İstanbul Anadolu yakasında belirlenen parklarda toprak kalitesi ve ağırmetal kirliliğinin incelenmesi

Bu araştırma çalışmasında, İstanbul anadolu yakasında bulunan, çeşitli kirliliklere maruz kaldığı düşünülen park topraklarının kalitesinin ve ağır metal kirlilik düzeyinin incelenmesinin yanında, toprak özellikleri ile ağır metal içerikleri arasındaki ilişkinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 16 adet parktan toplam 438 adet toprak ve 40 adet yaprak örneği alınarak TS EN ISO 17025 standardı asgari şartlarının yerine getirildiği Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen ve kalite kontrolleri prosedürüne uygun olarak ulusal ve uluslararası analiz metotları dahilinde tespit/analiz çalışmaları yapılmıştır. Topraklar kalite açısından değerlendirildiğinde, genel anlamda kumlu killi tın bünyeli, hafif alkali, tuzsuz, az seviyede kireç ve orta seviyede organik madde içermekte olduğu tespit edilmiştir. Ağır metal içerikleri bakımından ise 2005 yılında yayınlanan Toprak Kirliliği Kontrol Yönetmeliği esas alınarak değerlendirilmiş ve Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn ağır metallerinin yönetmeliğin belirlediği sınır değerleri aşmadıkları tespit edilmiştir. Çalışma sonunda elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş olup toprak özelliği ve ağır metal içerikleri bakımından 0-20 cm ve 20-40 cm derinlik toprakları arasında anlamlı düzeyde bir fark olmadığı (T-testi, sig 2 tailed > 0.05 olduğundan) görülmüştür. Ancak, parklar arasında bir kısım parametrelerde anlamlı düzeyde farkların olduğu (Ki kare testi, Asymp. Sig. > 0 .05) bir kısım parametrelerde ise kayda değer bir farklılığın olmadığı (Ki kare testi, Asymp sig.< 0 .05) gözlemlenmiştir. Ayrıca, toprak özellikleri ile ağır metal içerikleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak incelendiğinde, konuyla ilgili daha önce yapılmış çalışmaları teyit eder derecede sonuçlar elde edilmiştir. Buna göre; toprak pH değeri ve kireç içeriği ile toprak Cd, Cr, Cu, Ni, Zn içerikleri arasında orta derecede ve ters orantılı (-0. 9 < r < -0.5) bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Toprakların Organik madde ve Kil içeriği ile toprakların Cd, Cr, Cu, Ni, Zn içeriği arasında orta derecede ve doğru orantılı (0.5<r <0.9 aralığında olduğundan) bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Toprakların kireç içeriği ile pH değeri arasında orta derecede ve doğru orantılı (0.5 < r < 0.9) bir ilişki, organik madde içeriği ile pH değeri arasında ise orta derecede ancak ters orantılı bir ilişki (-0.9<r< -0.5) olduğu tespit edilmiştir. Bitki ve toprak kalitesi arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla bazı parklardan alınan, yaprak örneklerinin Ni ve Zn içeriği ile toprak pH değeri arasında ihmal edilebilecek düzeyde (0.0 < r < 0 .5)bir ilişki olduğu saptanmış, ancak toprak pH değeri ve yaprak Cd içeriği arasında orta derecede ve ters orantılı (-0. 9 < r< - 0.5) ve Cr, Cu, Pb içeriği ile orta derecede ve doğru orantılı (0.5 < r < 0.9) bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Toprak EC değeri ile yaprak Ni içeriği arasında kuvvetli derece (0.9 < r < 1) ve Cd, Cu, Ni, Pb, Zn içeriği arasında ise orta derecede ve doğru orantılı (0.5 < r < 0 .9), toprak organik madde içeriği ve yaprak Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn içeriği arasında ise ihmal edilebilecek düzeyde bir ilişki (0.0 < r < 0.5) olduğu saptanmıştır. Toprak kil içeriği ve yaprak Cd içeriği arasında zayıf derecede (0.0 < r < 0 .5), Cr, Cu, Pb, Zn içeriği arasında orta derecede (0.5 <r < 0 .9), Ni içeriği arasında ise kuvvetli derecede (0.9 < r < 1) ve doğru orantılı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Son olarak toprak Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn içeriği ile yaprak Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn içeriği arasındaki ilişki incelendiğinde; Toprak ve yaprak örnekleri arasında, Cd içerikleri açısından zayıf derecede ve ters orantılı (-0. 5 < r < 0 .0), Cr içerikleri açısından orta derecede ve doğru orantılı (0.5 < r <0.9), Cu içerikleri açısından zayıf derecede ve doğru orantılı (0.0 < r < 0 .5), Ni, Pb ve Zn içerikleri açısından ise zayıf derecede ve ters orantılı (-0. 5 < r < 0.0 ) bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir.