Çağdaş resim sanatında üslup problemine Abidin Dino'nun yaklaşımı

Sanatçının yaşadığı ortam ve kendi gerçeklerini sentezleyerek, estetik bir kaygıyla ortaya koyduğu biçime sanat eseri deriz. Ortaya çıkan her eser sanatçının içinde bulunduğu dönemi, toplumu, toplumun geleneklerini ve kendi kişisel yapısını eserine taşır. Bunlar onun, sanatının anlatım dilini yani üslubunun oluşmasını etkiler. Sanat eseri, sanatçının hem bireyselliğini sunması hem de bu bireysel gerçekliği içinde yaşadığı toplumu ve bu toplumun gerçekliğini yadsımadan ortaya koyduğu için, oluştuğu toplumu ifade etme çabasındadır. Üslup oluştuğu dönemin toplumsal, siyasal, dinsel yaklaşımlarının, bilimsel gelişmelerinin etkisiyle belirlenen sanatsal tavırdır. Bir döneme ya da topluma hakim olan ortak görüş, o dönemin üslubunu oluşturur. Dönem içinde sanatçı hem bu döneme ait ortak tavrı hem de kendi sanatsal anlayışındaki özgün tavrını ortaya koyarak üslubunu oluşturur. Dönemsel üslup, bir dönem içinde var olan kabul görmüş, sanatsal biçimlendirmenin genel bir adlandırmasıdır. Bireysel üslup da içinde, özgün tavrı ve sürekliliğini korumasını barındırır. Çağdaş Sanat sürecinde bazı sanatçıların zaman zaman biçimsel değişiklikler gösterdiği izlenir. Bu, üslup kavramında geçerli olan 'süreklilik' in bir kaybı değil, çağın önü alınmaz hızlı değişimi ile ilişkilidir. Bu durum, sanatçının üslupsal değişiklikler göstermesine neden olsa bile, sonuçta ortaya çıkan eser aynı sanatçıya ait olduğu için içerik olarak bir değişim söz konusu değildir. XX. yüzyıl, pek çok alanda olduğu gibi sanatta da çok hızlı gelişmelerin ve değişimlerin olduğu çağdır. Fotoğraf makinesinin bulunması ile kendini sorgulayan, kendine yeni anlatım biçimleri arayarak, sanatına yeni bir yön kazandırma çabası içindedir, sanatçı. Atomun parçalanması, görecelik kuramının ortaya atılması, radyonun, uçağın yanı sıra telefonun bulunması ve psikanalizin temellerinin atıldığı ve hızla değişen insan yaşamı, yeni evren ve varlık arayışları, yeni düşünce sistemlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Teknoloji ve bilim insan yaşamını daha konforlu bir hale getirirken, tüketim de hız kazanmıştır. Bu gelişmeler insan yaşantısını kolaylaştırıp en iyi yaşam şeklini sunmaya çalışırken, oluşan yeni toplum düzeninde, bireye sunulan bütün bu olanaklara karşın, kapitalizmin insanlar üzerindeki çaresizlik, mutsuzluk ve çatışmalar yaratması farklı bir bilincin oluşmasına neden olmuştur. Bu düzende, insan daha yalnız ve bireysel yaşamayı öğrenmiştir. Dolayısıyla, sanatına yön kazandırma IIIarayışı içinde olan sanatçıda, kaçınılmaz bir şekilde bu hızdan etkilenir. Teknolojinin ve hızın doğurduğu bu karmaşa sonunda sanatçılar, çığlıklarını yükseltmiş, tepkilerini ya içe dönerek ya da alay ederek göstermiştir. Birey, kurtuluşu, bireysel özgürlüklerde ararken, bunun sonucunda sanatta da çok sayıda sanatsal tavır ortaya çıkmıştır. Modern çağın en önemli özelliklerinden biri de ortaya atılan savların, gerçekliklerin kısa sürelerle değişerek, yeni savlara ve yeni gerçeklere bırakmasıdır. Bu çağda yaşayan birçok sanatçıda, çağın etkisiyle tek bir anlatım biçimiyle kendini ifade etmek yerine, farklı akımlarda, kendini daha iyi ifade etme olanağı arar. Abidin Dino'da bu gelişmeler doğrultusunda, kendini ifade etme çabası içinde olan, çağdaş sanatçılarımızdan biridir. Dino'nun sanatında doğu-batı sentezi ve çağdaş akımların etkisini görürüz. Hem batı da hem doğuda geçirdiği çocukluğu ve gençliğinde öğrendiği farklı diller, yakından inceleme fırsatı bulduğu Osmanlı ve Bizans sanatı, Paris'te yaşadığı yıllarda çağdaş sanatın öncüleri ile olan dostluğu, şüphesiz ki onun, sanatsal anlatım biçiminin oluşumundaki önemli etmenlerdir. Tüm bunların yanında, kendi ülkesindeki ve dünyadaki tüm olgulara duyarlı bir şekilde yaklaşarak, resimlerine yansıtırken, çağdaşları gibi kendini ifade etme yöntemini tek bir akıma bağlı kalmadan kendini en iyi ifade edebileceği resim dilini arayarak sürdürmüştü, sanat yaşamını. IV