Üniversite öğrencilerinin nomofobi ve netlessfobi düzeylerinin ilşkisel desen ile incelenmesi

Günümüzde bireyler dijital medyayı dini bir ritüel gibi sürekli yerine getirilmesi gereken zorunluluklar olarak görmektedir. Özellikle dijital teknolojinin yerelleri olan gençler arasında ortak bir dijital kültür oluşmuştur. Ancak dijital teknoloji yalnızca genç kuşağın değil hemen her bireyin hayatında önemli kolaylıklar sağladığı dolayısıyla vazgeçemediğimiz araç ve ortamlar haline gelmektedir. Aşırı internet ve akıllı telefon kullanımının ilk başlarda stres ve sıkıntıyı gidermek için başlanan ve zamanla vaktinin büyük bir kısmını ayırdığında duyduğu hazzı terk edemeyen ve bunu her seferinde daha fazla yerine getirmek için tüm çabasını ortaya koyan bireylerin, bağımlı davranış sergilemesine yol açmaktadır. Bu durum zaman tüketimini kontrol edememe ve bireyin yaşam alanlarındaki rutin işleyişini bozarak netlessfobi ve nomofobi sorunlarının yaşanmasına neden olmaktadır. Araştırmada üniversite öğrencilerinde davranışsal bağımlılık düzeyini nomofobi ve netlessfobi kavramları üzerinden belirlemek, netlessfobinin nomofobiyi ne seviyede yordadığını tespit etmek ve cinsiyet, yaş, okuduğu fakülte gibi demografik değişkenler ile internet ve telefon kullanım alışkanlıklarına göre farklılık farklılaşmadığını incelemektir. Dolayısıyla mevcut araştırmanın deseni araştırma değişkenleri arasındaki ilişkilerin model çerçevesinde incelendiği ilişkisel tarama türünde bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemi iki aşamada belirlenmiştir. Birinci aşamada olasılığa dayalı orantılı tabakalı örneklem tekniği, çalışma kapsamına dahil edilen her bir fakülte ve meslek yüksekokulunu eşit oranda temsil edebilme yeteneğinden dolayı tercih edilmiştir. İkinci aşamada her bir tabaka için oluşturulan listeden belirlenen sayıda fakülte ve meslek yüksekokulu diğer tabakalardan bağımsız olarak basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilmiştir. Her fakülte ve meslek yüksekokulunda rastgele seçilen sınıflar çalışmaya dahil edilmiştir. Ayrıca örneklem hatasını azaltmak için verileri eksiksiz dolduran 1200 katılımcı anketi değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre kadınların erkeklere oranla daha fazla nomofobi davranış sergilediği erkeklerin ise, netlessfobi seviyelerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, gelir düzeyi ve sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonucunda netlessfobinin nomofobiyi yüzde 25 oranında yordadığı tespit edilmiştir. Bu bulgulara göre, netlessfobi ölçeği toplam puanlarında bir birimlik artışın nomofobi ölçeği toplam puanları üzerinde yaklaşık 0 .829'luk bir artışa neden olduğu görülmektedir. Araştırma sonucunda, üniversite öğrencilerinin nomofobi ve netlessfobiye orta seviyede bağımlı olduğu bulunmuştur. Neticelenen bu sonuç, bağımlılık düzeyinin riskli boyutta olmadığını gösterse de geçmişş yıllara oranla akıllı telefon ve internet gibi araç ve materyallerin daha sık ve yoğun kullanıldığı ortadadır. Ayrıca araştırmanın pandemi döneminde yapılması bireylerin aile yanında rahat hareket edememesine ve katılımcıların 'sosyal istenirlik' yani istenilen cevabı vermeme durumunun ayrıca göz önünde bulundurulması gereken hususlar olarak dikkate alınması ve ifade edilen önerilerin uygulanmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.