turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bursa doğu atıksu arıtma tesisinde azot gideriminin ASM1 modeli-SSSP programı kullanılarak modellenmesi

BURSA DOĞU ATIKSU ARITMA TESİSİNDE AZOT GİDERİMİNİN ASM1 MODELİ- SSSP PROGRAMI KULLANILARAK MODELLENMESİ Bu tez çalışması kapsamında, 2006 yılında işletmeye alınması planlanan ve inşaatı halen devam eden Bursa Doğu Atıksu Arıtma Tesisi'nde evsel atıksular için projelendirilen nitrifikasyon-denitrifikasyon sisteminde azot giderimi ASM1 (Activated Sludge Model 1) matematik modeli ile SSSP bilgisayar programı çalıştırılarak modellenmiştir. Nitrifikasyon- denitrifikasyon sisteminde azot giderimi açısından Bardenpho ve Kademeli Besleme Proseslerinin performansları, normal işletme şartlarında ve tanklardan biri devre dışı kalması durumunda, 10 C ve 20 C su sıcaklıklarında farklı içsel geri devir (%0- %600) oranlarında değerlendirilmiştir ve tesis projelendirilirken hedeflenen 10 mg/l çıkış toplam N konsantrasyonunun bu proseslerle sağlanıp sağlanmadığı incelenmiştir. Çalışma neticesinde, en iyi çıkış veriminin, %400- %500 içsel geri devir oram ile sağlandığı görülmüştür. %500 içsel geri devir oram ile daha düşük çıkış konsantrasyonu elde edilebildiği halde, 20 C su sıcaklığında %400 içsel geri devir oram hedeflenen lOmg/ 1 çıkış toplam N konsantrasyonunun sağlanması için yeterli olmaktadır. Normal işletme şartlarında; su sıcaklığı 20 C olduğunda, toplam azot giderimi açısından optimum verim %400 geri devir oram ile Bardenpho Prosesiyle sağlanmaktadır. Bakım şartlarında da, yani tanklardan biri devre dışı kaldığında da, en optimum verim %400 geri devir oram ile sağlanmaktadır. Normal işletme şartlarında; su sıcaklığı 10 C olduğunda, Kademeli Besleme Prosesi ile daha yüksek azot giderimi %500 içsel geri devir oram ile sağlanmaktadır. Ancak su sıcaklığı 20 C olduğunda, toplam çıkış azot konsantrasyonu, hedeflenen 10 mg/l değerinin altında elde edilebildiği halde, su sıcaklığı 10 C olduğunda, normal işletme ve bakım şartlarında hedeflenen lOmg/l çıkış değeri sağlanamamaktadır. Nisan2003-Mart 2004 tarihleri arasında laboratuvarda mevcut ön arıtma tesisine gelen ham atıksuda yapılan analizlere göre, yaklaşık üç aylık süre boyunca su sıcaklığı ~10 C olmaktadır. Bu durumda, tesisin işletme parametrelerinde (özellikle reaktördeki MLSS konsantrasyonu, çamur yaşı, Vq/ Vt oram) optimum düzenlemeler yapılarak arıtma veriminin iyileştirilmesi sağlanabilir.
Reuse of vapour condensate in ceramic industry

Seramik üretim prosesi sırasıyla; hammadde depolama, harmanlama, kuru veya yaş öğütme, değirmen, nemlendirme veya püskürtmeli kurutucu, presleme, kurutma, sırlama, fırınlama ve ayırma işlemlerinden oluşmaktadır. Yaş öğütme işlemi yapıldığında hammaddeler değirmen içine su alınarak öğütülmektedir. Presleme işlemine alınacak olan massenin belli nem oranına sahip olacak şekilde kurutulması gerekmektedir ve kurutma işlemi için püskürtmeli kurutucular kullanılmaktadır. Seramik üretim tesislerinde çözeltiyi atomize etmek için genellikle basınçlı santrifüj püskürtücü meme sistemi kullanılmaktadır. Püskürtmeli kurutucu temel olarak şekli ve hacmi püskürtülen çamur ve sıcak hava/yanma gazı ile ısı alışverişini sağlayacak şekilde tasarlanmış bir hazneden oluşmaktadır. Püskürtmeli kurutma haznesi içindeki en ince taneler ilk önce siklonlarda daha sonra toz tutucular tarafından ayrılır. En son olarak buhar bacadan dışarı verilir. Bu tez kapsamında, dışarı salınan bu buharın yoğunlaştırılarak yeniden kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla, bir seramik üretim tesisi pilot tesis olarak seçilmiştir. Tesiste 3 farklı lokasyonda toplam 15 adet püskürtmeli kurutucu bulunmaktadır. Maksimum kapasite ile çalışıldığında toplam 41100 litre/saat buhar oluşma kapasitesi bulunmaktadır. Bacadan atılan buhar sıcaklığı 90-115 C arasındadır. İçeriğinde hava, su buharı ve asılı tozlar bulunmaktadır. Tez çalışması kapsamında, oluşan su buharının yoğunlaştıralarak su elde edilmesi ve bu suyun değirmenlerde hammadde öğütmede kullanılmak üzere kullanılması ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca, pilot tesisin mevcut durumda ve buharın geri kazanılması durumundaki çevresel etkileri, yaşam döngüsü analizi yaklaşımı ile belirlenmiştir.
İstanbul Esenler Belediyesi'nin kentsel katı atığının yanabilirliğinin araştırılması ve enerji potansiyelinin değerlendirilmesi

Ülkemizde AB uyum süreci çerçevesinde atık yönetim mevzuatlarında değişiklikler yapılmış ve düzenli depolama alanlarına gönderilen atık miktarlarının azaltılmasına yönelik politika oluşturulmuştur. Bu doğrultuda, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik ile biyobozunur atıkların düzenli depolama sahalarında bertarafı ile ilgili kısıtlamalar getirilmiştir. Bu amaçla düzenli depolamaya giden atık miktarlarını azaltmaya yönelik mekanik, biyolojik ve termal işlemlerin uygulaması öngörülmüştür. Bu tez çalışması ile Esenler Belediyesinde oluşan kentsel kat atıkların yakma sistemi ile bertaraf edilmesine uygunluğu, saha ve laboratuvar çalışmaları ile incelenmiştir. Esenler Belediyesi, 16 ilçeden oluşan ve toplam 5.227 hektarlık bir alana sahip İstanbul ilinde şehrin merkezi sayılabilecek bir ilçe olup, 2016 itibariyle nüfusu 57 .231'dir. Çalışma sürecinde, Esenler' de oluşan kentsel katı atıklar için öngörülen termal bertaraf sistemleri incelenmiştir. Bu kapsamda ilçede farklı mahallerde oluşan kentsel katı atıkların mevsimsel karakterizasyonu yapılmıştır. Alınan örneklerin fiziksel ve kimyasal özellikleri araştırılmış, kalorifik değer analizi için bomba kalorimetresi, TGA ve DSC testleri yapılmıştır. Örneklerin elementel analizi ile de kimyasal bileşimi hakkında bilgi edinilmiştir. Tüm bu analizler ve yapılan değerlendirmeler neticesinde Esenler Belediyesi'nde üretilen kentsel katı atıkların direkt veya dolaylı yakmaya uygunluğu değerlendirilmiştir. Kış ve yaz örneklerinin yanma ve kalorifik analizleri farklılık arz etse de oluşan ortalama atığın direkt yakmaya uygun olduğu belirlenmiştir.
Elektronik atıklardan kimyasal yöntemlerle değerli metallerin geri kazanımı

Teknolojinin günümüzde hızla gelişmesiyle elektrikli ve elektronik eşya çeşitliliği artmakta ve tüketicilere sunulan bu eşyaların faydalı kullanım ömürleri, cihazların özellik ve kapasitelerindeki hızlı değişimlere paralel olarak kısalmaktadır. Üreticiler tarafından piyasaya arz edilen elektrikli ve elektronik eşyaların hızlı artışı ile meydana gelen atık elektrikli ve elektronik eşyalar da bu oranda artmıştır. Artan atık elektrikli ve elektronik eşyaların içerdiği toksik metallerin çevreye ve insana zararlarını engellemek, içerisinde ihtiva ettikleri değerli metalleri elde edebilmek ve sürdürülebilirlik bir gelecek için bu atıkların geri kazanımı son derece önemlidir. Bu çalışmada atık elektrikli ve elektronik eşyalardan kimyasal yöntemlerle değerli metallerin geri kazanımı üzerinde durulmuş olup elektrikli ve elektronik eşyalar ile atık elektrikli ve elektronik eşyaların detaylı tanımı yapılarak çalışmaya başlanmıştır. Atık elektrikli ve elektronik eşyalar ile ilgili çeşitli ülkeler incelenmiş, çevreye ve canlı sağlığına etkisi irdelenmiştir. İhtiva ettiği değerli metaller ve üretim sürecinde ikincil hammadde olarak kullanılabilirliği araştırılan bu çalışma ile çeşitli atık elektrikli ve elektronik eşyaların önce fiziksel sökme ve ayrıştırma daha sonra değerli metal geri kazanımı için kimyasal işlemler uygulanarak bu atık elektrikli ve elektronik eşyaların içerisindeki değerli metal miktarları belirlenmiştir. Bu çalışma, atık elektrikli ve elektronik eşyaların geri kazanım işlemlerinin verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin çevre ve canlı sağlığına olumlu etkileri ile ekonomik olarak aslında bir atık değil hammadde olduğunu göstermiştir.
Evaluation of the biodegradation characteristics and toxicity / inhibition effects of selected antibiotics on nitrification systems

Bu çalışmada, mevcut enzim sistemlerine yabancı zenobiyotik bileşiklerin nitrifikasyon yapan arıtma sistemleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Zenobiyotik madde kapsamında seçilen sulfametaksazol, tetrasiklin ve eritromisin antibiyotiklerinin akut ve kronik etkilerini belirlemek üzere heterotrofik veya ototrofik bakterilerin baskın olduğu aerobik aktif çamur reaktörleri kurulmuş ve iki farklı çamur yaşında işletilmiştir. Aktif çamur, pepton karışımına ilave olarak seçilen konsantrasyonda antibiyotik ilavesiyle aklime edilmiştir. Biyokütlenin antibiyotikler yokluğunda ve varlığındaki davranışı oksijen tüketim hızı, konvansiyonel parametreler ile izlenmiş, k-PZR, DGGE ve klonlama-sekanslama yöntemleri ile mikrobiyal çeşitlilik ve aktivite bilgisi elde edilmiştir. Deneysel çalışmalardan elde edilen sonuçlar, aktif çamur modeli kullanılarak simule edilmiş, heterotrofik ve ototrofik bakterilerin kinetik ve stokiyometrik sabitleri belirlenmiştir. Modelleme çalışmaları amonifikasyon prosesinin evsel atıksu için hız kısıtlayıcı olmadığını göstermiştir. Akut inhibisyon deneylerinde eritromisinin nitrifikasyonun tüm aşamalarını tamamen durdurduğu veya önemli ölçüde inhibe ettiği görülmüştür. Sülfamethaksazol ve tetrasiklin amonyak ve nitrit oksidasyonu aşamalarında geciktirici/inhibe edici etkiler göstermiştir. Antibiyotiklerin aktif çamura sürekli beslenmesi sistemin mikrobiyal çeşitliliğini değiştirerek nitrifikasyon kinetiğini etkilemiştir. Sülfametaksazol ile kronik besleme boyunca sistemin nitrifikasyon performansının düştüğü ve daha sonra geri kazanıldığı belirlenmiştir. Bununla beraber, teterasiklin nitrifikasyon aktivitesini önemli ölçüde düşürmüştür. Ayrıca aklimasyon sonunda, klonlama analizi ile sistemde tanımlanan bakterilerin çoğunda tetrasiklin direnç mekanizması bulunduğu görülmüştür. Sülfametaksazol ve tetrasiklin deneylerinde gerçekleştirilen kantitatif gen ve gen aktivitesi analizleri, modelleme çalışmaları sonucu elde edilen kinetik değerleri destekleyici niteliktedir. Ayrıca sülfametaksazolün aklime edilmiş zenginleştirilmiş kültür tarafından kullanıldığı görülmüş, klonlama-sekanslama analizleri sonuçları ile birlikte değerlendirilmiş, aktif çamurun mikrobiyal potensiyeli ile ilişkilendirilmiştir.
Investigation of Bursa hamitler landfill leachate treatment plant

Aerobik ve fakültatif lagün ve ardışık kesikli reaktörleri içeren ve paralel 2 hattan oluşan Hamitler Sızıntı Suyu Arıtma Tesisi, Bursa Hamitler Katı Atık Depolama Sahası'nda oluşan sızıntı suyunun ön arıtımı için, 2004 yılında 500 m3/gün kapasiteli olarak inşa edilmiştir. Ülkemizde kurulan ilk sızıntı suyu arıtma tesisi olan bu tesisin işletimi sırasında kazanılan tecrübeler yeni sızıntı suyu arıtma tesislerinin tasarımı ve daha verimli işletilmesi için oldukça önemlidir. Bu sebeple, Ocak 2007 ve Ağustos 2009 arasında 32 ay boyunca, giriş sızıntı suyu özellikleri ve farklı işletme uygulamalarının KOİ, BOİ5 ve NH4-N giderimi üzerindeki etkileri bu çalışmada incelenmiştir. Çalışma boyunca, KOİ ve BOİ5 konsantrasyonları sırasıyla 713- 38400 mg/L ve 240- 19000 mg/L arasında değişmiştir. Aynı dönemde, sızıntı suyu debisi 54-2447 m3/gün aralığında olmuştur. 650 m3/gün' ü aşan debi arıtma tesisine alınmayıp by-pass edilmiştir. Giriş sızıntı suyu özelliklerindeki ve debideki yağışa bağlı bu dalgalanmalar arıtma performansına zarar vermiştir. Ayrıca, bir işletme uygulaması olarak Hat-1' in Haziran 2008'de kapatılmasıyla tesise gelen hidrolik yük iki katına çıkmış ve HBS 23 günden 11 güne düşmüştür. Bunun sonucu olarak BOİ5 giderim verimi ortalama %94' ten %78'e gerilemiştir. HSAT azot giderimi için inşa edilmemiş olsa bile, yaz aylarında tesiste ciddi NH4-N giderimi gerçekleşmiştir. Temmuz 2007'de giderim verimi %92'ye kadar yükselmiştir. Yapılan teorik hesaplamalar girişteki NH4-N' in en fazla %32'sinin uçurularak giderilebileceğine işaret etmiştir. Bununla birlikte çıkışta ölçülen 200 mg/L NO3-N değeri HSAT' deki ana NH4-N giderim işleminin nitrifikasyon olduğunu göstermiştir. Son olarak, giriş NH4-N değerinin ortalama %9'unun havalandırma ile uçurulduğu, %37'sinin nitrifikasyon ile giderildiği hesaplanmıştır.
Determination of ambient air quality by using a Gaussian dispersion model in Canakkale, Turkey

Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alan Çanakkale ili için antropojenik kaynaklardan kaynaklanan temel kirleticiler için 170 km'ye 125 km'lik bir alanı kapsayan bir emisyon envanteri ve model çalışması gerçekleştirilmiştir. Çanakkale ili Marmara bölgesinde yer almaktadır ve ilde hava kalitesinin daha iyi olabilmesi için Marmara Temiz Hava Merkezi'ne bağlanmıştır. Bölgedeki emisyon kaynakları endüstriyel, karayolları taşıt ve deniz yolları gemi trafiği ve evsel ısınma şeklinde sınıflandırılmıştır. Emisyon hesaplamaları ve model çalışmaları 4 adet temel kirletici olan partikül madde, kükürt dioksit, azot oksitler ve karbon monoksit için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Bölgede yer alan büyük sanayi tesislerinin aktivite bilgileri, taşıtlar için yakıt tüketimi ve geçiş sayılarına dair bilgiler ve evsel ısınma için doğalgaz ve kömür tüketim istatistikleri temin edilmiş ve bu bilgiler kaynak türlerine göre literatürde yer alan ilgili emisyon faktörleri ile değerlendirilerek 2013 yılına ait emisyonlar hesaplanmıştır. Hesaplanan emisyon değerleri bir Gaussian dağılım modeli olan AERMOD ile değerlendirilerek bölgedeki hava kalitesi seviyeleri belirlenmiştir. Son olarak da, model validasyonu için model çalışması sonucu elde edilen hava kalitesi seviyeleri bölgede yer alan 4 adet hava kalitesi ölçüm istasyonu verileri ile kıyaslanmıştır. Sanayi sektörü azot oksit ve kükürt dioksit emisyonları açısından en baskın sektör iken; karbon monoksit ve partikül madde için en baskın sektörler sırasıyla trafik ve evsel ısınmadır. Yakıt olarak yerli ve ithal kömür kullanan sanayi tesisleri ve evsel ısınma amacıyla kömür kullanan ilçe merkezleri bölgedeki yüksek kükürt dioksit emisyonlarının başlıca sebepleridir. Ek olarak, günlük ortalama model ve ölçüm sonuçlarının karşılaştırılması sonucu model sonuçlarının doğruluğu nispeten yüksek değerlerde bulunmuştur. Modellenen konsantrasyonlarının doğruluğu sırasıyla partikül madde ve kükürt dioksit için yüzde 61, azot oksitler için yüzde 67'dir.
Türkiye'de su kalite yöetimi idari ve yasal yapı

1920'li yıllardan beri, su kirliliği kontrolü mevzuatı çeşitli kanunlar, yönetmelikler, tebliğler ve Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalarla karmaşık bir yapıya bürünmüş, yetkiler birçok kurum ve kuruluşlara dağıtılmış bunun sonueundada yetki karmaşası yasal boşluğu doğurmuştur. Bu çalışmada; İdari ve yasal yapının ortaya çıkarılması amacıyla, bütün yetkili kurum ve kuruluşların dökümü yapılmış; İlgili mevzuat taranmış ve özetlenmiş, bu mevzuattaki çakışan ve çelişen noktalar belirlenmiş, uygulamadaki aksaklıklar ortaya çıkarılmış; İçme suyu standartları karşılaştırılarak incelenmiş; Nasıl bir yapı oluşturulmalı ve suların sorumluluğu kime verilmeli sorularına cevaplar aranarak çeşitli öneriler getirilmiştir. Sonuç olarak; Türkiye 1 de su yönetirninin tek bir idareye verilmesi ve yaptırım gücünün kullanılması ile yürütmenin sağlanması amacıyla çevre mahkemelerinin kurulmasının yararlı olacağı görüşüne varılmıştır. '3JSL
Şanlıurfa ili atıksularının deşarj edildiği Karakoyun deresi ve yan kollarının bazı organik parametrelerinin ve ağır metallerinin araştırılması

Şanlıurfa ilinin artan nüfusu ve çarpık kentleşmesiyle birlikte önemli bir çevresel ve sağlık problemi oluşturan Karakoyun deresi ve yan kolları çalışma alanı olarak seçilmiştir. Karakoyun deresinin kirlilik düzeyinin belirlenmesinin dereninıslahı ve alınacak önlemler açısından önemli olduğu aşikardır. Bu nedenleKarakoyun deresinin su karakteristiğini temsil eden 8 adet örnekleme noktası belirlenmiş ve bu noktalardan alınan atıksu örnekleri analiz edilerek derenin su kalitesi araştırılmıştır. Örnekleme noktalarından alınan atıksu numunelerinde sıcaklık, pH, bulanıklık, KOİ, BOİ, ÇO ve bazı ağır metaller analiz edilmiştir. Karakoyun deresi ve yan kollarına yapılmakta olan atıksu deşarjlarındakikirlilik parametrelerinin büyük çoğunluğunun yönetmelik sınır değerlerini aştığı. Karakoyun deresi ve yan kollarında ölçülen kirletici parametrelerden büyük çoğunluğun Su Kalitesi Kontrolü Yönetmeliğinde belirtilen IV Sınıf su özelliğini taşıdığı belirlenmiştir. Bu nedenle Karakoyun deresi ve yan kollarında su kalitesinin iyileştirilmesi gerekmektedir. Karakoyun deresinin su kalitesini bozan en önemli etken evsel ve endüstriyel deşarjlardır. Su kalitesinin iyileştirilmesi için öncelikle Karakoyunderesine deşarj edilen atıksuların arıtılması gerekmektedir.
Denitrifikasyon prosesleri ile biyolojik bromat gideriminin kesikli reaktörlerde araştırılması

Bu çalışmada, laboratuar ölçekli kesikli reaktörlerde sülfür bazlı ototrofik ve heterotrofik denitrifikasyon prosesi ile bromat indirgenmesi araştırılmıştır. Araştırma süresince tüm kesikli reaktörlerde, 100 ve 500 g/L başlangıç konsantrasyonlarında bromatın tamamen indirgendiği gözlemlenmiştir. Bütün denemelerde nitrat tamamen giderilmiş olup, BrO3 - stokiyometrik olarak bromüre dönüşmüştür. Kinetik çalışmalar, sülfür bazlı ototrofik denitrifikasyonda başlangıç nitrat konsantrasyonu arttıkça nitrat indirgenme hızının arttığını ortaya koymuştur. Heterotrofik denitrifikasyonda, harici karbon kayanağı olarak yeterli miktarda metanol bulunduğu takdirde, bromat ve nitratın Birleşik Devletler Çevre Koruma Örgütü limitlerinin altına düştüğü gözlemlenmiştir. Heterotrofik koşullarda deneme sonunda, kalıntı organik maddeye rastlanmamıştır.
Treatment of high-solids synthetic domestic wastewater stream with high-rate anaerobic digesters

Evsel atıksuyun oksijensiz arıtımı ile su kaynaklarına karışan organik atık miktarı azaltılmakta ve aynı zamanda yenilenebilir enerji üretimi sağlanmaktadır. Bunun yanı sıra, kullanılan enerji diğer arıtım sistemlerine oranla daha az olmaktadır. Konuya katkısı nedeniyle proje konusu, iki farklı tip anaerobik reaktörün (Oksijensiz Hareketli Bakteri Reaktorü ve Yukarı Akım Oksijensiz Çamur Bakterisi evsel atıksuyu 25 ? C'de arıtım performansları karşılaştırılması olarak seçilmiştir. 12 litrelik OHBR ve 5 litrelik YAOÇB reaktörleri evsel atıksuyu temsil eden yapay koloidal karışım ile beslenmiştir. COD derişimi yaklaşık 600 mg L-1 olan sentetik atıksu karışımı öğütülmüş pirinç ve kuru köpek maması ile tampon ve mineral çözeltisinden elde edilmiştir. İki sistem de 40 saatlik hidrolik tutuş zamanı 195 gün boyunca eşit şartlarda işletilmiştir, fakat denge durumuna ulaşılamamıştır. Denge durumu elde edilemesine rağmen, deney sonuçları tam boy bir OHBR'nün evsel atıksu arıtımında iyi bir seçenek olacağını göstermiştir.
Samsun il merkezinde kıyı yönetimi

Kıyı alanları tüm dünyada toplumlar için oldukça önemli alanlar olmuştur. Kıyı alanları, toplumun ekonomik ve sosyal değerlerine ek olarak oldukça zengin flora ve fauna olanakları ile deniz canlıları için habitat sağlamakta ve taşkın kontrolüne yardımcı olmaktadır. Son yıllarda, yasalardaki entegrasyon eksikliğinin etkin kıyı yönetiminde önemli bir problem olduğu belirtilmektedir. Bütünleşik kıyı alanları yönetimi, geleneksel kıyı alanları yönetiminden farklı ve onun eksik yönleri üzerine kurulu bir vizyona sahiptir. Geleneksel kıyı alanları yönetiminde olduğu gibi sadece çevresel ve ekonomik hedeflere değil, aynı zamanda kıyılardan dengeli ve sürdürülebilir faydayı esas alan karar alma-uygulama-denetim hedeflerine sahiptir. Bu çalışmada, Samsun ilinde nüfus, sanayi, turizm, balıkçılık faaliyetleri, kıyı ve deniz yapıları, çevre ve altyapının kıyı alanlarına etkisi incelenmiştir. Samsun iline ait çevre düzeni, imar, kıyı ve dolgu planları temin edilerek kıyısal alanlardaki planlamalar araştırılmıştır. Diğer yandan, mevcut kıyı-kenar çizgisinin durumunun Kıyı Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmış ve bu konuda öneriler sunulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise, Samsun ilinde kıyısal alan miktarının yıllara bağlı olarak değişimi ArcGIS 10 programının ArcMap modülü kullanılarak belirlenmiştir.
Atık su arıtımının enerji verimliliği açısından değerlendirilmesi

Büyükşehirlerde hızla artan nüfusla orantılı olarak atıksu arıtma tesislerinin sayısı da artmaktadır. 2003 yılında atıksu arıtma tesisi ile hizmet edilen nüfusun belediye nüfusuna oranı %36 iken, 2017 yılında bu oran %85'e yükselmiştir. Ayrıca atıksu karakterini, tesisin bulunduğu coğrafi bölgenin özellikleri, arazi yapısı, sosyo-ekonomik durum ve sanayi bölgesine yakınlık durumu gibi faktörler etkilemektedir. Dolayısıyla atıksu karakterizasyonu ve atıksu arıtımının enerji maliyetleri değişiklik göstermektedir. Bu değişkenler dolayısıyla arıtma tesislerinin projelendirilmesi ve ekipman seçimlerinde optimum seçim yapılamamaktadır. Bu tez çalışmasında; Ankara ili, Pursaklar İlçesinin bir kısmı ile Akyurt İlçesi ve Esenboğa, Sarayköy bölgeleri ile birlikte bağlı mahalle ve yerleşim yerlerinin atıksularını arıtan, 42.000 m3/gün kapasiteli ileri biyolojik atıksu arıtma tesisinin mevcut ekipman ve arıtma prosesleri, enerji yönünden detaylı incelenmiştir. Tesiste kullanılan arıtma ekipmanlarının günlük enerji tüketimi 11809 kWh olarak belirlenmiş olup, 2016 yılı aylık ortalama elektrik tüketim maliyeti 75.454, 60 TL'dir. Enerji sarfiyatını optimum hale getirebilmek amacıyla yüksek enerji kullanımına sahip terfi pompası, basınçlı hava sağlayıcıları gibi ekipmanların alternatiflerinin bulunmasının yanı sıra mevcut tesise anaerobik çürütücü eklenmesi durumu incelenmiş, optimum koşulların sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışma sonucu ekipman alternatifleri ile proses önerilerinin değerlendirilerek mevcut tesiste günlük enerji tüketimindeki değişimler gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, atıksu arıtma verimi gözetilerek alternatif ekipman ve proses önerileri ile tesisin aylık elektrik tüketim maliyetinin yaklaşık 48.000 TL ile 63.000 TL arasında değiştiği görülmektedir. Bu çalışma kapsamında, alternatif ekipmanlar kullanılarak işletilecek arıtma proseslerinin, tesiste enerji tüketimi yönünden yaklaşık %1 ile %48 arasında avantaj sağlayabileceği belirlenmiştir.
Kocaeli ili genelindeki beşeri ilaç kökenli mikrokirleticilerin atıksu arıtma tesislerinde ve arıtma çamurunda tespiti

Su sistemlerinde litrede mikrogram ya da nanogram seviyesinde bulunabilen mikrokirleticiler insan ve çevre sağlığına olumsuz etkilere sahiptir. Mikrokirleticiler konvansiyonel arıtma sistemlerinin mikrokirletici giderimi üzerine tasarlanmamış olması sebebi ile çoğu zaman arıtma tesisinden arıtılmış suya önemli miktarda geçmektedirler ya da arıtma çamurunda birikmektedirler. Arıtılmış suda ve arıtma çamurunda bulunan mikrokirleticiler, sucul organizmaları, insan sağlığını dolaylı ve doğrudan olumsuz etkileyebilmektedirler. Bu durumu önlemek için, mikrokirleticilerin arıtma tesisindeki olası davranışını bilmek ve mikrokirleticilerin gideriminin arttırılması yönünde sistemler tasarlamak önemlidir. Özellikle, beşeri ilaç kökenli ilaçların ve veteriner hekimlikte kullanılan ilaçların büyük bir kısmının vücutta metabolize olmadan atıksu ortamına karışmaktadır ve uzun süreli düşük konsantrasyonda mikrokirletici maruziyeti çeşitli kronik risklere neden olacağı bilinmektedir. Kocaeli ili bölgesine ait yüzeysel su ve atıksulara ait mevcut bir mikrokirletici konsantrasyon bilgileri bulunmadığından mevcut arıtma sistemleri ile atıksu arıtma tesislerinin mikrokirletici gideriminde etkin olup olmadığı bilinmemektedir. Bu çalışmada arıtma tesisi içinde mikrokirleticilerin olası davranışının ne olacağı aydınlatılmaya çalışılmıştır. Çalışılan mikrokirleticiler, özellikle beşeri ilaç kökenli mikrokirleticiler arasından seçilerek ilaç kullanımına bağlı mevsimsel konsantrasyon değişimlerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla alınan numuneler katı faz ekstraksiyonu prosedürü ve çamur ekstraksiyon prosedürü sonrası sıvı kromatografisi-kütle spektrofotometresi kullanılarak ölçülmüştür. Seçilen mikrokirleticilerin çoğu, atıksu arıtma tesisinin girişinde ve çamur numunelerinde gözlenmişken, bazı mikrokirleticilere hiçbir tesiste rastlanmamıştır. Ayrıca, antibiyotik sınıflarının büyük çoğunluğu sonbahar mevsiminde daha yüksek konsantrasyonda gözlenmişken, bazı durumlarda kış mevsiminde en yüksek mikrokirletici konsantrasyonları ölçülmüştür.