turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Tekstil endüstrisi kaynaklı emisyonların iklim değişiklikleri üzerine etkileri

Karbon salınımına bağlı olarak oluşan çevre kirliliğinin yarattığı olumsuz etkiler her geçen gün daha önemli hale gelmekte ve dünyada bu konuda yapılan çalışmalar hızla artmaktadır. Ülkemizde en önemli üretim alanlarından biri olan tekstil sektörü de çok çeşitli çevresel etkilere sebep olabilmektedir. Tekstil sektörü üzerine yapılan bu çalışmada Marmara bölgesinde denim pantolon üreten bir tekstil fabrikası çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Bu tezin amacı yıllık ortalama 4.850. 000 adet denim pantolon üreten endüstriyel bir tekstil firmasının muhtemel karbon ayak izinin belirlenmesidir. Çalışmada üretim proses aşamalarının ayrı ayrı yarattığı kirlilik yükü yaşam döngüsü analizi ile değerlendirilmiş ve karbon ayak izi hesabı yapılmıştır. Hesaplamada gereken tüm veriler ilgili tekstil fabrikasından alınırken, emisyon faktörleri ise Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli, Dünya Kaynakları Enstitüsü ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi gibi çeşitli uluslararası organizasyonlar tarafından geliştirilmiş, ISO 14064- 1 gibi Sera Gazı Protokolü standardına göre alınmıştır. Çalışma sonucunda toplam karbon ayak izi miktarı yaklaşık 32.782 ton CO2e olarak tahmin edilmiştir. Yanma kaynaklı karbon emisyonu % 62,78 ile en yüksek karbon ayak izi oranını oluşturmaktadır. Bu nedenle kapsam 1 emisyonlarının bu sektör için en büyük miktarı oluşturduğu belirlenmiştir. Satın alınan elektriğe bağlı kapsam 2 emisyonları % 28,90 ile ikinci sırada yer alırken, kapsam 3 emisyonları % 8,32 ile etki olarak son sırada yer almıştır. Toplam karbon emisyonunun önemli bir kısmını oluşturan kömür kullanımı yerine, doğal gaz ve alternatif enerji kaynaklarından olan güneş enerjisinin kullanımının, karbon ayak izinin azaltımı noktasındaki önemi üzerinde durulmuş ve bununla alakalı maliyet hesaplarına yer verilmiştir.
İstanbul evsel katı atık yönetiminde ilçe belediyelerinin rolü ve katı atık bertaraf maliyetlerinin araştırılması

Tüm dünyada katı atıklar en önemli çevre problemlerinden birisidir. Konutlardan, ticarethanelerden, park ve bahçelerden oluşan ve içeriğinde tehlikeli madde bulundurmayan evsel katı atıklar toplam atıklar içerisinde önemli bir orana sahiptir. Bu çalışmada Türkiye'nin en kalabalık şehri olan İstanbul'un evsel katı atık yönetiminde belediyelerin çalışmaları incelenmiştir. İstanbul'da evsel katı atıkların toplanmasından ilçe belediyeleri, transferi ve düzenli depolanmasından Büyükşehir Belediyesi sorumludur. Çalışma kapsamında ilçe belediyelerin nüfusları, toplam ve birim katı atık miktarları, işçi yükleri, birim katı atık toplama maliyetleri hesaplanmış, bulunan değerler ve belediyelerin katı atık toplama çalışmaları değerlendirilmiştir. Ayrıca belediyelerin topladıkları çevre temizlik vergisinin maliyetleri karşılama oranları ve belediyelerin ÇTV tahsilat oranları hesaplamıştır. 1997- 2000 yılları arasında İstanbul'da nüfus artışı yıllık % 3,07 olarak gerçekleşmiştir. Çevre ilçelerde nüfus artışı olurken, merkez ilçelerde ise nüfus azalması olmuştur. Aktarma istasyonlarından transfer edilen atık miktarlarına göre birim atık miktarı 1997 yılında 0,69 kg/kişi-gün, 2001 yılında 0,81 kg/kişi-olarak gerçekleşmiştir. İstanbul'da katı atık toplamada çalışan bir belediye işçisinin maliyeti, özel sektör işçisinin 4 katıdır. Buna göre belediyeler katı atık toplama işini özelleştirerek personel giderlerinde % 75 tasarruf sağlamaktadırlar. İstanbul'da birim atık toplama maliyeti 2000 yılında 19.074. 569 TL, 2001 yılında ise 27.106. 659 TL olarak gerçekleşmiştir. Yıllık artış miktarı % 42'dir. İstanbul'da ÇTV'nin tahsilat ortalaması 1994 yılında % 85, daha sonraki yıllar azalarak 2001 yılında %64 olmuştur. ÇTV'nin toplama maliyetini karşılama oranı İstanbul için % 29'dur. İlçe belediyelerin katı atık harcamalarının toplam giderlerine oranı % 19'dur. 2001 yılında evsel katı atıkların toplam maliyeti 40.076. 997 TL olarak gerçekleşmiştir. Toplam maliyetin % 67 ,6'sı toplama, % 18 ,4'ü transfer, % 14'ü düzenli depolama maliyetidir.
Otoyollar ve ana caddelerdeki çizgisel kaynaklı hava kirleticilerinin CALİNE 3'le modellenmesi

Anahtar Kelimeler: I lava kirliliği. Hava Kalitesi Modellcmcsi trafik, motorlu araçlar. otoban, CALİNİ- 3 Günümüz insanının hayatında teknoloji ve zaman çok önemli kavramlardır Zamanın ulaşımda en ekonomik kullanımı araçlarla mümkündür. Bu yüzden birbirinden uzak şehirleri bağlamak için her geçen gün otobanlar, karayolları ve tüneller inşaa edilmektedir. Bu ise gerek insan, gerekse hava taşıt sayısının artışına neden olarak hava kirliliğinin yanmamış egzoz gazlan nedeniyle çoğalmasınına sebep olmaktadır İnsanlığın temel hedefi, hava kirliliği problemlerini çözerek gelecek nesillere temiz bir dünya bırakmak olmalıdır. Bu çalışmamda otoyollardaki araçlardan çıkan hava kirleticilerinin konsantrasyonlarının CALINE- 3 modeli ile tahminini yapmaya çalıştım.
Disinfection and oxidation of Paşaköy Advanced Biological Treatment Plant effluent by advanced oxidation techniques

Ozon güçlü bir oksidant ve dezenfektandır. Bununla birlikte ozon, organik maddeler ile doğrudan reaksiyona girerken oldukça seçicidir. Bunun nedeni ozonun elektron indirgeyen gruplar ve tek bağlı bileşiklerin yerine kullanılan aromatiklerle reaksiyonunun düşük olmasıdır. Bu yüzden, hidroksil radikallerin oluşmasını sağlayan ileri oksidasyon teknikleri ozon oksidasyonunun sınırlamalarının üstesinden gelebilmek için pek çok çalışmaya konu olmuştur. İleri oksidasyon yöntemleri, ozon oksidasyonunda OH. üretimi için etkili tekniklerdir. Bazı çalışmalar ileri oksidasyon yöntemlerinin bazı organiklerin parçalanmasında ozondan daha etkili olduklarını, su ve atıksu arıtımında önemli role sahip olduklarını göstermiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı ozon oksidasyonu ile ozon/hidrojen peroksit ve ozon/UV gibi ozona dayalı ileri oksidasyon yöntemlerinin organik kirleticilerin giderilmesi ve dezenfeksiyon üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesidir. Paşaköy Atıksu Arıtma Tesisi çıkış suyu numuneleri farklı dozajlarda ozon, ozon/hidrojen peroksit ve ozon/UV ile arıtılmıştır. Toplam organik karbon, kimyasal oksidasyon ihtiyacı, biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ5) ve UV254 parametreleri analiz edilmiştir. Oksidasyon yöntemlerinin dezenfeksiyon açısından verimliliği toplam koliform bakterileri izlenerek tespit edilmiştir. Ozon/hidrojen peroksit yöntemi Paşaköy Atıksu Arıtma Tesisindeki organikleri gidermede en iyi verimliliği gösterirken, ozon/UV yöntemi 30 mg/L ozon konsantrasyonu ve 30 mWs/cm 2 UV dozajı ile dezenfeksiyon anlamında iyi bir giderim sağladığı bulunmuştur.
Polimer adsorbsiyonu ile tekstil endüstrisi atık sularında renk giderimi

Anahtar Kelimeler: Tekstil Endüstrisi, Adsorbsiyon, Polimer, Renk Giderimi Türkiye endüstrilerden kaynaklanan su kirliliği tekstil merkezi olan bölgelerde önemli bir problemdir. Türkiye'de tekstil boyama ve son işlemlerden kaynaklanan atıksuların toplam hacmi yıda yaklaşık 150 milyon ton'dur. Çeşitli bölgelerimizde faaliyet gösteren tekstil fabrikaları önemli ve kullanımları gerekli olan bazı su ortamlarının kirlenmesine neden olmaktadır. Tekstil atıksularının iyileştirilmesi için firmalar fiziksel, kimyasal, biyolojik ve daha değişik arıtma sistemleri kullanmaktadırlar. Tekstil endüstrisi atıksularında boyarmaddeler önemli kirletici kaynaklarıdır. Boya maddelerinin tamamen parçalanması ise sadece kimyasal ve biyolojik oksitleme ile başarılabilmektedir. Bu çalışmada, adsorbsiyon yönteminde poliakrilamid kullanılarak tekstil endüstrisi atıksuyunda renk giderimi incelenmiştir. Adsorbent miktarı ve atıksu pH'ı değiştirilerek renk giderimi için optimize edilmiştir. Adsorbent miktarı 0,4 gr ve pH değeri 3 olduğunda renk giderimi için maksimum adsorbsiyon kapasitesi elde edilmiştir. Aynı zamanda çökeltme süresi 2-4 saat olduğunda renk giderim veriminin arttığı saptanmıştır. Sonuçta bu optimum şartlar sağlandığında rengin % 68'i giderilmiştir. Hide edilen bu değerlerle Lagergren ve Weber-Morris eşitliklerine göre adsorbsiyon hız sabiti ve gözenek difüzyon hız sabiti hesaplanmıştır. Polimer adsorbsiyonu ile renk giderimi için en uygun adsorbsiyon izotermi Langmiur eşitliği ile eldç edilmiştir. vuı
Sakarya İli trafik kaynaklı gürültü haritasının hazırlanması

Anahtar Kelimeler: Gürültü, gürültü haritası, motorlu araçlar, Sakarya Günümüzde gürültü hayli önemli bir sorun haline gelmiştir. Özellikle insan yerleşimlerinin yoğun olduğu yerlerde artan nüfusa paralel olarak gürültü kirliliği de artmaktadır. Bunun sonucunda insanların şikayetleri artmakta, çeşitli fiziksel ve psikolojik sorunlar baş göstermektedir. İnsanların şikayetlerinin artmasıyla birlikte gürültü kontrolü kavramı ortaya çıkmış ve çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Çözüm için önce sorunu ortaya koymak gerekir. Çalışmanın amacı budur. Bu çalışmada Adapazarı Merkez, Serdivan ve Erenler'de özellikle trafikten kaynaklanan gürültü ölçülmüş ve elde edilen değerler yardımıyla gürültü haritası hazırlanmıştır. v
Ardışık kesirli reaktörlerde azot giderimi

Bu çalışmada AKR sistemi ile çalışan bir aktif çamur modelinde azot giderimi göz önüne alınmıştır. Değişik atıksu karakterizasyonunda ve işletme koşullarında bu model uygulanmıştır. Birinci bölümde günümüzde AKR sisteminin ve azot gideriminin önemi belirtilerek çalışmanın amaç ve kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümde AKR kavramı, gelişimi, kullanım alanları ve günümüzde tercih edilmesinin sebepleri üzerinde durulmuş, genel bir AKR tanımı yapılmıştır. Üçüncü bölümde partiküler biyokütle, çözünmüş organik madde substrat olmak üzere iki bileşen göz önüne alınarak AKR'nın kinetik tanımı yapılmıştır. AKR'de yer alan prosesler ve kinetik katsayılar bir matris ile ifade edilip formülasyona geçilmiştir. Dördüncü bölümde azot giderimi üzerinde durulmuştur. Azotun özellikleri ve çevreye etkilerinden söz edildikten sonra azot gideriminde yer alacak iki basamak olan nitrifikasyon ve denitrifikasyonun biyolojik, stokiometrik ve kinetik tanımları yapılmıştır. Beşinci bölümde ise azot gideriminin AKR modeli ile gerçekleştirilmesinde yer alacak prosesler ve dizayn kriterleri üzerinde durulmuştur. Kinetik katsayılar ve proses ifadeleri bir matris ile gösterilip, proseslerle ilgili kinetik ifadeler elde edilmiştir. AKR'nın karaklı bir dengede çalışması gerektiğinden başlangıç ve çıkış koşullarının nasıl ifade edildiği belrtilmiştir. Altıncı bölümde çalışma aşamaları, elde edilen veriler ve bunların değerlendirilmesi yer almaktadır. Bu bölümde AKR'de farklı atıksu karakterizasyonlarında ve farklı işletme koşullarında azot giderimi incelenmiştir. Son olarak yedinci bölümde ise yapılan çalışma ve araştırmalarda elde edilen sonuçlar belirtilmiştir.
ISO 9000 standartları ve bir ilköğretim okulunda uygulaması

Kalite yönetimi, pratik bir yönetim uygulamasıdır. Bu yönetimde üç unsur bulunmaktadır. Birincisi, işe ilişkin olarak mantıksal bir düşünce biçimi geliştirmektir, ikinci unsur kaliteyi geliştirmek için çalışanlarda motivasyon oluşturmaktadır. Yönetimin üçüncü unsuru ise pazarlama yönelimi davranışını vurgulayan bir şirket kültürü yaratmaktır. Kalite yönetimi; bir bütün olarak etkililiğini ve esnekliğini artıran bir yaklaşım ve herkesi gelişme prosesi ile ilgili kılarak insanların hayatlarındaki boşa giden eforlarından kurtulmanın bir yöntemidir. Kalite yönetimi bir kuruluştaki tüm faaliyetlerin sürekli olarak iyileştirilmesi ve organizasyondaki tüm çalışanların kesin aktif katılım ile müşterilerin memnun edilerek karlılığa ulaşmasıdır. Kalite Yönetimi en düşük maliyetle en kaliteli çıktıyı arama çabasıdır. Kalite Yönetimi çalışanların eğitimi, grup çalışması, katılım, her kademede yetki ve sorumlulukların paylaşımı vardır. Bu çalışmada ISO 9000 standardı tanıtılmaya çalışıldı ve PINAR EĞİTİM AŞ İlköğretim okulunda uygulamaları geliştirilmeye çalışıldı.
Effect of sonication on the treatment of toxic and refractory industrial wastewaters

Bu çalışmanın amacı, sırasıyla, toksik ve zor ayrışabilen bilesikler olan gerçek petrokimya endüstrisi poliaromatik hidrokarbonlar, KOİ, TOK ve PAH ara ürünlerinin;gerçek zeytin altı endüstrisi KOİ, TOK, renk, toplam fenol, toplam aromatik aminler, toplam yağ asitleri, fenolik ara ürünlerinin; gerçek tekstil endüstrisi atıksularındaki KOİ, TOK, renk, TAA arıtılabilirliği yalnızca sonikasyon ve bazikimyasal maddelerin ilavesiyle sonikasyon süresince incelenmiştir. Bu tezin araştırma etaplarında, yalancı reaksiyon kinetikleri PEA, ZEA, TEA atıksuları için yukarıda belirtilen koşullarda tanımlanmıştır. Ayrıca, PEA, ZEA, TEA atıksularınıntoksisite tepkileri Mikrotox testindeki bakteri ve Daphnia magna akut toksisite testindeki su piresi yukarıda belirtilen koşullarda incelenmiştir. PEA, ZEA, TEA atıksularında yukarıda belirtilen koşullarda incelenmiştir. Yüksek giderim verimleri, sırasıyla, PEA'daki PAH, KOİ, TOK, PAH ara ürünlerinde;ZEA'daki KOİ, TOK, renk, toplam fenol, TAA, TYA, fenolik ara ürünlerinde; TEA'dakiKOİ, TOK, renk, TAA'da yukarıda belirtilen koşullarda elde edilmiştir. Sonikasyon prosesisüresince PEA, ZEA, TEA atıksularında birinci derece reaksiyon kinetiği gözlenmiştir. PEA, ZEA, TEA atıksularında toksik ve zor ayrısabilen bileşikler sonikasyon sonrasında daha az toksik ve kolay ayrışabilen ara ürünlere dönüşmüştür. Bu çalışma sonuçları, sonikasyonprosesinin PEA, ZEA, TEA atıksularındaki toksik ve zor ayrışabilen bileşiklerin arıtımında etkili bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir.
Küçük yerleşim yerleri için katı atık depolama alanlarının tasarımı

Katı atıklar, Türkiye'nin tüm büyük yerleşim birimlerinde olduğu gibi küçük beldeler içinde en önemli çevre sorunlarından biridir. Bu çalışmada ; katı atık sorunun bir bütün olarak incelenmiş ve küçük beldeler için de uygulanması mümkün olacak katı atık yönetimi modelleri ele alınmıştır. Pilot bölge olarak ele alınan Seydişehir İlçesi'nde yapılan çalışmalarda ilk adım olarak toplanan katı atıkların miktar, kompozisyon ve su muhtevası gibi özellikleri belirlenmiş, bu özelliklere en uygun olan bertaraf modeli belirlenmiştir. Mevcut depolama alanının durumu incelenmiş, rehabilitasyon çalışmaları ve en uygun metot olan düzenli depolama için projelendirme çalışmaları yapılmıştır.
Air pollution modeling of turkey wide by geographic information system

Kentsel atmosferdeki hava kirliliği, nüfus yoğunluğu, hızlı kentleşme, sınai gelişme, üretimde kullanılan fosil yakıtlar ve evsel ısınma süreçleri nedeniyle günden güne artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ArcGIS yazılım ortamında Invers Distance Weighted yöntemini kullanarak 2015- 2019 dönemi için tüm Türkiye bölgelerini kapsayan aylık ortalama PM10 ve SO2 dağılım haritalarını oluşturnaktır. Ayrıca mevsimsel AQI ve yıllık NOx değerlerinin mekansal dağılım haritalarına ek olarak, PM10 konsantrasyonunun mekansal dağılımını değerlendirirken farklı değişkenlerin katkısını tahmin etmek için Cokriging uygulanıp, bu çalışmada kullanılan farklı değişkenler PM10, SO2 ve NOx, Hava kirliliği verilerini görselleştirmek için modüller oluşturmaktır. Bu çalışmada hava kirletici konsantrasyonları ve meteorolojik faktörler arasındaki ilişki çoklu regresyon analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, genel olarak, Türkiye'nin çoğu ilinde kış aylarında ve özellikle Kasım, Aralık-Ocak ve Şubat, aylarında aynı istasyonlarda, kış aylarında evsel ısınmada fosil yakıtların kullanılması nedeniyle kış aylarında artan PM10 ve SO2 konsantrasyonlarının, ve 2015- 2018 dönemlerinde yaz aylarında azaldığı, PM10'un konsantrasyonlarının ise bazı illerde Temmuz - Ekim ayları arasında arttığı, bunun Türkiye'nin güneydoğu şehirlerinin kesiminde Sahra tozundan dolayı oluştuğu tahmin edilmektedir. Edirne-Keşan ölçüm istasyonunda maksimum SO2 emisyon değeri 932. 4 g/m 3 değerle en yüksek ulaşmıştır. Türkiye iç anadolu bölgelerinde ölçümlerin büyük bir kısmında NOx konsantrasyonları izin verilen sınır değerini (30 g/m3) geçmekte, özellikle sırasıyla 2016, 2017 ve 2018 yıllarında sırasıyla % 77 ,4,% 79 ve% 65 ,5'dir. Yüksek nitrojen oksit seviyeleri, insan solunum sistemine zarar verebilir ve insanların ciddi solunum hastalıklarına ve astıma karşı duyarlılığını artırabilmektedir. AQI'ye göre PM10 ve SO2 için, ülkenin güneydoğu, orta ve batı bölgelerinin çoğunun hava kalitesi yönünden sağlıksız, çok sağlıksız ve tehlikeli sınıflandırma içinde gerçekleştiğini gösteren sonuçlar ortaya çıkmış, PM10 içinde özellikle kış mevsiminde, 2015- 2018 yılları arasında emisyon kaynakları için çözümler bulmalıdır. 2017- 2018 kış ayları verileri için Basit CoKriging metodu uygulanmış, bağımlıdeğişken olarak uygulanan PM10 için en iyi model Exponential semivariogram çıkmış, SO2 ve NOx için bağımlı de işken modellemeside sırasıyla J-Bessel ve Gaussian semivariogram modellemesi uygun çıkarken, kirlilik dağılımı da bağımsız değişken olarak uygulandığında diğer Kriging yöntemlerinden daha uygun çıkmıştır.
Çapraz akış ultrafiltrasyon tekniği ile endüstriyel atıksulardan ağır metal giderimi

Misel Büyütmeli Ultrafiltrasyon tekniği kullanılarak sulu ortamlardan, kromat ve nikel iyonlarının anttım proses şartlarına bağlı olarak % 99 rejeksiyonla gerçekleştirilmiştir. Kromat iyonlarını misellere bağlamak amacıyla iki adet katyonik yüzey aktif madde (Hexadecyltrimemlyammonium bromide, didecyldimethylammonium bromide, nikel iyonlarım bağlamak amacı ile bir anyonik yüzey aktif madde (sodium lauryl ethersulfate kullanılmıştır. Çalışmanın birinci kısmında metal ve sürfektan rejeksiyonları üzerine proses parametrelerinin etkileri incelenmiş ve proses değişkenleri olarak; membran por boyutu, transmembran basınç farkı, çapraz akış mzı, sürfektan/metal mol oram, pH ve elektrolit konsantrasyonu seçilmiştir. Prosesin kromat ve nikel uzaklaştırmada oldukça etkili olduğu anlaşılmıştır. Genel olarak kromat ve nikel uzaklaştırma veriminin sürfektan/kirletici oranının artmasryla arttığı tesbit edilmiştir. Kromat, nikel ve sürfektan rejeksiyonlannm elektrolit konsantrasyonunun artması ile azaldığı bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar ikincil membran oluşum mekanizması ve yapısının AP, membran por boyum, kirletici konsantrasyonu, elektrolit konsantrasyonu ve çapraz akış mzmdan etkilendiğini göstermiştir. Basınç ve çapraz akış hızmm rejeksiyon ve filtrat akısı üzerine eMerinin oldukça kompleks olduğu tesbit edilmiş ve bu durum SEM incelemeleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında akıyı kontrol eden konsantrasyon polarizasyonu ve kek direnci modeflerinin deneysel datalara uyduğu sonucuna varılmış ve her iki modelin ikincil membran oluşumunda etkin olduğu görülmüştür. CTAB ile yapılan çalışmalarda MFİ değerlerinin artan kromat konsantrasyonu üe azaldığı, elektrolit konsantrasyonu ile arttığı, SLES üe yapılan çalışmalarda ise MFİ değerlerinin elektrolit ve nikel konsantrasyonu ile arttığı görülmüştür.
Ömerli barajındaki ötrofikasyon ve bağlı derelerin baraj gölü üzerine etkisi

İçme suyu kaynaklarının korunması ve bu amaçla sürdürebilirliğinin sağlanması İstanbul için gün geçtikçe artan öneme sahip bir konu haline gelmektedir. Bu çalışmada Ömerli Barajı ve onu besleyen Paşaköy Deresi, Topçayırlar Deresi ve Şamandıra Deresi ele alınmıştır. Ömerli Havzasının nüfusu çeşitli nedenlerden dolayı sürekli artmaktadır. Baraj havzasının toplam nüfusu 1975 yılında 15000 kişi iken 1999 yılı nüfusu 393047 kişi olarak hesaplanmıştır. Ömerli Baraj havzası toplam alanı 621 km2 dir. Bu havzada bulunan göl yüzey alanı da 23 km2 dir. İçme suyu kaynaklarının korunması; bu kaynakların bulunduğu havzadaki nokta ve yaygın kaynakların kontrolüyle mümkündür. Toplanan veriler su kalitesi değerlendirilerek çeşitli standartlarla karşılaştırılmış ve gölün içme suyu kaynağı olarak kalitesi belirlenmiştir. Bu çalışmada gölün besi maddesi miktarı ve trofik durumu araştırılmıştır. Nokta ve yaygın kaynaklardan gelen besi maddesi yükleri hesaplanmıştır. Çalışma neticesinde içme suyu kaynağı olarak kullanılan Ömerli Barajının azot ve fosfor konsantrasyonlarında değişme görülmüştür, N/P oranlan hesaplanarak, göldeki sınırlayıcı eleman belirlenmiştir. Toplam fosfara göre gölün trofik durum indeksi belirlenmiştir. Gölün besin durumu ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Göle nokta ve yaygın kaynaklardan gelen fosfor yüküne göre gölün tepkisinin ne olacağı incelenmiştir. Göle gelen fosfor yükü için değişik senaryolar üzerinde durulmuş ve besi maddesi bekleme süresi modeli uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre İstanbul Ömerli Baraj Gölü'nün su kalitesi halen mevcut standartlar açısından uygun bulunmuştur. Ancak bulunduğu yöredeki hızlı kentleşme ve sanayileşme olgusu dikkate alındığında, gölün gelecekte kirlenme tehdidi altında olduğu görülmektedir. Bu çalışmada ayrıca kirlenmenin önlenmesi amacıyla alınması gereken bazı önlemler hakkında mevcut olan bilgiler sunulmuştur.
Katı atık depolama gazındaki BTEX bileşiklerinin belirlenmesi ve sağlık risklerinin değerlendirilmesi

Atıklar, depolama alanına depolandıktan sonra, çeşitli prosesler sonucu atığın organik kısmında ayrışmalar meydana gelir. Bu ayrışmalar sonucu büyük bölümünü metan ve karbon dioksitin oluşturduğu deponi gazı meydana gelir. Bu iki temel gazın yanında, çok düşük konsantrasyonlarda fakat yüksek toksisiteye sahip uçucu organik bileşiklerde oluşur. Bu organik gazların belirlenmesi ve dağılımlarının ortaya konulması gerek işletmede çalışan işçiler açısından gerekse yakın yerleşim bölgesinde yaşayan insanlar açısından önemlidir. Bu çalışmada, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilmekte olan İZAYDAŞ düzenli depolama alanında kapatılmış bulunan iki adet atık lotundan (Lot 5 ve 7) kaynaklanan BTEX emisyonları ve ortam havasındaki dağılımları belirlenmiştir. BTEX bileşikleri deponi alanlarından kaynaklanan uçucu organik bileşiklerin önemli bir kısmını oluşturduklarından dolayı, bu bileşiklerin varlığının ve miktarlarının tespiti diğer VOC'ler adına bir yol gösterici olmaktadır. İZAYDAŞ düzenli depolama alanına 1997 yılında atık depolanmaya başlanmış, 2000 yılında Lot 7 ve 2005 yılında ise Lot 5 kapatılmıştır. Diğer lotlarda depolama işlemi devam etmektedir. Örnekleme ve analiz çalışmalarında USEPA metodu TO-17 (adsorban tüplere aktif örnekleme, GC ve Termal Desorpsiyon) takip edilmiştir. BTEX emisyonlarının havada dağılımının belirlenmesi amacıyla ISCST 3 (ISC-AERMOD View 5.3) dağılım modeli kullanılmıştır. Deponi gazı tahmini emisyonu LandGEM 3.02 yazılımı ile hesaplanmıştır. Meteorolojik veri işlemek amacıyla Delphi programlama dilinde MeteoOku v1.2 Programı geliştirilmiştir. Laboratuarda elde edilen sonuçlar kullanılarak 3 farklı grup için BTEX kaynaklı sağlık riski değerlendirmesi yapılmıştır. Risk değerlendirmesi kanserojen ve kanserojen olmayan bileşikler için ayrı ayrı yapılmıştır. Özellikle deponi alanında çalışanlar için Benzen kaynaklı kanserojenlik riskinin olabileceği ortaya konulmuştur.
Biyolojik arıtma çamurlarının anaerobik çürütülmesi ve üst suyun MAP çöktürmesi ile arıtılması

Atıksuların arıtımı sırasında oluşan çamurlar gerekli önlemler alınmadığı taktirde çok önemli çevre sorunlarına sebep olmaktadırlar. Yüksek katı muhtevası içeren arıtma çamurlarının uzaklaştırılması oldukça zor işlemleri gerektirmektedir. Çamur bertaraf yöntemlerinden; havasız çamur çürütme prosesi, gerek çamur hacim ve ağırlığındaki azalma ve gerek biogaz oluşumu dolayısıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca havasız çürütme ile evsel orijinli çamurların organik içerikleri azaltılmaktadır. Yüksek oranda NH3-N içeren çürütücü üst sularından azot gideriminde ise giderek yaygınlaşan etkili bir arıtma tekniği MAP çöktürmesidir. Bu çalışmada, evsel atıksuların biyolojik arıtımı sonucu oluşan birincil ve ikincil çamurların anaerobik çürütülmesi incelenmiş ve gaz üretimi gözlenmiştir. Anaerobik çürütme, mezofilik sıcaklık şartının sağlandğı bir su banyosu içerisine yerleştirilmiş model reaktörlerde gerçekleştirilmiştir. Havasız çürütme sonucunda elde edilen üst suyun ihtiva ettiği yüksek konsantrasyonlardaki nutrient MAP çöktürmesi ile giderilmiştir. Mg:NH4:P04=l:l:l sitokiyometrik ve Mg:NH4:PC>4=l, 1:1: 1 stokiyometrik üstü oranlarında pH 9 .2'de MAP çöktürmesi çalışması yapılarak optimum amonyak giderimi sağlanmıştır. Bütün bu çalışmaların ışığında İSKİ Tuzla Biyolojik Atıksu Arıtma Sisteminin arıtma çamurlarının bertarafım sağlayacak bir sistem laboratuvar ölçekli olarak oluşturulmuştur. Çalışmanın sonucunda, UAKM giderimi ve suzulastırmaya uygun çamur üretiminin gerçekleştiği saptanmıştır.