Tekstil endüstrisi atıksularında renk parametresi ölçümü için farklı metotların araştırılması

Yüksek lisans tez çalışmasının ilk kısmında, üretim proseslerinde boyarmadde kullanan endüstrilerden kaynaklanan atıksularda renk parametresi ölçümü için farklı metotlar araştırılmış ve bu metotlar arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Bu kapsamda Denizli ilinden seçilen 6 tane tekstil endüstrisi ve 1 tane kağıt endüstrisi atıksu arıtma tesisi giriş ve çıkışından 28 hafta süresince numuneler alınmıştır. Giriş ve çıkış atıksu numunelerindeki renk, Platin-Kobalt, Amerikan Boya İmalatçıları Enstitüsü, dalga boyu taraması ve renklilik sayısı ölçüm metotları kullanılarak belirlenmiştir. Elde edilen verilerle ilk olarak tesislerin arıtma performansları değerlendirilmiş ve arıtma tesislerinin mevcut durumu belirlenmiştir. Buna göre seçilen tesislerin %28'nin ulusal renk deşarj limit değeri olan 280 Pt-Co renk birimini sağladığı görülmüştür. İkinci kısımda elde edilen renk ölçüm verileriyle renk birimleri arasında korelasyon analizleri yapılmıştır. Tesis bazında yapılan korelasyonlarda sonuçlar arasında farklılıklar gözlenirken tüm verilerle yapılan korelasyonlarda dalga boyu birbirine yakın olan ölçüm metotları arasındaki korelasyonların daha kuvvetli olduğu görülmüştür. Pt-Co renk biriminin ise diğer renk birimleri ile korelasyonlarında belirli bir değerden sonra olumlu sonuçlar vermediği anlaşılmıştır. Geniş bir spektral tarama gerçekleştiren Alan metodunun ise neredeyse diğer tüm renk birimleri ile kuvvetli korelasyonlar verdiği görülmüştür. Benzer şekilde ADMI renk birimi de diğer renk birimleri ile kuvvetli korelasyonlar göstermiştir. RES renk birimleri arasında yapılan korelasyonlarda dalga boyları yakın olan ölçümlerin birbiri ile daha kuvvetli korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Üçüncü kısımda renk ölçüm metotları arasında bir eşlenik tablosu oluşturulmuştur. Ulusal renk deşarj kriteri olan Pt-Co renk birimi değerlerine karşılık gelen ADMI, Alan ve RES değerleri çoklu lineer regrasyon analizi ile %95 güven aralığında tespit edilmiştir. Dördüncü kısımda ise renk ve kimyasal oksijen ihtiyacı arasındaki ilişki irdelenmiştir. Tesis bazında yapılan korelasyon analizleri oldukça olumsuz sonuçlar verirken, tüm veri seti ile yapılan analizlerde renk ve KOİ arasında doğrusal bir ilişki olmadığı görülmüştür. Düşük renk içeren suların KOİ değerlerinin yüksek, yüksek renk içeren bazı suların ise KOİ değerlerinin oldukça düşük olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak renk ölçüm metotları şu şekilde değerlendirilmiştir: Pt-Co renk ölçüm metodunda tek dalga boyunda ölçüm yapılması ve bu metodun yüzeysel sular için uygun bir metot olmasından dolayı, yoğun renk içeren endüstriyel atıksular için uygun olmadığı tespit edilmiştir. ADMI yöntemi geniş bir spektral bantta tarama yapıp daha olumlu sonuçlar verebilir fakat renk değerini hesaplama güçlüğü bu metodun dezavantajıdır. Alan metodu ise en hassas ölçüm metodudur ve her tür su için uygulanabilir. Fakat bu metotta da hesaplama güçlüğü ortaya çıkmaktadır. RES metodu hem ana renkleri temsil eden 3 farklı dalga boyunda ölçüm yapması hem de neredeyse bütün spektrofotometrelerde ölçümünün kolay olması nedeniyle tercih edilebilir en uygun yöntemdir. Ayrıca yoğun renk içeren endüstriyel atıksular için de oldukça uygun bir metottur. Bu nedenle renk ölçüm metotları arasında en uygun ve dezavantajı olmayan bir metot olarak öne çıkmaktadır.