Plastik sanatlarda tekstilin yeri

İnsanoğlunun en eski yaratılarından biri olan tekstil, başlangıcından bugüne kadar çok farklı kollardan gelişen, değişimlere uğrayan ve sanat, tasarım, el sanatı, endüstri gibi farklı içerikleri kapsayan bir olgu olarak var olmaktadır. Tekstil el sanatları, dünyamn en eski sanatlarından biridir. Doğanın zorlu koşullarına karşı koyma gereksinimi, zamanla farklı üretim teknikleriyle dekoratif unsurlar kazamrken büyük bir gelişim sürecine girmiş, günümüzde başlı başına bir plastik sanat dalı olarak diğer sanat disiplinleri arasındaki yerini almıştır. Plastik sanatların bir dalı olarak kabul ettiğimiz serbest tekstiller, ne yazık ki ülkemizde günümüz sanatında olmaları gereken konumda değerlendirilmemektedir. 'Plastik Sanatlarda Tekstilin Yeri' başlıklı çalışma, serbest tekstillerin bir plastik sanat dalı olarak değerlendirilmesinin zorunluluğunu açıklayan: Giriş, Tekstil Elyafının Genel Sınıflandırması ve Plastik Olanakları, Tekstil El Sanatları, Endüstri Devriminin Plastik Sanatlara Etkisi, Tekstilde Endüstri Devrimi ve Serbest Tekstiller başlıklı bölümlerden oluşmaktadır. Tezin amacını ve sınırlarını kısaca açıklayan Giriş, aynı zamanda tezin Birinci Bölümünü oluşturmaktadır. İkinci Bölüm, tekstil sanatçısının aynı zamanda teknik bilgilerle donanmış ve bunu serbest yaratılarına yansıtabilen bir tasarımcı olarak yönünü ortaya koyarken, tekstil elyafının yapısall özellikleri ile atölye şartlarında ulaşılabilecek plastik değerleri; Tekstil Elyafının Genel Sınıflandırması ve Plastik Özellikleri başlığı altında vermektedir. Üçüncü Bölüm, tekstil el sanatlarının bir sınıflandırmasını ortaya koyarken, genel olarak üretim tekniklerini de açıklamaktadır. Üretim tekniklerine ait bilgilerle tekstili plastik değerlere ulaştıran ya da başlı başına üç boyutlu formlar olarak inşa edebilen IXtekstil sanatçısının, estetik değerler kadar bu değerle bütünleşen yapıyı da tasarımlama gücü; Tekstil El Sanatları başlığı altında ele alınmaktadır. Dördüncü Bölümde, endüstri devrimin toplum hayatına dolayısıyla da sanata getirdiği yenilikler, 20. yüzyıl sanatının kimliğini belirleyen şartlar ve tekstilin bu yüzyılda resim, heykel ve mimari ile etkileşimi; Endüstri Devriminin Plastik Sanatlara Etkisi başlığı altında genel olarak açıklanmıştır. Beşinci Bölümün içeriğini oluşturan tarihsel süreç, deneysel çalışmalarla Bauhaus'un tekstil sanatlarına getirdiği yeniliklerle serbest tekstillerin oluşmasına neden olan temel ilkeler, gelişen teknoloji ile elde edilen tekstil elyafının özel türleri ve bu materyallerin serbest tekstil sanatlarına sağladığı plastik olanaklar; Tekstilde Endüstri Devrimi başlığı altında toplanmıştır. Altıncı bölümde, 20. yüzyıl sanatının içinde serbest tekstillerin gelişimi ve başlı başına plastik bir sanat dalı haline gelmesi, tarihsel olarak anlatılmaktadır. Bu tarihsel süreç; yeni materyallerle ve geleneksel üretim teknikleri ile ulaşılan plastik değerleri, kavramı, yeni estetikleri, sanatçının bireyselliğini, geleneksel üretim teknikleri ile yeni teknolojilerin birleşmesinden doğan Japon tekstil sanatlarının bu alana katkılarım, serbest tekstiller alanındaki önemli etkinlikleri ve çağdaş tekstil sanatçılarının çalışmalarına ait örnekleri; Serbest Tekstiller başlığı altında incelemektedir. Malzemeden ve üretim tekniklerinden doğan olanakları, 20. yüzyıl sanatının içeriğindeki sağlam temelleri, kavramsallığa geçişi, yeni teknolojilere ve dolayısıyla yeni estetiklere açıklığı, sanatçının tasarımcı olarak yönü ve bireyselliği, önde gelen otorite ve müzelerce tanınmasıyla beraber bütün bu bölümlerden çıkan sonuçlar; bizi, serbest tekstillerin başlı başına bir plastik sanat dalı olarak 20. yüzyıl sanatındaki güçlü ve sağlam temeller üzerine kurulmuş yerine götürmektedir.