Üniversitelerin sosyo-ekonomik gelişmedeki rolü ve önemi

vm ÖZ Sosyoekonomik gelişme, ekonomik, sosyal, ahlaki, kültürel ve politik çağrışımlı içeriğe sahiptir. Ekonomik olan ve olmayan faktörleri karşılıklı etkileşimleriyle bir neden-sonuç ilişkisi içerisinde kapsamaktadır. Bir başka ifadeyle sosyo-ekonomik gelişme, bir ülkenin ekonomik, siyasal, kültürel ve sosyal yapılarındaki ilerlemeyi kapsar. Bu nedenle çok yönlü ve çok boyutlu geniş bir görünüme sahip olmaktadır. Dinamik yapıya sahip gelişme sürecine yön tayin eden ekonomik ve sosyal faktörler ülke genelinde farklı yoğunluklarda dağılmaktadır. Bu durum bölgeler arası gelişmişlik düzeylerinin de farklılaşmasına neden olmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmede özellikle de bölge gelişmesinde altyapı ve üst yapı donatımları zorunlu olmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmenin beşeri yönünü içeren altyapı çeşidi personel altyapıdır. Gelişme sürecinde toplumların sahip olduğu ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal amaçları kalkınmanın çok önemli altyapı unsurlarını oluşturmaktadır. Bunlar diğer altyapı faktörlerini de kapsayabilmektedirler. Böylece üstyapıyı oluşturan unsurları hem birlikte etkilemekteler hem' de onlardan etkilenmektedirler. Bu nedenle toplumsal değişme, bilgi, teknoloji ve değerler tarafından olmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmede değişim sürecine ekonomik, sosyal, kültürel, teknolojik, siyasal, örgütsel ve demografik değişim etki etmektedir. Personel altyapısı, eğitim-öğretim, araştırma ve uzmanlaşma süreçleri içerisinde oluşturulmaktadır. Beşeri sermayenin geliştirilmesinde sosyo-ekonomik gelişme için gerekli düşünce, davranış ve alışkanlıklar önemli rol oynamaktadır. Bu yönüyle toplumsal değişme personel altyapı içerisinde kavranabilmektedir. Çağımızın çok hızlı değişim ve gelişim sürecinde kalkınmanın odak noktasını bilgi ve bilgi üretimi oluşturmaktadır. Bilimsel ve teknolojik yapıdaki hızlı değişmeler ülkeleri bilgi üretme ve kullanma konusunda daha duyarlı yapmaktadır. Değişim sürecinde eğitim toplumun tüm bireyleri için hayat boyu süren bir uğraş halineIX gelmektedir. Beşeri sermaye kaynağının geliştirilmesi ile sosyo-ekonomik gelişme arasındaki ilişkilerde üniversiteler sahip oldukları işlevsel unsurlarla önemli bir rol oynamaktadırlar. Üniversiteler, toplumların kalkınması ve sosyo-ekonomik gelişmelerinde ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal alanlarda öncü konumdaki kurumlardır. Üniversiteler bir taraftan bilgi üretip üretilen bu bilgiyi ülkenin geleceği olan genç nesile aktarır iken, diğer taraftan toplumun yapısını geliştirmeye yardımcı olmaktadırlar. Sosyo-ekonomik gelişme sürecinde yükseköğretim kurumları, toplumun ihtiyaç duyduğu yüksek nitelikli insan gücünü yetiştirmektedirler. Ayrıca üniversitelerin bilim ve tekniğin gelişmesini sağlama ile birlikte ülke sorunlarına çözüm yolları önerme sorumlulukları da bulunmaktadırlar. Üniversiteler ülke ilerlemesi ve gelişmesine yaptıkları katkı kadar, kuruldukları yörenin de sosyo-ekonomik gelişmesine fayda sağlamaktadırlar. Öğretim elemanları, lisansüstü eğitimin temeli olan araştırmalara katkı ve katılımlarıyla bilgi ve teknoloji üretmektedirler. Lisans ve akademik faaliyetleriyle bilgiyi yayarak hem yöre hem de tüm toplumun zihinsel gücünün olumlu şekillenmesine yardımcı olmaktadırlar. Üniversiteler, bulundukları yörede, ülkede ve dünyadaki problemlere karşı duyarlı olmak zorundadırlar. Üniversitelerin bilimsel araştırma yapma, kültür aktarma ve meslek edindirme önemli fonksiyonlarının başında gelmektedir. Ayrıca milli yaşam ile birlikteliğin bekçiliğini yapma ve toplumsal konularda bilimsel rehberlik etme de stratejik fonksiyonlarıdır. Üniversiteler, ülkenin hukuki, ekonomik, sosyal, sağlık ve teknik alanlarında sorumluluk taşımaktadırlar. Yerel, bölgesel ve genel konularda konferanslar, sempozyumlar, paneller, seminerler ve kongreler gibi bilimsel -faaliyetler düzenleyebilmektedirler. Bu toplantılarda sunulacak bildiriler ile yapılacak tartışmalar sonucu ortaya konacak bilgiler toplumun değişik kesimlerince benimsenebildiği ölçüde yerel kalkınma politikası araçlarına dönüşebilecektir. Üniversiteler, akademik, sosyal, kültürel ve sportif etkinliklerin yanında çevreye yönelik sunduğu değişik alanlardaki hizmetlerle bulundukları yer ile adeta iç içe yaşamanın faydalarını çoklaştırmaya katkıda bulunabilmektedirler. X Üniversiteler, bulundukları ilin ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamına anlamlı düzeyde etkilerde bulunmaktadırlar. Yapılan uygulama anketi sonucunda Muğla Üniversitesi'nin sosyo-ekonomik gelişmeye olan etkisi eğitim-ögretim, araştırma-geliştirme, akademik faaliyetler, sağlık, sosyal, kültür, ekonomik ve danışmanlık fonksiyonlarıyla hem yerel hem de genel boyutta olduğu ortaya çıkmıştır. Üniversitenin Muğla merkezde kurulması bağlamında ilin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal bir bütün olarak gelişimine katkı sağlamaktadır. Muğla Üniversitesi şehirdeki toplumsal yaşama canlılık getirmiştir. Özellikle değişik sektörlerdeki ekonomik birimlere büyük desteği olmaktadır. Üniversitenin her geçen gün daha da büyümesi ekonomik faaliyetlerin çeşitlenerek ve yoğunlaşarak artmasını da beraberinde getirmektedir. Muğla Üniversitesi'nde yaz okulunun açılmasıyla yıl boyunca Muğla'nın sosyal ve kültürel yaşamı daha da hareketlenmektedir. Üniversitenin sosyal ve kültürel yöndeki rolü ve faaliyetleri kentteki aktiviteleri arttırarak siyasi yaşama da etki yapmaktadır.