Günümüz illüstrasyon sanatı

İllüstrasyon, yazılı bir metne veya bir fikre getirilen açıklayıcı, anlamını genişletici resimsel herhangi bir ek olarak özetlenebilir. Bugün biçimsel anlamda, resimsel dışavurumcu özellikleri çoğalmış olsa da, illüstrasyonu resimden ayıran en önemli fark; kitlelere yansıtılmak istenen mesajın betimleyici ve yorumlayıcı nitelikler taşımasıdır. İllüstrasyonun ortaya çıkışını tetikleyen unsurlar arasında sırasıyla yazı ve kağıdın keşfi gelir. İlk zamanlar mukaddes kitaba olan ilgiyi fazlalaştırmak adına Hristiyan Rahipler'in yaptığı, parşömenler üzerindeki el yazmaları ve resimlemeleri ortaya çıkmıştır. Diyebiliriz ki; illüstrasyon sanatı bu manastır rahiplerinin çalışmaları ile başlamıştır. Bu devirde kullanılan Kodeks, kitabın ilk şeklidir. Ayrıca başlangıçta başlık kullanımı bilinmediği için metin içindeki ilk harf oldukça abartılmış, illüstratif bir öğe olarak kullanılmıştır. Ortaçağ'da illüstrasyon adına önemli bir buluş gerçekleşir, Tahta Baskı. Kitapların daha büyük bir kitleye ulaşmasına imkan verecek bu yöntem ve 1450 yılında Gutenberg'in matbaayı buluşu illüstrasyon sanatını sınırlı bir alandan alıp, yeni bir yola sokacaktır. Ancak daha sonra, kaba bir yöntem olan tahta baskıya alternatif olarak, sanatçıların el yeteneklerine daha çok imkan tanıyan diğer baskı teknikleri keşfedilir. Nicephore Niepce'nin 1826 yılında gerçekleştirdiği doğadan ilk başarılı fotoğrafıyla da, yüzyıllardır betimleme ve belgelendirme çabalan içinde olan illüstrasyona, artık sanatçıların da özgün fikirlerini katması istenecektir. 19. y. y. sonu - 20. y. y. başındaki sanayi devriminin yol açtığı teknolojik gelişmeler ve sosyal buhranların etkileri sonucunda oluşan modern hareketlerden Arts and Craft ve Art Nouveau'da sanatçılar, el sanatları işlevinin ortadan kalkmasına, çalışmalarında eskinin yöntem ve anlayışından esintilere yer vererek başkaldırmışlardır. Kübizm, Fütürizm ve Dadaizm gibi akımlarla ortaya çıkan düşünce sisteminde, konunun VIgüçlü bir sentezi sonucu stilize bir realizm ortaya çıkmıştır. Dadaizm'in kullandığı görsel dil ise bilinçsiz, spontane düzenleme ve kolajlarla, fotoğraf montajlarıdır. Sezgi ve düşlerdeki gerçeklikten yararlanan sürrealistler, fantastik bir dünya oluşturmuşlardır. İdeolojik fikirlerin izleyiciye başarılı bir şekilde aktarılması, görsellerin sembolik anlatımı, yalın ve asimetrik bir denge üslubuyla oluşmuş kompozisyonlar Suprematizm, Konstrüktivizm, De stijl gibi akımların kazandırdıkları arasındadır. 'Biçim işlevi izler' felsefesi ile kısaca özetlenebilen Bauhaus, güzel sanatlarla endüstriyi bir araya getirmeyi amaçlayan, sosyal değişim ve kültüre katkıda bulunmayı düşünen önemli bir okuldur. İlerleyen yıllarda ortaya çıkan Postmodernist Akımlar deneysel çalışma yöntemleri ve cesur yaklaşımları ile iletişim kaygısını, salt görsellik yoluyla ve abartılmış dekoratif unsurların karmaşasıyla çözmeye yönelmektedirler. Ayrıca, günümüzde bilgisayar teknolojisi, sanatçısına birçok imkanı, daha hızlı ve kolay bir şekilde vermekte, ancak bu özelliklerinin yanında bir takım olumsuz koşullan da beraberinde getirebilmektedir. Bilgisayarı yardıma araç olarak kullanan illüstratörlerin özgün eserlerinin yanında, birbirinin aynı olan sonuçlara doğru bir yol kendiliğinden ortaya çıkabilmektedir. Ülkemizdeki illüstrasyon sanatı özellikle Cumhuriyet sonrası gelişim gösterir. Daha öncesinde Lale Devri'nin büyük sanatçılarından Levni ve sonrası ile başlayan batılı anlamda resim anlayışı ve matbaanın kurulması, minyatüre olan ilgiyi iyice azaltmış, çeşitli illüstrasyon çalışmaları dergi ve diğer yayınlarda görülmeye başlamıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında hattat, ressam ve daha sonra da karikatüristlerin bu alanda çalıştığı görülür. Bugün illüstrasyona karşı gösterilen ilginin yetersiz olmasına karşın, özellikle çocuk illüstrasyonu alanında ve uluslararası etkinliklerde söz sahibi, ödüllü, özgün illüstratörler de yetiştirmekteyiz. Son zamanlarda, yayınevlerinin açmış oldukları yarışmalar ile genç tasarımcılar desteklenip, üniversitelerimizdeki grafik bölümlerinin de artması ile de daha yaratıa ve eğitimli illüstratörler kazanabilme şansımız ortaya çıkmıştır.