Çizginin sanatsal tekstildeki yeri

İnsanlık tarihi çizgi izler ile başlamaktadır. Sanatın başlangıcından bugüne, çizginin plastik sanatlarda biçim olarak varlığını sürdürdüğü görülür. Çizgi, kullanıldığı amaca göre anlamlandırılır. Lif form olarak çizgidir. Tekstil sanatındaçizgi; yapısall ve biçimsel olarak kullanılmaktadır. Sanatsal tekstilde bu açıdan değerlendirilmiştir. Tezinin kapsamı yalnızca sanatsal tekstiller ile sınırlandırılmıştır. Birinci bölümde; çizginin tanımları ile başlanmış; çizginin tekstil izleri, Anadolu'da bilinen lif bulgular üzerindeki çizginin yorumları yapılmıştır. Anadolu uygarlıklarının tekstil izleri konu açısından değerlendirilerek izlenmiştir. Tekstilesaslı malzemeler genellikle organik özlü olmaları nedeniyle günümüze kadarkorunamamışlardır. Yapılan incelemelerde, tekstil esaslı malzemelerinkarbonlaşması veya başka malzemelere aktarılması sayesinde izlereulaşılabilmiştir. Antik Çağ'da Anadolu'da çizgi izler başlığı altında bu bulgular sunulmuş, Avrupa duvar halısı, Selçuklu ve Osmanlı Dokumaları gibi temel başlıklar altında çizgi ele alınmıştır. Endüstri devriminin sanatsal tekstil üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bauhaus'da eğitimde çizginin yeri, Bauhaus tekstillerinde çizginin etkin olmasının nedenleri ve Bauhaus sanatsaltekstillerinde çizgi değerlendirilmiştir. İkinci bölümde; çizginin biçim olarak karakterleri ve çizginin etkilerine görebiçimlemeleri sunulmuştur. Tasar öğelerinin çizgi ile ilişkileri, taşıdığı plastik değerler bu bağlamda ele alınmıştır. Sanat yapıtının algılanmasında, duyusal algı aracılığı ile izleyiciye ulaşması ve algılamayı etkileyen görsel ilişkiler açıklanmıştır. Algılama, Gestalt kanunları, çalışmada ayrı bir konu başlığı ile ele alınıpkanunların çizgi ile ilişkileri sunulmuştur. Sanatsal tekstiller, yapı ve sergilenmeözelliklerine göre sınıflandırılıp destekleyen örnekler yorumlarla sunulmuştur. Üçüncü bölümde; sanatsal tekstilde çizginin yeri, yapı özeliklerine göre sanatsal tekstiller incelenmiştir. Sanatsal tekstiller yapı ve sergileme biçimlerine göregruplandığında; yüzeysel tekstiller, üç boyutlu tekstiller, kendi konstrüksiyonunuoluşturan tekstiller, yardımcı konstrüksiyon kullanan tekstiller, giyilebilir tekstiller ve performans tekstiller olarak sınıflamaya gidilmiştir. Uluslararası sanatsal tekstil sergilerinde çizgi başlığı altında, Lousanne Tapestry Bienalleri'ndesanatsal tekstil kavramları tartışılmıştır. Lods Tapestry Bienalleri, ETN sergileri ve çeşitli sergilerden; çizgili yapıt örnekler sunularak açıklamalar yapılmıştır. Dünyada sanat platformları arasında önemli yeri olan, Venedik, Sydney, İstanbul, Sao Paulo Bienalleri ve Documantesergilerinde ulaşılabilen çizgi biçimli tekstil yapıtlar yorumlar ile sunulmuştur. Sonuç olarak, sanatsal disiplinler arası sınırların kalktığı günümüz sanatında, tekstil özlü malzemeler plastik sanatlarda varlığını sürdürmektedir. Serbest lifyada en gelişmiş dokuma, kumaş oluşturma yöntemleri ile sanatçı, estetikbirikim ve yaratıcılığını sanatsal tekstil ile sunmaktadır. Sanatçının amacı: yapıtın, izleyicide yarattığı etki ve bunu gerçekleştirmesindeçizginin kuvvetli bir anlatım dili olmasıdır. Sanatsal tekstilde çizginin yeri, geçmişşsüreçte olduğu gibi yarında devam edeceği gerçeğidir. Tekstil sanatı, çizgi ile birlikte evrimini sürdürmektedir.