turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İhvan-ı Safa felsefesinde mead problemi

İnsan, kompleks bir bütündür ve bu bütünlük insanın farklı zamanlarda birçok bileşenlerinin bir araya gelmesiyle anlaşılabilir. Devamlılıklarını sağlayabilen dinler ve felsefi görüşler mead problemini çözmeye çalışırken bu mesele onların ikna kabiliyetlerine göre önem arz eder. Felsefe ve dinin, sürekli birbirlerinden etkilendikleri göz önüne alındıklarında İhvan-ı Safa din ve felsefenin kesiştiği noktada köşe taşlarından biridir. Bu araştırmada İhvan-ı Safa düşüncesinde ölüm-ötesi hayat irdelenmiştir. İnsan, evren ve Tanrı hakkında ileri sürülen görüşler birbirinden bağımsız olmadıkları gibi mead konusu da bu üç boyutta ele alınan bir meseledir. Aynı zamanda filozofların bireysel yaşamları onların düşünce dünyasını yansıtır. Burada tarihsel bağlam önemli görülmüş öncelikle İhvan-ı Safa'nın görüşlerinin teşekkülü açısından İhvan-ı Safa tanıtılmıştır. Daha sonra ''zaman'' kavramı ele alınmaya çalışılmıştır. Zira mead anlayışının temeli zaman fikrine dayalıdır. Daha sonra konunun genel çerçevesine katkı sunacağı ümidiyle ''düşünce tarihinde mead anlayışları'' irdelenmiştir. Bu başlıklar, ''Cismani Mead Nazariyesi'', ''Ruhani Mead Nazariyesi'', ''Ruhani ve Cismani Mead Nazariyesi'', ''Meadı İnkar Edenler'' ve ''Meada Agnostik Yaklaşım'' başlıklarıdır. Araştırmanın son bölümünde İhvan-ı Safa özelinde mead problemi ele alınmıştır. Mead anlayışıyla sıkı ilişki içinde olan başlıklar bu bölümde müstakil başlıklar altında incelenmiştir. Bu başlıklar, ''Mebde-Mead İlişkisi'', ''Nefs Mead İlişkisi'', ''Ahlak Mead İlişkisi'' ve ''Ölüm ve Ötesi Hayat'' başlıklarıdır.
Friedrich Wilhelm Nietzsche'nin nihilizmi

Bu çalışma; Nietzsche'nin nihilizme getirdiği yeni anlayışı açıklamaya çalışmaktadır. Bu amaçla, 1. Bölümde F. W. Nietzsche'yi nihilizme götüren sebepler; Geleneksel Değerlerin Çöküşü ve Hristiyanlık incelenmiştir. II. Bölümde ise, Nietzsche Nihilizmi; Decadence Kavramı alt başlığı altında; Fizyolojik ve Manevi Decadence olarak ele alınmıştır. İkinci alt başlık olan; Decadence'in Mantiki Bir Sonucu Olarak Nihilizm; Aktif ve Pasif Nihilizm olarak irdelenmiştir. III. Bölümde Nihilizmin sınırları başlığı altında ise; Epistemolojik, Aksiyolojik, Ontolojik Yansımaları ile Nihilizm incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde; Nietzsche'nin Nihilizmi'nin, Decadence, Nihilizm ve 'Gücü İsteme' aşamalarıyla yeni bir ebedi oluş'a geçişi öngördüğü anlatılmaktadır. 'En yüce değerlerin kendi değersizi eştirmesi' anlamında olan nihilizm, sürekli bir yeniden yaratmadır.
Aristoteles'te mükemmel yaşam üzerine bir inceleme

Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, iyi, amaç ve işlev kavramlarının ile bağıntıları incelenir. eudaimonia Eudaimoniaenergeia/etkinlik olması bakımından kendine içkin bir amaçlılığa sahiptir. nsan için mutluluk da bu bağlamda, içselci bir kavrayış ışığında insanın kendi işlevini gerçekleştirmesi olarak tanımlanır. Bu bölümde ayrıca insan için iyi bir yaşamın, onun eylem ve etkinliklerine bağlı olduğu düşüncesi ve iyi bir yaşamdatalihin rolü de tartışılır. Çalışmanın ikinci bölümünde günümüzde erdem etiği üzerine yapılan tartışmalara yer verilerek bu tartışmalar ışığında Aristoteles etiğinin yeri ve önemi üzerinde durulur. Aristoteles'te etik erdemler ve dianoetik erdemlerin iyi bir yaşam için işlevi ve buna bağlı olarak iyi bir yaşamın erdemlerle olan ilişkisi ortaya konmaya çalışılır. Son bölümde ise mükemmel yaşamın doğasının ne olduğu günümüz etik tartışmaları da dikkate alınarak sorgulanmaya çalışılır. Aristoteles üç tür iyi yaşama biçimi üzerinde durur ki bunlar haz yaşamı, politik yaşam ve düşünsel yaşamdır. Aristoteles'te mükemmel yaşam, düşünsel yaşam yani theoria yaşamı olarak görülmekle birlikte onu erdemlerden bağımsız olarak ele almanın pek de olanaklı olmadığı üzerinde durulur.
İhvan-ı Safa'da metafor

İhvan-ı Safa'da Metafor başlıklı çalışmanın amacı İhvan-ı Safa'nın düşünce sisteminde hikayelerin ve metaforların yerini ve önemini tespit etmektir. İhvan-ı Safa'nın hikayelerini incelemeye başlamadan önce metafor kavramını ele aldık. Metaforun felsefedeki yerini tespit etmeye çalıştık. Pek çok filozofun çeşitli sebeplerle metafor kullandıklarını gördük. İkinci bölümde ise İhvan'ın hikayelerini inceledik. İhvan, cemaatinden olan ve olmayan insanlara kendi düşüncelerini somutlaştırmak ve onların daha iyi anlamalarını sağlamak için hikayelere başvurmuştur. Hikayelerde ise metaforu yoğun bir şekilde kullanmıştır. İhvan'ın seçmiş olduğu bu metaforik üslup hikayelerine farklı anlamlar yüklemeyi de mümkün kılmıştır. Bu yüzden İhvan'ın bu hikayelerle kendini gizlemeye çalışıp çalışmadığı tartışma konusu olmuştur. Biz ise çalışmamızın sonunda, siyasi konularda İhvan'ın metaforu gizlenme amaçlı kullandığı metafizik ve felsefi konularda ise somutlaştırma ve daha anlaşılır olmasını sağlama amaçlı kullandığını gördük. Anahtar kavramlar: İhvan-ı Safa, hikaye, metafor, anlama.
Günümüz bilim felsefesi bağlamında İslam bilim tartışmaları: Syed Muhammad Naquib al-Attas örneği

Bu çalışmada, günümüz bilim felsefesi bağlamında İslam dünyasında meydana gelen İslami bilim tartışmaları, umumi anlamda çağdaş bilginin İslamileştirilmesi bakımından ele alınmıştır. İslami bilimin inşa edilebilirliği bağlamında çağdaş bilginin İslamileştirilmesi meselesi, 20. yy. ikinci yarısından sonra al-Attas tarafından ilk defa ortaya atılmış ve gittikçe yoğunluğunu daha çok hissettirerek günümüze kadar cevval bir şekilde gelmiştir. Çağdaş bilginin İslamileştirilmesi ekseninde İslam bilim tartışmalarının, ana hatlarıyla üç önemli veçhesinden söz etmek mümkündür. Bunlardan birincisi, İslam dünyası başta olmak üzere insanlığın içinde bulunduğu siyasi, iktisadi, çevresel, toplumsal ve zihinsel sorunlardan arındırmanın yanı sıra aslından uzaklaştırılan bilginin aslına dönüştürülmesiyle ilgili arayışları içerir. İkincisi, bu sorun ve arayışların ilmi bir düzlemde tahlilinin yapılmasına imkan sunulması bakımından esasen İslam dünyasının, kadim ilmi geleneğiyle koparılmış olan bağlarının yeninden tesis edilmesi anlayışıyla ilişkilidir. Üçüncüsü ise çalışmamızın da ana iskeletini oluşturan modern bilim kuramının ilk iki sorunsalının ortaya çıkmasına zemin hazırlayan önemli bir etken olarak kabul edildiğinde, bu akıma karşı yeni bir bakış açısı ve alternatif bir bilimsel algının geliştirilmesi ile ilgili tartışmaları ihtiva eder. Bu son ifadeyle çağdaş bilginin İslamileştirilmesi bağlamında tesis edilecek İslami bilim, modern mekanik bilime bir tepki olmakla birlikte modern bilimin tasarladığı bilimsel zihniyete alternatif bir bilim modelinin ortaya çıkarılmasına mukabil gelir. Bu tartışmalar ışığında çalışmamız, al-Attas'ın bilim felsefesinin bir analizini ve tartışmasını yaparak onun modern bilime ilişkin eleştirileri üzerine yoğunlaşacaktır. Bu bakış açısıyla çalışmamız, al-Attas'ın günümüzde İslam bilim geleneğinin tekrardan nasıl canlandırılabileceğine ilişkin tezlerini irdelemeye çalışacaktır. Böylece bu çalışma, İslam dünyasında akademik düzeyde yoğun bir şekilde tartışılan İslamileştirme projesinden hareketle girişilen akademik bir çabanın hasılatıdır.
Some Set-Theoretical traces in Leibniz's works

Bu tez çalışmasının amacı, esas itibariyle Platoncu tümel-tikel ayrımı, Organon-Categoria'daki Aristocu tasımsal önermeler ve Euclid Geometrisindeki Aksiyomatik yöntemden beslenen Aksiyomatik Set Teorinin Leibniz Felsefesindeki köklerini araştırmaktır. Tezin yoğunlaştığı asıl alan Leibnizci Metafiziğin analitik özelliği ve Leibniz Felsefesinin temel prensibi olarak özne-yüklem ilişkisi ile genel olarak Aksiyomatik Yöntem özel olarak da Aksiyomatik Set Theory arasındaki karşılıklılıklar olacaktır. Bunu yaparken, bir set/class'ın evrenselliği ve/veya boş küme olma özniteliğine, paradoksların muhtemel nedenlerine ve Russell Paradoksunun eleştirel analizine özel bir önem verilecektir.
Mevlana'nın felsefe'ye bakışı

İslam düşüncesinin en önemli simalarından biri olan Mevlana Celaleddin Rumi, kendine özgü düşünce sistemi olan bir bilgedir. Onun bu düşünce sistemi, hemen her açıdan ve çok sayıda araştırmalara konu olmuştur. Ancak, evrensel planda büyük etkileri olan bu bilgenin, felsefe hakkındaki düşünceleri, ayrıntılı bir şekilde araştırılmamıştır. Bu çalışmada, Mevlana'nın felsefe hakkındaki düşünceleri ve bu düşüncelerin arka planı ele alınmıştır. Mevlana, felsefi problemlerle ilgilendiği gibi felsefe disipliniyle de yakından ilgilenmiş ve bu disiplin hakkında önemli değerlendirmelerde bulunmuştur. Onun felsefe hakkındaki düşüncelerinin, akıl-aşk-vahiy kavramlarına yaklaşımının bir sonucu olduğu görülmüş ve bu kavramların onun düşünce dünyasındaki yerinin tespit edilebilmesi için, öncelikle onun insan ve bilgi felsefesi ele alınmıştır. Mevlana, aklı ve onun ürünü olan felsefeyi kategorik olarak reddetmez. Ona göre akıl, son derece değerli bir varlıktır ancak hakikate ulaşma yolunda yetersizdir. Bu nedenle, hakikat arayışında, aşk ve vahiy tercih edilmelidir. Zahiri ilimlerden biri olarak felsefe, aklı temel aldığından, ne insanın hakikate ulaşmasını sağlayabilir, ne de onun manevi gelişimine katkıda bulunabilir. Hatta felsefe, insanın asli ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olup, özünde taşıdığı şüphe ile gizli bir inkardır ve dolayısıyla iman için tehlikelidir.
Fıkhın bir alt disiplini olarak İlmu'l-hilaf

Fakihler arasındaki görüş ayrılıkları zamanla zengin bir literatür oluşturmuş ve süreç içerisinde bu görüş ayrılıklarını delilleri ile birlikte konu edinen alan ilmu'l-hilaf ismiyle anılmıştır. Bu alanda fakihler, ihtilaflı fıkıh meselelerini delillendirirken ilgili görüşleri yeniden inşa etmek suretiyle kendi zihin haritalarını ortaya koyarak değerli bir ilmi miras bırakmışlardır. Bu çalışmada, fıkhın temel alanlarından biri olan ilmu'l-hilaf, genel özellikleriyle ele alınmaktadır. Bu çerçevede; ilk bölümde ilmu'l-hilaf'ın ortaya çıkışı ele alınmış, hilaf bir kavram olarak analiz edilmiş, ilgili olduğu terimler açıklanmış ve son olarak hilaf literatürü için bir taksim önerisi sunulmuştur. İkinci bölümde hilaf bir ilim olarak ele alınmış, ilimler tasnifindeki yeri belirlenmeye çalışılmış ve ilmu'l-hilaf'ın ilgili diğer ilimlerle ilişkisini tespit edebilmek adına; fıkıh usulü, cedel, ilmu'l-mezheb, bilgi felsefesi ve yöntem ilimleri ile olan ilişkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde cedel yöntemlerinin hilaf eserlerinde nasıl kullanıldığı örnekler üzerinden ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde ilmu'l-hilaf'ın İslam ilim geleneğindeki etkilerini belirleyebilmek adına; ilmu'l-hilaf'ın fıkıh eğitimindeki yeri, fıkıh diline etkisi, ilmu'l-hilaf'a yönelik farklı yaklaşımlar, hilaf alimleri için kullanılan ünvanlar, ilmu'l-hilaf'ın mezhep olgusu ile ilişkisi ve fıkıh tarihi yazımında ilmu'l-hilaf'a biçilen rol ele alınmıştır.
The relation between Thomas Hobbes natural philosophy andpolitical philosophy

İngiliz felsefeci Thomas Hobbes genellikle siyaset felsefesi u zerine yazdığı kitabı 'Leviathan' ile bilinir. Hobbes her ne kadar siyaset u zerine yoğun bir şekilde yazmış olsa da doğa felsefesi insan psikolojisi u zerine de çalışmıştır ve metinlerinin çapraz okuması yapılırsa bu farklı ilgi alanları arasında bir bağ olduğu göru lebilir. Hobbes'un evren tahayyu lu toplumu da du zenlediği yapının temelini oluşturur. Hobbes'a göre evren daimi hareket halindeki bedenlerden mu teşekkildir ve bubedenlerin hareketleri doğa yasaları tarafından belirlenir. İnsan da bir bedendir ve bu sebepleharekete tabidir ve de bu sebeple toplumsal yasalar da doğa yasalarının hu kmu altındadır. İddiam şu ki insan Hobbes'a göre bu devinimin ortasında kaybolup gitmeden bilinç kazanabilmek içinLeviathan adı altında sembolleştirdiği bir merkezi iktidar figu ru tesis etmek zorunda kalmıştır.
Gottlob Frege ve ilk dönem Ludwig Wittgenstein'da anlam problemi

Analitik felsefe, felsefe problemlerinin dilin analizi yoluyla çözümlenebileceği düşüncesine dayanır. Gottlob Frege ve Ludwig Wittgenstein dil felsefesine yaptıkları katkılarla analitik felsefeye yön veren filozoflardır. Bu iki filozofun mantık ve matematik üzerine düşünceleri dil felsefelerinin gelişimi üzerinde etkili olmuş ve dil felsefesinde ortaya çıkan problemleri mantık ve matematiğin etkisinde çözmeye çalışmışlardır. Anlam, Gottlob Frege ve ilk dönem Wittgenstein'ın geliştirdikleri dil felsefelerinin temel konularından birini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, Gottlob Frege ve ilk dönem Wittgenstein gündelik dilde ve felsefe alanında ortaya çıkan anlam problemlerini geliştirdikleri mantıksal dil ile çözmeye çalışmışlardır. Bu çalışma, Gottlob Frege ve birinci dönem Wittgenstein'ın anlam kuramlarını açıklama ve anlam problemlerine getirdikleri çözümleri gösterme amacı taşımaktadır.
Ethics of artificial intelligence: Moral responsibility of self-driving cars and sex robots

Bu tezde Yapay Zeka uygulamalarının ahlaki etkileri incelenmektedir. İnsanların günlük yaşamını daha rahat ve verimli sürdürebilmeleri için birçok alanda YZ uygulamaları kullanılmaktadır. Evlerin temizlenmesi, yaşlı ve hastaların bakımı, tehlikeli işlerde insan yerine çalışma, tıbbi destek verilmesi, finans sektöründe dolandırıcılık olaylarının engellenmesi gibi birçok alanda YZ uygulaması kullanılmaktadır. Benzer şekilde seks robotları, sürücüsüz araçlar, çeviri uygulamaları, görüntü ve duygu algılama uygulamaları vb. gibi birçok uygulamanın kullanımının da yakın zamanda yaygınlaşması beklenmektedir. Birçok YZ uygulaması, daha bugünden sosyal ve iş yaşamında yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. YZ teknolojilerinin özellikle 2. Dünya Savaşı'ndan sonraki hızlı gelişimi, dünyada birçok sosyal ve ahlaki risk ve probleme de yol açmıştır. Bu uygulamaların sağlıklı bir şekilde gelişimi ve toplumda güvenli bir şekilde kullanımı için söz konusu güçlüklerin felsefi bir zeminde incelenmesi gerekmektedir. Bu tezde iki özel YZ uygulaması olan sürücüsüz araçlar ve seks robotları üzerine yoğunlaşılarak YZ uygulamalarının ahlaki etkileri incelenmektedir. Bunun sonunda analiz, aşağıdaki iddiayla sonuçlandırılmaktadır: İnsanlarda görüldüğü anlamda bilinçli yetenekleri, özgür iradeleri ve bağımsızlıkları olmadığı için YZ uygulamaları, ahlaki olarak sorumlu tutulamazlar.
Mirze Kazımbey'in tarihi siyasi görüşleri

XIX yüzyılda Azerbaycan düşünce tarihindeki yenilikleri ile önemli değişikliklere imza atan ünlü şarkiyatçılardan biri de Mirze Kazımbey olmuştur. Mirze Kazımbey'in Tarihi Görüşleri isimli bu çalışma giriş, üç bölüm, on üç paragraf ve kaynakçadan oluşmaktadır. Girişte konunun güncelliği, hedefleri ve sorumluluğu araştırılmakta;bilimsel katkısı ve araştırmada kullanılan yöntemler anlatılmaktadır. Birinci bölüm Mirze Kazımbey Hakkındakı Çalışmalar adlanır. Bu bölümde, Rus ? Sovyet, Azeri ve Avrupalı düşünürlerin Mirze Kazımbey'le ilgili araştırmalarından bahsetmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm Mirze Kazımbey'in Dünya Görüşünün Oluşumu adlanır. Bu bölümde Mirze Kazımbey'in Şark tarihi, Şark edebiyatı ve felsefesi hakkındaki araştırmaları ve düşüncelerinin oluşumuna Yunan ve Klasik Alman felsefesinin etkileri yorumlanmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda döneminin Rusyalı, Avrupalı ve Azerbaycanlı bilim insanlarıyla ilişkisine değinilmiştir. Üçüncü bölüm Mirze Kazımbey'in Tarih Bilimi Alanındaki Yenilikleri adlanır. Bu bölümde Mirze Kazımbey'in tarihi eserlerin araştırlması ve yayımlanmasındaki katkılarından ve Rus tarihçilik anlayışının geliştirilmesinde oynadığı rol anlatılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda İslam tarihi üzerine bilimsel araştırmalarına ve dönemin siyasi hareketleri hakkındaki görüşleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak Mirze Kazımbey'in şarkiyatçılığın gelişmesindeki rolü, konunun halen de güncelliğini yitirmediği ve eserlerinin, özellikle şarkiyatçılar için halen de önemli bir kaynak olma niteliğini koruduğu belirtilmiştir.
Ontolojinin sınırları: Platon'un Khora Kavramı

Bu çalışmanın temel amacı ilk kez Timaios diyalogunda bulunan khora kavramının Platon felsefesi için önemini göstermektir. Timaios, Platon'un en önemli diyaloglarından biridir. Platon ilk kez bu diyalogda khora kavramından bahseder. Platon felsefesinde varolanların görünüş ve asıl gerçeklik olarak ikiye ayrıldığı söylenir. Fakat Platon Timaios'ta üçüncü bir dünyadan bahseder. Khora olarak adlandırılan bu üçüncü varlık düzlemi var olan her şeyi içine alan yerdir. Ne kavranabilir ne de duyular aracılığıyla görülebilir. İlk bölüm Timaios'taki temel kavramlar hakkındadır. İkinci bölümde khora kavramının klasik yorumları incelenmiştir. Üçüncü bölüm Antik Yunan matematiği ve Platon felsefesi arasındaki ilişki hakkındadır. Son bölümde Derrida ve Kristeva'nın khora hakkındaki güncel yorumları ele alınmıştır.
İhtiyaç kavramının felsefi analizi

İnsanlar yaşamlarını sürdürebilmek için bir takım ihtiyaçlarını gidermek zorundadır. Ancak bu ihtiyaçlar giderilirken bireyin içinde bulunduğu toplumun yapısı değişmekte ve dönüşmektedir. Bu değişim ve dönüşüm bir takım farklılıkları da beraberinde getirmektedir. Günümüz toplumuyla geleneksel toplumu karşılaştırdığımızda, geleneksel toplumda temel ihtiyaçların giderilmesi söz konusuyken mevcut durumda istekler ve ihtiyaçlar kavram olarak birbirine karışmış ve neyin ihtiyaç neyin istek olduğu bilinemez hale gelmiştir. Özellikle teknolojideki gelişmeler üretim düzeyini arttırdığı gibi, ürün çeşitliliğini de arttırmıştır. Bu durum, bir ürünün ihtiyaç gidermek için mi yoksa bir istek nedeni ile mi tüketildiğinin anlaşılmasını zorlaştırmıştır. Buradan hareketle 'ihtiyaç kavramının felsefi analizi' konulu bu tezimizde; Platon, Aristoteles, Hegel, Marx, İbn Haldun ve Maslow'un ihtiyaç kavramına yaklaşımlarını açıklamaya çalışacağız. Konuya giriş için öncelikle, ihtiyaç ve istek kavramları tanımlanmaya çalışılacak, toplum yapısındaki değişmelerden bahsedilerek, bize ihtiyaçmış gibi dayatılan ürünlerin daha çok tüketilmesi neticesinde meydana gelen çevresel etkilere değineceğiz.
A comparative analysis of tripartite political psychology in Plato and Freud

Bu tez Platon ve Freud'un politik psikolojilerini benzerlikleri ve farklılıkları açısından inceleyerek ve psikolojik analiz kullanarak siyaset teorisi yapmanın hem avantajları hem de sınırlamaları olduğunu savunuyor. İlk bölüm bu tezin amacını açıklamaktadır. Tezin amacı Platon'un Devlet ve Freud'un Uygarlığın Huzursuzluğu kitaplarındaki üçlü politik psikolojileri karşılaştırmaktır. İkinci bölüm, özellikle ikinci ve dördüncü kitaplara odaklanarak Devlet kitabındaki şehir ve ruhun ayrıntılı bir açıklamasını vermektedir, ayrıca zihin ve şehir-ruh analojisi bölümlerinin farklı yorumlarının incelenmesini de içerir. Üçüncü bölüm, Uygarlığın Huzursuzluğu kitabını ayrıntılı bir şekilde açıklanmasına ve tartışılan konuların farklı yorumlarının gözden geçirilmesine geçmeden önce Psikanalizdeki birkaç önemli kavramın açıklanması ile başlamaktadır. Dördüncü bölüm, her iki kuramda zihinsel yaşamın üçlü bölümünün benzerliği ve farklılıkları ile bireysel zihin ile toplum arasındaki analojileri incelemektedir. Ayrıca Psikanalitik kavramların, Platonik yaklaşımı devam ettirebilecek güçlü, erdemli ve mutlu bir yaşam geliştirmeye devam edebilecek öz farkındalık mekanizmalarını anlamadaki birkaç katkısını ele almaktadır. Son bölümde ise siyasi analizin psikolojik araştırmalara dayandırılmasının sınırlamaları ve avantajları tartışılmaktadır.
Jose Ortega Y. Gasset'de insan ve toplum

Bu çalışmanın amacı, Jose Ortega Y. Gasset felsefesinde insan ve toplum kavramlarını, insan ve toplum arasındaki ilişkiyi, günümüzde insan ve toplumun geldiği sıkıntılı noktaları ele almak, bu problemlere J. Ortega Y. Gasset'nin sunduğu çözüm önerilerini incelemektir. Kullanılan kaynaklar başta J. Ortega Y. Gasset'nin eserleri olmak üzere, onun hakkında yazılan kitaplar ve makalelerden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, ele alınan konunun problem durumu, çalışmanın önemi, amacı, sınırlılıkları, kullanılan yöntem açıklanmış ve konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalar yer almıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, Ortega Y. Gasset'in hayatı, eserleri ve yetiştiği dönemin felsefi ortamı açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Ortega Y. Gasset'in temel kavramları ve bu kavramlar arasında insan ve toplum felsefesinin yeri açıklanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise Ortega Y. Gasset'in insan anlayışı, toplum anlayışı, insan ve toplum arasındaki ilişki ve Ortega Y. Gasset'in günümüz açısından oluşturabileceği açılımlar ele alınmıştır.
Karl R. Popper'ın tarihsicilik eleştirisi ve tarihsici toplum örnekleri

Bu çalışma, Karl R. Popper'ın tarihsiciliğe bakışını ve tarihsici olarak nitelediği filozoflara yönelik eleştirilerini ele alır. Popper'ın gerek bilim felsefesinde gerekse siyaset felsefesinde çokça tartışılan düşünceleri vardır. Popper, bilim felsefesinde eleştirel akılcılığı, tümevarım eleştirisini ve yanlışlamacılığı ele alır. Siyaset felsefesinde ise daha çok demokrasiyi, açık toplumu, totalitarizmi ve kapalı toplumu konu eder. O, hem bir bilim anlayışı hem de siyasi alana dahil olması bakımından tarihsiciliği yoğun şekilde eleştirir. Popper'ın tarihsicilik dediği kavramın ortaya çıkışı ve Popper'ın bu kavramla neyi kastettiği bu çalışma ile birlikte ortaya konmaya çalışıldı. Devamında Popper'ın tabiat yanlısı ve tabiat karşıtı olarak nitelendirdiği tarihsici doktrinleri ve bunların eleştirileri ele alındı. Popper'ın birer tarihsici olarak gördüğü ve eleştirdiği Platon, Marx ve Hegel hakkındaki görüşleri, Popper'ın bu filozofları tarihsici olarak görme sebepleri ile bazı düşünürlerin bu konudaki fikirleri tartışıldı. Popper'ın bilim felsefesine yaklaşımındaki eksiklikler ortaya konuldu. Eleştiri kültürünün yayılması önemlidir. Ancak bilimde katı bir eleştirel tutum onun ilerlemesine engel olabilir. Bununla birlikte eleştirdiği filozoflar için Popper'i destekleyici veya ona karşıt olabilecek sonuçlar da ortaya konuldu. Popper ilerlemenin geçmişşe dayalı olmadığını söylerken haklıdır. Ancak eleştirdiği filozofları yaşadıkları dönemin şartlarına göre ele almayışı onlara karşı haksızlıktır.
Erich Rothacker ve Karl R. Popper'de tarihselcilik problemi

Tarihselcilik, 19 Yüzyılda, Almanya'da özellikle Dilthey'ın tarih bilimine ilişkin yapmış olduğu çalışmalarla ortaya çıkan bir düşünce akımıdır. Tarihselcilik, tarihi olayların anlaşılmasında tarihsel düşünmeye öncelik veren ve her tarihsel dönemin kendi içinde değerlendirilmesi gerektiğini savunan bir görüştür. Bu çalışmada, 'Erich Rothacker ve Karl R. Popper'de Tarihselcilik Problemi' ele alınmaya çalışılmıştır. Daha dar ve özel bir anlamda tarihselcilik, örneğini Hegel'in idealist ve Marks'ın materyalist tarih felsefelerinde gördüğümüz tarihsel sürecin önceden öngörülebilir evrensel ilkeleri olduğunu öne süren bir yaklaşımdır. Rothacker, tarihsel süreçte ortaya çıkan her türlü beşeri kültür alanının daima bir dogmatik tarzın ürünü olarak oluştuklarını düşünür. Ona göre tarihselcilik probleminin ortaya çıkmasının temel nedeni budur. Rothacker'e göre, yaşamın kendisi kültürün kaynağıdır. Her türlü kültür de görelidir ve göreli kalmak zorundadır. Dolayısıyla, her türlü insan yaratımı olan tinsel sistemler, kendi dogmatiklerinde yaratılmışlardır. Her biri kendine özgü bir stile, tarza ve perspektife sahiptir. Popper, bazı toplum felsefelerinin bilimin görevini öndeyilerde bulunmak olarak gördüklerini, özellikle sosyolojinin görevinin toplumun geleceğine ilişkin ön kestirimlerde bulunmak olduğunu iddia ettiklerini anlatır. Popper, bu savları öne süren tüm öğretileri 'tarihsicilik' olarak adlandırır. Ona göre, tarihsicilik, akıl dışı bir tutumdur. Popper, tarihsici olarak nitelendirdiği öğretileri totaliter, ütopyacı, kaderci ve kolektivist olarak nitelendirmiştir. Ona göre, bu öğretiler toplumun gelişimine katkı sağlayacak yetkinlikte değildir.