turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İbn Sina'da tenasühün reddi

Bu çalışmada, İslam Felsefesinde sistem kurucu bir filozof olan İbn Sina'nın, nefs ve mead görüşleri çerçevesinde tenasüh hakkındaki görüşleri üzerinde durulmuştur. Tez içerisinde, ruh göçü fikrinin İbn Sina'dan önce ortaya çıkmış dinlerde ve düşünce ekollerinde yapmış olduğu yolculuk hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde bu yolculuğun, ana hatları İbn Sina'nın yaşadığı dönem ile sınırlandırılarak ortaya konulmuştur. İkinci bölümde; İslam felsefe geleneğinde bu düşünceyi benimsemiş olsun ya da olmasın, İbn Sina'dan önce yaşamış filozoflardan ruhların bedenlere tekrar dönmesi hakkında, doğrudan ve dolaylı olarak yapmış olduğu değerlendirmelerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde İbn Sina'nın nefsin ispatına yönelik delilleri ve nefs için yapmış olduğu tanımlar verilip nefsin filozofun felsefesinde Ay altı ve ay üstü alem arasında yapmış olduğu işlev ortaya konulmuştur. Nefsin bu işlevi yerine getirdiği yetiler hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümün sonunda insani nefsin, nefsin diğer türlerinden farklı olarak ölümsüz olduğu vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde İbn Sina'nın din felsefe uzlaşmasına yönelik, ahiret hakkında fikirlerine değinilmiştir. Bu bağlamda, vahiy tarafından bildirilen cismani dirilişin, insanların hakikati daha kolay kavramaları ve kendilerine fayda verecek olan davranışlara kolay ve benimseyici bir şekilde yönelmesi amacıyla resmedilen bir temsil olarak kabul etmesine yönelik yorumlar değerlendirilmiş, insanların ölümden sonraki durumuyla ilgili olarak ortaya konulan farklı görüşlerden bahsedilmiştir. Son bölümde, İbn Sina'nın tenasühü savunanların iddiaları ve İbn Sina'nın cevapları yer almaktadır. İbn Sina'nın verdiği yanıtlar, onun nefs ve ahiret ile ilgili diğer eserlerinde yer alan ifadelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bölümde tenasühle ilişik olabilecek konulara değinilmiştir.
Conceptual framework of crime in Athenian Polis

Bu tezin amacı Atina Polisinde suçun kavramsal çerçevesinin araştırılmasına bir giriş yapmaktır. Atina Polisinin ortaya çıkış sürecinde beliren muktedirlik hakkındaki temel tartışma ve inceleme altına alınan kavramlar bu çerçevenin ana hatlarını oluşturacaktır. Platon'da suç ve ceza arasındaki ilişki oldukça sadedir: 'Olan geri alınamaz.' Bir eylem kategorisi olarak suçun oluşa getirdiği bir şeyler vardır ve ceza her ne kadar suçun oluşa getirdiğini telafi etme ile ilgili düşünülse de olanı geri almak anlamında gerçek bir telafi mümkün değildir. Dolayısıyla suç ve ceza ilişkisinde asıl tartışılması gereken nokta insan eylemliliğinin nasıl yönlendirileceğidir. Yönlendirmenin nasıl olacağı ise hem kişinin kendi eylemiyle kurduğu bağın içeriği hem de içinde bulunulan toplumun nasıl örgütleneceği ile yakından ilgilidir. Bu sebeple Atina Polisinin kendi özgüllüğünde ortaya çıkan sorunlar yine kendine has bir biçimde çözüm arayışına konu olmaktadır. Polisin ortaya çıkış süreciyle birlikte muktedirlik tanrılardan insanlara doğru geçiş halindedir; dolayısıyla muktedirliğin bir görünümü olarak cezalandırma gücü de insanların eline geçmeye başlar. Benzer doğrultuda Mitolojik Dönemde suçun ve suçlunun ilahi olana atıfla belirlenmesinin aksine Demokratik Dönemde ilahi olanın suç ve suçlu üzerindeki belirleyiciliği azalır. Bu ikili geçiş Polisin kimi neye göre cezalandıracağı sorusunu mümkün ve zorunlu kılar; çünkü insan eylemliliğinin karanlık noktası olarak suç ve suça istinaden ceza verilmesi, insani muktedirlikle beraber beliren etik alanın çözüme kavuşturması gereken en öncelikli unsurlarındandır. Atina Polisi, Homerik gelenek ve Tragedyalara bir tepki vermektedir; Platon'un insani muktedirliğin nasıl yönlendirileceği konusunda getirdiği eleştiriler ve fikirler, geçmişş ve şimdiki zamana verilen bu tepki dolayımıyla düşünülebilir.
Michel Foucault düşüncesinde söylem, düzen ve hakikat

Çağımızın en önemli düşünürlerinden biri olan Michel Foucault, felsefeden edebiyata, sosyolojiden sanata uzanan geniş bir yelpazede adalet, tıp, psikiyatri ve cinsellik açısından yeni bir entelektüel kavrayış önererek, düşünce dünyasını kökten sarsmıştır. Bu yeni entelektüel kavrayış klasik epistemoloji ve ontoloji anlayışını eleştirerek kendisini ortaya koymuştur. Klasik epistemolojinin özne-bilinç eksenli bilgi felsefesi Foucault'da yerini söylem ve iktidar eksenli bir bilgi felsefesine bırakmıştır. Zira artık tek hakikat, tek bilim ve tek düzen yerine iktidarın merkez kavram olduğu çok boyutlu bir söylem, düzen ve hakikat vardır. Bilgi ve hakikat ile iktidarın ilişkisi, söylemler arasındaki iktidar etkileri bu yeni epistemolojik ? ontolojik tarzın ve Foucault'nun arkeolojik ve soybilimsel yönteminin ana hatlarını oluşturur. İşte bu çalışmada amaçlanan da Foucault'nun klasik epistemoloji ve ontoloji geleneğini söylem, düzen ve hakikat kavramları ekseninde nasıl yeniden şekillendirdiğini ortaya koymak, bilgi ve hakikat ile iktidar arasındaki ilişkilerin Foucault düşüncesinde oynadığı rolü Foucault'da Tarihsel Çözümleme, Söylemsel Oluşum Sistemleri, Bilgi ve İktidar Katmanları, Bilgi-İktidar İlişkileri başlıkları altında tespit etmektir.
Reconciling comprehensive liberalism and Islam

Kok-Chor Tan'ın tanımladığı ve Immanuel Kant tarafından da onanan bireysel özerklik ilkesine dayanan kapsamlı liberalism kavramının, İslam'ın kök ilkeleri ile ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemeyi amaçlıyorum. Diğer yandan, Batı ve İslam dünya görüşü arasında farklı ontolojik-epistemolojik varsayımların tamamen uyumsuz sosyo-politik sistemler olduğunu belirten Ahmet Davutoğlu'nun argümanlarından bahsediyorum. Bu görüşe alternative olarak, Davutoğlu'nun İslam'ın değişmez kökten ilkeleri olarak bahsettiğ bazı ontolojik varsayımların, tamamlayıcı liberalizmin bireysel özerklik ilkesiyle uyumlu olduğunu savunuyorum. Bunu yaparken de nesnesel islam doğal kanun teorisini kullanmayı amaçlıyorum. Bu kanunlar İslamın ontolojik varsayımlarını korumanın yanında, Immanuel Kant'ın felsefesinden alınan kapsayıcı liberalism kavramıyla axiolojik, epistemolojik ve sosyopolitik olarak uyumlu olduğunu göstermektedir.
Ortadoğu coğrafyasına yönelik yapılan filmlerde verilen mesajların din ve inanç yönünden değerlendirilmesi

Ortadoğu üç ilahi din olan İslamiyet, Hristiyanlık ve Yahudilik için önemli ve kutsal olarak kabul edilmiştir. Özellikle Kudüs gerek stratejik konumu gerekse dini açıdan üç ilahi dinin ilgisini günümüzde dahi çekmektedir. Sinema, diğer teknolojik gelişmelerle birlikte insanların duygu ve düşüncelerini kısmen veya bazen tamamen yönlendirebilen önemli stratejik araçlardan birisi haline geldiği görülmektedir. Sinema ve türevleri ile insanlar kendi duygu, düşünce, ideoloji, fikir inanç gibi daha birçok şeyleri belirli bir kalıba koyarak kitlelere aktarabilmektedir. Yapılan bu çalışma ile Ortadoğu bölgesine yönelik yapılan ve belirli kriterlere göre seçilen yedi filmde verilen mesajlar incelenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma ile uzun metraj senaryoya sahip filmlerde izleyiciye verilen doğrudan veya dolaylı mesajların bazılarının gerçeği yansıtmadığı görülmüş olup, insan bilinci üzerinde kısmi manipülasyonlara sebebiyet verebileceği kanaati oluşmuştur.
Discretized categorization of high level traffic activites in tunnels using attribute grammars

Bu çalışma videoları kaynak alan olay algılama sistemleri üzerine bilişsel bilim bakış açısıyla bir çözüme odaklanmaktadır. Tez, otoyol tünellerinden alınan videoların sembolik simgeler yönünden anlamlı veriler oluşturup oluşturamayacağı ve oluşacak bu sembolik simgelerin öznitelik grameri tarafından normal ve anormal olaylar olarak ayrılabilecek dizilimlere ulaşıp ulaşamayacağı sorusunu sorar. Tezin ana motivasyonu, görüntü işleme algoritmaları tarafından oluşturulan ilkel sembolik olay dizilimlerini bölümlendirebilecek yenilikçi bir algoritma üretmektir. Araştırmanın ilgi alanı video algılama özel uygulama amacı ise anormallik tespiti için kritik yerler olan otoyol tünelleridir. Dizilimleri bölümlendirmek için kullanılan metod öznitelik grameridir. Sembolik dizilimler, arka plan çıkarma, gölge azaltma, obje takibi gibi görüntü işleme algoritmaların ardışık çalışmasıyla oluşturulmaktadır. Sistem bu dizilimleri bölümlendirip araç durması, aracın ters yöne gitmesi, serit değiştirmesi, tünelde yaya yürümesi veya yayaların otoyola adım atmaları gibi olayları algılandığında alarmlar üretir. Sistem bu kritik durumlar Earley bölümlendiricisi sayesinde ayıklarken video işlerken gerçek zamanlı performansını korur. Tezin yaklaşımı yakalanan olay sayısını maksimumda tutarken görüntü işleme algoritmalarından kaynaklanan sahte alarmları yüksek oranda filtreler. Sistem veri kaybını minimumda tutarken sembolik dizilimlerde yüksek bir sıkıştırma oranına ulaşmıştır. Algoritmanın çıktıları SVM algoritması ile karşılaştırılıp tespit performansı ve sahte alarm performansında daha yüksek başarıya ulaştığı gözlemlenmiştir.
Kierkegaard'ta umutsuzluk, iman ve umut

Araştırmanın temel amacı, Danimarkalı bir Hıristiyan filozof olan Sören Kierkegaard'ın (1813-1855) umutsuzluk ile ilgili görüşlerinden yola çıkarak, iman ve umut ile ilgili görüşlerini incelemektir. Sören Aabye Kierkegaard'ın felsefi düşüncesindeki temel kavramların kapsamlı açıklamasını içeren 'Ölümcül Hastalık Umutsuzluk' adlı eseri aynı zamanda da tezimizin ana konusu olan 'umutsuzluk'a kaynaklık edecek olan kitaptır. Dünyada Sören Kierkegaard ile ilgili çok sayıda akademik çalışma olmasına rağmen, Yüksek Öğretim Kurulu kayıtlarına göre, ülkemizde Sören Kierkegaard ile ilgili yapılan çalışmalar çok azdır. Dolayısıyla bu tezin bir amacı da bu boşluğu doldurmaktır. Ancak tezimizdeki asıl amaç 'umutsuzluk' kavramı üzerine bir inceleme yapmaktır. Bunun nedeni de insanların mutluluğu geçici ve sonlu olan şeylerin içinde araması, elde edemediği ya da gerçekleştiremediği şeyler için umutsuzluğa kapılmasıdır. Yapılacak çalışmada duygusal ve maddi koşullarımız ne olursa olsun, hepimizi kuşatan umutsuzluğu bugünün bilgileri ve bilimsel paradigması içerisinde açıklayamayacağımızı göstermek ve bu konuda Kierkegaard'ın görüşlerinden ve imandan faydalanarak umutsuzluğun gerçekte ne olduğunu anlamaya çalışmak, umutsuzluğu yok edebilmenin yollarını öğrenmek ve umudu keşfetmektir.
Kierkegaard' ta diyalektik kavramı

Bu çalışmanın konusu, Hegel'in felsefi sisteminin bütününü oluşturan diyalektiğini, insan varoluşunu yok saydığı için eleştiren ve varoluşa tanımsal olarak yaklaşmanın varoluşun içselliğini kaybettirdiğini savunan Kierkegaard'ın düşüncelerini diyalektik kavramı merkezinde incelemektir. Kierkegaard'ın estetik, ahlaki ve dini varoluş evrelerini kurma biçiminin Hegelci izler taşıdığı gösterilerek, çalışmanın yönü bu aykırılık çerçevesinde belirlenmiştir. Öncelikle tezin Birinci Bölümü'nde Kierkegaard'ın bir bütün olarak felsefesi ve felsefe tarihindeki önemine yer verilmiştir. Bu Bölüm'de Kierkegaard'ın döneminin Hıristiyan inancına ve modern felsefenin sistem düşüncesine dair yaptığı tespitlerle insana varoluşunu yeniden kazandırmak amacında olduğu belirtilmiştir. Tezin İkinci Bölümü'nde Kierkegaard'ın temel kavramlarına yer verilerek bireyin kişiliğini ve kendi benini oluşturmada bu kavramların önemli rol oynadığı açıklanmıştır. Buradan hareketle Üçüncü Bölüm'de ise Kierkegaard'ın diyalektik anlayışının Hegel felsefesine eleştirileri bağlamında ortaya çıkan çelişkinin arka planı ve bunun sonuçları incelenmiştir. Çalışmanın Sonuç Bölümü'nde kaynağını Ortaçağ'dan alan modern felsefedeki sistemli düşünme çabasının ve Kierkegaard'ın bu çabaya karşıtlığında var etmeye çalıştığı felsefesinin, bugün gelinen noktada insanın kendisini karşıtında var etme gibi sorunlu bir anlayışın doğmasına yol açtığı vurgulanmaktadır.
Hasta yakını olmanın getirdiği güçlükler ve dini başa çıkma

Bu araştırmada kanser hastası yakınlarının hastalık sürecinde dini başa çıkma stratejilerinden yararlanma düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel çalışma deseninden yararlanılmıştır. Araştırmaya 2017- 2018 yılında İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Servisinde yatmakta olan kanser hastası yakınları (n=20) dahil edilmiştir. Hasta yakınlarının yaşadığı güçlükler ve dini başa çıkmada başvurulan dini referansların rolünü öğrenmek, hangi başa çıkma davranışlarına başvurulduğunu tespit etmek için araştırmacı tarafından hazırlanan mülakat formu kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda hasta yakınlarının tedavi sürecinde birçok sorunla karşılaştıkları belirlenmiş, karşılaşılan sorunların başında aile bireylerinin genel olarak duygusallaşması, refakatçilerin tedavi sürecinde işlerini bırakmaları nedeniyle maddi zorluk yaşamaları, hasta yakınlarından bazılarının aileden uzaklaşması, hasta yakınlarının zamanlarının büyük bir bölümünü hastanın yanında geçirmek zorunda kalmaları gibi bir takım zorlukların geldiği tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan hasta yakınlarının %80'inde dini başa çıkma stratejilerinden yararlanmanın olumlu katkıları olduğu belirlenmiştir. Hastaların en fazla kullandıkları dini başa çıkma stratejilerinin başında dua ve sabır etmenin geldiği tespit edilmiş, söz konusu dini başa çıkma stratejilerini kader, şükür ve imtihana teslim olmanın takip ettiği tespit edilmiştir. Hasta yakınları tarafından en az kullanılan dini başa çıkma stratejisinin ise tevekkül olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, hasta yakınlarının birçok sorun yaşadığı tedavi sürecinde dini başa çıkma stratejilerini yaygın olarak kullandıkları ve dini başa çıkma stratejilerinden faydalanmanın yararlı olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Elde edilen bu bulgular ışığında kanser hastası yakınlarında tedavi sürecinde dini başa çıkma stratejilerinden yararlanmanın hasta yakınları açısından olumlu sonuçlar ortaya çıkaracağı söylenebilir.
The state's security problems in Plateau and Ibn Khaldun

Siyaset felsefesi siyasal düşünceye dair kavram ve yaklaşımları ele alan felsefe dalıdır. Siyaset felsefesinin konusunu genel olarak devlet ve meşru iktidar, yani otorite oluşturmakla birlikte bunların nasıl olması gerektiğini inceler. Bireyde siyaset felsefesinin ilgilendiği alanların odak noktasında yer alır. Toplumsal bir varlık olan insan, hayatını devam ettirebilmek için toplum halinde yaşar. Her insan ve toplum için güvenlik ihtiyacının vazgeçilemez bir niteliğe sahip olduğu söylenebilir. Güvenliğe ilişkin tüm unsurlar, bunu sağlayan organlar ve yöntemlerden dolayı devlet yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle devletin ortaya çıkışında güvenliğin yeri oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasında, Platon ve İbn-i Haldun'da devletin güvenliği problemi incelenmiştir.
Nasır-ı Hüsrev'in felsefesi: Güşayiş ü Rehayiş adlı eseri bağlamında

İsmaili düşüncenin önde gelen isimlerinden biri olan Nasır-ı Hüsrev, 11. asırda felsefi, dini ve edebi yönleriyle ön plana çıkmış, önemli bir filozoftur. Pek çok edebi ve felsefi eser kaleme alan filozof, tüm eserlerini Farsça yazmasının yanında Farsça felsefi eser kaleme alan ilk İsmaili filozoftur. Nasır-ı Hüsrev'in felsefe alanında yazmış olduğu eserlerden biri de Güşayiş ü Rehayiş'tir. Tezimiz bağlamında incelenecek bu felsefi eserinde filozof, otuz bir felsefi probleme cevap verir. O, bu eserinde varlık ve Tanrı anlayışından, tabiat felsefesi ve insan anlayışına kadar birçok konuya açıklık getirmeye çalışır. Ancak o, Güşayiş ü Rehayiş adlı eserinde açıklamadığı bazı felsefi görüşlerini diğer felsefi eserlerinde dile getirmiştir. Biz onun diğer felsefi eserlerinde ortaya koymuş olduğu felsefi görüşlerini de Güşayiş ü Rehayiş eseriyle bir bütünlük içinde sunmaya çalıştık. Filozof, felsefesini oluştururken kendisinden önceki filozofların fikirlerinden de istifade eder. Tezimiz çerçevesinde, onun kendisinden önceki filozofların fikirlerinden nasıl yararlandığını da dikkate alarak, Güşayiş ü Rehayiş adlı eserini incelemeye gayret ettik.
Seyyid Cemaleddin Afgani'nin din ve toplum anlayışı

Cemaleddin Afgani, 19. Yüzyılda, İslam dünyanın modernlikle birlikte değişen şartlarına uyum sağlayabilmesi için, dinin yeniden yorumlanarak inşa edilmesi fikrini savunan ve bunun için mücadele veren, yerleşik inançlar karşısında birçok zorlukla karşılaşan reformist ve devrimci bir düşünürdür. O İslam'ın mesajı ve temel hükümleri ile günün koşullarının uzlaştırılabileceğini her zaman savunmuştur. Afgani'nin görüşüne göre dinin modernleşmesinin ve reformun amacı Müslüman toplumlarda yerleşik olan dini düşünce ve inançlardaki hurafeleri ayıklamak, dinin asli mesajına uygun canlanmayı sağlayabilmektir. O, Müslümanların hem düşüncelerinde hem de hayat düzenlerinde bir kıyam meydana getirmek istemiştir. Afgani'nin tüm konferans, konuşma ve yazılarının odak noktasını Müslümanları ataletten kurtarmak, sömürüye karşı eyleme geçmelerini teşvik etmek, inançlarını saran hurafelerden kurtulmalarını sağlamak ve İslam düşüncesinin akli boyutunu daima ön planda tutmak oluşturur. Cemaleddin Afgani, Batı'nın sömürgeci politikalarına karşı İslam milletlerini, asrın gerçeği olarak gördüğü milliyetçilik duygusunu ateşleyerek ayaklandırmak istemiştir. Bunun İslam birliğine zarar vermeyeceğini de düşünmüştür. Onun düşüncesine göre eğer İslam toplumundaki kuvvetli olan unsurlar tek tek bir araya getirilebilirse daha kuvvetli bir topluluk oluşabilir ve milli şuurun kazanılması da mümkün olabilir. Bu çalışmada Afgani'nin din ve toplum anlayışı, İslam milletlerinin ilerlemesi için ileri sürdüğü görüşleri, politika üretmenin onun nezdindeki ulusal ve sosyal önemi ile Müslümanların sömürgeciliğe karşı durabilmeleri için neler yapmaları gerektiği hususundaki fikirleri ve bu uğurda yaptığı mücadeleler incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca onun İslam birliği ideali, ideal bir toplum oluşturmak ve insanları mutluluğa ulaştırmak için önerdiği yöntemler de inceleme konularımız arasında yer almıştır.
Deviations from the tradition in Spinoza's conception of god

Bu tez Spinoza felsefesinin en temel ve merkezi unsuru olan Tanrı kavramı ile ilgili sorunlar üzerine yoğunlaşmaktadır. Çalımamızın sonuçlan, Spinoza'nın sisteminin geleneksel Taun anlayışından bir sapma olduğunu iddia eden genel kanı ile karşılaştırılmaktadır. Bu anlamda amacımız, Spinoza'nın kişi olarak düşünülmeyen, iradeden yoksun, mutlak anlamda sonsuz ve tek cevher olan Tanrı anlayışını, doğası itibari ile yoktan var edebilen dinsel Tanrı anlayışı ile kıyaslamak ve karşılaştırmak, ve bu çerçevede yukarıdaki iddianın geçerliliğini incelemektir. Hedefimiz Spinoza'daki kendine özgü Tanrı anlayışının felsefi bir ilke olup olamayacağını rasyonel bir zeminde anlamaktır. IV
Martin Heidegger'in Varlık ve Zaman'ında Descartes eleştirisi

Ünlü Alman düşünürü Martin Heidegger, Varoluşçuluk, Postyapısallcılık, Postmodernizm, Yapıbozumculuk akımları üzerinde derin izler bırakmıştır. Heidegger bu gücünü, Rene Descartes'ın epistemoloji üzerine kurulu felsefesinin modern felsefeyeverdiği tahribatı serimleyebilmesine borçludur. Heidegger'e için, Descartes'ın özne merkezli felsefe anlayışının eleştirilmesi son derece önemlidir. Çünkü onun felsefesinineleştirilmesi aynı zamanda modern felsefenin temel yanılgılarının da aydınlığaçıkarılmasını sağlayacaktır. Bu yanılgıları daha iyi anlayabilmemiz için de Descartes'infelsefesinin varlıktan nasıl uzaklaştığını görmemiz gereklidir. Tezimiz, Heidegger'in Varlık ve Zaman eserini merkeze alarak, Descartes'ınfelsefesinin varlıktan kopuk düşünmeye nasıl evrildiğini göstermeye odaklanır. Bu bağlamda da Descartes'ın felsefesindeki 'Res extensa', 'Res cogitans' gibi merkezikavramların Hediegger açısından nasıl eleştirildiğini ele alır. Ayrıca, Hediegger'e göre ideal bir ontolojide yer alması gereken 'Dasein' kavramının niteliklerini irdeleyerek, Descartes felsefesinin ve Kartezyen Okulun getirdiği 'özne merkezli' düşünmesorunundan nasıl kurtulacağımızı izah etmeye yönelir.
F. Nietzsche'nin tarih felsefesi ve tarih felsefesi eleştirileri

Düşünce tarihi içinde çeşitli düşünürler tarafından tarihsel sürecin inceleme konusu yapılması sonucu meydana gelen tarih felsefesi etkinliği iki farklı bakış açısı olan tarih metafizikleri ve eleştirel tarih felsefesi anlayışları çerçevesinde şekillenmektedir. 19. yüzyılda yaşamış olan Nietzsche de eleştirel bakış açısıyla yöneldiği çağının, tarihsel ve kültürel yapısını şekillendirdiğini düşündüğü metafiziksel düşünceyi inceleme konusu yapmaktadır. Alman ulusunda var olan tarihsel kültür duygusunun fazlalığının yaşamı değersizleştirdiğini düşünerek, bunun sonucunda oluşan decadence durumdan bahseden Nietzsche, metafiziksel düşüncenin neden olduğu bu sorunun çözümü için yaşamın olumlanmasına yönelik çeşitli doktrinler ileri sürmektedir. Bu bakış açısıyla tarih hakkında eleştirilerde bulunan Nietzsche'nin düşünceleri, gerek sorununun nedenlerine ve çözümlerine yaklaşım tarzı açısından, gerekse insanı ve tarihi açıklama konusunda izlediği yol ve ulaştığı sonuçlar açısından felsefi düşünce için yenilikler içermektedir. Bu çalışmada Nietzsche'nin, merkezde tarih düşünceleri olmak kaydıyla kendinden önceki tarih felsefelerini ve bu felsefelerin toplumdaki olumsuz etkileri konusunda öne sürdüğü eleştiriler ele alınmaktadır. Çalışmada öncelikle tarih metafizikleri ve eleştirel tarih felsefeleri düşünce tarihinde var olan örnekleri üzerinden açıklanmaktadır, daha sonra Nietzsche'nin yaşamı değersizleştirdiğini öne sürdüğü Hıristiyan ahlakı ve Modernizm etkisiyle şekillenen toplumsal tarih anlayışı, kültürel ve tarihsel temelleri açısından incelenmektedir. Son olarak ise Nietzsche'nin tarih felsefelerine yönelik eleştirileriyle şekillenen ebedi dönüş düşüncesine dayalı tarih anlayışının, tarih felsefesi geleneği içindeki yerinin belirlenmeye çalışılmasıyla, filozofun düşünce tarihi açısından önemini açıklamak amaçlanmaktadır.
Aristoteles'in adalet kavramı üzerine bir inceleme

Bu tezin amacı adalet kavramını Aristoteles'in eserlerinden hareketle açıklamaktır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk iki bölümünde temel kaynak olarak Nikomakhos'a Etik alınmış, üçüncü bölümde ise temel kaynak olarak Politika alınmıştır. İlk bölümde adalet, erdemlerle ilişkisi bağlamında incelenmiştir. İnsanın nihai amacının mutluluk olduğu ve mutluluğun da 'ruhun erdeme uygun etkinliği' olduğu söylenmiştir. Bu bağlamda erdemlerin bütünü olarak tanımlanan adalet mutlu yaşamın koşulu olarak ifade edilmiştir. Zira adaletli insan erdemlerin tümüne sahip olacak ve başkalarıyla ilişkilerde erdemli davranacaktır. İkinci bölümde adalet çeşitleri ele alınmıştır. Bunlar genel adalet ve özel adalet olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir. Genel adalet, yasaya uyma anlamında adalet olarak tanımlanırken, özel adalet; dağıtıcı adalet, düzeltici adalet ve değiş-tokuş adaleti olarak alt başlıklara ayrılmıştır. Alt başlıklardan da anlaşılacağı üzere özel adalet sosyal yaşamı düzenleyen yani insan ilişkilerinde söz konusu olan adalettir. Üçüncü bölümde ise adalet, politika ile ilişkisinde ele alınmıştır. Adaletin politik toplumun temel dayanağı olduğu ifade edilmiş; politik toplum olan devletin doğası, amacı ve kurucu unsurları adalet ile ilişkisinde incelenmiştir. Politikanın amacının mutluluğu sağlamak olduğu söylenmiş, devlette mutluluğun sağlanmasının ancak adaletin tesisiyle mümkün olacağı ifade edilmiştir. Zira devlette adaletin sağlanması ortak yararın sağlanması demektir. Bu ise tüm yurttaşların çıkarının gözetilmesidir. Buradan açıktır ki adalet, toplumsal bir erdemdir. Böyle olmakla da insanın kendini gerçekleştirebileceği bir yaşamın temel dayanağıdır. Bir başka ifadeyle insanca bir yaşamın koşulu adalettir.
Walter Benjamin'in politik felsefesinde hukukun ve şiddetin ilişkiselliği

Mevcut çalışma öncelikle Walter Benjamin'in hukuk ve şiddet ile ilgili düşüncelerinden hareketle iki olgunun politik felsefedeki kapsamlarını konu edinmektedir. Çalışmada, Benjamin'in şiddet eleştirilerinden yola çıkarak mevcut hukuk sistemlerinin adalete neden imkan sağlayamayacağını sorgulamaya çalıştık. Bu amaçla hukuk felsefesinin iki ekolü olan doğal hukuk ve pozitif hukukun kökenindeki şiddet olgusu nedeniyle son kertede metafizik bir karaktere büründüğünü iddia ettik ve söz konusu karakterin iktidar alanlarında nasıl tezahür ettiğini açığa çıkarmaya çalıştık. Bu nedenle Benjamin'in ileri sürdüğü 'mesiyanik şiddet' anlayışını ve bu anlayış ile adaletin nasıl tezahür edebileceğine dair sunduğu imkanların izini sürmeye çalıştık.