İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin perspektifi algılayışları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar

Bu çalışma, ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin perspektifi algılayışları ve uygulamada karşılaştıkları sorunları belirlemeye çalışmaktadır. Araştırma 2001- 2002 eğitim öğretim yılında, Kırıkkale Fatih İlköğretim Okulu 8. Sınıf öğrencilerini kapsamaktadır. İlköğretimde sanat eğitimi veren iki dersten biri olan Resim dersinin bu hedeflere ulaşmada karşısına çıkan en büyük engellerden biri de, resim dersinin sadece bir uygulama dersi olduğu ve yapılan resimlerin de dış gerçekliğe benzemesi gerektiği düşüncesi gelmektedir. Öğrencinin yaptığı resimlerde dış dünyayı yansıtamadığım görmesi ve çevrenin de değerlendirmelerini bu yönde yapması, öğrenciyi umutsuzluğa düşürmektedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yüzde 92'si resim dersini çok ve oldukça önemli bulduklarını belirtmişler ve yaklaşık üçte biri de resim dersinde manzara resimleri yapmayı istediklerini belirtmişlerdir. Resimde gerçekleri yansıtmak deyince ilk akla gelen kurallardan biri de, perspektif kurallarıdır. Perspektif, nesnelerin gözden uzaklıklarına göre görünüşlerini uzaklıkları içinde aslına uygun olarak gösterme ve çizme bilgisine denir. Perspektif kurallarının öğretilmesiyle, öğrencilerin doğaya benzer resimler yapmaya başlayabilecekleri düşünülebilir. Fakat resim dersinin büyük bir bölümünü dış dünyayı yansıtan resimler yapmaya ayırmak ve dersleri bunları uygulama ve pekiştirme zamanı olarak görmek müfredat programına ters düşmektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin yandan fazlası da, perspektifi öğretmede ders süresinin yetersizliği ve müfredatta yeterince bu konuya yer ayrılmadığını belirtmişlerdir. Perspektif tekniğinin tarihsel gelişimine baktığımızda ise, XIX. yy'ın sonlarından itibaren vazgeçilmez bir teknik olma özelliğini yitirmeye başladığını görmekteyiz. Geometrik perspektif, yerini modern sanatta mekanı hissetme duygusuna bırakmıştır. Mekanı hissetme duygusu da, öğrencinin rahatça uygulayabileceği farklı yöntem ve tekniklerle sağlanabilmektedir. Sonuçta, İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin perspektifi algıladıkları, fakat resim dersinin sırf bu tekniğe ayrılmasını sıkıcı buldukları ortaya çıkmıştır. Resimde mekanIll duygusunu, öndeki nesnelerin büyük arkadakilerin küçük, nesnelerin birbiri önüne geçmesi, öndeki nesnelerin ayrıntılı arkadakilerin belirsiz ve silik yapılması, gözlem yapma ve vizörden faydalanma gibi yollarla rahatça verebildikleri görülmüştür. Ayrıca, resmi sanatının elemanlarından olan mekana, uygulama ve eser incelemeleri konularında da yer yer değinilmesi konunun rahatça kavranmasını sağlayacaktır. Sanatçı Paul Klee 'Sanat eğitimi, biçim oluşturan düşünme etkinliğidir. Sanat ve eğitim, düşünmeye dayanmalıdır' der. Sanat eğitimi ile bireyin yaratıcılık gücü gelişir ve olaylara farklı açılardan bakabilme, araştırma, deneme bozma, eleştiri, analiz ve sentez yapabilme gibi özellikler kazanırlar. Bu özellikleri kazandırabilmek için çocuğun gelişim basamaklarım göz önünde tutmak gerekir. İzlenimci, yapıcı ve karışık olmak üzere üç değişik gurupta olabileceklerine dikkat edilmelidir. Ayrıca çocuğun yapışma uygun araç gereç ve alam belirlemek için onları farklı araç, gereç ve alanlarla tanıştırıp, yaratıcılıkla birlikte sanata ilgileri arttırılmalıdır. İlköğretim 8. sınıf müfredat konuları; sanatı, sanatçıyı tanıma, sanatın oluşturulduğu araç-gereci tanıma, sanat eserinin oluştuğu süreçleri tanıma ve uygulama yapmayı içermektedir. Bütün bunlarının yanında resim dersini perspektif kurallarının uygulanması ile sınırlamak, dersin amacının gerçekleşmesine ters düşeceği vurgulanmıştır.