Depolama sahası gazlarının yönetimi ve modellenmesi

Artan nüfus, kentleşme ve sanayileşmeye paralel olarak oluşan katı atık miktarı da aym hızla artmaktadır. Oluşan katı atıklar en yaygın uygulama olarak ya açık atık döküm sahalarında ya da düzenli depolama sahalarında bertaraf edilmektedir. Depolama sahalarının çevreye etkileri günümüzde iyi bilinmekte ve bu etkiler düzenli depolama sahası işletmesiyle kontrol altına alınıp bertaraf edilmektedirler. Depolama sahasında gerçekleşen prosesler, çevresel etkilerin anlaşılmasında ve kontrolünde büyük önem taşırlar. Depolama sahalarında gerçekleşen fiziksel, kimyasal ve biyolojik proseslerin etkisiyle, katı, sıvı ve gaz yan ürünleri oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında, depolama sahalarında oluşan gazlar incelenmiştir. Depolama sahası tıpkı bir biyokimyasal reaktör gibi çalışmaktadır. Sonuçta oluşan gazlar, büyük miktarlardaki ana gazlar ile küçük miktarlardaki eser gazlardan oluşmaktadır. Depolama sahası gazının en önemli özelliği olan enerji değeri bu gazların sadece çevresel etkilerinden dolayı değil, aym zamanda ekonomik faydasından dolayı da kontrolünü gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, depolama sahasındaki biyokimyasal süreçler ve depolama sahası gazlarının çevresel etkileri anlatılmış ve depo gazı oluşumunu etkileyen faktörler ve bunun bir uzantısı olarak depolama sahası yönetiminin gaz oluşumu üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Sonraki bölümde ise, depolama sahası gazı azaltımına ilişkin yaklaşımlardan bahsedilmiştir. Oluşan depolama sahası gazının yarattığı önemli problemlerden birisi de gazın yatay ve düşey hareketiyle civar bölgelere ilerlemesidir. Gazın depolama sahası içinde ve civar bölgelere ilerlemesi konusu da bu çalışma kapsamında ele alınmıştır. İlerleyen bölümlerde, gazın toplanması ve kontrolündeki mevcut teknolojiler üzerinde durularak toplanan gazın geri kazanımı ve kullanımı için uygun teknolojiler sıralanmış ve bu teknolojilerin birbiriyle mukayesesi yapılmıştır. Tüm anlatılanların daha gerçekçi ve anlaşılır olabilmesi için, İstanbul Gaz Geri Kazanım Projesi örneği incelenmiştir. Altı M W gücündeki bir gaz geri kazanım tesisinin fizibilitesini yapabilmek için, Kemerburgaz Depolama Sahasında gerçekleştirilmiş olan pompaj testlerinin sonuçlan ve bu sonuçlara göre sahada oluşacak gaz miktarları hesaplanmış ve önerilen gaz toplama ve kullanım sisteminin ön hesaplamaları da sunulmuştur. Depolama sahası gazı potansiyelinin saptanmasında kullanılan diğer bir yol olan modelleme için de iki ayrı model ele alınmıştır: 'Tabasaran&Rettenberger Modeli' ve 'EPA Birinci Derece Ayrışma Modeli'. Bu iki modelin dayandığı esaslar anlatılarak her iki model de 'Erzurum Katı Atık Projesi' için uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar mukayeseli olarak Sonuçlar Bölümünde sunulmuştur.'Tabasaran&Rettenberger Modelinin' daha sağlıklı sonuçlar ortaya koyduğu görüşüne varılmıştır. Son olarak, Türkiye'nin çeşitli ilerinde daha önce elek analizleri ile eldeedilmiş katı atık kompozisyonları sunulmuştur. Tüm anlatılanların ışığında, depolama sahası gaz potansiyelinin belirlenmesi için en güvenilir yolun pompaj testleri olduğu ortaya çıkmıştır. Sahada yapılacak testler ile gazın sadece miktarı değil, kalitesi de bulunabilmektedir. Böylece uygulanması düşünülen gaz geri kazanım ve kullanım projesinin fizibilitesinin daha sağlıklı yapılabilmesi mümkün olabilecektir. xı