Türkiye'de 38 numara ayakkabı giyen 18-25 yaş arası kadınların ayak ölçülerinin ve tiplerinin incelenmesi

Zorunlu ihtiyaç olarak ortaya çıkan ayakkabı, zamanla gelişen ve değişen koşullar doğrultusunda önemli tüketim ürünlerinden bir tanesi olmuştur. Gün içerisinde uzun süre kullanılması nedeniyle insan sağlığı üzerinde de doğrudan etkili olabilmektedir. Hem rahat hem de sağlıklı kullanım özelliklerine sahip ayakkabıların üretilmesi ise antropometrik ölçülerin alınması ve doğru ayak numara sistemlerinin tespit edilerek kullanılması ile sağlanabilir. Vücudun bir parçası olarak, ayakların giysisi ayakkabıdır. Vücuda uygun ölçülere göre yapılması gerekmektedir. Bir bütün olarak bakıldığında ayak dinamik ve hareketli bir yapıya sahiptir. Ayakkabıyı oluşturan parçaların hazırlanmasında kullanılan ölçüler, ayağın formuna ve hareketlerine göre şekil aldığı için, kullanım sırasında dikişlerinde sökülme, ayağın hareketi esnasında zorlanma, sıkma ya da baskı uygulama gibi sorunlara sebep olabilmektedir. Dünyada kullanılan farklı ayak ölçü sistemleri bulunmaktadır. Ancak, Türk halkının ayak ölçüleri ile ilgili bugüne kadar yapılmış antropometrik bir standart ölçü sistemi bulunmamaktadır. Türk Standartları Enstitüsü tarafından, ayakkabı üretiminde kullanılmak üzere 5553 no'lu standart kabul edilmiştir. Yayınlanan bu standarta göre, Türk ayak yapısına en uygun numaralandırma sistemi olarak seçilen Fransız ölçü sistemi kullanılmaktadır. Ancak ayak yapısına ve ölçüsüne uygun olmayan sistemlerin kullanılması, tüketicilerin ayakkabı tercihleri üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Tüketici çoğu zaman satın almak istediği ayakkabı türleri içerisinden kendi ayak yapısına uygun ayakkabıları tercih etmek zorunda kalabilmektedir. Günümüzde çok hızlı değişen moda sektörü karşısında tüketici ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanması zorlu rekabet koşulları altında firmalara avantaj sağlayacaktır. Araştırmada Türk ayak yapısının belirlenmesi ve ölçülerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Ayakkabının ayağa uyum sağlaması başta ayak sağlığı olmak üzere, birçok konuda yaşanan problemleri en aza indirecek ya da ortadan kaldıracaktır. Ayakkabının ayağa uyum sağlaması ise ayak yapısına uygun form ve doğru ölçülerin kullanılması ile mümkündür. Bu nedenle araştırma soncunda elde edilen veriler hem üreticiler hem de tüketiciler açısından önem taşımaktadır. Belirlenen ayak formu ve ölçüleri doğrultusunda hazırlanan kalıpların kullanılması, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin, Türk ayak yapısına uygun ayakkabı üretmesine olanak sağlayacak, tüketicilerin de kullanım açısından ayak yapısına uygun, ayak sağlığını tehlikeye atmayan, ergonomik ve tercih açısından ise günün moda trendlerine uygun ayakkabı satın alabilmeleri açısından katkı sağlayacaktır. Araştırmanın evrenini Konya Selçuk Üniversitesinde öğrenim gören, 38 numara ayakkabı giyen, 18-25 yaş arası rastlantısal olarak seçilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 401 kız öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılanların belirlenmesinde Basit Olasılıklı Örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 18-25 yaş arası üniversite öğrencisi kadınların ayak ölçülerini belirlemek amacıyla yürütülen çalışmada deneme öncesi modeller içinden, tek grup son-test modeli kullanılmıştır. Araştırma verilerinin elde edilmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek ve ayak numarası belirleme cetveli kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programına aktarılarak frekans ve yüzde değerleri ile t-test, one way ve anova tukey testleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda en fazla oranlarla milo ölçüsünün 221- 230 mm, konturpiye çevresinin 231- 240 mm ve topuk-bilek çevresi ölçüsünün ise 301- 310 mm aralığında olduğu ortaya çıkmıştır. Çıkan ölçüler ayakkabı üretiminde kullanılan TSE 5553 no'lu standart ölçüleri ile karşılaştırıldığında topuk-bilek ölçüsünde 6,1 mm daha az, konturpiye ölçüsünde 15,68 mm ve milo ölçüsünde 11,19 mm daha fazla ölçü farkı çıkmıştır. Katılımcıların ayak tiplerinin ise en fazla tip 1 olarak adlandırılan sınıfta yer aldığı görülmüştür.