turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İnşaat projelerinde çevre yönetim sistemi uygulamasının değerlendirilmesi

İnşaat sektörü bütün dünyada gelişim göstermekte, özellikle ülkemizde öteden beri hızla ilerlemektedir. Son üç yılda ülkemizde inşaat sektörünün %10'unun üzerinde büyüdüğü milli ekonomiye büyük katkı sağladığı görülmektedir. Önemli çevresel boyutları ve etkileri olan inşaat projeleri kırsal ve kentsel alanlarda sürmektedir. İnşaat aşamasındaki çevresel etkiler oldukça çeşitli ve yaygındır. İnşaat faaliyetleri esnasında yüksek düzeyde oluşan çevresel etkileri ülkemizde çok düzenli olarak denetlenememekte ve olumsuz etkiler ve çevre kirliliği yüksek düzeyde olabilmektedir. Bu tez çalışmasında ortalama büyüklükte inşaat şantiyelerinde Çevre Yönetim Sisteminin uygulanması değerlendirilmiştir. Öncelikle uluslararası bir çevre yönetim sistemi standardı olan ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardı seçilerek, standardın maddeleri açıklanmış, daha sonra bu maddelerdeki şartların orta ve büyük çaplı inşaat projelerinde nasıl uygulandığı örnek inşaat şantiyesindeki çalışmalarla değerlendirilmiş ve bu tip uluslararası bir çevre yönetim sisteminin uygulanmasında karşılaşılan sorunlar ve uygulamanın kazandırdıkları irdelenmiştir. Örnek olarak incelenen projelerde de görüldüğü üzere tabiatı gereği inşaat projeleri çok hızlı şekilde tamamlanmakta, bilhassa ülkemizde yükleniciler yüksek rekabet nedeni ile düşük mali getirilerle çalışmakta ve çoğunlukla nitelikli işgücüne erişilememektedir. Bunun yanı sıra atık uzaklaştırmaları ve çevresel altyapıda eksiklikler de bulunmaktadır, diğer yandan çevre yönetim sistemlerine önemli yatırımlar yapan bazı kurumsal inşaat şirketleri yurt içinde rekabette güçlük yaşayabilmekte ancak büyük çaplı ya da uluslararası projelerde yönetim sistemlerinde uzmanlaşmış Türk müteahhitleri başarılı sonuçlar da alabilmektedir. Yine dünya genelinde başarılı projelerde uygulanan 'inşaat proje yönetimi' kavramı ülkemizde büyük projeler dışında genel olarak uygulanamamaktadır, ana yönetim sisteminin kurulu olmadığı durumda çevre yönetim sistemi de gerçekleşememektedir. Tüm kısıtlara rağmen, üst yönetimlerin ve işverenlerin talebi ve desteği ile uygulanan çevre yönetim sistemleri müteahhitlerin, yapım projelerindeki çevresel boyut ve etkileri belirlemelerini kolaylaştıracak, çevre mevzuatına uyumu artıracak, önemli çevresel etkilerin azaltılmasını sağlamak için yöntem oluşturacak, kaynakların etkin kullanımına destek sağlayacak ve doğru yapım yöntemleri ile çalışılmasını ve öncelikle yüksek çevresel etkiye sahip boyutlar ve atık yönetimi için yatırım yapılmasını sağlayacaktır.
Azot oksitlerin reaksiyon kinetiği

Bu çalışmada NO I er in analiz metotlarından Saltzman metoduna na katkıda bulunmak amacıyla, Sulfanilamid diazo tuzunun 1 - Naftilamin ile kenetlenme kinetiği spektrofotometrik yöntem ile incelenmiştir. 25 C de yürütülen denemelerde, pH 2.2 - 3.4 ile reaktan derişimi 0.25 lö' - 0.5 10~4 M ve iyonik kuvvet 0.1 -İM arasında değiştirilerek çalışılmıştır. Reaksiyunun 2. mertebe olduğu doğrulanarak, hız sabitleri ile i Naftilamin' in bazlık sabiti hesaplanmıştır. Ayrıca reaksiyon hız sabitlerini karşılaştırmak amacıyla, Sultani 1 ikasit Diazo tuzunun, i - Naftilamin ile kenetlenme kinetiği de incelenerek bu deneylere ait k' hız sabitleri bulunmuştur. Seyreltik derişimdeki, NO tayininde Sulfani 1 ikasit Diazo tuzu yerine, Sulfanila m id Diazo tuzunun kullanılmasının daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Organic acids production from cheese-whey

Bu çalışmada, peynir-altı suyundan organik asit üretimi araştırılmıştır. Organik asit üretimleri yarı-kesikli ve kesikli reaktörlerde uygulanmıştır. Çalışmalar sırasında iki set deney düzeneği kullanılmıştır. İlk set yarı-kesikli reaktörlerdegerçekleştirilmiş ve organik yükleme hızı ve hidrolik bekleme süresi optimizasyonu yapılmıştır. Birinci set deneyler sonucunda 15 g COD l-1OYH optimum yükleme hızı olarak belirlenmiştir. İkinci set kesikli reaktörlerde, birinci sette elde edilen OYH kullanilarak gerçekleştirilmiştir. İkinci set deneyleri gerçekleştirmenin amacı farklı aşı kültürlerinin ve BesiKültürünün uçucu yağ asidi üretimine etkilerini araştırmaktı. Anaasidojenesis ürünleri asetik asit, butrik asit ve propionik asit iken, az miktarlarda i-butrik asit, valerik asit ve kaproikasit üretimi de gözlemlendi. BK'nin etanol üretimi üzerindebastırıcı bir etkisi olduğu, ancak UYA üretimini tetiklediği gözlemlendi. Asidojenik kültür içeren reaktörlerde (R3 ve R6) daha yüksek miktarlarda ve çeşitlilikte UYA üretimi olduğu gözlemlendi.
Toxicity testing using brine shrimp

Son yıllarda, metaller, özellikle ağır metaller sürekli olarak çevreye salınımlan ve geniş bir organizma türüne olan toksishesi nedeniyle yaygın olarak dikkate alınmıştır. Ağır metaller, yoğunluğu 5'den büyük olan 40 kadar elementi kapsamaktadır. Bu metallerin çoğu prokaryotik ve ökaryotik organizmaların gelişmesi için gereklidir. Buna rağmen, metallerin bazıları, düşük konsantrasyonlarda bile aşın derecede toksüctirler. Kimyasal kirliliğin bir nedeni de metallerdir. Bilim adamlarının çoğu, toksik metallerin, çevre problemlerine neden olduğunu kabul etmişlerdir. Metaller, birkaç yüzyıldır, endüstriyel, tarımsal, ve askeri amaçlar için kullanılmaktadır. Sonuç olarak metaller, farklı kimyasal formları ile geniş bir alana yayılmışlardır. Kimyasal maddelerin toksisitesini belirlemek için çeşitli toksisite testleri geliştirilmiştir. Bu tezde, brine shrimp toksisite testi, hızlı, ucuz ve basit olma avantajlarına sahip olması nedeniyle seçilmiştir. Bu tezde bazı ağır metallerin [bakır, krom, kadmiyum, çinko, nikel ve civa j ve bunların karışımlarının Artemia salına üzerindeki öldürücü etkisi incelenmiştir. Toksisite % ölüm oram olarak ifade edilmiştir. LC50 değerleri ağır metallerin eklenmesinden sonraki 8., 12. ve 24. saatler için hesaplanmıştır. Bu tezin başlıca amacı, bu ağır metallerin ve bunların karışımlarının Artemia salına' ya olan akut toksisitesini belirlemektir ve ikincil amaç, bu ağır metallerin birbirlerine göre toksisitelerini karşılaştırmak ve araştırmaktır.
Depo gazından enerji üretimi ve sera gazı salımına etkisi: zonguldak ili örneği

Bu çalışmada, Zonguldak'ın ilk depolama alanına dökülen yaklaşık 1320000 ton katı atıktan kaynaklanabilecek metan ve elektrik enerjisi potansiyeli ve sera gazı etkisinin belirlenmesi için bir matematiksel model çalışması yapılmıştır. Çalışmada LandGEM ve Tabasaran & Rettenberger matematiksel hesaplama yöntemleri kullanılmıştır. Model sabitleri, karakterizasyon ve yıllık ortalama yağış bilgileri kullanılarak belirlenmiştir. LandGEM modelinin CAA sabiti ile 340 m3 gaz/ton, AP-42 sabiti ile 199 m3 gaz/ton ve saha sabiti ile 195 m3 gaz/ton üretebildiği bulunmuştur. Tabasaran & Rettenberger model sabiti ile 245 m3 gaz/ton, saha sabiti ise 164 m3 gaz/ton olarak bulunmuştur. Literatürde, 1 ton evsel atık başına oluşabilecek atık gaz, 120- 300 m3 gaz/ton aralığında verilmektedir. Tabasaran & Rettenberger modelleri ve LandGEM AP-42 ile saha sabiti modeli gaz potansiyeli açısından anlamlı bulunmuştur. Net enerji potansiyeli, anlamlı modeller kullanılarak hesaplanmıştır. LandGEM modelinin 2015- 2018 yıllarında faaliyet gösteren santralin ortalama saatlik üretim miktarları ile karşılaştırılması sonucunda modelin anlamsız olduğu bulunmuştur. Tabasaran ve Rettenberger modeliyle yapılan hesaplamaların anlamlı olduğu tespit edildi ve tesisin 2029 yılına kadar 225298293 m3 gaz ve 197743 MW elektrik enerjisi potansiyeline sahip olduğu tespit edilmiştir. Elektrik üretim tesisi faaliyeti sonucunda 2029 yılına kadar alanda oluşabilecek 1653782 ton CO2 miktarında% 21,3 azalma potansiyeli olduğu hesaplanmaktadır.
Bacagazındaki nem miktarının belirlenmesi için otomatik ölçüm sisteminin geliştirilmesi

Bacadan gaz olarak atılan kirleticilerinin konsantrasyon ve kütlesel debi değerlerinin tespit edilebilmesi için baca gazı nem miktarının bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada baca gazındaki nem miktarını tespit edebilmek için otomatik bir ölçüm sistemi geliştirilmiştir. Bacagazındaki nemi belirlemek için kullanılan sensörler yüksek sıcaklık ve toz konsantrasyonlarının bulunduğu ortamlarda belirli hata oranları ile çalışmaktadır. EPA tarafından önerilen ve Metod- 4 olarak adlandırılan baca gazında nem ölçüm sistemi yüksek sıcaklık ve toz ortamlarında kullanılabilmesine rağmenzahmetli ve kesikli bir ölçüm yöntemidir. EPA Metot 4'te yoğuşma için soğutma işlemi buz kabında yapılmakta, toplanan nem ise tartılarak tespit edilmektedir. Bu tezde geliştirilen baca gazı nem ölçüm sisteminde EPA Metot-4'deki ölçüm sistemi temel olarak alınmıştır. Geliştirilen sistemde sıcak baca gazındaki nemin tutulması için klasik soğutma-yoğunlaştırma ünitesi kullanılmıştır. Bir ölçüm kabına alınannemin miktarı ise mikron hassasiyetinde ölçüm yapabilen elektromekanikbir düzenek ile tespit edilmiştir. Geliştirilen ölçüm sisteminin de gaz içindeki nem miktarının ne kadarının tutulduğunu kontrol etmek için laboratuvar ortamında denenmiştir. Bu amaçla sistemin sonuna silika jel ile doldurulmuş bir kapyerleştirilmiştir. Yapılan denemeler 3 ayrı debide (4-8- 12 l/dak) 3 kez tekrarlanarakgerçekleştirilmiştir. En az sistem kaçağı düşük debide (4 l/dak) 12 dakikalıkdeneme sonucunda yapılan ölçümlerde 0.3 gr olarak bulunmuştur. 12 l/dak'lıkyüksek pompa debisinde ise 5 dakikalık çalışma süresi sonunda yoğunlaşmakabında ortalama 178. 9 gr nem toplanırken sistemdeki nem kaçağı miktarı ise 3 .6gr olarak tespit edilmiştir. Geliştirilen ölçüm sistemi gerçek ortamı olan endüstriyel bir bacada da denenmiştir. Bu denemede sistem bacada izokinetikliği sağlamak amacıyla 12 l/dak pompa debisinde çalıştırılmıştır. 10 dakika çalışma süresiisonunda 9.8 gram nem toplanmış silika jel kutusundaki kaçak miktarı ise 0.6 gram olarak bulunmuştur.
Mikrobiyal yakıt hücrelerinde membran ve işletme şartlarındaki değişimin güç üretimine etkisi

Mikrobiyal Yakıt Hücrelerinde anot ve katot bölmelerini ayırmak ve protonların anottan katoda geçmesini sağlamak için sıklıkla kullanılan proton ve katyon değişim membranlarının, MYH'lerde bazı işletimsel problemlere neden olduğu önceki çalışmalarda gösterilmiştir. Tez çalışmasında, alternatif iyon değişim membranları ile katyon değişim membranı kullanılmamasının bir MYH'nin performansına etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla üç farklı iyon değişim membranı kullanılmıştır, bunlar: i) CMI-7000S, ii) Selemion CMF ve iii) Selemion HSF'dir. KDM'siz MYH için bölmeler arasında ayırıcı olarak basit karbon kağıdı kullanılmıştır. Dört farklı ayırıcı kullanılarak çalıştırılan iki bölmeli H tip MYH'ler, sistemde oluşan iç dirençler ve elde edilen maksimum güç yoğunlukları açısından sıralandığında en düşük iç direnç ve en yüksek maksimum güç yoğunluğu HSF-MYH'de (234 mW/m 2 - iç direnç 631 ohm), elde edilmiş olup, bunu KDM'siz MYH (192 mW/m 2 - iç direnç 766 ohm), CMF-MYH (116 mW/m 2 - iç direnç 1177 ohm) ve CMI-MYH (74 mW/m 2 - iç direnç 1558 ohm) izlemiştir. Bu dört farklı ayırıcı, katot bölmesinin pH'sındaki artışı önleyebilme kabiliyetine göre yüksekten düşüğe sıralandığında ise sıralama CMF, HSF, KDM'siz MYH ve CMI membran şeklinde olmuştur. Elde edilen sonuçlar, MYH sistemlerinde çeşitli membranların ve ayırıcıların kullanımının mümkün olduğunu ve maliyet ve performans dikkate alındığında HSF membranın en iyi seçenek olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, katot bölmesinde farklı pH'ya sahip katot çözeltileri kullanıldığında, MYH'nin anot ve katot bölmeleri arasındaki pH farklılığı arttıkça protonların membrandan transfer direncinin azaldığı ve membrandan transfer edilen protonların akış hızının arttığı görülmüştür. Buna bağlı olarak asidik pH'da sistemdeki iç direnç azalarak güç üretiminde nötr pH'ya göre CMI membranda % 25 ve CMF membranda % 30 oranında iyileşme sağlanmıştır. Diğer taraftan, elektron verici olarak sodyum asetatın kullanıldığı bir H-MYH'deki abiyotik bir katotta nitratın elektron alıcısı olarak kullanılması ve farklı nitrat konsantrasyonlarının MYH'nin güç üretimine olan etkisinin de araştırıldığı bu çalışmada, nitratın havalandırmaya gerek duyulmadan güç üretmek için bir oksidant olarak başarıyla kullanılabileceği ortaya konulmuştur. Katot çözeltisindeki nitrat konsantrasyonunun, nitratın giderim oranını, güç ve akım üretimini ve buna bağlı coulomb verimini önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. Katot bölmesindeki başlangıç nitrat azot konsantrasyonunun, 310 mg/L'den 12 mg/L'ye düşürülmesi ile nitrat giderim oranında en fazla % 96 oranında bir azalma ve buna bağlı olarak akım üretiminde % 59 ve coulomb veriminde % 50 oranında azalma olmuştur.
Ümraniye ilçesi katı atık yönetim siteminin oluşturulması

nüfus sanayileşme ve kentleşme nedeniyle miktarı her geçen gün artan katı atıklar, toprak, hava ve su kirliliğine neden olması açısından önemli çevre sorunlarından birini teşkil etmektedir. Üretilen bu atıkların cinslerinin belirlenerek uygun yöntemlerle bertaraf edilmesi gerekmektedir. Uygun bertaraf yöntemi ve yer seçimi yapılmaması durumunda bu sorun ciddi boyutlara ulaşabilmektedir. Bu çalışmada Ümraniye ilçesi için katı atık bileşimi ve özelliklerini araştırarak, bu atıklar için en uygun atık yönetim yöntemleri belirlenmiştir. Özetle bu çalışmada; katı atık sorunu bir bütün olarak incelenmiş, bu gibi büyük nüfuslu ilçeler için uygulanması mümkün olacak katı atık yönetim modelleri ele alınmış, alternatif tartışılmış ve Ümraniye ilçesi özelinde bir atık yönetim sistemi oluşturulmuştur.
İçme sularında klorlu pestisitlerin karbon nanotüplerle adsorpsiyonu

Pestisitlerin yoğun bir şekilde tarımsal faaliyetlerde kullanılması, söz konusu bu bileşiklerin yüzeysel akışla su kaynaklarına karışmasına neden olmaktadır. Özellikle 1970 yıllardan sonra kanserojen risk taşıyan klorlu pestisitlerin kullanımına bazı sınırlamalar getirilmiş ve yönetmelik limitleri oluşturulmuştur. Söz konusu klorlu pestisitlerin su kaynaklarına karışması, su ve toprak ortamında taşınımı ve besin zinciri yoluyla insan bünyesindeki birikimi önemli sağlık endişelerini gündeme getirmektedir. Klorlu pestisitlerle ilgili sağlık endişeleri, bu tür kirleticilerin su ortamından uzaklaştırılmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu tezde klorlu pestisit bileşiklerinden aldrin ve atrazin bileşikleri karbon nanotüp adsorpsiyon yöntemiyle içme sularından giderilmesi üzerine çalışılmıştır. Çalışma kapsamında klorlu pestisitin adsorpsiyonunu etkileyen parametreler pH, Çözünmüş Organik Karbon konsantrasyonu, temas süresi, CNT dozu, CNT türü ve başlangıç pestisit konsantrasyonu olarak belirlenmiştir. Çok katmanlı CNT ve tek katmanlı CNT ile yapılan adsorpsiyon çalışmalarında, maksimum atrazin adsorpsiyonun elde edildiği pH değeri SWCNT ve MWCNT- COOH > 50 nm için pH 9 olarak tespit edilmiştir. 10, 25, 50 ve 100 mg/L CNT dozlarında, pH 7'de, 100 g/L pestisit konsantrasyonunda ve 24 saat çalkalama süresinde yapılan deneylerde en düşük adsorpsiyon kapasiteleri 100 mg/L CNT dozunda elde edilmiş ve CNT dozunun artmasıyla adsorpsiyon kapasitelerinin azaldığı gözlemlenmiştir. Diğer yandan, CNT türleri ile yapılan deneylerde başlangıç pestisit konsantrasyonu artmasıyla doğru orantılı olarak adsorpsiyon veriminde artış görülmüştür. Aldrin için en yüksek adsorpsiyon kapasitesi MWCNT 10-15 nm ile yapılan 250 g/L pestisit konsantrasyonuna sahip deneyde 9,91 g/mg, atrazin için ise SWCNT ile yapılan 250 g/L pestisit konsantrasyonuna sahip deneyde 9,78 g/mg olarak belirlenmiştir. En düşük adsorpsiyon kapasiteleri de atrazin ve aldrin için sırasıyla 0,06 ve 0,22 g/mg'dir. Bu çalışma sonucunda, CNT taneciklerinin içme suyu arıtımında mikrokirletici gideriminde güvenli bir şekilde kullanılabileceği görülmüştür.
Dezentegre edilmiş biyolojik çamurun denitrifikasyon sistemlerinde karbon kaynağı olarak kullanılabilirliğinin araştırılması

Bu çalışmada, iki farklı enerji girişi ile işletilen ultrasonik yöntem ve termokimyasal yöntem ile dezentegre edilmiş çamur üst suyunun konvansiyonel karakterizasyonuna ek olarak santrifüj sonrası üst fazda ultrafiltrasyon yöntemi ile boyut dağılım analizi yapılmış ve anoksik kesikli deneyler ile denitrifikasyon hız katsayıları belirlenmiştir. Enerji girişi artınca KOI/TKN oranının düştüğü, ÇKOİ/TKOİ oranı sabit kalmakla birlikte partikül boyutu 2 nm den küçük olanların yüzdesinin 11'den 23 e çıktığı, bu oranın termokimyasal dezentegrasyonda %71 ile en yüksek değere ulaştığı tesbit edilmiştir. Düşük enerjili ultrasonik dezentegrasyonla elde edilen çamur üst suyu ile yürütülen anoksik kesikli deneyler, spesifik denitrifikasyon hızının, içsel solunumla denitrifikasyon hızından yaklaşık 3 kat büyük olduğunu göstermiştir. Azot giderimi için ilave karbon kaynağına ihtiyaç duyulduğu durumlarda, dezentegre edilmiş çamurun tamamının anaerobik çamur çürütmeye verilmesi yerine stokiometrik olarak hesaplanacak bir kısmının anoksik tanklara geri verilmesinin azot giderimini iyileştireceği sonucuna varılmıştır.
A comparative study for removal of boron by chelating adsorbents containing N-methyl-D-glucamine group and separation of lithium by λ-MnO2 from geothermal waters

Jeotermal suların çevreye doğrudan salınması, lityum da dahil olmak üzere içerdiği değerli minerallere rağmen bor, arsenik, florür vb. gibi bazı toksik türleri de içerdiğinden bitkiler üzerinde bazı olumsuz etkilere neden olabilir. Bor, bitkilerdeki bazı metabolik faaliyetler için gerekli olmasına rağmen, bitkilerde bor eksikliği ile bor toksisitesi arasında küçük bir aralık vardır. Bu çalışmada, yeni bir şelatlayıcı fiber malzeme olan Chelest Fiber GRY-HW'nin yanı sıra bor seçimli iyon değiştirici reçineler Diaion CRB 02 ve Diaion CRB 05'in jeotermal sudan bor giderim performanslarını değerlendirmek için kesikli ve kolon testleri gerçekleştirilmiştir. Öte yandan, iyon pilleri, termonükleer füzyon, tıbbi ilaçlar, seramik camlar, yapıştırıcılar ve elektrot kaynağı gibi birçok uygulama alanında oldukça önemli bir yere sahip olan lityumun eldesi için yaygın olarak kullanılan deniz suyunun lityum derişimi (~0. 17 mg/L) ile karşılaştırıldığında, jeotermal suyun akiferdeki kayalar ve kumlarla termal etkileşimine bağlı olarak içerdiği daha yüksek lityum derişimi (1-10 mg/L) alternatif bir kaynak olarak düşünülmesini sağlamaktadır. Jeotermal sudan lityum ayrılması için, spinel türdeki lityum manganez dioksitten türetilen toz haline getirilmiş ve granüle edilmiş -MnO 2 kullanarak kesikli ve kolon adsorpsiyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, adsorpsiyon ve membran filtrasyonu bütünleştiren hibrit yöntem jeotermal sudan lityum ayrılması için kullanılmıştır. Çalışmalarda adsorbent tipi, adsorbent derişimi, taze ve doygun adsorbentlerin yer değiştirme hızı ile süzüntü akış hızı gibi proses parametrelerinin lityum ayrılması üzerine etkisi incelenmiştir. Bunun yanı sıra hibrit çalışmalarda, -MnO 2 ile bor seçimli Dowex XUS-43594. 00 reçinesinin bir arada kullanılmasıyla jeotermal sudan eş zamanlı olarak bor ve lityum ayrılmaya çalışılmıştır. Kesikli adsorpsiyon çalışmaları sonucunda elde edilen veriler, adsorpsiyon izoterm modelleri ile yorumlanmıştır. Hem bor hem de lityum seçimli malzemelerin tepkime derecesi ve hız tayin basamağının belirlenmesi için adsorpsiyon kinetiği ile ilgili matematik modeller de kullanılmıştır. Sonuçlar, bor seçimli şelatlayıcı reçinelerinin, yeni şelatlayıcı fiber ile birlikte, jeotermal suyun bor derişimini sulama suyu için izin verilen seviyenin (<1. 0 mg/L) altına düşürmek için etkin adsorbentler olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Jeotermal sudan lityum ayrılması ve geri kazanılması spinel türdeki mangan dioksitten türetilen -MnO 2 adsorbentler kullanılarak mümkündür. Çok küçük partiküllerle kolayca çalışabilmek için bir avantaj sağlayan adsorpsiyon-membran filtrasyon hibrit yöntemi, lityumun jeotermal sudan ayrılması için uygun bir proses olarak düşünülebilir. Ayrıca bor seçimli iyon değiştirici reçine Dowex XUS-43594. 00 ile lityum seçimli adsorbent -MnO2'nin kombinasyonu bor ve lityumun jeotermal sudan aynı anda ayrılması için başarıyla uygulanabilir.
The development and use of combined cultures for the treatment of low strength wastewaters

Öz BİRLEŞİK KÜLTÜR GELİŞTİRİLMESİ VE DÜŞÜK KİRLİLİKTEKİ AİTKSULARIN ARITIMINDA KULLANILMASI Ergüder, Tuba Hande Doktora, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Göksel N. Demirer Haziran 2005, 180 sayfa Bu çalışma, yan-sürekli ve yukarı akışlı çamur yataklı reaktörlerde anaerobik ve aerobik kültürlerden oluşan ve değişken döngüsel aerobik ve/veya mikroaerobik / anaerobik koşullarda çalışabilen birleşik kültürler geliştirmek için yapılmıştır. Medyan boyu sırasıyla 1,28-1, 86 mm ve 0,8 mm olan granüler birleşik kültürler yan-sürekli ve YAÇY reaktörlerde askıda anaerobik ve aerobik kültürlerden geliştirilmiştir. Yan-sürekli reaktörlerdeki birleşik granüllerin spesifik metanojenik aktivite (SMA, 14-42 mL CIL/g UAKM. saat) ve spesifik oksijen tüketim hızı (SOTH, 6-47 mg DO/g UAKM. saat) değerleri sırasıyla anaerobik ve aerobik granüllerle karşılaştırılabilir düzeyde bulunmuştur. Benzer şekilde, YAÇY reaktörlerde geliştirilen birleşik granüller yüksek SMA (1 1-77 mL CHVg UAKM. saat) ve SOTH (10- 75 mg DO/g UAKMsaat) aktiviteleri göstermişlerdir. Yan-sürekli reaktörlerdeki birleşik granüllerin hem anaerobik hem de aerobik granüllerin, sırasıyla, uzun başlatma süresi gereksinimi ve düşük stabilite gibi dezavantajlarını giderdiği anlaşılmıştır. vıBirleşik kültürler günde 4 saat (R2), gün aşın (R3) ve 24 saat (R4) 10 mL hava/dakika ile havalandırılan üç YAÇY reaktöründe anaerobik granüler ve askıda aerobik kültürler kullanılarak da geliştirilmiştir. Birleşik kültürlerin düşük kirlilikteki atıksuların arıtımında kullanımının anaerobik granüllere kıyasla avantajlı olduğu anlaşılmıştır. Evsel atıksu arıtımı sırasında 53-118 mg/L'lik giriş 5 -gün biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOD5) derişiminde (Hidrolik bekletme süresi, HBS: 0,75 gün), R2, R3 and R4'deki birleşik kültürler sırasıyla %52, 75 ve 76'lık ortalama BOD5 arıtım verimlilikleri göstermişlerdir. Evsel atıksu uygulaması sırasında YAÇY reaktöründe geliştirilen birleşik granüller de kayda değer BOD5 arıtım performanstan (66-68%) sergilemiştir (HBS: 0,75 gün). YAÇY reaktörlerinde geliştirilen birleşik kültürler/granüller istenilen deşarj standartlarının sağlaması, aktif çamur sistemlerinden farklı olarak biyokütle kaybını ve çökelebilirlik problemlerini gidermesi, anaerobik granüllerle karşılaştırılabilir düzeyde yüksek çökelme özelliğinin yanı sıra olası metanojenik aktiviteleri gibi avantajları nedeniyle evsel atıksu arıtımı için bir alternatif olarak önerilebilir.