Yirminci yüzyıl resim sanatında ifadecilik

Dışavurumcu sanat anlayışının kökeninde, evrensel güçlerin yol açtığı korku ve uygarlıkların gelişmesi ile ortaya çıkan makinelerin insanı köleleştirmesi sonucunda, insanın tinsel yönünün tehlikeye girmesi gerçeği yatar. Dışavurumcular, XVIII. y. yıl'da bir doğa mistizmi şeklinde kendini gösteren Romantiklerin dış dünyayı içselleştirme eğilimlerinden etkilenmişlerdir. Caspar David Friedrich'in ufka bakan yapıtları romantik sanatçıların tanrıyı doğayla bütünleştirme eğilimini de anlatmış olur. İngiliz Romantik ressamı Turner ise doğanın insanı aşan gücüne işaret eder. Dinamik fırça vuruşları ve kendine özgü anlatım biçimiyle izlenimleri de aşan ekspresyonist bir yaklaşım sergiler. XX. yüzyılda pozitif bilimlerin ilerlemesi ve fotoğraf'ın keşfedilmesi ile gelişen izlenimci sanatın karşısında yalnızca izlenimleri aktarmak yerine ona kendi iç bakışlarını da ekleyen sanatçılardan, Cezanne kübizmin öncüsü olurken, Van Gogh ekspresif sanat anlayışıyla bu akımda başı çekenler arasında yer alır. Primitif halk sanatlarından etkilenen Gauguin ise resim sanatında yeni bir anlatım biçimi oluşturmuştur. XIX. yüzyılda bilimde, felsefedeki gelişmeler farklı kültürlerin ilgi alanına girmesi sanatta yankısını bulacaktır. Yeni çağın sanat görüşüyle, doğa varlığı soyut-düşünsel bir bilgiler sistemi haline gelecektir. XX. yüzyıl'ın başlarında Karl Schmdt-Rottluff, Ernst Ludwing Kricner, Fritz Bleyly Die -Brücke gurubunu kurarak ekspresyonist sanat akımını başlatmışlardır. Bu akıma göre gerçeği olduğu gibi aktarmak istemeyenler kendilerini yaratıcılığa zorlayan dürtüyü otantik olarak yeniden canlandırmak istiyorlardı. Guruba daha sonra Pechstein, Emile Nolde, Kandinsky, Jawlensky, gibi isimler de katılmış, Kandinsky gurubun lideri olarak 1912'de Der Blaue Reiter'i yayımlamıştır. Ayrıca bu gurubun dışında olan Kokoshcka, Berlach, Beckmann, Rohfls Southine gibi isimler de dikkat çeker. Ekspresyonist sanat akımı başlangıçta fovistlerden etkilenmiş ancak ilerleyen zaman içerisinde kendi özgün biçimine bürünmüştür. I. Dünya Savaşının ve mekanikleşen yeni toplum düzeninin olumsuz etkileriyle çeşitli eğilimler ortaya çıkmış, Kollwithz, Ensor, gibi sanatçılar toplumcu-gerçekçi yönde ilerlerken Berlach halk sanatlarına yönelmiş, Matisse ise resmin daha çok plastik ve biçimsel sorunlarıyla uğraşmıştır. Ekspresyonist anlayışla beraber görünen doğa dışlanmış form deformasyonları ile biçimler bozulmuş, renk ve biçim formun önüne geçmişş, resmin espası yüzeye yaklaşmıştır. Bu eğilim daha sonra formu büsbütün reddedecek, biçimler, renkler ve çizgilerin bir düzenlemesi şekline dönüşerek soyut ve mutlak bir bütünlük arayacak ve anlamın da ortadan kaldırılmasına kadar gidecek bir sürecin de başlangıcı olacaktır. Benim sanat anlayışım ise bu sanatsal sürecinin tersine soyut olan doğanın mekanik güçlerinden yola çıkarak gelişmiş ve insanda hayat bulmuştur. Acak bu yaşam insanın ölümüyle yok olacaktır. İnsan ölümlü olduğunun bilincindedir. Yaşamsal olansa varlık ile yokluk arasında dolaşan bu iki karşıt durumun birbiriyle çatışmasından doğan bir anlamdır. Bu bakış açısının biçimsel olarak sanatıma yansıması ise insanın kendi varlığı içerisinde giderek çözülmesini ve mekana karışarak bir atmosfer yaratmasını niteler biçimde şekillenmiştir