Sanal yüksekeğitim - Yeni iletişim teknolojilerinden internetin kullanımı-

DOKTORA TEZ ÖZÜ SANAL YÜKSEKEĞİTİM Yeni İletişim Teknolojilerinden İnternetin Kullanımı Şahin Karasar İletişim Bilimleri Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mart 1999 Danışman: Prof. Dr. Mehmet Kesim Eğitim, son yıllarda, teknolojik gelişmelerden büyük ölçüde etkilenmektedir. Bir zamanların, özel öğretmeni 'mürebbiye', bir süre mektup, radyo ve televizyon ile ulaşırken, şimdilerde tümü ile 'sanallaşmak' üzere. Bu değişim, büyük ökçüde iletişim teknolojilerindeki gelişmelerden kaynaklanmaktadır. Yirminci asrın son çeyreği, bu alanda, Internet ile, 'devrim'sel gelişmelere tanık olmuştur. Hayatm tüm alanlarını etkileyen, bu teknolojiler karşısında eğitim sektörünün aldığı ve alması gereken tavır, öncekilerden çok daha önemli bir konu haline gelmiştir. Bu yeni teknolojinin, eğitimde 'bireysel', 'kitlesel' ve 'küresel' uygulamaları bir arada yaşatma gibi, önceden gerçekleştirilmesi adeta olanaksız olan bir potansiyel taşıdığı görülmüştür. Bunun da bir sonucu olarak, 'sanal eğitim' ve 'sanal üniversite' uygulamaları başlamış ve giderek de yaygınlaşmaktadır. Araştırma, iletişim, eğitim ve değişim kuramları ışığında, sanal eğitim ve sanal üniversite kavram ve uygulamalarının mevcut durum ve yönelimlerinin tesbiti, geleceğe dönük dersler çıkarılması ve Türkiye'deki olası uygulamalar için bir strateji geliştirme iiamacı ile başlatılmıştır. Tarama modelinde yürütülen çalışmada, kuramsal düşünülere ek olarak, ABD'deki başlıca uygulamalar ile ODTÜ örneği incelenmiştir. Tümü ile elektronik ortamda yapılan sanal eğitim, yer ve zaman sınırlamalarını tümü ile kaldıran, kapasite ve eğitici gereksinimini büyük ölçüde çözerek erişimi kolay İştiran bir düzenlemedir. Uygulama için asgari teknolojik altyapı koşullan vardır. Genelde yeniliklerin yayılması kuramının da öngördüğü gibi, teknolojik yenilikler ve bunların eğitime yansıtılmaları da, yoğun talep alanlarında, toplumda saygınlığı olan kişi ve kurumlar öncülüğünde, yeniliğin teknolojik altyapısına yalan alanlarda daha kolay olmaktadır. Eğitimde teknoloji kullanımı, bazen içeriden, ama çoğu zaman dışarıdan empoze ya da dayatmalarla olagelmiştir.. Sanal eğitim, çoğun üniversite düzeyinde, hizmet-öncesi ve hizmet-içi eğitim etkinliklerinde, giderek yaygınlaşan bir şekilde kullanılmaktadır. Öğrencinin aktif katılımı esastır. Bu özellik, geleneksel sistemlerin 'ezberci' eğitimi yerine, 'araştırıcı' yaklaşımı egemen kılmaktadır. Sanayi devrimini çok sonradan fark eden Türkiye'nin, Internet ile gelen teknoloji devrimini yakalaması gerekir. Bunun en uygun yeri ise eğitim sektörüdür. Eğitime yansımayan teknolojinin toplumun öteki katmanlarında etkin olarak kullanılır hale gelmesi beklenemez. Bu nedenle, sanal üniversite uygulaması, en kısa zamanda, ulusal bilim ve teknoloji politikasının bütünlüğünde, bir 'milli proje' olarak ele alınmalıdır. Öncelikle, kamuoyu aydınlatılmaya çalışılmalıdır. Uygulamaya, gelişmiş üniversiteler ile ve lisans-üstü eğitim düzeyinde, talebin en yoğun olduğu ve anılan teknolojilere yatkın, sınırlı sayıda alanda başlanmalı. Sanal eğitim, bir an önce, teknoloji, iletişim, eğitim ve ekonomik boyutları ile, Türkiye'nin araştırma öncelikleri arasında yer almalı; bilgisayar ve enformatik alanlarına ek olarak, işletmecilik, iletişim ve eğitim bilimleri enstitü, fakülte ve bölümleri, konuyu kendi açılarından araştırıp geliştirmeye çalışmalı; bu alanda kapsamlı araştırma ve tez yapanlara, teşvik amacı ile, özel proje finansman desteği sağlanmalıdır. iv