Öznenin biçimlendirilmesi sürecinde dilsel işlevler

İdeoloji insan ile içinde yaşadığı dünya arasındaki ilişkiyi çözümlemeye çalışır, bir temsil pratiğidir. Bu pratik dilsel alanda işlerlik kazanır, söylem alanında kendini gerçekler. Yaşam gerçekliğini ilgilendiren sorunsalların çözümlenebilmesinin yolu da bu nedenle ideolojiden ve ideolojiyi aktaran söylemden geçmektedir. Özne ile ilgili yapılacak tüm çalışmalarda ideoloji ve ideolojik söylem birincil derecede önemlidir, çünkü özne ideolojilerin üzerlerinde kendilerini gerçeklediği ve yeniden-ürettiği alandır. Özne devingen bir süreçtir ve bu süreç bazı psikolojik gerçeklenimlerle beraber işlemektedir. Özneye bir biçim verilmesi için onun toplumsallaştınlması gerekir, insani öznenin oluşturulması sürecinde dilsel ve ideolojik öğeler oldukça etkin bir role sahiptir. İdeoloji özneler için hedefler belirler. Özne bu hedeflere ulaşma mücadelesi içerisinde kendisine bir yaşam yaratır. Bu bağlamda öznenin güdülenmesi, bir hedefe yönlendirilmiş olan öznenin ideolojik doğrultudan ayrılmaması için devamlı bir denetim tarafindan sınırlandırılması ve yönlendirilmesi gerekir, bu da güdüleme ile olanaklı olabilir. Başarılı bir güdülemenin gerçekleştirilebilmesi için öznenin egemen ideolojinin sunduğu kurgusal 'gerçekler' dışındaki gerçeklerden kopması onlara yabancılaşması gerekir. Güdüleyici aygıtlar bu nedenle birer yabancılaşana aygıt da olmak zorunluluğundadır. Tüm bu aygıtlar dilsel alam kullanırlar ve egemen ideolojiye eklemlenirler. Öznenin biçimlendirilmesi süreci devletin ideolojik aygıtları tarafindan başlatılır ve devam ettirilir. Aile, okul, medya gibi yaşamın her alanında öznenin içinde yaşadığı ve kendini gerçeklemek için gereksinim duyduğu alanlar aslında öznenin yamlsamalı bir gerçeklenim yaşadığını, gerçeklenenin özne değil hegemonik güç olan egemen sınıfın ideolojisi olduğunu gösterir. Özne kendi gerçekliğine yabancılaştırılmış ve egemen ideolojinin hedeflediği şekilde yönlendirilmiş ve güdülenmiş olduğu için dünya ve kendisi arasındaki ilişkiyi kendi toplumsal ve sınıfsal konumuna göre değil egemen ideolojinin ona sunduğu ya da maruz bıraktığı kendi gerçekliğine ters düşen bağımlılaştıncı düşünsel ve yaşamsal konumdan yola çıkarak anlamlandırmaya çalışır. Bu anda dilsel alan önemli bir güce sahiptir. Çünkü egemen ideoloji ve tüm diğer ideolojiler özneyle dili kullanarak iletişim kurarlar. Egemen ideoloji daha anadil edinim aşamasında öznelerin bilinçlerine ve bilinçdışına sızar, bu alanlara yerleşerek özneyi tüm yaşam boyunca biçimlendirir, yeniden biçimlendirir. Öznenin biçimlendirilmesinde dilsel pratikler tek başlarına yeterli değildir bu nedenle egemen ideoloji devletin ideolojik aygıtlarım, zor aygıtlarını ve ideolojik alam ilgilendiren tüm alanları kullanarak özneye değişik açılardan etkilerde bulunur. Hatta özne bir yabancı dil öğreniyorken ya da ediniyorken bile ideolojik biçimlendirme çabasıyla karşı karşıya gelir. Küreselleşmeye çalışan egemen ideolojiler ekonomik amaçlarım gerçekleştirebilmek için ideolojik alana yüklenirler. Tüm dünyayı iyi işleyen bir pazara ve tüketim dünyasına çevirme amacını taşırlar. Bu amaçla kendi dillerini ve kültürlerini tüm dünya halklarına öğreterek onları kendi gerçekliklerinden koparıp asimile ederek tüketim toplumunun tek boyutlu insanlarına dönüştürmeye çalışırlar. Aslmda yabancı dil insanları tek boyutlu bir kalıba sokmak için değil değişik düşünüş biçimleri ve değişik toplumsal kültürleri tanımak için özgürleştirici bir öğrenim pratiği olarak ta kurgulanabilir, ancak günümüzün egemen düşüncesi böyle bir gerçekliği reddederek özgürleşme pratiklerini, bağımlılaşma pratiklerine dönüştürmektedir. İnternet özgürleşme amaçlı bir aygıt olabileceği gibi düşünsel bağımlılığın ve küresel iktidarın denetim aygıtı haline de gelebilir ki yaşananlar internetin olumsuz olan yöne doğru bir ivme kazandığını göstermektedir. Aynı şekilde tüm medya da egemen ideolojik yapının meşrulaştınmı ve öznelerin ikna edilerek rızalarının sağlanması için uğraşmaktadır. Sonuç olarak gerçekte öznelerin yabancılaşmayı aşmak, özgüdülenimlerini yaratmak ve kendi gerçekliklerinin anlatımı olan özgürleştirici ideolojilerini oluşturmakta kullanabilecekleri birçok alan veya aygıt bağımlılaştıncı ve 'panoptic' bir denetim uygulayan egemen ideolojinin kullammındadır. Öznelerinyapması gereken yaşadıkları olumsuz gerçekliği yapıbozumcu eleştirel bakışla görerek ve parçalayarak kendileri için yeni belki de ütopik bir gerçeklik kurmaktır. VI