Sosyal örgütlenmede fert ve hürriyetin işlevi

Biz insanız. Hayat öykümüzde toplum en az bizim kadar önemlidir; çünkü insan tek başına yaşayabilme kabiliyetine sahip değildir. Ve toplum içinde yaşamaya zorunlu olan insanların çabalarının birleştirilmesi ve etkinliklerinin; hareketlerinin örgütlenmesiyle toplum düzeni ortaya çıkar. Toplum düzeni ise bir arada yaşamanın formülüdür. Ayrıca insanların bir arada yaşamaları için oluşturulan genel yasaların da kaynağıdır. Yasalar ya da insanların bir arada yaşamaları için imzaladıkları sözleşmeler, cemiyetin üyelerince bağlayıcı olarak kabul edilmiş değer ve normları oluşturarak toplum kontrolünü karşımıza çıkarır. Toplum kontrolü cemiyet ilişkilerinde bir baskı unsurudur. Bu noktadan itibaren iktidar oluşur. Cemiyetin kontrolü, cemiyetin insan etkinliğini egemenliğin altına alarak bu oluşuma yardımcı olur. Oluşan iktidar için cemiyetin, kendisine karşı işlenen suçları önceden alınan önlemlerle engellemesi onun doğasında var olan bir haktır. İktidar bu hakkı temsil eder ve iktidarın bir sistemdeki fiili durumu fertler tarafından açıkça desteklenen emretme yeteneğine bağlıdır; çünkü insanların kendilerini özgürleştirici davranışlarını iktidar otoritesinin cemiyet yapısı üzerindeki egemenliği ile açıklarsak iktidarın emredici müeyyideler koyan ve bunların içerdiği kurallara uymayı sağlayan bir güç olma vasfı pekişir. Gücü içinde barındıran iktidar ise; bir insanın hürriyetini ötekinin hürriyetinin tesirine karşı koyarak hak ve hürriyetin sınırlarını çizmeye çalışır. Bu, herkesçe görünmesi ve tasdik edilmesi gereken bir doğruluk, tabii hak ve adalet yapısı talep eder. Rousseau'ya göre talep edilen bu genel irade her zaman doğrudur ve kamuya ait olan yararlara yöneliktir. İnsanların kurumları ve yetkileri içinde cemiyetin değiştirilemeyen egemenliğini gerçekleştirmenin yollarını bulma iradesi de Hegel'de 'devlet hürriyetinin gerçekleştirilmesi' olarak görülür. Bütün farklı ve çoğulcu yapısıyla cemiyeti güvence altına alan devlet/iktidar otoritesi sosyal örgütlenmeyi ne kadar çok güvence altına almışsa fertlerin hür hale gelmesi de o kadar hayata geçirilmiş demektir. Buna göre, iktidarın kendisi için meydana getirdiği ferdi irade de her şeyi tek tek bütün fertlerin tasdik etmesini gerektirecek biçimde hürriyetin tek ve biricik belirlenmesi olarak devlet temel alınmalıdır. İbn-i Haldun'a göre her içtimai gurup bazı mücadele safhalarını geçtikten sonra devlet kurar. Amiran Kurtkan Bilgiseven'e göre bu içtimai gurup 'kendinde hakimiyet kurabilme kuvvetini bulabildiği zaman hukuk kaynağı' rolünü IIIoynar. Ve 'yerleşmiş medeniyet ;eskimiş ve müesseseleri yıpranmış bir gurup, hakimiyet kurma gücü taze ve diri olan istilacı bir gurupla karşılaştığı zaman, bu yeni gurubun hakimiyetine girer' (Bilgiseven, 1997: 62). İbn-i Halduna göre bu hadise 'asabiyetin doğmasıdır. O halde asabiyet birlik kurma kudreti veya bir gurubun belirli bir idarece ve hakim kuvvetin tarafını tutar ve hakimiyetini benimser hale getirme kuvvetidir' (Bilgiseven, 1997: 62). İnsanlar için asabiyet kuvvetli hale gelmedikçe devlet kurulmaz ve hukuk oluşturulamaz. Ancak asabiyete mahsus olan devlet, hakkı ve hukuku oluşturur. Fert burada cemiyetle bir olmalıdır. Böylelikle fert cemiyetin ayrılmaz bir parçası haline gelmekte ve eşitliğin korunması sağlanmaktadır. Ayrıca herkes genel iradeyi ortaya koyan ve cemiyet tarafından kanun haline gelen kuralları kabul etmek durumundadır. Bu kabullenme hürriyet ilkesinin korunmasını da mümkün kılacaktır. Sonuçta hürriyeti besleyen bir çeşit, bütünleyiciliği arttıran bir tesir, ferdiyetçiliği güçlendiren bir cemiyet, gelişen bir benlik ve her zaman varlığını hür kılacak ortak bir' düşünce içerisinde kabul edilebilir. IV