Yeniden yapılandırılmış eğitim fakültelerinde sanat eğitimine hümanist bir yaklaşım

Bu araştırma Türkiye'deki eğitim fakülteleri resim-iş eğitimi anabilim dallarında görev yapan öğretim elemanlarının ve eğitim alan öğrencilerin yeniden yapılandırılma çerçevesinde sanat eğitiminde 'hümanist bir yaklaşım'a ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve bu görüşlerden hareketle 'Sanat eğitiminde hümanist bir anlayışın var olup olmadığım' ortaya çıkarmak üzere yapılmıştır. Araştırma 2004- 2005 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de 6 üniversitenin eğitim fakültesi resim-iş eğitimi anabilim dallarında gerçekleştirilrniştir. Bu çalışmanın örneklemini, 6 üniversitenin eğitim fakültesi resim-iş eğitimi anabilim dallarında görev yapan 13 öğretim üyesi ve eğitim gören yaklaşık 60 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 'yeniden yapılandırılmış eğitim fakültelerinde sanat eğitiminde 'hümanist bir yaklaşım' m varlığı' na ilişkin soruları içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu araştırmada kullanılan veriler, konu ile ilgili literatürün incelenmesi sonucunda ve araştırmacı tarafından hazırlanan yan yapılandırılmış görüşme formu ile yüz yüze yapılan görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada 34 alt problem yanıtlanmaya çalışılmış ve verilerin analizinde nitel veri analiz yöntemlerinden 'içerik analizi' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenerek verilmiştir: 1. Eğitim fakültelerinin yeniden yapılandırılması sürecinde örneklemi oluşturan öğretim üyelerinin büyük çoğunluğunun (%84,61) görüşlerinin alınmaması yeniden yapılanmanın oluşumu ve uygulanmasının hümanistçe ve demokratik bir yaklaşımla değil, aksine bir dayatma ve yaptırım biçiminde gerçekleştiğini göstermektedir. 2. Yeniden yapılanmanın, özellikle Anadolu üniversitelerinde altyapıların hazırlanıp gerekli koşulların sağlanmadan uygulanmasının hem insani etik açısından, hem de sanat eğitiminde beklenen başarı açısından doğru bir yaklaşım olmadığı anlaşılmaktadır. XV 3. Yeniden yapılanmada alanında uzman sanat eğitimcisi ile bilim adamlarının ve öğrencilerin görüşlerine başvurulmadan hazırlanan sanat eğitimi programlarının içinde yetersizlikler barındırdığı anlaşılmaktadır. Bunlardan en önemlisi sanat alan ve öğretmenlik uygulama dersleri arasındaki dengesiz dağılımdır. 4. Öğretim elemanları resim-iş eğitimi anabilim dalı ve müzik eğitimi anabilim dalının tek bir bölüm adı altında toplanmasını olumsuz bir gelişme olarak değerlendirmekte ve bu oluşumu hümanist olmayan baskıcı bir yaklaşım olarak nitelendirmektedirler. 5. Sanat eğitimindeki sanat tarihi, estetik, uygulama ve eleştiri gibi disiplinlerin adının konmasının yanında, 'Sanat öğretimi uygulamaları' ve 'özel öğretim yöntemleri' dersleri ile 'Müze eğitimi ve uygulamaları' dersinin programda yer alması, hümanist eğitim yaklaşımı açısından, olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. 6. İç yönetim, oto kontrol, dönütlerin değerlendirilmesi ve akreditasyon çalışmalarının, ivedilikle başlatılıp sürdürülmesinin hümanist ve etkin bir sanat eğitimi yaklaşımı açısından kaçınılmaz bir gereklilik olduğu anlaşılmaktadır. 7. Yeniden yapılanma öncesinde resim-iş eğitimi anabilim dallarında var olan yetersiz koşulların yeniden yapılanma sonrasında da sürdüğü belirlenmiştir. Bu durumun ivedilikle iyileştirilmesi sanat eğitiminde hedeflenen basan açısından bir gereklilik olarak görünmektedir. 8. Sanat eğitimi programlarının hümanist bir biçimde uygulanabilirliğinin öğretim elemanlarının niceliği ve niteliğine bağlı olduğu anlaşılmaktadır. 9. Özellikle kuramsal / öğretmenlik formasyon derslerinde ve atölye derslerinde bazı öğretim elemanlarının öğrencilerine karşı izledikleri tavır ve yaklaşımın hümanist bir eğitim anlayışıyla bağdaşmadığı belirlenmiştir. 10. Öğrencilerin tamamı, mezun olduktan sonra mesleğe atanmalarında yaşanan sınavla seçilme zorunluluğu ve isdihtam yetersizliğinin neden olduğu kaygıların üzerlerinde sürekli maddi ve manevi bir baskı oluşturduğu görüşünde olup bu durumu hümanist bir eğitim anlayışından çok uzak bir yaklaşım olarak değerlendirmektedirler. XVI 11. Araştırma görevlilerinin statülerinin belirsizliğinden kaynaklanan problemlerin ve beraberinde yaşadıkları sorunların çözümüne yönelik çalışmaların yapılması ve geleceğin öğretim üyelerinin uygun akademik koşullarda yetişmesinin sağlanması bir zorunluluk olarak görünmektedir. Bu araştırmadan elde edilen bilimsel verilerin ışığında, sanat eğitimi programlarının tekrar değerlendirilmesi, yenilenmesi ve güncelleştirilmesinin sağlanabilirliği; kanımızca estetik duyarlılığını insani değerlerle örtüştürebilen, çağdaş, üretken, özgür aynı zamanda karşısındakinin özgürlüklerine saygılı, kısacası hümanist tavırlı sanat eğitimcilerinin yetişmesine katkı sağlayacaktır.