Araştırma ve uygulama sürecinde doğal olanın plastik olaya dönüştürülmesi

Düşüncenin biçimlendirilişinin, doğanın yönlendirici gücü ile sanatçının, doğal oluşumlar ve nesnelerle birebir yaşadığı süreç içinde ele alınması, sanat tarihinde çoğu sanatsal yaklaşımların tanımı için yeterli görülse de bu çalışmada ulaşılmak istenen amaç, kaynağını doğadan alan sanatçının geliştirdiği üslupla, doğadan almanın sanatçı tarafından yeniden yapılandırılarak yapıtın doğasına ulaşmaya çalışmaktır. Biçimlendirilen bu yeni 'doğa' anlayışında aranan, gerçekte var olan doğa biçimlerinden ve anlamlarından farklı bir 'Doğa'dır. Bu, yapıtın kendisi, doğasıdır. Sanatçının doğayı kendi dünyasının süzgecinden geçirerek dönüşüme uğrattığı yapıtın kendisidir. Bunun yanı sıra doğa biçimlerini plastik olana dönüştürürken belli bir süreci yaşayan da sanatçının kendisidir. Bu yüzdendir ki, çalışmada dönüşüm bağlamında en az doğa kadar belirleyici olan, sanatsal anlamda da belirleyici ve yönlendirici özellikleri bulunan sanatçının önemi de vurgulanmaya çalışılmıştır. Doğa biçimlerinin sanat yapıtına dönüştürülmesinde doğanın ve sanatçının belirleyici etkisi üzerinde durulmakla birlikte, öznenin de bir nesne gibi algılanarak plastik olana dönüştürülmesi olasılığı üzerinde durulmuştur. Araştırma sürecinde nesnenin ve öznenin birincil anlam ve biçimlerinden farklı olarak, algılanmaları ve uygulama sürecine kadarki her türlü değişimleri de konu içinde araştırılmaya çalışılmıştır. Plastik olana dönüştürme sürecinde sanatçının etkisi ve etkilenimiyle doğanın dolaylı ve dolaysız etkisinin çizdiği geniş çerçeve içerisinde ara başlıkların bütünleyici ve belirleyici özelliklerinin de ele alınan çalışmanın birinci bölümünde ilkel toplumlarda doğa, büyü, din ve bunlarla birlikte ilkel sanatın anlatım biçimlerinde doğanın basit anlamdaki dönüşümü araştırılmıştır. Doğanın ilkel toplumlar tarafından ne amaçla, hangi nedenlerle nelere dönüştürülebildiği ve doğanın Modernite'de ele almış biçiminden farklı olarak, hangi açılardan toplumlar üzerinde belirleyici ve yönlendirici olduğu vurgulanmaya çalışılmıştır. İnsan yaşamını etkileyen, dil, din, büyü ve sanatsal yaklaşımları oluşturan doğanın, insanla olan diyalogu üzerinde de durulmuştur. Amaç, araştırmanın genelini kapsayan benzeyen-benzetilen ile öznenesne ilişkilerine yer vererek 'dönüşüm' olayının Modern çağın arayışından farklı olan özelliklerini vurgulamaya çalışmaktır. Bu amaçla, Modernizm'de de zaman zaman izlerine ve yansımalarına rastlanabilen ilkel toplumların sanatsal yaklaşımlarının hangi süreçlerden geçerek doğayı nasıl ve neye, hangi amaçlarla dönüştürdükleri irdelenmiştir. Modernite ile doğa ve gerçeklik anlamları değişmiş, sanatında, hem algısal, hem kavramsal, hem de biçimleme anlamında değişimlere uğramıştır. Sanatçının doğa ile sanat arasında bir aracı olabileceği ve doğayı yeniden yaratabileceği düşüncesinden yola çıkılarak, sanatı oluşturan öğelerin yardımıyla yaratılan doğanın yani 'yapıtın doğasının' irdelendiği ikinci bölümde Modernizm ile sanatın ve sanatçının gelişim ve değişim sürecine de değinilmiştir. Sanatsal bir dönüştürme istemi karşısında nesnenin, sanatçının ve doğal olanın aldığı biçim ile gerçeklik kavramı da yeniden tanımlanmıştır. Ill 'Duyusal' gerçeklik bağlamında 'sanatın' ve 'sanatçının' tanımlanmaya çalışılmasının yanı sıra sanatçının 'özgür biçimleme' ve 'algılama' yetisiyle doğanın bir sanat nesnesine nasıl dönüştürülebileceği ve özne ile nesne, nesne ile nesne arasında kurulan benzerlik ya da özdeşlikler üzerinde durularak sanatın bir yansıma ve yanılsama olabileceği düşüncesine açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Öznenesne ilişkisi, ikinci bölümde yaratıcı süreç bağlamında ele alınarak sanatçının doğa nesnelerine bilinçli müdahalesi ile, öznel yaratım sürecinin sürekliliği ve değişebilirliği üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise, doğanın ve sanatçının gerçeklikleriyle oluşturulan yapıtın doğasına geçilmiştir. Doğanın ve gerçekliğin yer yer vurgulanmasındaki amaç, yapıtın oluşmasıyla gerçekleşen doğanın - yapıtın doğasının- hangi aşamalardan geçerek, hangi amaçla dönüşüme uğratıldığının araştırılması ve plastik ve de yazınsal örneklerle yansıtılmasıdır. Bu amaçlar doğrultusunda, doğada bir nesne olarak algılanan ve sanatsal anlatımlarda da bir nesne gibi dönüşüme uğratılan öznenin, hem yönlendirici hem de değişip dönüşebilen özellikleri üzeride durulmuştur. Böylelikle doğal bir nesne olan özne sanatçı, hazır nesne ve nesne gibi değişime uğratılan doğanın görünen tüm gerçeklikleri üzerinde Sanat Tarihi'nin yazınsal ve görsel tüm örneklerinden de yararlanılarak konunun geniş boyutu, üç ana başlık altında toplanmıştır. Bu kapsam içerisinde yalnız biçimsel bir dönüşümün vurgulanmamasına dikkat edilmiş, aynı zamanda, doğal bir gerçeklik olan özne, nesne ve doğanın birebir kendisi, kavramsal boyutları baz alındığında hangi yöntem, düşünce ve anlatımla, dönüşüme uğratıldığı örneklerle vurgulanmıştır. Bu bağlamda kullanılan malzeme, biçimleme ve dönüştürme üsluplarının üzerinde durulmuştur. Böylece özne ve doğa tıpkı bir nesne gibi sanatçının dünyasında dönüşüme uğramış ve görünenin ardındaki gerçeğe ulaştırılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise; doğal biçimlerine sadık kalınarak, görünen -doğal olan- gerçeklikleri, sahip oldukları anlamlarından uzaklaştırarak, farklı kavramlar ışığı altında duyusal olduğu kadar duygusal algılanabilirliklerini de dönüşüme uğratma çabası güdülmüştür. Öyle ki malzemenin ve malzemeyi kullanan özne sanatçının karşılıklı paylaştıkları uyum çerçevesi içinde zaman zaman özne sanatçı kendisini doğaya adamış, zaman zaman da doğa, sanatçının mekanında ve dünyasında onun kimliğine büründürülmüştür. Amaç; doğal olanın plastik olana dönüştürülmesi sürecinde doğaya ait, onun bir parçası olan malzemenin, yine doğaya ait özne sanatçı ile girdiği diyalog sonucunda birbirlerinin yerine geçerek yaşadıkları, ' gibi görünme' çabası somut örneklerle sunulmuştur. Sanatçının seçici olma özelliğinden kaynaklı kendine yakın hissettiği doğal malzemeyle gerçekleştirdiği düzenlemeler ve biçimlemelerle kavramsal boyutları da sorgulanmıştır. Sanatçı bu amaçlar doğrultusunda konu ve malzeme olarak ele alınan doea. hevkel plastiğine dönüştürülmüştür. Bu bağlamda doğal bir