İlköğretim öğrencilerinin çoklu zeka gelişim düzeylerine ilişkin algıları ve İngilizce öğretmenlerinin çoklu zekaya yönelik uygulamaları

Çoklu zeka kuramından önce, zekanın tanımı birçok kuramcı tarafından yapılmıştır ancak en sık kullanılanı kavramlar ve algılar yardımıyla soyut ya da somut nesneler arasındaki ilişkiyi kavrayabilme, soyut düşünme, muhakeme etme ve bu zihinsel işlevleri uyumlu şekilde bir amaca yönelik olarak kullanabilme yetenekleridir. Gardner zekayı problem çözme kapasitesi, problemlerin çözümü için farklı çözüm yolları üretebilme kapasitesi ve yaşadığı topluma değerli kültürel ürünler katma gücü olarak tanımlamaktadır. Gardner'a göre zeka klasik IQ testleriyle tanımlanamaz çünkü zeka çok sayıda farklı boyutlara sahiptir. Zeka alanları olarak adlandırılmış olan bu boyutlar; Sözel-Dil zeka, Mantık-Matematik zeka, Görsel-Uzaysal zeka, Sosyal zeka, Öze Dönük zeka, Müziksel-Ritmik zeka, Bedensel-Kinestetik ve Doğacı-Varoluşçu zekadır. Çoklu zeka kuramı bütünsel öğrenmeyi sağlayan öğrenci odaklı, çağdaş öğrenme kuramlarından biridir. Yapılan birçok çalışmanın dışında çoklu zeka kuramının uygulama alanlarından bir tanesi de soyut bir alan olan dil öğretimidir. Çoklu zeka kuramı dil öğretiminde öğrencileri dinleyici konumundan kurtararak yabancı dili kullanan ve etkileşimli bir ortamda kendini ifade etmeye çalışan bireyler haline getirmeye yardımcı olur. Bu çalışmanın amacı öğrencilerin çoklu zeka alanlarını tespit etmek ve ilköğretim İngilizce öğretmenlerinin çoklu zeka kuramına dayalı materyal ve etkinlik kullanma düzeylerini bazı değişkenler açısından incelemek ve görsel-işitsel odaklı geleneksel öğretim yaklaşımlara alternatif olarak çok duyulu öğretim stratejisi ve öğrenme ortamlarının kullanılmasının önemini vurgulamaktır. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Bir bölümü öğrencilere diğer bölümü de öğretmenlere yöneliktir. Betimsel nitelikli bu araştırma Elazığ ilinde görev yapmakta olan 61 ingilizce öğretmeni ve ilköğretim ikinci kademede okuyan 914 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Araştırmanın verileri öğrencilere yönelik çoklu zeka envanteri ve öğretmenlere yönelik çoklu zeka kuramına dayalı materyal ve etkinlik kullanma düzeyleri anketleriyle toplanmıştır. Öğrencilere yönelik anket formu 65 sorudan öğretmenlere yönelik anket formu ise 31 sorudan oluşmaktadır. Ölçek geçerlilik ve güvenirlik analizleri için örneklemin dışında Malatya ilinde bulunan 130 ingilizce öğretmenine uygulanmıştır. Ölçeğin güvenirlik katsayıları Cronbach alpha güvenirlik katsayısı ile hesaplanmış. Elde edilen Kaiser-Meyer-Olkin örneklem uygunluk değerinin. 70 çıkması ve bu değerin Pallat (2001) tarafından önerilen en düşük. 60 değerinden büyük olması ve Bartlett testi (Bartlett's Test of Sphericity: 1554 ,451; sd: 780; p<.000) sonucunun manidar olması verilerin faktör çözümlemesine uygun olduğunu göstermektedir. Yapılan temel bileşenler faktör çözümlemesi sonucunda faktör yükü değeri.30'un altında olan 9 denemelik madde çıkarılmıştır. Tekrarlanan temel bileşenler faktör analizi sonucunda ölçekte yer alan 31 madde sekiz alt faktöre dağılmıştır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı. 863 bulunmuştur. Verilerin analizinde, öncelikle normallik testi uygulanmış, Kolmogorov-Smirnov testi sonucuna göre önemlilik düzeyi 0 .05'den küçük p< 0,05 bulunduğundan verilerin normal dağılım göstermediği sonucuna varılmış ve bu nedenle istatistiksel karşılaştırmalarda nonparametrik testler kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen maddeler için Kruskall Wallis Testi uygulanmıştır. Gruplar arası anlamlı farklılığın belirlendiği durumlarda farklılığın kaynağını belirlemek amacıyla da Mann Whitney U uygulanmıştırAraştırmanın sonucunda öğrencilerin en olumlu yanıtlar verdikleri zeka alanları Mantıksal/Matematiksel zeka ve Görsel/Uzamsal zeka alanlarıdır. En olumsuz yanıtladıkları zeka alanı ise Müziksel Zeka alanıdır. Öğretmenlerin en fazla kullandığı zeka alanı Dilsel Zeka Alanı olurken en az kullandıkları zeka alanı ise Müziksel zeka alanıdır. Cinsiyet değişkenine göre kız öğrenciler Müziksel zeka ve Görsel/Uzamsal Zeka alanlarına daha olumlu bakarken erkek öğrenciler de Bedensel/Kinestetik Zeka alanına daha olumlu bakmıştır. Sınıf değişkenine göre ise 6. sınıfların bütün zeka alanlarında diğer üst sınıflara karşı daha olumlu yanıtlar verdiği belirlenmiştir. Ulaşılan bu sonuçlar ışığında yabancı dil öğrenimini arttırmak için öğretmenlerin ve öğrencilerin çoklu zeka konusunda bilgilendirilmesi gerektiği gibi önerilerde bulunulmaktadır.