Türkiye'de kadının siyasal hayattaki temsili ve rolü

Kadın ve erkek cinsiyet kavramlarının çağrıştırdığı anlamlar, topluma, toplumsal cinsiyet ve toplumsal cinsiyet rolleri olarak yansımaktadır. Bu yansımalar da cinsiyetlerin hane içi ve hane dışı görevsel niteliklerine etki etmektedir. Gelenekler, görenekler ve kalıplaşmış değer yargıları doğrultusunda şekillenen toplumsal kültür ve bakış açısının da siyasal alanda cinsiyet eşitsizliğine yol açtığı görülmektedir. Kadınların siyasal hak ve mücadeleleri de tarihsel süreçte bu doğrultuda şekillenmiştir. Türkiye'de Cumhuriyetle birlikte kadına tanınan hak ve özgürlükler, hem kadını siyasi alanda etkin kılmış, hem de toplumsal statüsüne etki etmiştir. Bu doğrultuda kadına tanınan siyasal hakların ulusal ve yerel düzeyde kadın temsiline olumlu etki oluşturduğu görülmektedir. Nitekim siyasette kadın temsili kısmen sağlanmış olsa da, bu temsilin yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir. Siyasette kadın temsilinin düşük düzeyde olması ise pek çok sebeple ilişkilendirilmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın hipotezleri 'Kadının politik ve siyasi alana olan ilgisizliği, onun yetersizliğinden değil, toplumsal öğretinin kadın üzerinde oluşturduğu görevsel kimliğin ağırlığından kaynaklanmaktadır' ve 'Cumhuriyetle birlikte kadına verilen siyasal hak ve statüler, kadının siyasal alandaki temsiline katkı sağlamıştır ancak yeterli düzeye getirememiştir', şeklinde kurgulanmıştır. Araştırmada tarihsel ve betimsel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma hazırlanırken kitap, makale, internet kaynakları, dergi vb. gibi yazılı kaynaklardan yararlanılmış olup; bilgi işleme aracı olarak Sosyal Bilimler' de kullanılan nitel bilgi işleme yöntemi esas alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, bu yöntemleri de kullanarak Cumhuriyetle birlikte Türk siyasal hayatında kadının temsili ve rolünü incelemeye çalışmaktır. Yapılan taramalar ve ulaşılan kaynaklar dahilinde literatürde konu ile ilgili çalışmaların yetersiz olduğu görülmüştür. Cumhuriyet'in ilanından sonraki süreçte kadın ve kadının siyasal haklarına dair yapılan pek çok araştırmanın kendi içerisinde sınırlı kaldığı görülmüştür. Türkçe literatürde bu konunun ulusal ve yerel düzeyde, nitelik ve nicelik bakımından, uluslararası anlaşma, sözleşme ve bildirgeler dahil olmak üzere bir arada incelendiği kapsamlı bir çalışmaya ihtiyaç duyulduğu fark edilmiştir. Bu doğrultuda Cumhuriyetle birlikte Türk siyasal hayatında kadının temsili ve rolünün siyaset bilimi açısından bir bütünlük içerisinde değerlendirilmesinin Türkçe literatüre katkı sağlayacağı ve gelecekte bu konularda çalışacak araştırmacılara örnek teşkil edeceği düşünülmektedir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda; neredeyse nüfusun yarısına denk olan kadınların gerek toplumsal cinsiyet rollerinin etkisi gerek cinsiyet ayrımcılığına maruz bırakılması durumlarının kadının siyasetteki konumuna etki ederek siyasi temsilinin yetersiz/düşük olmasıyla sonuçlandığı görülmektedir. Kadın siyasetteki temsilinin düşük düzeyde olması, toplumsal değer yargılarının ve kalıplaşmış cinsiyet rollerinin etkisinden kaynaklanmaktadır. Cumhuriyet'in getirileri olan siyasal haklar kadının siyasi temsiline katkı sağlasa da, kadın temsili yetersiz seviyede kalmıştır. Bu doğrultuda pek çok ulusal ve yerel nitelikli sözleşme, bildirge, karar ve rapor kadın temsilini destekleyici etkide bulunmayı hedeflemiştir.