Eğitimde okul geliştirme aracı olarak hesap verebilirlik

Bu araştırma, ortaokul öğretmenlerinin ve yöneticilerinin eğitimdeki okul geliştirme aracı olarak hesap verebilirlik boyutlarının uygulanma düzeyine ilişkin algılarını ortaya çıkarmayı amaçlayan betimsel bir araştırmadır. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı yöntemlerden biri olan karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda tarama yöntemi; nitel boyutunda durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2015- 2016 eğitim-öğretim yılında, Erzurum il merkezinde bulunan 78 ortaokulda görev alan 1587 ortaokul öğretmeni ve 162 ortaokul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel boyut için seçkisiz küme örnekleme/ küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu için çalışma grubunu Palandöken, Yakutiye ve Aziziye merkez ilçelerindeki 21 ortaokuldaki görev yapan 614 öğretmen ve 50 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada nitel boyut için maksimum çeşitlilik örneklemesi tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutta çalışma grubunu Palandöken, Yakutiye ve Aziziye merkez ilçelerindeki 10 ortaokuldaki görev yapan 20 öğretmen ve 10 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel boyut için anket tekniği tercih edilmiş ve Özen'in (2011) geliştirmiş olduğu 'Eğitimde Okul Geliştirme Aracı Olarak Hesap Verebilirlik Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada nitel boyut için veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS 22.0 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Araştırmada Kolmogorov-Simirnov test sonuçlarına, basıklık ve çarpıklık katsayılarına, ortanca ve aritmetik ortalama değerlerine bakılarak dağılımın normalliği test edilmiş ve araştırmanın sorularını yanıtlayabilmek için parametrik test teknikleri tercih edilmiştir. Analizlerde. 05 anlamlılık düzeyi temel alınmıştır. Araştırmada ortaokul öğretmenlerinin eğitimde okul geliştirme aracı olarak hesap verebilirlik ölçeğinin uygulanma düzeyinde yer alan ifadelere verdikleri tepkilere ilişkin betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırmada cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, branş, kıdem, hizmet içi eğitim sayısı, okula motivasyonla gelme, denetimi gerekli bulma ve okuldaki görev değişkenlerine göre anlamlı bir farklılığın olup olmadığını test etmek için 'Bağımsız Gruplar İçin T Testi', 'Tek Yönlü Varyans Analizi ' testi kullanılmıştır. Varyansların eşit olma/olmama durumuna göre farklılığın bulunduğu durumlar için Post Hoc testlerinden 'Scheffe' ve 'Tamhane's T2 ' tercih edilmiştir. Araştırmada nitel boyutta bireysel görüşmelerden ses kaydı olarak kayıt altına alınan ham veriler Microsoft Word yazı işleme programı aracılığıyla yazıya aktarılmıştır. Bu doğrultuda bu araştırmanın verilerinin yorumlanması sürecinde yaklaşım olarak içerik analizi tercih edilmiştir. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, öğretmenler okulları çoğunlukla hesap verebilir bulmaktadır. Araştırmada fırsat eşitliği alt boyutunda erkek öğretmenler kadın öğretmenlere göre; okul paydaşlarına ilişkin sorumluluklar, okul örgütünün gelişme kapasitesi ve kaynak kullanımı boyutlarında '30-37' yaş grubundaki öğretmenler diğer öğretmenlere göre; okul paydaşlarına ilişkin sorumluluklar boyutunda lisansüstü gruptaki öğretmenler, lisans grubundaki öğretmenlere göre; okul paydaşlarına ilişkin sorumluluklar ve kaynak kullanımı boyutlarında öğretmenler yöneticilere göre; bütün boyutlarda okula motivasyonla gelmeyen öğretmenler ve '6-10' yıl kıdem grubunda olan öğretmenler diğer öğretmenlere göre okulları daha az hesap verebilir bulmaktadır. Ayrıca öğretmenler yüksek oranda okula motivasyonla gelmektedir. Branş, hizmet içi eğitim, denetimi gerekli bulma değişkenlerine göre bütün boyutlarda öğretmenler okulların hesap verebilirliğini benzer bulmaktadır. Ayrıca öğretmenler yüksek oranda denetimi gerekli bulmaktadır. Araştırmada öğretmenler ve yöneticiler, okulların hesap verebilirliğiyle ilgili en çok idareye ve velilere; en az devlete ve kendilerine açıklama yapmaktadır. Öğretmenler ve yöneticiler okulları en fazla paydaşlarla işbirliği, problem çözme, hesap verebilirlik, etkili iletişim, etkin çalışma, adalet, pozitif disiplin gibi konularda hesap verebilir bulmaktadır. Ayrıca öğretmenler ve yöneticiler bu konularda okulların hesap verebilirliğine yönelik bir şeyler yapılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, eğitimde okul geliştirme aracı olarak öğretmenlerin ve yöneticilerin hesap verebilirlik algılarına ait nicel ve nitel verilerden edinilen sonuçların birbirini desteklediği ifade edilebilir.