Mimari - doğa ilişkisi ve doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları üzerine bir inceleme

Bu tez çalışmasında çevresel sorunların nedenlerine ve süreçlerine bağlı olarak, doğanın tahrip edilmesi konusu işlenmiştir. Bu amaçla doğanın- mimari ile olan ilişkileri incelenmiştir. Mimarinin doğa içerisindeki konumu ele alınarak, doğanın tahribi konusundaki sorumluluğuna dikkat çekilmiştir. Tezin giriş bölümünde, günümüz çevresine bakış açımızı belirlemek ve mevcut tabloyu ortaya koymak açısından, çevre sorunları ve korunması konularına değinilmiştir. Ayrıca çevre problemlerinin günümüzde çok yönlü bir sorun haline gelmesi, çözümlerinin tek başına çözülebilecek kadar basit olmadığı, çeşitli belirsizlikler ve açmazlarla dolu olduğu ortaya konmuştur. Tezin ikinci bölümünde doğa-insan ilişkilerinin üzerinde durulmuş ve insanoğlunun, yaşamını tehdit eder hale gelmiş olan çevre problemlerinin bilincine vardığı ve kendi çıkarlarıyla doğal dengenin yakından bağlantılı olduğu sonucuna varılmıştır. Doğanın- bilimle olan ilişkileri Kartezyen ve Ekolojik görüşler ele alınarak incelenmiştir. Doğa bilin- mimarlık ilişkisindeki kırılma noktalarından en önemlisinin Endüstri Devrimi olduğundan hareketle, doğa imajındaki organikten makineye olan bu hızlı değişim üzerinde durulmuştur. Tezin ilk bölümünde, çevresel sorunların ortaya çıkış sebeplerinden birinin Newtoncu- Kartezyen görüşe bağlı olduğu ileri sürülmüş ve bu görüşün bilim ve teknolojinin beraberinde getirdiği çevresel problemleri çözmek için yetersiz kaldığı ileri sürülmüştür. IXİnsanların doğayla, doğanın bilimle olan ilişkileri ve Doğu-Batı kültürlerindeki doğa anlayışının mimariye yansımaları üzerinde durulmuş, ayrıca mimarinin, doğadan çeşitli yollardan etkilenmesi ve doğaya çeşitli konularda referans vermesi konusu işlenmiştir. Doğa; öğretici, bilgilendirici, ilham verici ve yapım sistemlerini genel olarak anlamayı destekleyici özellikleriyle de ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, doğanın devamlılığının sağlanması açısından, peyzajı sürdürmenin kaçınılmaz olduğu belirtilerek peyzajın, insan ve doğa arasındaki ilişkiyi onarıcı etkisi üzerinde durulmuştur. Kısa bir peyzaj tarihçesinin ardından, doğal peyzaj formları üzerindeki değişiklikler ele alınarak, doğal peyzajın yapı yoğunluğunu azaltıcı etkisine değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise tarihsel süreç içerisinde doğa- mimarlık ilişkisi ele alınarak, Endüstri Devrimi öncesi ve sonrası ilişkiler somut örneklerle göz önüne serilmiştir. Bölümün başında, çevresel değerleri göz önünde bulunduran, Modern Hareket içerisindeki mimarlardan bazıları ele alınarak, onların doğaya yaklaşımları incelenmiştir. Bu mimari akım içerisinde de doğayla uyumlu güzel örnekler verilebileceği ortaya konmuştur. Bunu izleyen bölümde doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları konusu adı altında teori ve manifestolar ele alınmıştır. Ayrıca Modern Hareket içerisinden bir tepki olarak ortaya çıkan Organik mimarinin tasarım ve konsept olarak özellikleriyle birlikte sürdürülebilir yaklaşımları açıklanmıştır. Modern mimarinin doğayı önemsemeyen tavrına cevap olarak, doğanın ön plana çıktığı eserler ortaya konmuştur. Yeşil mimari kapsamındaki ekolojik görüşün, bilim ve teknolojinin beraberinde getirdiği çevresel problemleri çözmek için yeni bir alternatif olarak ortaya çıktığım söyleyebiliriz. Tez içerisinde vurgulanan, bilimdeki ekolojik görüşün, Yeşil Mimariyi etkilediğini söyleyebiliriz. 'Yeşil Mimari' ya da 'Ekolojik Mimari' olgusu, dünya üzerinde giderek önemi artan ve doğal çevre etkenlerinin bozulmasından kaynaklanan ekolojik dengenin korunamaması sorununa, mimari ölçekte doğayla uyumlu olarak çözüm önerileri getiren bir yaklaşım olarak incelenmiştir. Alternatif Yeşil Mimari konusu kapsamında, genel özelliklerin ardından, çevresel sorunların bilincinde, doğaya ve tüm canlılara saygılı yapıtlar ortaya koyan S. I. T. E. , Emilio Ambasz ve Hundertwasser gibi mimarlar incelenmiştir. Teknolojik konularla açıklanan çevresel tasarıma estetik bir boyut getirmeyi amaçlayan Alternatif Yeşil Mimari' nin, doğayı ön plana çıkarmayı hedefleyen tutumu gözler önüne serilmiştir. Avantaj ve dezavantajlanyla ele alınan konuya çeşitli çözüm önerileri de getirilmiştir. Tezin sonunda önerilen; ilkeleriyle belirlenen Yeşil Mimari konseptiyle, Alternatif Yeşil Mimari Konsepti sentezinin, çevresel problemlere çözüm olarak önerilen mimari yaklaşımlarından biri olduğudur. 21. yüzyılda doğanın tahribine cevap verebilecek nitelikte olan görüşün; yeşil yapıyı, insan eliyle yapılmış bir doğanın içerisinde kaybetmek veya doğayı yapının kendisine dönüştürmek olduğu üzerinde durulmuştur. Kısacası, tezin ilk bölümünde çevresel problemler ortaya konmuş ve bu problemlerin sebebinin Newtoncu- mekanistik görüşe bağlı olarak Endüstri Devrimi ile başladığı, ayrıca modern mimariyi de etkilediği belirtilmiştir. Doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları penceresinden, yeni yüzyılda çözüm olacak mimari akımlardan birinin, sürdürülebilir, bütüncül, organik ve ekolojik görüşten etkilenen 'Yeşil Mimari' olacağı açıktır.