Haberlerde cinsiyetçilik ve kadın odaklı habercilik: Ana akım medya ile alternatif medya haberlerinin toplumsal cinsiyet açısından karşılaştırılması

Medya günümüzde dünyada ve Türkiye'de, tüm dinamikleri kökünden etkileyecek bir mekanizma olmuş durumdadır. Özellikle Türkiye'de güncel olarak kadınların ve feminist mücadelenin medyada büyük yer iştigal ettiği göz önüne alınırsa, sözü edilen konularla ilgili medyanın tutumu ve kamuoyuna bu konuların yansıtılma biçimleri, toplumsal algının oluşmasında büyük rol oynamaktadır. Bununla birlikte, medyanın kullandığı dil ve üslup da, sözü edilen konuların hassasiyeti bakımından önemli bir araştırma konusunun kapılarını açmaktadır. Toplumsal yaşamın her alanında var olan bir mekanizma olarak medya, bireylerin ve toplumun değer yargılarının belirlenmesinde stratejik bir konumda bulunmaktadır. Bu anlamda toplumsal cinsiyet mücadelesinin görünür kılınmasında ve bu konuların öznesi olan kimlikerin medyada temsil ediliş biçimleri, toplumsal refleksin ne olacağı ve nasıl şekilleneceği açısından büyük önem taşımaktadır. Çünkü, kadın mücadelesinin, medyada nasıl işlendiği ve medyanın bu konu ve bağlamlarının aktarılmasında nasıl bir dil ve üslup kullandığı, bireylerin konuya ilişkin destek geliştirmesi ya da mesafesinin ne olacağı konusunda en belirleyici unsur konumunda durmaktadır. Bu sebeple medyanın kullandığı dil ve üslubun nasıl şekillendiği konusu özenle araştırılması gereken bir konudur. Bu çalışmada, yukarıda sözü edilen konulara yönelik, medyanın kullandığı dil ve yaklaşımı incelenerek, medyanın olumlu ve olumsuz yanları üzerinde durulacak, feminist medya ve bununla birlikte kadın mücadelesi ve kadın odaklı habercilik anlayışının, kendi özgün koşulları içerisinde nasıl geliştiği ve kendi alanları içerisinde alternatif medya yaratımı ile kadın odaklı haberciliğin alternatif medyada önemli bir temsilcisi olan Gazete Şujin'in evrimine ilişkin aşamalar ele alınacaktır. Genel anlamda üslup, edebiyat kapsamındaki bireysel özgünlük ve dilden estetik bir biçimde yararlanılması ile bağlantılı olarak ele alınmıştır. Sözel ifadelerde bir diğer deyişle konuşmada ve yazı dili arasında üslupta farklılıklar gerçekleşmektedir. Bu farklılık ve çeşitliliklerin temeli yaş, cinsiyet, sınıf, mertebe ve etnisiteden ileri gelmektedir. Belirli yerlerde gerçekleşen belirli söylemlerde, konuşmacı birey, aile ya da arkadaşları ile gerçekleştirdiği günlük diyaloglarına nispeten daha formel, daha kuralsal bir üsluptan yararlanmak durumundadır. Yazı dili içerisinde de buna yakın bir biçimde konuşma diline nazaran daha formel, daha resmi bir üsluptan yararlanılması durumu söz konusudur. Haber metni dahilindeki üslup kullanımı, o haberi oluşturmuş olan muhabirin veya gazetecinin sosyo-politik ve ideolojik bakış açısına dair bir fikir sağlayabilmektedir. Yine aynı şekilde bir kişi için terörist ya da özgürlük uğruna savaşan kişi söz öbeklerinden yararlanılması semantik olarak ele alınan bir problem değil, haberi veren gazetenin ya da gazetecinin kendi kişisel perspektif ve ideolojilerini ortaya koyan bir vaziyettir. Retorik kavramı, bir hususu ne şekilde beyan ettiğimiz ile alakalıdır. Haberlerin retorik iç düzenlerinden yararlanılması iletişimde hedef edinilen gayeler ve arzulanan tesirlere dayalıdır. Van Dijk'ın fikri doğrultusunda, haberler ideolojik boyutta toplum kapsamındaki elit grupların tabi olduğu dominant inanış ve dominant düşünce düzenlerinin içselleştirilmesini gerçekleştirme arzusu içerisindedir. Haberlerde, sunulan önermeler, kanıtlar, belirli sebepler, bilirkişi yorumları, görgü tanığı raporları, veriler, alıntılar vb hususlar ortaya koyularak okuyucularca kabul edilmesi, yani okuyucuların ikna olması amaçlanır. Bir yandan Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi ele alınırken diğer bir yandan gazeteci kadınlar tarafından kurulan Gazete Şujin internet gazetesi ele alınmaktadır. Sabah gazetesi editoryal bakış olarak merkez sağ, neoliberal ve hükümete yakın bir çizgide yayın yapmaktadır. Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi ana akım örneğini teşkil ederken Gazete Şujin internet gazetesi alternatif medyaya bir örnektir. Gazete Şujin kadın bakış açısına sahip bir gazete özelliği gösterirken, sabah gazetesi ideolojisi gereği kadını Gazete Şujin'in ele alışından daha farklı bir şekilde ele almaktadır. İki farklı bakış açısından ve iki farklı kaynak örneğinden yararlanmak adına Gazete Şujin ve Sabah gazeteleri çalışma kapsamında ele alınmışlardır.