Eğitimin bilişsel hedeflerinin farklı öğrenme-öğretme anlayışları açısından tartışılması

Bu araştırmanın amacı eğitimin bilişsel hedeflerinin, günümüz toplumlarında ortaya çıkan eğitim ihtiyacına, bir başka deyişle, bireylerden kazanmaları gereken özelliklere ve psikoloji biliminde elde edilen yeni bulgulara uygun olup olmadıklarım tartışmaktır. Bu amaçla önce, öğrenme anlayışlarının neler olduğu, bunların genel ilkeleri, öğrenme ve öğretmeye bakışları belirlenmeye çalışılmıştır. Daha sonra, eğitimin bilişsel hedefleri bu öğrenme anlayışlarının genel ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bundan sonra günümüz Bilgi toplumunda beklenen insan nitelikleri ve günümüzde baskın olan öğrenme - öğretme anlayışları göz önüne alınarak, eğitimin bilişsel hedeflerinin bu insan niteliklerine ve psikolojik anlayışlara uygunlukları ve almaları gereken yapı tartışılmıştır. Araştırmanın sonuçları aşağıda belirtilmiştir. 1. Hedeflerin ürüne yönelik olarak ifade edilmesi, davranışsal tanımlamalara ihtiyaç doğurmaktadır 2. Ürüne yönelik değerlendirme anlayışının etkisiyle hedeflerin davranışsal tanımlarının yapılması, hedeflerin işlevlerini kaybetmesine sebep olmakta, eğitim durumlarının ve değerlendirme süreçlerinin oluşturulmasında davranışı ön plana çıkarmaktadır. 3. Bir beceriyi, kendisini oluşturan edimlere bölmek ve bunlan sırayla bireylere kazandırmaya çalışmak, öğrenme sürecinde hatayı en aza indirmek ve pekiştirme oranını arttırmak düşüncesinden kaynaklanmaktadır. 4. Öğrenme süreci sonucunda gerçekleşecek ürüne yönelik tepkileri belirlemek ya da olası tepki tahminlerinde bulunmak, bir uyarcımn pek çok farklı tepkiyle sonuçlanabileceğini ve bireylerin tek tip tepkilere zorlanmaması gerektiğini belirten Yapılandırmacı anlayışla bağdaşmamaktadır. m 5. Ürüne yönelik hedefler ve bunların davranışsal tanımlamaları, bireylerin öğrenme sürecinde hangi yeterlikleri göstermeleri gerektiği konusunda ve sürece ilişkin ipucu vermemektedir. 6. Bilişsel anlayışa ait 'öğrenme birikimli bir süreçtir. Önkoşul öğrenmeler, öğrenmeyi etkiler' ilkesi, zihinsel etkinliklerin önkoşulluk ve aşamalılık ilişkileri içinde sınıflandığı taksonomilerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. 7. Yapılandırmacı anlayışta herhangi bir belirli ürün beklentisi olmadığı için ürünler arasında öncelik sonralık ilişkisi de gerekli değildir. Bu anlamda hedeflerin taksonomik bir yapı içerisinde sınıflanmasına gerek olmayabilir. 8. Taksonomilerin, her bir içerik biriminin ayn ayn öğretilmesi gerektiğini gösteren yapıları, Yapılandırmacı anlayışın zihinsel değişim yani bireysel anlamların oluşturulması görüşüyle uyuşmamaktadır. 9. Kendine ait bir değerlendirme anlayışı geliştiremeyen Bilişsel anlayış, öğrenme sürecini açıklamada ve hedefleri tanımlamada, Davranışçı anlayışın öğrenme - öğretme sürecine getirdiği davranışa başvurmuştur. 10. Yapılandırmacı anlayışa göre, sürece ve ürüne yönelik olmak üzere iki tür tepki vardır. Bu anlayışa göre öğretim, sürece yönelik tepkileri harekete geçireceği varsayılan uyarıcıların düzenlenip, sunulmasıdır. 1 1. Yapılandırmacı anlayışa göre eğitim, bireylere sürece yönelik öğrenme yeterliklerini kazandırmalıdır. 12. Öğrenme sürecinde, sürece ve ürüne yönelik tepkilerde çeşitlilik olabilir. Bu nedenle belirli ya da olası tepkileri gösteren davranışların yazılmasına gerek olmayabilir. 13. Bireylere bazı öğrenme yeterlikleri kazandırılmak isteniyorsa, bunlar sürece yönelik tepkileri belirten ifadelerle gösterilmelidirler. 14. Değerlendirme sadece ürüne yönelik yapılırsa, bireylerin sürece yönelik öğrenme yeterliklerini ve öğrenme süreci içerisinde gerçekleştirdiklerini değerlendirmek güçleşir.