Kültürel bağlamda Trabzon kent merkezi sosyal yaşamı

Tarihsel süreç içerisinde incelediğimizde yüzyıllardır farklı topluluklara, medeniyet ve kültürlere ev sahipliği yapan, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman gibi önemli devlet adamlarının yetiştiği ve Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli sancak beyliği olan Trabzon kentinin, yoğun bir kültürel belleğe sahip olması kaçınılmazdır. 1850'li yılların ikinci yarısından itibaren Trabzon kenti ticaret yolu geçişlerinin orta noktasında bulunan coğrafi konumu ile göze çarpan Karadeniz bölgesinde önemli bir liman kenti olarak birçok ülke medeniyetine ticari olarak da ev sahipliği yapmıştır. Bu ev sahipliği esnasında çeşitli ülke medeniyetleri mensupları Trabzon kentinde ikamet etmişlerdir. Süreç içerisinde Trabzon kent yaşamına da katkıları olmuş ve kültürel belleği besleyen önemli unsurlardan haline gelmişlerdir. Konu ile ilgili verileri yaptığımız tarihsel araştırmalardan elde etmiş bulunmaktayız. Tezimizin daha sonraki bölümlerinde belirteceğimiz veriler, söz konusu bu özelliğin, ilgili tarihlerdeki kent kültürel dokusunun oluşmasında önemli etkisi olduğunu ispat eder niteliktedir. Tezimizde Trabzon örneklemimizin sınırları içerisinde kent merkezi odak noktamız olup, bu bağlamda Trabzon kent tarihine genel bir bakışın ardından, ağırlıklı olarak kent merkezinin kültürel, sosyal, etnik yapısı, müzik yaşantısı, müzik kültürü ile bağlantılı şahıslar, çalışmaları, Cumhuriyet öncesi Trabzon ve Cumhuriyet sonrası Trabzon kent merkezi kültürel dokusunu tarihsel veriler ışığında anlatmaya çalışacağız. Cumhuriyet'in ilanından sonraki süreçte kentte sosyal ve kültürel alandaki değişimler, ve buna bağlı olarak sanatsal etkinlikler ile birlikte, XXI. yy'a yaklaşıldığında kentte hangi kültürel ve sanatsal anlayışın hakim olduğunu, sosyal kültürel yaşantının yansımalarını gözlemleme imkanımız olan mekanlarla birlikte aktarmaya çalışacağız. Elbette yalnızca Cumhuriyet'in ilanından sonraki süreç değil, küreselleşen dünyanın sanat algısının etkileriyle birlikte günlük yaşantı, hayata bakış, eğlence anlayışı, musikişinaslık özelliklerinin her yerde değişime uğradığı gerçeği, Trabzon örneklemimizde de kendini gösterecektir. Bu manada kent içerisindeki sözünü ettiğimiz yaşayış biçimlerindeki değişim kent merkezindeki müzikal ve icra özelliklerini, dinleyici kitlesini de değişime uğratacaktır. Dolayısıyla bu çalışma, geçmişşten günümüze mevcut yapının devam eden ve etmeyen özelliklerini, 1850'li yılların ikinci yarısından itibaren 2000'li yıllara kadar devam eden süreç içerisinde, aktif rol oynayan kişi ve kurumların uygulama biçimleri ile birlikte tespit etmeye çalıştığımız bir çalışma niteliğindedir. Müzikal icra özelliklerinin yanı sıra, sinema, tiyatro, musiki dernekleri çalışmaları, aile yapısı, etnik köken, eğlence kültürünün nasıl gerçekleştiği ve zaman içerisinde ne gibi değişimlere uğradığı gibi belirleyici hususlar da ele alınmıştır. Kent merkezi kapsamında bakıldığında kültürel dokusu tarihsel süreci, eğlence anlayışı geleneklerle birlikte Trabzon kent merkezindeki gelişmeleri görsel belge ve dokümanlarla birlikte destekleyerek anlatmaya çalışacağız. Başka bir yapı olarak tüm bu gelişmeleri ve değişim sürecinin etkilerini aktardıktan sonra 21. yy'dan itibaren kentteki sanatsal, kültürel ve müzikal çalışmalara genel bir bakış açısı sunarak günümüzdeki çalışmaları ve gelişmeleri aynı zamanda katkıda bulunan kişileri anlatacağız. Çalışma içerisinde tez başlığı ile ilgili söz konusu tüm veriler yazılı kaynakların yanı sıra, sözlü tarih yöntemi kullanılarak yapmış olduğumuz görüşmelerden elde edilmiş bulunmaktadır. Tüm görüşme kayıtlarının transkripsiyonları metnin ilgili bölümlerinde yer aldığı gibi, ekler kısmında da detaylı olarak verilmiştir. Tarihsel süreci yansıtan görsel malzemeler de çalışma içerisinde ilgili kısımlarda yer almaktadır. Ayrıca tarihsel süreci, kültürel yapıyı ve sanatsal çalışmaları gösteren diğer görseller yine ekler bölümünde detaylı olarak gösterilecektir.