Antalya posta müzesi

20. yüzyılın ikinci yarısında özellikle gelişmiş ülkelerden başlayarak yükselen toplumsal refah, beraberinde yeni müzeler gibi kültürel ihtiyaçlar getirmiştir. Bu gelişimiyakalamayı hedefleyen ülkemizde de müzecilik alanında yenilikler, tematik müzelerinarttırılması ile başlayabilir. Türkiye'de tüm tematik müzeler gibi posta müzeleri de henüz başlangıç aşamasındadır. İstanbul'da 2000 yılında açılan Sirkeci PTT Müzesi ve Ankara'da 2002 yılında açılan Türk Telekom İletişim Müzesi, konu ile ilgili Türkiye'deki örneklerdir. Bu çalışmada önerilen Antalya Posta Müzesi de Türkiye'nin müzecilik alanında gelişmesine, Antalya gibi iç ve dış turizmin yoğun olduğu bir kentin olanaklarıyla büyük katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada bahsi geçen müzenin niteliği, misyonu ve vizyonu tartışılmıştır. Bu bağlamda Türkiye ve Antalya posta tarihi irdelenmiş, müzecilik çalışmasının kapsamı ve içeriği için bir altlık oluşturulduktan sonra mevcut örnekler temel alınarak, Antalya PostaMüzesi'nin olası ihtiyaçları doğrultusunda bir müze önerisi yapılmıştır. Türkiye'nin posta tarihi, temellerinin dayandığı Osmanlı Dönemi ile başlatılmalıdır. Osmanlı Devleti'nde sistemli haberleşme faaliyetleri, devletin kuruluşu ile başlayan geleneksel 'Ulak-Menzilhane' sistemi ile başlar. Değişik dönemlerde, büyük oranda devletin yönetimsel ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilen bu sistem, 1840 yılında ilk Posta Nezareti'ninkurulup sivillere de hizmet veren bir posta teşkilatına geçilmesiyle terk edilmiştir. 1854 yılında ilk defa telgraf sistemi, 1881 yılında ise ilk telefon sistemi kurulmuştur. Milli Mücadele döneminde ordunun ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulan Posta ve Telgraf Bürosu, savaşın kazanılmasından sonra yeniden organize edilerek Dahiliye Vekaleti'ne bağlı bir PTT kurumu oluşturulmuş, çeşitli gelişmeler ve değişiklikler ile günümüze kadar gelmiştir. Antalya kentinin posta tarihi de genel hatlarıyla Türkiye posta tarihi ile paraleldir. Osmanlı döneminde posta teşkilatının kuruluşuna kadar Antalya'da sivil haberleşme oldukça kısıtlıdır. En geç 1874 yılında Antalya'da bir telgrafhanenin kurulması ve yine bu dönemlerden itibaren arabalı posta taşımacılığına geçilmesi ve deniz yollarının aktifleşmesiile Antalya kentinin Anadolu posta ağı içerisindeki yeri belirginleşmeye başlamıştır. 1905 yılında, Trablusgarp ile iletişimin sağlanabilmesi için Antalya yakınlarındaki Patara'ya, ülkenin ilk telsiz telgraf istasyonu kurulmuştur. İtalyan işgali döneminde Antalya'da birpostane binası yapılmıştır ve Milli Mücadele döneminde, iletişim sistemi içinde Antalya'nınvarlığı belirginleşmiştir. 1936 yılında Burdur'a tren yolunun gelmesinden sonra Antalya-Burdur arasında işletilen posta hizmetleri, tren seferlerine göre düzenlenmiştir ve bu dönemdeAntalya ve ilçeleri arasında telgraf ağı yaygınlaşmıştır. Antalya 1948 yılında şehirlerarasixitelefon ağına bağlanmıştır. 1987 yılına kadar Isparta PTT Bölge Başmüdürlüğü'ne bağlı olan Antalya Postanesi, bu tarihten sonra idari olarak bağımsızlaşmıştır. Günümüzde müzeler kurumsal kimlikleri ile öne çıkan bilimsel, kültürel ve eğitselhizmetlerin sunulduğu enstitüler haline gelmeye başlamıştır. Dünyada, posta tarihi ile ilgili tematik müzeler genellikle telekomünikasyon, filateli ya da posta müzeleri olarak branşlaşmışdurumdadırlar. Özellikle gelişmiş ülkelerde posta müzelerinin kurumsallaşma aşamasını tamamladıktan sonra gelişimlerinin hızlandığı gözlenir. Birçoğu restore edilip müze işlevi verilen tarihi binalara yerleşmişken, özellikle büyüyen bir müze için yeni bina tasarımlarının da kullanıldığı görülür. Bu çalışmada çeşitli büyüklük ve konsept örnekleri sunmaları bakımından Danimarka Posta ve Telgraf Müzesi, Stockholm Posta Müzesi, Macaristan'dakiBalatonszemes ve Nagyvazsony Müzeleri, Helsinki Posta Müzesi, Paris Posta Müzesi, BernYeni PTT Müzesi ve Smithsonian Ulusal Posta Müzesi incelenmiştir. Bu çalışmada önerilen Antalya Posta Müzesi'nin amacı her şeyden önce Antalya ve çevresinin posta tarihini anlatmak, olanakları elverdiğince de bu kapsamı ülke ve dünya çapına genişletmek olmalıdır. Bunun yanı sıra Antalya'nın turistik ve kültürel değerini arttırıpkente uluslararası prestij kazandırmayı hedeflemelidir. Müze, öncelikle Antalya ve çevresinde posta tarihi açısından değer taşıyan nesnelerin takip edildiği ve toplandığı bir merkez olmalıdır. Bunun yanı sıra Antalya tarihi açısından herhangi bir anlamı olan pul, kartpostal gibi posta evrakı da toplanmalıdır. Koleksiyonun toplanması için alan çalışmaları ve diğer resmi kurumlarla bağlantılar gerçekleştirilmelidir.