Simultane tıp çevirisi eğitiminde bellek destekleyici anahtar sözcük yönteminin etkililik derecesi

Bu araştırmada, Simültane Tıp Çevirisi eğitiminde Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yönteminin Latince-Yunanca kökenli biçimbirimlerin telaffuz ve Türkçe karşılıklarını hatırlama ile bu biçimbirimlerden oluşmuş terimleri içeren cümleleri tekrarlamaya veya simültane çevirmeye etkisinin belirlenmesi amaçlanmış, transfer ve kalıcılık düzeyi araştırılmıştır. Araştırma, H. Ü. Edebiyat Fakültesi, Mütercim Tercümanlık Bölümü, İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı IV. sınıfına devam eden ve 1993- 1994 Öğretim Yılı Bahar Döneminde Simültane Çeviri dersini alan 2 şubedeki 40 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Kontrol grubuna geleneksel yöntemle deney grubuna ise Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yöntemi ile eğitim verilmiştir. İki yöntem arasındaki fark slaytların hazırlanış biçiminden kaynaklanmaktadır. Kontrol grubunda, üzerinde Latince-Yunanca kökenli biçimbirim ve Türkçe karşılığının yazılı olduğu slaytlar kullanılmıştır. Deney grubunda ise, üzerinde Latince-Yunanca kökenli biçimbirim, Türkçe karşılığı, biçimbirimin sesbirimsel özelliklerini anımsatan sesçağnşımsal bir ifade ve biçimbirim ile Türkçe karşılığı arasında bağlantı kuran bir çizgi resim bulunan slaytlar işe koşulmuştur. Her iki gruptan da, slaytlar üzerinde yazılı olan öğrenme malzemesinin araştırmacının ardından tekrarlanması istenmiştir. Bu yolla 60 biçimbirimin öğretilmesi tamamlandıktan sonra deneklere bu biçimbirimlerin birleşimlerinden araştırmacı tarafından oluşturulmuş, sesbirimsel ve sözlüksel özellikleri itibariyle tıp terimlerine benzer, düzmece terimler gösterilerek tekrarlatılmış, olası sesbirimsel ve sözlüksel değişiklikler hakkında bilgi verilmiş ve böyle terimlerin bulunduğu cümleleri kısa süreli bellekten geri çağırarak tekrarlama ve simültane çevirme alıştırmaları yaptınlmıştır. Denekler, 4 düzeyde sınanmış ve değerlendirilmiştin 1. Eğitim sürecinde öğretilen biçimbirimlerin telaffuzlarını hatırlayabilirle, 2. Aynı biçimbirimlerin Türkçe karşılıklarını hatırlayabilme, 3. içinde düzmece terimlerin bulunduğu cümleleri dinledikten sonra aynen tekrarlayabilirle,4. Söz konusu cümleleri, terimleri aynen söylemek koşuluyla, Türkçe'ye simültane çevirebilme. Testlerde, biçimbirimlerin eğitim sürecindekinden farklı birleşimleriyle oluşturulmuş terimler kullanılmıştır. Buna ek olarak, testlerde, eğitim sürecinde öğretilmeyen biçimbirimier ve bu biçimbirimlerin birleşimlerinden yine araştırmacı tarafından oluşturulmuş düzmece terimlerin bulunduğu cümleler de işe koşularak transfer etkisi araştırılmış; testlerin deneklere iki hafta sonra tekrar uygulanması ile kalıcılık düzeyi değerlendirilmiştir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonucu elde edilen bulgulara dayalı olarak, Bellek Destekleyici Anahtar Sözcük Yönteminin, deneklerin eğitim süreci sonunda kazandıkları davranışlar sonucu Türkçe karşılığı, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında etkili olduğu, telaffuz boyutunda ise olmadığı; bu yöntemin uygulandığı deneklerin, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında öğrendiklerinden yola çıkarak yeni davranışları, öğrenmediklerine transfer edebildikleri, telaffuz ve Türkçe karşılığı boyutlarında ise transferin söz konusu olmadığı; ayrıca, telaffuz, Türkçe karşılığı, cümle tekrarı ve cümle çevirisi boyutlarında kalıcı izli öğrenmeler elde ettikleri, bu tür öğrenmelerin ise, aradan geçen zaman içinde bellekte daha yerleştiği ve netleştiği ve duyuşsal çıktılar üzerinde daha olumlu etkileri olduğu ileri sürülebilir. iv