Eğitsel eğilim ve beklentiler doğrultusunda İTÜ yapı işletmesi lisansüstü programına revizyon önerisi

Özellikle 19. yy başlarından itibaren gelişen teknoloji, artan rekabet ortamı, bilgi düzeyi ve uygulama olanakları insan hayatına tesir etmiştir. Bu tesir sonucu meslek dalları kendi içinde bazı uzmanlık alanları ve alt dallar türetmiştir. Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte artan rekabet ortamı diğer meslek dallarında da olduğu gibi inşaat mühendisliğini etkilemiştir. Bu nedenle inşaat mühendisliği genel bir meslek grubu olmaktan çıkıp bünyesi içinde hidrolik, yapı, geoteknik, malzeme, mekanik ve yapı işletmesi gibi dalları türetmiştir. Bu tez çalışmasında diğerlerine nazaran daha az teknik konu içeren yapı işletmesi dalının eğitim beklentileri doğrultusunda bir analizi yapılmıştır. Yapı işletmesi yukarıda da bahsedildiği üzere inşaat mühendisliğinin bir alt dalı olup gelişmeye oldukça açık bir bölümdür. Bu çalışmada yapı işletmesi yüksek lisans eğitimi kapsamında bir prototip eğitim programı oluşturulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Türkiye'de eğitim veren İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı bu prototip model ile karşılaştırılarak, programa dair bazı revizyon önerilerinde bulunulmuştur. Tez çalışması kapsamında araştırma yöntemi olarak genelde iki teknik kullanılmıştır. Bu araştırma ve veri toplama teknikleri tarama yöntemi ve anket yöntemi olarak belirlenmiştir. Uluslararası yapı işletmesi eğitim programları ile ilgili bilgilere tarama yöntemi kullanılarak ulaşılmış olup, şu anda öğrenim gören öğrencilerin istek ve beklentilerine ise anket yöntemi kullanılarak ulaşılmıştır. Çalışmanın genel iskeleti bu tekniklerin kullanılması doğrultusunda oluşturulmuştur. Bu tez çalışmasının genel amacı uluslararası yapı işletmesi yüksek lisans programlarını inceleyerek, tanıtarak ve aralarında karşılaştırma yaparak, mevcut İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Yapı İşletmesi yüksek lisans programının geliştirilmesini sağlamaktır. Bu gaye doğrultusunda bir prototip eğitim programı oluşturulmuştur. Ayrıca prototip yüksek lisans programı oluşturulurken, toplumsal kültürün eğitim programlarında yarattığı etki de göz önünde bulundurulmuştur. Tez çalışmasının ilk bölümünde inşaat mühendisliği ve yapı işletmesi dalları hakkında bilgilere yer verilmiş olup, çalışma süresince gerçekleştirilecek araştırma ve yorumlamalarla ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde uluslararası alanda etkin ve öğrenim veren 40 adet yapı işletmesi yüksek lisans programı mercek altına alınmıştır. Yüksek lisans programları incelenmiş, programlar arası karşılaştırmalar yapılmış ve tanıtılmıştır. Programlar arası karşılaştırmalar ve detaylı analizler sonucu ortalama ve ağırlıklı değerler yardımıyla bir standart yakalanmaya çalışılmıştır. Çıkan bu eğitim programı standardı oluşturulacak olan yapı işletmesi yüksek lisans eğitim programı prototipi önerisi için kaynak teşkil edecektir. Programlar arası karşılaştırmalar yapılırken, program isimleri, bulundukları ülkeler, amaçları, öğrenci kabul koşulları, işleyişleri, eğitim süresince yer alan ders alanları ve adları, kredi, not ve ders işleyiş sistemleri, eğitim süreleri, bitirme çalışması tipleri, görevli akademisyen sayıları ve yerel-uluslararası akreditasyonları ve destekleri göz önünde bulundurulmuştur. Tez çalışmasının üçüncü bölümünde programlar arası gerçekleştirilen mukayese sonucunda elde edilen veriler ışığında yapı işletmesi eğitimi ile ilgili bir prototip program oluşturulmuştur. Bu prototip program tasarlanırken karşılaştırma sonucu bulunan sonuçların aritmetik ortalamaları ve ağırlıklı ortalamaları bulunarak programa entegre edilmiştir. Ancak tasarlanan prototipin Türkiye şartlarına uygunluğunun denetlenmesi için takip eden bölümde anket tekniği kullanılarak bir alan araştırması yapılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde İTÜ İnşaat Mühendisliği Lisans Programı, İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı ve yurtdışında yüksek lisans eğitimi gören öğrencilerin tasarlanan prototip program ile ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Öğrenci görüşleri ve beklentileri tasarlanan prototip için önemli olduğundan dolayı gerekli revizyon için kaynak olarak kullanılacaktır. Bu amaç doğrultusunda bir anket hazırlanmış olup belirtilen dallarda öğrenim gören öğrencilere sunulmuştur. Bu bölümde anketin nasıl oluşturulduğu, ne amaçla oluşturulduğu ve çıkan cevaplar ele alınmıştır. Çıkan anket sonuçları doğrultusunda prototip program üzerinde revizyon gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasının beşinci bölümünde önceden tasarlanan prototip program üzerinde revizyon yapılmıştır. Düzenlemeler anket sonuçları göz önüne alınarak yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre ders alanları ve sayısı, bitirme çalışması tipi ve zorunluluğu konusunda bazı değişikliler yapılmıştır. Bir sonraki bölümde bu değişiklikler sonucu oluşan prototip program hali hazırda eğitim veren İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı ile mukayese edilmiştir. Çalışmanın altıncı bölümünde İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı, hem ilk tasarlanan hem de revize olan prototip yapı işletmesi eğitim programları ile karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmanın amacı İTÜ programı üzerinde bir revizyona gerek olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda gerekli düzenlemeler revize olmuş prototipe göre elde edilmiştir. Eğitim dili, kredi sistemi, ders alanları ve işleyişleri, bitirme çalışması tipi, eğitim süresi, akademisyen sayısı ve akreditasyon konularıyla ilgili İTÜ programının revize edilmesi gerektiği bu bölümde vurgulanıştır. Yedinci bölümde eğitim programlarının tasarımı aşamasında etkileşim içinde bulundukları toplumsal kültür ve ülke coğrafyaları gibi sosyal konular üzerine bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu bölümde özellikle Sanayi Devrimi'nden sonra toplumsal kültürün gelişimi, eğitim programlarının bu gelişim ile etkileşimi ve ülke coğrafyalarının eğitim programlarına etkisi konuları detaylı analiz edilmiştir. Tasarlanan prototip yüksek lisans programı ile bu sosyal faktörlerin etkileşimi de çalışmanın bu bölümünde incelenmiştir. Tez çalışmasının son ve sekizinci bölümünde araştırma sonucu elde edilen sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir. Çıkan sonuçların İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı üzerine etki edeceği anlaşılmıştır. Ayrıca bu sonuçların ilerleyen yıllarda gerçekleştirilecek olan ilgili çalışmalara kaynak teşkil edeceğine inanılmaktadır. Sonuç olarak Türkiye'de yapı işletmesi yüksek lisans programları için bir prototip eğitim programı oluşturulmuştur. İTÜ programının yukarıda da bahsedildiği üzere eğitim dili, ders sayısı ve alanları, akademisyen sayısı, bitirme çalışması tipi değişikliği, eğitim süresi ve akreditasyon konularında revize edilmesi gerekmektedir. Özellikle akreditasyon konusunun Türkiye'de oldukça zayıf olduğu ve bu konunun ivedi bir şekilde geliştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Kısaca bu çalışma mevcut İTÜ Yapı İşletmesi Yüksek Lisans Programı'nın gelişen ve devinim içinde bulanan dünya ölçütlerine uygun bir şekilde revize edilmesi gerektiğini göstermektedir.