Avrupa Tek Para Sistemi'nin dünya ve Türkiye ekonomisi üzerindeki olası etkileri

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisini oluşturan Avrupa Birliği'nin on bir üyesi, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren ulusal paralarının yerini kaydi para olarak, 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren de kağıt ve madeni para olarak, 'Euro' adını taşıyan yeni ve ortak bir paraya bırakmaya karar vermiştir. Euro'yla, önemli bir aşamayı gerçekleştiren Avrupa Tek Para Sistemi'nin üye devletlerin ekonomileri yanında, dünya ekonomisi ve Türkiye ekonomisi açısından etkileri şüphesiz büyük olacaktır. Uluslararası mali piyasalara da etkileri yansıyacak olan Avrupa Tek Para Sisteminin, dünya ekonomisi üzerindeki etkilerini bugünden belirleyebilmek zordur. Avrupa Para Birliği'nin 'Optimum Para Alam' kurma yolundaki girişiminin Birlik içinde pozitif kazançlar sağlaması; APB'nin ne ölçüde OPA olduğuna bağlı olacaktır. APS'nin dış etkileri arasında en kesin olan husus; bu etkilerin büyük ölçüde, Euro'nun AB üyesi devletlerin performansı üzerinde yaratacağı değişikliklerin dış uzantılarına; Euro'nun uluslararası işlemlerde kullanılma hacmine ve dolayısıyla Euro'nun ne kadar güçlü ve istikrarlı bir para birimi olacağına bağlıdır. Euro'nun uluslararası işlemlerde kullanılma hacmi, AB üyesi ülkelere yönelik sermaye hareketlerini, bu ülkelerin borçlanma politikalarını ve rezerv bileşimlerini etkileyecektir. Euro'nun güçlü ve istikrarlı para olması, APB ülkelerinde uygulanacak yapısall ve mali politikalara bağlı olarak gerçekleşecektir. Topluluk üyesi ülkelerin her alanda, özellikle ekonomik alandaki 'tek seslilik'leri Euro'nun gücünü belirleyecek temel etken olacaktır. Türkiye'nin AB'ye üye ülkelerle vazgeçilmez ticari ve mali bağlantıları bulunmaktadır. Ülkenin dış ticaretinin %50'si AB'ye üye ülkelerle yapılmaktadır. Dış borç stokunun %45'i Avrupa para birimlerinden oluşmaktadır. Dolayısıyla, AB ile yoğun ticari ve mali ilişkiler içinde bulunan Türkiye açısından, Euro'nun, özellikle 2002 yılından itibaren, dış borç yönetimi, ödemeler bilançosu ve mali piyasalar bakımından önemli etkileri olacağı açıktır. AB ile yaklaşık 35 yıldır bir ortaklık ilişkisi yürüten ve 1 Ocak 1996'dan itibaren de Gümrük Birliği sürecini tamamlamış bir ülke olarak, Türkiye tam üyeliği hedeflemektedir. Bu nedenle, APB'ye uyum konusu Türkiye'nin gündeminde bulunmaktadır. Türkiye'nin Avrupa piyasalarındaki artan fırsatlardan yararlanması ve global çevrede daha rekabetçi olması, makroekonomik yapısını düzenleyecek politikalar uygulamaya koymasına bağlı olacaktır. APB'den yararlanabilmek için, Türkiye, ekonomik ve yapısall reformlarda adımlarını hızlandırmak zorundadır. Çalışmadaki temel varsayım, APS'nin hiçbir aksamaya uğramadan belirlenen tarihlerde yürürlüğe girmesidir. Ayrıca, APS'nin dünya ekonomisi üzerindeki muhtemel etkileri, Euro'nun güçlü ve istikrarlı bir para ve zayıf bir para olacağı varsayımlarına dayanılarak, her iki bakış açısıyla da incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, APB'nin tarihi gelişimi kronolojik olarak incelenmiştir. İkinci bölümde, APB'nin bir OPA olup olmadığı araştırılmıştır. Üçüncü bölümde, Euro'nun dünya ekonomisi üzerindeki potansiyel etkileri incelenmeye çalışılmış; ayrıca, APS'nin geleceği tartışılmıştır. Son olarak dördüncü bölümde, AB'nin Türkiye ile olan ilişkileri ve Euro'nın Türkiye üzerindeki potansiyel etkileri incelenmiştir.