Antalya ilinde tıbbi atıkların yönetimi, iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirilmesi

Küreselleşme ile birlikte, geçmişşten günümüze teknik ve sosyal alanda her geçen gün düşünce ve anlayış farklılıkları artmaktadır. Dolayısıyla sanayi ve teknolojideki gelişmeler çalışma hayatında da büyük değişiklikler meydana getirmiştir. Tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de endüstri ve tüketim gelişme açısından önemli faktörlerdir. En yüksek verimi almaya çalışmak endüstride temel amaçtır. Bu amaca giden yolda en büyük emeği veren çalışanların can güvenliği ve sağlığı ise en önemli faktörlerdir. İşyerlerinde işin yürütülmesi sırasında doğabilecek olumsuz çalışma koşullarından çalışanı korumak, üretimin devamını ve işletmenin güvenliğini sağlamak ve verimliliği artırmak için yapılan çalışmaları kapsayan iş sağlığı ve güvenliği konusu, gündeme geldiği tarihten bu yana sürekli gelişim göstermiştir. Çünkü yaşama hakkı ile çalışma koşulları ve bununla bağlantılı olarak iş sağlığı ve güvenliği, çalışma hayatının öncelikli konularından birisidir. Çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak amacıyla geçmişşten günümüze işyeri içinde ve dışında çeşitli kurullar oluşturulmuş ve hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden en önemlisi ve en gereklisi ise iş sağlığı ve güvenliğidir. Sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında birçok iş sağlığı ve güvenliği riskleri ortaya çıkmaktadır. İnsanların sağlık problemlerini minimuma indirmek amacıyla ve insan sağlığını tehlikeye sokabilecek potansiyel riskleri bertaraf etme çalışmaları esnasında tehlikeli atık ve kimyasalların ortaya çıkması ve risk oluşturması önlenmesi gereken bir faktördür. Sağlık merkezlerinin çalışmaları süresince oluşan patolojik ve enfeksiyöz etkileri olan atıklarla, delici ve kesici tıbbi atıklar, diğer katı atıklardan çok daha fazla yer alanma ve hastalık bulaştırma olasılığı taşır. Atık nerede ortaya çıkarsa çıksın, tıbbi atık menşeili işlemlerde güvenilir metotların kullanılması önemlidir. Tıbbi atıklarla ilgili atık bertaraf yöntemlerinin verimsiz, hatalı ve uygun olmayan şekilde gerçekleştirilmesi, toplum ve çevre sağlığına çok önemli tehditler oluşturabilir. Bu sebepten, güvenli tıbbi atık bertaraf yöntemlerinin uygulanması, toplum ve çevre sağlığının korunması için çok gerekli aşamalardır. Etkili tıbbi atık bertaraf yöntemlerinin oluşturulması ve düzgün bir şekilde yürütülmesi, sağlık sektörü ve çalışanları için hayati önem taşımaktadır. Bu tez çalışması kapsamında Antalya ilinde yer alan 15 sağlık kurumunda yüz yüze görüşme yöntemi ile anket çalışması yapılmış ve bu kurumlarda çalışanların iş sağlığı ve güvenliği açısından hangi tehlikelere maruz kalabileceği incelenmiştir. Belirlenen riskler ve tehlikeler bir risk analiz yöntemi olan Matris Metodu ile irdelenmiştir. Ayrıca iş kazalarını önlemek için sağlık kurumlarında ne tür önlemler alınması gerektiği de belirtilmiştir. Ek olarak, Antalya ilinde bulunan tıbbi atık bertaraf tesisine gidilerek, tesiste inceleme yapılmıştır. Tesiste görevli olan teknik personelden tıbbi atıkların bertaraf yöntemi ve tesiste işlem gören atık çeşitleri ve miktarı konusunda bilgiler alınmıştır. Kızıllı Düzenli Katı Atık Depolama tesisi içerisinde kurulan tesise Antalya il ve ilçelerinde oluşan tıbbi atıklar getirilmekte olup 2014 ve 2015 yıllarında oluşan tıbbi atık miktarının aylık toplam 200- 250 ton arasında olduğu belirlenmiştir. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında tez çalışması kapsamında incelenen sağlık merkezleri baz alınarak gerçekleştirilen risk analizi çalışmasında öncelikli olarak yangına müdahale edilmesi, acil durumlarda aranacak kişiler ve acil çıkış ile ilgili eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Bazı sağlık merkezlerine komşu alanlarda hurda atık ve malzemelerin bulunduğu, acil çıkış aydınlatmalarının yetersiz olduğu, pano kapaklarının kilitli olmadığı ve pano önünde yalıtkan paspas bulunmadığı gözlemlenmiştir. Bazı yerlerde uygunsuz, yıpranmış ve ekli kabloların kullanıldığı, elektrik tesisatının bakım ve onarımının zamanında yapılmadığı, jeneratörlerin güvenli olmadığı, uygun olmayan ısıtıcıların kullanıldığı tespit edilmiştir. Sağlık merkezlerinin bazısında gerekli uyarı ikazlarının olmadığı, prizlerin kapalı olmadığı, işletme dışı görevlendirme formlarının eksik olduğu, dışarıdan alınan hizmetlerde hizmet alınan firmanın iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin kontrol edilmediği, alt yüklenici firmaların çalışanlarının görev tanımlarına uymayan bir biçimde iş yapmasına bağlı yer alanma ve ölüm olayları yüksek risk oluşturan unsurlardır.