Kadına yönelik şiddetle mücadele iletişim eğitim programının etkililiği

Kadına yönelik şiddet, dünyanın herhangi bir yerinde kadınların sırf cinsiyetleri sebebiyle maruz kaldıkları fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddettir. Bu şiddete sürekli maruz kalan kadınlarda, fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar oluştuğu, bazı vakalarda ise aile içi şiddetin cinayet ya da intiharla sonuçlandığı görülmektedir. Konuya ilişkin araştırmalarda da genellikle mevcut durumun betimlendiği ya da kadına yönelik şiddete medya, din, hukuk açısından yaklaşıldığı, kadını güçlendirecek bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Buradan hareketle kadınların öncelikli olarak şiddetle mücadele konusunda farkındalık kazanarak koruyucu önleyici davranışlar geliştirmesini, aile içi ve çevresiyle ilgili iletişim sorunlarını çözebilecek beceriler edinmesini, özsaygılarını yeniden inşa edebileceği iyileştirici ve geliştirici becerilerle geleceğe umutlu bakmasını sağlayacak bir eğitim programı hazırlanması gerektiği düşünülmüştür. Bu doğrultuda kısa adıyla ŞİMEP olan 'Şiddetle Mücadele İletişim Eğitim Programı' hazırlanarak, programın etkililiği, uygulamada karşılaşılan olumlu/olumsuz durumların veya eksik görülen hususların tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Deneysel bir araştırma olan çalışmada, ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü ve Belediye Aile Danışma Merkezine müracaat eden kadın katılımcılarla birlikte yürütülmüştür. Katılımcılarla yapılan 58 görüşme neticesinde araştırma uygulaması süresince çalışmaya dahil olabilecek ilk 14 kişi deney, sonraki 14 kişi ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma uygulaması sırasında, şiddeti tanımak, koruyucu önleyici davranış geliştirmek ve iyileştirici geliştirici beceriler geliştirmek ünitelerini içeren 16 oturumluk (48 saat) Şiddetle Mücadele İletişim Eğitim Programı deney grubu 14 kadın katılımcıyla birlikte yürütülmüştür. Araştırma tezini test etmek için nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel veriler, kadının aile içi iletişim boyutlarını ortaya koyan, 'Aile Değerlendirme Ölçeği', şiddet deneyimlerini ortaya koyan 'Aile İçi Şiddet Ölçeği', iletişim becerilerini ortaya koyan 'İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği' ve yaşam deneyimlerini derecelendiren 'Yaşam Doyum Ölçeği' ile elde edilmiştir. Nicel veriler ayrıca, gözlem formları, katılımcı görüşlerini içeren formlar ve görüşme kayıtları ile desteklenmiştir. Araştırmada nicel verilerin toplanması için yararlanılan dört ölçek SPSS 21 istatistik programında analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Mann Whitney U-testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmada deney ve kontrol grubu katılımcıların son test puanlarına göre iletişim becerileri, aile içi şiddet düzeyleri, yaşam doyumları arasında anlamlı fark bulunmazken, aile içi işlevsellik düzeylerinde davranış kontrolü alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Deney grubu katılımcıların öntest-son test puanlarına göre iletişim becerileri ve yaşam doyumları arasında anlamlı fark bulunmazken, aile içi şiddetin sözel şiddet alt boyutunda, aile işlevsellik düzeyinin duygusal tepki verme ve davranış kontrolü alt boyutlarında son test lehine anlamlı farklılıklar çıktığı ve deney grubu öntest-son test puan ortalanmalarının bütün ölçekler boyutunda son test lehine artış gösterdiği tespit edilmiştir. Deney grubu katılımcıların programa ilişkin görüşlerinden elde edilen verilerin analizinde de eğitim programının genel olarak hedeflere ulaşma oranı %95. 85 olarak tespit edilmiş olup katılımcılar programın, özellikle olaylara farklı bakış açısı geliştirme ve hayat akışına katkı sağlama noktasında %100 etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma sonucunda aile içi ilişkilerin ve şiddetin farklı kökenlerinin bulunduğu, bu sebeple ailenin tüm bireyleri ile eşgüdümlü bir program uygulanabileceği, yetişkin insanların alışageldikleri davranış kalıplarını kırmanın zor olması gerçeğinden hareketle programın daha uzun bir zaman dilimine yayılabileceği, hazırlanan programın evlilik öncesi müracaat eden çiftlere uygulanarak aile içi şiddetle ilgili farkındalık yaratılabileceği önerilmiştir.