turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Köklü ve yüzen bitkiler içeren doğal arıtma sistemleriyle evsel atıksulardan KOİ ve AKM giderimi

KOKLU VE YÜZEN BİTKİLER İÇEREN DOĞAL ARITMA SİSTEMLERİYLE EVSEL ATIKSULARDAN KOİ VE AKM GİDERİMİ Doğal arıtım sistemleri, atıksuyun toprakta filtre edildiği sistemlerden, içerisinde mikroorganizmaların ve su bitkilerinin birbirlerini destekleyerek geliştiği sulak alanlara kadar, çok çeşitli sistemlerden oluşurlar. Doğal arıtım sistemleri, dünyanın birçok bölgesinde, yaygın bir biçimde kullanılmaya başlanmıştır, ancak ülkemizde henüz kullanım alanı bulamamışlardır. Bu tez kapsamında, ülkemizde yeterince incelenmemiş olan doğal arıtım sistemlerinin, evsel atıksuların arıtımında gösterdikleri performans değişimleri, arazi şartlarında incelenmiştir. Bu amaçla, arazi şartlarında kurulan doğal arıtım sistemi, bir evsel atıksu arıtma tesisinin ön çöktürme havuzunun çıkış suyu ile beslenmiştir. Çalışma, iki dönem halinde yürütülmüş ve sistemin KOİ, AKM ve besi maddesi giderme kapasitesi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, değişik çaplardaki dolgu malzemelerinden oluşmuş 33.6 İt boşluk hacmine sahip bir reaktör ve buna seri olarak bağlı, içerisine L. minor ekilmiş olan, 40 cm su derinliği, 57.6 İt hacme sahip ikinci bir reaktörden oluşturulmuş bir sistem kullanılmıştır. Atıksu sisteme, iki adet debi ayarlı peristaltik pompa yardımıyla verilmiştir. Çalışmada kullanılan atıksu, Ataköy Biyolojik Arıtma Tesisi'nin ön çöktürme havuzunun çıkışından periyodik olarak alınmıştır. Çalışma süresince İki farklı HBS kullanılmıştır Birinci aşamada, 1. ve 2. reaktörler için sırasıyla 6,67 gün ve i 1,4 günlük bekletme süreleri kullanılmıştır. İkinci aşamada bu değerler sırasıyla, 3,33 ve 5,7 gün olmuştur. Çalışmanın her iki döneminde, sistemin değişik noktalarından alman numunelerde AKM, KOİ, NH3-N, TKN, TP analizleri gerçekleştirilmiş ve bu veriler literatürde verilen bilgilerle karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, birinci reaktörde %85, 3 AKM ve %78 KOİ, ikinci reaktörde %52, 2 AKM, %44, 9 KOİ, %80, 2 TKN ve %12, 2 TP giderim verimleri elde edilmiştir. Sonuç olarak, doğal arıtım sistemlerinin, evsel atıksuların ikincil ve ileri arıtımı için geniş bir ölçekte uygulanabilir olduğu, fakat arıtım mekanizmalarının daha iyi anlaşılabilmesi için yapılan çalışmaların sayısının artması gerektiği görülmüştür. XII
İran'ın kuzey ve batı kesiminde bulunan güncel içsu ostrakod türlerinin biyocoğrafik dağılımı ve ekolojik özelliklerinin tespiti

İran denizel olmayan Ostracoda türlerinin taksonomik durumunu ve tayin anahtarını belirlemek için İran'ın kuzey ve batı kesiminde bulunan içsularından örnekleme yapılmıştır. Bunun için 4 farklı zamanlarda ekolojik olarak değişik sulak ortamlardan örneklemeler yapıldı ve toplam 115 istasyondan 12 yeni kayıt olmak üzere 37 tür bu çalışmada elde edilmiştir. Yeni kayıt türler arasından 2 tür ilim dünyası için ilk defa tavsif edilmiştir. Bunlara ek olarak 2 tür revize edilerek taksonomik durumları ile ilgili tartışılmıştır. Bu araştırmada bulunan türlerin ekolojik özellikleri biostatistik yöntemlerle sonuçlanıp literatürdeki bulgularla karşılaştırılarak tartışıldı. Ayrıca, bulunan türlerin dünya çapında genel dağılımına da değinilmiştir. Bu çalışmada rastlanılan türler dahil, İran içsularında yapılmış literatür taranarak İran denizel olmayan Ostracoda kontrol listesi düzenlenmiştir ve sonuç olarak, denizel olmayan Ostracoda takson sayısı 82'e yükselmiştir.
İzmir Harmandalı katı atık depolama sahasının çevresel etkilerinin incelenmesi

Bu çalışma, Harmandalı Katı Atık Depolama Sahası'nın çevreye olan olumsuz etkilerinin belirlenmesi ve bu olumsuzluklara mümkün olduğunca çözüm önerileri getirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Sunulan bilgiler gerek Belediyenin gerekse Harmandalı Katı Atık Depolama Tesisi'nin personeli ve işçileriyle direk görüşme yoluyla ve yapılan geniş bir literatür çalışması sonucunda elde edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda katı atıkların her yerde olduğu gibi İzmir'de de çok büyük bir sorun olduğu görülmüştür. Bu sorunun kaynağı ise katı atıkların bertarafına zamanında gereken özenin gösterilmemesidir. Harmandalı Katı Atık Depolama Sahası'nın kullanım ömrü boyunca verimli olarak kullanılmaması sonucunda bu saha hedeflenen tarihten daha önce dolma tehlikesiyle karşı karşıya gelmiştir.
Karışık endüstriyel organize sanayi bölgeleri atıksularının membran biyoreaktör sistemi ile arıtılması: KOSB örneği

Membran Biyoreaktör sistemi, geleneksel arıtma yöntemlerinin aksine düşük çamur üretimi alandan tasarruf ve yüksek giderim verimleri gibi avantajlarından ötürü günümüzde konvansiyonel arıtma sistemlerine alternatif olarak giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada ise organize sanayi bölgeleri karışık endüstriyel atıksularının temel parametreler, işletme şartları ve giderim verimleri açısından, Membran Biyoreaktör sistemi ile arıtılması amaçlanmıştır. Tez çalışmasında polivinilidin florür materyalinden yapılmış 0 ,24 gözenek çapına sahip düz plaka mikrofiltrasyon membran modülü MBR sisteminde 3 ay boyunca işletilmiştir. İşletme sonunda MBR sistemindeki temel parametreler ile metal ve mineral giderim verimleri konvansiyonel arıtma tesisi ile karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir. Ayrıca MBR çıkış suları yeniden kullanım açısından da değerlendirilmiştir. MBR sistemi farklı hidrolik bekletme süreleri ve çamur yaşları değerleri ile işletilmiş olup SRT'de 40 ve 20 günlük çamur yaşları, 8 g/L'den 13 g/L'ye kadar MLSS değerleri ve ortalama 11,5 L/m2. sa akı değeri ile çalışılmıştır. Tüm işletim koşullarında %90'ın üzerinde KOİ giderim verimi elde edilmiştir ve KOİ değerinin çoğunlukla 50 mg/l'nin altında olduğu gözlemlenmiştir.
Biyobozunur atıklardan hızlı piroliz ile yakıt üretilmesi

Biyobozunur atıkların olumsuz çevresel etkilerini bertaraf etmek ve bu atıkları enerji kaynağı olarak değerlendirmek hem çevrenin korunması hem de yakıt/biyoyakıt üretilmesi çalışmalarında günümüzde yaygın bir şekilde ele alınmaktadır. Bu amaçla, bu çalışmada, biyobozunur madde olarak yemek, park-bahçe ve kağıt-karton atıkları kullanılarak hızlı piroliz yönteminin farklı parametre değerlerinin oluşan ürün verim ve/veya kalitesine etkileri araştırılmıştır. Bu kapsamda, 3 farklı partikül büyüklüğü, katalizör, sıcaklık ve reaksiyon süresi gibi parametre değerlerinin etkileri incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, farklı deneyler farklı miktarlarda biyoyağ, biochar ve gaz karışımları üretmiştir. Reaksiyon süresinin 15 dakika ve sıcaklığın 500 oC olduğu deneyde en yüksek biyoyağ verimi elde edilmiştir. Elde edilen biyoyağ örneklerinin bileşenlerini belirlemek amacıyla yapılan GC-MS analizi sonucunda biyoyağın en fazla levoglucosan bileşiği içerdiği görülmüştür.
Determination of land surface temperature changes in the Develi Basin, Turkey

Bu tez çalışmanın amacı, Develi Ovası'nın 1984 ile 2014 yılları arasındaki arazi yüzey sıcaklığı değişimlerini belirlemek ve LST değişiklikleri ile iklim koşulları, arazi kullanım / arazi örtüsü değişimleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Develi Ovası, Sultan Sazlığı adı verilen ve uluslararası öneme sahip bir sulak alanın bulunduğu Kayseri'nin güneybatısında, Orta Anadolu'da yer alan kapalı bir ovadır. Bu çalışmada, 1984, 1987, 2003 ve 2007 yıllarında elde edilen dört adet Landsat Thematic Mapper uydu görüntüsü ve 2014 yılında elde edinilen bir adet Landsat 8 OLI / TIRS uydu görüntüsü analizlerde kullanılmıştır. İlk aşamada radyometrik ve geometrik düzeltmeler yapılmış ve analiz için çalışma alanı çıkarılmıştır. LULC değişiklikleri normalize edilmiş fark bitki örtüsü indeksi 'ne göre değerlendirilmiştir. Toprağa göre ayarlanmış bitki örtüsü indeksi ve modifiye edilmiş normalize fark su indeksi de hesaplanmıştır. LST, Landsat görüntülerinin termal bandından atmosfer üstü parlaklığı ile tahmin edilmiştir. Sonuçlar, Develi Ovası'nın mekansal ve zamansal değişimlere maruz kaldığını göstermektedir. Ovada toprak ve su kütleleri azalmıştır. Buna karşılık, seyrek bitki örtüsü ve yoğun bitki örtüsü alanlar artmıştır. Bitki örtüsü, özellikle Develi Sulama Projesi'nin 1988 yılında inşa edilmesinden sonra doğal bitki örtüsünün tarım alanlarına dönüşmesinden dolayı artış göstermiştir. Genel olarak, 1984'ten 2014'e kadar LST'de bir artış gözlenmiştir. LST'deki değişimler, LULC değişikliklerine ve iklim değişikliklerine paralellik göstermektedir.
Use of microbial fuel cells in organic wastewater treatment

Mikrobiyal yakıt hücreleri atıksu arıtımında kullanılan biyo-elektrokimyasal sistemlerdir. Temel olarak MYH'ler bakterileri biyo-katalizör olarak kullanarak organik veya inorganik bileşiklerin bağlarında mevcut olan kimyasal enerjiyi oksijensiz ortamda elektrik enerjisine dönüştürür. Bu çalışmada, asetat içeren sentetik atıksu ile beslenen iki çift bölmeli MYH'lerin işletilmesi ve akım üretimi 192 gün boyunca incelenmiştir. Her iki MYH'de de anot elektrot olarak karbon kağıt, MYH1'in katot bölmesinde karbon kumaş, MYH-2'de ise 1 mg/cm 2 platinle kaplı karbon kağıt kullanılmıştır. MYH'ler 20 0, 5 oC'de yaklaşık 0.7, 0.4, ve 0.2 kg/m3/gün yüklerde çalıştırılmıştır. Kısa bir süre için MYH-1'de, güç ve akım yoğunluğuna etkisini incelemek için elektron alıcısı olarak oksijen yerine 100 mM feriksiyanür test edilmiştir. Buna ek olarak, MYH- 1 154. günden sonra son 38 gün süresince biyo-katot olarak çalıştırılmıştır. MYH'lerin performansını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla döngüsel voltametre ve empedans ölçümleri yapılmıştır. Döngüsel voltametre testlerinin sonuçlarına göre 135. gün MYH-1'de 58.6 mW/m 2 ve MYH-2'de 439 mW/m 2 maksimum güç yoğunluğu değerleri elde edilmiştir. 136. günde yapılan empedans ölçümlerine göre MYH-1'de (340 mA/m2) 3,3 ? ohmik direnç ve 77.2 ? polarizasyon direnci, MYH-2'de (850 mA/m2) 5,4 ? ohmik direnç ve 15.4 ? polarizasyon direnci tespit edilmiştir. Özetle, oksijen ve katalist olarak katotdaki platin yerine elektron alıcısı olarak demirsiyanür kullanıldığı zaman MYH'lerin elektrik akımı ve güç üretimi önemli oranda artış göstermiştir. Ancak indirgenmiş demirsiyanirün periyodik olarak değiştirilmesinin gerekliliği ve platin katalistin yüksek maliyeti büyük ölçekli atıksu arıtma tesislerinde MYH kullanımını elverişsiz hale getimektedir. Bu çalışmada kullanılan biyo-katotun akım sonuçları, biyo-katot kullanımının yüksek maliyetli kimyasal katalistlere iyi bir alternatif olarak kullanılabileceği gösterilmiştir. Fakat biyo-katotun platin kaplı katotun yerine geçebilmesi için daha fazla geliştirilmesi gerekmektedir.
Su sirkülasyonunun kisitli oldugu kiyi kesimleri ve koylarda seyreden yatlar ve yolcu gemilerinden kaynaklanan evsel atıksularin yonetimi: Gocek ornegi

Su sirkülasyonunun kısıtlı olduğu koy/kıyılarda seyreden yatlar ve yolcu gemilerinden arıtılmamış/yetersiz arıtılmış evsel atıksuların kontrolsüz deşarjı nedeniyle, kıyı bölgelerinde görülen deniz kirlenmesindeki artış, açık deniz ve okyanuslara oranla daha fazla olmaktadır. Deniz kirlenmesini önlemede en kapsamlı uluslararası sözleşme MARPOL'dür. MARPOL'ün ek IV'ü, gemilerden evsel atıksu deşarj kuralları/standartlarını içermektedir. Bu çerçevedeki kontrollere, 400 groston ve 15'ten az kişi taşıyan gemiler dahil edilmemektedir. Bu durum, su sirkülasyonu az kıyı alanlarında organik madde, azot, fosfor ve patojenler bakımından kirlilikler ve riskler yaratmaktadır. Türkiye MARPOL ek IV'ü henüz imzalamamış olsa da bu ek hep gündemde olmuştur ve imzalaması durumunda ise gemilerden atık alım, izleme/denetim gibi konularda problem oluşacaktır. Su sirkülasyonu kısıtlı kıyı/koylarda gemi kaynaklı evsel atıksu yönetim yaklaşımı ve MARPOL ek IV uygulanması durumu, Göcek Bölgesi örnek seçilerek irdelenmiştir. Göcek Bölgesi'nde uygulanan mevcut yönetim yaklaşımında gemiler oluşan evsel atıksularını atık alım ünitesine vermektedir. Koyların kirlenmeden korunması ve halk sağlığı yönünden toplanan gemi atıksularının da arıtılması gerekir. Ancak yapılan çalışmadan görülmüştür ki, Göcek koylarında seyreden nüfus, Göcek yerleşik nüfusunun 5 katıdır. Mevcut durumda, belirtilen atık arıtımı için yeterli kapasite olmasına karşın, atıksu toplama kapasitesi yeterli değildir. Buradan hareketle bu çalışmada uygulanabilir bir yönetim yaklaşımı incelenmiştir.
Türkiye'de ve Avrupa Topluluğuna üye ülkelerde çevre yönetimi ve Avrupa Topluluğu çevre politikaları

Bu çalışmada, Türkiye'deki çevre yönetim birimlerinin etkili ve çözüm getirici bir yapıya kavuşturulabilmesi amacıyla yapılması gereken işlemlerin en uygun şekilde tespiti incelenmiştir. İlk bölümde, genel dünya durumundan örnekler verilerek çevre kirliliğinin önemi vurgulanmış ve etkili yönetimde kaynakların verimli değerlendirilmesinin en önemli aşama olduğu ortaya çıkartılmıştır. İkinci bölümde, Türkiye'de belirli kaynaklarda istatistiksel tanımlamalar ve çevresel kirlilik tespitleri yapılmıştır. Bu tespitler ışığında kirliliğin her geçen gün arttığı ve acil önlemlere ihtiyaç olduğu meydana çıkartılmıştır. Üçüncü bölümde, uzun bir kuruluş aşaması yaşayan Çevre Bakanlığı, görevleri ve Türkiye'deki diğer çevre yönetim birimleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, Avrupa Ülkeleri ile Türkiye arasında çevresel kirlilik karşılaştırması yapılmıştır. Avrupa ülkeleri ile ülkemizde yaşanan problemlerin çoğunun benzerlik taşıdığı tespit edilmiştir. Beşinci bölümde, Avrupa Topluluğu'na üye olan 15 ülkeden 12'sinin ülke yönetim şekillerinden başlanarak, çevre idare yapısı, çevre yönetiminden sorumlu idareler ve görevli diğer birimler, bölgesel ve lokal yapılar, koordinasyon yapısı, çevresel politika oluşturulması, izin verme yapısı, arazi kullanım planlaması ve destek yapıları incelenerek Türkiye sistemi ile olan farklılıklar ortaya konmuştur. Altıncı bölümde, birçok tecrübelere sahip Avrupa Ülkelerinin oluşturmuş oldukları Avrupa Topluluğu içerisinde uyguladıkları çevresel politikalar incelenmiştir. Yedinci bölümde, ise ülkemiz için yapılması gerekli düzenlemeler diğer ülkelerin yönetim modelleri ışığında öneriler halinde sunulmuştur. X111
Sulardaki metal kirliliğinin doğal adsorbanlar ile giderimi

Bu araştırmada; Kazımkarabekir taşı, Karaman pekmez toprağı ve Pelit başlığından oluşan modifiye edilmemiş ve yerel olarak elde edilen düşük maliyetli doğal adsorbanlar kullanılmıştır. Bu adsorbanlar sırasıyla kısaca T, PT ve P olarak adlandırılmıştır. Bu çalışmanın amaçlarından birisi, T, PT ve P doğal adsorbanları ile düşük başlangıç derişimlerindeki Zn, Cu ve Al metallerinin sulardan gideriminin incelenmesi ve adsorpsiyon kapasitelerinin, kinetik ve termodinamik parametrelerin belirlenmesidir. Diğer bir amacı ise, adsorbanların kimyasal kompozisyonu, yüzey yapıları ve morfolojileri ile kirletici metallerin adsorpsiyonuna etki eden mekanizmaların belirlenmesidir. Doğal adsorbanların ve kirletici metallerin seçimi için karar sürecinde; Kalite Fonksiyon Yayılımı matrisinden esinlenilerek hazırlanan adsorban-kirletici metal ilişki matrisi kullanılmıştır. T, PT ve P düşük maliyetli doğal adsorbanların Zn, Cu ve Al ile adsorpsiyonlarında giderim verimleri kesikli deneyler ile araştırılmıştır. Adsorpsiyon dengesine etki eden faktörler kapsamında pH, başlangıç metal derişimi, sıcaklık, temas süresi, adsorban dozu, karıştırma hızı ve adsorban boyutunun etkileri incelenmiştir. Adsorbanlar için uygun denge izoterminin belirlenmesinde Langmuir, Freundlich, D-R ve Temkin izoterm modelleri ile çalışılmıştır. Adsorpsiyon kinetiğinin belirlenmesi amacıyla reaksiyon bazlı modeller olarak Lagergren yalancı birinci derece kinetik model, yalancı ikinci derece kinetik model; difüzyon bazlı modeller olarak ise Boyd eşitliği ve sıvı film difüzyon modeli incelenmiştir. Adsorpsiyon termodinamiği, Gibbs eşitliği ve Van't Hoff grafiği kullanılarak incelenmiştir. G, H ve S değerleri hesaplanmıştır. Adsorbanların, SEM+EDX ve XRD yöntemleri ile kirletici metallerle adsorpsiyonları öncesi ve sonrası karakterizasyonları yapılmış, adsorbanların yüzey yapıları ve morfolojileri ile kirletici metallerin adsorpsiyon mekanizmaları belirlenmiştir. Organik doğalı P adsorbanı için, yapısındaki tanenlerin kirletici metallerin giderimindeki etkinliği araştırılmıştır. Sonuç olarak, düşük maliyetli doğal adsorbanlar T, PT ve P'nin düşük derişimlerdeki Zn, Cu ve Al'ün sulardan adsorpsiyon ile gideriminde başarı ile kullanılabileceği görülmüştür.
II. sınıf düzenli depolama sahası tasarımı: Örnek çalışma

Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından, düzenli bir şekilde bertaraf edilmesi gereken katı maddeleri ve arıtma çamuruna katı atık denilir. Günümüze nüfus artışı, gelişen endüstriyel faaliyetler, teknolojik gelişmeler ve tüketim atıklarının değişmesi ile atık miktarı artmakta ve atığın niteliği de değişmektedir. Atık yönetiminin sağlıklı ve doğru bir şekilde yapılabilmesi için öncelikle atık kompozisyonunun bilinmesi gereklidir. Bu vesileyle, karakterizasyondan sonra atığın ekonomik ve sürdürülebilir kalkınma açısından nasıl değerlendirileceği ve ne şekilde bertaraf edileceği kararı verilebilir. Yönetmeliğe göre belediyeler, evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkların çevreye zarar vermeden bertarafını sağlamak, çevre kirliliğini azaltmak, katı atık depo sahalarından azami istifade etmek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla, evsel katı atıklar içindeki değerlendirilebilir katı atıkları sınıflandırarak ayrı toplamak ve bunlarla ilgili tedbirleri almakla yükümlüdürler. Bu projenin kapsamı, öncelik Çorlu ve Çerkezköy Organize Sanayi Bölgeleri'nde olmak üzere Trakya Bölgesi'nde üretilen inorganik içerikli tehlikesiz endüstriyel atıkların bertaraf edilmesi amacıyla, bozulmuş maden arazisi üzerinde II. Sınıf düzenli depolama tesisi inşa edilmesidir.
İstanbul Kavacık mevkiinde tem otoyolundan kaynaklanan gürültünün haritalanması ve gürültü perdesi modelinin uygulanması

Gürültü, insanlar üzerinde olumsuz etkiler yaratan ve hoşa gitmeyen sesler olarak ifade edilmektedir. Büyükşehirlerde gürültü haritalarının bir an önce hazırlanarak, her bölgedeki gürültü seviyelerinin ortaya konulması, gürültü bariyeri uygulanabilecek alanlarda fizibilite çalışmalarının yapılması, gerekli noktalara gürültü bariyerleri yerleştirilerek ; okul, hastane ve konutlar gibi hassas ve çok hassas kullanım alanlarında, ulaşımdan kaynaklanan gürültü kirliliği önlenmesi gerekmektedir. Bu çalışmamızda da otoyol kenarındaki Beykoz Kavacık Mevkii Hisar Evlerinde yaşayan insanların maruz kaldığı gürültü kirliliği önlemeye yönelik çalışmalar üzerinde durulmuştur. Bölgenin sayısal haritaları kullanılarak, SoundPlan 7.4 programıyla Beykoz Kavacık mevkiindeki Otoyolundan kaynaklanan karayolu gürültüsü için, bölgenin gürültü haritaları hazırlanmıştır. Hisar evlerindeki gürültü rahatsızlığından dolayı, mevcut gürültü düzeylerini indirmek için çözüm önerisi olarak otoyol kenarına 4 metre yüksekliğinde tek taraflı yutucu özelliğe sahip gürültü bariyeri önerilmiştir. Gürültü bariyeri yapıldıktan sonra SoundPlan 7.4 programı kullanılarak oluşan yeni durumdaki gürültü haritaları hazırlanarak mevcut durumdan ne kadar gürültü seviyesi azaltımı olacağı hesaplanmıştır. Yapılan gürültü bariyeri modelleme çalışmaları sonucunda konut alanındaki gürültü düzeylerinin sınır değerlerinin sağladığı oluşturan gürültü haritaları ile görülmüştür.
Temporal variations and sources of organic pollutants in two urban atmopsheres: Ankara and Ottawa

oz ANKARA VE OTTAWA ATMOSFERLERINDEKI ORGANİK KİRLETİCİLERİN MEVSİMSEL DEĞİŞİKLİKLERİ VE KAYNAKLARININ BELİRLENMESİ OĞUZ KUNTASAL, Öznur Doktora, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gürdal TUNCEL Ortak Tez Danışmanı: Prof. Dr. Deniz KARMAN Mayıs 2005, 372 sayfa Bu çalışmanın amacı, Uçucu Organik Bileşiklerin zamansal ve mekansal değişimleri ile bunları belirleyici faktörlerin yasal düzenlemeleri farklı olan iki ayrı şehirdeki farklı mikro-çevrelerde incelenmesidir. UOB veri seti Ankara ve Ottawa' da 2000- 2004 yıllarında gerçekleştirilen saha çalışmalarında elde edilmiştir. Şehir havasındaki UOBlerin kaynaklarını belirleyebilmek amacı ile kaynak modellemesi yöntemi kullanılmıştır. Modelleme çalışmalarında, Pozitif Matrix Faktörizasyonu, Kimyasal Kütle Dengesi ve Geleneksel Faktör Analizi modelleri kullanılmıştır. Motorlu taşıtlardan kaynaklanan kaynak profilleri geliştirilmiş ve modellemede kullanılmıştır. Motorlu taşıtlar Ankara ve Ottawa şehirlerinde sırası ile %60 ve %95'lik katkı oranlarıyla en baskın UOB kaynağı olarak hesaplanmıştır. Kimyasal çözücü kullanımı (%12), kış sezonunda evsel ısınma (%31), yaz sezonunda ise bitkisel emisyonlar (%9) ve bina yüzey boyaları (%12) Ankara'daki en etkili UOB kaynakları olarak hesaplanmıştır. vıBu çalışmada ayrıca, kirleticilerin katkı paylarının rüzgar yönlerine göre hesaplanmasını sağlayan yeni bir yöntem geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Ankara ve Ottawa çalışmalarının sonuçlarının karşılaştırılması, yasal düzenlemelerin etkisini ortaya koymuştur. Ankara'daki UOB seviyeleri AB limitlerini aşmaktadır ve Ottawa sonuçlarından iki kat daha fazladır. Bu durum, Ankara'da UOBler ile ilgili yasal mevzuatın uygulanmasının henüz yetersiz olması buna karşın Ottawa' da yasal düzenlemelerin etkili olarak uygulanmasından kaynaklanmaktadır.
Yüzeysel su kaynaklarından diyabetik ilaç kalıntılarının adsorbsiyon ile giderilmesi

Bu çalışmada zeolit, sepiyolit ve diatomit gibi doğal mineraller kullanılarak adsorbsiyon ile sulu çözeltilerden metformin giderimi araştırılmıştır. Metformin, tip 2 diyabet hastalarının son yıllarda en yaygın olarak kullandıkları ilacın etken maddesi olup, metformin içeren su ve atıksuların alıcı ortamlara taşınması ve muhtemel yan etkilerinin araştırıldığı çalışmalar artmaktadır. Literatürde, metforminin atıksulardan giderimi için yapılan yeni çalışmalarda koagülasyon-flokülasyon, adsorbsiyon, UV, klorlama ve membran prosesler denenmiş, bu yöntemler arasından sadece klorlama veya membran biyoreaktör + ters ozmos sistemiyle metforminin tamamına yakını giderilebilmiştir. Ekonomik ve ikincil kirleticileri meydana getirme potansiyeli düşük olan granül aktif karbon ile adsorbsiyon çalışmalarında ise seçilen konsantrasyonlarda metforminin ancak %10'u giderilebilmiştir. Bu tez çalışması kapsamında ise farklı doğal adsorbanlar ile metforminin adsorbsiyonu incelenmiş, çalışmalar kesikli işletim koşullarında gerçekleştirilmiştir. Farklı adsorban konsantrasyonlarında yapılan testlerde optimum giderimin 1 g/L düzeyinde olduğu gözlenmiştir. Çözeltideki başlangıç metformin konsantrasyonunun artmasıyla giderimin arttığı gözlemlenmiştir. Farklı başlangıç pH değerlerinde yapılan testlerde ise en yüksek giderim asidik pH değerinde gözlenmiştir. Kesikli çalışmalarda 30 C'den sonra sıcaklık artışı ile giderimin azaldığı, 40 C'de ise giderimde ani düşüş olduğu görülmüştür. Çalkalama hızının araştırıldığı deneylerde ise, hızın arttırılmasıyla birlikte metformin giderimi de artmıştır. Kullanılan adsorban mineraller arasında en yüksek metformin giderimini zeolit göstermiş olup, sulu çözeltilerde metformin konsantrasyonunun %80'ini gidermiştir.
Çilek bitkisinin çinko ve gümüş biriktirme kapasitesinin araştırılması

Bu çalışmada, bitkisel arıtım yöntemi kullanılarak çilek bitkisinin kök, sap+gövde ve yapraklarında Çinko ve Gümüş birikim kapasiteleri araştırılmıştır. Çalışmada, ZnSO 4 ve AgNO 3 formunda hazırlanan ağır metal çözelti konsantrasyonları her iki ağır metal çözeltisi için 0, 1000, 2000, 4000 ve 6000 mg/kg olarak belirlenmiş ve bitki yetişme ortamı olarak torf kullanılmıştır. Çalışma 56 gün boyunca devam etmiş ve sonucunda bitkiler yetiştirildiği ortamdan sökülerek, kök, sap+gövde ve yaprak olarak kısımlarına ayrılmıştır. Bitkilerin bünyelerinde kalan Zn ve Ag miktarları belirlenmiştir. Çilek bitkisinde her iki ağır metal için en yüksek birikim kök kısmında gerçekleşmiştir. Kökte en fazla Zn birikimi 6000 mg/kg'lik konsantrasyonda gerçekleşmiştir( 751 mg/kg). Kökte en fazla Ag birikimi yine 6000 mg/kg'lik konsantrasyonda gerçekleşmiştir (457 mg/kg). Gövde de en fazla Zn birikimi 6000 mg/kg'lik konsantrasyonda (190 mg/kg), en fazla Ag birikimi yine 6000 mg/kg'lik konsantrasyonda gerçekleşmiştir (0.7 mg/kg). Yaprakta en fazla Zn birikimi 4000 mg/kg'lik konsantrasyonda görülmüş( 134 mg/kg), yaprakta Ag birikimine rastlanmamıştır. Çalışma sonucunda çilek bitkisinin Zn ve Ag ağır metallerinin fitostabilizasyonunda değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.