Avrupa Birliği'nde bölgesel uyum, yapısal politikalar ve Türkiye'nin uyum süreci

'Bölge' kavramı, üzerinde uzlaşmaya varılmış tek bir tanımı içermemekle birlikte, değişen sosyo-ekonomik, kültürel ve politik şartlar ve ihtiyaçlar çerçevesinde pek çok değişik anlam kazanmıştır ve kazanmaya da devam etmektedir. Konu Avrupa Birliği oluşumu içerisinde ele alındığında, Birlik kapsamında çok farklı yapıda bölge kavramı söz konusu olduğu ortadadır. Üye ülkelerin farklı nitelikteki idari yapılanmaları ve farklı nedenlerle oluşturmuş oldukları bölgeler, nihai hedef olarak belirlenmiş olan 'Avrupa Birliği'ni gerçekleştirme yolunda Birlik tarafından artan bir önemle ele alınmaya başlanmış ve bölgeler zaman içerisinde üye ülkelerin idari sınırlarını aşarak gelişmişlik düzeyinin, ekonomik ve sosyal farklılıkların ve Avrupa Birliği ölçüsünde Avrupa Birliği vatandaşlarının birbirleriyle olan uyumlarının en önemli göstergelerinden biri haline gelmiştir. Birlik siyaseti içerisinde en önemli hedeflerden biri haline gelen bölgesel uyumun yakalanması için pek çok politika geliştirilmiştir. Bu politikaların en önemlilerinden biri bölgesel uyumu merkeze koyan; bölgeyi hem özne hem de nesne olarak ele alan Avrupa Birliği Bölgesel Politikası'dır. Bölgesel Politika, Birliğin kendisi ve diğer politikaları gibi, değişen ulusal ve uluslararası şartlar ve ihtiyaçlarla beraber zaman içerisinde değişerek gelişmiş; Avrupa Birliği genişleme dalgalarıyla beraber çeşitli kırılma noktaları yaşayarak bugüne ulaşmıştır. Belirli prensipler, enstrumanlar, aktörler ve uygulama alanlarıyla Avrupa Birliği bütçesinin üçte birinin ayrılmış olduğu Bölgesel Politika, Ortak Tarım Politikasının ardından en fazla etki alanına sahip en önemli ikinci politikadır. Bu politikanın en önemli araçlarından olan Yapısal Fonların dağılımı ve kullanımı Birlik içerisinde olduğu kadar aday ülkeler için de büyük önem taşımaktadır. Yerel, bölgesel, ulusal ve Birlik seviyesinde oluşturulan ve uygulanan politika sahip olduğu teknik mevzuatın yanı sıra demokratik katılımın de göstergesi olarak algılanmakta ve aday ülkelerin önündeki en zorlu müzakare başlıklarından birini oluşturmaktadır. 1999 Helsinki Zirvesi ile resmen Avrupa Birliği aday ülke statüsünü kazanan Türkiye 27 üyeli Birlik ile müzakere sürecinde bulunmaktadır. 35 müzakere başlığından 22 .'si Bölgesel Politika üzerine ayrılmış olup Türkiye'nin bölgesel politika anlayışı göz önünde bulundurulduğunda birlik politikasına uyum sağlamak amacıyla ciddi adımların atılması; etkili bir idari, kurumsal ve hukuki bir altyapı oluşturulması gerekliliği kaçınılmazdır. Tez Avrupa Birliği'nde bölge kavramının yeri ve öneminden hareketle, bölgesel uyumun sağlanması amacıyla geliştirilen Bölgesel Politikayı incelemekte ve Türkiye'nin 2010 yılına girerken içinde bulunduğu Bölgesel Politika gerçeğini irdelemektedir. Tam üyelik yolunda en kapsamlı başlıklardan biri olan politikanın neresinde bulunulduğu gerçeği ortaya konarak tam ve gerçek uyumun sağlanması için yapılması gerekenler belirtilecektir. Bu şekilde Türkiye için hem çok önemli bir fırsat hem de tam üyelik yolunda çok önemli bir engel olarak görülen bölgesel politikanın önemi ortaya konulmaya çalışılacaktır.