Kentsel mimaride görsel çözümlemeler

Kentsel Mimaride Görsel Çözümlemeler başlığını taşıyan bu tez raporunda, kentsel bozuklukların kişi üzerinde yarattığı fiziksel ve ruhsal etkiler/tahribatlar ile bunların görsel dışavurumlarının oluşturulacak fotoğraf ve resimler ile ortaya konması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırılan konu ile ilgili birçok yazılı ve görsel kaynaktan yararlanılmıştır. Bu amaçla öncelikle kent kavramının nasıl doğduğu, değişik coğrafyalarda ne tür gelişmeler izlediği ve bugünkü anlamına nasıl kavuştuğu gösterilmiş ve farklı tarihsel ve sanatsal dönemlere ait kent yapılanmalarına ilişkin kapsamlı örnekler verilmiştir. Günümüz insanının davranış, eğilim ve tutumlarını anlamanın önemli anahtarlarından biri de içinde yaşadığı fiziksel ve sosyal ortamın onun üzerinde yarattığı negatif ya da pozitif etkileri incelemekte yatar. Kentlerin ve kentsel kaynaşma noktalarını oluşturan kamusal alanların tarih boyunca bugünkü başta kültür ve medeniyetlerin doğup geliştiği yerler olduğu ve hatta kentlerin çökmesinin çoğunca ilgili medeniyetlerin de çökmesi anlamına geldiği gözetilirse, insanoğlunun kimliğinin yaratılmasında bu fiziki çevrenin önemi de açıkça görülecektir. Kentler bu açıdan insanın ve dolayısıyla da barındırdığı toplumun güçlü bir simgesidir. Eski Yunan toplumlarının barışçıl, estetik merkezli, felsefeyle içiçe geçmişş günlük yaşamları görsel zenginliği fazla, çiçek ve dekoratif unsurlarla bezeli ve kamusal alanların ön planda olduğu bir kent mimarisiyle kendini dışavururken; daha savaşçı, dünya imparatorluğu hayali peşindeki Romalıların kentleri ise daha büyük, insanı ezen ve otoriter bir anlayışın eseri olmuştur. Bu durum toplumlardaki zihinsel sıçramaların kentsel mimaride birebir yansımasını bulduğunun işaretidir. Toplumsal değerler, sosyo-kültürel yapı, yaşam biçimi, teknoloji, nüfus yapısı, ekonomi, ulaşım dokuları, kentsel politikalar doğrudan doğruya kentsel biçimlenmeyi ve kent makro formunu belirleyen faktörler olmuştur. İnsanın doğrudan kendi yarattığı çevrenin etkisi altında kaldığının, içinde yaşadığı fiziki çevreyi değiştirip dönüştürme yetisi ve gücüne sahip olduğu kadar bizzat onun tarafından değiştirilip şekillendirildiğinin anlaşılmasıyla birlikte kent-çevre sosyoloji, kent-çevre psikolojisi gibi alanlarda yapılan çalışmalar da büyük önem kazanmaya başlamıştır. Dahası, sanatsal içerik kazandırılmış mekanların zihinsel, biyolojik, psikolojik, fiziksel ve toplumsal açıdan daha sağlıklı ortamların yaratılmasına katkıda bulunduğu bilimsel olarak da kanıtlanmıştır. Özellikle günümüz insanının geçmişşe kıyasla gününün büyük bir bölümünü ortak kamusal alanlarda sosyalleşerek geçirmek zorunda kaldığı düşünülürse, gün içinde toplu ya da özel taşıma araçlarıyla defalarca yüz yüze kaldığı şehrin mevcut siluetinin ve bu siluetin sanat ve doğayla ne kadar barışık ve içiçe olduğunun psikolojisi üzerinde doğrudan bir etkisi olacağı tartışılmaz bir gerçektir. Bu açıdan kentleri anlamanın sayısız ruhsal tahribatı anlayıp çözmekte çok yararlı olacağı söylenebilir. Bu gerçeği kendine merkez alan bu rapor görece işlenmemiş sayılabilecek bu çalışma alanındaki ilgili tezleri aktarmanın yanı sıra kimi yeni gözlemlerde bulunma iddiasını da taşımaktadır. İnsanoğlunun mayasını oluşturan genetik, ailevi, ekonomik gibi sayısız etmenlerin arasına kentsel yani çevresel mimarinin de eklenmesi artık kaçınılmaz gibi görünmektedir. Bunu anlamanın ve ortaya koymanın yolu ise ilgili estetik, sanatsal ve ideolojik kodların deşifre edilmesinden geçmektedir ki, bu tez raporu bu yönde atılmış bir çabanın ürünüdür.