İçme suyu kalitesi açısından kirlilik parametrelerinin irdelenmesi

Bu çalışmanın amacı, içme ve kullanma sularında bulunabilecek kirleticilerin, insan sağlığı üzerindeki etkileri konusundaki en son gelişmeleri özetlemek, içme suyu standartı geliştirme esaslarını vermek, TS 266 ve diğer gelişmiş ülkelerin su standartlarını karşılaştırmak, sularda bulunabilecek kirleticilerin ölçme teknikleri ve bu tekniklerin sınırları konusundaki mevcut bilgi birikimini, yöneticilerin değerlendirebileceği formda sunmak, Türkiyedeki su kalitesinin izlenmesi konusundaki uygulamayı tartışmak, yeni parametrelerin ilavesiyle TS 266' yi genişletme önerisi geliştirmek, standartta önerilen kirleticilerin kim tarafından ve hangi sıklıkta ölçülmesi gerektiği konusunda düşünce üretmek, su kalitesinin izlenmesi amacıyla kurulması gereken istasyonların yerleri, bulundurmaları gereken teçhizatlar ve personel konusunda çözümler getirmektir. Bu amaç doğrultusunda, kapsamlı bir literatür araştırması yapılmış, kirleticilerin sağlık etkileri tablo halinde özetlenmiş, TS 266, USEPA, WHO, Kanada ve AT içme suyu standartları bir tabloda toplanmış, standart geliştirme konusunda gelişmiş ülkelerin tecrübeleri aktarılmış, standart metodlar taranarak kirleticileri ölçme teknikleri amaca uygun şekilde sunulmuş, sağlık etkileri, su ortamında bulunma ihtimalleri ve ölçüklebilirlikleri dikkate alınarak TS 266 için yeni parametre ilaveleri önerilmiş Türkiye de su kalitesinin izlenmesi konusundaki son durum tartışılarak bu konuda çözümler üretilmiştir. İhtiva ettiği parametreler bakımından TS 266'nın gerek AT gerekse WHO su standartlarına oldukça benzediği görülmektedir. Ancak mevcut parametrelerin kim tarafından, nasıl ve hangi periyotlar ile ölçüleceği konusunda belirsizlik mevcuttur. Başka ülkelerde yasaklandığı halde Türkiye de hala kullanılan pestisitler ve diğer kimyasal maddeler de bulunduğu dikkate alınarak standartların gözden geçirilmesi ve kademeli olarak bazı kirletici unsurların kullanımının yasaklanması gerekmektedir. Türkiye de çok kullanılmaları, mevcut tekniklerle ölçülebilmeleri ve su ortamında bulunma ihtimallerinin yüksek olması dikkate alınarak TS 266 için yeni 24 parametre önerilmiştir. Bu parametreler çoğunlukla dezenfeksiyon yan ürünü olan THM'ler ve pestisitleri içermektedir. Önerilen yeni parametrelerin ölçümü için şu anda TS 266 'da bulunan parametrelerin ölçülmesi için gerekli teçhizat yeterlidir; yani ilave laboratuar ekipmanına gerek kalmamaktadır. Türkiye de su kalitesinin izlenmesi 4 Nisan 1930 tarihinde yürürlüğe giren Hıfzısıhha Kanunu gereğince, Sağlık Bakanlığı ile yerel yönetimlere bırakılmıştır. Ancak bu kanunda gerek Sağlık Bakanlığının ve gerekse yerel yönetimin görev ve sorumlulukları açıkça tanımlanmamıştır. Bu sebeple gerek Sağlık Bakanlığı gerekse yerel yönetimler su kalitesinin izlenmesinde yetersiz kalmaktadır. Mesela, Sağlık Bakanlığına bağlı Hıfzısıhha Enstitüsü ve Halk Sağlığı Laboratuarlarında esas olarak toplam 8 tane parametre ölçülmektedir. Bunlar, renk ve görünüş, aktif klor, pH, toplam sertlik, organik madde, amonyak, nitrit ve buharlaşma kalıntısıdır. Halbuki şu anda TS 266'da 53 tane kirletici parametrenin izlenmesi şart koşulmuştur. Diğer taraftan bu parametrelerin ölçme sıklıkları konusunda da herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ölçülen parametrelerin bazılarının miktarları verilmeyip, sadece var/yok şeklinde ifade edilmektedir. Bütün bunlar ölçme sonuçlarım kullanarak bir değerlendirme yapmayı güçleştirmektedir. IXStandartların yemden gözden geçirilerek hazırlanması, kaynaklardaki ve şebekelerdeki kalitesinin izlenmesi için yeni bir düzenleme yapılmış, ayrı bir kanunla Sağlık Bakanlığı ve Yerel Yönetimler dışında yeni bir kuruluş oluşturması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ayrıca gerekçeleriyle TS 266'ya ilave edilmesi önerilen parametreler, mevcut standartta bulunan ve yeni önerilen parametrelerin hangi aralık ile izlenebileceği ve su kalite ölçme laboratuarlarının nerelerde kurulabileceği, konularında üretilen fikirler verilmiştir.