Müze sergilemelerinde izleyici-sergi etkileşimi bağlamında mekan tasarımı

20. yüzyıl ile birlikte geleneksel müzecilik anlayışından uzaklaşarak birer eğitim merkezine dönüşen müzelerde sergileme mekanlarının yeni bir gelişim sürecini başlattığıizlenmektedir. Koleksiyonların sergilemesini daha etkili gösterebilmek ve ziyaretçilere mesajıulaştırabilmek amacıyla hikayeleri ile birlikte anlatımın daha çok benimsendiği ve 'nesne odaklısergilemeden ziyaretçi odaklı sergilemeye' doğru geçişin olduğu görülmektedir. Müzelerde'sergileme mekan tasarımı' konusunun ele alındığı bu çalışma, ziyaretçilerin mekan ile etkileşimegeçebilmesi ve bağ kurabilmesi için hikayeye uygun mekan tasarlanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Müze sergilemelerinde, izleyici ile mekan arasında izleyiciyi sergilemeye bağlamada veizleyici-sergi etkileşiminin sağlanabilmesinde mekan tasarımı çok önemli unsurlardan biridir. Sergileme mekanının tasarımı gerçekleştirilirken görsel-işitsel alanların ziyaretçiyi etkileşimegeçirecek, eleştirel düşünmelerini harekete geçirecek ve sergi temasının izleyicinin ilgisini çekecekdüzende tasarlanması önem kazanmaktadır. Bu nedenle ziyaretçi ile etkileşime geçecek ve bağlantıkuracak mekanın tasarımının ve bunun için de bir hikayenin anlatımının olması gerekmektedir. Tez kapsamında, etkileşimli sergi mekanlarının tasarlanması için hikaye anlatımının bu etkileşimselliği sağlayacak özellikte tasarım öğeleri ile desteklenmesinin önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Ziyaretçi odaklı anlatım tekniklerinin kullanıldığı müze sergileme mekanlarının hikaye anlatımı bağlamında kurgulanmasında; 'ilgi çekici', 'merak uyandırıcı' ve'ziyaretçiyi mekana bağlayan' tasarımların gerçekleştirilmesi gerekliliği irdelenmiştir. Tezin birinci bölümünde, sergileme ve müze kavramları açıklanmıştır. Bu bölümdemüzeciliğin dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi incelenmiş olup müzelerin işlevleri ve türleri ile ilgili olarak bilgilere yer verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, mekan kavramı ve mekansal algılama türleri incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise, modern müze anlayışı ile birlikte sergileme mekanlarının; ilgi çekici özellikte mekanlara dönüşümünde etkili olan hikaye anlatımının gelişimi, müze sergilerinin misyonu, müze sergi tür ve tipleri ile birlikte sergileme tasarım unsurlarına değinilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde, ilgi çekici ve etkileşimli sergi mekanlarının tasarlanması için gerekli olan hikaye anlatımı, konseptin geliştirilmesi, hedef kitlenin belirlenmesi, sergileme tasarım yaklaşımları, sergi tasarım öğelerinin belirlenmesi, sergitasarımında insan faktörü, objelerin düzenlenmesi, ziyaretçi oryantasyonu ve dolaşım konuları incelenmiştir. Bu bölümde sergileme tasarımcısının rolleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise, modern müze anlayışının benimsenmesi ile birlikte temaların işlenerek anlatıldığısergileme mekanlarının ilgi çekici ve etkileşimli mekanlara dönüştüğü ve bunun için de hikaye anlatımının olması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle sergileme mekan tasarımının oluşmasında, etkileşimi sağlayan ve hikaye anlatımına destek olan sergileme tasarım öğelerinin ziyaretçi ile mekan tasarımı arasında bağ kurabilmesindeki etkileri; araştırılarak ve öneriler sunularakirdelenmiştir. Araştırmada, müzelerde hikaye anlatımı ile düzenlenen sergileme mekan tasarımlarının daha çok ilgi çekeceği ve merak uyandırarak meşgul edeceği, tüm aşamalardaki sergileme tasarımcısının rolleri incelenerek değerlendirilmiştir. Tez çalışmasında, başarılı bir sergilemeningerçekleştirebilmesi için sergileme tasarımcısının izlemesi gereken aşamaların ve görevlerinindaha iyi kavranması amaçlanmaktadır.