Bir boya fabrikasında iç hava kalitesi ve işçi sağlığı üzerinde etkilerinin değerlendirilmesi

Bina içi ortamlarda insanlar zamanlarının yaklaşık %90'ını geçirmektedir ve bu zaman dilimi arttıkça iç hava kalitesi giderek büyüyen bir kaygı haline gelmiştir. Birçok araştırma iç hava kirletici seviyelerinin dış havadaki kirletici seviyelerinden çok daha yüksek olabildiğini göstermektedir. Özellikle çalışma ortamlarında, üretim konusu ve proses parametrelerine bağlı olarak iç ortam hava kirleticiler ve etkileri değişkenlik göstermektedir. Boya üretim tesislerinde genelde maruz kalınan kirleticiler partikül madde ve uçucu organik bileşiklerdir. Uzun bir iş hayatı boyunca iç ortamda solunan havada bulunan bu kirleticilere uzun süreli kişisel maruziyet söz konusu olabilmektedir. Bu çalışmada, bir boya üretim tesisinde iç ortam hava kirletici ve konsantrasyonları belirlenerek maruz kalınan kirleticilerin çalışanlar üzerindeki sağlık etkileri değerlendirilmiştir. Boya üretim bölümü, renk ayarlama bölümleri, laboratuvar, macun üretim bölümü, boya sprey fırını ve dolum bölümlerinde toplam 9 noktada uçucu organik bileşikler ölçümü yapılmıştır ve UOB'lerin tayininde GC/FID kullanılmıştır. İşletmede yapılan ölçümler sonucu belirlenen ortalama toplam konsantrasyonlar benzen için 0,298 mg/m3, 1 ,2-dibromoetan için 4,929 mg/m3, etilbenzen için 0,495 mg/m3, m, p-ksilen için 0,457 mg/m3, o-ksilen için 0,314 mg/m3, toluen için 1,021 mg/m3, n-propilbenzen için 0,043 mg/m3, 2 -klorotoluen için 0,090 mg/m3, 4 -klorotoluen için 0,133 mg/m3, stiren için 0,77 mg/m3, klorobenzen için 0,140 mg/m 3 olarak tespit edilmiştir. Belirlenen iç ortam UOB konsantrasyonları ile her bölümde kanser riski ve tehlike indeksi hesaplanmıştır. En yüksek kanser riski 0,232 iken, tehlike indeksinin en yüksek değeri 1,629 olmuştur. İşletmede boya ve macun üretim bölümünde partikül madde konsantrasyonları 7,45 mg/m 3 ve 3,11 mg/m 3 ölçülmüş olup, Tozla Mücadele Yönetmeliği'nde belirtilen 15 mg/m 3 sınır değerin altında olduğu tespit edilmiştir. İşletmede dolum ve laboratuvarda konfor parametreleri 2 ay süreyle ölçülmüştür ve CO2 konsantrasyonu için NDIR metoduyla çalışan cihaz kullanılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda ortalama CO2 konsantrasyonu laboratuvarda 539 ppm, dolum bölümünde 691 ppm olarak tespit edilmiştir. Her iki ortamda da CO2 konsantrasyonu sınır değer olarak kabul edilen 1000 ppm'in altındadır. CO2 konsantrasyon değerleri ile hava değişim sayısı hesaplanmış olup, dolum bölümünde 0,249 h-1, laboratuvarda 0,898 h-1 olarak bulunmuştur. Ayrıca, işletmede çalışan her bölümden bir kişiye Kişisel Maruziyet PM ve UOB ölçümleri yapılmıştır. Boya üretim bölümünde çalışan kişiye yapılan ölçümde PM 7,31 mg/m 3 iken, macun üretim bölümünde 0,29 mg/m 3 olarak bulunmuştur. Macun bölümünde yapılan PM maruziyeti ölçüm sonuçları Tozla Mücadele Yönetmeliği'nde belirtilen 5 mg/m 3 sınır değerin altında iken, boya üretim bölümünde sınır değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. UOB derişimleri ile kanser riski ve tehlike indeksi hesaplanmış olup, en yüksek kanser riski ve tehlike indeksi sırasıyla 15,122 ve 30 ,187'dir. Bunlara ilaveten çalışanlara ait periyodik sağlık kontrollerinde GGT ve hipurik asit için sınır değerlerin üzerinde sonuçlar tespit edilmiştir.