Caz mekanlarının tercih edilme nedenleri: Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul, Bova Sahne

Bu çalışmanın öncelikli hedefi İstanbul'daki caz mekanlarının caz dinleyicisi ve caz müzisyenleri tarafından tercih edilme sebeplerini tespit etmektir. Aynı zamanda bu çalışma, İstanbul'daki caz dinleyicisinin cazı nasıl algıladığı, caza dair bakış açısı; caz müzisyeni ve caz dinleyicisinin mekanlardan beklentileri üzerinde duracak; tüm bu sorulara cevap bulmaya çalışacaktır. Caz mekanları üzerine bir çalışma yapma fikri, her caz müzisyeni gibi cazın Türkiye'ye nasıl geldiği ve gelişim süreçlerini merak etmemle ve caz ile ilgili yazılı kaynakları taramaya başlamamla filizlendi. Bu noktada karşıma çıkan ilk kaynaklar İlham Mimaroğlu ve Cüneyt Sermet'in kitapları oldu. Bu kitaplarda bahsi geçen caz mekanlarına ilişkin herhangi bir yazılı kaynak ararken de Prof. Dr. Orhan Tekelioğlu'nun caz mekanları üzerine yazdığı makalesiyle karşılaştım. Bu kaynak, İstanbul'da 1940'lı yıllardan 2010 yılına değin var olmuş bütün caz mekanlarının kronolojik bir listesini sunmuş, onlarca görüşme ile ancak ulaşabileceğim önemli temel bilgilere ulaşabilmemi sağlamış, aynı zamanda cazın dönemsel olarak ne kadar farklı algılanmış olduğuna dair ilk ipucunu da vermişti. Batu Akyol'un hazırlamış olduğu Türkiye'de Caz Belgeseli ve Dr. Yaprak Melike Uyar'ın doktora tezi ise tabii ki Türkiye'de yazılı/somut kaynak konusunda oldukça zayıf olan caz üzerine ulaşabildiğim en önemli ve başlıca kaynaklar olmuş oldular. Bu çalışma öncelikle cazın ülkemize geldiği ilk yıllarda ve günümüzde nasıl algılandığı üzerinde duracak, caz olmayanın caz olarak görülmesi veya adlandırılmasının altında yatan sebeplere göz kırpacaktır. Çalışma kapsamında incelenen üç mekanın seçilme nedenlerini, benzer yönlerini ve farklılıklarını anlatacak, bu çalışmada kullanılan araştırma yöntemlerinden bahsedecektir. Çalışmanın teorik temelinde kimlik kavramına da yer verilmişse de çalışma verileri temelde mekan ve aidiyet kavramları üzerinden incelenecektir. Çalışmada müzik ve mekan üzerine yapılmış bazı çalışmalar ve sonuçlarından bahsedilecek, sonrasında çalışmanın hedefleri paylaşılacaktır. Bu çalışma geçmişşten günümüze var olmuş caz mekanlarından bahsetmekle birlikte, günümüzün üç önemli caz mekanı hakkında kapsamlı bir içerik sunacaktır. Dinleyicinin mekanlarla kurduğu bağlar üzerinden bu caz mekanlarını tercih etme sebeplerini inceleyecek; mekanların idari ve fiziksel yapıları ve caz dinleyicisi ile ilgili müzisyen görüşleri üzerinden mekan ve dinleyici kritiği yapacaktır. Çalışma, günümüz caz sahnesini mekan, dinleyici ve müzisyen olarak üç ayaktan inceleyecektir. Caz mekanları ile ilgili yazılı kaynakların azlığı çalışmanın metodolojisini görüşme, sözlü tarih, anket ve katılımcı gözlemci yöntemleri üzerine yoğunlaştırmıştır. Şüphesiz bir caz müzisyeni olarak alanın içinden biri olmam; birçok konuyu birebir gözlemlemiş ve deneyimlemiş olmam yolumu aydınlatan önemli etkenlerden biri olmuştur. Bu çalışma, 'İstanbul'daki caz dinleyicisinin caz mekanlarını tercih etme sebepleri nelerdir? temel sorusu ve cazın dinleyici için ne ifade ettiği ve bu ifadenin dinleyicinin mekanları seçmesinde etkili olup olmadığı; müzisyenlerin caz mekanlarını hangi ölçütlerle değerlendirip benimsedikleri, müzisyenin mekandan ne beklediği, mekanın müzisyenden ne beklediği gibi çeşitli alt sorularla yola çıkmıştır. Çalışma kapsamında Nardis Jazz Club, The Badau İstanbul ve Bova Sahne olmak üzere üç mekan incelenmiş olup, mekan sahipleri ile birebir görüşmeler yapılmış; tüm bu mekanların dinleyicilerinden 100 kişi ile anket yapılmış, 40 caz müzisyeni ile anket ve görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ışığında çalışma sorularına yanıt niteliği taşıyan yanı sıra mekanların devamlılığı ve caz dinleyicisinin artması ile ilgili öneriler sunan bir sonuç oluşturulmuştur.