Resimli hikayelerin çocuk eğitimindeki rolü ve Manas Destanı'nın resimlerle hikayeleştirilmesi

Çocuk edebiyatının ilgi alanlarından olan resimli roman, resimli hikaye, çizgi roman, çizgi hikaye türleri işlevleri ve hazırlanışlarında uyulan kriterler itibarıyla benzerlik gösterirler. Resim ve anlatım yönünden tek grupta değerlendirilen bu tür çocuk kitaplarının oluşmasında izlenecek kriterler ve eğitime olan katkıları üzerinde durduğumuz çalışmamızda, resimli kitapların ülkemizde ve dünyadaki tarihçesini vererek konuya başladık. Resimli anlatımın tarihçesi ilk çağlara, mağara devrinde yapılmış resimlere kadar iner. Bilinen ve kabul edilen ise çizgi öykü, çizgi romanların XIX. yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştiğidir. 1960'lardan itibaren çizgi romanlar bilimsel olarak incelenmeye başlandı. Uluslararası kongreler ve seminerler yapıldı. Günümüzde çizgi romanlar bilinçli bir okuyucu kitlesine sahip olmaya başladılar. Türkiye'de, çocuk edebiyatıyla ilgili çalışmalar Batı ülkelerindeki çalışmalara göre çok geç başlamıştır. En büyük değişiklik harf devrimiyle olmuştur. Çocuk edebiyatının geliştirilmesi, Cumhuriyet dönemi politikalarından biriydi. 1940'lı ve 1950'li yıllar en verimli yıllardır diyebiliriz. Çocuk için hazırlanacak bir kitabın meydana getirilmesinde amaca ulaşmak için dikkate alınması gereken bazı kriterler vardır. Bunlar; içerikle ilgili kriterler, konunun işleyişine ilişkin kriterler, fiziki yapıya uygun kriterler ve resimle ilgili kriterler olarak belirlenmiştir. Başarmak bütün insanların temel ihtiyaçlarından biridir. Her insan başarılı olmak, beğenilmek, övülmek ister. Bu istek çocukta çok belirgin bir biçimde görülür. Çizgi romanlar başarıyı çok somut bir biçimde verdiklerinden ve kahramanla özdeşleşen çocuğu daima başarıyla duyurduklarından, onlar tarafından sevilmektedir. Çocuğun kendi kültür değerlerini tanıyabilmesi açısından da çizgi öykülerde işlenecek konular büyük önem taşımaktadır. Bu konuda çocuğun mensup olduğu toplumun değerlerini yansıtan, o topluma ait anonim edebiyat eserlerinden faydalanılabilir, çocuk her türlü etkilenmelere açık olduğundan, üyesi olduğu toplumun kültür ve sanat değerlerine ilgisini çekmek ve bu ilgiyi sürekli olarak taze tutmak gereklidir. Türk tarihinde destanların önemli bir yeri vardır. Atalarımızın kahramanlıklarının yanı sıra, inançlarım, erdemlerini, hayata bakışlarım destanların örgüsünde yakalamak mümkün olmaktadır. Gerçeklerle hayallerin karışımından oluşan destan olaylarında toplumun özlemleri de ifadesini bulur. Büyükleri saymak, küçükleri korumak, topluma karşı görevler üstlenmek, haklının haksızlara karşı sürdürdüğü mücadelenin yanında olmak gibi her çağda geçerli olan erdemler vardır. Destanların dünyasında bunlara sık sık rastlanır. Ayrıca korkaklık, çıkarcılık, ihanet gibi olumsuzlukları sergileyen tiplere de destanlarda rastlanır ve bundan ibret alınır. Dünyanın en uzun destanı olan Manas'ta da bu tür öğeler bakımından derin kültür zenginlikleri vardır. Çocukların bu destanı baştan sona kadar okuyup anlamaları mümkün değildir. Ama şu da bir gerçek ki, Manas ve benzeri destanlarda çocuğun dünyasına seslenen olumlu etkiler yapacak çok kıymetli olaylar, duygular ve düşünceler de vardır. Ayrıca çocukların büyüdüğü zaman bu destanların dünyasına yaklaşımlarım teşvik etmek ve kolaylaştırmak için onlara bu destanları sevdirmeye de ihtiyaç vardır. Dünyanın gelişmiş birçok ülkesinde yalnız destanların değil, birçok klasik eserin de çocuklara göre anlatımları vardır. Bu anlatım biçimleri hikaye, roman, tiyatro üslubunda olduğu gibi, çizgi film, resimli roman şeklinde de yapılmaktadır. Manas Destanrndan çocuklar için ilgi çekici olabilecek olayları ve sahneleri belli bir bütünlük içerisinde resimlerle anlatmanın önemli bir gereği kolayca anlaşılacak bir husustur.