Bizans İmparatoru VIII. Mikhail Palaiologos

Dördüncü Haçlı Seferi'nden sonra Latinler, Bizans İmparatorluğu'nun İstanbul'daki hakimiyetine son verdi. Bu istilanın ardından Latinler ve onların boyunduruğu altında yaşamak istemeyen Bizans soyluları tarafından İmparatorluk toprakları üzerinde bir takım devletler kuruldu. İmparatorluğun kadim başkentini terk eden Bizans aristokrasisinin kurduğu bu devletlerin en önemlisi hiç şüphesiz İznik İmparatorluğu'dur. Theodoros Laskaris'in İznik merkezli kurduğu bu devlet, Epir Despotluğu ve Trabzon İmparatorluğu ile karşılaştırıldığında Latin işgali altındaki İstanbul'un hemen yakınında olması hasebiyle aslında stratejik açıdan dezavantajlı gibi görünmekteydi. Ancak kurucusu I. Theodoros Laskaris, ardılı III. Ioannes Vatatzes ve VIII. Mikhail Palaiologos gibi kabiliyetli ve cüretkar idarecilere sahip olması İznik İmparatorluğu'nu avantajlı kılmış ve nihayet eski Bizans başkentinin Latinlerin elinden geri alınması gerçekleşmiştir. II. Theodoros Laskaris'in oülu Ioannes'in naibi sıfatıyla devletin dizginlerini eline alan VIII. Mikhail ardından kendisini müşterek İmparator ilan etmiş ve 1261 yılında İstanbul'un geri alınması sonrasında İmparatorluk tahtına oturmuştur. Talihsiz Ioannes'in ise gözlerine mil çektirmek suretiyle iktidarına alternatif olmasının önüne geçmişştir. VIII. Mikhail Palaiologos'un tahtın meşru varisini bu şekilde etkisiz hale getirerek İmparatorluk tacını takmasına karşı duyulan tepki bir türlü sonlanmamış ve Bizans tarihçileri gayr-i meşru yoldan iktidarı ele geçiren Mikhail'i gasıp olarak adlandırmışlardır. 1261 yılından itibaren Bizans İmparatorluğu kendisini tekrardan Avrupa siyasetinin merkezinde buldu. İstanbul'un kaybedilmesi üzerine Latinler ilk önce Manfred ardından Charles de Anjou'nun önderliğinde Bizans İmparatorluğu'na karşı birleşti. Bu ittifaklarda sadece Latinler bulunmamış sürgünde kurulmuş bir diğer Bizans Devleti, Epir Despotluğu'da yer almıştır. Venedik ve Ceneviz Deniz Cumhuriyetleri ise dönemin siyasetine göre konumlarını belirlemişlerdir. Eski ihtişamından yoksun olan Bizans İmparatorluğu, VIII. Mikhail Palaiologos'un siyasi hamleleri ile ayakta durmaya çalışmıştır. Bu hamlelerden ilki siyasi ittifaklar olarak kendini göstermiştir. Ancak Mikhail Palaiologos'un, Avrupa'ya karşı en büyük kozunu ise Papalık makamı oluşturuyordu. Nitekim kiliselerin birleştirme politikasını öne sürerek kendisine karşı kurulan ittifakların papalık kurumunun engeline takılmasını sağlamıştır. Fakat VIII. Mikhail Palaiologos'un bu politikası, imparatorluk içerisinde Orotodoks din adamlarının başını çektiği muhalefetin artmasına neden olmuştur. Batı politikasında başarılar kazanan VIII. Mikhail Palaiologos, Latin liderlere nazaran temayüz etmiş ve imparatorluğunun batı sınırlarını muhafaza etmiştir. Ancak VIII. Mikhail Palaiologos'un Batı politakasına ağırlık vermesi, doğu sınırlarında Türklerin daha rahat ilerlemesine fırsat sağlamıştır. Çalışmamızda VIII. Mikhail Palaiologos'un hayatını ve imparatorluğu süresince vuku bulan siyasi hadiseleri inceledik. VIII. Mikhail Palaiologos'un tahayyül ettiği Bizans İmparatorluğu'nu eski görkemine kavuşturma çabasında vermiş olduğu meşaketli süreçlere değindik.