Organik atıkların toprak kalite indeksleri ve nitrat azotu üzerine etkileri

çalışmada, fındık zürufu, çay ve tütün atıkları ile ahır gübresinin toprak düzenleyici olarak, ince ve kaba bünyeli topraklarda toprak kalite indeksleri veNO3-N'u üzerine etkileri araştırılmıştır. Organik atıklar tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak, kil ve tınlı kum bünyeli iki ayrı lokasyonda 0 -15cm toprak derinliğine uygulanmıştır. Organik atıkların toprak kalite indeksleri olarak ele alınan, toprağın hacim ağırlığı, agregat stabilitesi, infiltrasyon, tarla kapasitesi ve solma noktası gibi fiziksel, organik karbon, toplam N, NO3-N, pH, EC, değişebilir katyonlarve yarayışlı P gibi kimyasal ve solunum oranı gibi biyolojik özellikleri üzerine olan etkileri belirlenmiştir. Ayrıca 80 cm'lik toprak profili boyunca pH, EC ve NO3-N'ndakideğişimler, yetiştirilen test bitkilerinin NO3-N'u alımları ve organik düzenleyici olarak değerlendirilen atıkların topraktaki etkinlik süreleri de belirlenmiştir. Yaklaşık 30 aylık deneme süresince toprakların OC değerlerinde kontrole göreartışlar, killi bünyeli OMÜ Kampus deneme alanında (% 1 .78-3.59) Ç > G > T > Z, tınlı kumlu bünyeli Engiz'de çiftçi arazisinde (% 1 .09-2.30) Ç > Z > G > Tuygulaması şeklinde sıralanmıştır. Çay atığı, deneme alanlarında toprakların toplam N ve NO3-N'u üzerine en etkin uygulama olmuştur. Değişebilir katyonlardan Mg ve Naiçeriği her iki deneme alanında ahır gübresi uygulamasıyla, Engiz'de değişebilir Ca ve K içerikleri zuruf uygulamasıyla, Kampus'te değişebilir K ahır gübresi, Ca ise tütünuygulamaları ile en fazla artış göstermiştir. Toprakların solunum oranlarının (CO2oranlarının) kontrole göre artışında en fazla etkili uygulama zuruf, en az etkili olan ise ahır gübresi olmuştur. Çay atığı, toprak derinliği boyunca deneme alanlarında kontrole göre genelde pH'yıazaltmış, diğer atıklar ise artırmışlardır. EC değerleri profil boyunca deneme alanlarındauygulamalar ile genelde kontrole göre artmış, en fazla artışlar Kampus'te tütün atığı, Engiz'de ise çay atığında gözlenmiştir. Kontrole göre profildeki NO3-N değerleriKampüs'te, zuruf hariç en fazla tütün olmak üzere diğer uygulamalar ile artmış, Engiz'de ise uygulamalar NO3-N değerlerini ilk 40 cm'de artırırken daha altkatmanlarda kontrole göre genelde azaltmışlardır. Test bitkisi olarak yetiştirilen marulbitkisinin NO3-N içeriklerinde en fazla artışlar Kampus'te çay, Engiz'de ise tütün atığıuygulamaları ile elde edilmiştir. Atık uygulamaları ikinci yıl yetiştirilen fasulyebitkisinin NO3-N içeriğini her iki deneme alanında da kontrole göre artırmışlardır. Toprakların hacim ağırlıklarında kontrole göre azalışlar, Kampus'te (1.12-0. 92 gcm-3) Ç = Z > T > G, Engiz'de (1.50-1. 14 g cm-3 ) Z > Ç > G > T uygulaması şeklinde sıralanmıştır. Toprakların agregat stabiliteleri Kampus'te ahır gübresi uygulaması (%57.07) ile kontrole (% 61 .97) göre azalırken, tütün uygulaması ile en fazla artış göstermiştir (% 68 .40). Agregat stabilitelerini Engiz'de kontrole (% 24 .35) göre en azartıran uygulama ahır gübresi (% 34 .94) en fazla artıran uygulama ise zuruf (% 46 .16)olmuştur. Tarla kapasitesini Kampus'te kontrolde % 37 .23'den % 41 .35'e en fazlazuruf, Engiz'de kontrolde % 10 .88'den % 13 .54'e en fazla çay atığı artırmıştır. Devamlısolma noktası ve infiltrasyon üzerine en etkili uygulama Kampüs'te çay, en az etkili uygulama ise ahır gübresi olmuştur. Engiz'de ise DSN ve infiltrasyon üzerine en etkin uygulama zuruf, en az etkili uygulama DSN için tütün, infiltrasyon için ahırgübresidir. Rölatif saturasyon değerlerindeki artış, her iki deneme alanında dainfiltrasyon değerlerini azaltmıştır. Organik atıkların OC ve EC değerleri üzerine etkinlikleri kuvvet fonksiyonukullanılarak, AS üzerine etkinlikleri ise pedotransfer eşitliklerle belirlenmiştir. Toprakkalitesi açısından değerlendirildiğinde, uygulamadan sonra OC'un % 2'ye düşmesi için gerekli en uzun süre her iki deneme alanında da çay atığının üçüncü doz uygulaması ileKampus'te 43.64 ay ve Engiz'de 17.33 ay olarak hesaplanmıştır. OC'nun % 2'yedüşmesi bakımından etkinliği en az olan uygulamalar ise Kampus'te tütün atığının I. doz (17. 19 ay), Engiz'de ise ahır gübresinin I. doz (6.26 ay) uygulamaları olmuştur. Organik atıkların toprak özellikleri üzerine tınlı kumlu bünyeli toprakta, killi bünyeli toprağa göre daha kısa süreli fakat daha etkin olduğu gözlenmiştir. Zuruf ve tütün atıklarının kaba bünyeli toprakların fiziksel özelliklerini uzun süreli iyileştirmek için, çay atığının ise ince bünyeli toprakların OC ve EC gibi kimyasal özellikleriniartırması için kullanılabilecek en uygun organik atıklar olarak tavsiye edilebileceği sonucuna varılmıştır.