Cumhuriyet Dönemi Mahmudiye'de eğitim

Bu çalışmanın amacı, Eskişehir İli Mahmudiye İlçesinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşundan bugüne, eğitim faaliyetlerini ortaya koymaktır. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Mahmudiye'de faaliyette olan ve kapatılmış eğitim kurumları arşivleri taranarak, araştırmaya kaynak oluşturacak bilgi ve belgeler kayda geçirilmiştir. Cumhuriyetin ilanı öncesinde de, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında Çiftlikat-ı Hümayun adı ile anılan Mahmudiye'nin, eğitim faaliyetleri, çalışmaya temel olarak alınmıştır. Edinilen bilgi ve belgeler araştırma içerisinde yer verilmiştir. Cumhuriyet döneminde Mahmudiye'de 1923- 1936 arası planlı eğitimin olmadığı dönemdeki, Millet Mektebi ve Halkevi faaliyetleri incelenmiştir. Mahmudiye'de planlı eğitimin başladığı 1936 sonrasında, Mahmudiye'deki anaokulu, ilkokul, ortaokul, lise, yüksekokul, yaygın eğitim kurumları faaliyetleri ile Mahmudiye'de öğretmen yetiştiren kurumlar arşiv taraması ile bütün halinde ortaya konulmuştur. Yüzden fazla kişi ile görüşme yapılıp, kayda geçirilmiştir. Çalışma bu sayılan yönleriyle, Mahmudiye'de eğitim faaliyetleri üzerine yapılan ilk kapsamlı çalışmadır. Mahmudiye 19. yüzyılın ilk çeyreğinde (1815), Kumarcı Abdullah adındaki Ayan'ın arazisi iken, Osmanlı padişahı 2. Mahmut tarafından, itaatsiz tavırları nedeniyle ortadan kaldırılmış ve malları müsadere edilmiştir. Mahmudiye'nin adına da kaynaklık eden bu padişah döneminde Mahmudiye, uzun yıllar Osmanlı Devleti'ne özellikle at yetiştirme konusunda, başarılı katkılar sağlamıştır. 40 haneli ilk Çerkez göçünün ardından, 93 Harbi olarak bilinen 1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı ile göçmenlerin iskan ettirildiği bir köy, daha sonra nahiye ve 1954'de de ilçe olmuştur. Mahmudiye'yi Türk Eğitim Tarihinde değerli kılan en önemli yanı, şüphesiz öğretmen yetiştirme faaliyetleridir. Özellikle Türkiye'de açılacak köy okullarına öğretmen yetiştirmede, pilot uygulama bölgesi seçilmiştir. Mahmudiye'de edinilen tecrübeler, 1935 sonrasında, dönemin Milli Eğitim Bakanları Saffet Arıkan, ardından göreve gelen Hasan Ali Yücel, İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç' a ilham veren bir yer olmuştur. Mahmudiye, Türkiye'de 1930 -1940'larda köye ve köylünün eğitimine yönelişin meşalesini elinde tutan yer olması bakımından önemlidir. Birbirinin devamı olan okullar, Mahmudiye Eğitmen Kursu, Mahmudiye Köy Öğretmen Okulu, Çifteler Köy Enstitüsü, Yunusemre İlköğretmen Okulu, Yunusemre Öğretmen Lisesi, Yunusemre Anadolu Öğretmen Lisesi ayrı ayrı araştırılmıştır. Arşivleri taranmıştır. Ulaşılabilen öğretmenleri, öğrencileri, çalışanları ile görüşmeler yapılıp, çalışmamız içinde yer verilmiştir. Mahmudiye'nin, Türkiye'ye diğer önemli katkısı da, artık Türkiye'de katma değeri yüksek bir sektör olan, safkan Arap atı yetiştiriciliğinde, ülkenin lider merkezlerinden biri olmasıdır. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Anadolu Tarım İşletmesi'nin başı çektiği resmi ve özel sektöre ait haralardan şampiyon tay lar yetişmektedir. Bu sebeple, 2007'den itibaren, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mahmudiye Atçılık Meslek Yüksekokulu eğitim faaliyeti vermektedir. Bu okulda yetişen öğrenciler, yarışların gözde atlarının antrenörü konumundadır. Çalışmamız içinde yer alan Öğretmen Yetiştiren kurumlar, Mahmudiye Atçılık Meslek Yüksekokulu ve Mahmudiye'de at yetiştiriciliğinin geçmişşi gibi, ayrı tez çalışması olacak kadar kapsamlı birkaç konu, bütün halinde çalışmamızda yer almaktadır. Çalışmamızın Türk Eğitim Tarihi envanterine katkı yapacağı; bundan sonraki çalışmalara da ışık tutacağı düşünülmektedir.