turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Aristoteles'in zaman anlayışı

İnsanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar ilgilendiği, doğası ve ne olduğu hususunda hemen her kişinin cevabını bulmaya çalıştığı zaman sorunu bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Burada ise Antik Yunan'da kendisinden önceki birikimi eleştiri süzgecinden geçirerek zaman kavramını ilk kez detaylı bir biçimde inceleyen ve ortaya koyduğu görüşleriyle sadece kendisinden sonraki filozofların değil, din ve bilim gibi çeşitli disiplinlerdeki kişilerin bile düşüncelerine ilham kaynağı olan Aristoteles'in zaman anlayışı analiz edilmektedir. Bu bağlamda çalışma iki bölüm olarak düzenlenmiştir. Birinci bölümde çalışmanın esas bölümüne zemin oluşturmak amacıyla zaman konusuyla ilgili Aristoteles öncesi mitoloji ve felsefe geleneği içerisinde öne çıkan kavramlar ve düşünceler ana hatlarıyla ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Aristoteles'in doğa felsefesi içerisinde ele aldığı zaman hakkındaki görüşleri kavramsal bir çözümlemeyle incelenmiş, daha sonra bu konunun onun ontolojisinde var olanlar ile nasıl bir ilişki içerisinde olduğu irdelenmiştir. Bu bağlamda şu sonuçlar elde edilmiştir: Aristoteles'e göre zaman hareketin sayısı ve ölçüsü olup, onun hareket, an ve ruha bağlı oluşuyla bir yönüyle nesnel, bir başka yönüyle zihinsel kendine has bir gerçekliği vardır. Yine zaman, başlangıcı itibariyle, sayısı olduğu hareketin, göksel cisimlerin dairesel hareketi, ezeli ve ebedi olması nedeniyle ezeli ve ebedi bir varoluşa sahiptir. Ayrıca Aristoteles'te zaman oluş ve yok oluşa tabi olan şeylere dair bir tür 'yok olma' nedeni olarak görülmektedir.
Hilmi Ziya Ülken'in İslam felsefesine bakışı

Hilmi Ziya Ülken ülkemizin yetiştirdiği çok yönlü bir düşünürdür. Özellikle felsefe ve sosyoloji alanındaki çalışmaları büyük bir boşluğu doldurmuştur. Bu eserler ülkemizdeki din-felsefe-toplum ilişkilerinin anlaşılmasına katkı sunmaktadır. Çalışmamızda Hilmi Ziya Ülken'in felsefe, İslam felsefesi, Türk düşüncesi ve bu alanlarla bağlantılı yazmış olduğu eserlerden hareketle Ülken'in İslam felsefesine bakışını ortaya koymaya çalıştık. Bu veriler ışığında tezimiz Ülken'in İslam felsefesine bakışını analitik ve sentezci bir yaklaşımla, diğer kaynaklarda mukayese edilerek yapılmış bir değerlendirmedir. Tezin birinci bölümünde, Hilmi Ziya Ülken'e göre İslam Felsefesinin kökenlerini, felsefe, hikmet, hakim, filozof gibi kavramları, medeniyetlerin birbiriyle etkileşimini, tercümelerin önemini, şerhlerle başlayıp te'vil ile devam eden ilmi eser ve keşiflerle sonuçlanan bu hareketin kurucu unsurlarını, sebep-sonuç ilişkisi içinde tahlil ve analiz ettik. Ülkemizde İslam felsefesinin ortaya konulması noktasında akademik anlamda önemli çalışmalara imza atan Hilmi Ziya Ülken'in bilgi derinliği bu bağlamda daha iyi sunulmaya gayret gösterilmiştir. Bununla birlikte İslam Medeniyetinin kurucu unsuru olan Türk bilgin ve filozoflarının katkılarını gelecek kuşaklara aktarmak adına da bu çalışmamız büyük öneme sahiptir. Bu nedenle bu çalışmada Ülken'in İslam Felsefesi adına ortaya koyduğu fikir ve değerlendirmeleri farklı yönlerden ele almaya çalıştık. Tezin ikinci bölümünde; Ülken'e göre İslam Felsefesinin oluşumu ele alınmıştır. Ülken, İslam Felsefesi kapsamında görülen ekolleri; Tabiatçılar, Meşşailer, İşrakiler ve Bağımsızlar olarak dört ana gruba ayırır. Çalışmamızın bu bölümünde bu felsefi ekolleri ve bunların temsilcisi olan Ebu Bekir er-Razi, Kindi, Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd vb. filozofların epistemoloji, ontoloji ve kozmolojiye ilişkin görüşlerini Hilmi Ziya Ülken'in bakış açısıyla kavramsal bir çerçeve içinde analiz etmeye çalıştık.
Teolojik - politik inceleme'de yasa'nın kaynağı problemi ve din ifade özgürlüğü ilişkisi

Bu tezdeki temel amaç İfade Özgürlüğü kavramının Spinoza'nın Teolojik Politik İnceleme adlı eseri içerisinde Yasa'nın Kaynağı problemi üzerinden ne şekilde ele alındığını göstermek olacaktır. Böylesi bir yaklaşımın ikili bir incelemeyi gerektirdiğini belirtmek yerinde olacaktır. Öncelikle Spinoza düşüncesinde ontolojinin hangi kavramsal araçlar üzerinden şekillendiğini açıklamak gerekmektedir. Bu gereklilik Ontoloji ile Yasa ilişkisinin açıklanması üzerinden şekillenecektir. İkinci olarak ise İfade Özgürlüğü kavramının bu ilişki dolayısıyla Teolojik Politik İnceleme adlı eserde nasıl ele alındığı üzerinde durulacaktır. Ethica başta olmak üzere, Spinoza'nın eserleri incelendiğinde, Etik ve Politik yaklaşımın, ilk nedenler teorisi üzerinden şekillendiği görülecektir. Bir başka deyişle, Ethica'da mevcut ontolojik yaklaşımla aynı eserin takip eden bölümlerinde yer alan epistemolojik yaklaşımın dahası Teolojik Politik İnceleme ile Politik İnceleme'de benimsenen Yasa'nın Kaynağı problemine ilişkin görüşün, aynı zincirin halkaları olduğu söylenebilir. Bu bakımdan; Spinoza düşüncesi her ne kadar kendi içerisinde kaçınılmaz olarak nüanslara sahip olsa dahi Ethica'da mevcut haliyle karşımıza çıkan Ontoloji; Güç, Hak ve Hukuk mefhumlarını ifade eder. Ontoloji ile Yasa ve Hak ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda, Deus si ve Natura yani Tanrı ya da Doğa kavramsallaştırması üzerinden şekillenen içkinlikçi düşünce sisteminin incelenmesi gerekmektedir. Söz konusu sistemin incelenmesi, Spinoza düşüncesi içerisinde yer alan Tanrı kavramının ne tür bir yaklaşım üzerinde inşa edildiğinin üzerinde durulması, aynı zamanda bu yaklaşımın nasıl bir düşünsel geleneği dışarıda bıraktığının tespit edilmesi bakımından önemlidir. Buradaki önem sorunu özellikle de çalışmanın ikinci kısmında, Teolojik Politik İnceleme içerisinde İfade Özgürlüğüne kerteriz noktası olma özelliği teşkil eden Yasa probleminin, daha anlaşılır kılınmasına yönelik bir önkoşul olarak karşımıza çıkmaktadır. Kısaca; çalışmada yer alan ilk kısım Spinoza düşüncesinde Ontoloji kavramsallaştırmasına odaklanmak suretiyle ikinci kısımda ele alınacak kavramların açıklanmasına yönelik öncelikli olarak ele alınması gereken bir konu olma özelliğine sahiptir. Çalışmanın ikinci kısmında ise, düşünürün İfade Özgürlüğün'e yaklaşımı ilk kısımdan hareketle, Yasa kavramsallaştırılması ile birlikte ele alınacaktır. Bu bakımdan, Spinoza düşüncesi; yasaların bir katman olarak iç içe geçtiği bir sistematik taşır. Bu bakımdan çalışmadaki bir diğer amaç Yasa çeşitlerini ve aralarındaki ilişkileri göstermek olacaktır. Yasalar arasındaki ilişki; İfade Özgürlüğü kavramını tartışılmasını nasıl mümkün kılar? Bu ikinci kısmın etrafında şekillendiği soru olacaktır. O halde Teolojik Politik İnceleme içerisinde peşine düşülecek temel izlek; Yasa kavramları ve İfade Özgürlüğü ilişkisi üzerinden şekillenecektir.
Aristoteles ve Kant etiğinde erdem kavramı

Bu çalışmada, Aristoteles ve Kant'ın etik anlayışları bağlamında, insanın hayatını iyi ve doğru yaşamasında önemli bir yere sahip olduğu için felsefede ve özellikle felsefenin bir disiplini olan etik alanında geniş bir yer tutan erdem kavramı ele alınmaktadır. Dolayısıyla insan ve eylemlerinin araştırıldığı etik alanında evrensel bilgiler ortaya koymaya çalışan Aristoteles ile Kant'ın erdem görüşleri karşılaştırılarak aralarındaki farklar ve benzerlikler gösterilmektedir. Böylece tüm çalışma boyunca, bu iki büyük düşünürün genel olarak etik anlayışları ışığında erdem görüşlerine ayrıntılı bir biçimde yer verilerek erdem kavramının yeri ve önemi belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın birinci bölümünde, Aristoteles etiğinin temel belirleyicileri olan iyi, mutluluk ve erdem kavramları açıklanarak Aristoteles'in erdem ve erdemler hakkındaki görüşleri ele alınmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Kant etiğinde, erdem kavramının nasıl tanımlandığını ve konumlandırıldığını göstermek için öncelikle erdem ve 'ahlak yasası' arasındaki ilişki ortaya konulmaya ve daha sonra erdemin, iyi ve mutluluk kavramlarıyla bağlantısı gösterilmeye çalışılmaktadır. Bu perspektife paralel olarak üçüncü bölümde, Kant'ın 'erdem öğretisi sistemi' açıklanarak erdem ödevlerinin bu sistemdeki yeri ve insan yaşamındaki önemi gösterilmektedir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Aristoteles ve Kant'ın erdem anlayışları karşılaştırılarak ortaya çıkan benzerlikler ve farklılıklar ele alınmakta ve Kant'ın, Aristoteles'in 'orta olma' ilkesine yönelik eleştirisi eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, her ne kadar Kant etiğine genel olarak bakıldığında erdem kavramının ön planda olmadığı görülse de erdemin, Aristoteles etiğinde olduğu gibi, Kant etiğinde de vazgeçilmez bir öneme sahip olduğunu söylemek yerinde olsa gerek.
Friedrich Nietzsche'nin aydınlanma geleneği eleştirisi üzerine bir inceleme

Friedrich Nietzsche felsefesinin en önemli yönlerinden birini onun çağının değerlerine getirmiş olduğu eleştiri oluşturmaktadır. Nietzsche yaşadığı çağın içinde bulunduğu bunalım durumunu, insanlığın değerlerinin kaynağını yaşamdan almamasıyla ilişkilendirmektedir. Bu doğrultuda yaşamlarını yanlış değerlerle sürdüren insanlık büyük bir nihilizm içindedir. Nietzsche söz konusu nihilizm durumunun kaynağında hem Hristiyanlığın değerlerini hem de Sokrates'ten bu yana varlığını sürdürmekte olan teorik kültürün ortaya koyduğu değerleri bulmaktadır.18. yüzyıla damgasını vurmuş bir ekol olarak Aydınlanma, dünyanın ve olayların kavranmasında aklın kullanımının ve aklın araç ve kazanımlarının önemine vurgu yapmaktadır. Aydınlanmacılara göre mutlu bir yaşamın, toplumların ilerlemesinin ve bireylerin özgürleşmesinin temelinde; evrensel bir olgu olarak insan aklı yatmaktadır. Bir akıl çağı da olan Aydınlanma Çağı bu doğrultuda, akılcılığı, bilimciliği, ilerlemeciliği, bireyciliği ve din karşıtlığıyla ön plana çıkan önemli bir paradigma değişikliğini simgelemektedir. Bu çalışmanın hedefi Nietzsche'nin Aydınlanma geleneğine ilişkin ortaya koyduğu fikirlerinin bir incelemesini yapmaktır. Nietzsche'nin yaşadığı döneme ilişkin ortaya koyduğu nihilizm saptaması ışığında onun Aydınlanma geleneği karşısındaki tutumunu değerlendirmek çalışmanın en önemli hedefidir. Bu doğrultuda Nietzsche'nin Aydınlanmanın genel karakteristiklerine ilişkin ortaya koyduğu fikirleri incelenmiştir. Ayrıca Nietzsche'nin, felsefesinin dönemleri boyunca Aydınlanmaya ilişkin değişken tutumu konusu yakından incelenmiştir.
Hume ve Kant'ta özgürlük problemi

TEZHUME ve KANT'TAÖZGÜRLÜK PROBLEM Mine KAYA KEHADanışman: Prof. Dr. Abdulkuddüs B NGÖL2006, sayfa: 130 Jüri: Prof. Dr. Abdulkuddüs B NGÖLProf. Dr. Ali Osman GÜNDOĞANProf. Dr. Mustafa YILDIRIM Yrd. Doç. Dr. U. Köksal ODABAŞYrd. Doç. Dr. Abamüslim AKDEM RHume ve Kant, hareket noktaları bakımından birbirleriyle uyuşmalarına karşılık, ele aldıkları problemlere getirdikleri yorumlar bakımından birbirlerinden oldukça farklı sonuçlara ulaşmışlardır. Gerek bilginin kaynağı ve nedensellik konularında gerekse özgürlük konusunda izledikleri yol ve ulaştıkları sonuçlar felsefe tarihi için büyük yenilikler içerir. Çalışmamızda bu iki filozofun, merkezde özgürlük düşünceleri olmak kaydıyla bilginin kaynağı ve nedensellik problemleri konusundaki düşüncelerini ortaya koymaya çalıştık. Birinci bölümde, Hume'un nedensellik eleştirisine bağlı olarak ele aldığı özgürlük problemini temellendirme biçimini inceledik. Ve bu bağlamda yaptığı zorunluluk ve özgürlüktanımının insanın sorumlulukları bakımından önemini vermeye çalıştık. kinci bölümde, Kant'ın fenomen numen ayrımına dayandırdığı özgürlük anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Özgürlük kavramının olanağını ortaya koymanın tek yolu olarak gördüğü ahlak yasası başta olmak üzere iyi isteme, ödev, amaçlar krallığı, gibi özgürlükleyakın ilişkili kavramları da inceledik. Üçüncü bölümde her iki filozofun düşünceleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaya çalıştık.
Nietzschean attack on the liberal understanding of law: Will to power against justice

Bu çalışma, hukukun karakterini incelemede normatif liberal felsefeye karşı soykütükçü yaklaşımın sunumunu amaç ediniyor. Modern hukuk teorileri anlayışında, kanun akılla çıkartılan ve her zaman bir temel sütuna ihtiyaç duyan normlara bağlıdır. Liberal hukuk teorisyenleri, yasal normları nesnel ve evrensel değerler olarak empoze edecek bir felsefe inşa etmeye çalışıyorlar. Liberal görüşe göre bu girişimin amacı, her bir vakaya uygulanabilecek değer-bağımsız evrensel normlara ulaşarak hukuki yargıyı kültürel farklılıkların kaygan zemininden kurtarabilmek. Liberal diskurun sunumunda Hans Kelsen, Alasdair MacIntyre, Richard Rorty ve John Rawls gibi teorisyenlerden bahsedilecektir. Öte yandan, Nietzscheci anlayış, normların akılcı arayışına girişmektense dikkatini hukukun tarihsel bağlamına yöneltir. Bu perspektif, hukuku, belli güç gruplarının elinde güç mücadelesi içinde bir baskı aygıtı olarak tanımlar. Hukuk hiçbir zaman nesnel kodlarla şekillenmiş normatif bir disiplin olmamış, her zaman öznel arzuların güç kazanmak ya da gücünü koruma isteğinin konusu olmuştur; bu da güç istencidir. Nietzscheci diskurun sunumunda Jacques Derrida, Gilles Deleuze ve Carl Schmitt gibi teorisyenlere değinilecektir.
İsteme ve akıl ilişkisi üzerine iki insan görüşü: Freud ve Lacan

'İnsan nedir? sorusuna, düşünce tarihinde, onun bir doğa varlığı, akıl varlığı ya da hem bir doğa hem bir akıl varlığı olduğu türünden yanıtlar verilmiştir. Bu görüşlere bakıldığında, insan probleminin daha çok isteme ve akıl ilişkisi açısından ele alındığı görülmektedir. İsteme ve akıl yanlarımızı insan ruhunun birer bölümü olarak konumlandıran ilk düşünürler Platon ve Aristoteles olmuştur. Bu iki filozof akıl yanının ruhun yönetici ilkesi olmasıyla insan teklerinin davranışlarına yön verebileceğini ve tür olarak insanın böylece bir akıl varlığı olarak nitelenebileceğini söylemektedirler. Çağımıza baktığımızda ise henüz aklın bireysel ve toplumsal yaşamda belirtildiği tarzda bir yönetici ilke olamadığını görmekteyiz. İnsanın değeri geri plana itilmekte, bu ise hem geleceğe karşı bir umutsuzluk oluşturmakta hem de insan problemini, onun yapıp etmelerini tekrar sorgulama ihtiyacını doğurmaktadır. Freud, insan davranışının bilinçdışı süreçlerle belirlendiğini ve bu süreçlerin de biyolojik kaynaklı içgüdüler ile kültürel etkenlerden oluştuğunu söylemektedir. Bu yapıda insan zihni sadece istemelerin gerçekleşmesi için bir araç olmaktadır. Lacan ise bilinçdışının dil ile belirlendiğini ve yeni doğan insan yavrusunun biyolojik, zihinsel ve simgesel alanlardaki dönüşümünün insanı belirlediğini söylemektedir. Freud ve Lacan'a göre, çağımız insanı hem istemelerinin, hem toplumsal yapıların hem de toplumsal simge sisteminin etkisiyle ruhuna hakim olamamaktadır. Bu durumda ise hem toplumsal hem de bireysel mekanizmalarda gerekli değişiklikler yapılıp bir sorgulama gücü sağlanmadıkça, insan ruhunun yönetiminin başka unsurlar tarafından belirlenebileceği ve aklın bireysel ve toplumsal yaşama hakim olamayacağı görülmektedir.
Klasik mantıkta burhan

Burhan sanatı uygulamalı mantıkta beş sanattan ilki ve bilgi açısından en değerli olanıdır. Zira o, yakiniyat türünden olan öncüllerden kurulur. Zaten mantığın amacı da burhanı türden bilgilere ulaşmaktır. Mantıkta kavramlar önermelere, önermeler kıyasa kıyas da burhana ön hazırlık saydır. Bu sanatın ilk olarak Aristoteles'in İkinci Analitiklerinde ele alındığı görülür. Daha sonraki mantıkçılar da bu kitabı esas almış ve İslam mantıkçıları da buna bazı eklemelerde bulunmuşlardır. Burhanın temelde inni ve limmi diye ikiye tasnif edildiğini ve bunlardan yan/alt tasniflerin türetildiğini görmekteyiz. Burhanın yapışım tahlilde orta terim, prensipler ve bu ikisine dayalı olarak, sorular önemli rol oynar. Burhanı türden bilgiler elde ederken tanımlar da çok önemli yer tutar. Aristoteles'in ortaya koyduğu ölçülere dikkat edilmezse tarif-burhan ilişkisi rahat bir şekilde anlaşılamaz. Bu sanatı daha iyi değerlendirmek için ilim ile zann ilişkisini de araştırmak gerekmektedir. Kesin bilgiye ulaşmak için zanni bilgileri dışta tutmak gerekmektedir. Haliyle burhan, yani öncülleri ve biçimi sağlam/geçerli olan, sağlam/kesin bilgi içeren bu sanat, bütün bilimlere sağlamlık getirdiğinden, metodolojide de önemlidir. O, her alanın kendine ait yakini/zaruri, her zaman geçerli olacak prensipleri olabileceğini de işler.
İbn Rüşd'de mebde ve mead

islam felsefesine biiyiik katkida bulunan diisiiniirler arasinda muhakkak ki, Mm Riisd ilk siralarda yer almaktadir. Onun Islam ve Bati felsefesine bulundugu katkilan kayda degerdir. Yunan felsefesinin parlak yildizlanndan biri olan Aristoteles'in eserlerine yazdigi serhler felsefe dunyasinda onemli bir yere sahiptir. Ibn Rusd'un diinya bakisi cercevesinde insan cok ozel bir konumdadir. Ay alti alemi varhklarinin en ustunu olan insanin tabiati, ilk olarak arastinlmasi gereken konulardan biridir. Tabi, bu baglamda insanin nereden geldigi ve nereye gidecegi konusunda farkh tavir sergileyerek bircok arastirmacimn odak noktasi olmustur. Tarihten gunumuze kadar tartisila gelen bu konu insanhk icin buyuk bir onem tasidigi apacik ortadadir.
Duyguların ve heyecanların ontolojik temlelleri

Psikoloji tarihinde var olan duygu ve heyecan kuramları öyle bir seyir izlemiştir ki; konu gelip duyguların ve heyecanların nesnesinin neliği tartışmasına dayanmıştır. Duyguların ve heyecanların oluşumunu etkileyen süreç, psikoloji tarihinde var olan kuramlarla yeterince temellendirilememektedir. Konu; duyguların ve heyecanların zemininde var olan nesne tartışmasına geldiğinde bu yetersizlik daha da belirginleşmektedir. Tartışmanın; duyguların ve heyecanların zemininde yer alan nesnenin neliği, mekanı, kuruluşu alanına geldiği aşamada felsefi bir yöntemle ele alınması gerekmektedir. Psikoloji tarihinde yer alan duygu ve heyecan kuramları; duyguların ve heyecanların kuruluşunu tam olarak açıklamakta yetersiz kaldığı için; filozofların duyguların kuruluşuna yönelik metafiziksel kuramları üzerinden belli bir nesne anlamlandırılmasına gidilmektedir. Özellikle Descartes ve Spinoza'nın bu yöndeki çalışmaları dikkate alınmaktadır. Ancak bu filozofların duygu-heyecanların nesnesini açıklamakta yetersiz kaldığı noktalar tartışmayı, nesnenin kuruluşunda nesne ve özneye dengeli bir etkinlik-edilginlik sağlayan bir imgelem anlayışına getirmektedir. Bu aşamada Kant'ın nesne kuramı ve özellikle imgelem anlayışı ön plana çıkarılmaktadır. Bu çalışma dört ayrı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk üç bölümünde; duygunun ve heyecanın oluşumuna ilişkin psikoloji tarihindeki kuramların ve filozofların metafiziksel kuramlarının, duygunun ve heyecanın zeminindeki nesnenin kuruluşu aşamasında yetersiz kalışı vurgulanmaktadır. Bu yüzden dördüncü bölümde Kant'ın imgelem yetisi ele alınmaktadır. Sonuç bölümünde, ilk dört bölümden hareketle, yapılacak çalışmalar için yeni bir yol önerilmektedir.
Tarih ve milliyetçilik

Özgür, Tarih ve Milliyetçilik, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. AyhanYalçınkaya, s. 118. Tarih ve milliyetçilik ilişkisi, bu ilişkiyi kuran iki kavramdan hareketle de düşünülebilir. Milliyetçilik, Fransız Devrimi'nin ardından XIX. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkmış ve ardından bütün dünyaya yayılmış bir siyasal ideolojidir. Fransız Devrimi'yle açık bir şekilde ortaya çıkan halk egemenliği ve ulus devlet, milliyetçiliği koşullayan temel siyasi yönelimler olmuştur. Tarih ise bir yandan geçmişşte yaşanmış bitmiş olayları diğer yandan bu olaylarla ilgili disiplini anlatan bir kavram olarak çok daha eskilere uzanan bir geçmişşe sahiptir. Milliyetçi siyasetler, ortaya çıktıkları her yerde yoğun bir tarih ilgisine de süreklilikkazandırmışlardır. Milliyetçiliğin yaratıcıları ve taraftarları arasında tarihçiler en önde giden grubu oluşturur. Özellikle XIX. yüzyılda tarihçiler, büyük bir tutkuyla tarihleriniyazmaya başladıklarında devlet ve millet yazılan tarihlerin başlıca aktörleri olmuştur. Tarih yazımında millet ve devlete ayrıcalık kazandıran şey ise milliyetçi ideolojininkendisi olmuştur. Her ne kadar bu ideolojinin düşünsel atalarının kimler olduğu konusunda bir uzlaşma yoksa da milliyetçilik üzerine yapılan çalışmalarda rasyonalistfelsefenin büyük ismi Kant ile Alman romantizminin önemli isimleri Herder ve Fichtedoğrudan ya da dolaylı olarak milliyetçilikle ilişkilendirilir. Birer filozof olan bu isimlerin tarihle olan bağlantıları ise tarih felsefeleriyle ilgilidir. Felsefe içerisinde bir alt disiplin olan tarih felsefesi büyük ölçüde bu düşünürlerin katkılarıyla şekillenmiştirdenilebilir. Bir kavram olarak tarih felsefesini olanaklı hale getiren ve önceden felsefi ilginin niteliği ve tarihsel -istorik- bilginin doğası gereği bir arada düşünülemeyecek olan bu kavramları ortaklaştıran şey ise, tarihsel -istorik- dünyanın da belli bir düzenliliğe ve bütünlüğe sahip olduğu iddiasıdır. Ancak tarih felsefesinde kurulan bu bütüntahayyüllerinin hepsi Fransız Devrimi sonrasındaki devlet ve millet kavramlarıyla yakından bağlantılıdır.
Karl Popper'de bilgi sorunu

Bu tez çalışmasında Karl Raimund Popper'in Bilgi Görüşü irdelenmeye çalışılmıştır. Bu amacı yerine getirebilmek için öncelikle Popper'in hayatı ve entelektüel gelişimi serimlenmiş, daha sonra ise Popper'in bilgi anlayışının bazı hususiyetleri ortaya konarak bilginin yanılabilirliği, modern bilginin otoritesiz bilgi özelliği, bilgi de kesinliğin bulunmayışı ve bilginin eleştirilebilirliği başlıkları altında açımlanarak incelenmeye çalışılmıştır. Bir sonraki bölümde ise Popper'in özgün konumunun ortaya daha iyi çıkarılabilmesi için Popper'in epistemolojik olmayan yaklaşımlardan sosyolojizm ve psikolojizme dair tenkidine yer verilmiştir. Sonuç bölümündeyse Popper'in akli ve nesnel bilginin imkanına dair özgün ve savunulabilir bilgi anlayışı sunulmaya çalışılmıştır.
İbn Haldun'un siyaset ve devlet felsefesine dair görüşlerinin Osmanlı düşüncesindeki yansımaları

Çalışmamızın amacı, sosyoloji ve tarih felsefesinin kurucusu ünlü İslam filozofu İbn Haldun'un, siyaset ve devlet felsefesine dair görüşlerinin Osmanlı düşüncesindekiyansımalarını tespit etmektir. Bu amaçla çalışma, Osmanlı düşünürlerinden İbn Haldun'un en çok etkisinin görüldüğü Katip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşadüşünceleriyle sınırlandırılmıştır. İİbn Haldun'un Siyaset ve Devlet Felsefesine Dair Görüşlerinin OsmanlıDüşüncesindeki Yansımaları? adlı çalışmamız bir giriş ve üç bölüm, sonuç vebibliografyadan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, genel olarak siyaset ve devlet felsefesikavramlarının tanımı ve içeriği ele alınmıştır. İlk bölümde konunun tarihsel süreçteki gelişimi irdelenmiştir. Bu bölümde ayrıca siyaset-devlet ilişkisi gibi daha spesifiktartışma konularına ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. İkinci bölümde İbn Haldun'un siyaset ve devlet felsefesine dair görüşleri daha sonraki bölümle örtüşecek şekilde inceleme yoluna gidilmiştir. Son bölüm olan üçüncü bölümde Osmanlı düşünürlerinden Katip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa'nın konuya ilişkin düşüncelerine yer verilerek İbn Haldun'dan hangi konularda, ne şekilde ve hangi orandaetkilendikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmamızın sonucunda, adı geçen Osmanlı düşünürleri üzerinde İbn Haldun'un siyaset ve devlet felsefesine dair düşüncelerinin büyük yansımaları olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yansımaların İbn Haldun'un özellikle organizm düşüncesi ve tavırlar teorisi ekseninde olduğu görülmüştür. Katip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa'nın Osmanlı Devleti'nin buhranlı dönemlerinde yaşamaları sebebiyle İbn Haldun'un söz konusu düşüncelerini temele alarak devletin çöküşten kurtarılıp varlığını devam ettirmesine yönelik çözüm önerileri ortaya koymaya çalıştıkları ve bu yaklaşımlarıyla da devletin yıkılması hususunda İbn Haldun'un katı determinizmindenayrılarak daha ılımlı bir düşünce geliştirdikleri anlaşılmıştır.