Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu ve Hasan Ali Yücel'in eğitim ve kültür konularına dair görüşleri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme

Tanzimat Dönemi'nde başlayıp Meşrutiyet döneminde devam eden, Cumhuriyet döneminde de hız kazanan çağdaşlaşma hareketlerine eğitime yönelik özgün düşünceleriyle katkı sağlayan Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu ve ülkemizde eğitim ve kültür alanlarında yapmış olduğu çalışmalarla kültür reformisti unvanını almaya hak kazanan Hasan Ali Yücel, fikirleriyle günümüzde hala yaşayan ve yaşatılan eğitimcilerdir. Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun ülkemizin önemli eğitim ve kültür atılımı olan Köy Enstitülerinin fikir babası olarak anılması, Hasan Ali Yücel'in ise Köy Enstitüleri'nin uygulayıcısı olması bakımından iki eğitimcinin eğitime yönelik düşüncelerinin kesiştiği görülmektedir. Köy Enstitülerinin kurulmasında Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu tarafından geliştirilen 'İçtimai Mektep' anlayışının etkili olduğu kabul edilmektedir. Öyle ki günümüz Türk eğitim sisteminde de bu düşüncelerle eğitim uygulamaları yapılmakta, bu uygulamalarda Baltacıoğlu ve Yücel'in eğitim ve kültüre yönelik düşüncelerinin izleri görülmektedir. Eğitim ve kültürün birbiriyle ilişkili iki alan olması sebebiyle araştırmada eğitim ve kültür kavramları birlikte anılarak bu kavramlara Baltacıoğlu ve Yücel'in perspektifinden bakılmış, her iki eğitimcinin eğitim ve kültür konularına yönelik düşünceleri karşılaştırılarak ortaya konulmuştur. Baltacıoğlu'nun eğitim alanında inkılap değerindeki görüşleri Yücel'i de etkilemiş, onun eğitim ve kültür alanındaki reformlarına hayat vermiştir. Özellikle Cumhuriyet'in ilanından sonra ülkemiz eğitim ve kültür alanında kalkınma hamlelerine girişmiş, çağdaşlaşma adımlarında eğitim ve kültür, araç olarak kullanılmıştır. Baltacıoğlu kültürde birliği savunarak geleneği ön plana almış, Ziya Gökalp gibi kültür-medeniyet ayrımına gitmiştir. Hasan Ali Yücel ise Mustafa Kemal Atatürk gibi kültür ve medeniyet ayrımı yapmamış, muasır medeniyetler seviyesine çıkılmasını hedeflemiştir. Yücel, Baltacıoğlu'nun aksine kültürümüzde geleneğin değişebilir olduğunu savunarak medeniyetimizin Yunan medeniyetinde saklı olduğunu kabul etmiştir. Nev Yunanici anlayışla Türk hümanizmasını temele alarak eğitim ve kültür reformları gerçekleştirmiş, ülkemizi Batı'ya açmıştır. Her iki eğitimci de kültürümüzden uzaklaşılmadan medeniyette ilerlemenin çarelerini eğitimde aramıştır. Araştırmanın son bölümünde güncel eğitim anlayışları üzerinden değerlendirmelere yer verilerek özellikle Baltacıoğlu'nun eğitimdeki özgün düşünceleri çağdaş eğitim düşünceleriyle karşılaştırılmıştır. Nitekim günümüzde Milli Eğitim Bakanlığının teoriyle uygulamayı birleştiren, üretici, demokratik eğitim anlayışıyla Cumhuriyetçi, laik, milliyetçi, yenilikçi, vatanını ve milletini seven, ahlaki değerlere sahip birey yetiştirme ideali, Baltacıoğlu ve Yücel'in fikirlerinin hala geçerli olduğunun en büyük kanıtı olmuştur. Daha önce iki eğitimcinin eğitim ve kültür konularına yönelik görüşlerinin karşılaştırılmasına dair bir çalışmanın olmaması araştırmayı özgün yapmaktadır. 21. yüzyılda eğitim sistemimizde oldukça önem verilen değerler eğitiminin Hasan Ali Yücel ve Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun eğitim konusundaki düşünceleriyle karşılaştırıldığı bir çalışma ile MEB'in 2023 Vizyon Belgesi'nde yer alan eğitim anlayışının her iki eğitimcinin eğitim konusundaki düşünceleriyle karşılaştırılarak ele alındığı bir çalışmanın yapılması önerilmektedir.