Okul öncesi dönem çocuklarında imgelem gücü ve masal kitabı illüstrasyonları

Okul öncesi dönem eğitiminde, çoklu gelişimsel evreler açısından büyük bir öneme sahip olan masal kitapları ile masal kitabı illüstrasyonlarının niteliği ve önemi, bilim insanları ve araştırmacılar tarafından sürekli dile getirilmektedir. Çünkü, masallar ve masal karakterleriçocukların ilgisini çekerek, özellikle tutum ve davranışlar, alışkanlıklar, imgelem gücü gelişimleri açısından yönlendirici olabilmektedir. Masalların gizemli, sıradışıolaylar dizgisi ile karakterlerin olağanüstü özellikleri ve güçlerinin, çocuklarınimgelem dünyasıyla yakından ilişkili olduğu bilinmektedir. Buna bağlı olarak, masallardaki olayların, karakter özelliklerinin ve davranışlarının çocuklar için örnek teşkil ettiği ve gördüklerini model alarak, dikkat çekmek, takdir edilmek istedikleri görülmektedir. Okul öncesi eğitim, çocukların kişilik gelişimlerinin ve diğer bütüngelişimsel özelliklerinin kazanılması açısından özel bir yere sahiptir. Bu dönemde gerçekleştirilen eğitimin niteliği, çocukların birey olma özellikleriyle doğrudan ilişkilidir. Bu sebeple, okul öncesi evrelerde eğitimin büyük bir kısmını oluşturanmasal kitabı okuma - anlatma etkinlikleri ve masal kitaplarının seçimi, çocuklarınilerleyen dönemlerdeki kişilik gelişimleri ve eğitim - öğretim süreçleri boyunca önemli etkiler yaratmaktadır. Araştırmanın amacı; okul öncesi dönemde başlayarak, eğitim - öğretim süreci boyunca azımsanmayacak kadar büyük öneme sahip olan masal kitabıillüstrasyonlarının, çocukların gelişimsel evrelerine, özellikle de imgelemgelişimlerine ilişkin önemini ve etkilerini sorgulayarak, konu kapsamında belirlenen problemlere pedagojik ve kuramsal çerçevede çözüm üretebilmektir. Bu amaç doğrultusunda, 4 - 5,5 yaş grubu çocuklardan oluşan gruplar belirlenerek, bilirkişilerin deneyimleri ve fikirleri eşliğinde gruplar tarafındancevaplanmak üzere 2 adet veri kayıt formu oluşturulmuştur. Planlanan gözlem ve uygulama çalışması, Samsun Bahçeşehir Okulları Anaokulunda, yetkili öğretmenler aracılığıyla denek ve kontrol grubuna dahil olan çocuklarla birlikte masal kitabıokuma, illüstrasyonlarını inceleme ve gözlemleme şeklinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda ulaşılan vargılar, çocukların masal kitaplarında öncelikle masalkarakterlerine ve kitabın diğer illüstrasyonlarına dikkat ederek, karakterlerdenetkilendiklerini, taklit etme eğiliminde olduklarını göstermiştir. Ayrıca, illüstrasyonlarını çok beğenerek inceledikleri masal kitabının tekrar okunmasınıistedikleri, buna karşı, hoşlanmadıkları, korkutucu buldukları masal kitapları hakkında eleştirilerde bulundukları gözlemlenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler, tasarım konusunda yeterli düzeyde eğitimi bulunmayan, pedagojik anlamda bilgi ve donanıma sahip olmayan kişiler ve yayınevleri tarafından hazırlanarak satışıyapılmakta olan masal kitaplarının sayıca fazla olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, tasarım kriterlerine uygun, çocukların gelişimleri ve beklentileri dikkate alınarak illüstrasyonları başarılı illüstratörler tarafından özenle gerçekleştirlmişbaşarılı masal kitaplarının oldukça sınırlı sayılarda olduğu görülmektedir. Bu durum, çocukların gelişimsel dönemleri açısından olumsuz örnek teşkil ederek, bireysel gelişimlerine ilişkin tehlikeli alışkanlık ve davranışlara özendirebilmektedir. Bilirkişilerin desteğiyle ulaşılan verilere göre; çocuklara yönelik hazırlanması planlanan tüm masal kitapları, çocukların imgesel, davranışsal, sosyal, psikolojik, duyuşsal vb. gibi gelişimleri göz ardı edilmeden, yalnızca bu konuda yetkin olanillüstratörler tarafından tasarlanmalıdır. Diğer taraftan, çocukların kişilik gelişimleri için hedeflenen yaratıcılık ve becerilerin sağlıklı bir şekilde kazandırılması konusunda ailelerin, eğitimcilerin ve toplumun bu konuda bilinçli davranarak gerekli hassasiyeti taşımaları gerekmektedir.