlendirilmiştir. Bu tezde Hegel'in siyaset felsefesini güncel liberal siyaset felsefesi ile karşılaştırıyorum. Bilhassa, Hegel ve yirminci yüzyılın en önemli liberal filozofu olarak kabul edilen Rawls arasında bir karşılaştırma yapıyorum ve yaptığım bu karşılaştırmada Hegel ve Rawls'un oldukça önemli, bir takım benzerlikleri olduğunu iddia ediyorum. Bu karşılaştırmayla ortaya çıkartılan benzerlikerin Hegel ve Rawls'un alışılmamış ve ilginç yorumlarını ortaya koyduğunu düşünüyorum. Karşılaştırmamda ilk olarak Hegel ve Rawls'un politik felsefesi arasındaki benzerlikleri göstermeyi, Hegel'in toplulukçu bir felsefeci olarak yorumlanmasıyla ilgili bazı soru işaretlerini ortaya çıkartmayı ve Hegel'in daha liberal bir yorumunun ilerletilebileceği göstermeyi hedefliyorum. İkinci olarak, Rawls'un politik felsefesi bazı açılardan bireyci olarak yorumlanabilir olsa da, yapılan karşılaştırmayla Rawls'un bireysel olmayan, toplulukçu özelliklere sahip olduğunu göstermeyi amaçlıyorum. Üçüncü olarak, Rawls'un siyaset felsefesinde Hegel'in siyaset felsefesi için uygun olan bazı olası özellikleri keşfetmeyi planlıyorum. Bu özelliklerle, Hegel'in siyaset felsefesini yeniden yorumlamak için kullanılabilecek fikirler sunabileceğimizi ve buna bağlı olarak da Hegel felsefesini çağdaş politik felsefeyle daha alakalı hale getirebilir bir düzeye gelebileceğimizi düşünüyorum. Bundan ötürü, tezime ilk önce Hegel'in siyaset felsefesini inceleyerek başlıyorum. Özellikle birinci bölümde, Hegel'in siyaset felsefesine ve onun özgürlük konusundaki yaklaşımına değiniyorum; İkinci bölümde, Hegel'in kavramındaki özgürlüğün ancak nesnel zihnin en üst basamağı olan Etik Hayat'ta gerçekleşebileceği görüşünü gösteriyorum; Üçüncü bölümde Hegel ve totaliterlik arasındaki bağlantıya yönelik eleştirel bir yaklaşım sergiliyorum ve Hegel'in liberalizm ile olan ilişkisini göz önüne alıyorum. Bu kısmı takiben, Hegel'in toplumsal sözleşme üzerindeki düşüncelerini ve eleştirilerini sunuyorum. Hegel'in siyaset felsefesini detaylı bir şekilde tartıştıktan sonra Hegel ve Rawls'un siyaset felsefelerini karşılaştırmaya başlıyorum. Dördüncü bölümde, Hegel ve Rawls'un siyaset felsefesinin yöntemi ve konusundaki görüşlerini ortaya koyuyor ve sosyal sözleşme geleneği hakkındaki farklı bakış açılarını tartışıyorum. Beşinci ve son bölümde Rawls'un adalet ilkelerine odaklanıyorum ve bu ilkelerin Hegel'in adalet anlayışı ile benzerliklerini ve farklılıkları ortaya koyarak, Hegel'in güncel liberal siyaset felsefesine ne kadar yakın olduğunu tartışıyorum.
Foucault'da öznenin kuruluşu

Bu çalışma, özellikle 'epistemik-özne' ifadeleri düzleminde, XX. yüzyılın önemli düşünürlerinden olan Michel Foucault'nun özne anlayışı üzerine çalışmalarından hareketle onun bilgi, iktidar ve söylem kavramları ve bu kavramların bağlantısallığına ilişkin görüşlerini ele almaktadır. Nihayet bu çalışma şu şekilde yapılandırılmıştır: Giriş bölümünün ardından ilk bölümde, düşünce tarihinde öznenin başlıca duraklarının bir izleği, epistemolojik öznenin evrimi ortaya konacaktır. Daha sonra ikinci bölüm altında Foucault'nun öznesinin kuruluşu ayrıntılı bir biçimde betimlenmeye girişilecek ve konunun daha kolay anlaşılabilmesi için öznenin biçimi ile içeriğinde ayrıma gidilecektir. Özneyi tanımlamak adına yapılmış bu ayrım salt analitik bir karaktere sahiptir ve daha teorik ve daha pratik bir yaklaşımı ifade etmektedir. Epistemik Öznenin Kuruluşunun Biçimsel Boyutu başlığı altında öznenin epistemolojik durumunu ifade etmek için daha çok metodik bir çerçeve çizilmektedir. Öte yandan kurulumun içeriksel boyutu, amaca uygun bir şekilde özne kavramına atfedilebilecek nitelikler veya pratik eğilimleri ele almaktadır. Son olarak, Foucault'nun epistemik-özne konumlarını daha yakından karakterize eden bir bölüm izlemektedir. Ardından gelinen noktada, filozofun görüşleri sınanarak, mümkün çıkış yollarından birine aracılık etmenin olası bir yolunu göstermeyi amaç edinmiştir.
Plotinos ve Farabi'de estetik ve güzellik

Tombul, Burcu 'Plotinos ve Farabi'de Estetik ve Güzellik', Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale, 2019Bu çalışma, Antik Yunan felsefesinde önemli bir yeri olan Platon'un estetik ve güzellik anlayışını esas kabul ederek, kendisinden sonraki dönemde antik Yunan'da yaşamış olan Plotinos ve İslam Felsefesi'nde önde gelen düşünürlerden olan Farabi'nin estetik ve güzellik anlayışlarını karşılaştırmalı olarak ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak estetik, güzel ve güzellik kavramları esas alınmış ve derin bir literatür taraması yapılarak birincil kaynaklara ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sınırları felsefi düşünürlerimizin güzellik anlayışları dikkate alınarak çizilmiştir. Platon'un iyi ve güzel kavramları, iyi ideası ile mutlak güzel arasındaki ilgi Farabi'nin felsefi düşüncesinde görülmektedir. Yine Plotinos'un ve Yeni Platoncu felsefi düşünürlerin Sudur Nazariyesinin ve Tanrı alem güzelliği düşüncelerinin Farabi'nin felsefesi üzerinde derin tesiri görülmektedir. Bu eksen doğrultusunda Farabi oluşturduğu felsefesinde, İslam düşüncesini de temele koyarak 'Güzel', 'Bir', 'Mutlak Güzel' kavramlarını tanımlamış ve yorumlamıştır.
Boethius'un Consolatio Philosophiae'ında Philosophia anlayışı

Tezimizde ortaya koymaya çalıştığımız düşüncelerin temelini Boethius'un Consolatio Philosophiae adlı eserinde üç ayrı kişiliğe bürünerek eserin devamlılığını sağlayan ve haksızlığa uğrayarak mahkum edilmiş Boethius'un teselli bulması için bu kişilikleriyle ona yol gösteren Philosophia oluşturmaktadır. Bizim amacımız Boethius'un Philosophia anlayışını ve Philosophia'nın Consolatio Philosophiae'da büründüğü bu üç ayrı kişiliği ortaya koymak olmuştur. Bu amaçla, ilk bölümde philosophia kelimesinin etimolojik analizi yapılmış, ardından Boethius'un Philosophia anlayışını oluşturan felsefi arka plan, Consolatio içindeki Philosophia'nın dilinden dökülen kavramlara paralel olarak açıklanmış; böylece Philosophia karakterinin pagan düşüncesine yakınlığı ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise Philosophia'nın Consolatio Philosophiae'daki kederli Boethius karakterini tedavi etmek amacıyla açıkladığı mutluluk ve en yüce iyi, kötülük, ödül, ceza, şans, özgür irade, sonsuzluk, kader ve tanrısal öngörü kavramları ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Son olarak, dördüncü bölümde, Philosophia'nın eser içinde kazandığı kişilikler ayrı ayrı incelenmiş, Consolatio'nun ilk kısımlarında bir antik çağ figürü olarak belirmesi, ilerleyen bölümlerde sürgün edilişi sebebiyle kedere boğulan mahkumu işinin ehli bir consolator olarak teselli etmesi ve ardından bu iki kişiliğiyle Boethius'u Tanrı'ya ulaştırmayı amaçlayan Hıristiyan bir kılavuz, bir melek kılığına bürünmesi açıklanmış; böylece Boethius'un kendisine özgü Philosophia anlayışı gözler önüne serilmeye çalışılmıştır.
Descartes metafiziğinin temel problemleri

Bu çalışmanın amacı modern felsefenin kurucusu ve rasyonalizmin öncüsü olarak görülen Descartesın felsefesini metafiziğinin temel problemleri çerçevesinde incelemektir. Descartesın modern felsefenin kurucusu olarak görülmesinin nedeni, özneden hareketle yeni bir doğa ve bilim anlayışı temeli üzerinden felsefeye yeni bir başlangıç yapma çabasıdır. Bu çabanın ilk adımı olan metafizik ile ilgili temel problemler tezde incelenmektedir. Tezin Birinci Bölümünde, Descartesı yaşadığı yüzyıl şartları içerisinde değerlendirme fırsatı veren on yedinci yüzyıl ve bu dönemin hazırlayıcısı olan Rönesans felsefesinin genel özellikleri verilmiştir. Tezin İkinci Bölümünde, Descartesın hayatı ve eserleri kısaca ele alınmıştır. Tezin Üçüncü Bölümünde, genel olarak Descartes felsefesi irdelenmiş ve Descartes Metafiziğinin temel problemleri çok kısa olarak incelenmiştir. Descartesın belirlediği çerçevede Metafiziğin temel problemleri; Tanrı, Dış Dünya ve İnsan olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Sonuç Bölümünde ise Descartes metafiziğinin temel problemlerinden hareketle Descartes felsefesi ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.
Ebu'l-Berekat el-Bağdadi'nin bilgi teorisi

Ebu'l-Berekat el-Bağdadi (v.547/1152) 12. yy'da ibn Sina sonrası dönemde yaşayan en önemli eleştirel filozof ve bağımsız düşünürdür. Kendinden önce başta Aristo ve Eflatun olmak üzere ibn Sina'nın felsefi sisteminden ciddi bir biçimde etkilenmiş ve eserlerinin tasnifini esas alarak kendi görüşlerini Kitabu'l-Muteber adlı eserinde sistemleştirme çabasına girmiştir. Bununla beraber kendini Meşşai ekole dahil etmeyerek ibn Sina özelinde tüm sabık felsefi görüşleri eleştirel bir göz ile değerlendirerek özgün fikirler oluşturma yoluna gitmiştir. Ebu'l-Berekat'ın epistemolojisini 3 temel başlıkta ele almak mümkündür. Bunlardan ilki nefs teorisidir. Bu bölümde Ebu'l-Berekat'ın nefs anlayışı, şuur teorisi ve nefsin mahiyeti konuları incelenmektedir. İkinci olarak bilginin oluşumu idrak süreçleri incelenmiştir. Bu bağlamda vücudi ve zihni idrak ile Tanrısal idrakin nasıl olduğu araştırılmıştır. Bu iki ana konunun doğurduğu metafizik tasavvurun Tanrı'nın tikelleri bilmesinden Faal Akıl'ın reddine kadar uzanan sonuçları vardır ki imaları itibariyle modern epistemolojik hassasiyetler açısından incelendiğinde günümüz İslam düşüncesi adına anlamını halen yitirmemiş eleştiriler haline gelmektedir. Son olarak ise bilginin değeri problemi ele alınmıştır. Bu bölümde bilginin kesinliği, ilksel bilgilerimiz ve ilimlerin tasnifi incelenmiştir.
Rene Descartes dualizminde özne-nesne ilişkisi

Descartes bir önceki felsefeyle hesaplaşırken ve geleceğin sağlam bildirisini ortaya koyarken her şeyden önce bir yöntemcidir. Skolastik felsefenin mantıksal yöntemi Descartes'ın bilimsel yöntem diyebileceğimiz matematiksel yöntemi karşısında savunmasız kalır. Descartes yöntem anlayışıyla sarsar skolastiğin yineleyici ve dogmacı katılıklarını. Bu yanıyla Descartes getirdiği bilgilerle olmaktan çok, bakış biçimiyle yenidir. Sistem filozofu olan Descartes, ' Ben kimim, neyim' sorusuna her türlü etkinliği içinde barındırmak üzere 'düşünen şeyim' yanıtını vermiştir. Burada, özneye, öznenin durumuna ilişkin tam bir bilinçlenme söz konusudur. Biz bu çalışmamızda Descartes'ın özne anlayışını, öznenesne ilişkisini yanıtlama yolunda nasıl bir yol izlediğini, bu yolda yöntemini nasıl oluşturduğunu, öznenesne ilişkisini açıklarken ortaya çıkan sıkıntıları ele alıp tartışmaya çalıştık. Descartes yanıt verme denemesinde nasıl bir yol izlemiştir? Kendisi ve kendisi olmayanla, başka şeyler ve başka öznelerle ilişkilerini hep ön plana çıkararak; deneyimler kazanmayı önemseyerek; başkalarını eleştirel bir gözle hesaba katarak bunu yapmıştır. Bu bağlamda asıl sorunu çözmüş müdür? Ele aldığı büyük sorunları gerçekten aşabilmiş midir? Burada hem evet hem de hayır yanıtı geçerli gibi görünmektedir. Ancak Descartes'ın içi rahattır. Bütün bu kararları bizzat kendisi verdiği için, Descartes'ın içi rahattır. Bulunduğu noktaya, bilinci aracılığıyla gelmiştir; kendisi bunu bizzat yapmıştır. Bu bakımdan kendinden hoşnuttur. Ama dıştan bakıldığında Descartes, tutarsızlıklar içindeymiş gibi görülebilir. Daha önce saptanan son soru da şuydu: Descartes'ın tutumu, günümüzün en büyük soru / sorun ağlarını içinde barındıran kimlik sorunlarını çözümlemede ve ardından çözmede bir katkı sağlayabilir mi? Sonuç olarak ele aldığımız bu problemlere Descartes'ın böyle bir katkıyı sağlayabileceği kanaatine vardık; çünkü Descartes, birçok kez yinelediği gibi yaşamın içinde olduğunu hiç göz ardı etmeyen, değişebilir/ değiştirilebilir olanların bağlayıcılığına ilişkin derin kuşkular taşıyan ve bu bağlamda son derece temkinli olan; özne kavrayışında ise ortak insan kimliğine ulaşmaya çabalayan bir filozof olarak belirmektedir. III
Schopenhauer felsefesinde ahlakın anlamı

Schopenhauer'e göre insanlar prensip olarak ahlak konusunda hiçbir vakit ciddi bir tartışma içinde olmamışlardır. Ahlakın ne olduğunun pratik yaşamda bir açıklamaya ihtiyacı yoktur. Olaylar karşısında alacağımız tavrın ahlaki değeri genel olarak bellidir. Bundan doğal olarak çıkan sonuç bir ahlak vaaz etmenin kolaylığıdır. Bu vaaz ise hemen tüm toplumlarda ''Önce zarar verme ve elinden geldiğince yardım et.'' şeklinde basitçe formüle edilebilir. Schopenhauer bundan başka bir ahlak pratiği önermez. Ona göre asıl yapılması gereken ve güç olan felsefi bakımdan ahlakın temellendirilmesidir. Schopenhauer'de ahlak, teolojik bir mahiyet barındırmasa da mistiklik içeren bir birlik felsefesinin bakış açısından temellendirilir. Bu mistikliğin ve Schopenhauer felsefesinin temel metafizik kavramı ise iradedir. Metafizik temellendirme, tezimizde Schopenhauer'in ahlak felsefesinin teorik açıdan analizini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda yeter sebep ilkesi ve ahlaki motifler bakımından bir olanaklılık koşulu olarak özgürlük ve kendilik bilinci kavramları anlaşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca filozofun ahlaki motif olarak ortaya koyduğu merhamet ve bundan türeyen kavramlar reel dünyanın olguları olmak bakımından belirlenmeye çalışılmıştır. Son olarak tezde etik-metafizik ilişkinin Schopenhauer'ci dizgedeki yapısı filozofun eserleri boyunca takip edilerek ortaya koyduğu ahlakın neliği perspektifi tartışma bölümünde ele alınmıştır.
Din felsefesinde dekonstrüksiyon

Bu çalışma, dekonstrüksiyonun olumlu bir süreç olduğu, 'eleştirel akılcı' bir perspektifle dekonstrüksiyonla olumlu bir din felsefesine ulaşılabileceği temel fikri üzerine kuruludur. Bu tezi temellendirmek için çalışmamız süresince, dekonstrüksiyon, şu üç yönüyle ele alınmıştır: i. Dekonstrüksiyon yeni sorular gündeme getirmek, zaten sorulmuş olanlar içinde, yeni olanaklar ve açılımlar üretebilmek anlamına gelmektedir. Bu anlamda dekonstrüksiyon bir sonuç değil, yeni bir başlangıçtır. Bu perspektiften bakıldığında, aynı projenin din felsefesine ne türden olanaklar sağlayabileceği sorusu bu tezin ana izleklerinden birini oluşturmuştur. ii. İkinci olarak dekonstrüksiyon geleneğe yaslanarak, gelenek içinde kalarak yeni şeyler üretme, onu yeniden yeni bir biçimle canlandırma anlamı taşır. Din felsefesinde ise; klasik filozofların, hatta kelamcıların yapıtlarını, yeniden inşa etmek üzere bozan bir ameliye olarak düşünülmüştür. Ayrıca Derrida'nın dekonstrüksiyoncu yazılarının öncüleri olarak Pseudo Dionysius, Meister Eckhart, Sankara, Lao Tzu'yu gören çalışmalar da dikkate alınarak, benzer bir yaklaşımın, klasik İslam geleneği için de yapılabileceği savunulmuştur. iii. Dekonstrüksiyon, tek yanlı tutumlardan kaynaklanan ikici alternatifler arasında sıkışıp kalmayan, her iki alternatifi de dikkate alarak yeni perspektifler oluşturmak anlamını da ihtiva etmektedir. Bu paralelde onun, din felsefesinde 'bilgelikten uzak' tutumlardan uzaklaşabilmek için en azından bir ek destek olabileceği düşünülmüştür. Tez süresince de, bu yönüyle algılanmaya çalışılmıştır.
Marksist kuramının bugünü ve yarını: Postmarksizm tartışmaları

Bu çalışmada postmarksist düşünce kuramsal açıdan ele alındı. Postmarksist kurama ilişkin iki temel boyut belirlendi: Kuramın içsel boyutu ve kuranım bir eleştiri ve farklı bir alternatif olarak geliştiği dışsal boyutu. İçsel boyuta ilişkin olarak postmarksizmi, yeni bir kuram 'olanağı' ve 'olasılığı' olarak temellendiren felsefi parametreler konusu incelendi. Kuramın felsefi parametreleri belirlenmeye çalışılırken onun başta dil felsefesi ve postyapısallcı düşünce ile ilişkileri ortaya koyuldu. Kuramın içsel boyutu ele alınırken hem onun bu düşünce akımları ile ilişkisinde hem de genel felsefi kavrayışında ön plana çıkan üç temel kavram ya da önermeden yola çıkıldı. Bunlar; 'eklemlenme', 'söylem' ve 'toplumun olanaksızlığı'dır. Postmarksist kuranım dışsal boyutuna ilişkin olarak ise öncelikle kuramın Marksist kuramıyla ilişkileri ele alındı. Bu bağlamda, postmarksist kuramın, Marksizm eleştirisi ve sonrası olarak konumlandığı kuramsal farklılıklar belirlenmeye çalışıldı. Bu farklılıklara ilişkin iki temel sorun alam tespit edildi: determinizm sorunu ve sınıf sorunu. Postmarksist kuramın dışsal boyutunu belirleyen diğer bir unsur ise kuranım postmodernist düşünce ile ilişkileridir. Bu ilişkiler çerçevesinde hem kuramın postmodernist düşünceden farklılıklarına hem de sıklıkla 'postmodern durum' olarak adlandırılan konjonktüre ilişkin çözümlemelerine yer verildi. Bu çözümlemeler bağlamında postmarksist kuramı, yeni bir kuram 'olanağı' ve 'olasılığı' olarak geçerli kılabilecek perspektiflerin neler olduğu/olabileceği sorunu ele alındı.
Nietzsche'de kişinin varoluş imkanları

Bu çalışmada Nietzsche'nin modern döneme ilişkin, kişinin varoluşu üzerine yaptığı tespitler doğrultusunda bu varoluşun imkanları esas konudur. Bu doğrultuda Nietzsche'nin mitolojik temelli yaşamsal dengeyi kurduğunu iddia ettiği Apollonik ve Dionizak unsurların önemi ve gereği ele alınmıştır. Bu dengenin bozulması ve modern kişinin yaşadığı problemlerin temeline dönük çalışmada Nietzsche'nin Sokrates ve sonrası dönem eleştirileri ele alınarak, Sokratik kültür ve Hristiyan ahlakı eleştirileri gösterilmiştir. Nietzsche'nin Sokratik kültür eleştirilerinde kartezyen felsefenin Sokratik kültürle olan ilgisi, kişinin varoluş imkanını ortadan kaldırmasıyla alakasında ele alınmıştır. Bu eleştiriler üzerinden Nietzsche felsefesinin temel kavramları, Sokratik kültürün modern döneme etkileri ve kişinin varoluş imkanı çerçevesinde irdelenmiştir. Bu sebeple Nietzsche'nin tarihsel sürece dönük değerlendirmeleri epistemolojik, ahlaksal ve siyasal çöküntülerin boyutları irdelenerek, kişinin varoluşuna dönük engellerin nasıl geliştiği ele alınmıştır. Tüm bu veriler ışığında Nietzsche'ye göre kişiye varoluş imkanlarının tekrar nasıl kazandırılacağı, Nietzsche'nin perspektivizm düşüncesi bağlamında incelenmiş ve varoluşun sanatla olan ilişkisi ortaya konulmuştur. Elde edilen tüm veriler ışığında ulaşılan tespitler ise sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.
Gazali ve David Hume'un şüphecilik anlayışlarının karşılaştırılması

Taşkın, Ali, Gazali ve David Hume'un Şüphecilik Anlayışlarının Karşılaştırılması, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Murtaza Korlaelçi, 274 s. Bu çalışmanın amacı, Gazali ile David Hume'un şüphecilik anlayışlarının karşılaştırılmasıdır. Giriş bölümünde, şüpheciliğin etimolojik kökeni, tarihçesi ve çeşitleri üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, Gazali'nin bilgi anlayışı, eleştirel felsefesi ve metodik şüpheciliği ele alınmıştır. Pironizmden farklı olan metodik şüpheciliği, ortaçağda bilgi kuramının temeli yapan ve sistemli hale getiren Gazali'dir. O, bilgiyi elde etmede ihtiyaç duyulan motivasyonu şüphenin sağladığı görüşündedir. Gazali, klasik şüphecilerin iddialarının aksine, insanın şüphe içerisinde sürekli kalamayacağını, kesin bilginin mümkün olduğunu savunmuştur. Gazali, metodik şüphe anlayışı ile Descartes' in; bilgi kaynağı olan aklın sınırı ve gücünü eleştirmede Hume ile Kant'ın öncüsü olmuştur. İkinci bölümde, Hume'un bilgi anlayışı ve şüphecilikle ilgili görüşleri ele alınmıştır. Bilgi kuramında deneyci yaklaşımın zirve noktası kabul edilen Hume, ampirik sistemin, dinsel ve metafiziksel alana uygulanamayacağını gördüğünde, bir tür metafiziksel şüpheciliğe düşerek, alışkanlıklardan edinilen inanç ile bilginin sınırlarını ayırmaya çalışmıştır. Hayatım sürdürmek için, pozitif bilimlere güvenmek zorunda olan insanoğlunun sürekli şüphe içerisinde kalamayacağını düşünen Hume, şüphesini metafiziksel akınla sınırlamıştır. Üçüncü bölümde, Gazali ile Hume'un şüphecilik anlayışları karşılaştırılarak bir değerlendirme yapılmıştır. Nedensellik çözümlemesi ve aklın kritik edilmesinde benzerlikleri olmakla birlikte, Gazali'nin, Hume kadar şüpheyi yaygınlaştırmadığı görülmektedir. Gazali, pozitif bilimlerle elde edilen bilgilerin güvenilirliği konusunda Hume' la paralel görüşlere sahiptir. Ancak, onun, değişik yöntemler kullanarak, metafizik alanlarda da kesin bilginin mümkün olacağını iddia etmesiyle, Hume' dan ayrıldığını belirtmek gerekir.