Park Eğitim Sağlık Ocağı bölgesinde 15-49 yaş grubu kadınlarda premenstrüel sendrom prevalansı

Premenstrüel Sendrom, menstrüel siklusun luteal fazı sırasında ortaya çıkıp, menstrüasyonun başlamasıyla hızla düzelen somatik, bilişsel, duygusal ve davranışsal bozuklukları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Üreme çağındaki kadınların % 70 -90'ında menstrüasyonla bağlantılı bazı semptomlar bulunurken, % 5 -10'unda çalışma ve sosyal yaşamlarını bozacak kadar şiddetli semptomlar bulunmaktadır. Kesin tanının konması için, retrospektif raporlar yeterli olmayıp, kadının kendi kendine uygulayacağı çizelgelerin en az iki siklusta kaydedilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada; Park Eğitim Sağlık Ocağı Bölgesi'nde yaşayan 15-49 yaş grubu kadınlarda Premenstrüel Sendrom prevalansını saptamak, aynı bölgede premenstrüel semptomların sıklığını saptamak ve PMS'nin sosyodemografik özellikler, adet düzeni, alışkanlıklar ve diğer hastalıklar gibi faktörlerle ilişkisini irdelemek amaçlanmıştır. Araştırma, Park Eğitim Sağlık Ocağı Bölgesi'nde yaşayan 15-49 yaş grubu 5339 kadından sistematik örnekleme yoluyla seçilmiş 213 kadında yürütülmüştür. Araştırmaya katılma hızı % 94,8 olmuş, 202 kişiden veri toplanmıştır. Kadınların yaş ortalaması, 30,46 0 ,60'dır. Veriler, araştırmacının kendisi tarafından kadınların evlerine gidilerek yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, kadınların sosyodemografik, doğurganlık özellikleri, adet durumları ve sistemik hastalıkları ile ilgili 33 soru bulunmaktadır. İkinci bölümde ise, 47 sorudan oluşan 'Modifıye Moos Menstrüel Zorluk Formu' kullanılmıştır. MMDQ ile adet öncesi puanı 95 ve üzerinde iken, adet sonrası puanları 10480 ve altında olan kişiler 'kuvvetle olası PMS' olarak kabul edilmiştir. İkinci aşamada, yalnızca kuvvetle olası PMS olguları değil, hafıza faktörü göz önüne alınarak adet öncesi puanı 75 ve üzerinde olan 34 kadına 'Günlük Semptom Hız Ölçeği' verilerek iki ay boyunca doldurmaları istendi. DSRS'de yer alan 17 semptomun şiddetini her gün 1-5 arasındaki puanlarla belirlemeleri, bu arada adet günleri, kullanılan ped sayıları ve kullandıkları ilaçları da tarihleri ile çizelgeye işaretlemeleri gerekiyordu. İki aylık çizelgeler, kadınlar tarafından çeşitli nedenlerle tam olarak doldurulmamış, ancak 22'si çizelgeleri geri vermiş, bunların da ancak 16'sı çizelgeyi gereğince doldurmuştur. Bu nedenle de iki aylık çizelgeler değerlendirmeye alınamamış, analizler kuvvetle olası PMS olguları üzerinden yapılmak zorunda kalınmıştır. Verilerin bilgisayara girişi ve istatistiksel analizler, Epi-lnfo 5.01 Versiyon 1991 paket programı ile yapılmıştır. Analizlerde ki-kare ve Fischer exact ki-kare testleri uygulanmıştır. Kadınların % 5 ,9'unda PMS saptanmıştır. % 91,6 kadında ise premenstrüel dönemde az veya çok semptom olduğu bulunmuştur. En sık görülen semptomların başında, gerginlik (% 56 ,4), memede gerginlik (% 55 ,0), ödem (% 51 ,0), duygusallık (% 44,6) ve bulanık görme (% 42,6) gelmektedir. En az görülenler ise, kararsızlık (% 7 ,9), sakarlık (% 6,4) ve kulakta çınlama (% 5 ,0)'dır. 35 yaş ve üzerinde olanlarda, evlilerde, sosyal güvencesi olanlarda, apartmanda yaşayanlarda, 19 yaş ve üzerinde evlenenlerde, 3 ve üzerinde gebeliği olan da, menarş yaşı 1 1 yaş ve altında olanlarda PMS daha sık olmakla beraber, istatistiksel olarak anlamlı değildir. PMS ile meslek, öğrenim durumu, kişi başına yıllık gelir, menarşa karşı tepki, adete karşı tepki, gebelikten korunma şekli ve sigara içme durumu arasında bir ilişki bulunmamıştır. Adetleri düzensiz olanlarda, 105her ay adet sancısı olanlarda, kronik hastalığı bulunanlarda ve devamlı ilaç kullanma öyküsü olanlarda PMS istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. PMS, kadınlar tarafından her zaman hastalık olarak algılanmadığı veya semptomların siklusla bağlantısı anlaşılmadığından kadınların eğitilmesi çok önemlidir. Eğitim, sağlık personeli tarafından yapılabileceği gibi, basın-yayın organları tarafından da yapılabilir. Sağlık personelinin eğitimi de önemli olup, mezuniyet öncesi ve sonrası eğitim programlarında konuya yeterince yer verilmelidir. Hastalığın tanı ve tedavisi, I. basamakta kolayca yapılabilir niteliktedir. Ancak, ileri tetkik ve tedavi gerektiğinde hastaların üst basamak sağlık kuruluşlarına şevki uygundur. 106