turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türk vergi yargısı sisteminin çeşitli ülke örnekleriyle karşılaştırmalı analizi ve yeni bir sistem önerisi

Vergiler, devletin egemenlik erkinin nihai bir sonucu olup cebri niteliğe sahip karşılıksız kamu geliridir. Dolayısıyla vergiler devletin önemli bir gelir kaynağıdır. Bireylerin kimi zaman bilinçli kimi zaman bilinçsiz olarak yaptıkları ödemeler olan vergiler ile devlet doğrudan ve dolaylı olarak vatandaşların kazançlarına müdahalede bulunmaktadır. Kamusal hizmetlerin artması ile vergilerde de artışın olması kaçınılmazdır. Bu noktada birey ile devlet arasında kamusal hizmetlerin karşılığı olarak alınan vergiler dolayısıyla zaman zaman uyuşmazlık çıkabilmektedir. Bu uyuşmazlıklar idari yollarla çözümlenebileceği gibi yargısal yollarla da giderilebilmektedir. Geçmişten günümüze diğer tüm ülkelerde olduğu gibi Türk vergi yargısı yapısall olarak değişime ve dönüşüme uğramıştır. Ancak, günümüzde dahi idari yargının bir kolu olarak yer almaktadır. Karşılaştırma yapmak amacıyla incelenen yabancı ülke örneklerinde vergi yargısı farklı konumlarda bulunmaktadır. Amacımız Türkiye'de bir kamu geliri olmaktan öte ekonomik ve sosyal alanda da sonuçları bulunan vergilemeye verilen önemin artırılması ve bu bağlamda ortaya çıkan uyuşmazlıklar için de daha kapsamlı ele alınabilecek bir vergi yargısı örgütünün kurulmasına yönelik öneri sunmaktır.
Tenkis davası

Miras bırakan mirasçılarının saklı payları hariç olmak üzere, terekesi üzerinde istediği gibi sağlararası ve ölüme bağlı tasarruflarda bulunabilir. Ancak miras bırakan sözü edilen tasarruflarla tasarruf oranını aşarak saklı payları ihlal ederse, TMK m. 560'ta ifade edildiği üzere mirasçılar, saklı paylarını karşılığını alabilmek amacıyla tenkis davası açabilirler. Tenkis davası hukuki niteliği bakımından yenilik doğuran bir davadır. Zira bu dava sonucunda mahkemece verilen kararla miras bırakanın tasarrufları saklı payı aştığı ölçüde kısmen ya da tamamen hükümsüz hale gelir. Tenkis davası açmak için iki koşulun bulunması gerekir. Bu koşullardan ilki, miras bırakanın sağlararası ya da ölüme bağlı tasarruflarla tasarruf oranını aşması, ikincisi ise, mirasçıların bu tasarruflar nedeniyle saklı paylarını elde edememiş olmalarıdır. Tenkis davasının konusunu, miras bırakanın saklı payları ihlal eden tasarrufları oluşturur. Tenkise tabi tasarruflar, sağlararası ve ölüme bağlı tasarruflar olmak üzere iki çeşittir. Miras bırakanın saklı payları ihlal eden tüm ölüme bağlı tasarrufları tenkise tabi iken, sağlararası tasarrufları ise, TMK m.565'te yer alması halinde tenkise tabi olur. Saklı payları ihlal eden ölüme bağlı ve sağlararası tasarrufların bir arada bulunması halinde, öncelikle ölüme bağlı tasarruflar, bu yeterli olmazsa sağlararası tasarruflar en yeni tarihli olandan başlanarak tenkis edilir. Kamu yararına yapılan kazandırmalar ise son sırada ve ancak diğer tasarrufların tenkis edilmesine rağmen saklı pay ihlalinin devam etmesi durumunda tenkise tabi olur. Tenkis davasının davacıları, saklı paylarını elde edemeyen saklı paylı mirasçılar ile belirli koşulların varlığı halinde saklı paylı mirasçıların alacaklıları ve iflas idaresidir. Tenkis davasının davalıları ise, miras bırakanın lehine saklı payları ihlal eden kazandırmalarda bulunduğu kişilerdir.
Yoksulluk ve iştirak nafakası

Anayasa madde 41/I hükmü ile ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve eşler arasındaki eşitliğe dayandığı düzenlenmiştir. Evlilik ile kurulan aile birliği maalesef çeşitli iç ve dış etkenler sebebiyle dağılabilmektedir. Toplumun temel taşını oluşturan ailenin dağılması bakımından da kanun koyucunun çeşitli düzenlemeler yapması ve bu hususa ilişkin olarak boşanma imkanını ancak çeşitli sebeplerin ortaya çıkması ihtimaline bağlaması ve bütün barışma imkanlarının ortadan kalkmasından sonra boşanmaya izin vermesi pek tabiidir. Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada kusuru daha ağır olmayan eş lehine mali durumu daha iyi olan eş tarafından, mali gücü oranında süresiz olarak yardım edilmesin öngören, boşanma mali sonuçlarına ilişkin bir kurumdur. Yoksulluk nafakası, nafaka türlerinden bakım nafakası için de yer almaktadır. Yoksulluk nafakası evlilik birliği devam ettiği sürece söz konusu olan yardımlaşma ve bakım yükümlülüğünün, sosyal ve ahlaki düşüncelerle, evlilik birliğinin sona ermesinden sonra da koşulların varlığı halinde, devamı niteliğindedir. Eşlerin boşanmasından sonra, yoksulluğa düşecek olan eşi koruma amacına yönelik olarak düzenlenmiştir. Yoksulluk nafakasın ilişkin düzenleme sosyal ve ahlaki gerekçelere dayanmaktadır. İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık sonucunda velayet kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücüyle orantılı bir şekilde katılmasını sağlayan nafaka türüdür. Nafakalar, bakım ve yardım nafakası şeklinde iki gruba ayrılmaktadırlar ve iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası bunlardan bakım nafakası grubuna girmektedir. Bu sebeple, bu çalışmamızın belkemiğini oluşturan yoksulluk ve iştirak nafakaları detaylı bir şekilde incelenmiş ve hukuktaki görünümleri belirtilerek, ilkelerle varılmak istenen amacın ortaya konmasına çalışılmıştır. Bu tez çalışmamızda yoksulluk ve iştirak nafakası kavramı, hukuki mahiyeti ve hükümleri ile özellikle hakimin nafaka miktarına yönelik taleple bağlılığı, nafakanın sona ermesi ve ergin çocuğun eğitimine devam etmesi halinde oluşan durum ile yoksulluk ve iştirak nafakasına ilişkin usüli hükümler doktrin ve yargı kararları ışığında incelenmiştir.
1982 Anayasası'nda milletvekilliğinin düşmesi

1982 Anayasası'nın 84. maddesinde sayılan düşme sebepleri ile beraber Anayasanın çeşitli maddelerinde öngörülen milletvekilliğini sona erdiren sebepler, ayrıca milletvekilliğinin meclis kararı ile düşürülmesi durumunda yapılacak başvuru üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından düşme kararlarının yargısal denetimi çalışmamızın ana konularını oluşturmaktadır. Diğer taraftan milletvekilliğini kendiliğinden sona erdiren sebepler olarak ölüm, gaiplik, Türk vatandaşlığının kaybı gibi sebepler de inceleme konusu yapılmıştır. Anayasanın 84. maddesinde sayılan düşme sebepleri ise, kendiliğinden düşme başlığı altında; kısıtlanma, seçilmeye engel suçtan mahkumiyet ve partisinin kapatılmasına sebep olma şeklinde incelenmiş; meclis kararı ile düşme sebepleri ise istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık nedeniyle düşme başlıkları altında incelenmiştir. Tezin amacı, parlementer rejim uygulaması örneğinde ülkemizde milletvekillerine Anayasa tarafından tanınan milletvekilliği sıfatının kaybı hallerini, yeni mevzuat, özellikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamından ele alarak farklı yönlerini ortaya koymak olarak özetlenebilir. Kullanılan yöntem ise, kitap ve makale bazında doktrin görüşlerini irdeleyip, yüksek mahkeme içtihatları ile beraber bir sonuç elde etmek olarak uygulanmıştır. Çalışma sonucunda milletvekilliği sıfatının özellikle meclis kararı ile sona erdirilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi denetiminin etkinleştirilmesi, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ile Anayasa ve diğer ilgili kanunlardaki uyumsuzluğun giderilmesi, istifanın meclis kararı olmaksızın sonuç doğurması, milletvekili devamsızlıklarının etkin takibi ile yasama faaliyetlerinin hızlandırılması yönünde değişiklik yapılmasının gerektiği düşünülmüştür.
Eser sözleşmesinde götürü bedel ve sonuçları

Türk Borçlar Kanununda düzenlenen eser sözleşmesi teorik açıdan birçok yazarın dikkatini çeken ve üzerinde çok sayıda çalışmanın yapıldığı aynı zamanda da uygulamada yer bulan bir konudur. Eser sözleşmesinin en karakteristik unsuru ise iş sahibinin bedel ödeme borcudur. Türk Borçlar Kanununun düzenleniş biçimine göre eser sözleşmesinde en dikkat çeken bedel türü de götürü bedeldir. Eser sözleşmesinde götürü bedelin özellikleri, çeşitleri ve sonuçları bu tez çalışmasında ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Türk Borçlar Kanunu ve Medeni Kanun başta olmak üzere birçok kanunun konuyla ilgili hükümlerinden yararlanılmıştır. Konunun daha iyi anlaşılması amacıyla Yargıtay kararlarına başvurulmuştur. Bunun yanında eser sözleşmesinde götürü bedel konusuyla alakalı eski ve yeni kitaplar, makale ve her türlü yazıdan, doktrinde egemen olan görüşlerden faydalanılmıştır. Eser sözleşmesinde götürü bedel konusu üzerine teori ve uygulama açısından faydalı bir tez çalışması olması amaçlanmıştır.
Elektronik haberleşme alanında idarenin düzenleme, denetleme ve yaptırım yetkisi

Elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınması olarak tanımlanan elektronik haberleşme, 2008 yılında yürürlüğe giren Elektronik Haberleşme Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu Yasa ile elektronik haberleşme hizmetleri kamu hizmeti anlayışıyla özel hukuk kişilerince üstlenilmiştir. Bu bağlamda anılan Yasada özel hukuk kişilerinin yetkilendirilmesi, bildirim yoluyla yetkilendirme ve kullanım hakkı yoluyla yetkilendirme biçiminde iki şekilde gerçekleşmektedir.
İdari yargıda kanun yolları

İdari Yargıda Kanun Yolları : Bu tez çalışmasında, Türk idari yargı sistemindeki kanun yolları ayrıntılı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. İlk bölümde, açıklamalara kanun yolu kavramının tanımından başlanarak, bir kanun yolu olan ve faaliyete geçirilmesinin hukukumuza etkileri açısından irdelenen istinaf yolu ve kesin hüküm ile idari yargıda kesin hüküm kavramları ele alınmıştır. İkinci bölüm, Türk idari yargı sisteminde olağan kanun yollarının açıklandığı bölümdür. Bu bölümde 2577 sayılı Kanundaki sıra takip edilerek itiraz, temyiz ve karar düzeltme kanun yolları, gerek mevzuattaki ve gerekse uygulamadaki yönleri ile açıklanmıştır. Bu açıklamalar yapılırken konuların daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacı ile güncel Danıştay kararlarına çalışmada yer verilmiştir. Üçüncü bölüm, Türk idari yargı sistemindeki olağanüstü kanun yollarının açıklandığı bölümdür. Bu son bölümde ise, yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına temyiz açıklanmış ve bu açıklamalar da yine güncel Danıştay kararları ile desteklenmiştir.
Meşru savunmanın hukuki esası bağlamında gereklilik ve orantılılık

Bu çalışmanın temelini meşru savunmanın hukuki esası ve meşru savunmanın savunmaya ilişkin şartları olarak gereklilik ve orantılılık unsurları oluşturmaktadır. Ayrıca gereklilik ve orantılılık bağlamında hata ve sınırın aşılması halleri de bu çalışmanın bir parçasını teşkil etmektedir. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde meşru savunma kavramı, tarihsel gelişimi, hukuki esası ve hukuki niteliği; ikinci bölümde savunmanın temel şartı olarak gereklilik ve üçüncü bölümde ise savunmanın sınırlandırıcı fonksiyonu olarak orantılılık ile hata ve sınırın aşılması halleri detaylıca ele alınmıştır.
Paylı mülkiyette yönetim ve yararlanma düzeni

Çalışmamızın konusu 'paylı mülkiyette yönetim ve yararlanma düzeni'dir. Çalışmamızda, paylı mülkiyette yönetim ve yararlanma düzeni, giriş ve sonuç bölümleri dışında, iki bölümde incelenmiştir. Çalışmamızın giriş bölümünde yer alan ilk iki paragrafta, paylı mülkiyetin tarihsel gelişimi ve malvarlığı hukuku içindeki yeri ile özellikle 'pay' kavramı olmak üzere paylı mülkiyetin kavramsal özellikleri ve hukuki niteliği incelenmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde, paylı mülkiyette yönetim ve yararlanmaya ilişkin yasal düzen ele alınmıştır. Bu çerçevede, öncelikle paylı mülkiyette yönetim kavramı üzerinde durulmuş, ardından Medeni Kanun hükümleri çerçevesinde, toplam beş kategoriden oluşan yönetim işleri, 'paydaşların tek başlarına yapabilecekleri yönetim işleri' ve 'paydaşların bir kararını gerektiren yönetim işleri' olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmiştir. Yine bu bölümde yararlanma kavramı ele alınmış ve yararlanmaya ilişkin yasal düzen, 'kullanma dışındaki yararlanma' ve 'kullanma şeklindeki yararlanma' ayrımı yapılarak incelenmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, yönetim ve yararlanma düzeninin kanun haricindeki kaynaklan ve bu kaynaklardan doğan yönetim ve yararlanma düzeninin, gerek paydaşlar gerek paylı mülkiyete konu olan şey üzerinde sonradan hak sahibi olanlar için bağlayıcılığı incelenmiştir. Bu bölümde, öncelikle yasal yönetim ve yararlanma düzenine alternatif bir düzen oluşturması muhtemel kaynaklar olarak, paydaşlarca yapılan anlaşma ve alman kararlar ile mahkemece verilen kararlar ele alınmıştır. Bunun ardından ise söz konusu kaynaklardan doğan yönetim ve yararlanma düzeninin, paydaşlar ve sonradan hak sahibi olanlar için bağlayıcılığı; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun bu konuya ilişkin düzenlemesinin esin kaynağı 123 olan İsviçre Medeni Kanunu, yine benzer bir düzenlemeyi içeren Alman Medeni Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'ndan önceki dönemde konuya ilişkin yasal düzenleme ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun konuya ilişkin hükümleri çerçevesinde incelenmiştir.
Türk Ceza Kanununda uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasına ilişkin suçlar (TCK m.191)

Bu çalışmanın konusu 28/06/ 2014 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 6545 sayılı Yasa ile köklü bir değişikliğe uğrayan, 5237 sayılı TCK'nın 191'inci maddesinde tanımlanan, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma, kabul etme, satın alma veyahut uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanma suçunun hukuki niteliği, doktrin, yargı kararları ve uygulamada yaşanılan aksaklıklarla bağlantılı olarak irdelenmesidir. TCK'nın 191'inci maddesinde yer alan suça konu eylemi ilk defa gerçekleştiren failler hakkında uygulama alanı bulacak olan kamu davası açılmasının ertelenmesine dair karar ve bu karara bağlı olarak hükmedilen denetimli serbestlik ve/veya tedavi tedbirinin hukuki niteliği, şartları, sonuçları ve bu kararlara ilişkin kanun yolları hakkında inceleme yapılmıştır. Sonuç kısmında ise, TCK'nın 191'inci maddesinde 6545 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrası oluşan hukuki boşluklar, kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair karar süreci ve bu süreçte uygulanan denetimli serbestlik ve/veya tedavi tedbirine ilişkin yapılması gerekli teknik ve hukuki düzenlemeler incelenmiştir.
Artırma yoluyla satış

Artırma yoluyla satış, önceden tespit edilen zaman ve yerde, önceden belirlenen şartlara göre gerçekleştirilen; rekabet halindeki isteklilerin, birbirini izleyen teklifler vermeleri sonucu en yüksek fiyat teklifini veren istekliyle akdedilen satıştır. Artırma yoluyla satış, Türk Borçlar Kanunu'nun 274 ila 281. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Ancak bu satış daha çok, artırmayı düzenleyen tarafından tek taraflı olarak hazırlanan artırma şartnamesi hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma ile önce, artırma yoluyla satışın hukuki niteliğini, çeşitlerini, unsurlarını, taraflarını, taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi tespit etmek amaçlanmıştır. Daha sonra, artırma yoluyla satış sözleşmesinin kurulması, hükümleri ve iptali, Türk hukuku, İsviçre hukuku ve Alman hukuku doktrini ve yargı kararları ışığında, sistematik bir şekilde incelenmiştir. İnternetin, günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesi ile yeni bir pazarlama yöntemi olan internette artırma yoluyla satış ortaya çıkmıştır. İnternette artırma yoluyla satışta, satışa sunulan malın bedeli, sanal bir ortamda, kullanıcıların birbirleriyle rekabet halinde fiyat teklifi vermeleri ile belirlenmektedir. Artırma için öngörülen sürenin sonunda en yüksek fiyat teklifini veren istekli ile sözleşme kurulmaktadır. İnternette artırma yoluyla satışın, Türk Borçlar Kanunu anlamında bir artırma yoluyla satış olup olmadığını tespit etmek için, ikisinin ortak özelliklerinin ve farklılıklarının tespit edilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu amaçla, internette artırma yoluyla satış sözleşmesinin tamamlanması sürecinin ayrıntılı bir şekilde incelenmesi; bu süreçte ortaya çıkan uyuşmazlıklara ilişkin yargı kararlarının ve doktrin görüşlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yargıtay kararları ışığında işverenin işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışları nedeniyle iş sözleşmesini derhal fesih hakkı,

Hukuki işlemlerden olan sözleşmelerin kurulması, uygulanması ve sona erdirilmesi konularında ahlak ve iyi niyet kuralları göz önünde bulundurulmaktadır. Ahlak kurallarına çoğu zaman bir hukuki sonuç bağlanmamış olsa bile özelliklesözleşmelerin uygulanması aşamasında, ahlak kurallarına uygun davranılması gerekmektedir. Yine iyi niyet kavramının ve iyi niyetli davranan tarafın hukuki açıdanhimaye edildiği görülmektedir. İş ilişkileri açısından da işçi ve işverenin karşılıklı edimlerini yerine getirirkenahlak ve iyi niyet kurallarına uygun davranmaları gerekmektedir. Bu kurallara aykırı davranılması iş ilişkisini zedeleyecek ve sözleşmenin devamının taraflardanbeklenememesi sonucunu doğuracaktır. Hal böyle olunca da sözleşmenin sona erdirilmesi gerekecektir. Sözleşmelerin kurulması taraflar arasındaki ilişkilerin sonsuza kadar süreceği anlamına gelmemektedir. Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu 'ndadüzenlenen haklı nedenle fesih hallerinden birinin taraflar arasında ortaya çıkması halinde, işçi veya işveren sözleşmeyi sona erdirebilecektir. 4857 sayılı İK' da iş sözleşmelerinin fesih yoluyla sona erdirilmesi süreli ve süresiz fesih halleri olarak düzenlenmiştir. Süresiz fesih halleri için tek neden ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık sebebi olmasa bile, kanun sistematiği açısından en ayrıntılı düzenleme bu alanda yapılmıştır. Buradan hareketle özellikle ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışların İş Hukuku açısından sözleşmelerin sona erdirilmesindebüyük öneme sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Beklenen mal ve hakların haczi

Tezimizin konusu beklenen mal ve hakların haczidir. Beklenen mal ve haklar için; kişinin malvarlığının aktifini artırmaya elverişli, mevcut bir hukuki olaya dayanan, henüz hak sahibinin malvarlığının aktifine dahil olmamakla beraber, ilerde dahil olması muhtemel bulunan malvarlığı haklarıdır, şeklinde bir tanımlama yapılabilir. Tezimizde genel olarak hacze değinilmiş, beklenen mal ve hakların haczi incelenmiş, beklenen mal ve hakların özellik gösterdiği bir kısım haller ve bunların hacizlerinin özellikleri ile haciz usulleri ele alındıktan sonra beklenen mal ve haklar açısından hacizde tertip ile haczedilmezlik kuralının beklenen mal ve hakların haczine etkisi değerlendirilmiştir. Bu yapılırken doktrinsel görüşler ve uygulamadaki durum açıklanarak çıkarımlarda bulunulmuştur.
Tarihsel ve felsefi kökenleri bakımından din ve vicdan özgürlüğü

Bu çalışmanın amacı, din ve vicdan özgürlüğün tarihsel ve felsefi temellerini ortaya koymaktır. İnsan haklarının önemli bir parçasını teşkil eden din ve vicdan özgürlüğünün çok uzun bir tarihsel geçmişşi vardır. Konuya dair ilk emareleri, Antik Yunan döneminde bulmamız mümkündür ve felsefi olarak da Sokrates, Platon ve Aristoteles bilinen tarih içerisinde konuya ilişkin ilk görüş bildiren felsefecilerdendir. Dahası, Roma İmparatorluğu dönemi, ortaçağ ve yeniçağ da bu özgürlüğün gelişimine dair önemli dönemlerdir. Diğer taraftan hukuki anlamda korunması süreci görece yeni olan din ve vicdan özgürlüğünün anayasal boyut kazanması ise 17. yüzyıl sonlarına tekabül etmektedir. Din ve vicdan özgürlüğünün felsefi boyutuyla tarihsel süreç içerisinde geçirdiği merhaleleri iyi anlamak ve analiz etmek, günümüz dünyasında konuyla ilgili karşılaşılan problemlere ve devletin ya da diğer otoritelerin dini ve vicdani özgürlüğe yönelik her türlü müdahalesinin muhtemel sonuçlarına dair bir ipucu teşkil edebilecektir. Tezde literatür taramasına dayalı tarama- değerlendirme yöntemi kullanılmış olup, konuya dair akademik makaleler, kitaplar, tezler ve diğer bilimsel eserler incelenmiş ve konu anlam bütünlüğü içerisinde ele alınmıştır.
Güven teorisi ve güven sorumluluğu kapsamında yetkisiz temsilcinin ve temsil belgesini geri almayanın sorumluluğu

Bireyler arasında gerçekleşen hukuki işlem ve sözleşmelerde bir takım uyuşmazlıklar meydana gelebilmektedir. Bu uyuşmazlıklarda zaman zaman beyan ve sözleşmelerin yorumlanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamızda ana konu olarak, öncelikle, irade beyanlarının ve sözleşmelerin yorumlanmasında başvurulan güven teorisi tüm yönleriyle ele alınmıştır. Yine hukuk düzeni, bazı uyuşmazlıkların çözümünde, tarafların birbirine duyduğu güveni esas alır. Bu sebeple, birbirlerine karşı sorumlukları da, güven esasına göre belirlenir. Çalışmamızda, diğer ana konu olarak, yetkisiz temsilcinin ve yetki belgesini geri almayan kişinin sorumluluğu, güven sorumluluğu kapsamında incelenmiştir. Birinci bölümde, irade beyanı, yorum kavramı, yorum teorileri ile çalışmamızın asıl başlıklarından ilki olan güven teorisi ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde, güven sorumluluğuna ve uygulama alanlarına yer verilmiş ve çalışmamıza temel teşkil edecek başlıklara değinilmiştir. Üçüncü bölümde, temsil konusu, ayrıntılı olarak ele alınmıştır ve hukuki yönleri açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, çalışmamızın ana başlıklarından ikincisi olan güven sorumluluğu kapsamında yetkisiz temsilcinin ve yetki belgesini geri almayanın sorumluluğu açıklanmış ve değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise, belirlediğimiz önemli noktalar açıklanarak çalışmamız sonlandırılmıştır.
1995 Azerbaycan Anayasası'nda temel hak ve özgürlükler

Bu çalışmanın konusunu Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 1995 yılında referandumla kabul edilen Anayasasındaki temel hak ve özgürlükler oluşturmaktadır. Bu anlamda, çalışmamızın birinci bölümünde genel ve evrensel anlamda temel hak ve özgürlükler ele alınmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde, Azerbaycan Anayasası hakkında genel bilgiler verildikten sonra, Anayasada temel hak ve özgürlüklerin nasıl ve ne şekilde düzenlendiği, rejimi, uygulamada ne ölçüde yer aldığı ve bunların yanı sıra Azerbaycan Anayasası için yenilik arz eden somut düzenlemeler incelenmiştir. Azerbaycan'da, anayasa sisteminde insan hakları açısından köklü bir değişimin yaşandığı söylenebilir. Bu değişimin iki boyutu vardır: Birincisi, Sovyet döneminde insan hakları açısından zayıf bir düzenlemeden öteye geçemeyen anayasa bugün insan haklarının en önemli güvencelerinden biri olma iddiasındadır. İkincisi, Azerbaycan anayasa sistemi, insan hakları açısından sosyalist anlayışı büyük bir ölçüde terk etmiş ve bu bağlamda geçmişşteki insan hakları anlayışına tümüyle yabancı liberal demokratik niteliğe sahip bazı haklarla tanışmıştır. Bu ikili değişim başarıyla gerçekleştirildiğinde, Azerbaycan'da gerçek anlamda insan haklarından söz etmek mümkün olacaktır. Bütün bunlar göstermektedir ki, Azerbaycan'da insan hakları konusunda önemli aşamalar kaydedildiği halde, liberal demokratik bir insan hakları anlayışının tam olarak geçerli olabilmesi için yapılması gerekenler bir hayli fazladır.
Askeri idari yargının görev alanı

Görev alanı kamu düzenindendir. Taraflar aralarında anlaşsalar bile, bir mahkemenin görev alanını değiştiremezler. Görev sorunu çözümlenmedendavanın esasına girilemez. Esasına girilmiş olsa dahi, yargılamanın her safhasında dikkate alınır. Yargı birliğinin olmadığı, genel idari yargının yanında ayrıca askeri idari yargının da benimsendiği ülkemizde mahkemelerin görev alanı önem arz etmektedir. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, ilk ve son derece mahkemesi olarak asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapmaktadır. Bu da genel idari yargınınistisnasını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, askeri idari yargının AYİM öncesi dönemdeki tarihsel gelişimi kısaca açıklandıktan sonra, söz konusu mahkemenin kurulmasını gerektiren nedenler üzerinde durulmuş ve görev alanı açıklanmıştır. Konuyla ilgili, Anayasa Mahkemesi'nin, AYİM'in, Danıştay'ın ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararlarından yararlanılmış, önemli kararlardanörnekler verilmiştir. Tez çalışması ile idari yargıda çıkabilecek görev uyuşmazlığının en az düzeye inmesi ve çözümüne olumlu katkının sağlanması amaçlanmıştır.