1990 sonrası Türk çağdaş sanatında postmodern kavramlar ve yansımaları

Bu tez ile Türkiye'de Çağdaş Sanata yön veren Postmodern Kavramlar ve yansımaları incelenecektir. Bu bağlamda problem; 1990 sonrasında belirginleşen kültürel kimlik, aidiyet, yersizlik yurtsuzluk ve cinsiyet gibi kavramlardan doğan yeni ilgilerle ele alınarak; ülkemizde görsel kültür mecrasında yaşanan dönüşümler sanat pratiklerinde beliren diğer göstergelerle değerlendirilerek, Postmodern kavramların Türk Sanatına etkisi ele alınacaktır. Postmodern terimi Edebiyat eleştirmenlerinin Postmodern edebiyat hakkında görüşlerini belirtmelerinden sonra yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Postmodernizm önce mimarlık sonra da dans, tiyatro, resim, film ve müziği de kapsayarak, tüm sanat dallarında geçerlilik kazanmıştır. Elbette ki postmodernizmin tüm sanat dallarındaki etkisi ve yayılışı aynı olmamıştır. Modernizmden kopuş, mimarlık alanında daha çabuk gerçekleşirken, bunu görsel sanatlar izlemiştir. Postmodern sanat modern sanatın yerini alarak tüm sanat dallarında örnekleri yaygınlaşmıştır. Postmodernizm çağdaş toplumlarda ve kültürlerde meydana gelen değişimlere dikkat çekmektedir. Genel olarak tüm yönleriyle yeni ve farklı olanı ifade eder. Birbirini izleyen, birbirine tepki olarak doğan tüm sanat dallarında olduğu gibi postmodern sanatı da takipçisi olduğu modern sanattan farklı kılan birçok değişimler, kavramlar ve görüşler kaydedilmiştir. Ancak postmodernizmin henüz birtakım mı, hareket mi olduğu ve modernizme, tepki olarak doğup doğmadığı tartışılmaktadır. Bu nedenle de daha ayrıcalıklı bir iletişim dili olan resim, heykel, sinema ve mimarlık gibi görsel ve uzamsal sanat dalları dışındaki diğer sanat dallarında postmodernizm tartışmalarında modernizmde hala varlığını sürdürmekte, sık sık karşılaştırmalar yapılmaktadır. Bununla birlikte, postmodernizmle sanat atmosferine giren ve kendini tüm sanat dallarında hissettiren ortak kavramlar, terimler ve özellikler vardır. Türkiye'nin jeo-politik konumu, Batı-Doğu ikilemi, etniste, cinsiyet ve kimlik tartışmaları, laik-müslüman gibi oldukça fazla etkenin bir arada yaşandığı bu tarihsel sürecin sanata yansımaması da imkansızdır. 1990'lı yıllardan itibaren, önemli düşünürlerin kitap çevirilerinin çoğalması, teknoloji, ulaşım, iletişim gibi etmenlerin daha kolay ulaşılır ve sıklıkla kullanılır hale gelmesi ve sergi mekanlarının, müzelerin, sanatçı inisiyatiflerinin sayısındaki artış, özellikle 1990 yıllarından itibaren sanatçıların farklı denemeler yapmaları ve disiplinler arası yaklaşımlar üretmeleri için yeni alanlar oluşturmuş ve bu sürecin gelişimini beslemiştir. Postmodernizmde genelde büyük önem taşıyan; yorum bilgisini daha kuramsal bağlamda ele alırsak, çift kodlama, parodi, pastiş, şizofreni, ironi, eğretileme, düzdeğişmece, yapı çözücülük, çoğulculuk, melezleştirme ve insansızlaştırma gibi kavramlardır. Bu kavramlar Türkiye sanat ortamında bir dönüşüme uğramış, çağdaşlaşmayla birlikte sıkça söz edilen kültürel kimlik, yabancılaşma, yersiz-yurtsuzluk, muhafazakarlık ve asimilasyon gibi kavramlara dönüşmüş ve sanat yapıtlarında, sanat mecralarında sıkça konu edilmeye başlamıştır. Sanatla yaşamın birleştirilmesi, seçkinliğin terk edilmesi, anti-art ve kurmaca gerçeklik olarak tanımlanan yeni gerçeklik anlayışına yönelmesi, farklı sanat yapıtlarının bir arada kullanılması, çok sanatsal etkilere yer verilmesi gibi özellikler etrafında toplanabilmektedir. Elbette ki, ileri teknolojinin iletişime kazandırdığı akıl almaz boyutlar düşünüldüğünde çok sayıda kavram kullanım alanına girmiştir. Çok kültürlü toplumsal bir yapıya sahip olan Türkiye'de bu kavramların sanatçılar tarafından ele alınması kaçınılmaz olmuştur.