Endüstri 4.0'ın karakteristiği ve yeni dünya düzeninde toplumsal eşitsizlikler

Erdoğan, İdil, 'Endüstri 4.0 Çağının Karakteristiği ve Yeni Dünya Düzeninde Toplumsal Eşitsizlikler', Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale, 2019, Üretimde, yeni bir modelin, bir anlamda yeni bir neslin, yeni bir ekolün başlangıcı yaşanmaktadır. Endüstri 4 .0'ı ve içinde bulunulan otomasyon devrini; üretimin, üretim modellerini ve üretim değer zincirinin değişmesi, 'Büyük Verinin' internet altyapısı kullanılarak üretime kaynak olması; fabrikaların akıllı fabrikalara dönüşmesi, dijitalleşmesi, nesnelerin İnterneti; aklınıza gelebilecek her nesnenin bir şekilde internete erişip, diğer cihazlarla iletişim halinde olması ve bugünün teknolojileri ile üretilmesi mümkün olmayan hızda, kalitede, esneklikte ve en önemlisi kişisellikte ürünlerin üretilmesini mümkün kılan bir vizyon olarak tanımlanabilir. Yeni yüzyıl ile başlayan bu dönemin önceki yüzyıllara göre temel farklılıklarını kavrayabilmek için insanlığın nasıl bir değişim sürecinden geçtiğine ve bu süreçte yaşanan teknik, kültürel, siyasal, ekonomik, sosyal gelişmelere değinmek gerekir. Geçmişten günümüze yaşanan teknik gelişmeler insanların ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleşmiştir. İnsanlar, temel, zaruri ve keyfi ihtiyaçları sebebiyle doğadan ilham alarak birçok teknik alet geliştirmişlerdir. Bilim de doğadaki gözlem ve deney yapma farkındalığı ile gelişmiştir. Doğayı ve evreni tanıma, onların içindeki olguların insanlık yararına kullanılması ancak bilimsel düşünme ve bilim sayesinde mümkün kılınmıştır. Aydınlanma Çağında ise biraz daha kendine yönelmiş hümanizm, modernizmin temelini oluşturan nesnellik, akılcılık gibi temel kavramlar ile birlikte, toplum kadar bireyin de önemini savunmuş ve bireye toplumda önem verilmiştir. Aydınlanma bir bakıma insanın uyanışıdır. Tabi teknik gelişmeler bu çağdan itibaren hız kazanmıştır. İlk sanayi devrimi 1700 yılların ortalarında demiryollarının inşası ve buhar makinesinin devreye girmesiyle mekanik üretim başlanmış, dünyanın ilk sanayi devrimi kabul edilen bu süreç, değişen üretim modelleri ile askeriyeden sosyal hayata, ekonomiden pazarlamaya kadar birçok şeyi değiştirmiştir. Bu süreç 1760'tan 1840'lara kadar sürmüştür. 19. YY sonları ile 20. YY başlarında ivme kazanan ikinci sanayi devrimi elektriğin ve montaj hattının sağladığı destekle seri üretimi mümkün kılabilmiştir. Üçüncü sanayi devrimi 1960'larda başlamış,1960'larda yarı iletkenlerin, ana bilgisayarların, 1970 ve 1980'lerde kişisel bilgisayarların ve 1990'larda internetin hayatımıza girmesiyle bu döneme, Bilgisayar devrimi veya Dijital Devrim ismi verilmiştir. Bu süreci etkileyen ve tetikleyen en önemli kavramlardan olan küreselleşmeyi unutmamak gerekir. Küreselleşme süreci, Aydınlanma Çağı ile doğrudan ilişkilidir. Küreselleşme, Coğrafi Keşifler ile başlayan ve son 500 yıllık modern dünya tarihinde, Amerika'nın keşfi ve Sanayi Devrimi'nin eşlik ettiği olaylar ile devam ederek sanayinin ciddi bir şekilde ortaya çıkmasına ve buna bağlı olarak küresel bir pazarın oluşmasına sebep olmuştur. Bu süreç aynı zamanda burjuvazi ve sermayenin yükselişinin de altyapısını oluşturmuştur. Aslında bakıldığında Küreselleşme, dünyanın yaşadığı Tarım ve Endüstri devrimlerinden sonra ortaya çıkan üçüncü büyük devrimin, 'iletişim ve bilişim' devriminin görüntülerinden biridir. Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, uluslararası ticaret ve kalkınmanın canlanması konusunda çok önemli bir rol oynamaktadır. Küreselleşme ile birbirlerini besleyen teknolojik gelişmelerin ve bunun doğal sürecinde ortaya çıkan yapay zeka ve endüstri 4.0 ekolünün ekonomi kurumuyla beraber, kapitalizme, güvenliğe ve gizliliğe en önemlisi kişiselleşme ve kültürel parçalanmaya etkileri kaçınılmazdır. Bu tezin amacı küreselleşmeden yola çıkarak teknoloji gerçeği altında Endüstri 4.0 ve Otomasyon devrinin ekonomik örgütlenme, sosyal adalet-birey ilişkisi, gelir dağılımı ve kültür üzerindeki yarattığı eşitsizlikleri nesnel araştırma yöntemlerine uygun varsayımlarla yola çıkılmadan, yansız olarak çeşitli kaynaklardan elde edilen verilerle ve araştırmanın sonundaki bilgiler doğrultusunda yoruma ve öngörülere yer verilerek ortaya koymaktır. Sonuçta yeni teknolojinin bilincimizi sanallaştırmayla birlikte yaşam alanlarımızı ciddi şekilde etkilemesi söz konusudur. Otomasyon devri ile değişimleri ilk endüstri ve iş alanında hissetmekle birlikte gerek eğitim ve sağlık gerekse kültürel gelişim konular gibi daha birçok alanda eşitsizlikler oldukça yaşanmaktadır. Bu çalışmanın asıl amacı içinde bulunduğumuz yeni düzeni tanıtmakla birlikte, bu düzende karşılaşılan eşitsizlikleri göz önüne sermektir.