Empresyoniz'de renk ve ışık

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ EMPRESYONİZM'DE RENK VE IŞIK V. Nurçin ÜN ALAN Resim Anasanat Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 1999 Danışman: Yard. Doç. Gülbin KOÇAK 1865- 1890 yılları arasında Fransa'da birbiriyle temas halinde çalışmış olan Empresyonist grubu bir araya getiren ve onlardan kollektif bir güç oluşturan, amaçlarındaki kararlılıktır. Empresyonist akım, sanatçıların daima içinde yaşadığı bildiği sahneler, kişiler ve manzaralar dünyasıdır. Onlar, bir manzara yapmayıp manzaradan aktarılan hissiyatı çizdiklerinden izlenimcidirler. Bundan dolayı, Monet tarafından çizilen 'Güneşin Doğuşu' adlı esere manzara değil 'izlenim' denmiştir. Doğayı gerçekte olduğu gibi bütün ayrıntılarıyla değil, renkle elde edilebilen gerçekçi efekt zenginliğinin beklenmedik manzaraları olarak resmetmişlerdir. Işığın, nesnelerin sahip olduğu etkileri belirlemesi fikri, onsuz canlı veya cansız hiçbir formu yeniden üretmenin imkansız olduğu kesin çizginin ortadan kalkmasına neden olmuştur. Bu özellik, kısa fırça vuruşlarının tuvale direk uygulanarak renk cümbüşü gibi çizgileri etkisiz hale getirmesiyle gözlenir. İzlenimci metodta ressam, çoğu zaman saf karışımsız renkleri 'gözde karışım' maksadıyla tuvalde yan yana koyar. Gölgelendirmeler ve renkler büyük bir özenle gözlemlenmiş; genelde gölgelendirmeler ayrıca renklerle belirlenmiştir. Renklendirmede tutucu olmayıp mavi ve pembeyi daha çok kullanmışlardır. Dış mekanda çalışan sanatçılar hareketin ilk anını taslak şeklinde o anda çizmektedir. Buna karşın hareketin ilk öncülerinden Barbizon okulu ressamları, dış mekanda gün ışığında yapılan taslak çalışmaları stüdyolarında bitirmişlerdir. Bu, izlenimcilerle Barbizon okulu ressamları arasındaki en önemli farktır. Bundan dolayı izlenimci çalışmalar bitirilmemiş olarak tanımlanmıştır. Empresyonistler, modern görüntüyü saptama açısından önemli bir rol oynayan 'fotoğraf tekniğinden', doğayı ve doğa içindeki insanı anlatan, fırçanın tuş özelliğini -Empresyonistlerden önce- keşfeden 'Çin resminden'; yeni motifler ve yeni renk kalıpları aramalarında onlara yardım eden 'Japon baskılarından etkilenmişlerdir. İzlenimciler; Courbet, Daubigny ve Corot'un gerçekçi manzara tasvirlerini geliştirerek, 1877'de bu sanat hareketinin temelini atmışlardır. Monet, Renoir, Sisley ve Pissarro izlenimci hareketin öncüleri ve en önemli üyeleridir. İzlenimciler, mitolojik ve tarihsel konuları bir yana bırakıp yaşamın güzel anlarını resmetmişlerdir. Monet günlük nesneleri, Pissarro ve Sisley Fransa'nın kırsal bölgelerini ve nehir manzaralarını, Degas bale oyuncularını ve at yarışlarını çizmiştir. Resim sanatındaki bu yaklaşım, 1880'lerde genişlemekten çok daralmış, yeniden üretim olmaksızın durağan kalmış ve Empresyonizmden esinlenen yeni bir sanat kuramı ortaya atılmıştır. 'Neo-Empresyonist' adıyla anılan bu grup Empresyonistlerin resimdeki rastlantısal tutumlarını ve içgüdüsel sanat anlayışlarını bütünüyle kabul etmemişlerdir. Daha sonraları izlenimciliği kendileri için aşırı yüzeysel bir sanat olduğu için terk edenler, empresyonist resim anlayışının temel öğesi olan 'duyarlık' ilkesinden uzaklaşmış ve yerini 'fikir' kavramına bırakmıştır. Böylece Empresyonist yaklaşım yerini entellektüel bir yaklaşıma ve sembollerin kullanımına bırakmıştır.