turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Evaluation of the alternatives to improve water quality in gürdük watershed using swat model

Gürdük Havzası Ege Bölgesinde yer almakta olup, Gediz Havzasının bir parçasıdır. Havza yaklaşık 3,200 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Gürdük Havzası sınırları içerisinde Manisa'nın 10 ilçesi bulunmaktadır. Gürdük Havzası verimli topraklara ve tarıma elverişli bir iklime sahip olduğundan bölge, Türkiye'de tarımsal üretimin ön saflarında yer almaktadır. Havzanın % 50'den fazlası tarımsal arazi sınıfına sahip alanlardan oluşmaktadır. Bu tez kapsamında, Gürdük Havzası'nın noktasal ve yayılı kaynaklarından kaynaklanan mevcut kirlilik durumu, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetmeliği ve üç farklı Su Kalitesi Endeksi dikkate alınarak incelenmiş ve su kalitesini iyileştirme alternatiflerinin değerlendirilmesi çalışması, sediman, nitrat yönünden, Soil & Water Assesment Tool kullanılarak yapılmıştır. SWAT Modelinin kurulumu için, su havzasının meteorolojik verileri, dijital yükseklik modeli, arazi kullanım / arazi örtüsü haritası, toprak özellikleri ve hem evsel hem de endüstriyel atıksu arıtma tesislerinden kaynaklanan noktasal deşarjlar ve tarımsal yönetim verileri gerekmektedir. SWAT modelinin kalibrasyonu, DSİ İzleme İstasyonu'ndan sağlanan aylık veriler kullanılarak akım, sediman, BOİ, azot ve fosfor için SWAT-CUP üzerinden yapılmıştır. Gürdük havzasının su kalitesini geliştirmek için, noktasal ve yayılı kirlilikler göz önünde bulundurularak, farklı alternatifler belirlenmiştir. Bu alternatifler temel olarak, kullanılan gübre miktarının azaltılması, AAT'lerin veriminin arttırılması ve koruyucu toprak işleme aktiviteleridir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki diğer havzalarla birlikte Gürdük Havzası'nda su kalitesinin iyileştirilmesi konusunda karar vermelerinde karar vericilere yardımcı olmaktır. Bu çalışmanın sonuçları, gübre kullanımının azaltılmasının ve atıksu arıtma verimliliğinin artırılmasının havzanın su kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini göstermiştir.
Inhibitory effects of trichloroacetic, monochloroacetic and 2,4-dichlorophenoxyacetic acids on anaerobic treatment

oz TRIKLOROASETIK, MONOKLOROASETIK VE 2,4- DİKLOROFENOKSİASETİK ASİTLERİN ANAEROBİK ARITIMA ETKİLERİ GÜVEN, Engin Yüksek Lisans Tezi, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Göksel N. Demirer Ağustos 1999, 64 sayfa Sağlığa ve çevreye zararlı etkilerinden dolayı, halojenli organik bileşikler, en önemli birincil kirleticiler arasında sayılmaktadırlar. HOBler kolaylıkla ayrıştırılabilen bileşikler değillerdir. Bununla birlikte, mikroorganizmalar bu bileşiklere ve işletim ortamına doğru bir şekilde alıştırıldığında HOBler biyolojik metotlarla arıtılabilmektedirler. Son yıllarda, bu bileşiklerin indirgen anaerobik dehalojenasyon yöntemi kullanılarak arıtılmaları ile ilgili çalışmalar ağırlık kazanmaktadır. Bunun nedeni, indirgen anaerobik dehalojenasyon prosesinin daha az halojenli, daha az toksik bileşiklerin oluşmasına yol açması ve bu bileşiklerin biyolojik olarak daha kolay ayrıştırılabilir olmasıdır. Bu çalışmanın amacı, genelde herbisit, pestish ve boya üretiminde kullanılan ve oldukça önemli endüstriyel bileşiklerden trikloroasetik, monokloroasetik ve 2 ,4-diklorofenoksiasetik (2,4-D) asitlerin anaerobik arıtımı inhibe edici etkilerinin kesikli ve sürekli reaktör deneyleriyle incelemek olarak seçilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda görülmüştür ki TKAA ve KAA anılan sıraya göre 100 mg/L ve 50 mg/L ve üzeri konsantrasyonlarda Ankara Evsel Atıksu Arıtma Tesisi'nin anaerobik çamur çürütücülerinden alınan çamur üzerinde toksik etkiye sahiptir. Diğer taraftan 2 ,4-D 420 mg/L konsantrasyona kadar herhangi bir toksik etki göstermemiştir. Ayrıca, TKAA ve KAA'yı mikrobiyel alıştırmaya uğramamış anaerobik kültüre alıştırmak için sırasıyla 0.71xl0' 5 mg/mg UAKMgün and 1.8x 1 0'5 mg/mg UAKMgün yükleme hızlarından daha düşük değerlerin gerektiği bulunmuştur. Bunlara ek olarak, sürekli reaktör deneylerindeki kimyasal oksijen giderimi ve uçucu yağ asitleri ölçümlerine göre sırasıyla 528 ve 1714 mg/L. gün TKAA ve 2 ,4-D yükleme hızları yukarı akışlı çamur yataklı anaerobik reaktörlerin performansına toksik bir etkide bulunmamıştır.
Türkiye'de su kaynakları yönetiminde yeni bir yönetim yapısı

Bu çalışmada, içme suyu kaynaklarının yönetimi incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle Türkiye'de uygulanmakta olan ilgili kanunlar ve yetkili kurumlar ele alınmıştır. Daha sonra çeşitli ülkelerin yasal ve idari yapılarına yer verilmiştir. Ayrıca bu ülkelerin su kaynaklarım koruma stratejileri ortaya konmuştur. Bu temel bilgilerin yardımıyla içme suyu kaynaklarının yönetiminde Türkiye'de uygulanmakta olan kanunlar ve yönetimlerin yetersiz kaldığı ve yeni bir yönetim anlayışı ile yeni bir yapılanma yoluna gidilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Diğer ülkelerin uygulamalarından yola çıkılarak Türkiye için yeni bir idari yapı tanımlanmıştır. Buna göre, Çevre Bakanlığı'na bağlı, mali ve idari özerkliğe sahip ' Havza Yönetimi Genel Kurulu ' ve ' Havza Yönetim Kurumu ' adı altında yeni bir idari yapının oluşturulması önerilmektedir. Bu idari yapının esasım havza bazında yönetim anlayışı oluşturmaktadır. Türkiye ' de içme ve kullanma suyu temininde önem taşıyan su kaynaklan göz önüne alınarak ülke genelinde her bir havzada aynı yönetim yapısının oluşturulması önerilmektedir. Havza yönetiminde havzayı kullanan tüm tarafların kararlara katılımı ve temsili esas alınmıştır. Sonuç olarak planlanan idari yapının hukuksal ve kurumsal olarak incelenmesi hedeflenmiştir. vn
Çift katmanlı hidroksitler ile fosfat gideriminin araştırılması

Bu çalışmada, sentezlenmiş olan çift katmanlı hidroksitler olarak adlandırılan anyonik killer ile fosfat giderimi araştırılmıştır. Sentezlenecek olan ÇKH'lar birlikte çöktürme yöntemi ile sentezlenmiştir. İki tür ÇKH sentezlenmiş olup bunlar MgCl 2 - FeCl 3 tuzlarından sentezlenen Mg-Fe ÇKH ve MgCl 2 - AlCl 3 tuzlarından sentezlenen Mg-Al ÇKH olmaktadır. Sentezlenen malzemeler elek analizi ile partikül çaplarına göre sınıflandırıldıktan sonra elde edilen deneysel verilere adsorpsiyon izotermleri uygulanmıştır. 0,5 g 125- 180 m Mg-Fe ÇKH'ı kullanılarak %84 giderim verimi, 0,05 g 125- 180 m Mg-Al ÇKH'ı kullanılarak %86 giderim verimi elde edilmiştir. Mg-Fe ÇKH'larının Freundlich izotermine ve Mg-Al ÇKH'larında ise Langmuir izotermine uygun olduğu gözlenmiştir. 125- 180 m partikül çapına sahip Mg-Fe ve Mg-Al ÇKH'ları için fosfat tutma kapasiteleri sırası ile 3 mg/g ve 57,5 mg/g olarak belirlenmiştir.
İklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisi

Giderek artan nüfus ve artan nüfusun ihtiyaçlarıyla doğru orantılı olarak artan endüstriyel faaliyetler mevcut doğal kaynakların pek çoğunu tehlikeye atmaktadır. Söz konusu mevcut kaynaklardan belki de en önemlisi dünyanın biyolojik çeşitliliğinin bağlı olduğu ve günümüzde insan faaliyetleri sonucunda gerçekleşen iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine maruz kalan su kaynaklarıdır. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin İzmit Körfezi'ndeki etkilerini incelemek ve gelecek yıllardaki etkileri tahmin etmek amacıyla İzmit Körfezi deniz suyu seviyesindeki değişim, MIKE 3 adlı hidrodinamik modelle gerçekleştirilen modelleme çalışmaları elde edilmiştir. Bu maksatla, bölgeye ait meteorolojik ve hidrolojik veriler, ilk aşama olarak 'CLIMB' akronimli Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı Araştırma Projesi kapsamında farklı çalışma grupları tarafından 1950- 2100 yılları arasında bölgesel iklimsel modeller kullanılarak modellenmiştir. Daha sonra 1970- 2000 yıllarını kapsayan referans dönemi ve 2040- 2070 yıllarını kapsayan gelecek dönemi için bölgesel iklim modellerinin sonuçları kullanılarak hidrolojik olarak modellenmiştir. İlk aşamada elde edilen bu veriler, ikinci aşamada referans kabul edilerek referans dönemi ve gelecek dönem için körfezin tamamı hidrodinamik olarak modellenmiştir. Elde edilen sonuçlar, körfezde seçilen 7 farklı noktada karşılaştırılarak verilmiştir. Yapılan değerlendirmede, deniz suyu seviyesi salınımının körfezin dış kısmından iç kısmına doğru arttığı, ayrıca salınımın gelecek dönem için referans değerlerden daha yüksek olduğu ve deniz suyu seviyesinde maksimum 0,6 metrelik bir artış olabileceği tahminine varılmış. Söz konusu etkilerin İzmit Körfezi ve Kocaeli ili üzerine doğurabileceği olası ekolojik, beşeri ve ticari sonuçlar tartışılmıştır.
Çoklu metal ile kirlenmiş toprakların immobilizasyonunda nanozeolit kullanımının araştırılması

Günümüzde tekli ya da çoklu ağır metal ile kirlenmiş topraklar, tüm dünyadaki en büyük çevre kirliliği sorunlarından biridir. Bu çalışmada, doğal zeolit ve nanozeolitin, Kayseri ili İncesu ilçesinden alınan çoklu metal ile kirlenmiş toprakların immobilizasyonu ve mobilizasyonu üzerine etkisi incelenmiştir. Nanozeolit Manisa ili Gördes ilçesinden temin edilen doğal zeolitin boyut olarak 100 nm'den daha küçük boyuta ( 41- 57 nm) getirilmesi ile elde edilmiştir. İki aşamada laboratuvar koşullarında toprak profilini simüle etmek amacıyla yapılan kolon testleri katkısız toprakta, %3 oranında zeolit katkılı ve %3 oranında nanozeolit katkılı toprakta yapılmıştır. Birinci aşamada yapılan çalışmanın asıl amacı toprağa %3 oranında zeolit ve nanozeolit ilave ederek çoklu metal ile aşırı kirlenmiş toprakta kirleticileri 0,01 M CaCl 2 ile immobilize etmektir. İkinci aşamada yapılan çalışmanın amacı ise toprak kolonunda immobilize edilen metallerin yapay yağış ile mobilize olarak yeraltı sularına olası geçme riskini öngörmektir. Toprağın doğal pH'sında yapılan çalışmada CaCl 2 ile yıkama sonucunda katkısız toprak kolonuna kıyasla zeolit ve nanozeolit uygulamaları yıkama çözeltilerinde büyük değişimlere neden olmamıştır. Bu durum yüksek pH'da metallerin çözünürlüğünün düşük olmasından kaynaklanmaktadır. %3 zeolit ilaveli toprak kolonunda As, Cd, Pb ve Zn için sırayla %85,25; %100; %100 ve %99, 75 immobilizasyon verimi elde edilmiştir. Toprak+% 3 nanozeolit kolonunda ise immobilizasyon verimleri As için %99,75; Cd için%99,92; Pb için %99, 99 ve Zn için %96,59'dur. İmmobilizasyon testlerinin yapıldığı kolon çıkış sularında zeolit ve nanozeolitten kaynaklı yüksek Al, Na ve Ca ölçümleri, çoklu metal immobilizasyonunun esas olarak iyon değişim reaksiyonlarına bağlı olduğunu göstermektedir. Metallerin immobilize edildiği kolonda olası asit yağmurunu simüle etmek için yapay yağış (pH 4,2) ile yapılan testte metal konsantrasyonunun yüksekliğine bağlı olarak en fazla immobilizasyon nanozeolitte gözlemlenmiştir. İmmobilizasyon verimleri As, Cd ve Pb için sırayla katkısız toprak kolonunda %24,60; %77,84; %90, 58 ve toprak+% 3 zeolit katkılı kolonda %38,46; %83,46; %93, 30 olarak tespit edilmiştir. Çinko elementi her iki kolonda da tamamen mobil hale geçmişştir. %3 nanozeolit ilaveli kolonda ise As, Cd, Pb ve Zn için sırayla %100; %100; %99, 80 ve %99, 32 immobilizasyon verimi elde edilmiştir.
Tekstil atık sularındaki rengin tekstil atık külü ile giderimi

Türkiye'de endüstrinin %20'sine hakim olan tekstil ürünlerinden meydana gelen kirleticilerin giderimleri oldukça önemlidir. Günümüzde 100 .000'nin üzerinde sentetik boya ticari olarak kullanılmakta ve yılda 700. 000 ton boya tüketilmektedir. Gerek üretim, gerekse kullanım sırasında arta kalan boya miktarı göz önüne alındığında tekstil atıksularının çevresel açıdan ne kadar önemli olduğu gerçeği ortaya çıkmaktadır. Tekstil ürünlerinin endüstrideki bu önemli payından dolayı ve tekstil boyasının uygulanmasında suyun çok büyük bir önem taşıması dolayısıyla boyamada kullanılan yüksek su tüketimi, atıksu üretimini arttırmaktadır. Bu kirli atıksularda gözlenen kirliliklerin en önemli sebebi kullanılan kimyasal maddeler ve boyar maddelerdir. Suyu kirleten renkli atıksular, suyun hem görünüşünü hem de ışık geçirgenliğini azaltmaktadır. Bu çalışmada tekstil atıksularında rengin giderimin de tekstil atık külü kullanılmıştır. Çalışmada tesis atığı olan tekstil külü kullanılarak tekstil atıksuyundan rengi giderimi araştırılmış ve alıcı ortamda çok büyük sorun teşkil eden renk probleminin tekstil atıksuyundan giderimin de tekstil atık külünün oldukça etkisi olduğu belirlenmiştir.
Evsel ve endüstriyel arıtma çamurlarının toprak solucanları ile kompostlanması ve vermikompost kalitesinin belirlenmesi

Açık deneme koşullarında 3000 g'lık kompostlama kaplarında yürütülen bu çalışmada; evsel ve endüstriyel nitelikli arıtma çamurları, toprak solucanları ile inkübasyona tabi tutularak vermikompost üretilmiştir. Bu amaçla; evsel ve endüstriyel nitelikli arıtma çamurları ahır gübresi ile % 0, %5 (150 g), %10 (300 g), %15 (450), %20 (600 g) miktarlarda inkübasyona bırakılmıştır. 90 günlük inkübasyon süresince 1. gün, 30. gün, 60. gün ve 90. gün elde edilen vermikomposttan numune alımı yapılarak pH, elektriksel iletkenlik, nem, toplam azot, toplam organik karbon ve C/N kalite parametrelerinin değişimi izlenmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde vermikompost kalite parametreleri bakımından evsel ve endüstriyel çamurlar arasında istatistiksel farklılık (P<0.05) gözlenmiştir. Uygulama dozları arasında önemli bir farklılık saptanmaz iken, inkübasyon süreleri arasındaki fark önemli bulunmuştur. Her iki çamurda ortalama pH, EC, Nem, TOC sınır değerler arasında olup, TN ve C/N sınır değerlerin üzerinde bulunmuştur. Buna göre, en düşük C/N oranı %15 evsel çamur uygulamasında, en yüksek C/N oranı ise %20 evsel çamur uygulamasında görülmüştür.
Samsun-Tekkeköy bölgesi havasındaki SO2 konsantrasyonunun belirlenmesi ve meteorolojik parametrelerle ilişkisinin incelenmesi

Bu çalışmada Samsun İli Tekkeköy İlçesinde hava kirliliğinin derecesi ve kirlenmeyi etkileyen çeşitli faktörlerle ilişkisi incelenmiştir. İlk aşamada bölgenin topografik durumu, kirliliğe etkili olabilecek meteorolojik faktörler ve hava kirletici özelliği olan tesisler incelenmiştir. Elde edilen veriler göz önüne alınarak uygun yerlere ölçüm istasyonları kurulmuştur. Ölçülen SO- konsantrasyonları ile rüzgar hızı sıcaklık, nispi nem arasındaki ilişkiler haftalık olarak araştırılmış ve regresyon denklemleri ile korelasyon katsayıları elde edilmiştir. Haftalık ortalamalara göre yapılan çoklu regresyon analizinde, korelasyon katsayıları minimum r=0,3706, maksimum r=0, 9918 bulunmuştur. Genel olarak S02 konsantrasyonu ile meteorolojik parametrelerden rüzgar hızı, sıcaklık ve nispi nem arasında pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Ayrıca ölçülen SCL konsantrasyonlarından yararlanılarak bölgenin S0_ haritaları çizilmiştir. Sonuç olarak bölgedeki S02 düzeyinin Hava Kalitesi Korunması Yönetmeliği' nde belirlenen sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür. S02 konsantrasyonları ile meteorolojik parametreler arasında kuvvetli pozitif bir ilişki belirlenmiştir.
Atık sularda bulunabilen bazı organik bileşiklerin aktif karbon kumaş elektrodu kullanarak sulu çözeltilerden elektrosorpsiyon yolu ile uzaklaştırılmasının incelenmesi

Bu çalışmada, yüksek özgül yüzeyli aktif karbon kumaş elektrodunun geniş bir potansiyel aralığında (-1,5- 5,0 V) ve değişik elektrolit içeren ortamlarda (Na2SO 4 veya KH2PO4/KOH) polarizasyonu sonucu yapısall, yüzey kimyasal ve elektrokimyasal özelliklerinde meydana gelen değişimler sistematik olarak incelenmiştir. ACC'nin polarizasyonu sonucu yapısall özelliklerinde önemli değişiklikler gözlenmezken yüzey kimyasal ve elektrokimyasal özelliklerinde kayda değer değişimler gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar bazik boyaların elektrosorpsiyon davranışlarını açıklamada kullanılmıştır. Bazik boyaların elektrosorpsiyon prosesi, yerinde UV-VIS spektrofotometrik olarak takip edilmiştir. Kinetik veriler yalancı birinci-mertebe eşitliğine göre işlenmiş ve hız sabitleri belirlenmiştir. Bazik boyaların sulu çözeltilerinden elektrosorpsiyon yolu ile tamamen uzaklaştırılabileceği görülmüştür. Çözücü-çözünen etkileşimleri ve çözeltinin pH değerleri düşünülerek bazik mavi-7'nin Na2SO 4 ve KH2PO4/KOH çözeltilerinden elektrosorpsiyonu için bir mekanizma önerilmiştir. Çalışmanın son bölümünde bazı aromatik organik asitlerin döngüsel elektrosorpsiyon ve 2 ,4-D pestisitinin sürekli akış elektrosorpsiyonu prosesleri ile özel olarak tasarlanan doğrudan akış hücresinden ACC elektrodu üzerine elektrosorpsiyonu gerçekleştirilmiş, prosesler on-line UV-VIS spektrofotometrik sistem kullanılarak takip edilmiştir. Aromatik organik asitlerin elektrosorpsiyon davranışları moleküllerin dipol momentleri ve çözeltide bulunan iyonik tür miktarları ile ilişkilendirilmiştir. SAE prosesi ile 2 ,4-D pestisitinin ACC elektrodu üzerine elektrosorpsiyonu için kapasite 729 mg. g-1 olarak hesaplanmıştır. Doğrudan akış hücresinin kullanılmasıyla organik moleküllerin sulu çözeltilerden uzaklaştırılma hızı ve miktarında kayda değer gelişme gözlenmiş ve bu hücre, elektrosorpsiyon temelli su arıtılmasının pratik uygulamaları için önerilmiştir.
Kahramanmaraş evsel ve endüstriyel atıksularının toplanıp uygun bir arıtma yöntemi seçilerek arıtılması

ÖZYÜKSEK L SANS TEZKAHRAMANMARAŞ EVSEL VE ENDÜSTR YELATIKSULARININ TOPLANIP UYGUN B R ARITMA YÖNTEMSEÇ LEREK ARITILMASIhsan SARI ÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜÇEVRE MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALI Danışman : Yrd. Doç. Dr. Galip SEÇK NYıl 2005, Sayfa 123 LLLJüri : Prof. Dr. Ahmet YÜCEER:Doç. Dr. lyas DEHR:Yrd. Doç. Dr. Galip SEÇK NBu çalışmada Kahramanmaraş şehrinin atıksu kirlilik envanteri ortaya koyulmuştur. Ayrıca atıksu özellikleri de belirlenmiştir. Bunlara ek olarak Kahramanmaraş şehrinin atıksularının çökelme özeliklerini de göstermek amacı ile laboratuar deneyleri yapılmıştır. Konuyla ilgili literatür araştırması yapılarak uygun arıtım alternatifleri değerlendirilmiştir. Atıksuyun kirletici konsantrasyonları AKM 210 mg/l, KO 385 mg/l, BO 5253 mg/l, TKN 18 mg/l ve Toplam Fosfor 4,1 mg/l olarak bulunmuştur. Ayrıcaçökelme deneylerinde 15, 30, 60 ve 120 dakikalık çökelme süreleri sonunda sırasıyla%10,30, %17,56, %23, 82 ve %30,51'lik KO giderim verimleri elde edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde sonuçlar detaylı bir şekilde değerlendirilmiş, Kahramanmaraş bölgesinin iklimsel, ekonomik ve jeolojik özelliklerinin yanındaatıksularının uygun özeliklerinden dolayı da aktif çamur arıtma sistemlerinin en uygun arıtma seçeneği olduğuna karar verilmiştir.
Determination of odor sources in different industrial sectors and selection of appropriate control techniques

Koku günümüzde en önemli çevre sorunlarından biri haline gelmiştir. Özellikle üretim faaliyetleri sırasında birçok endüstride kokuya neden olan emisyonlar oluşmakta ve ortaya çıkan koku tesis içinde ve çevresindeki yaşam alanlarında problem yaratmaktadır. Oluşan kokuların rahatsız edici boyutlarda olması ve şikayetlerin artması sonucunda 'Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik' yürürlüğe girmiş ve sınır değerler belirlenmiştir. Bazı endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan koku emisyonlarının sınır değerleri aşması, oluşan kokunun çeşitli giderim yöntemleri kullanılarak giderilmesini gerekli hale getirmiştir. Tez kapsamında, bitkisel yağ üretimi, rendering, kümes hayvancılığı, bira üretimi, atıksu arıtımı ve maya üretimi gibi koku şikayetlerinin yoğun olduğu endüstriler üzerine örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Belirlenen kaynaklardan numuneler alınarak Dokuz Eylül Üniversitesi Koku Laboratuvarı'nda dinamik olfaktometrik yöntem ile ölçülmüştür. Benzer bir ölçüm çalışması, bu tesislerdeki koku giderim ünitelerinin çıkışlarından alınan numuneler içinde yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda bitkisel yağ üretimi, rendering, kümes hayvancılığı, bira üretimi, atıksu arıtımı ve maya üretimi sektörleri için koku aralıkları belirlenmiştir. Ayrıca bitkisel yağ üretimi, rendering, terfi merkezi, kümes hayvancılığı ve bira üretimi için ıslak yıkama, atıksu arıtım ve çamur bertaraf ünitelerinde biyofiltreleme ve maya üretiminde ise ozon uygun koku giderim yöntemleri olarak belirlenmiştir. Koku ülkemizde yeni bir konu olduğu için gerek kaynak gerekse tecrübe konularında büyük eksiklikler bulunmaktadır. Bu sebeple tez kapsamında elde edilen sonuçların hem uygulayıcı hem de denetleyici kurumlar için yol gösterici nitelikte olması beklenmekte, bu sayede sorunların daha doğru ve hızlı bir şekilde giderilmesi hedeflenmektedir.
Atık su örneklerinde bisfenol A ve fitalat düzeylerinin belirlenmesi

Dünya nüfusunun hızlı artışı, sanayi ve teknolojinin gelişmesi, çevre bilincinin yeterli düzeyde oluşamaması dünyada içilebilir su miktarının ve kalitesinin giderek azalmasına sebep olmaktadır. Günümüzde yetersiz olan temiz su kaynaklarına alternatif olarak içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak için evsel ve endüstri kaynaklı atıksuların kullanılması bir çözüm seçeneği oluşturmaktadır. Şehir nüfusuyla birlikte su kullanımının artması, çok miktarda atıksu oluşmasına neden olmaktadır. Dünya genelinde plastik imalatında, tarım sektöründe, hayvancılıkta, boya imalatında bisfenol A, fitalatlar, atrazin, dioksinler, dietilstilbesteron ve genistein gibi endokrin bozucu kimyasalların kullanımı her geçen gün artmakta ve bu kimyasallar kanalizasyon sistemleri aracılığıyla atıksu arıtma tesislerine gelmektedir. AAT'de arıtılan sular park ve bahçelerin sulanması, yeraltı su kaynaklarına takviye yapılması gibi pek çok alanda kullanılmaktadır. Ancak arıtma işleminin bu sulardaki EBK'ları elimine edip etmediği tam olarak bilinmemektedir ve bu kimyasalların belirlenmesi ve miktarının bilinmesi çevre ve insan sağlığını koruma adına önem taşımaktadır. Çalışmamızın amacı AAT'den temin edilen giriş ve çıkış su örneklerindeki BFA ve fitalat konsantrasyonlarını belirlemektir. Bu amaçla AAT'den temin edilen giriş ve çıkış suyu örneklerinde BFA ve total fitalat konsantrasyonları Enzim İşaretli İmmnusorbent Analiz metodu ile ölçülmüştür. BFA ve fitalat ölçümleri örneklerdeki BFA ve total fitalatların spesifik monoklonal antikorlar ile kompetetif olarak ölçümü şeklinde gerçekleştirilmiştir. Sonuçlarımıza göre AAT giriş sularındaki BFA ve toplam fitalat düzeylerini sırasıyla 7.69 g/L ve 78.27 g/L, çıkış sularında ise sırasıyla 3.17 g/L ve 25.56 g/L olarak bulunmuştur. Çıkış suyundaki BFA ve fitalatların konsantrasyonunu giriş suyuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede azalmıştır (p<0.001). Çalışmamızın toplum ve çevre sağlığının korunması adına AAT giriş ve çıkış sularında BFA ve fitalat konsantrasyonlarının izlenmesine, risk analizlerinin yapılmasına, atıksulardaki diğer EBK'ların tespitine yönelik çalışmaların ve denetimlerin sıklaştırılıp yaygınlaştırılmasına, yeni yasa ve yönetmeliklerin çıkarılmasına ve doğru arıtım teknolojilerinin uygulanmasına ışık tutacağına inanmaktayız.
Balıkesir kentsel katı atık depolama sahası sızıntı sularından jet loop reaktör kullanarak amonyak giderimi

Katı atıklar depolandığı sahanın yağmur, yüzey ve yeraltı sularıyla teması sonucunda depo koşullarındaki çözünürlüklerine bağlı olarak düşük veya fazla miktarlarda sıvı faza geçip bunyelerinde bulunan sularla karışarak sızıntı suyunu oluştururlar. Yüksek organik içeriğe ve ağır metal konsantrasyonuna sahip, koyu renkli, kokulu ve birçok kirletici parametreyi içeren sızıntı sularının arıtılması son derece güçtür. Sızıntı suyu arıtımında klasik arıtım prosesleri tek başlarına yeterli olamamaktadır. Sızıntı sularının yüksek konsantrasyondaki azot bileşikleri, biyolojik arıtımı oldukça zorlaştırmaktadır. Bu nedenle biyolojik arıtımdan önce amonyak formundaki azotun giderilmesi gereklidir. Bu çalışmada, klasik sistemlere göre düşük enerji gereksinimi olan jet loop reaktörlerde hava sıyırma metodu ile sızıntı sularından azot giderim performansı incelenmiştir. Jet loop reaktörler kurulumu ve işletilmesi oldukça basit, düşük yatırım ve işletim maliyetine sahip, sirkülasyon hızının tam olarak kontrol edilebildiği, çok iyi seviyede gaz dispersiyonunun sağlandığı, oldukça yüksek karıştırma ve kütle transferi elde edildiği, homojen konsantrasyon ve ısı profilinin sağlanabildiği, yüksek performanslı reaktör sistemleridir. Çalışmanın ilk aşamasında Balıkesir Katı Atık Yarı Düzenli Depolama Sahası'ndan alınan sızıntı suları karakterize edilmiştir. Ardından JLR' de sıcaklık, pH, hava debisi ve sirkülasyon debisi parametrelerinin amonyak giderme performansı üzerine etkisi denenmiştir. Reaktöre sızıntı suyu sahadan geldiği konsantrasyonda (NH3= 800- 1460 mg/L) beslenmiştir. Sistemden 1460 mg/L amonyak konsantrasyonu için pH= 11, 45oC sıcaklık, 3700 L/saat sirkülasyon hızı ve 1000 L/saat hava debisinde 7 saatlik havalandırma sonucu %82, 12 saatlik havalandırma sonucu %95 amonyak giderim verimi elde edilmiştir.