Okul öncesi eğitim rehberlik programlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi

İnsan yaşamının temelini oluşturan okul öncesi dönemde, çocuğun sevgi dolu bir ortamda büyümesi, sağlığı ve beslenmesi için uygun koşulların sağlanması ne kadar önemli ise; eğitim-öğretim faaliyetlerinin niteliği de son derece önemlidir. Eğitim sürecinin tamamlayıcı unsuru olan rehberlik ve psikolojik danışmanlık faaliyetlerinin amacı, öğrencinin kişisel, bedensel, bilişsel, sosyal ve duygusal bakımdan bir bütün olarak gelişmesini sağlamaktır. Okul öncesi dönemde çocuğa yönelik planlanan rehberlik hizmetleri, çocuğun gelişim ihtiyaçlarını karşılamak üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu dönemde çocukların çok yönlü gelişimlerinin sağlanması, okul ortamına uyum becerilerinin gelişmesi, gizil güçlerini ortaya koyabilmeleri için tüm eğitim-öğretim çalışmalarının rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetleriyle birlikte yürütülmesi gerekmektedir. Gelişim ve çözüm odaklı, yeterliliği temel alan, kültürel farklılıkları önemseyen, kapsayıcı bir yaklaşımla hazırlanan bu programlar okul ve sınıf rehber öğretmenleri tarafından uygulanmaktadır. Okul öncesi eğitim rehberlik programlarının yürütülmesinde aktif katılımı ve desteği gereken öğretmenlerin, hazırlanan ve uygulanan programlar hakkındaki görüşlerinin alınması, program değerlendirme çalışmaları açısından önemlidir. Bu araştırma ile okul öncesi eğitim rehberlik programlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Araştırmada, öğretmen görüşleri cinsiyet ve kıdem değişkenleri açısından incelenmiş, okul öncesi eğitim ve okul rehber öğretmenlerinin görüşleri arasındaki farklılık düzeyine bakılmıştır. Bu araştırma temel karma araştırma desenlerinden birleştirme deseni (Creswell, 2021) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini Konya il genelindeki okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan 1100 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklemini ise tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 268 okul öncesi eğitim öğretmeni ve 56 okul psikolojik danışmanı olmak üzere toplam 324 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, Yazgünoğlu ve Demirel (2012) tarafından hazırlanan anket kademe uyarlaması yapılarak kullanılmıştır. Ayrıca araştırma konusunda derinlemesine bilgi elde edinebilmek amacıyla 7 psikolojik danışman ve 6 okul öncesi eğitim öğretmeninden oluşan 13 kişi ile görüşme yapılarak, araştırmada veri çeşitliliği sağlanmaya çalışılmıştır. Veriler betimleyici istatistiksel tekniklerle analiz edilmiş ve öğretmenlerin, okul öncesi eğitim rehberlik programlarına ilişkin görüşlerinin genellikle ortalamanın üzerinde değerlerde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin anket maddelerinde yer alan ifadelere ilişkin görüşleri olumludur, maddelerde belirtilen özelliklere genellikle katılmaktadırlar. Bu veriler doğrultusunda öğretmenlerin rehberlik programlarını olumlu olarak algıladıkları söylenebilir. Elde edilen verilere göre, kadın ve erkek öğretmenlerin programa ilişkin görüşleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Kadın öğretmenlerin programa ilişkin görüşleri x =4, 25 değeriyle erkeklere göre (x =3,68) daha olumludur. Ayrıca çalışmaya katılan öğretmenlerin görüşleri kıdem değişkeni açısından da farklılık göstermektedir. Okul öncesi eğitim rehberlik programına ilişkin öğretmen görüşlerinin puan ortalamalarına bakıldığında; okul rehber öğretmenlerinin maddelere verdikleri puanlarının ortalaması 3,94 iken, okul öncesi eğitim öğretmenlerinin puanlarının ortalaması 4 ,20'dir. Buna göre, okul öncesi eğitim öğretmenlerinin rehberlik programlarına dair görüşlerinin daha olumlu olduğu söylenebilir. Bu durumun sebeplerine bakıldığında, psikolojik danışmanlar programın geliştiricisi ve yürütücüsü olduklarından dolayı hedeflere tam anlamıyla ulaşamayan programların bilincinde olabilmektedirler. Sınıf içi rehberlik etkinliklerinin uygulanma sorumluluğunun okul öncesi eğitim öğretmenlerinde olması, etkinlikler için ayrılan özel bir zaman diliminin olmaması ve uygulamada yaşanan aksaklıkların farkında olma durumunun bu veriyi destekler nitelikte olduğu düşünülmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, rehberlik programlarının sistematik ve tutarlı bir şekilde hazırlanması yönünde gelişime ihtiyaç duyan öğretmenler için hizmetçi eğitim faaliyetlerinin planlanması, etkinlik havuzlarının oluşturulması, hazırlanan programlarda bölgesel farklılıkların dikkate alınması gibi öneriler sunulmuştur.