Üniversite seçmeli resim derslerinin günümüzdeki durumu

YARGI VE ÖNERİLER 4.1. ÖZET insanlık tarihi boyunca toplumların görevi kültürlerini sürdürmek ve geliştirmektir. Bunu uygulayabilmenin en güvenilir yolu eğitimdir. Eğitim ailede başlayan, yaşam boyu süren bir kavramdır. İnsanlık Tarihi incelenirken, toplumların gelişmişlik düzeyleri Sanat Tarihleri ile ölçülmektedir. Sanat alanında gelişmiş toplumlar, aynı zamanda gelişmiş toplumlardır. Çünkü güzel sanatlar insanlığın ve tüm bilimlerin temelinde var olan bir bilimdir. 19. yüzyılda teknolojik gelişmelerin sonucu insanlar, mekanikleşmiş ve insanlık için tehlikeli hale gelmeye başlamışlardır. Sanat eğitimi kavramı bu dönemde gündeme gelmiştir. Bu araştırmada, sanat eğitiminin güzel sanatlar içerisinde yer alan ve görsel sanatların bir dalı olan resim eğitimi konusu ele alınmaktadır. İnsanların tüm özellikleri 134135 ile katılımı sonucu gerçekleşen resim eğitimi günümüzde üniversitelerde Seçmeli Güzel Sanatlar dersleri kapsamında, Resim dersi olarak verilmektedir. Bu uygulama 1983'de başlamıştır. Amaç, estetik kaygıya sahip, kendisini ve çevresini tanıyabilen, sanat kişiliği olan, mutlu insanlar yetiştirmektir. Seçmeli Resim Derslerinin günümüzdeki durumuna ilişkin program ve uygulama yönünden incelenmesine, sorunların ve günümüzdeki durumunun, ortaya çıkarılmasına, problem olarak ele alınıp araştırılmasına gerek duyulmuştur. Bu araştırmada amaç, Seçmeli Resim Derslerinin günümüzde program, uygulama ve sorunlar açısından durumunu saptamaktır. Yapılan araştırma, Seçmeli Resim Derslerinin Y. Ö. K. tarafından belirlenen ve uygulanan amaçlarına ne denli ulaşabildiğini ve sorunlarını saptamak açısından önemlidir. Araştırmanın evreninin, Ankara Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi oluşturmuştur. Bu üniversitelerde seçmeli resim dersini alan öğrencilerden, t-esadüfi örnekleme yoluyla seçilen. 180 öğrenci örneklemi oluşturmuştur. Araştırmaya ilişkin veriler, görüşme, anket, belgesel tarama teknikleriyle toplanmıştır. Araştırmayı sonuca ulaştıracak veriler çözümlendi ve yorumlandı. Birinci bölümde konuya giriş yapıldı. Takip eden 136 bölümlerde eğitim, sanat eğitimi, yaratıcılık, resim eğitimi ve günümüzde yükseköğretim kurumlarında uygulanan Seçmeli Resim Dersleri ile ilgili bulgular yer aldı. Bulgular değerlendirildi. . Araştırma özetlendi ulaşılan yargılar ve öneriler bildirildi. Araştırma Ekler ve kaynakça ile tamamlandı. Elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiş ve yorumlanmışt ir. Eğitim, insanın varoluşuyla başlamış ve günümüze değin süregelmiş, toplumların gelişmişlik düzeyleriyle paralellik göstermiştir. Toplum yapısının temelini insan-doğa ve insan-insan ilişkileri oluşturur. İnsan-doğa ilişkisi teknolojik gelişmeyi, insan-insan ilişkisi de kültürü meydana getirir. Toplumların görevi, kültürlerini sürdürmek ve geliştirmektir. Bunu aktarmanın sağlıklı yolu en geniş anlamıyla eğitimdir. Eğitim ailede başlar yaşam boyu sürer. Ancak insanlara doğru eğitim verilmelidir. İyi eğitim verilmiş insanlar yalnızca yönlendirilebilirler. İyi eğitimden anlaşılan, insanların tüm yönleriyle yetiştirilmeleri demektir. Bilim, fen, güzel sanatlar, sosyal bilimler iç içe birlikte gelişen ve kültürü oluşturan bir birlikteliktir, ayrı düşünülemez. Bundan yola çıkılarak eğitimin en önemli ve gerekli parçalarından birisi Güzel Sanatlar eğitimidir. Toplumun gelişmişliği o toplumun yetiştirmiş olduğu sanatçılarıyla ölçülmektedir. Sanat eğitimi tam olan bir toplum ilerleyen bir toplumdur. Çünkü 137 sanatın olduğu yerde yaratıcılık zorunlu olarak vardır. Sanat ve yaratıcılığın olmadığı bir yerde insan varlığından söz edilemez. Us-sanat-yaratıcılık insanın insan olmasını sağlayan değerlerdir. Bu değerler her insanda vardır. Yaratıcılık insanda doğuştan olan bir yetidir. Ancak iyi bir eğitim ile gelişir. Yaratıcılık bireylerde aynı düzeyde değildir. Bu durumun en önemli etkenlerinden birisi fizik koşullardır. Sanat eğitimi us-yaratı-sanat gibi değerleri ortaya çıkarmak, geliştirmek ve insanı insan olarak yetiştirebilmek için gereklidir. Sanat eğitiminin temel taşı resimdir. Resim duygu düşünce, yaşantı ve izlenimlerin bir yüzey üstüne, biçimler ve renkler yoluyla aktarılmasıdır. Resim eğitimi kişinin, bilişsel-duyuşsal ve devinişsel davranışlarını geliştirir, resim, insanın tüm özellikleri ile katıldığı bir alandır. Resim insanın tüm duygu, duyum, us, bilgisiyle katılım sonucu oluşturmaktadır. İnsanların bakış açılarını değiştirip güzelleştiren, düşünmelerini ve kişilik gelişimlerini sağlayan bir sanat alanıdır. Bu eğitim küçük yaşlardan başlamalı ve üniversite de dahil olmak üzere tüm eğitim kademelerinde sürdürülmelidir. Ancak böyle bir uygulama ile çevresiyle iletişim kurabilen, kendi varlığının farkında olan bireyler yetişebilir. Günümüzde resim sanatına ilgi artmakta, gerekliliği fark edilmeye başlanmaktadır. İnsan eğitim yaşantısı süresince resim eğitimi almamış ve üniversitede de bu eğitimi almamışsa o insandan estetik 138 kaygı beklemek anlamsız ve boş bir arayış olur. Böylece çevresine baktığında güzelliklerin farkına varan, insan olduğunun bilincine varan sanat tüketicileri olacak i ve kültürel gelişmeye katıkda bulunacaklardır. 1981 yılında üniversitelerde başlayan düzenlemeler kapsamında güzel sanatlar eğitimi konusunda yer almıştır. Bu gelişmenin araştırılan konu açısından önemli bir boyutu da üniversite ders programına konulan zorunlu ve seçmeli güzel sanatlar dersleridir. 2547 sayılı Y. Ö. K. kanununun 5 (1) bendi diğer derslerin yanında, Beden eğitimi ve Güzel Sanatlar eğitimi dallarının zorunlu, ders olarak programlanması ve uygulanmasını öngörmüştür. Güzel sanatlar derslerinin temel amacı, öğrencinin sanata olan ilgi ve yeteneğinin geliştirilmesini sağlamak olmalıdır. Güzel sanatlar birimince programlanarak yürütülecek olan güzel sanatlar derslerinde; ülke gençliğine yabancı ve Türk Sanatı tarihi ve yakın çevresi ile ilgili bilgi verilir. Öğrencinin sanat eseri, sergi, müze ve sanat olaylarıyla yüz yüze getirilerek çağdaş sanat bilincine ulaştırılmasına çalışılır. Türk sanatının dünya sanatı içindeki yeri ve önemi kavratılır. Üniversite birimlerinde güzel sanatlar dersleri haftada l saat (ya da 15 günde bir 2 saat), yılda 28 saat zorunlu ders olarak programlanıp uygulanır. 139 Yüksek Öğretim Kurulunun zorunlu ve gerekli gördüğü güzel sanatlar dersleri, bazı üniversitelerin,. bazı fakültelerinde, fakülte yönetim kurulunca kaldırılabilmektedir. Örneğin Hacettepe Ü. Tıp Fakültesinde güzel sanatlar dersleri kaldırılmıştır. Ders saatleri öğrenci ve dersin durumuna göre değişik zaman dilimlerine yerleştirilebilmektedir. Üniversite seçmeli resim dersine devam eden öğrencilerin sınıf toplamları 45,35, 15 civarındadır. Bunun dışında 300'ün üzerinde ve 8 civarında öğrenci sınıf toplamına sahip seçmeli resim dersi sınıfları da vardır. Bu derse devam eden öğrenciler, üniversitenin tüm fakültelerinden katılan karma gruplardır. Ortadoğu Teknik Üniversitesi, diğer üniversitelerden farklı olarak seçmeli derslerde de kredi sistemi uygulamaktadır. Günümüzde seçmeli resim derslerinin durumunu saptamak amacıyla, 20'si öğretim elemanı, 180'i üniversite öğrencisi olmak üzere 200 öğrenciye anket uygulanmıştır. Bu denekler seçmeli resim dersi öğretim elemanı ve öğrencilerdir. Öğretim elemanlarına 30, öğrencilere ise 40 sorudan oluşan anketler uygulanmıştır. Anket yoluyla öğretim elemanlarına ve öğrencilere iki ayrı anket uygkulanmış, her ankette de iki grupta bilgi alınmıştır. Birinci grupta kişilik tanıtımları, ikinci grupta ise seçmeli resim dersi hakkındaki görüşleri saptanmıştır. 140 Birinci kısımda öğretim elemanlarının eğitim durumları, etkinlikleri saptanmıştır. Öğretim elemanlarının eğitim durumları en az yüksek lisans düzeyindedir. Doktora, sanatta yeterlilik, yurt içi ve dışı inceleme yapmış ya da yapmaktadırlar. Öğretimin her kademesinde eğitim vermiş kişilerdir. Tüm öğretim elemanları plastik sanatlar etkinliklerine katılmaktadırlar. Aynı zamanda oybirliği ile sanatın insan eğitimi için gerekli olduğuna inanmaktadırlar. Öğretim elemanları ders programlarını kendileri hazırlamaktadırlar. Genel içerik temel sanat eğitimi ağırlıklı olmaktadır. Uygulanan ders programlarının içeriği öğretim elemanları tarafından hazırlanmaktadır. Program hazırlarken dikkate alınan unsurlar, fakülte ve bölüm öğrencilerinin ilgilerine ve seçtikleri bölümlerine göre saptanmaktadır. desen ve boyama tekniklerinin tanıtımı ve öğretimi planlanmaktadır. Bulgulara göre, atölye bulunmayışı, atölye büyüklüğünün yetersizliği, ışık ve ısı yetersizliği, araç gereç sorunları gibi sorunlarla sürekli iç içedirler. Bundan başka, öğretim elemanlarının büyük bir kısmı, seçmeli resim dersinin kredi sistemi ile programda yer almasını istemektedirler. Böylece öğrenciler üzerinde zorunluluk olmadığında öğrencilerin ilgi ve isteği ile katılım. sağlanacağı görüşü benimsenmektedir. 141 Öğrencilere uygulanan anket yanıtlarından ulaşılan sonuçlara göre; yaklaşık olarak öğretim üyeleri ile -aynı görüşleri paylaştıkları görülmüştür. Seçmeli resim derslerine devam eden öğrenciler, yurdun değişik bölgelerinden gelmiş öğrencilerdir. Bu bakımdan sınıflar karma bir yapıya sahiptir. Bir kışımı üniversite sürecinden önceki eğitimleri sırasında ortaokul, lise programları kapsamında resim bilgisine sahip öğrencilerdir. Resim eğitimi ile yaşantılarında olumlu değişimler olduğu ve çevreye bakış açılarının değiştiği bulgulanmıştır. Düşünme, duyma, görme gibi yetilerinin geliştiği, sanat etkinliklerine katılımlarının arttığı saptanmıştır. Bunun dışında öğrenciler, sağlıklı bir atölye ortamı ve özgür bir atölye atmosferi istemektedirler. Öğrenciler, boyama teknikleri, desen bilgisi, resim sanatı ile ilgili teorik bilgi açısından, yetersiz olduklarını belirtmişlerdir. Öğrenci ve öğretmenlerin ortak görüşleri; derste müzik dinletilmesi konusundadır. Hafif j Batı Müziği ortak görüştür. Ancak, seçmeli resim dersine katılan öğrencilerde büyük bir istek ve yeteneğin var olduğu gözlemlenmiştir. Öğretim elemanlarında ellerinden geleni tüm bilgilerini öğrenciye aktarmak için yoğun bir çaba içinde olduğu gözlemlenmiştir. 142 Derse katılan öğrencilerin büyük bir çoğunluğu ders saatlerinin yetersizliği konusunda aynı gö. rüşü paylaşmaktadırlar. Genellikle bu derste serbest konular çalışılmaktadır. Bunun yanında obje ve insan figürü de çalışılmaktadır. Çalışmalarda guvaş ve yağlı boya teknikleri, bunun yanı da karakalem çalışmaları da gözlemlenmektedir. Çalışmaların değerlendirilmesi, öğrencinin derse olan ilgisi, isteği ve kendi gelişim süreci içerisinde sahip olduğu ön bilgi göz önünde bulundurularak gerçekleşmektedir. Seçmeli Resim Derslerine katılan öğrencilerin oldukça başarılı çalışmalar yaptıkları araştırma süresince gözlemlenmiştir ve bu çalışmalardan bir kısım örnekler 'Ek-4'de verilmiştir. 4.2. YARGI Bu araştırmada, üniversitelerin ders programlarında yer alan Seçmeli Resim Derslerinin bugünkü durumu saptanmaya çalışıldı. Araştırmanın sonucuna göre varılan yargılar şunlardır. 1. Seçmeli Resim Derslerinin, üniversite programlarında yer aldığı günden bu yana olumlu aşamalar gösterdiği saptanmıştır. 2. Seçmeli Resim Derslerinde programı öğretim elemanı hazırlamaktadır. Bu konuda bağımsız olmak, öğrencinin