Anadolu Selçuklu Dönemi Konya çevresi çini ve seramiklerinde kullanılan motiflerin sembolik değerinin sanat eğitimindeki yeri ve önemi

Türk sanatının temelleri, Orta Asya'da atılarak Anadolu'ya kadar uzanmıştır. Türk sanatında, tarih boyunca eşsiz güzellikte eserlerin oluşturulduğu ve sembolik motiflerin belli anlamlar içererek var olduğunu görürüz. Sembolik motifler Türk sanatı ve inanışlarını anlatır. Bu motiflerin oluşmasında en önemli etkenlerden biri ise Şamanizm'dir. İnsanoğlu soyut düşünebilme yeteneğini kullanarak eserler ortaya koymuştur; düşüncelerini sanat eserine dönüştürerek sembollerle, yazıyla, motiflerle somutlaştırmıştır. Bunların her biri mesaj verici niteliktedir; geçmişşle gelecek arasında iletişim aracıdır. Bu motifler: Figürlü semboller, insan figürü, hayvan figürü, bitkisel, geometrik, astrolojik sembollerden oluşur. Sembolik motifler kültürel bir köprü görevini üstlenmiştir. Geçmişimiz ile geleceğimizi birbirine anlamlı bir bütün halinde bağlar. Bunlar kültürümüzü anlatır, tarihimiz hakkında bilgi verir. Anadolu Selçuklu Devleti, Mimari alanda taş işçiliğinde ve çini sanatında önemli eserler yaparak yapı süslemede büyük gelişme göstermiştir. Konya'da eşi bulunmaz sanat eserleri yapmıştır. Yapılarda duvarlar çinilerle kaplanarak süslenmiştir. Selçuklu sanatı, olağanüstü bir yaratıcılıkla eserler ortaya koyulan bir dönemdir. En önemli eserler Konya'da bulunan Kubadabat Sarayı, Alaeddin Köşkü, Karatay Medresesindedir. Bu eserlerdeki duvar çinileri; sekiz köşeli çiniler, yıldız ve haç biçimli çinilerle karşımıza çıkar. Bu konuyu araştırmaktaki amacımız, Konya yöresi Anadolu Selçuklu çini ve seramiklerini incelemek ve kullanılan motiflerin sembolik anlamlarını ve değerini çözümlemektir. Anadolu Selçuklu dönemine ait şaheserleri, farklı bir bakış açısıyla görebilmek ve günümüz sanat eğitimine katkıda bulunabileceğini göstermektir. Anadolu Selçuklu çinilerinin 13. Yüzyılda yapılan eserleri kapsadığı dikkate alındığında, betimsel yöntemin kullanılmasının daha uygun olacağı düşünülmüştür. Konuya karar verilerek, ilgili kaynaklar ve görseller araştırıldı, fotokopiler çekildi. Literatür taramasına kütüphanelerden başlanıldı. Gazi Üniversitesi Kütüphanesi, Milli Kütüphane, Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi ve halk kütüphanelerinden yararlanıldı. Araştırmamızın evreni Anadolu Selçuklularının başkenti olan Konya'daki eserlerde kullanılan çini ve seramiklerdir. Örneklemimiz ise bu çinilerdeki sembolik motiflerdir. Çeşitli yollarla kullanılacak veriler toplanmıştır. Gerek literatür incelemesi, gerekse yerinde inceleme yoluyla veriler toplanmıştır. Sonuç olarak şu bulgular elde edilmiştir: Türk sanatının temelleri, Orta Asya'da atılarak Anadolu'ya kadar uzanmıştır. Anadolu Selçuklu Devleti, Konya'da çini sanatında önemli eserler yaparak yapı süslemede büyük gelişme göstermiştir. Türk sanatında sembolik motifler belli anlamlar içerir, Türk tarihini, sanatını ve inanışlarını anlatır. Sembolik motifler, toplumların inançları, değerleri, yaşadıkları dönemlerin kültür ve sanatı hakkında bilgi kaynağıdırlar. Tarihimizi ve geçmişşimizi anlatan bu motifleri gelecek nesillere anlatmak ve öğretmek bizlerin görevi olmalıdır. Bunun en güzel yöntemi ise eğitimdir.