The Analysis of Ramania's and Turkey's accession process to the EU according to the commission reports: A political aspect

1990'ların başında Berlin Duvan'nın yıkılması ve Sovyetler Birliği'nin parçalanmasıyla Avrupa Birliği kaçınılmaz olarak yeni bir sürece girdi. Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri üzerindeki Sovyet hegemonyasımn kalkması, iki Almanya' mn birleşmesi Avrupa kıtasını soğuk savaş dönemindeki bölünmüşlük halinden kurtarıp nihai bütünleşmenin gerçekleşmesini sağlayacaktı. Bu yüzden AB'nin gelecekteki genişlemesini bir genişlemeden ziyade yeniden bir araya gelme olarak görebiliriz. Sovyetler Birliği'nin etki alanından kurtulan Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri ilk andan itibaren Batı tarzı demokrasi ve piyasa ekonomisine dayalı yönetimler kurma gayesinde olduklarını göstermiş oldular. Sırasıyla on Orta ve Doğu Avrupa ülkesiyle Avrupa Birliği arasında imzalanan 'Avrupa Antlaşmaları' bu ülkelerin AB ile entegrasyon sürecinin ilk halkasını oluşturmuş oldu. Bundan sonra Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri ile AB arasındaki ilişki derece derece AB adaylığından AB üyeliğine giden bir seyir izledi. Bunun yam sıra 1950'li yılların sonunda kurulan Avrupa Topluluğu'na hemen kurulmasından birkaç yıl sonra başvuran ve temeli 1963 yılında imzalanan 'Ankara Antlaşması'na dayanan Avrupa Topluluğu/Birliği Türkiye ilişkileri diğer tüm aday ülkelerle olan ilişkilerden farklı olarak gelişti. Soğuk savaş döneminde aynı kutupta yer almanın getirdiği birliktelik ile öncelikle ekonomik ve askeri işbirliği temeline dayalı olarak gelişen bu ilişki soğuk savaşın sona ermesiyle birlikte farklı bir boyut almış ve çeşitli dalgalanmalar yaşanmış olsa da geriye dönülmez bir süreçte ilerlemektedir. 1990'h yıllara kadar daha ziyade ekonomik kriterleri ön plana çıkaran Avrupa Topluluğu 1992 başlarında imzalanan ve 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması ile yeni bir yapılanmaya giderek ekonomik bir birlik niteliğindeki Avrupa Topluluğu'ndan politik bir Avrupa Birliği'ne doğru iradesini açıkladı. Kopenhag Zirvesi'nde belirlenen ekonomik ve politik kriterler aday ülkelerin tam üye olabilmesi için gerekli koşulların neler olduğunu saptadı. Böylelikle bu tarihten itibaren 'insan haklan', 'demokrasi ve hukuk kurallarına uygunluk' gibi ilkeler aday ülkenin müzakerelere başlayabilmesi için ön koşul olarak addedildi. Türkiye'nin de AT/AB ilişkilerinde dönüm noktalarından biri olan bu süreç tezde incelenmeye çalışılacaktır. Avrupa Topluluğu/Birliği 'ne Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinden çok daha önce başvuran Türkiye'nin diğer aday ülkelerin hepsinden daha geri bir durumda olmasından yola çıkarak, Kopenhag Politik Kriterleri'ne uyum açısından Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri içinde Birlik' e tam üye olma noktasında en geride bulunan iki Avrupa ülkesinden biri olan Romanya ile Türkiye'nin Avrupa Birliği Komisyonu'nun 1998 yılından beri her bir aday ülke için ve belirli başlıklar altında incelediği durum değerlendirmelerini karşılaştırmak tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Buradaki önemli noktalardan biri 1990'larda belirlenen AB'nin son genişleme halkası içinde Türkiye'nin her zaman farklı bir statüde yer almış olmasının da altını çizmek ve bu doğrultuda seçilen iki ülke olan Romanya ile Türkiye arasında AB'ye yakınlık açısından oluşan farkın nedenini sorgulamak olacaktır. Kopenhag Politik Kriterleri altında incelenen 'demokrasi ve hukuk kurallarına uygunluk' ile 'insan hakları ile azınlıkların korunması' başlıkları ile iki ülkenin yapmış olduğu hukuksal düzenlemeler ve Komisyon raporları doğrultusunda bu gelişmelerin AB tarafından nasıl değerlendirildiği incelenecektir.