turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Azgelişmiş sosyo-ekonomik yapılarda kentleşmenin getirdiği çevre sorunları: İstanbul örneği

Kent; kalabalık, yoğun olarak bir arada bulunan, kalıcı insan topluluklarının ortaya koyduğu sosyo-ekonomik ve siyasi bir bütündür. Dünyanın her yerinde kent ve kentleşme uygarlığın bir özelliğidir. Bu çalışma günümüz istanbul'unu bu bağlamda anlayabilmek açısından ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde kent olgusunun kapsadığı geniş kavramların tanımlanması yapılmıştır. Nüfus ve göç hareketi, kentlerin kademelenmesi ve ölçekleri, ardından ise kentin taşıdığı ekonomik, sosyal ve kültürel anlamı değerlendirilerek; bütün bu oluşumların fiziksel görüntüsü olan kentin doğa kanunları ile içice olan tasarım prensipleri, mimarlık eylemi ile beraber ortaya konmuştur. Üçüncü ayırım, günümüz gelişmekte olan ülkelerin kentlerinde çarpık gelişmenin geri kalmışlık çerçevesinde incelenmesini içermektedir. Azgelişmişliğin tarihsel temelleri, Batı dünyasının uyanışı, emperyalizm ve geleneksel kent yapısına etkileri değerlendirilmiş ve gelişmekte olan ülkelerin genel olarak sosyo-ekonomik yapıları saptanmıştır. Ardından ise, bu bağlamda az gelişmiş ülke kentlerinin günümüzdeki durumu ortaya, konmuştur. Bu ülkelerdeki metropol i teni eşme süreci ve kentin istihdam yapısı bel iri enmişt ir. Dördüncü bölüm, istanbul için yapılan değerlendirmeyi kapsamaktadır. istanbul'un tarihi ve istanbul'da planlama çalışmalarını içeren genel bir anlatımdan sonra istanbul'a göç ve konut sorunu ele alınmış, ardından kentte birlikte tüketim olgusunun ve ülkenin ekonomik yapısı ile yakından olan ilişkisi saptanmıştır. istanbul'un günümüzde yaşadığı geniş çaplı çevre bozulması ve yozlaşması; hava kirliliği, su kirliliği, katı atık kirliliği, gürültü kirliliği ve orman alanların tahribi açısından değerlendirilerek ortaya konmuştur. istanbul'un sahip olduğu kültür varlıklarının günümüzdeki tahrip süreci ve yüksek yapılaşmanın etkileri de bu bağlamda değerlendirilmiştir. Sonuç olarak da, kentlerin ve özelde İstanbul'un toplumsal kalkınmadaki yerinin ancak gelişmelerinin pl anlanabi Imesi ile mümkün olabileceği ifade edi 1 mistir. vı
Yabancı iyonların struvit çöktürmesi kinetiği üzerine etkilerinin araştırılması

Struvit kristalizasyonu arıtma tesislerinde neden olduğu problemler sebebiyle 1960'lı yıllardan itibaren arastırılmaktadır. Arastırmalar sırasında yüksek konsantrasyonlardaazot ve fosfor içeren atıksu ve arıtma çamurlarından struvit kristalizasyonu ile nutrient gideriminin de saglanabildigi ortaya konmustur. Bu nedenlerle struvit kristalizasyonkinetikleri ve kinetige etki eden parametrelerin belirlenmesi önem tasımaktadır. Struvitkristalizasyonun gerçeklesmesi için ilk olarak asırı doygunluk saglanmalıdır. Düsükasırı doygunlugun olması durumunda ortamda organik, inorganik yabancı anyonve/veya katyonların varlıgı da struvit kristalizasyonunu etkileyebilmektedir. Yürütülen bu çalısmada asırı doygunlugun ve ortamdaki yabancı iyonların struvit endüksiyonperiyodu ve kristal büyümesi üzerine olan etkileri arastırılmıstır. Çalısma sonucunda artan asırı doygunluk ile endüksiyon periyodunun kısaldıgı, struvitkristal büyümesinin ise arttıgı gözlenmistir. Ortamdaki yabancı iyona bağlı olarakstruvit endüksiyon periyodunda artıs, kristal büyümede de azalma belirlenmistir. Farklıyabancı iyonların, farklı oranlarda etki ettigi aynı yabancı iyonun degisik dozajlardailave edilmesi durumunda gözlenen etkilerin degisim gösterdigi tespit edilmistir.
Aşağı Kelkit havzası doğal sulak alanında bitkilerle fosfor gideriminin araştırılması

Bu çalışma; ekolojik yapısı diğer bölgelerle kıyaslandığında fazla bozulmamış AşağıKelkit Havzası ekosisteminde bulunan doğal sulak alanların ve bu ekosistemdekihakim su bitkilerinin sulak alana gelen kirletici yüklerin giderimindeki etkinliklerini, özellikle sudaki fosfor giderimlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Doğal sulak alana gelen suyun içerisindeki kirletici parametrelerden turbidite, ortofosfat, elektriksel iletkenlik, pH ve çözünmüş oksijen seviyesi incelenmiştir. Çıkış suyunda turbidite % 48, ortofosfat % 48 ve EC'de % 0 ,07'likgiderim sağlanmıştır. Sulak alana gelen ve çıkan suda çözünmüş oksijen miktarı 9 mg/l'nin üzerinde tespit edilmiştir. Bu değer göl suları için normal değerdir. Laboratuar çalışmasında denenen bitki türlerinden en fazla fosfor giderimi %84 ileLemna minor, % 75 ile Ceratophyllum demersum türlerinde tespit edilmiş diğer türler % 50 civarında fosfor gidermiştir. Typha angustifolia ise % 18 ile diğer türlerden daha düşük performans göstermiştir.
Karar destek sistemleriyle su havzalarının planlanmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesi, uygulanması ve çevresel risk değerlendirmesi

Bu tez çalışmasında; Abdal ırmağı havzasına karar destek sistemleri altlığında WARMF modeli uygulanması hedeflenmiş ve havzadaki noktasal ve yayılı çeşitli parametreler üzerinden kirlilik belirleme çalışmaları, kirlilik profili, kirlilik ve nedenlerini ortadan kaldırmak için iyileştirme çalışmaları ve çevresel risk analizi yapılarak havza yönetim planında kullanılmak üzere çözüm önerileri oluşturulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında Abdal ırmağı havzasını tanımlayan arazi ve deneysel çalışmalar yapılmış, 2. aşamada ise seçilen WARMF havza modeli çalıştırılarak mevcut durum ve senaryolar için karar destek sistemleriyle havza yönetim planı oluşturulmuştur. Elde edilen bulgularla, Abdal Irmağı havzası su kalite sınıfının Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Kıtaiçi Su Kaynakları Kalite Sınıfı kriterlerine göre 1. ve 2. sınıf su kalitesi özellikleri taşıdığı belirlenmiş, ancak tarımsal kaynaklı çalışmalardan kaynaklanan kirletici yükü taşınımı, yerleşim alanlarının mevcut olduğu noktalarda evsel atıksu deşarjları ve diğer koşullardan dolayı mevsimlere ve yerlere göre değişimler olduğu gözlemlenmiştir. WARMF model kalibrasyonu çeşitli fiziksel ve kimyasal parametrelerin ortalama mevsimsel değişimleri ve 2009 yaz sonuçlarına göre yapılmış ve korelasyon katsayıları sıcaklık için %68, pH için %71, çözünmüş oksijen için %79, nitrat azotu için % 71 ve toplam fosfor için %73 olarak bulunmuştur. Ayrıca, WARMF Modeli ile mevcut durum ve senaryolarda çeşitli kriterlere göre Abdal Irmağı Havzası toplam maksimum günlük yük hesaplanmış ve mevcut durumda nitrat azotu TMDL yükü % 44 yayılı kaynak, % 33 zirai kaynaklı ve %23 diğer amaçlı kullanımlar, toplam fosfor TMDL yükü ise % 42 yayılı kaynak, % 26 zirai kaynaklı ve %32 diğer amaçlı kullanımlardan kaynaklandığı belirlenmiştir. Çevresel Risk değerlendirilmesinde havza alanının Samsun içme suyu kaynağı Çakmak Barajını bulundurmasından dolayı trihalometan parametresi irdelenmiş ve IWHO standartları ve USEPA Risk Metodu uygulanması sonucunda, önemli bir risk oluşturmadığı belirlenmiştir. Tüm bu değerlendirmelere bağlı olarak, Abdal Irmağı havzası için ileriye dönük havza yönetim planı oluşturulmaya çalışılmıştır.
Yüzeyi kaplanmış ultrafiltrasyon membranları ile içme sularındaki organik kirleticilerin arıtılabilirliği

5, 10 ve 20 kDa moleküler ağırlık ayırma sınırına sahip ultrafiltrasyon membranları; kitosan, titanyum dioksit ve çok duvarlı karbon nanotüp ile kaplanmıştır. Membranların kaplama öncesi, sonrası ve filtrasyon sonrası yüzey özellikleri atomik kuvvet mikroskobu, taramalı elektron mikroskobu ve enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi, mikroyapı ve yapı özellikleri Zayıflatılmış Toplam Yansıma-Fourier Transform Infrared spektroskopisi ve hidrofobik ve hidrofilik özellikleri temas açısı analizleri ile belirlenmiştir. Kaplama ile membranların yüzey ile mikro yapı özelliklerinin değiştiği hidrofilik özelliklerinin arttığı görülmüştür. Kaplanmış membranlarla İstanbul'un önemli su kaynaklarından olan Melen Nehri ve Terkos Gölü sularındaki doğal organik maddeler ile sentetik hümik asitin arıtılabilirliği bu çalışmada araştırılmıştır. Kaplanmış membranlarla organik madde ve dezenfeksiyon yan ürünü giderme veriminin belirlenebilmesi için toplam organik karbon, UV254, SUVA 254 ve trihalometan oluşturma potansiyeli parametreleri analiz edilmiştir. Özellikle TOK ile THMOP giderme verimleri birbirlerine yakın oranlarda gerçekleşmiştir. Kitosanla kaplanmış membranlarda Terkos Gölü suyunda %25, Melen Nehri suyunda %60 TOK giderim verimi elde edilmiştir. TiO2 ile kaplanmış membranlarda Terkos Gölü suyunda %22, Melen Nehri suyunda %59 TOK giderim verimi elde edilmiştir. Çok duvarlı karbon nanotüp ile kaplanmış membranlarda Terkos Gölü suyunda % 37 ve Melen Nehri suyunda %62 oranında en yüksek TOK giderim verimleri elde edilmiştir. Sentetik hümik asit çözeltisinde en yüksek TOK ve THMOP'nin giderme verimi yaklaşık %91 ile kitosanla kaplanmış membranlarla elde edilmiştir.
Zeytinyağı endüstrisi atıksularının darbeli elektrik deşarjı kullanılarak arıtımı

Bu tez çalışmasında birçok Akdeniz ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de büyük bir çevre sorunu olan yüksek kirlilik özelliğine sahip, zeytinyağı üretimi sonucu oluşan zeytin karasuyunun DED teknolojisiyle arıtılabilirliği araştırılmıştır. DED teknolojisi ileri oksidasyon proseslerinin yeni geliştirilmiş bir yöntemidir. DED teknolojisinin temel mekanizması hem fiziksel hem de kimyasal prosesler açığa çıkaran non termal plazma oluşumudur. Fiziksel prosesler plazma kanalı içinde oluşmaktadır. UV radyasyonu, yoğun şok dalgalar, elektrohidrolik kavitasyon, piroliz bu plazma kanalı içinde oluşur. Kimyasal prosesler ise su içinde oluşur ve OH, H, O, O2, HO2, H202, O3 gibi aktif türler içerir. DED teknolojisi özellikle yüksek toksisiteye ve düşük biyolojik ayrışmaya sahip olan karasuyun arıtımında kullanılabilmektedir. Bu tez çalışmasında temin edilen karasuyun karakteristik özellikleri belirlenmiştir. Optimum reaktör ve işletim parametreleri olan pH, sıcaklık, iletkenlik değerleri ve arıtım süresi incelenmiştir. Optimum deney koşulları sırasıyla 10, 30 C, 50 S/cm ve arıtım süresi 60 dakika olarak belirlenmiştir. Ayrıca, DED reaktöründe arıtım verimini artırmak için farklı dozlarda (15, 8 mM, 31,6 mM ve 63 mM) H2O2 çözeltisinden ve 0,18 mM, 0,37 mM, 0,74 mM Fe+2 iyonu olacak şekilde FeSO 4 stok çözeltisinden eklenmiştir. Karasuyun içine H2O2 ve Fe+2 çözeltisi eklenmesiyle giderim oranlarının önemli ölçüde arttığı gözlemlenmiştir. Ek olarak DED reaktörüne saf oksijen ve hava ilavesi yapılarak arıtım verimi incelenmiş ve arıtım veriminin büyük oranda arttığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmaların sonucunda karasuyun DED reaktöründe arıtımı ile 60 dakika sonunda % 21 KOİ giderimi, % 32 renk giderimi, % 24 fenol giderimi ve % 41 TOK giderimi elde edilmiştir. Karasuya 63 mM H2O2 eklenmesiyle % 70, 0,37 mM Fe+2 mevcudiyetinde ise % 70, saf oksijen ilavesinde % 75, hava ilavesiyle % 68 KOİ giderim verimi elde edilmiştir.
Geri devirli ve geotekstil tabakalı evsel atık biyoreaktöründe sızıntı suyu kalitesinin incelenmesi

Atık depolama sahaları içinde organik maddelerin bulunduğu birçok kirleticiyi barındırmaktadırlar ve bu kirleticiler zamanla oluşan sızıntı suyuna geçmektedirler. Günümüzde atık depolama sahalarında nem, besin maddesi ve mikroorganizmaların atık gövdesine eşit dağılması ve atık stabilizasyonunun sağlanması için sızıntı suyu geri devri yapılmaktadır. Atık depolama sahalarında iki farklı tabakayı birbirinden ayırmak veya geomembranı korumak amacıyla kullanılan geotekstil malzeme gözenekli bir yapıya sahiptir. Ayrıca geotekstil malzemeler biyolojik arıtım amacıyla atıksu arıtımında biyofiltre olarak kullanılmaktadırlar. Bertaraf edilmesi gereken arıtma çamurları içlerinde nem, organik besin maddeleri ve mikroorganizmaları içermektedirler. Bu çamurların atıklarla birlikte depolanması bertaraf yöntemlerinden birisidir. Bu çalışmada geotekstil malzeme biyofilm oluşturmak amacıyla kullanılmış olup, tek ve çift geotekstil tabakası kullanılması durumunda ve ayrıca arıtma çamuru ile birlikte depolandığında sızıntı suyu kalitesinin yerinde iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla sızıntı suyunun geri devredildiği dört adet pilot ölçekli biyoreaktör kullanılmıştır. İki reaktörde tek (R-2, R-3) ve bir reaktörde çift (R-4) tabakalı geotekstil kullanılırken, aynı zamanda iki reaktörün birinde arıtma çamuruyla (R-2) birlikte geotekstil kullanılmış, diğerinde (R-1) geotekstil kullanılmamıştır. İki geotekstil malzemenin kullanıldığı biyoreaktörde (R-4) sızıntı suyu kalitesinde iyileşme ve atık stabilizasyonunun sağlanması açısından daha iyi sonuç vermiştir. Ayrıca R-1 ve R-2'de arıtma çamuru kullanılmasından dolayı diğer reaktörlerden daha az giderim görülmüştür.
Investigation of desalination performance of capacitive deionization technology

Kapasitif deiyonizasyon suyun tuzdan arınması amacıyla geliştirilen yeni teknolojilerden birisidir. CDI teknolojisi, genellikle gözenekli karbon malzemelerden üretilen elektrikle yüklü elektrot çiftlerinin yüzeyindeki iyon elektrosorpsiyonuna dayanır. Küresel tatlı su talebindeki sürekli artışla birlikte, CDI teknolojisi enerji tasarruflu ve düşük maliyetli bir su arıtma prosesi olarak daha da öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, CDI prosesinin iyon giderme kapasitesi, farklı karbon bazlı elektrotlar kullanılarak çeşitli çalışma koşulları altında incelenmiştir. Bu amaçla, ticari olarak temin edilebilen, uygun maliyetli aktif karbon ve grafen malzemelerden karbon bazlı süperkapasitör elektrotlar geliştirilmiş ve bu malzemelerin deiyonizasyon için kullanımı detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Karbon malzemelerin por yapısı, morfolojisi ve kimyasal yapısı analiz edilmiş ve her iki karbon malzemesinin de farklı yapısall özelliklere sahip gözenekli bir yapıda olduğu belirlenmiştir. Üretilen elektrotların elektrokimyasal özellikleri de incelenmiş, her iki elektrot da iyi elektrokimyasal reaksiyon kinetiği göstermiş ve elektrosorpsiyon prosesi sırasında elektriksel çift tabaka mekanizmasını izlemiştir. Ayrıca, üretilen karbon bazlı elektrotların deiyonizasyon performansları laboratuar ölçekli bir CDI ünitesinde değerlendirilmiştir. Karbon elektrotların elektrosorpsiyon davranışı, farklı elektrik potansiyellerinde ve su akış hızlarında analiz edilmiş, ve çalışma parametrelerinin sorpsiyon kapasitesi üzerindeki etkisi belirlenmiştir. 20 ml/dak akış hızında ve 2.0 V potansiyelde, aktif karbon ve grafen elektrotlarının sırasıyla 8.9 mol/g ve 10.7 mol/g maksimum elektrosorptif kapasite değerleri elde edilmiştir. Ek olarak, üretilen elektrotların tek ve iki değerli iyon giderim kapasiteleri, farklı başlangıç tuz konsantrasyonlarına sahip çözeltiler kullanılarak incelenmiştir. Yüksek mezopor oranına sahip olan grafen benzeri malzeme, hem tek hem de iki değerli iyonların giderimi göz önüne alındığında yüksek konsantrasyonlarda daha iyi deiyonizasyon performansı göstermiştir, ancak mikropor yapılı aktif karbon, düşük tuz konsantrasyonlarında tek değerlikli iyonlar için daha yüksek iyon giderim kapasitesine ulaşmıştır.
Phosphorus removal from municipal wastewaters

Atıksulardan fosfor giderimi özellikle göller ve kapalı körfezlerde oluşabilecek ötrifikasyonu önlemek amacıyla önem kazanmaktadır. Son yıllarda, biyolojik fosfor giderimi kimyasal çökeltme prosesleri ile karşılaştırıldığında, düşük yatırım ve işletme masrafları bakımından ilgi çekmektedir. Atıksulardan biyolojik fosfor giderimi aktif çamurun fosfat depolayan bakterilerle zenginleştirilmesine dayanmaktadır. Bu bakteriler P gideren organizmalar ya da polifosfat bakterileri olarak isimlendirilirler. Biyolojik fosfor gideriminin gerçekleşmesi için aktif çamur anaerobik ve aerobik koşullara maruz bırakılmalıdır. Biyolojik fosfor giderimini etkileyen birçok faktör vardır. Bu faktörleri üç gruba ayırabiliriz. ilk grup sıcaklık, pH ve çözünmüş oksijen gibi çevresel faktörlerden oluşur. Dizayn parametreleri ikinci grubu oluşturur. Üçüncü grup ise biyolojik olarak indirgenebilen substrat konsantrasyonu, uçucu yağ asitlerinin üretimi, anaerobik bölgede nitratın varlığı gibi atıksu karakteristikleridir. Bu tezde, bahsedilen faktörlerin biyolojik fosfor giderimi üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu çalışmanın ana amacı İzmir Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi'nin fosfor giderme mekanizmasımn gözlemlenmesiydi. Üç farklı test uygulandı. Birinci testin amacı Ağustos ve Eylül 2002'nin belli tarihlerinde, sıvı içindeki fosfor konsantrasyonlarına dayanarak, fosfor salınım ve alınım mekanizmasını gözlemlemekti. İkinci testin amacı Kasım 2002'nin belli tarihlerinde, sıvı içindeki ve karışık sıvı askıda katı madde konsantrasyonu içindeki fosfor konsantrasyonlarına dayanarak, fosfor salınım ve alınım mekanizmasını gözlemlemekti. Üçüncü testin amacı ise laboratuar ölçeğinde basit bir reaktörde fosfor salınım ve alınım mekanizmasını gözlemlemekti. V Biyolojik fosfor giderme prosesleri kompleks bir yapıya sahiptirler. Bu yüzden düzensiz sonuçlar elde edilebilir. Yapılan testlerden kesin sonuçlar elde edilmese bile bu tez gelecekte yapılacak çalışmalar için bilgi sağlayacaktır.
An inventory study for municipal sludge production in Agean Region-Turkey

Evsel atıksu arıtma konusunda Türkiye'de geçmişş yıllara oranla, son zamanlarda daha disiplinli çalışmalar yürütülmektedir. Günümüze kadar uygulanan pek çok proje seçilen yöntem, maliyetler, iklim şartları, işletim problemleri gibi unsurlar nedeni ile uygulama esnasında sorunlara yol açmakta idi. Gelişen teknoloji ve bilime paralel yapılan modern tesisler, uygulamaya alınan projeler daha başarılı sonuçlar ortaya koymaktadır. Evsel kentsel atıksu arıtma tesislerinde önemli miktarlarda arıtma çamurları oluşmaktadır. Arıtılan atıksu miktarının hacim olarak küçük bir oranı arıtma çamuru olarak oluşmakla birlikte, bu çamurların arıtımı için gerekli yatırım ve işletim maliyeti toplam tesis maliyetinin yaklaşık yüzde ellisini oluşturmaktadır. Pek çok ülkede arıtma çamurlarının miktarı, atıksu özellikleri, atıksu toplama sistemleri, uygulanan arıtma teknolojileri vb. göz önüne alınarak belirlenmesine rağmen, çamur miktarları, arıtımı ve bertaraf edilmesi konusunda tam envanter çalışmalarının oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Sürdürülebilir bir arıtma çamuru yönetiminin sağlanması için bu tür envanter araştırmalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tezde pilot bölge seçilen Ege Bölgesindeki belli başlı evsel/kentsel atıksu arıtma tesisleri incelenmiş ve tezin ekler kısmında verilen anket, tesislerden sorumlu teknik personel tarafından doldurularak, mevcut tesislerin durumu envanter çalışması sonuçlarına göre tartışılmıştır. Bu çalışmada turizm bölgesi olması nedeni ile değişen debilere hizmet veren tesislerin bulunduğu Muğla İline ait ilçe tesisleri yoğunluklu olarak incelenmiş ve inceleme yapılan tesislerin ziyaret edilmesi ile bu tesislerin diğer tesislerle kıyaslanarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Belediyelere ait evsel atıksu arıtma tesislerinin yaz-kış olmak üzere mevsimsel gözlemleri yapılmış ve arıtma tesislerinden kaynaklanan arıtma çamurlarının oluşumundan, bertarafına kadar geçen süreçte ne tür proseslere tabi tutulduğu ayrı ayrı incelenmiş ve tesislerden alınan bilgilere göre bu veriler kayıt altına alınmıştır.
Eskişehir, İskenderun ve Payas'taki ilköğretim okulu öğrencilerinin uçucu organik bileşiklere kişisel maruziyetlerinin incelenmesi

Bu tez çalışması kapsamında İskenderun, Payas ve Eskişehir'de yaşayan 11-12 yaş grubu İlköğretim okulu öğrencilerinin BTEX, NO2 ve ozon bileşiklerine maruziyetleri incelenmiştir. İskenderun ve Payas bölgelerinde seçilen 4 okuldan toplam 102 öğrenci, Eskişehir'de ise toplam 2 okuldan 65 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Çalışma sonucunda Eskişehir, İskenderun ve Payas'ta öğrencilerin BTEX bileşiklerine maruziyetleri belirlenmiş ve bu derişimlerden faydalanılarak bir sağlık riski değerlendirmesi yapılmıştır. Bölgeler arasındaki farklar ve yaşam alışkanlıklarının BTEX bileşilerine maruziyet ile olan ilgisi anket verileri yardımıyla belirlenmiştir. Eskişehir'de ölçülen iç ortam ve dış ortam derişimlerinden faydalanılarak kişisel maruziyetler modellenmiş, I/O oranları hesaplanarak hedef kirleticiler için kaynak belirlenmeye çalışılmıştır.
Atık suların arıtımında yapay sulak alan kullanımı

Günümüzde atıksular, potansiyel su kaynakları olarak görülmeye ve bu atıksular arıtılarak, elde edilen çıkış suyu kalitesine göre çeşitli alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle iyi derecede arıtılmış bir çıkış suyu elde edilmek istendiğinde, klasik arıtma yöntemlerinin yanı sıra, ileri arıtım yöntemleri de kullanılmaktadır. İleri arıtım gerek yüksek yatırım ve işletme maliyetleri ve gerekse de işletim zorluğu nedeniyle çok fazla tercih edilmemektedir. İleri arıtımın bu dezavantajlarına karşılık su bitkileriyle oluşturulan ileri arıtım sistemleri, doğal sistemler olduğundan arazinin bol, ucuz ve işletme için kalifiye teknik personelin az olabileceği kırsal bölgelerde, fizibil bir arıtma sistemi olarak önerilmektedir. Basit bir arıtma sistemi olarak gözükse de yapay sulak alanlarda mikroorganizmalar, hayvanlar, bitkiler ve sucul ortamı çevreleyen ekolojik fazlar arasında kompleks ve bütünleşik ilişkiler mevcuttur. Başarılı bir tasarım ve işletim için bu ekolojik ilişkilerin iyi kavranması gereklidir. Bu çalışmada doğal arıtma, kullanılan bitkilerin özellikleri ve ayrıca Dünya'da ve Türkiye'deki bazı yapay sulak alanlarla ilgili yapılan araştırmalar incelenmiştir. Literatüre göre sulak alanlardaki arıtma verimlerinin atıksuyun karakterizasyonu, sıcaklık, sulak alan konfigürasyonu, besleme yöntemleri ve akım özelliklerine bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Sulak alanların arıtma mekanizmaları üzerine etkili olan en önemli kısımları dolgu malzemesi, mikroorganizmalar ve bitkilerdir. Bitkilerin atıksuların arıtılmasında kullanılmasını amaçlayan araştırmalar göstermiştir ki; bu sistemlerde arıtma verimleri oldukça yüksektir. Örneğin; bu sistemlerde arıtma verimleri %80- 90 BOİ5, KOİ ve bakteri giderimi, %92- 95 AKM, %30- 80 toplam azot, %20- 70 toplam fosfor giderimi ve koliformların %90'ından fazlası ve fekal streptokokların %80'inden fazlasının giderildiği tespit edilmiştir. Kuruluş masraflarının da teknik sistemlere göre % 15 -40, işletme masraflarının da % 20-30 daha ucuz olduğunu göstermiştir.
Antibiyotik ilaçların su ortamına olan etkilerinin akut toksisite testleri yardımıyla değerlendirilmesi

Antibiyotikler, insan ve hayvanlar tarafından yoğun olarak kullanılan ilaçlardandır. Bu ilaçlar, su ürünleri yetiştiriciliğinde ve çiftliklerde enfeksiyonları engelleyici, hayvan büyümesini destekleyici ve/veya tedavi edici olarak da kullanılmaktadır. İnsan ve hayvanlar tarafından kullanılan antibiyotiklerin büyük kısmı, dışkı ve idrar yoluyla hiçbir değişime uğramadan kanalizasyonlara verilmekte ve sonrasında sucul ortam içerisine atıksu arıtma tesisi çıkış sularıyla veya doğrudan deşarj edilmektedir. Test sonuçları incelendiğinde her üç toksisite testi farklı karakterdeki antibiyotikler için farklı hassasiyetler gözlenmiştir. Kullanılan yöntemler içerisinde en hassas değerlerin elde edildiği test yönteminin Vibrio fischeri toksisite test metodu olduğu görülmüştür. Vibrio fischeri deneyinde sonuçların okunduğu süreler açısından karşılaştırma yapıldığında, Baytril-K dışındaki antibiyotiklerin toksisitesinde, 5'inci dakikada okunan değerlere göre 15'inci dakikada artış olduğu gözlenmiştir. Hayvansal kaynaklı antibiyotiklerde Baytril-K için %8,8 azalma gözlenmiş olup, Clemipen-Strep ve Entervet için sırasıyla %25 ve %24, 2 artış görülmüştür. İnsan kaynaklı antibiyotiklerin toksiklik birimlerinde ise; Klindan, Tetra ve Azro için sırasıyla % 40,4, %60 ve %100 oranında artış olduğu görülmüştür. Daphnia magna deneyinde antibiyotiklerin 24 saat ve 48 saat sonraki değerleri hesaplanmıştır. Hayvansal antibiyotiklerden Baytril-K ve Entervet için 24 saat ve 48 saat sonraki değerleri hesaplandığında Toksik Birim değerleri sırasıyla %61, 25 ve %224, 5 artmıştır. İnsan kaynaklı antibiyotikler için Klindan, Tetra ve Azro sırasıyla %776,7, %115 ve %300 artık gözlenmiştir. Çalışmada Lepidium sativum, Daphnia magna ve Vibrio fischeri test metodlarının kullanılan 3'ü beşeri amaçlı kullanılan, 3'ü hayvanlar tarafından kullanılan antibiyotik olmak üzere 6 antibiyotik için kullanılabileceği anlaşılmıştır. Sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda farklı toksisite testlerinin hassasiyetlerinin de farklı olduğu görülmüştür. Bu çalışma toksisite testlerinin antibiyotik atıksuları üzerinde kullanılabilirliği açısından ve sonraki çalışmalara ışık tutması açısından önemlidir.