Tarihsel süreç içinde farklı kültürlerdeki vurmalı seramik çalgıların ve günümüz sanatçı uygulamalarının irdelenmesi

Seramik, hemen hemen bütün kültürlerde ev eşyaları yapımında kullanılan bir malzemedir. Eski çağlarda seramik ev eşyalarının kullanımları sırasında rastlantısal olarak ortaya çıkan tınının keşfi ile bu nesneler, zamanla geliştirilerek, mistik ve törensel alanda vurmalı bir çalgı olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Bugün, farklı coğrafyalara ait, birbirleri ile kimi benzerlikler de gösteren onlarca 'özgün' vurmalı seramik çalgı çeşidine rastlamak mümkündür. Seramik vurmalı çalgılar, ses oluşum özelliklerine göre dört temel kategoride sınıflandırılabilirler. Bunlar 'naggara', 'darbuka', 'tabla', 'inrdangam' gibi derisi tınlayanlar; 'udu davulu', 'ghatam', 'jaltrang', 'inarimba' gibi kendi tınlayanlar; 'çan', 'çıngırak', 'inarakas' gibi çarpmalı, sallamalı ve sürtmeli çalgılar ve 'serpent davulu', 'ocarina davulu', 'didjibodhran' gibi melez vurmalı çalgılardır. Seramik vurmalı çalgılar, fitil tekniği, çömlekçi tornası ya da kalıp tekniği kullanılarak şekillendirilirler. Önceleri, geleneksel yöntemlerle açık alanlarda ya da çömlekçi fırınlarında pişirilen çalgıların yapımında bugün, düşük sıcaklıklarda uzun süre pişirime ve ısı kontrolüne izin veren elektrikli ve gazlı fırınların kullanımı ile önemli bir aşama kaydedilmiştir. Seramik vurmalı çalgı yapımı, seramiğin doğasındaki kırılganlık özelliğinden dolayı, zamanla ahşap, metal, plastik gibi malzemeler karşısında daha az tercih edilir olmuştur. Bu sanat günümüzde, seramik ve müzik ile ilgilenen sanatçıların kişisel çabaları ve az sayıdaki yerel çömlekçinin geleneksel yöntemlerle sürdürdükleri üretimleri ile halen devam etmektedir. Özellikle Amerika'da, Barry Hall, Winnie-Owans Hart, Ragnar Naess, Brian Ransom, Susan Rawcliffe, Aguinaldo Da Silva, Emily Rensink, Ward Hartenstein, Frank Giorgini, Stephen Wright, Richard Baxter gibi seramik sanatçılarının süregelen üretimleri ile bu konuda önemli bir bilgi birikimi oluşturulmuştur. Büyük çoğunluğu aynı zamanda müzikle ilgilenen ya da bir müzisyen ile ortak üretimler yapan bu sanatçılar, seramik vurmalı çalgıların geleneksel ilk formları ile birebir aynı formlarda ya da tamamen kendilerine özgü yeni çalgı formları üretmektedirler. Türkiye'de, Mısırlı Ahmet, Engin Gürkey gibi müzisyenler tarafından da giderek daha fazla kullanılmakta olan seramik vurmalı çalgıların seri imalatı, M. Emin Bolat'ın girişimleri ile Avanoslu çömlek ustası Mehmet Körmükçü tarafından yapılmıştır. Avanos'ta yapılan seramik darbukalar bugün birçok dünya ülkesine ihraç edilmektedir. Türk seramik sanatçıları arasında henüz çok fazla yaygınlık kazanmamış olan seramik vurmalı çalgı yapımının yakın gelecekte, içerdiği etkileşim potansiyeli ile hem seramik hem de müzik sanatına önemli katkılar sağlayabilecek bir alan olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada, ülkemiz için yeni sayılabilecek olan vurmalı seramik çalgılar tüm çeşitliliği ile ele alınmaya, gerek bir müzik aleti gerekse artistik bir seramik nesnesi olarak vurmalı seramik çalgıların niteleyici özellikleri bulgulanmaya çalışılmıştır. Bunun için, öncelikli olarak tarihsel süreç ele alınmış, daha sonra farklı kültürlerdeki örnekler ve çağdaş ürünler incelenmiş; bunların üretim süreçlerine değinilmiştir.