Sosyal bilgiler eğitiminde proje tabanlı öğrenme ve portfolyo değerlendirme yaklaşımlarının eğitim ve sınama durumlarına yansıması

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim VII. sınıf öğrencilerinin Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımına dayalı öğrenci gelişim dosyalarının kullanımıyla, Sosyal Bilgiler dersi içerisindeki gelişimlerini takip etmek ve geliştirilen portfolyoları alternatif bir değerlendirme yaklaşımı olan Portfolyo Değerlendirme yaklaşımı ile değerlendirip yapılan değerlendirme sonuçlarının öğrenme sürecine yansımalarını tespit etmektir. Proje Tabanlı Öğrenmede Portfolyoların Kullanımı ve Portfolyo Değerlendirmenin Öğrenme Sürecine Yansımalarını ortaya koymak amacıyla yapılan araştırmada; program geliştirmede, öğrenme-öğretme süreçlerinin eğitim durumları ve sınama durumları üzerinde odaklanılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, aynı zamanda nicel verilerle de araştırmanın sonuçları desteklenmiştir. Çalışma, araştırmacının katılımcı gözlemci olarak bulunduğu bir ortamda gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2003- 2004 öğretim yılı bahar yarıyılında Kars ili Merkez İlçesi Atatürk İlköğretim okulunda, ve seçkisiz olarak atanan kontrol grupsuz deney grubu 7/B sınıfı öğrencileri (35), Sosyal Bilgiler dersi öğretmeni ve öğrenci velileri üzerinde yürütülmüştür. Uygulamadan elde edilen bulgular çalışma grubuyla sınırlı tutulmuştur. Araştırma, Sosyal Bilgiler dersi ''Avrupa'da Yenilikler' ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada genel olarak betimsel analiz kullanıldığı için, öğrenme-öğretme süreci boyunca çalışma grubunun yansıma ifadeleri üzerinde durulmuştur. Çalışma grubunun görüşlerinin yansıtılmasında 'Öntest ve Son test Anketleri' ve öğrencilerin çalışma sürelerinin betimlenmesinde 'Çalışma Süreleri formu' sürecin başında ve sonunda kullanılmıştır. Bunlara ek olarak süreç hakkında velilerin bilgilendirilmesi için bu yaklaşımlarla ilgili velilere yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenmiş ve süreç boyunca bununla ilgili veli mektupları gönderilmiştir. Ayrıca öğrencilerin projeleri için kaynakları ne derecede ve nasıl kullandıkları; öğrenci gelişim dosyalarının öğrencilerin öğrenmelerini nasıl yansıttığı; öğrencilerin süreç boyunca hazırladıkları portfolyalar incelenerek ve araştırmacının sınıf içerisinde yaptığı gözlemlerinin betimlenmesi ile araştırma sonuçlarına ulaşılmıştır. Buna ek olarak çalışmalar sırasında araştırmacı dışında ders öğretmenin de gözlem çalışmalarından faydalanılmıştır. Veri toplama araçları oluşturulurken uzman görüşleri, ilgili tezler ve bilimsel makalelerden faydalanılmıştır. Veri toplama araçları literatür taraması, alt problemler ve uzman kanılarına göre oluşturulmuştur. Çalışmanın sonuçlan şöyle özetlenebilir; süreç sonrasında öğrenci, öğretmen ve velilerin portfolyo değerlendirme ve proje tabanlı öğrenme yaklaşımlarına olan olumlu tutumlarında artış olduğu gözlenmiştir. Süreç sonrasında öğrencilerin sosyal bilgiler dersine ayırdıkları çalışma sürelerindeki artışın çalışma açısından anlamlı bir fark oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenciler, çalışma ile birlikte portfolyo ve projeleri için ders kitabı dışındaki kaynakları kullanmışlardır. Öğrenci porfolyolarının incelenmesiyle elde edilen Portfolyo Değerlendirme puanlan ile sınıf Öğretmenin yaptığı kağıt-kalem testleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş; ancak veli- öğretmen ve öğrenci-öğretmen değerlendirmeleri arasındaki ilişki düşük düzeyde kalmıştır.