Tek parti dönemi toplumsal cinsiyet anlayışı (1923-1946)

Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet döneminde modernlik oluşumundaki toplumsal cinsiyet sorunuyla ilişkili olarak, modernite kavramsallaştınmlarıyla ilgilenmektedir. Buradaki özel vurgu, ulus-devletin oluşumu ve bu oluşumun cinsiyet sorunları üzerindeki dolaysız sonuçlandır. İkinci bölüm, 'Cumhuriyet kadım' nın tarihini, bu kadınların başarısız özgürleşim stratejilerinde yer alan hikaye ve taleplerim anlatılamalarıyla, erken Cumhuriyet dönemindeki örgütlü teşebbüslerde konumlandırmaya çalışmaktadır. Bu stratejiler, hiç olmazsa Kemalist ideolojinin açık bir vaadi şeklinde, kadınların eşit ve özgür yurttaşlar olarak konumlarım hukuksallaştırmayı amaçlamışlardı. Burada, özellikle eğitimsel ve seçim pratiklerinde görülebilecek olan siyasal ve toplumsal gelişmelere yönelik bir tartışma gerçekleştirildi. Üçüncü bölüm bir anlamda, Türk kadınlarının basanları hakkındadır ve toplumsal dönüşümü modernleştirici sürecin, devrimci öznelerinden birisinin özellikle, siyasal, eğitimsel ve toplumsal birimlerde nasıl gerçekleştiği incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma genelde, Türk kadım, özelde, doğruyu söylemek gerekirse, erken 1930 Tarda Cumhuriyet ideolojisinin temel akidelerinden birisi olarak Türk kadımmn bitimsiz özgürleşim çabası hakkındadır. Bu dönem, kadınlar tarafından gerçekleştirilen hareket ve örgütlenmelerin, kadınların yaptıklan değil de, Türk İnkılabı'nın başansı olarak yukandan yorumlandığı dönemdir. Gazete, dergi ve diğer yayınlara baktığımızda, kadınların özgürleşimi dışandan verilmiş, garanti edilen ve eğer abartılmış sayılmazsa, müsaade edilen bir şeydir. Bu manzarayı tamamlamak üzere, kadınların yer aldığı örgüt, dernek ve hareketlerin, bütünüyle itaatkar ve 'yardım faaliyeti' hüviyetinde olduğunu belirtelim. Zaten, kadın örgütleri politikayla ilgilenmeye cüret ettiklerinde hemen kapatılmaktaydılar. Ancak, buradan bütün kadınların Cumhuriyet ideolojisinin kendiliğinden güçlü savunuculan olduğu anlamı çıkanlmamalıdır. Bu dönemde eğitilmiş kadm sayısı hemen hemen hiç yok gibidir. Karakteristikleri, işsiz, köylü ve haneye bağımlı olmalarıdır. Burada Cumhuriyet inkılapları ve reformları, sadece geleneğin patriyarkal pratiklerini hukuksallaştırmada araçsal olmuştur. Kemalizm, kadınların aydınlanmış, eğitilmiş, batılılaşmış ve özgürleşmiş bireyler olmalarım vaadetmiştir. Fakat, sonuçta, bu bir vaat olarak kalmış, kadın daha çok eve bağlanmış, iyi bir eş ve sorumlu bir anne olmanın rollerine itilmiştir. Afet İnan, tarafından ifade edilecek olan Kemalizm'in kadm üzerindeki ideolojik söylemi, kadınları sahici anne, örnek yurttaş ve medeniyet taşıyıcısı olarak görür ki, bunun pratikle hiçbir ilgisi yoktur. Toplumsal cinsiyet sorunlarına eğilinmekle birlikte, kadınlara, besleyici bir yaratık, sadık eş ve müşfik anne rolü atfetmeksizin, kadınların haklarım bağımsız olarak savunacak, gerçek bir örgütlenme, dernek, sendika ya da kurum bulunmamaktadır. Kadınların haklan ve özgürlükleri yoktur, görevleri ve sorumlulukları vardır. Halide Edip, Nezihe Muhittin ve Suat Derviş gibi kadınlar ise Türk Cumhuriyet inkılabı'nda yer almayan kadınları temsil ederek, inkılaplardan uzak bırakılmışlardır. Denilebilirse, toplumsal hayatın ayrışık alanlarının hiçbirisinde cinsiyet farklılaşmalarına ve sorunlarına yönelik anlamlı bir gelişme olmamıştır. Hala Türk kadmlanrün, bir zamanlar varsayıldığı üzere, modernleştiği ve özgürleştiğini savunmak güçtür. Bu durumunda, daha gidilecek çok yol olduğunu göstermektedir. Çalışma Türk kadınının özgürleşiminin, bitirilememiş bir proje olduğu vargısıyla sonuçlanmaktadır. (%%-