Çevre grafiği kapsamında bilgilendirme tasarımı

Bu araştırmanın amacı, şehrin kimliğine, insanların beğeni ve algı düzeylerine uygun, tüm toplumlar tarafından kullanılabilir, bireylerin işlerini daha çok kolaylaştıracak tasarımlar yapılmasına katkıda bulunmak, çevre grafiklerinin oluşturduğu görsel kirliliği ortadan kaldırmak, özel, kamu ve yerel yönetim makamlarının bakış açılarını bu kapsamda daha bilinçli hale getirmektir. Araştırma, çevre grafiği kapsamında bilgilendirme tasarımı içerisinde ele alınan yönlendirme, işaretleme ve yer imi tasarımlarının niteliklerinin belirlenmesi üzerine odaklanmıştır. Bu kapsamda Sinop İl merkezinde yer imi tasarımına rastlanmadığı için sadece yönlendirme ve işaretleme tasarımları değerlendirilmiş, bu tasarımların nasıl olması gerektiği konusunda çalışma yapılmıştır. Ayrıca Sinop il merkezi için cadde, sokak, resmi kurum, tarihi-kültürel varlıklar, otopark ve sosyal alanların yönlendirme-işaretleme tasarımlarına ve yer imi tasarımlarına yönelik tasarım önerileri geliştirilmiştir. Araştırmada nitel ve nicel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Dolayısıyla bu araştırma karma desen türünde bir araştırmadır. Nitel boyutta araştırmacı tarafından oluşturulan yapılandırılmış uzman görüşü formundan elde edilen veriler kavramsal çerçevede kullanılmıştır. Ayrıca uzman görüşlerinden elde ettiğimiz verilerden nicel boyutta bir analiz yapabilmek amacıyla bir anket geliştirilmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket, saha da ve online ortamda 475 katılımcı ile tarama uygulaması gerçekleştirilmiştir. Verilerin yorumlanmasında yüzde ve frekans değeriyle betimleyici bir analiz kullanılmıştır. Sinop il merkezinde kullanılan mevcut yönlendirme tasarımları, literatür taramasından ve uzman görüşlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda değerlendirilmiş ve yetersiz oldukları görülmüştür. Ayrıca, anket sonuçlarından da elde edilen veriler, Sinop'ta yaşayan insanların da bu tasarımlardan memnun olmadığını ve bu tasarımları yetersiz gördüğünü göstermektedir. Ankete katılanlar, benzer yönlendirme tabelalarının farklı boyut ve tasarımlarla kullanıldığı bunun yanı sıra yönlendirme tabelalarının diğer çevre grafikleriyle birlikte kullanımının ortaya çıkardığı; görsel kirlilik, algılama zorluğu, konumlandırma hatalarının olduğunu ve tasarımların kent kimliğine uygun olmadığını belirtmişlerdir. Anket katılımcılarına göre yönlendirme ve işaretleme tasarımlarında önemli ögeler öncelik sırasına göre; renk, yazı büyüklüğü, tabelanın konumu, tabelanın boyutu, tabelanın şekli, yazı karakteri ve ışıklandırma şeklindedir. Ayrıca katılımcılar bu tabelaların kent kimliğine uygun tasarlanması gerektiğini belirtmiştirler. Tasarımlarda kullanılmasını istedikleri renkler ise öncelik sırasına göre mavi ve tonları, kırmızı ve tonları ardından yeşil ve tonları şeklindedir. Bu kapsamda sonuç olarak; iletişim bakımından toplumsal beklentilere cevap verebilmede ve estetik değerler oluşturmada çevre grafik tasarımı bir kent için en önemsenmesi gereken unsurlardan biridir. Kent yaşamında yer alan yönlendirme ve bilgilendirme tasarımları birçok grafik ürünü gibi toplumun sürekli olarak yüzleştiği tasarım elemanlarıdır. Bu grafik ürünlerin nitelikli olarak uzman kişiler tarafından hazırlanması, kentin görsel kültürüne ve estetiğine önemli katkılar sunar. Kentlerin öncelikle yerel yönetimlerinde istihdam edilen uzman personel yanında grafik tasarımcılara da yer verilmesi ile pek çok dinamiğe bağlı kent yaşamında başrolde olan halkın gereksinim ve taleplerinin de belirlenmesi oldukça önem taşımaktadır. Kent iletişiminde önemli bir unsur olan bilgilendirme grafiklerinin nitelikli olarak tasarlanması sonucu kentin görsel bütünlüğü sağlanabilecek ve kent yeni bir kimlik kazanabilecektir.