Yazılı basında çevre imajı: Milliyet, Cumhuriyet, Zaman örneği

YAZILI BASINDA ÇEVRE İMAJI: Cumhuriyet, Milliyet ve Zaman Örneği Dünyada yaşanan çevre sorunlarına koşut olarak Türkiye'de de çevre sorunları yaşanmaktadır. Kalkınma ve sanayileşme politikaları ile çevre politikalarının uyum içinde olması gerekmektedir. Dengeli çevre politikalarını yürütecek yönetimleri, seçecek olan ve denetleyecek olan halkın, çevre bilincine sahip olaması gerekmektedir. Halkın çevre konusunda duyarlı davranması, bu konuda bilgilenmesi ve bilinçlenmesi ile mümkündür. Bu noktada iletişim araçlarının önemini anımsamak gerekmektedir. İletişim araçlarının içinde yazılı basın, bu çalışmanın konusudur. Trajları ve çevre konusuna ilgileri nedeniyle Milliyet, Cumhuriyet ve Zaman gazeteleri örnek olarak incelenmiştir. Çevre Yasası'nın çıktığı, Çevre Bakanlığı'nın kurulduğu tarihi içeren 1983 ve 1991 Ağustos ayları ile çevre adına herhangi bir gelişmenin olmadığı 1994 yılının Ağustos ayı gazetelerine yapılan içerik analizi sonucunda; Milliyet'in yalın bir çevre imajı yarattığını söylemek mümkündür. Cumhuriyet ve Zaman ise haber vermenin yanı sıra çevre adına belli bir politikayı da sürdüren gazetelerdir. Bu konuda yorumlara araştırmalara daha fazla yer vermektedirler. Verilere göre; en fazla çevre haberi, Cumhuriyet gazetesinde yer almıştır. Çevrenin giderek daha fazla gündemimize girdiği görülmektedir. Çevre haberleri hafta sonlarının vazgeçilmez haberleri ya da konuları arasında yer almaktadır. Çevre haberleri, iç sayfalarda köşe yazısı, dizi yazı gibi türlerden fazla olarak kullanılmaktadır ve fotoğrafsızdırlar. Bunu da çoğunlukla tek sütunluk haberler olmaları ile ilişkilendirmek mümkündür. Çevre yasasına aykırılık ve kurumların eleştirisi ile sıkça karşılaşmak mümkündür, ancak mevcut yapının kurum ve yasalar bazında işlev görebileceği de sıkça dile getirilmektedir. Kirlilik en önemli çevre sorunu kaynağı gösterilmekle birlikte, çevreye karşı bilinçsiz yaklaşımlar, orman ve yeşil alanlar en sık kullanılan temalardır. Buna karşın çevre kirliliği ile doğal denge ilişkisine değinilmemiştir. Kültür ve tabiat varlıklarının yok olması dile getirilmekle birlikte, tarihsel çevre konusuna ilgisiz kalınmıştır. Yazılı basma göre resmi kurumlar kadar halk da çevre sorunlarına yol açmaktadır ve duyarlı bir toplum olmak gerekmektedir. Oysa aynı yazılı basın, çevre sorunlarında halk katılımı konusunda son derece duyarsızdır. Çevresel etki, halk katılımıIV için önemli bir aşama ve ayrıntı iken yazılı basında çıkan haberlerin yarıdan fazlasında rastlanmayan bir konudur. Yönetimin çevre politikasını eleştiren basın, bir yandan da kimi zaman onaylayarak, kimi zaman pasif kalarak adeta desteklemektedir. Haber kaynağı olarak uzman görüş çok azdır. Türk kaynaklar, doğal olarak yoğunlukla kullanılırken gazetecilikte önemli olan araştırmacılık, çok gerilerde görülmektedir. Yetkili kişi kavramı, haber kaynağı kişiler arasında en fazla kullanılmaktadır. Haberlerin çoğunluğu görüşme ve açıklamalara dayanmaktadır. Tanımlabilen yetkili kişiler ağırlıklı olarak merkezi hükümet ve yerel yönetimlerdir. Sivil toplum örgütleri bu anlamda çok küçük değerlere sahiptir. Yazılı basın, görevinin gereği doğrudan bilgi veren haberleri kullanmaktadır ve yazdıkların olumlayan bir yaklaşım içindedir. Çevre haberleri çoğunlukla yerel ölçekte kalmaktadır. Bu da çevrenin bütünlüğünün kavranmadığını göstermektedir. En fazla haber, belediyeler ve valilikle ilgilidir. Sivil toplum örgütlerine kapalı bir yazılı basın söz konusudur. Yazılı basın, halkın bilgilenmesini sağlarken tek taraflı bir haber akışı ile etkileşime kapalı bir görünüm sergilemektedir.