Avrasyacılık düşüncesi ve soğuk savaş sonrası Türk dış politikasına etkisi

Çarlık Rusyası'nı sona erdiren Bolşevik Devrimi sonrasında ortaya çıkan, ancak Rus düşünde tarihinde izleri bulunan Avrasyacılık coğrafi bir kavram olan Avrasya'yı kapsayan jeopolitik bir düşünce olarak ortaya çıkmıştır. Çıkış süreci ve ilkeleriyle Rusya'ya özgü bir düşünce akımı olarak kabul edilmektedir. Doğu ve Batı'nın güç mücadelesinin yaşandığı jeopolitik bir sahayı belirtmektedir. Avrasya; Avrupa ve Asya kıtalarının birleşmesinden ortaya çıkan bir coğrafi bölgeyi tanımlamak üzere kullanılan bir kavram olmanın çok ötesinde bir değer taşımaktadır. Türkiye ve Rusya Federasyonu, soğuk savaş sonrasında Orta Asya ve Kafkasya bölgelerine yönelik politikalarını 'Avrasya' kavramını odak noktasına alan bir yaklaşım çerçevesinde yürütmeye çalışmışlardır. Bu uygulamalar Avrasyacılık düşüncesinin 'zihinsel' ve 'entelektüel' etkisinin devlet politikalarının uygulanmasında dönem dönem önemli etkilere ulaşmış olduğunu göstermektedir. Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın bitmesi sonrasında sona ermesinin ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikasında yeni ufuklar açılmıştır. Avrasya bölgesine yönelik Avrasya politikası bu ufuklar arasında yer almıştır. Türkiye'nin soğuk savaş sonrası yaklaşık otuz yıldır izlediği Avrasya politikaları değerlendirilirken yapılanlar ve yapılamayanlar tespit edilmelidir. Bu konuda yapılan değerlendirmelerde genellikle izlenen politikaların yetersiz kaldığı vurgulanmaktadır. Bu yetersizliğin ve başarısızlığın temelinde Türkiye'nin ABD'nin izlediği politikaları destekleyen bir uygulama içerisinde olması yatmaktadır. Türkiye, kendisinin ve bölge ülkelerinin çıkarlarını ön planda tutan politikalar uygulayamamıştır. BU tespitten hareketle Türkiye'nin Avrasya bölgesine yönelik bir politika belirleyebilmek ve uygulayabilmek için ilk olarak kendi ulusal çıkarlarını tanımlamalı ve bunları hayata geçirebilecek metotların neler olabileceğini tasarlamalıdır. Avrasya bölgesinin dünya ve Türkiye jeopolitiğindeki önemine rağmen bütün Avrasya bölgesi ile ilişkilerin Türkiye için Batı'ya karşı bir almaşık olarak sunulması yanlış bir anlayıştırRusya Federasyonu iç ve dış politikasında Avrasyacılık düşüncesinin ve Avrasya bölgesinin büyük bir ilgi gördüğü ve uygulanan politikalarda önem taşıdığı görülmektedir. Benzer bir yaklaşım Türkiye'de yaşanmamaktadır. Bunun nedenlerinden birisi Rusya Federasyonu'ndaki düşünce geleneğinin Türkiye'den daha sağlam bir gelenekten beslenmesi ve yine Rusya Federasyonu'nun sahip olduğu devlet anlayışındaki süreklilik unsurunun Türkiye'den daha güçlü olmasıdır. Avrasyacılık denince bölgede 'Av-Rusyacılığın' algılandığı da kabul edilmektedir. Rusya'nın Avrasyacı politikaları, bilimsel, politik, iktisadi ve kültürel boyutları ile uygulamaya geçirdiği tespit edilmektedir. AKP on beş yıla yaklaşan iktidarı boyunca Türk dış politikasında farklı arayışlara girmiştir. Ancak bu arayışlar bir 'eksen kayması' tanımının içini dolduracak bir özellik taşımamıştır. Dış politikada çeşitlenme ve çok yönlülük arayışı Avrasya bölgesini de kapsamıştır. Türkiye Avrasya bölgesinin en etkili aktörlerinden birisi olarak kabul edilen Türkiye, Avrasya ve avrasyacılık politikasının olmaması, izlediği politikaların sürekliliğinin sağlanamaması, bölgeye yönelik politikaları hayata geçirenlerin Avrasya'yı bütün özelliklerini bilerek tanımaması gibi nedenlerden dolayı bölgede istediği etkiyi oluşturamamıştır.