turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sadru's-Salah

Türkler, İslamiyeti benimsedikten sonra bu dinin şartlarını öğrenmek ve yerine getirmek için dini eserleri Türkçeye çevirmiş ve dinin şartlarını yerine getirebilmek adına kılavuz kitaplar yazmıştır. Üzerinde çalıştığımız, Derviş Muhammed oğlu Mustafa tarafından yazılan bu eser, yazıldığı dönemdeki insanların dini görevlerini yerine getirirken sıkıntılarını konu alan Sadrü'ş-Şeria, Kuduri ve Dürer-i Gurer adlı eserlerden faydalanarak yazılmıştır. Bazı bölümler çeviri olmakla birlikte bazılarını yazar kendisi yazmıştır. Yazar, bu dini konuları 41 bölümde anlatmıştır. Çalışmamızda, önce eserin çeviri yazılı metnini oluşturduk. Okuma esnasında varak ve satır numarasını parantez içine alarak gösterdik (ör. 1 a/a). Eserdeki Arapça dua, tek bir vb. kısımları özgün biçimleriyle metne ekledik. Açıklaması yapılan dini terimleri transkribe ettik. Metinde noktalama işaretlerini kullanmadık. Çok az bir bölümü harekeli olan metni harekelere bağlı kalarak birebir çevirdik. Harekesiz olan sözcüklerin başka yerlerde yazılışlarını göz önünde bulundurduk. Bu sözcükleri cümlenin anlamı ve sözcüğün yapısına göre biz değerlendirdik. Dil incelemesinde sözcüklerin ve eklerin tespitinde dönem eserleriyle ilgili çalışmalarını göz önünde bulundurduk ve metnin dışına çıkmadık. Çalışmamız; dil bilgisi, metin ve sözlük olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Dil incelemesini de ses ve şekil bilgisi olmak üzere iki bölüme ayırdık. Dil incelemesinde ağırlığı yazım konusuna verdik. Sonuç bölümünde eserin genel değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada yararlanılan eserlerin künyesi son bölüme eklenmiştir.
Türkçede koşullu yapılar

Dilbilim, psikoloji, felsefe gibi pek çok disiplinin ilgi alanı içinde olan koşullu yapılarda öncül tümce ve sonuç tümcesinin konumlarının bu yapıların söylem işlevini belirlediği varsayımına dayanan bu çalışmada, Türkçe koşullu yapıların söylem özellikleri ve işlevleri açısından betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda temel varsayımımızı sınamak için 'Türkçe koşullu yapılarda öncül tümce/eğer-yantümcesi ve sonuç/anatümcenin konumları nedir?', 'Öncül tümce/eğer-yantümcesi ve sonuç/anatümcenin konumlarına göre koşullu yapının işlev nedir?' ve 'Öncül ve sonuç tümcelerinin konumlarına göre, koşullu yapının söylem işlevi/işlevleri nelerdir? Bu işlev söylem bağdaşıklığını nasıl etkilemektedir?' sorularına yanıt aranmıştır. Bu araştırma sorularını yanıtlayabilmek için, planlanmış 8 farklı polisiye romandan oluşan bütünce incelenmiş, İşlevci Yaklaşım çerçevesinde Declerck ve Reed'in (2001) 'Koşullu Yapı Yaklaşımı' ve Prince'i (1992) temel alan Chang-Bong'un (2001) çalışmaları doğrultusunda çözümlenmiştir. Çözümlemelerden elde eldilen verilere göre araştırma sorularımızın yanıtları sırasıyla şöyledir:1. Türkçe koşullu yapılarda 'öncül tümce + sonuç tümcesi dizilişi' belirtisiz diziliştir.2. Belirtisiz dizilişe göre Türkçe koşullu yapılar en sık tümüyle durum-belirleme işlevini üstlenmekte, bunu da 'S-durumunun hangi koşullar altında gerçekleştiğini belirleyen koşullu yapılar' aracılığıyla sağlamaktadır. Buna göre ortaya çıkan sonuç, koşulsal bilginin dinleyicinin/okuyucunun zihninde belirtisiz diziliş sergileyen Türkçe koşullu yapıların üstlendikleri 'durum-belirleme işlevi'yle işlemlenebildiğini göstermektedir. Belirtili dizilişe göre ise en sık 'kaçınma-Ö koşullu yapıları'nın kodlanmasıyla, Türkçe koşullu yapılar yorumlama işlevi üstlenmekte; konuşucu, sonuç tümcesinin içeriğini öncül tümcenin üstlendiği işlevler aracılığıyla değerlendirmeye sunmaktadır.3. Türkçe koşullu yapılar dizilişlerine pek çok farklı söylem işlevleri üstlenmekte ve üstlendikleri bu söylem işlevlerini 'çıkarımsal bilgi, verilmiş bilgi + yeni bilgi' belirtisiz bilgi yapısı dizilişini kodlayarak gerçekleştirmekte ve bu sayede söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucunda elde edilen bulgularla doğrulanmıştır.
İki dilli öğrencilerin matematik dersindeki öğrenme güçlüklerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, iki dilli öğrencilerin matematik dersindeki öğrenme güçlüklerinin incelenmesi ve sığınmacı veya mülteci olarak ülkemize gelen öğrencilerin farklı ırk, inanç, etnik yapı ve değişik sosyal gruplardan olmalarına bakılmaksızın eşit eğitim fırsatlarından yararlanması hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda, iki dilli öğrencilerin matematik dersinde öğrenme güçlükleri yaşadıkları görülmüştür. Öğrencilerin iki dilli olmasının, öğrencilere bazı boyutlarda avantaj sağlarken, bazı boyutlarda dezavantaj oluşturduğu gözlemlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına dayanarak, ülkemizde sayıları giderek artan iki dilli öğrencilerin eğitim ve öğretimine yönelik daha fazla çalışma yapılması ve eğitim müfredatının buna göre ayarlanması gerektiği düşünülmüştür.
Cönk inceleme-metin-dizin

Yapmış olduğumuz çalışmada, Afyon Sandıklı İlçesi Şeyh Hamza Ocağına ait Cönk'ü farklı yönleri ile inceledik. 221 varak olan cönk. Ön kısmı deri ile kaplı; dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan; sayfaları birbirine ip ile tutturulmuş; ortalama sayfa boyutları 15-20 cm. boyunda, 7-10 cm. eninde el yazması bir eserdir. Yazılış yılı ve yazarı hakkında kesin olmamakla birlikte içerisindeki bilgilerden hareketle 1800'lü yıllarda Hafız Şuhudi tarafından kaleme alınmıştır. Cönk'ün, çoğu sayfası Türkçe olduğu halde, Arapça ve Farsça dillerinden dilimize geçen kelimeler ağırlıktadır. İçerisinde büyüler, dualar, tedavi yöntemleri, şiirler, hesap işlemleri, takvim bulunmaktadır. Türkçe kısımları üzerinde çalışma yaptığımız Cönk; İnceleme-Metin-Dizin olarak üç bölüm şeklinde incelenmiştir. Cönk, Osmanlı Türkçesi döneminde yazılmış olsa da Eski Anadolu Türkçesi özellikleri görülmektedir. 19. yüzyılda yazılan bu eserin edebiyat ve bilim dünyasına katkı sağlayacağı ve dilimizin tarihi gelişimi açısından faydalı olacağı kanısındayız.
Kırım Tatar şairi Şakir Selim'in şiirleri: Metin - aktarma - inceleme

Bu çalışma 20. Yüzyıl Kırım Tatar Edebiyatı'nın önde gelen şahsiyetlerinden biri olan gazeteci, mütercim, Kırım Tatar Milli Hareketi'nin aktivisti ve şair Şakir Selim'in hayatı, eserleri ve faaliyetleri hakkındadır. Çalışmamızda Kırım Tatar Tarihi ve Edebiyatı ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmamızın esas konusunu teşkil eden Şakir Selim'in şiirleri incelenmeden önce şairin hayatı ve yaşadığı dönemi içeren bilgiler verilmiştir. Şairin kaleme aldığı şiir kitapları hakkında açıklamalar yapılmış ve şairin Kırım Tatar Edebiyatı'ndaki yeri hususu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tezimizin ana malzemesini oluşturan şairin 'Aqbardaq (1974)', 'Duyğularım (1979)', 'Sevgi Alevi (1982)', 'Uyavuv (1986)', 'Yellerini Dinle (1990)' ve 'Tüşünce (1996)' ve 'Qırımname I (2006), 'Qırımname-Tamçılar II (2008)'' adlı kitaplarındaki toplam 347 şiiri, kiril harflerinden latin harflerine çevrilmiş ve Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Şairin şiirleri, nazım birimleri, nazım şekilleri, ölçü ve kafiye düzeni bakımından tasnif edilmiş ve incelenmiştir. Şiirler muhteva bakımından değerlendirilmiş, şairin hayatı ve şiirlerin yazıldığı yerler göz önüne alınarak iki döneme ayrılıp konularına göre incelenmiş, gerekli açıklamalar yapılmıştır. Dil ve üslup bölümünde şairin şiirlerinde kullandığı kelimelerin miktarı, türü tespit edilmeye çalışılmış, şiirlerindeki söz sanatları örneklendirilmiştir. Kırım Tatar Edebiyatı'nın Sürgünlük ve Vatan Kırım'a Avdet Dönemi'nin önemli şahsiyetlerinden biri olan Şakir Selim'in hayatının ve şiirlerinin incelenmeye çalışıldığı tezimizin, sonuç bölümünde tezimizden elde ettiğimiz veriler sırasıyla açıklanmıştır. Tezin sonunda şairin şiir kitaplarındaki şiirlerin nazım biçimleri, nazım birimleri, ölçüsü ve muhtevası ile ilgili bilgiler tablo halinde gösterilmeye çalışılmıştır.
Postmodern representations of the author in John Fowles's Mantissa and Peter Ackroyd's Chatterton

Bu tezin amacı, John Fowles'in Mantissa ve Peter Ackroyd'un Chatterton adlı romanlanndaki yazar karakterlerin konumlarını, yapısallcılık sonrası ve postmodern kuramlar çerçevesinde değerlendirmektir. Her iki romandaki yazar karakterler 'postmodern yazar' kavramı çerçevesinde incelenerek, roman yazarının geleneksel anlamdaki konumundan nasıl sıyrıldığı ve yaratıcı olmaktan çok, nasıl kurgusal bir gerçekliğe büründuğü tartışılmaktadır. Giriş bölümü, zaman içerisinde yazar kavramı üzerinde meydana gelen anlamsal değişimin detaylı bir incelemesini ele alır. Klasik dönemden başlayıp, yazarın sahip olduğu varsayılan kendine ait yetkide meydana gelen önemli değişim, postmodern döneme kadar incelenir. Bu tarihsel incelemenin asıl amacı, yazar kavramına yapısallcılık sonrası ve postmodern kuramlarm getirdiği farklı bakış açılarının önemini vurgulamaktır. Tez içinde özellikle Roland Barthes ve Michel Foucault gibi iki önemli kuramcının görüşleri yazar kavramı üzerindeki tartışmayı göstermek için kuUamlmaktadır. İlk bölüm, betimlediği yazar karakterin, simgesel anlamda yazarın ölümünün ve geleneksel konumunu nasıl kaybettiğinin tartışıldığı John Fowles'in Mantissa romanım inceler. Ana karakter olan yazar ve onun yarattığı karakter, ilk olarak metnin içerisinde dil tarafından şekillendirilen metinsel yapılar olarak gösterilir. Daha sonra ise, yalnızca kendi metninin sınırlan çerçevesinde var olabilen bir figür olarak betimlenen yazar karakter ele alınır. Tezin ikinci bölümü, Peter Ackroyd'un Chatterton adlı romanındaki yazar karakterlerin incelenmesinde, romandaki tüm yazar karakterlerin nasıl romanın kurgusal dili tarafından oluşturulan figürler olduğunu tartışmaktadır. Burada, karakter yapısı üzerindeki üstkurgusal etkilerin önemi vurgulanmaktadır. Buna ek olarak bu tez, yalnızca var oldukları dilsel sistem içerisinde bir konuma sahip olan yazar karakterlerin geleneksek yazar kimliğinden ne derece ayrıldıkları veHI postmodern birer 'kavram' olarak ortaya çıktıklarını irdelemektedir. Bu yaklaşım çerçevesinde, metinlerin sahip olduğu metinlerarası özellik de bu tezin üzerinde durduğu ilgili bir konudur. Bu tez, Mantissa ve Chatterton'daki postmodern yazar betimlemesinin, yazarın her şeyi bilen ve yaratan anlamdaki ölümünü savunan yapısallcılık sonrası görüş doğrultusunda yazarın yeni konumunu inceleyen bir çalışmadır ve 'yazarın ölümü' teması üzerindeki kuramsal tartışmayı okura sunmaktadır.
polite linguistic behavior and the uses of the apology type of speech act in the female world of Jane Austen's Emma

Kadın ve erkeklerin kibarlık/kabalık davranışlarını inceleyen çeşitli sosyal dilbilim çalışmaları vardır. Buna rağmen az sayıda çalışma bu davranışı disiplinler arası bir bakış açısı ile 'özür' söz edimi açısından analiz etmiştir. Bildiğim kadarı ile bu konuyu edebiyat, özellikle de roman çerçevesinde ele alan hiçbir çalışma yapılmamıştır ki bu tarz çalışmaların gerçek yaşam durumlarını ve dil davranışlarını doğru bir şekilde tasvir ettiği söylenebilir. Bu tez, Jane Austen'ın Emma adlı romanında özellikle özür söz edimine odaklanarak kibarlık/kabalık durumları incelemek adına disiplinler arası bir yaklaşım sunar. Tez, farklı özür türleri içeren karakterler arası diyalog örneklerini analiz ederek romanın kadın egemen dünyasında kullanılan özür türlerini ele alır. Diyalog örneklerinin seçiminde ve özür türlerinin analizinde karakterlerin cinsiyet, yaş ve sosyal statü gibi sosyal değişkenleri göz önünde bulundurulmuştur. Veriler Cohen ve Olshtain'ın taksonomisine (1983) göre sınıflandırılmış ve sınıflandırma sürecinden sonra, her tür özür stratejisinin sıklığı ve yüzdesi belirtilmiştir. Bununla birlikte, cinsiyet, yaş ve sosyal statü gibi sosyal değişkenlerin özür dileme şeklini nasıl etkilediği ve kadın ve erkeklerin aynı cinsiyete mi yoksa karşı cinsiyete mi daha çok özür dilediği ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonucu 'bağışlanma talebi'nin erkekler arasındaki en yaygın strateji olduğunu gösterirken, bunun kadınlar için 'suçunu kabul etme' olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sosyal değişkenlerin özür dileme davranışını etkilediği ve kadınların her iki cinsiyete de erkeklerden daha çok özür dilediği belirtilmektedir.
Türkmen diyalektolojisi: Aşkabat şehir ağzı

Oğuz grubu Türk yazı dillerinden Türkmenceye ait Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği dönemine kadar çok fazla diyalektoloji çalışması bulunmamaktadır. SSCB döneminin imkanlarıyla birlikte Türkmen dili ve diyalektolojisi adına birçok kayda değer çalışma yapılmıştır. Özellikle diyalektoloji çalışmaları için kurulan dil ve edebiyat enstitüleriyle birlikte çeşitli alan araştırmaları düzenlenmiş ve toplanan malzemeler çalışmaların konusunu oluşturmuştur. Son 20 yıldır Türkmen diyalektolojisi konusunda aktif çalışmalar bulunmamaktadır. Yapılan diyalektoloji çalışmalarına ek olarak, bu çalışma Türkmen diyalektolojisini diglossia, dil ilişkileri ve kod kopyalama konularında ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, Türkmenistan'ın Aşkabat şehrine gidilerek mülakat yoluyla metinler derlenmiştir. Derlenen metinlerin transkripsiyonu yapılmıştır. Derlenen metinler diglossia, dil ilişkileri ve kod kopyalama başlıkları altında incelenmiştir. Türkmencenin standart dili, Ahal vilayeti Teke ağzına yani Aşkabat konuşmasına dayalıdır. Derlenen metinlerde dikkat çeken durum yazı dili ve ölçünlü konuşma dili arasındaki ileri derecede sesbilimsel farklılıklardır. Burada bir bölümde bu farklılıklar gösterilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda derlenen metinlerde kod kopyalama örneklerine rastlanmaktadır. Konuyla ilgili olarak, metinlerde görülen kod kopyalama örnekleri Lars Johanson'un kod kopyalama modeliyle değerlendirilmiştir.
Kadızade Mehmed Efendi Mebhas-ı İman

Bu çalışma, XVII. yüzyılda yazılmış olan, Kadızade Mehmed Efendi'ye ait Mebhas-ı İman adlı eser üzerinedir. Eser; giriş, Kadızade Mehmed Efendi'nin hayatı ve eserleri, dil incelemesi, tenkitli metin ve gramatikal dizin bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Kadızadeliler Hareketi hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Kadızade Mehmed Efendi'nin hayatı, eserleri; Mebhas-ı İman'ın muhtevası, nüshaları, yazılış tarihi ve dili hakkında bilgiler yer alır. İkinci bölüm dil incelemesi bölümüdür. Dil incelemesi; imla, ses ve şekil bilgisi olmak üzere üç başlık altında yapılmıştır. Bu bölümlerde, eserin imla, ses ve şekil bilgisi özellikleri Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi ve Türkiye Türkçesi dönemi özellikleriyle kıyaslanarak verilmiştir. Üçüncü bölüm olan tenkitli metin bölümünde, Mebhas-ı İman'ın müellif nüshasına ulaşılamamasından dolayı, tespit edilen nüshalar içinde yazarın yaşadığı döneme en yakın tarihli olan, Hicri 1064 tarihinde istinsah edildiği kayda geçen ve Ankara Milli Kütüphane'de 06 Mil Yz A 2217 arşiv numarasıyla kayıt altına alınan nüsha, A nüshası olarak isimlendirilmiş ve çalışmanın dil incelemesi ile dizin bölümleri bu nüsha dikkate alınarak hazırlanmıştır. Bu nüshanın yanında yine Ankara Milli Kütüphane'de 06 Mil Yz A 2222 arşiv numaralı nüsha B nüshası ve 06 Mil Yz A 1586 arşiv numaralı nüsha ise C nüshası olarak isimlendirilerek tenkitli metne eklenmiştir. Çalışmanın son bölümü olan dizin bölümünde, eserde geçen bütün sözcükler madde başı olarak köken ve anlamlarıyla beraber verilmiştir. Bu bölümde madde başı olarak verilen sözcüklerin anlamları, sözlüklerdeki ilk anlamları şeklinde değil, metindeki bağlamları dikkate alınarak verilmiştir.
Manas destanı: İlk 1160 dize

Bu çalışma, Kırgız Türklerinin milli destanı olan Manas Destanı üzerine yapılmış bir dil incelemesi çalışmasıdır. Manas destanına ilk defa, Kazak-Kırgız yöneticisi olan Rus asıllı Franel tesadüf etmiştir. Daha sonra Çokan Velihanof 1856 yılında destanı dinlemiş ve destanın varlığını ortaya çıkarmıştır. Fakat destanın en uzun parçasını Radloff yazıya geçirerek 1885'te yayımlamıştır. Manas Destanı 9. yüzyıldan bugünlere gelmiş devasa bir sözlü halk edebiyatı şaheseridir. Yaklaşık 500. 553 mısradan oluşan ve Kırgızistan'ın en önemli kültür hazinesi olan Manas Destanı, 1000 yılı aşkın bir süredir, ağızdan ağıza ve nesilden nesile aktarılarak bugünlere ulaşmış uzun manzum bir eserdir. Kırgızların, kahramanlık hikayeleri ile dolu yaşam serüvenini anlatan Manas Destanı, her dönemde ortaya çıkan ve 'manasçı' olarak adlandırılan destan anlatıcıları sayesinde hiç unutulmamıştır. Kırgızlar için bu destan, hem kutsal tarihlerinin tanığıdır, hem de ulusal kültürlerinin önemli bir sembolüdür. 500. 553 mısradan oluşan hacmiyle söz hazinesi, ses bilgisi ve şekil bilgisi açılarından Kırgızca dil bilgisi için de en zengin ve en uygun malzemeyi sunan bu kaynak, Kırgızcanın gramatik özelliklerinin tespiti için muhakkak değerlendirilmelidir. Bu tezde Manas Destanının baş tarafından alınan mısralar üzerinde Kırgızcanın şekil bilgisi özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu tezin amacı, Manas Destanın ilk 1160 dizesinin morfolojik tahlilini yapmak suretiyle Kırgızcanın şekil bilgisi özelliklerini ortaya çıkarmak ve söz konusu ilk 1160 dizenin gramtikal dizinini hazırlayarak incelenen metnin söz varlığını belirlemektir.
Mardin'de çok dillilik ve ana dili arapça olan çok dillilerde kod değiştirimleri

Toplumlar, toplumsal ilişkilerinin sürdürülmesi için dile ihtiyaç duymaktadırlar. Sosyal bilimlerle ilgilenen bilim insanları insanı anlamak için en önemli gösterge olan dile başvurmaktadırlar. Dili inceleyerek toplumların geçmişşi ve geleceği hakkında fikir yürütmektedirler. İnsana ait her şeyi içinde barındıran dil, bilimsel araştırmalarda öncelikli referanstır. Çok dilliliğin/iki dilliliğin Türkiye'de en yaygın olduğu şehirlerden biri olan Mardin, çok zengin bir dilsel çeşitliliğe sahiptir. Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan bu şehir dilsel anlamda 'Ortadoğu'nun özeti' olarak da ifade edilebilir. Türk, Kürt, Arap, Süryani, Çeçen ve Ermenilerin yıllardır beraber yaşadığı bu şehirde etnisitelerin sayısı kadar dil çeşitliliği de bulunmaktadır. Farklı dillerin beraber yaşadığı ilde söz konusu dillerin etkileşimleri de kaçınılmazdır. Bu etkileşimlerin sonucu, birçok dil olayında görülmektedir. Bunlardan en dikkat çekenlerinden biri kod değiştirimleridir. Ana dili Arapça olan çok dilliler Türkçe ve Kürtçeden birçok sözcük ödünçlemişlerdir. Burada kod değiştirimleri tümce/tümcecik düzeyinde olduğu gibi Kürtçe, Türkçe bağımlı biçimbirimlerin Arapça bağımsız biçimbirimlerle kullanılması şeklinde de olabilmektedir. Burada temel dil Arapça, içe yerleşik dil de Türkçe ya da Kürtçe olmaktadır. Yapılan araştırma Mardin'de ana dili Arapça olan çok dillileri 'kod değiştirimleri' bağlamında ele almaktadır. Arapça sözce ve cümlelerdeki Türkçe ve Kürtçe kod değiştirimleri dilbilimsel ve toplumdilbilimsel çözümlemelerle ele alınmıştır. Araştırmada 32 denekten çeşitli veriler toplanmıştır. Matematiksel veriler kullanılmadığından niteliksel çözümlemelere başvurulmuştur.
Rus dilinde fiillere getirilen morfemler olan ön eklerin morfo-semantik fonksiyonlarının Türk öğrencisi bakışıyla incelenmesi

Bu tez çalışmasının amacı, öğretim amaçlı olarak Rus dilinde fiillerin önüne getirilen morfemler olan ön eklerin ve bunun sonucu olarak da ortaya çıkan ön ekli fiillerin morfolojik ve semantik fonksiyonlarını Türk öğrencisinin bakışıyla incelemek, yaşanan kaynak eksikliğini gidermek ve ön ekli fiilleri öğrenmek isteyenlere yararlı bir çalışma sunmaktır. Ayrıca farklı dil ailelerine mensup, sentaktik ve morfolojik açıdan birbirinden farklı yapılara sahip olan Rusça ve Türkçenin dilbilgisel ve biçimbilimsel yapılarını karşıtsal çözümlemeyle ortaya koymak diğer bir amacımızdır. Rus dilinde sadece hareket fiilleriyle sınırlı olmayan ve sondan eklemeli bir dil olduğu için Türk dilinde bulunmayan ön ekler, yabancı dil olarak Rusça öğrenen bireyler için bu dilin gramerinin önemli öğelerinden birisidir ve fiil kategorisinin en zor konularından birisini teşkil etmektedir. Bu bağlamda söz konusu zorluğun önüne geçebilmek ve Rusça öğrenen bireylerin bu ekleri kavramasını kolaylaştırmak için tezin ilk bölümünde her iki dilde fiil kavramı, fiilin kategorileri, zaman kategorisi, her iki dilde bitmişlik-bitmemişlik konusu kıyaslamalı olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Türkçede somut olarak bulunmayan ancak Rus dilinin bel kemiği olan ön ekler ve ön ekli fiiller konusu, çeşitli tablolar ve şekiller yardımıyla detaylı olarak anlatılmıştır. Rusçada 21 tane ön ekin her birinin temel anlamları, yan anlamları, zıt anlamları, eş anlamları ve aynı kökten olan ön ekler çeşitli fiil tabloları ve birçok örnek çerçevesinde detaylı olarak anlatılmıştır. Bu bağlamda hem Rus dilinde hem de diğer dillerde konuyla ilgili yapılmış bilimsel çalışmalar taranmış elde edilen kaynaklar incelenmiş ve elde edilen bilgiler kapsamlı bir değerlendirme ile ortaya konulmuştur.
Maddetü'l Hayat

Bu çalışma, XV. yüzyıla ait bir tıp metni olan Akşemseddin'in Maddetü'l Hayat adlı eserini konu almaktadır. Farklı kütüphanelerde dört ayrı nüshasını tespit ettiğimiz yazmanın çalışmamıza konu olan nüshası Topkapı Sarayı Müzesi Hazine 552 numara ile kayıtlıdır. Eser 70 varaktır. Toplumun her kesimini ilgilendiren bir konu olan sağlık konusunda yazılmış bir eser olduğundan tıp terimleri, botanik, farmakoloji ve eczacılık terimleri bakımından zengin bir kaynaktır. Dönemin söz varlığını yansıtması bakımından dil araştırmacıları için önemli bir eserdir. Çalışmamız dil özellikleri, metin ve dizin olmak üzere üç bölümden oluşmuştur. İlk bölümde XV. yüzyılda tıp alanındaki gelişmelere genel bir bakış, Akşemseddin'in eserleri ve çalışmamıza konu olan Maddetü'l Hayat adlı eserin kapsamı ve nüshaları ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Dil incelemesi günümüz dil özelliklerine göre metinde görülen farklılıklar esas alınarak yapılmıştır. Dil özellikleri, yazım, ses bilgisi ve biçim bilgisi olmak üzere üç bölüm halinde incelenmiştir. Yazım özellikleri metinden alınan örneklerle tespit edilmeye çalışılmıştır. Ses bilgisi ve biçim bilgisi özellikleri Türkiye Türkçesi'nden farklılık gösteren noktalar esas alınarak incelenmiştir. Dizin kısmında metinde geçen bütün sözcükler madde başı olarak alınmış ve metindeki bağlamları içinde anlamlandırılmıştır.
Sekkakİ'de belagat tasavvuru

Tez, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Araştırmaya dair genel bir çerçevenin ortaya konduğu giriş bölümünde öncelikle tezin gerekçesi ve önemi izah edilmiş, aka-binde konusu ortaya konmuş ve son olarak da yöntemine temas edilerek kaynakları hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Birinci bölümde Sekkaki'nin tarihi ve nazari bir bağlam içerisinde konumlandırılması amaçlanmıştır. Burada öncelikle, içinde yaşadığı tarihi durum dikkate alınarak müellifin kim olduğu sorulmuş ve biyografisine dair veriler çeşitli sorular eşliğinde yorumlanmıştır. İkinci olarak müellifin eserlerinde atıf yaptığı kişiler/metinler, yaşadığı dönemde hayatta olan ve aynı muhiti paylaştığı isimler, kendini mensup gördüğü düşünce ekolleri, ilgilendiği disiplinler/meseleler vb. olgular üzerinden ilmi kişiliğinin ana hatları ve bir düşünür olarak portesi ortaya konmuştur. Bölümün son başlığında belagat tasavvurunun Sekkaki öncesi gelişimi, özellikle Abdülkahir Cürcani-Zemahşeri-Fahreddin Razi çizgisi merkezinde, tarihi akış dikkate alınarak anlatılmıştır. Böylece Sekkaki'nin nasıl bir belagat birikimini tevarüs ettiği ve hangi problematikle karşı karşıya kaldığı belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde Miftahu'l-ulum'un içeriğine odaklanılmış ve müellifin ilmu'l-edebe ilişkin umumi bakış açısı ve bu çerçevede geçmişş birikimle ilişkisi bakımından belagat tasavvurunun genel çerçevesi ve konumu incelenmiştir. Bu bölümde ilk olarak Miftah'taki edeb tasavvuru ortaya konmuştur. Bu noktadan hareketle metnin muhtevası ve sistematiği, temel sorusunun ne olduğu ve edeb incelemesinin Miftah'taki biçimsel düzeni gibi sorulara cevap aranmıştır. Bölümün ikinci alt başlığında ise Miftah'taki belagat tasavvurunun nazari karakteri üzerinde durulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ise doğrudan müellifin belagat tasavvuru incelenmiştir. Bölümün ilk başlığında Sekkaki'nin fesahat ve belagat kavramlarına ilişkin açıklamaları değerlendirilmiş, müellifin belagat kavramını sözün temel anlam seviyesinin ötesine geçen ikincil anlamlar seviyesi olarak tasavvur ettiği belirtilmiş ve bu seviyedeki araştırmanın bağlam unsuru dikkate alınarak tedvin edildiği ortaya konmuştur. Bu perspektiften hareketle müellifin özellikle belagat ilimleriyle nahiv arasındaki ayrımı nasıl izah ettiği ve bedii sanatları niçin belagat araştırmasının mahiyetine dahil etmediği sorularına cevap aranmıştır.