Maddenin tanecikli yapısı ile ilgili lise 1. sınıf öğrencilerinin yanlış kavramları, nedenleri ve giderilmesi

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI İLE ILGDLI LİSE 1. SIND 7 ÖĞRENCİLERİNİN YANLIŞ KAVRAMALARI, NEDENLERİ VE GİDERİLMESİ Oktay BEKTAŞ GAZI ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HAZİRAN 2003 Bu araştırmanın amacı; lise 1. sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısıyla ilgili yanlış kavramalarını tespit etmek, bu yanlış kavramaların nedenlerini araştırmak ve öğrencilerin konuyla ilgili mantıksal düşünme yetenekleri, bilimsel işlem becerileri ve ön bilgilerini kontrol altına alarak, yanlış kavramalarının giderilmesinde yapılandırmacı yaklaşım ile düz anlatım yönteminin etkilerini karşılaştırmaktır. Maddenin tanecikli yapısı konusunda literatürde verilen çalışmalar incelenerek diğer ülkelerdeki öğrencilerin bu konuyla ilgili ne tür yanlış kavramalara sahip olduğu belirlendi. Ders kitaplarındaki bazı anlatım tarzları, şekiller ve grafiklerin öğrencileri bu konuda yanlış kavramalara götürebileceği düşünülerek, ilköğretim fen bilgisi 4-8 ve lise 1-3 kimya kitapları bu açıdan incelendi. ÜniversiteIV kimya kitapları, ilgili makaleler ve lise 1 Kimya kitapları incelenerek düz anlatım yöntemi ile yapılandırmacı yaklaşıma göre ders notlan hazırlandı. İlköğretim Fen Bilgisi 4-8 kitaplarındaki konu içeriği ve bu konuda yapılan araştırmaların sonuçlarına göre öğrencilerin ön bilgileri belirlendi. Bu ön bilgilerden ve makalelerdeki soru örneklerinden faydalanarak ön bilgi testi ve lise 1 Kimya kitapları incelenerek kavram testi oluşturuldu. Deneysel çalışmada ön test - son test kontrol grup tasarımı kullanıldı. Ön test olarak öğrencilere, zihinsel gelişim seviyelerini belirleyen mantıksal düşünme yeteneği testi, bilimsel işlem becerilerini ölçen bilimsel işlem beceri testi, ön bilgilerinin ne düzeyde olduğunu tespit eden ön bilgi testi ve bu konuyla ilgili kavramlarının ne düzeyde olduğunu ve ne tür yanlış kavramalara sahip olduğunu tespit eden kavram testi uygulandı. Bu araştırmanın deneysel çalışma kısmı Çorum İli'nde, 2002- 2003 eğitim-öğretim yılının 2. döneminde yapıldı. Deneysel çalışma, Çorum Atatürk Lisesi'ndeki iki lise 1 sınıfında bulunan toplam 76 öğrenci ile yürütüldü. Bu sınıflardan, 9-K sınıfı deney grubu, 9-L sınıfı ise kontrol grubu olarak seçildi. Deney grubunda 39, kontrol grubunda 37 öğrenci vardı. Ders sunumu deney grubunda yapılandırmacı yaklaşıma göre, kontrol grubunda ise düz anlatım yöntemine göre yapıldı. Dersler deney grubunda 6 ders saati, kontrol grubunda 5 ders saati sürdü. Dersler esnasında öğrencilere not tutturulmadı, fakat daha sonra çalışmaları için ders notlan dağıtıldı. Uygulamadan sonra, maddenin tanecikli yapısı konusundaki kavramlara düz anlatım yönteminin ve yapılandırmacı yaklaşımın etkisini görmek ve öğrencilerin bu konuyla ilgili yanlış kavramalarının ne derecede giderildiğini tespit etmek için kavram testi son test olarak uygulandı. Deneysel çalışmanın son aşaması olarak, uygulama sonrası yapılan kavram testinin sonuçlarına göre belirlenen her iki gruptan toplam 12 öğrenciyle, kavramlarını derinlemesine incelemek amacıyla mülakat yapıldı. Deneysel çalışma sonucunda elde edilen veriler bilgisayarda SPSS programı kullanılarak değerlendirildi. Ön bilgi testi ve kavram testinin güvenirlikleri KR21 formülünden hesaplandı. Gruplar arasında anlamlı bir fark olup olmadığım belirlemek amacıyla uygulanan ön testler, t-testi kullanılarak değerlendirildi. Hipotezlerin değerlendirilmesi ANCOVA analizi ile yapıldı. Sonuçlar 0,05 anlamlılık düzeyine göre değerlendirildi. Bu araştırma sonucunda lise 1. sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısıyla ilgili birçok yanlış kavramaya sahip olduğu belirlendi. Bu yanlış kavramaların nedenleri incelendi. Diğer değişkenler kontrol altına alındığında öğrencilerin maddenin tanecikli yapısıyla ilgili yanlış kavramalarının giderilmesinde düz anlatım yöntemi ile yapılandırmacı yaklaşımın etkileri arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görüldü. Aynı şekilde öğrencilerin maddenin tanecikli yapısıyla ilgili yanlış kavramalarının giderilmesinde mantıksal düşünme yeteneklerinin, bilimsel işlem becerilerinin ve ön bilgilerinin anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlendi.