Avrupa Birliği üyesi ülkelerde sermaye piyasalarında faaliyet gösteren aracı kuruluşlar ve yatırım bankalarına ilişkin düzenlemeler ve uyumlaştırma çalışmaları

Bu çalışmada Avrupa Birliği kapsamında, Üye Ülkelerde sermaye piyasalarında faaliyet gösteren aracı kuruluşlar ve yatırım bankalarını etkileyen politikalar ve temel düzenlemeler incelenmekte, ulusal düzenlemelerden kaynaklanabilecek uyumlaştırma sorunları ile AB çapında tek bir piyasa yaratılmasına yönelik çalışmalar irdelenmektedir. Bu çerçevede öncelikle yatırım bankacılığı faaliyetlerinin niteliği ve kapsamı ile Avrupa'da yatırım bankacılığının gelişimi kısaca ele alındıktan sonra finansal entegrasyon süreci ve Yatırım Hizmetleri Direktifine ağırlık verilerek, sermaye piyasası işlemlerini ve yatırım bankalarını etkileyecek direktifler incelenmeye çalışılmıştır AB ülkelerinde aracı kuruluşlara ve yatırım bankalarına ilişkin düzenlememelerin genel esasları ve uyumlaştırma çalışmaları da bu bağlamda ele alınmıştır. Finansal piyasalara işlişkin AB direktiflerine görülen yaklaşım, bir Üye Ülkede faaliyet izni almış olan finansal hizmet kuruluşlarının, yeniden izne gerek olmaksızın diğer Üye Ülkelerde de, şube açmak ya da sınır-ötesi hizmet sunmak suretiyle faaliyet gösterebilmelerine olanak veren 'Tek Avrupa Pasaportu' yaklaşımıdır. Bu ise Üye Ülkelerdeki ulusal düzenleme standartlarında belirli ölçüde bir uyumlaştırmayı gerekli kılmaktadır. Bununla beraber tam ve detaylı bir uyumlaştırmanın yerini zaman içinde minimum standartlarda uyumlaştırmanın almış olduğu söylenebilir. Diğer yandan finansal piyasalar ve kuruluşlara ilişkin direktiflerin esas olarak, bankaların klasik bankacılık işlemleri yanı sıra diğer finansal hizmetleri de sunabildikleri 'evrensel bankacılık' modeline dayandığı görülmektedir. Yukarıda belirtilen gelişmeler tüm Üye Ülkeleri kendi sistemlerini ABD'deki yeni düzenleyici çerçeveye uyumlaştırma ve yatırım hizmetlerine ilişkin Direktifi hayata geçirme yönünde yasal ve teknik reform çalışmalarına yöneltmiştir. Bununla beraber 115 hukuk sistemlerinde görülen bazı farklılıklar ile sermaye piyasalarının işleyişinde hayati önem taşıyan teknik altyapı ve teknolojik kapasite açısından gelişmişlik farkları ve bunların sonucunda yatırımcıların korunması açısından ortaya çıkabilecek potansiyel sorunlar gibi etkenler, tüm Avrupa çapında tam anlamıyla entegre finans piyasalarının oluşumunu kısıtlayan faktörler olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum AB yetkili organlarını, orta vadeli hedefler ve bunları gerçekleştirmeye yönelik eylem plam belirlemeye yöneltmiştir. AB çapındaki yeni düzenleyici yapı, teknolojik gelişmeler ve sermaye piyasalarının globalizasyonu gibi etkiler sonucunda, Avrupa'da diğer önemli finans merkezleriyle entegre ve kuralları birbirine benzeyen piyasaların oluşması, ulusal sistemlerin işleyişindeki bazı farklılıklar devam edebilmekle beraber, minimum standartlarda uyumlaşma ilkesi çerçevesinde ortak düzenleme standartları geliştirme yönündeki çabalar sonucunda ortak bir noktaya doğru ulaşılması beklenmektedir. Diğer yandan gerek AB çapında faaliyet gösterme serbestisi ve gerekse dünyanın diğer bölgelerinden finansal kuruluşların Avrupa piyasalarına girmesi sonucunda, aracı kuruluşların ve yatırım bankalarının daha yoğun rekabet şartlarında çalışmak durumunda kalacakları söylenebilir. 116