Sosyo-kültürel değişme sürecinde Karabük'te işçi ailesi

Elinizdeki arastama, belki üzerine onlarca arastama yapılmış ve yıllarca Türk düşünce hayatında çok yoğun tartışmaların kaynağı olmuş bir olguyu, sosyo-kültürel değişme olgusunu; aynı mekanda üretim faaliyeti yürüten, benzer rol ve statülere sahip ancak farklı iki mekanda hayatlarını sürdüren, nisbeten benzer etnik ve inanç geri planlarına sahip Karabük'te işçi Ailesi üzerinde tespit etmek ve mekanın sosyo-kültürel değişmeye etkisini ortaya koymak gibi başlı başına orijinal ve bu çerçevede şimdiye kadar ülkemizde hemen hiç çalışılmamış bir konu olarak karşınıza çıkmaktadır. Arastama, 19.6. 1991 tarihinde bir iş akü ile Karabük Demir Çelik Fabrikaları'nda çalışan 7971 işçiden 399'u üzerinde yapılan bir anket çalışması, yoğun mülakatlar, yoğun gözlem ve pek çok yazılı doküman üzerine inşa a edilen bir çalışma niteliğindedir. Çalışma, amprik veriler yanında, konuyla ilgili son dönemde ortaya çıkmış çok boyutlu teorik tartışmalara da yer verilerek zenginleştirilmiştir. Örneklem grubu işçi ailesi reisleri içerisinden seçilmiş, bu durumun ortaya koyabileceği sakıncalar çok yoğun işçi ailesi ziyaretleri gerçekleştirerek, mülakat ve gözlemlerle dengelenmiştir. Örneklem grubunun oluşturulması, tabakalı tesadüfi örnekleme yoluyla %5'lik katalım esas alınarak, işçi ailesi içerisinde köylü ve şehirli işçi ailelerinin ağırlıkları dikkate alınarak, dengeli bir biçimde gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de, özellikle cumhuriyetin başından itibaren hız kazanan ve çeşitli faktörlere bağlı olarak gelişen çok yönlü değişim olgusu, mekan/sosyo-kültürel yapı bağlamında son derecede önemli sonuçlar ortaya koymuştur. Şehirli ve köylü mekanlar süratle değişirken, bu iki unsur karşılıklı etkileşim içerisinde birbirini etkileyen bir değişim seyri de ortaya çıkarmışta. ivAile, her toplumda olduğu gibi, süratle değişen toplumumuzda da hem değişimin, hem de statükonun kompleks bir varlık alanı olarak anlaşılmalıdır. Bu, toplumun en temel sosyal birimi, toplumdaki çok boyutlu değişimin farklı realize oluş biçimlerinin yaşandığı renkli bir panoramayı bize sunar. Yukarıdaki gerekçelerden dolayı aile araştırmaları, sosyo-kültürel yapı araştırmalarının vazgeçilemez bir boyutunu oluşturur. Ailesindeki değişimi ve yapı farklılıklarını iyi anlayamayan bir toplum, temel meselelerini çözmek konusunda büyük güçlüklerle karşı karşıya kalmak durumundadır. Karabük'te işçi ailesi araştırmasından elde edilen verilerden yola çıkarak; toplumumuzun geleneksel sosyo-kültürel sistemindeki çözülme sürecinin şehirleşme/sanayileşme ve buna dayalı olarak ortaya çıkan çok süratli bir kır/kent entegrasyonu çevçevesinde daha da süratlendiği, toplumsal kompozisyondaki çeşitliliğin hızlandığı, buna karşılık kültürel kimlik probleminin yeni kültür taşıyıcılarının da tesirinde daha da derinleştiği söylenebilir. Araştırmanın ortaya çıkardığı diğer bir önemli sonuç, yukarıdaki tüm olumsuzluklara ve kültürel kimlik krizinin daha da derinleşiyor gözükmesine rağmen, toplumumuzun sosyo-kültürel yapısının, kuvvetli ve modern tecrübeleri de cezmetmiş bir Türk Milli Kültürünü üretebilme gücünü içerisinde taşıdığıdır. Araştırma verileri böyle bir gelişmenin, Karabük İşçisinin temel istek ve beklentilerinden birisini oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Elinizdeki araştırma, sınırlı bir alanda ortaya koyduğu sonuçları ile, değişen ve yeni bir dünya ile karşı karşıya bulunan toplumumuzda, bundan sonra yapılacak sosyal bilim araştırmaları için mütevazi bir referans noktası oluşturabilirse, kendisinden beklenen sonucu ortaya koymuş olacaktır.