Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'nda 1990-1994 yılları arasında iş kazaları ile işçi sağlığı ve iş güvenliği eğitimi uygulamaları

SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın özeti, sonucu ve öneriler yer almaktadır. Özet Çalışmak, hem beden, hem beyin için gerekli bir olgudur. Çalışma yaşamı, maddi ve manevi açıdan doyurucu olduğu kadar, oluşabilecek kaza risklerinin en az olabileceği bir ortamı çalışanına sunabilmelidir. Çalışma yaşamı ile sağlık arasındaki ilişkiler konusunda 18. yüzyıl Sanayi Devrimi sonrası Avrupa'da ortaya çıkan gelişmeler, zamanla iş ile sağlık arasındaki etkileşimin çift yönlü olduğu görüşünü ortaya koymuştur. İş yaşamı zenginleşip, gelişen teknolojiyle kolaylaşırken, karmaşıklaşmış, bir takım uyum sorunlarını, tehlikeleri de beraberinde getirmiştir. Bütün bunlara karşılık olarak iş yerinde sağlıklı ve güvenli çalışmayı sağlayabilecek yeni kurallar konulmuş, uygulamalar, araçlar, yasalar geliştirilmiştir. örneğin ergonomi bilimi; insan, makine, çevre üçlüsünün birlikte olacağı işyerlerinde bu üçünün en uygun ve verimli şekilde bir arada çalışıp, yaşayabileceği yasaları bulmayı ve bu yasaları kullanmayı amaçlamaktadır. Düzenlenen yasalar ulusal düzeyde oluğu gibi uluslararası düzeyde de yapılmış ve çeşitli ülkeler bu uluslararası yasaları imzalamıştır. İşçi sağlığı ve iş güvenliği; iş yerlerinde işin yürütülmesi sırasında oluşabilecek sağlığa zarar verebilecek koşullardan korunmak amacıyla sistemli, bilimsel olarak yapılan çalışmalar olarak tanımlanabilir. İş Yasası ve ilgili Tüzüklerde belirtilen iş yerlerinde yukarıdaki tanıma uygun olarak gerekli önlemlerin alınması zorunludur. Çünkü iş kazası gibi belirli biryer alanma, ölüm veya zarar yol açan önceden planlanmamış bir olayın sonuçları işvereni, çalışanı, hatta ülke ekonomisini olumsuz olarak etkilemektedir. Bu nedenle işçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanmasında çalışana, işverene, devlete ve sendikalara önemli görevler düşmektedir. İş kazaları işin akışını durdurarak üretim temposunu aksatmakta verimlilik kaybına neden olmaktadır. iş kazaları, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili tesbitlerin özelde T. K. İ. Kurumu için de geçerli olduğu söylenebilir. Bu çerçevede yapılan araştırmamızın amaçları; T. Ki Kurumunda 1990- 1994 yılları arasında; işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda ne tür, ne kadar sayıda eğitim etkinliği düzenlenmiştir?, 'Aynı yıllar arasında oluşan iş kazalarının türleri, sayıları, sonuçları nelerdir?, 'Kurumda yapılan işçi sağlığı ve iş güvenliği eğitimleri ile oluşan iş kazaları hakkında yetkililerin görüşleri nelerdir? başlıkları altında toplanabilir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılmıştır. Araştırmanın birinci ve ikinci amaçlarının gerektirdiği veriler Kurum Eğitim ve İş Güvenliği Daire Başkanlığı dokümanlarından sağlanmıştır. Sonra da tablo ve şekillerle sunulmuştur. Araştırmanın üçüncü amacına ilişkin anketle toplanan veriler ise SPSS paket programında analiz edilerek; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma ve değişkenlik katsayısı hesaplanarak tablolaştırılmıştır. Araştırmanın sonucunda iş kazalarının psikolojik, fizyolojik, çevresel, eğitimsel nedenleri başlıkları altında şu temel bulgular elde edilmiştir; 'Kendine aşırı güven duyma', iş kazalarını psikolojik nedeni olarak grubun en çok fikir birliğinde olduğu maddedir. Bu nedeni 'Hatalı karar verme' ve 'Tehlikeyi zamanında fark edememe' izlemiştir. İş kazalarının fizyolojik nedenleri başlığı altında ise 'yorgunluk ve uykusuzluk' en önemli kaza nedeni olarak saptanmış onu 'çalıştığı işte deneyimsiz olmak' ve 'alkol, sigara, uyuşturucu, ağrı kesici türü ilaçlar kullanma' izlemiştir. İş kazalarının çevresel nedeni olarak ilk sırayı 'koruyucu malzemelerin çeşitli nedenlerle çalışanlarca kullanılmaması' almış, bu nedeni 'çalışma ortamında toz' ve 'çalışma ortamında gürültü' izlemiştir. İş kazalarının eğitimsel nedeni olarak ise ilk sırayı 'çalışanların bildikleri halde gerekli kuralları uygulamaktan veya uymaktan kaçınmaları' almış, bu kaza nedenini 'iş yerinde güvenli çalışmanın gerektirdiği davranışların otomatik olarak yapılır hale gelmemesi', 'çalışanların işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında aldıkları eğitimlerin sayısal olarak yetersiz oluşu' izlemiştir. Sonuçlar Yapılan araştırmanın bulguları bizi şu sonuçlara götürmüştür: 1- T. Kİ.'de 1990- 1994 yılları arasında yer alanma. ve ölümle sonuçlanan iş kazalarında ve sonuç olarak toplam iş kazalarında hissedilir bir azalma olurken, işçi sağlığı ve iş güvenliği eğitimlerine katılımda artış gözlenmektedir. Eğitimlerdeki artış iş kazalarında azalışı beraberinde getirmiş, aralarında ters bir orantı oluşmuştur. 2- Muhtelif kazalardan sonra en çok kaza göçük-taş-kömür düşmesi türü kazalarla oluşmuştur. Ölümle sonuçlanan kazalar ise iş makinalarıyla oluşan kazalardır.