Betriebliche weiterbildung lehrgangsdesing allgemein und speziell im sprachunterricht

İki yılı aşkın süredir Türk sivil havacılığını, eğitim açısından destekleyenAlman Teknik İşbirliği projesinde görev almaktayım. Bu projeninin amacı uçak üzerinde çalışan uçak teknik bakım personelinin meslek içi bireysel gelişim eğitimini, Avrupa sivil havacılık normlarına uyarlamaktır. Bu eğitim hem teknik, hem dil, hem de pedagojik alanları kapsamaktadır. Ancak projeye başlarken hedef grup olan teknisyenlerinyerine ilk önce onları eğiten eğitmenIerin bireysel gelişimeğitimiyle başlanması uygun görüldü. Üniversitede aldığım Dil ve Pedagoji eğitiminin sağladığı olanaklar sayesinde, bu proje çerçevesinde yürütülen 'Eğitmenkadrosunun bireysel gelişim eğitimi' programında görevaldım. Görevimin doğrudan eğitimle ilişkisi bulunduğundan ve eğitim olgusunun da tüm organize ve bireysel gelişimin temelini oluşturduğundan, tez danışmanımın da önerisi doğrultusunda bu konuyutezimİn çıkış noktası olarak ele aldım. Görevimİn en zor olan yanı, pedagojik bilgiler aktarmaktan çok, projenin uzun vadede amaçladığı davranış değişikliğini sağlamaktır. Davranış değişikliğine yönlendiren eğitim programı hazırlanırkenolması gereken durum ve mevcut durum olmak üzere iki ana temel unsurun belirlenmesi ve bunun sonucunda bir eğitim modülüoluşturulması gerekiyordu. Olması gereken durumu, Avrupa havacılık normları ve temel pedagojik bilgiler belirlemektedir. Mevcut durum ise eğitmenierin derslerine girilerek ve mevcut yönetim gözlemlenerek saptanmıştır. Bu araştırmalar sırasındabilimsel çalışmalara da yer verilmiştir. Aşağıda örnek olarak Almanya, Oldenburg Üniversitesi 'nce, farklı ülkelerdeki şirketlerin genel yapısına ilişkin bir araştırma yer almaktadır. Bu araştırmanın sonuçları, Türkiye'deki birçok şirket yapısına ışık tutmaktadır. Bu incelemede;D Planlama, D Başvuru esasları, D Atama ölçütleri, D Sorumluluğun paylaştırılması, FERDA BINATU MAGISTER 136 VON 159 ZUSAMMENFASSUNG AUF TÜRKISCHcl Yönetim şekli, cl Organizasyon yapısı, cl Birimler arası iletişim Mali ve kalite denetimleribaz alınmıştır. Ülkeler arası şirket yönetim karşılaştırması43Ölçütler Gelişmiş ülkelerdeki durum Gelişmekte olan ülkeler- deki durum Planlama Sistematik, 5 - ı o yıllık Nisbeten sistemsiz, ı - 2 yıllıkİşe alınma Her başvurana açık ve belirlenmiş Eş - dost ilişkileri ön plandasistem doğrultusundaAtama Bilgi. beceri, niteliğe göre Yaş ve arkadaşlığa göreSorumluluğu paylaştırına Oldukça yüksek Oldukça azYönetme şekli İşbirliğine dayalı Otoriteye dayalıOrganizasyon yapısı Merkezi sistem yapısı yok. Ancak Merkezi yapı mevcut. Sorumgörevve sorumluluklar belirlenmiş luluklar belli değilİletişim Tüm görev birimleri arasında 01- Görev birimleri arasında sağdukçaserbest bir iletişim ağı me- lıksız bir iletişim yapısı ve gizvcutlilik mevcutAna hedefler Kalkınma ve kazanç Kısa vadeli kazançlarMali denetimler Çok önemli Az önemliKalite denetimi Düzenli ve sistemli DüzensizŞirket yapılarının karşılaştırılmasıEğitim programı oluşturulurken bu tarz araştırmaların sadece şirket yönetimi ile ilgili bir konu olduğu düşünülmemelidir. Çünkü bu tür araştırmalar, eğitimin temel taşını daha doğrusu başlamaçizgisini oluşturmaktadır. Yukardaki olgudan yola çıkarak şu görüşe varılmıştır:)c Kurum içinde görev alan hem eğitmenler hem de idarecilerin, daha akılcı, daha kalıcı hedeflere erişebilmeleriiçin davranış değişikliği teşvik edilmelidir. Ancak bu tür eğitimlerin sadece fırma içinde değil daha geniş alanlarayayılması, kalıcılığı pekiştireceği bir gerçektir. Örneğin, cl Okullar,( 3 Rolf ARNOLD, Interl<Ulturelle Berufspadagogik' Management in amerikanischen und einheimischenBetrieben im Vergleich, S. 38, Abb. 5 )FERDA BINATU MAGISTER 137 VON 159 ZUSAMMENFASSUNG AUF TÜRKISCHo Meslek liseleri, O Üniversiteler ve O Yetişkinlere yönelik bireysel eğitim veren şirketlerde bu tür eğitimler verilebilir. Konu ala mTezimin ana konusuna girmeden önce yetişkinlerin eğitim biçimleri hakkında kısa bilgi vermek istiyorum. (Projedeki hedef grup yetişkinlerdir. Yaş ortalaması: 45)O Yetişkinlerin eğitim biçimlerine ilişkin temel kavram Yetişkiniereyönelik bireysel gelişim eğitimdir. D Bu kavram kendi içinde ikiye ayrılır: Kurum - içi bireysel eğitim Kurum - dışı bireysel eğitim Kurum - içi bireysel eğitim, mesleki açıdan bireysel eğitim ve temelokul eğitimini kapsamaktadır. D Kurum - dışı bireysel eğitim, hiçbir kurumsal destek olmadanorganize olmamış bireysel eğitimi kapsamaktadır. Son yıllarda özellikle Avrupa' da yetişkinlerin bireysel eğitimine yönelik tartışmalar gündeme gelmiş ve konuyla ilgili şu sonucavarılmıştır:)( Hızla değişen yaşam koşullarında, mücadeleyi kazanmak için ömür boyu süren bir eğitim gerekmektedir. Yani kişiyaşını göz önünde bulundurmaksızın kendini geliştirmek zorundadır. Yetişkinler eğitimi, konu itibariyle çok kapsamlıdır. Bunun için Tez Danışmanımın da onayı ile, tez konumu aşağıdaki iki alandasınırlandırdım:D Pedagojik ve dil bilgisi açısından bireysel eğitim Eğitimde kaliteÇıkış noktasıKonunun daha iyi anlaşılması için sürekli gözlemlenebilen davranışlarımızaışık tutan güncel hayattan bazı örnekler vermek istiyorum. Bu davranış kalıplarına her gün raslamak mümkümdür. Bu tür davranışlar, genel kültür yapımız ve geleneklerimizle yakından ilintilidir. FERDA BINATU MAGISTER 138 VON 159 ZUSAMMENFASSUNG AUF TÜRKISCHGüncel bir örnekten yola çıkmak istiyorum:Bir kaç ay önce, oturduğum caddede yeni bir market açılmştı. Tabii doğal olarak market düzeni oldukça iyi, raflar yeni, ürünlertaze, market çalışanları gayet kibar ve titizdi. Aradan henüz birkaç ay geçmişşti ki, marketin o temiz ve bakımlı halinden eserkalmamıştı. Çelik ratlar pasıanmış, ürünler biraz gelişi güzelyerleştirilmiş ve çalışanların o eski nazik tavırlarında yelleresiyordu. Et ürünlerinin bulunduğu buzdolabı zaman zaman çalışmıyor, ekmeklerin üzerinde nadir de olsa kara sinekler uçuşuyordu. Bu durum şunu gösteriyor. Özümsenmeden ve baştan sağma yapılan işlerden hiçbir zaman başarı elde edilemez. Önemli olanbirşeyi oluşturmak veya yenilemek değil, oluşturulan veya yenilenenşeyi korumaktır. Bu anlayış eğitimde de çok önemlidir. Kalite yönetimi ve kalite normuBirşeyi iyileştirirken; 'geliştirilmiş'' mesleki bireysel eğitim,'nitelendirilmiş' personel, 'motive eden' eğitim çevresi,'düzenlenmiş' fırma kültürünü oluşturmak için belirlenmiş ölçütlere gereksinim vardır. Bunu bir yolu dünya çapında kabul görmüş DIN 9000 - 9004 normu serisidir. Bu normu tezimde yazıya getirmemin nedeni, bunun eğitim alanındaki önemidir. İlk önce kısaca 'kalite' kavramını şirket bazında tanımlamakistiyorum:K Bir firmanın başarısı, çalışanlarının ve ürününün kalitesinebağlıdır veya Kalite çok yönlü bir bakış açısı gerektirir veya Kalite pahalıdır. Kalitesizlik daha da pahalıdır K Kalite sistemi, iyi bir denetleme mekanizması gerektirir Kalite olgusu, hizmet üreten her alanda her zaman önemli bir yer tutmaktadır. Eğitim, yaşantımızın her alanında karşımıza çıkmaktadır. Bir ürünün kalitesini müşteri belirler. Eğitimin kalitesini ise öğrenci belirler. FERDA BINATU MAGISTER 139 VON 159 ZUSAMMENFASSUNG AUF TÜRKISCHKalite sİstemİ.. istek -. Eğitmen OğrenciKaliteKalite sistemiMesleki ileri Eğitimin gelişimiBu başlık projeyi içermektedir. Proje şu aşamalardan oluşmaktadır. Genel olarak projenin oluşturulma amacı ve hedefi belirlenmişti. Bunun için işe bulunulan ortamın eğitim ve donanım açısından gereksinimleri saptandı. D Eğitim açısından mevcut durum saptandı ve olması gereken duruma uygun eğitim modülleri oluşturuldu. D Bu çalışmalardan sonra eğitmen kalifikasyonları belirlendi. D Eğitmen kalifikasyonları üç temel alanda değerlendirildi: Bilgi, uzmanlık ve iş teknikleri İş planı ve iş akışını oluşturma becerisi Eğitmenin bakış açısı ve davranışıYukardaki sonuçlara göre, eğitilmesi gereken noktalar belirlendi ve buna göre 'Eğiticinin Eğitimi' programı oluşturulmuş oldu. Bu program içinde iki temel alan yer aldı:D Temel Pedagojik semineri D Teknik Yazarlık semineri. Bu iki temel başlığı, aşağıda kısaca tanıtmak istiyorum:Modül 'Temel Pedagoji'Bu kurstaki ana hedefimiz, eğitmenlik görevini yıllarca sürdürmüşteknik eğitmenleri, pedagojik açıdan bilgilendirmek ve an-FERDA BINATU MAGISTER 140vON 159 ZUSAMMENFASSUNG AUF TÜRKISCHlattıkları dersi daha kalıcı kılmak için bazı konuları bilimsellik çerçevesinde aktarmaktır:D Kurs gelişimiEğitmene bu aşamada bir derse girmeden önce yapması gerekenIereilişkin bir takım bilgiler aktarılmaktadır: Sistemli çalışma i yapılacak işlerin yazılması i öğrenci açısından önemli olan konuların göz önünde bulundurulması. Öğrenciye aktarılacak bilginin i aktivitelerin belirlenmesi Belirlenen bilgi ve aktivitelerden eğitim hedefi oluşturan Her eğitim hedefine uygun ders yöntemlerinin belirlenmesı Ders yöntemlerine uygun ders araç - gereçlerinin belirlenmesi Ara ve bitirme sınavlarının sınav yönetmeliğine uygun olarak hazırlanması. Verilen kursun öğrenciler tarafından değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonuçlarının eğitmen tarafından dikkate alınması. D Kurs akışıBu bölümde eğitmenIere pedagojik konulara ilişkin temel bilgiler aktarılmaya çalışıldı. Konunun pekişmesi için bu aşamada birçokalıştırma yapıldı: Bu konulara ilişki bazı ana başlıklar şöyledir: Öğrenme Öğretme Eğitsel modeller iletişim Motivasyon Stres Ders hazırlığı ve planlaması Eğitmenin yakın gelecekteki rolüD Kurs organizasyonuBu bölüm kursa başlanılmadan önce yapılması gereken hazırlıklarlailgili bilgileri içermektedir. Eğitim kataloğunun hazırlanması Kursların planlanması