Party conferences 1935-1945: Academia's contribution to ideological mobilization in Turkey

Bu tezin amacı, 1935- 1945 yılları arasında İstanbul Üniversitesi ve Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğretim üyeleri tarafından İstanbul üniversitesi ve çeşitli Halk Evleri'nde düzenlenen konferansları incelemek, parti-üniversite ilişkisini, Türk entellektüellerinin ve siyasi elitinin ideolojik yönelimlerini ve bu yönelimlerin düşünsel kaynaklarını ortaya koymaktır. Üç seri konferans incelenmiştir, çünkü bu konferanslar bu yıllarda Türkiye'deki siyasi gelişmeleri ve Türkiye üzerindeki yabancı etkilerin niteliğini gün ışığına çıkarmaktadır. Birinci konferans serisi 1935- 1945 yılları arasında İstanbul Üniversitesi'nde; ikinci konferans serisi çeşitli Halk Evleri'nde 1938 yılı içerisinde; ve üçüncü seri ise 1939- 1941 yılları arasında yine çeşitli Halk Evleri'nde düzenlenmiştir. Konferansların düzenlendiği zamanın şartları hakkında bilgilendirici olması amacıyla, tezde ilk önce 1930 ve 1940'ların siyasi atmosferi özetlenmiştir. Bazı ülkelerin, özellikle Sovyetler Birliğinin, İtalya'nın ve Almanya'nın gelişme modellerinden etkilenen siyasi elitinin ideolojik yönelimleri belirlenmiş, Halk Evleri 1 nin rolü ve İstanbul Üniversitesi'nde yapılan 1933 reformunun niteliği açıklanmıştır. Konferansların amacı ve fonksiyonu ortaya konduktan sonra, bu konferanslar yoluyla öğretim üyelerinin kitlelere aktardığı düşünce ve değerler analiz edilmiştir. Bunların düşünsel boyutları ve gerçek politikalarla benzerlikleri, yeri geldiğinde Avrupa'daki gelişmelerle birlikte, gösterilmiştir. Bu konferansların partinin isteği sonucu öğretim üyeleri tarafından düzenlenmesi, parti-üniversite ilişkisinin yakınlığına işaret etmektedir. Ama daha da önemlisi, halka aktarılan düşüncelerle Türkiye'de bu dönemde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından izlenen politikaların benzerliğidir. 1933'de gerçekleştirilen reformun niteliği de göz önüne alınırsa, bu konferansların amacı ve fonksiyonu siyasi sosyalizasyon olarak belirlenebilir. Siyasi sosyalizasyon, bireylerin belli bir sosyal grubun veya cemaatin politik değerlerini, inançlarını ve davranış biçimlerini edinmesi ve bu yolla onların siyasi yapısına entegre olması anlamına gelir. Konferansların hem iç, hem de uluslararası siyasi atmosferi yansıttığı söylenebilir. Tezde yapılan ayrıntılı inceleme sonucunda bu konferanslarda savunulan siyasi sistemin özellikleri ortaya konmuştur. Bu siyasi sistemde toplum, bireyselliği ve bireysel yaratıcılığı kısıtlayacak şekilde, bireyden önce gelmektedir. Bu otoriter rejimde, fonksiyonlar ve görevler yüceltilmekte, haklar ve özgürlüklerden daha değerli gösterilmektedir. Toplumun iş bölümü esasına göre organize edilmesi savunulmuştur. Liberalizm ve sosyalizm reddedilmiş, devletçilik ekonomik, siyasi ve toplumsal açıdan en uygun politika olarak belirlenmiştir. Milliyetçilik, sıra dışı karizmatik lider tarafından yönetilen topluma en uygun ideoloji olarak belirlenmiştir. Sağlıklı ve gürbüz bir neslin, eğitimli kadınlar tarafından, güçlü sporcular olarak yetiştirilmesi zorunluluğu vurgulanmıştır. Öğretim üyeleri, halkı belli konularda belli yönlere, böyle bir siyasi rejim çerçevesi içinde mobilize etmeye çalışmışlardır.