Metabolik sendromlu kadınlarda 12 haftalık farklı şiddet ve sürelerde uygulanan aerobik egzersizin ve egzersizi bırakma periyodunun metabolik, hormonal yanıtları ve abdominal obeziteye etkisi

kadınlarda 12 haftalık farklı şiddet ve sürelerde uygulanan aerobik egzersizin ve egzersizi bırakma periyodunun metabolik, hormonal yanıtları ve abdominal obeziteye etkisiDr. Alev ATIGANMetabolik sendrom dislipidemi, abdominal obezite, hipertansiyon ve koroner arter hastalıkları gibi pek çok bozukluğun üst üste eklendiği bir endokrinopatidir. MetS tedavisinde en önemli adım egzersiz ve kilo vermeyi içeren yaşam tarzı değişikliğidir. Günümüzde abdominal yağı azaltacak en etkili egzersiz reçetesi halen tartışmalıdır. Egzersiz süresi, sıklığı ve şiddeti kişiye özel planlanmalıdır. Belirlenen hedef egzersiz düzeyine ulaşabilmek için düşük maliyetli, fiziksel aktiviteyi objektif olarak monitörize edebilen cihazlar olan adımsayarlar kullanılabilir ancak adımsayarların egzersiz şiddetini yansıtma özelliğinin olmaması önemli bir eksikliktir. Antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyon ölçüm teknikleri vücut yağ dağılımının değerlendirilmesinde ve egzersiz programlarının vücut bileşiminde oluşturduğu değişiklikleri izlemede kullanılmaktadır. Bu çalışmada amacımız MetS'li hastalarda, farklı şiddet ve sürelerde uygulanan aerobik egzersizlerin metabolik, hormonal yanıtlarını ve abdominal obeziteye etkisini değerlendirmek ve gözetimli yürüyüş bandında yapılan aerobik egzersiz ile eşit şiddet ve miktardaki adımsayar ev egzersiz programının etkinliğini karşılaştırmaktır. Çalışmaya katılmayı kabul eden, yaş ortalaması 43,78 10, 2 ve vücut kütle indeksi ortalaması 33,28 5, 07 olan MetS'li 60 kadın, 12 haftalık egzersiz programına katılmak üzere randomize edilerek 3 gruba ayrıldı. Gözetimli yürüyüş bandında yüksek şiddetli egzersiz grubundaki hastalar ; 3 gün/hafta, 20 dk/gün, VO2max'ın %70'ine karşılık gelen hedef kalp hızında, gözetimli yürüyüş bandında orta şiddetli egzersiz grubundaki hastalar ve EcePedo adımsayar grubundaki hastalar ; 5 gün/hafta, 30 dk/gün, VO2max'ın %50'sine karşılık gelen hedef kalp hızında olmak üzere toplam 12 haftalık aerobik egzersiz programını tamamladılar. Değerlendirme parametreleri olarak; egzersiz öncesi (0. hafta), 12 haftalık egzersiz sonrası (12. hafta) ve 4 haftalık egzersizi bırakma periyodu sonrası (16. hafta), kilo, VKİ, viseral yağ ve kanda açlık glukozu, trigliserit, HDL, LDL, oksintomodülin, gliserol, adrenalin, noradrenalin, serbest yağ asidi ölçümü yapıldı. Egzersiz öncesi ve 12 haftalık egzersiz programının bitiminde koşu bandında oksijen tüketim analizörüergospirometre kullanılarak, Modifiye Bruce protokolü ile kardiyopulmoner egzersiz testi sırasında direkt VO2max ölçümü yapıldı ve hastaların egzersiz reçeteleri VO2max'ın %50 ve %70-75'ine denk gelen nabız değerlerine göre belirlendi. 12 haftalık egzersiz programı sonunda tüm gruplarda egzersiz sonrası kilo ve VKİ'nde anlamlı azalma gözlemlendi (p<0.017). Grup I ve grup II'de detraining sürecinde de bu etkinin devam ettiği görüldü (p<0.017). VO2max sadece grup I'de artış anlamlı artış gösterdi (p<0.017). Grupların hepsinde VIScan ile yapılan viseral yağ, gövde yağı ve bel çevresi ölçümlerinde anlamlı azalma saptandı (p<0.017), grup I ve grup II'de detraining sürecinde de bu etkinin devam ettiği görüldü (p<0.017). Glukoz değerinde grup I ve grup II'de anlamlı azalma saptandı, grup I'de detraining sürecinde de bu etkinin korunduğu saptandı (p<0.017). HDL değerinde grup I ve grup II'de anlamlı artış saptandı (p<0.017). 12 haftalık egzersiz programı sonunda (12. hafta) ve detraining sonrası (16. hafta), değerlendirme parametrelerinin hiçbirisinde gruplar arası fark saptanmadı (p>0,05). Bu çalışma ile MetS'li kadınlarda uyguladığımız hem orta şiddetli hem de yüksek şiddetli egzersizin kilo, VKİ, viseral yağ, bel çevresi ve metabolik parametrelerde iyileşme sağladığını gösterdik. Egzersiz şiddetinden bağımsız olarak hem gözetimli yürüyüş bandında hem de adımsayar ile aerobik egzersizin MetS üzerine etkili olduğunu söyleyebiliriz. Egzersiz şiddetini yansıtan ve takip edilebilme özelliği olan EcePedo adımsayar ile kişiye özel aerobik egzersiz programı MetS'li hastalarda etkili bir şekilde planlanabilir.