Sülfat selülozu üretimi ve ağartılması sırasında oluşan atık su bileşimi ve çevreyi kirletme derecesinin proses koşulları ile ilgili olarak araştırılması

Selüloz ve kağıt endüstrisi atıksulan alıcı su kaynaklarına ve çevreye en fazla kirlilik veren sanayiler,. den biridir. Çalışmanın amacı kraft yöntemi ile selüloz üretimi ve üretilen selülozun ağartırılması sırasında meydana gelen atıksuların kirlilik yüklerinin saptanması, kirlilik ile proses koşullan arasında bağlantı kurulması ve bu kirlilik yüklerini giderme konusunda katkıda bulunacak bilgilerin sağlanmasıdır. Bu çalışma, SEKA - Dalaman tesislerinde selüloz üretim ve ağartma bölümlerinin incelenmesi ile gerçekleştirilmiştir. Altı ay ara ile iki dönem halinde yapılan çalışmalar sırasında, selüloz üretim bölümünde terebentin sülfat dekantör çıkışı ve geri kazanma kirli kondensatları olmak üzere iki noktada, ağartma bölümünde ise esmer selülozun CEHDED basamaklarıyla ağartılması sırasında her bir basamağın atık çözeltilerinden ve selüloz hamurlarından örnekler alınması şeklinde altı noktada gerçekleştirilmiştir. Atık çözeltilerinde BOD5, COD, toplam asılı madde, pH, organik madde ve anorganik madde analizleri, ağartmanın her basamağından alınan selüloz hamurlarında ise permanganat sayısı ve beyazlık testi, ayrıca esmer selüloz hamurlannda %1'lik NaOH çözünürlüğü ve pentozan analizleri yapılmıştır. Selüloz üretim bölümünde yapılan BOD5 ve COD analizleri sonucu terebantin sülfat dekantör çıkışının geri kazanma kirli kondensatlarma göre daha fazla kirlilik oluşturduğu belirlenmiştir. Hem kirlilik yükünün ortadan kalkması, hem de arıtma maliyetinin azalması için, terebentin sülfatın ayrıldığı dekantör çıkışının siyah çözeltiye karıştırılarak yakılması önerilmiştir. Ağartma bölümünde yapılan BOD5 ve COD analizleri sonucu, altı basamak arasında 1. Ekstraksyon ve Klorlama kademeleri en kirli noktalar olarak belirlenmiştir. Sıcaklık ve kimyasal madde konsantrasyonunun artışıyla BOD5 ve COD kirlilik yüklerinin arttığı görülmüştür. Ağartmaya giren esmer selülozların permanganat sayısının, ağartma sırasında meydana gelen kirlilik yüklerini etkilediği, şöyle ki, düşük permanganat sayılı selüloz hamurlarının ağartılması sırasında daha az, yüksek permanganat sayılı hamurların ağartılması sırasında ise daha az kirlilik oluştuğu belirlenmiştir. Ağartma işlemi sırasında pH değişiminde kirlilik yükünü etkilediği, klorlama basamağında pH artışıyla, hipoklorit basamağında ise pH azalmasıyla kirlilik yükünün artığı belirlenmiştir. Toplam asılı maddeler, ağartma bölümünde özellikle lif kaçklarından meydana gelmektedir. Bu maddeler alıcı su kaynaklarında dip çamuru oluşturarakta, dipte anaerobik parçalanmaya uğramalarıyla yaşayan canlılar için zararlı olmaktadırlar. Ağartma bölümünde toplam asılı maddeleri % 70'i Organik geri kalanı inorganik karakterlidir. Kraft pişirmrsinde kullanılan ve çoğunluğu kızılçam odunundan meydana gelmiş olan yongaların kimyasal analiz değerleri, kızılçam odunu kimyasal analiz. sonuçları ile kıyaslandığında a - selüloz ve polyos miktarlarinda ki (a - selülozda % 9, polyos A 'da % 14) azalmanın ve % l'lik NaOH çözünürlüğü ve alkol - benzen çözünürlüğünde ki (% 1'lik NaOH'de % 12, alkol - benzende % 35 .83) artışın olasılıkla, yongaların açıkta her türlü hava şartları etkisinde bekletilmesinden kaynaklanmıştır. Çözünen madde miktarındaki artış selüloz verimini % 3 - 4 azaltırken, daha fazla organik maddelerin çözünmesi nedeniyle oluşan kirlilik yükü artmaktadır. Bu durum doğal olarak arıtma maliyatini de olumsuz yönde etkiliyeeektir.