Platon ve Geog Lukacs' da sanatın neliği

Platon ve Georg Lukacs, sanatın bir tür yansıtma olduğunu ileri sürmüşlerdir. Ne var ki, sanatta yansıtılması gereken gerçeklik anlayışına bağlı olarak, yansıtmanın içeriği değişmektedir. Platon, sanatın erdemleri ve ideaları yansıtması gerektiğini dile getirmektedir. Platon'un sanatın neliğini açıklamak için, sanatın temeline aldığı erdemler ve idealar değişmez bir nitelik taşımaktadır. Platon, sanatın neliğini ortaya koyma konusunda erdemlerden ve idealardan söz etmekle, yerinde bir temelden hareket etmektedir. Platon'a göre, erdemler insanda ortak olanı dile getirmektedir. G. Lukacs ise sanatın yansıtması gereken şeyin, toplumsal gerçeklik olduğunu ileri sürmektedir. G. Lukacs, 'insan toplumsal bir hayvandır' yargısını sanat görüşünün temeline aldığı için, sanat yapıtlarında toplumsal gerçekliğin yansıtılmasıyla, insanın neliğine ilişkin bilgi verilebileceğini ileri sürmektedir. G. Lukacs, erdemleri ya da etik değerleri yadsımamasına rağmen, çoğu zaman bunları ikinci plana atmakla sanata tek taraflı bakmaktadır. G. Lukacs, sanat yapıtlarında tipik olan'ın yansıtılmasıyla insanın neliğine ilişkin bilgiler verilebileceğini ileri sürmektedir. G. Lukacs'ın sanatın temeline aldığı öğelerin değişmez bir nitelik taşımadığı görülmektedir. Çünkü tipik olanı belirleyen şey toplumsal koşullardır. Bu açıdan her toplum için ayrı bir tipiklikle karşılaşma gibi bir durum ortaya çıkmaktadır. Platon ve G. Lukacs, kendi sanat görüşlerini temele alarak, sanat yapıtlarını övmekte ya da yermektedirler. Ne var ki her ikisi de çoğu zaman, sanat yapıtlarına bağımsız bir bütün olarak bakmamaktadırlar. Platon ve G. Lukacs, çoğu zaman sanat yapıtını bağımsız bir obje olarak ele almadıkları için, sanat yapıtlarına değer biçmekte ve doğru değerlendirmeyi gerçekleştirememektedirler. Çünkü Platon, Homeros'un yaşamından yola çıkarak, onun yapıtlarını değersiz bulmaktadır. Platon, sanat yapıtlarının insan yaşamı üzerinde doğrudan bir etkisi olduğunu ileri sürmektedir. Platon bu konuda da, sanat yapıtlarının kendine özgü yapısını dikkate almamaktadır. G. Lukacs ise Tolstoy'un yaşamından yola çıkarak, onun yapıtlarını değerli bulmaktadır. Buradam G. Lukacs, sanat yapıtının yapısının dünyanın gerçekliğinden farklı olduğu yolundaki kendi düşüncesiyle çelişkiye düşmektedir. Ayrıca Platon ve G. Lukacs, sanat yapıtlarını ideal devlet düzeninin ya da ideal toplum düzeninin devamını sağlayacak bir araç olarak gördüklerinden, sanat yapıtlarını doğru değerlendiremeyerek, onlara değer biçmektedirler. Bu çalışmada, sanat yapıtlarının değerlendirilmesi konusunda, gerek Platon'un gerekse G. Lukacs'ın yukarıda sözü edilen çıkmazları gösterilirken, Ioanna Kuçuradi'nin değerlendirme tarzlarına ilişkin görüşü temele alınmaktadır. Bu temel çerçevesinde görülmektedir ki, Platon, sanatın neliğine ilişkin bilgi verebilecek yerinde bir temele sahip olmasına rağmen, sanat yapıtlarına bakış tarzıyla, onlara değer biçilmektedir. G. Lukacs ise, sanatın neliğini verebilecek bir temelden yoksun olduğu söylenebilir. Çünkü G. Lukacs'ın sanalın temeline aldığı 'toplumsal gerçeklik' ve 'tipik tik' öğelerinin değişmez bir nitelik taşımadığı görülmektedir. Her ikisi de sanat yapıtlarını, olması gerekenden hareket ettikleri için, doğru değerlendirememekte ve onlara değer biçmektedirler. Dolayısıyla her ikisi de, sanatın neliğini verebilecek yeterli bir bilgi ortaya koyamamaktadır.