16. yüzyıl Osmanlı Dönemi minyatür sanatı ve Kanuni Dönemi minyatür sanatçısı Matrakçı Nasuh

Kültür değerlerimiz arasında önemli bir yer tutan Türk Minyatür Sanatı Tarihi hakkında araştırma ve inceleme çalışmalarına Cumhuriyet döneminden sonra başlanmıştır. Minyatür sanatının ilk temsilcisi Uygur Türkleridir. Bu sanatı ilk defa ortaya koymuşlar ve örnek eserler vermişlerdir. Uygur minyatürleri, sonraları Selçuklular aracılığı ile islam Minyatür Sanatının kaynağı olmuştur. Özellikle İranlıda, Selçukluda ve Osmanlı İmparatorluğu'nda geniş uygulama alanı bulmuştur. Büyük Selçuklular zamanında gelişen minyatür sanatı, Anadolu Selçukluları zamanında da devam etmiş, fakat bu eserler günümüze kadar gelememiştir. XII. yüzyıldan günümüze kalan tek örnek Varka ve Gülşah'ın minyatürleridir. Osmanlı İmparatorluğu'nda Türk Minyatür Sanatı, Fatih'in İstanbul'u almasından sonra başlar. Fatih'in ilim ve sanata gösterdiği ilgiden dolayı, bu dönemde pek çok eser yazılıp tezhiplenmiş, nakış sanatının gelişmesi için Batı'dan sanatçılar getirildiği gibi Sinan Bey'de öğrenim için Batı'ya gönderilmiştir. Ayrıca Fatih döneminde minyatür sanatında portrecilik başlayarak İmparatorluğun son dönemlerine kadar devam etmiştir. XVI. yuzyil başında, Batı'yla ilişkilerin yerini Doğu'ya yöneliş almıştır. Yavuz Selim'in Tebriz Seferi'nden birlikte getirdiği sanatçılar, minyatür sanatında olduğu kadar başka alanlarda da etkili olmuşlardır. Bu dönemde Türk Minyatür Sanatı İran etkisine girmeye başlamıştır. V1H Kanuni Sultan Süleyman dönemi, toplumsal, siyasi, idari ve iktisadi alanlarda, İmparatorluğun kendine özgü örgütlenişine biçim veren kurumların klasik çağıdır. İmparatorluk, örgütünün mükemmelliğinin yanı sıra, zenginliğiyle de gücünün doruğundadır. XVI. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu doruktaki dünya gücü olarak kendini kabul ettirirken, Kanuni dönemi, Osmanlı uygarlığının, sanat, bilim ve edebiyat alanlarında en parlak dönemi olmuştur. Kendisi de bir ozan olan ve bir divanı bulunan Kanuni Sultan Süleyman, sanatçılar ve bilim adamlarını koruyan bir padişahtır. O'nun döneminde minyatür sanatı parlak bir noktaya erişerek, yavaş yavaş İran etkisinden kurtulmaya başlamıştır. Tarihi konulu eserler bu dönemde başlar. Bu dönemin en önemli nakkaşı ünlü Matrakçı Nasuh'un Beyan-ı Menazil-i Sefer-i Irakeyn-i, Tarih-i Sultan Bayezid, Süleyman-name adlı eserleri bu tarzın ilk örneklerindendir. Diğer önemli minyatür sanatçıları arasında Nigari ve Nakkaş Osman bulunmaktadır. Türk Minyatür Sanatı'nda XVI. yüzyılın önemi büyüktür. Bu yüzyılın en önemli padişahı Kanuni Sultan Süleyman döneminde yetişen, kültür tarihimizde önemli bir yer tutan bilim ve sanat adamı Matrakçı Nasuh, hattat, ressam, matrak oyununun mucidi, iyi bir silahşor olduğu kadar, tarih, matematik ve silahşorluk üzerine eserler vermiş bir bilim adamıdır. Eserleriyle kendinden sonrakilere örnek olan, resim değerlerinin yanı sıra belgesel nitelik taşıyan tasvirlerinde, gördüğü kentlerin önemli özelliklerini, topografik durumunu, anıtlarını, büyük bir ustalıkla ve gerçeğe uygun bir biçimde resimlemiştir. XVI. yüzyılın ikinci yansı Osmanlı Minyatür Sanatı'nın Klasik Dönemi olarak adlandırılır. Bu yılların sanat hamisi, II. Selim ve III. Murad'dır. Bu dönemde Türk Minyatür Sanatı, yabancı etkilerden tamamen uzaklaşarak, kesin bir üsluba yönelmiştir. Padişahlar'ın sosyal faaliyetlerini, avlanmalarını, orduların zaferlerini anlatan Şahname türü eserler ve önemli seferleri anlatan, resimlerle belgelenen tarihsel yazmalar başta gelen eserlerdir. İslam okullarında rastlanmayan, topografik anlayışla, gerçekçi yaklaşımla konu ve doğayı ele alarak, kendilerine özgü bir üslub geliştirmişlerdir.