Başlangıcından günümüze Türk kadın ressamları

Osmanlı döneminde, kendisine toplum içinde bir tanım getirmek isteyen kadın, öncelikle eğitim göreceği İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurulmasındaki katkısı ile, kimliğini vurgulamıştır. 1916 yılında katılmaya başladığı 'Galatasaray Sergileri' nedeniyle, erkek sanatçılarla birlikte, eleştiriler almış ve bu sergiler sonunda, devlet tarafından verilen Avrupa burs sınavlarına girip, başarı göstererek de yurt dışında eğitim yapabilme fırsatını elde etmiştir. Genellikle varlıklı ve ay dm ailelerin kızları olan ilk kadın ressamlarımız, başlangıçta naturalist ve gerçekçi üsluptaki portre, natürmort ve peyzaj resimlerine, izlenimci görüşü de eklemiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra gerçekleştirilen devrimler, toplum yaşamını olumlu yönde etkileyerek; İslamdaki kadın tanımını yıkmış ve kadım yasa karşısında erkekle eşit konuma getirmiştir. Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde, Avrupa'daki eğitimlerini tamamlayarak yurda dönen kadın ressamlar, Avrupa' da tanıdıkları yeni sanat akımlarını, yarattıkları eserlerde uygulayarak, Batı sanat görüşünü izleyiciye, kendi iç dünyalarında yorumlayarak, aktarmak istemişlerdir. Cumhuriyet ile birlikte, çalışma konularına güncel ve yeni yaşam tarzım, özgün bir biçimde ve Batı tekniği üe vermeye çalışan kadın ressamlar, aym duyarlılığı peyzaj konularında da göstermişlerdir. Bazı kadın ressamlar fovist, kubist ve konstruktivist üslupta örnekler verirken, Bazdan da empresyonist üsluptaki çalışmalarını sürdürmüşlerdir. Bir grup ressamın, devlet tarafından, yurt resimleri yapmak üzere Anadolu'nun değişik yörelerine gönderilmesi ile, sanat ortamına yeni bir canlılık gelmiş ve bunun etkisiyle, resimde yöresel renk ve motifler yavaş yavaş yerini almaya başlamıştır. 1960 yıllarında, ülkedeki yabancı yayınların artması ve yurt dışına gidenlerin çoğalması, farklı görüşleri de beraberinde getirmiştir. Bu yıllarda, daha çok soyut çalışmayı yeğleyen kadın ressamlar, minyatür ve kaligrafi sanatından da etkilenerek, yarı-soyut resimler de yapmışlardır. Sanayileşme sonucu, özellikle 1960- 70 yılları arasında köyden kente göç edenler, kent görünümlerinin değişmesine, kent nüfusunun artmasına ve kültür 45 değişimine uğramasına neden olmuştur. Doğa, su ve havanın kirlenmesi sonucu, çevre kirliliğini de birlikte getiren nüfus artışı, ressamların konularına da girerek toplumsal içerikli figüratif resimlerin yapılmasına neden olmuştur. Ayrıca bu dönemde A. B. D.'de başlayan feminizm hareketi, Türk kadını tarafından da benimsenmeye ve diğer mesleklerde olduğu gibi, resim sanatında da yeni görüşlerin oluşmasına neden olmuştur. 1980 yıllarında bazı kadın ressamlar, toplumsal olayları farklı açılardan ele alarak yorumlamaya ve kendilerine özgü bir çizgi oluşturmaya başlamışlardır. Bu dönemde, kadın ressamlardan bir bölümü kendi iç dünyalarım, cinsiyetlerini ve kadının toplum içindeki yerini sorgulamakta ve düşüncelerini, çalışmaları ile izleyiciye yansıtmaktadır. Giderek psikolojik yönden kendisini etkileyen, ruhsal baskıdan kurtulmuş ve kimlik tanımlamasına girerek başardı sonuçlar elde etmiştir. 90'lı yıllarda bir grup kadın ressam tuval resminin dışına çıkarak, çalışmalarını özellikle sosyo-kültürel alanda yoğunlaştırmıştır. Güncel malzemeleri, enstalasyon sanatında kullanarak izleyiciyle daha rahat bir ilişki kurmayı başaran sanatçılar, yurtiçi ve yurtdışı sergilerle de uluslararası bir düe kavuşmuştur. 46