Çevre kalitesini yükseltmenin ekonomik faydasının tahmini ve bir uygulama

Çevre, içinde yaşadığımız doğal dünyayı oluşturan çok karmaşık sistemler bütünüdür. Çevre politikaları çoğunlukla yaşam kalitemizi geliştirmeyi amaçlayan politikalardır ve bu politikaların net faydalarını ekonomik terimler ile ölçmek oldukça zordur. Bu tezde, hava ve su kirliliğini azaltmayı hedefleyen çevre politikalarının faydalarını, tanımlamak, ölçmek ve değerlendirmek ana amaç olmuştur. Ayrıca, çevre politikalarının yeni yönleri için daha ileri uygulama ve araştırmalara da ışık tutulmuştur. Çevre kirleticilerinin çok fazla sayı ve çeşitte olmaları, onların miktar ve etkilerini ölçmede yoğun çabalar harcanmasını gerektirmektedir. Bununla birlikte, kirleticilerin miktarının azaltılması ile ortaya çıkacak ekonomik değeri belirlemekte bir bu kadar zordur. Kirleticileri azaltmayı hedefleyen politikaların faydalarını ölçmede kullanılan bir yaklaşım, kirleticilerin neden oldukları hasan azaltmayı ölçmek için fiziksel indikatörleri kullanmaktır. Örneğin, çevre politikaları, bir işçinin daha az iş kaybının olmasına, kanser vakalarının daha az görülmesine ya da mahsuldeki kayıpların daha azalmasına neden olabilir. Bu gibi fiziksel etkileri ölçmek çok zordur. Çünkü, insanların ya da materyallerin kirleticilerden etkilenmesini birçok faktör etkileyebilir. Yani, doza verilen yanıt ilişkileri karmaşıktır. Bununla birlikte, eğer bu ölçüm yapılabilirse, karar verme sürecinde bu göstergeler çok kullanışlıdır. Fiziksel etkileri ölçmek, çeşitli faydalan ve bu faydaların toplamım karşılaştırma imkanı vermemektedir. Hava kirliliğindeki azalmayı ele alırsak, önlenen ölümlerin sayısı, metalik yapıların korozyondan kurtarılan miktan ya da görsellikteki gelişimin miktan ile birleştirilemez. Bir başka deyişle, atmosferik kirlenmenin azaltılmasının toplam faydası bu şekilde hesaplanamaz. Çevre politikalarındaki ekonomik ilke, çevre için harcananların maliyetinin çoğu zaman ortaya çıkan toplam faydadan daha az olduğudur. Yani ortaya çıkan net fayda pozitiftir. Ekonomistlere göre, çevre politikası en büyük faydayı sağlarken, kirlilik azaltmadaki birim değer maliyete eşit olmaktadır. Böylece, marjinal maliyetler marjinal faydalara eşit olmaktadır. Farklı çeşitlerdeki maliyetleri ve faydalan karşılaştırmak için eşit temellerde bir araya getirilmesi durumunda, bu ölçüm için ortak bir paydaya gereksinim duyulmaktadır. Bu nedenden dolayıdır ki, maliyetler hemen hemen her zaman parasal terimler ile ölçülür. Yani bu durumda para ortak bir payda olmaktadır. Bundan dolayı, faydalan parasal terimler ile değerlendirmek, bütün faydalar için ortak bir standart verir ve faydayı elde etmek için ortaya çıkacak maliyetle bir karşılaştırmaya olanak sağlar. Çeşitli sosyal ve ekonomik politika amaçlan arasındaki değiş tokuşlar daha önemli olmakta ve çevre politikalannın ekonomik terimler ile ifadesi kısmen güçlü olmaktadır. Bilim adamlan, çevresel faydaya bir parasal değer verebilmek için çeşitli metodlar geliştirmişlerdir. Bu metodlardan baalan bazı özel tip faydalara daha iyi uygulanabilmiştir. Bu metodlar iki ana grup altında toplanabilir. Ük kategori, hasann fiziksel olarak belirlenmesi ve ondan sonra her bir tip hasar için parasal bir değer biçilmesi yöntemidir. Böylece, örneğin hava kirliliği ile ilgili olarak, epidemiolojik çalışmalar ölümcüllük ve sakat kalma etkilerini tahmin etmede kullanılır ve hastalıkların maliyetleri için ve artan ölüm riski için bir parasal değer biçilir. Malzemelere olan hasar göz önüne alındığında ise yine aynı prosedür izlenir. Yani, kirleticinin korozif etkilerinin belirlenmesi ve kirlenmeye maruz bırakılan malzeme stoğu. Bu durumda, parasal terimlere dönüşüm daha az zor olmaktadır. Çünkü, değişim değeri ya da onarım maliyeti kolaylıkla hesaplanabilir. ikinci kategori, faydaların direkt olarak parasal terimler ile ifade edilmesini gerektirmektedir. Burada, ilk olarak çevre ve sağlık ve kirlenme arasındaki fiziksel ilişkileri tahmin etmek önemli değildir. Buradaki metodlann temel dayanağı, kaç bireyin kirliliğin önlemesi için ödemeye istekli olduğunun değerlendirilmesidir. Bu ödeme isteğinin dayanağı, pazar fiyatının tüketicinin satılabilir mal ve hizmetler için ödeme isteğim yansıtmasıdır. Neredeyse bütün çevresel mal ve hizmetler pazarda mevcut olmadığından, daha iyi çevre kalitesi için ödeme isteği mutlaka diğer yöntemler ile tahmin edilmek zorundadır. Bireylerin ödeme isteklerinin belirlemek için dizayn edilmiş anketlerin kullanımı bu iş için en iyi metoddur. Bu metod, 'Bidding game' metodu olarak bilinir ve daha çok kişilerin konforu ve rahatlığına verdikleri değeri belirlemek için kullanılır. Bir diğer direkt metod ise, kirli ve gürültülü bölgeler ile daha temiz bölgelerdeki mülk fiyatlan arasındaki farklara dayanmaktadır. Bu metodun altında yatan esas düşünce, kirli bölgelerde, diğer özellikler sabit kalmak kaydı ile, ev fiyatlan kirlenmemiş bölgelerdeki ev fiyatlarından daha düşük olacaktır. Buradaki zorluk, kirlenmemiş bir çevre için ödeme isteğinin gerçek ölçümünde ev fiyatlarındaki farklılıklardır. Ne kadarlık bir farkın ekonomik faydanın bir ölçümü olabileceği bir tartışma konusudur. Bu metod, kirli bölgelerde çalışanların daha fazla ücret alıp almadıklarının belirlenmesi içinde kullanılabilir. Sonuç olarak, bu metod diğer dolaylı pazar göstergeleri içinde uygulanmıştır. Kirlilik kontrolü ile hasar önlendiğinde, birçok erişilebilir bilgi faydanın nosyonu ile bağlantılıdır. Doğal kaynakların korunması gibi diğer faydaların ekonomik değerlendirilmesi neredeyse hiç yapılamamaktadır. Bu tip bir fayda için parasal terimler bulmak ve ifade etmek zor olduğu gibi aynca tartışmalara mahal verir yöndedir. XIBu tezde düşünülen faydanın nosyonu bu nedenle kısıtlı olmuştur ve bütün çevresel faydalar, ekonomik değerlendirme konusu olmamıştır. Bu karar verme kriterlerinin kullanılamadığı anlamına gelmemelidir. Hiçbir fayda tahmininin elverişli olmadığı durumlarda, mali-efektif değerlendirmelere olanak sağlayan, parasal olmayan fayda göstergeleri kullanılmıştır. Bu tezin amacı, çevre kirliliğinin önlenmesindeki esas faydanın ekonomik olarak değerlendirilmesine ışık tutmak olmuştur. Çalışmada orjinal bir takım sonuçlara varıldığı gibi, ayrıca bu konu ile ilgili çok büyük bir literatür taranmış olup, diğer ülkelerde bu konu ile ilgili yapılan bilimsel çalışmalar konunun aydınlatılması için verilmiştir. xu