Bir grup Çerkes kadınıda 'kadın dayanışmasının' etnisite-toplumsal cinsiyetilişkileri bağlamında incelenmesi

Kadınlararası dayanışma kadınlar tarafından kendi sorunlarını çözmek, bilgi alışverişini sağlamak, kadınlara ait bir dünyayı yine kadınlara aktarmak, paylaşmak, yardımda bulunmak adına yüzyıllardır kadınlar tarafından üretilen pozitif ve kolektif bir değerdir. Diğer taraftan kadının toplumda ezilmesine ve ikincilleştirilmesine sebep olan ataerkil sistem, geleneksel olanı, egemen olanı, topluluk çıkarına uygun olanı kadınlar aracılığıyla yeniden üreterek var olan sistemi sürdürmektedir. Kadınlar fakında olmadan kendi aralarında ördükleri dayanışma ağı sayesinde bu sistemi yeniden üretirler. Kadınlararası dayanışma olgusu bu yönüyle paradoksal bir yapıya dönüşür. Kadınlararası dayanışma, etnisite ve toplumsal cinsiyet kavramlarıyla yakın bir ilişki içindedir. Kadınlararası dayanışma olgusu etnisite-toplumsal cinsiyet ilişkisi ile geleneksel, ataerkil yapıyı ve kültürü yeniden üretir. Toplumsal cinsiyet değerleri sosyalleşme süreciyle çocuklara aktarılır. Bu sayede toplumlarda genel geçer ve baskın olan ideoloji bireylere aktarılarak bu doğrultuda yetiştirilmeleri sağlanır. Birçok toplumda sosyalleştirme görevi kadınların sorumluluğu olarak tanımlanmıştır. Etnik gruplar etnisitelerini yaratırken toplumsal cinsiyet kavramları üzerinden söylemlerini oluştururarak tabanlarına seslenmektedirler. Etnisiteleri oluşturan birçok kavram, özlerinde toplumsal cinsiyet değerleri barındırmaktadır. Etnisite ve toplumsal cinsiyet ilişkisi, geleneksel kimlik ve kültür oluşturma yönündeki eğilim ve pratikleri aracılığıyla birbirleriyle kesişir. Çerkesler için etnik kimlik hayatlarında önemli bir yer tutmaktadır. Kendilerinin, ana yurtlarından sürgün ve göçler neticesinde Anadolu'ya gelmiş olmaları, yaşanan acılar ve olaylar, kendilerini asıl yurtlarından uzakta diasporik bir topluluk olarak tanımlamaları, Çerkeş kimliğinin kültürel ve ideolojik bir bağ olarak aralarındaki ilişkiyi ve bütünlüğü simgeleştirmesine neden olmuştur. Etnik kimliğin Çerkeş kadınlarının yaşamlarında önemli bir yer tutması, kurdukları ilişkilerin de biçimini ve içeriğini etkilemektedir. Kültürlerini ve kimliklerini yaşatmak için çeşitlilit nedenlerle bir araya gelerek kurdukları dayanışma ilişkisi böyle bir etkileşimin ürünüdür. Dayanışma ağları, Çerkeslik kavramı altında ortaya çıkar ve gelişir. Çerkeş toplumunda kadının yerinin diğer topluluklara göre daha üstün ve yüksek bir konumda gösterilmesi Çerkeş kadınlarının bu konumu sürdürmek için topluluğundaki ve ailesindeki kadınlarla bir dayanışma ilişkisi içine girerek bu kültürü sürdürmeye çalışmasına neden olmaktadır. Çerkeş toplumunda evliliklerin aynı topluluğa mensup bireyler arasında gerçekleştiği taktirde onay görmesi, topluluk içi evliliği sağlamak için toplumda oluşan gelenekler vasıtasıyla bu evliliklerin gerçekleştirileceği ortamların yaratılması, Çerkeş kimliği ve kültürünü korumaya ve sürdürmeye yönelik amaçlar taşımaktadır. Aile, evlilik, Çerkeş kimliği, siyasal ve kültürel söylem, akrabalık ve komşuluk ilişkileri, dil, dernek gibi örüntüler kadınlar arası dayanışmanın sağlandığı ve sergilendiği alanlar olarak etnisite-toplumsal cinsiyet ilişkilerini üretmeye katkıda bulunurlar.