Kendi teknolojisine göndermede bulunan bir görüntü olarak heykel

Gelişmiş sanayi toplumlarında seri üretimin ve kitle iletişim araçlarının toplumun her kesiminde edilginleştirici ve gündelik hayatı güdümleyici etkilerinden görece uzak, farklı bir coğrafyada yaşayan birinin, böyle bir toplumun yaratımlarının içinde olmadan kendi çalışmalarını bu Icültürün yapısını inceleyerek çözümlemeye kalkışması ilk planda yıldırıcı ve imkansız görünüyor. Diğer bir taraftan, kendi kültürümüzde baskın bir karakteri olan adaptasyon yeteneklerimizle, daha Abbasiler döneminde İskenderiye üzerinden gelen Helen rüzgarlarını, Tanzimat Dönemi'ni, Cumhuriyet'in ilk yıllarını hatırladığımızda, bütün bunların üzerimizde bıraktığı 'Batılılığı' çözümlemek de, en az ilki kadar yıldırıcı ve imkansız görünüyor. Asker ressamlarımız ve Milli Eğitim Bakanlığı olanaklarıyla yurt dışına gönderilen ve sonuçta da geri dönen sanatçılarımızın yüzyılı aşkın bir geçmişşi var ve bu sürede bazı adaptasyonların gerçekleşmediğini ileri sürmek olanaksız. '-Batılı Anlamda' ön takısını hala kullanıyor oluşumuz ise, bu coğrafyada özgün yapıtlar üretilmediği anlamına gelmiyor ve bu takıyı mutlaka kullanmak zorunda olmadığımızın da farkına varmaya başlıyoruz. Özellikle 1980'lerden sonra Türkiye'de kitle iletişim araçlarının alt yapısını oluşturan teknolojilerde büyük değişiklikler yaşandı. Belki de Bati'yla kurulan 'online' bir iletişim ağı içerisinde, 'Batı' kavramının tartışılmaktan gittikçe aşınan yanlarını daha canlı bağlantılarla kavramaya başlıyoruz. Örneğin sözel bir toplum olmanın boynu büküldüğünü yaşarken, Derrida, Batı'yı sözmerkezcilik'le suçluyor. Ya da doğayı yalnızca 'temaşa' etmekle kaldığımızı düşünürken, Baü'nın daha Rönesans'tan itibaren tüm bir doğayı 'perspektif zinciri altında hiyerarşik bir sıralamaya tabi tutarak öznenesne arasında büyük bir yarığa neden olduğunu öğreniyoruz. Bütün bunlardan kendimize hemen bir pay çıkarmak ise henüz olanaksız görünüyor. Çünkü tüm bu değerlere karşın, yaderk bir yapıyı sürdürüyoruz. Belki heykellerimiz aruk sözeUiğin uçucu nitelikleriyle havada uçuşup mimari yapıların yüzeylerine çarparak dekoratif elemanlara dönüşmüyor olabilir, ama bu 'Batili Anlamda'hğm heykel sanatına salt biçimsel yaklaşımları zorunlu kılan sınırlarım da zorlamamız gerektiği anlamına geliyor. Bu rapor, kendi çalışmalarını 'heykel' kavramına farklı okumalar getirmek amacıyla sözellik, yazısalhk ve görüntüsellik gibi ah okumalarla açmaya çalışıyor. Bugün, kitle iletişim araçlarından nasibini alan her toplumun bu türden okumalara yabancı, v olmadığını varsayabiliriz. Film gibi romanlardan, heykel gibi otomobillerden bahsedebildiğimize göre, bunun da bir olanağı olmalı.'Antroposferin Görüntüsü' başlığını taşıyan birinci bölüm, dünya üzerindeki izleri incelemeyi hedef alıyor. Adı bu bölümde hiç anılmasa bile 'ariefactum' izler bunlar, insan bu doğayı nasıl değiştiriyor/dönüştürüyor? Bunun bir sının var mı? Doğrusu, arak göğe kadar çıkmış bu izleri saklamanın, gizlemenin bir olanağı yok. Bu noktada, 20. yüzyıl Batılı düşünürlerinin büyük bir çoğunluğu, dünyayı 'sanatsal bir tasarım' olarak yeniden inşa etmek üzerinde duruyorlar. Çünkü poiesis'ini yitirmiş bir tekhne, dünyanın bedeni üzerinde kapanmayacak yaralar açmaya devam ediyor. 'Gerçekliğin Görüntüsü' başlığını taşıyan ikinci bölümde ise 'görüntü' kavramı üzerinde duruluyor. Dünya yaralı bir beden ise, bizler bunu ne ölçüde görebiliyoruz? Günümüzde görüntüler önümüze nasıl geliyorlar? Kitle iletişim araçları aracılığıyla bize ulaşan teknolojik görüntüler, içlerinde nasıl bir ideolojiyi barındırıyorlar? Bu bölümde bunun gibi sorular tartışılıyor. 'Heykel'in Görüntüsü' başlığım taşıyan son bölümde ise, genelde sanat kavramına ağırlık verilerek, Batı kültüründe 20. yüzyıldaki köklü dönüşümlere işaret edilmeye çalışılıyor, özellikle Cezanne ve Kübizm'le başlayan bu süreçte doğaya bakışın, bu bakışın içerisindeki sorunları da tuvale ya da kaideye taşıdığı görülüyor. Birinci Dünya Savaşı sonrasında bütünselliğini yitiren Batı kültüründe, özellikle Dada hareketiyle birlikte sanat kavramının, sanat tarz ve türlerinin çerçeveleri de parçalanmaya başlıyor. Sanat, eski görünümüyle bir parodiye, yeni görünümüyle ise bir sokak gösterisine dönüşüyor. Bütün bunlar, sanatı kapitalist sistem içerisinde gündelik hayattan koparan güçlere karşı bir saldın olarak değerlendirilebilir. 1960'larda Kavramsal Sanat ile birlikte, çerçeve tekrar gündeme geliyor. Ve şimdi, bizleri de içine alan bu dönemde, sanatın çerçeve sorunu hala gündemde bir sorun olarak kalmış durumda. Eğer ortaya bir çerçeve çizmezsek, sanat ile hayat arasında görüntüler eşleşiyor. Ama bu durumda, sanat tüketicileri için bir belirsizlik söz konusu. Çerçevenin çizilmesi ise, çerçeve içerisinde üretilen imgenin dünyaya tekrar yanılsamacı, taklit bir pencere açma riskini taşıyor. İmgeler kendi başlarına bir yanılsama yaratsalar iyi, ama görüntünün güdümlü bir patlama olarak yaşandığı bu çağda, daha yarauldıklan anda, yanılsama üretiminin kölesi durumuna düşüyorlar. Son bölümde söz, yazı ve görüntü, bu sorunların tarüşılabildiği bir zemin oluşturabilmek için kullanılıyorlar. Söz'ün sesi kısılmış durumda, çünkü işlerlik kazanabileceği bir mekanı arak yok. Yazı ise, söz gibi 'bütün olma' iddiasını bir noktada kaybettiği için, kazanıyor ve sanatta çerçeve sorununa 'geçici' bir çözüm getiriyor. Görüntü, söz'ü ve yazı'yı yutabilecek bir güçte. Peki o zaman neden hepsini bir araya toplamayalım? Çalışmaların da bu yönde bir seyir izlediği ileri sürülebilir.