Geleneksel Türk resim sanatı ve çağdaş yansımaları

Günümüz Türk Resminin geleneksel Türk plastik sanatlarıyla ilişkilendirilmesi, oldukça eski tarihlerden başlamaktadır. Erken Devir Türk sanatından, yani Orta Asya'daki Türk kültüründen, Selçuklu ve Osmanlı Devletlerine, oradan da Cumhuriyet Türkiyesi'ne kadar ulaştırılabilen Türk sanatının değişim çizgisi, belli etkilenmelerle oluşmuştur. Resim sanatı anlamında, özellikle Uygur duvar resimlerinin kaynaklık ettiği plastik sanatlarımız, Selçuklu ve Osmanlı minyatürleriyle, bu değişim çizgisine yeni katkılar sağlamıştır. Osmanlı döneminde, özgünlük adına olumlu adımlar atabilen minyatür sanatı, Osmanlı'nın son dönemlerine doğru bu özgün tavrının dışına çıkmak zorunda kalmıştır. Bunun en önemli nedeni de, Osmanlı toplum yapısındaki Batılılaşma eğilimleridir. Renk ve kompozisyon anlamında Batı resmiyle örtüşmeyen minyatür, Doğu felsefesinin ve İslam düşüncesinin yansımalarını taşımaktadır. Sınırlı renk alanlarının ötesine geçmeyen, ışık ve gölge unsurlarını kesinlikle dikkate almayan nakkaşlar, içinde bulundukları dinsel ve toplumsal ortamın etkisindedirler. Özellikle Osmanlı'da ağırlıklı olarak etkisi hissedilen bu dinsel ortam ve iktidar, minyatürün ve diğer bütün sanatların, iktidarın çizgisinde olmasına neden olmuştur. Bu çizginin dışına çıkma eğiliminde olan, Halk Sanatı da ne yazık ki yeterince araştırılmamış ve günümüzde de hala varlığını sürdüren bu plastik sanat türünün minyatüre, yani Saray Sanatına oranla daha az tanınmasına neden olunmuştur. İslamda resim yasağının getirdiği bir sonuç olarak da değerlendirilmesi gereken minyatür, bu çalışmada tarihsel sınırlar içinde aktarılmıştır. Halk resmi konusunda da verilen bilgilerin ardından, Cumhuriyet Dönemi Türk resim tarihi de aktarılmaya çalışılmıştır. Kronolojik bir yaklaşımla ele alınan bu konuların, minyatürün çağdaş resim sanatımızdaki yansımalarını aydınlatma amacı vardır. Tüm bunlar çağdaş resim sanatımızın, minyatürden etkilenmelere kendini açmasının, sınırlı da olsa, bilgilenmeye gereksinimi olduğu düşüncesinde kaynaklanmıştır. Çağdaş Türk resim sanatı, geleneksel resim sanatının oldukça dışında gelişmiştir. Yukarıda sözünü ettiğimiz Batılılaşma eğilimlerinin Türk toplumuna şırınga edilmeye çalışılması nedeniyle önemli bir. kopuş yaşayan Türk toplumu, sanatsal anlamda da bu kopuşun izlerini taşımıştır. Oldukçayakın bir tarihe dayanan çağdaş Türk resim sanatı, tutarlı bir gelişim çizgisi yakalamakta epeyce zorlanmıştır. Çağın değişen koşulları içinde, arayışlarını sürdüren resim sanatımız, son yıllarda kimi sanatçılar tarafından bu arayışları geçmişşe yöneltmeye başlamıştır. Ancak, tam anlamıyla bir kopuş yaşandığından habersiz gibi görünen bu eğilimler, pek sağlıklı bir sonuca ulaşmış görünmemektedir. Çünkü, plastik sanatların temel unsurlarını taşımayan minyatür sanatına yönelmeler, ilgi alanlarını sürekli genişleten çağdaş resim sanatına yanıt vermekten çok uzaktır. Bu tür arayışları, salt geçmişşle bağ kurmak amacıyla gerçekleştiren kimi sanatçıların yanı sıra, geçmişşin duyarlığını bugünün resmine yansıtmaya ve taşımaya çalışan bir kısım sanatçılar, yozlaşma tehlikesinden uzak, yeni bir tad yakalamak üzeredirler. Bu tür yakaşımlardaki içtenlik, ancak, resimsel mantığın dışına çıkmadan yakalanabilir kanısındayız.