Sanat eğitiminde eleştirel pedagoji bağlamında Kitsch olgusu ve estetik beğeni üzerine bir değerlendirme

Bu çalışmanın amacı, sanat eğitiminde eleştirel pedagoji bağlamında Kitsch olgusunu ve estetik beğeni kavramını değerlendirmektir. Bu nedenle çalışma kapsamında, eleştirel pedagoji açısından sanat eğitimi, sanat eğitiminde değer sorunu, Frankfurt Okulu'nun Eleştirel Teori'sinden hareketle günümüz sanat eğitimi, sanat eğitiminde tüketim ilişkileri bağlamında Kitsch olgusu ve estetik beğeni konuları üzerinde durulmaktadır. Ayrıca sanat eğitimi alan öğrencilerin eleştirel pedagoji, Kitsch olgusu ve estetik beğeni ile ilgili görüşleri incelenmektedir. Bu çalışma, nitel araştırma türlerinden 'Betimsel araştırma' yöntemi kullanılarak yapılandırılmış kuramsal-analitik bir çalışmadır. Betimsel araştırma yöntemi bağlamında kuramın yapı taşları olan eleştirel pedagoji, Kitsch ve estetik beğeni ile ilgili kavramlara ilişkin geçmişş ve güncel kaynaklara ulaşılarak doküman incelemesi ve yorumlaması yapılmaktadır. Doküman incelemesinin yanı sıra elde edilen nitel verilerin sosyal geçerliliğini tartışma açısından yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma evreni Yüksek Öğretim kurumlarının Resim-İş Öğretmenliği bölümleridir. Görüşme yapılacak örneklem grubu ise 'uygun örnekleme' yöntemi kullanılarak seçilen Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Resim-iş Öğretmenliği bölümü Resim Anasanat Dalı (30 kişi) 4. sınıf öğrencileridir. Sanat eğitimi alan, Lisans öğrencilerinin, -Kitsch olgusuna ve özelliklerine,- Kitsch'in sanat ile olan ilişkisine, - Sanat Eğitiminde, Kitsch çalışmalar üretilip üretilmediğine, - Sanat eserinde 'Güzel'in ve 'Çirkin'in ne olduğuna, Sanat Eğitiminde 'Estetik Beğeni' kavramına, Sanat eğitiminde 'Eleştirel Pedagoji' yönteminin uygulanmasına, yönelik görüşleri alınmıştır. Öğrencilerin görüşleri araştırmacılar tarafından hazırlanan ve altı sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formun yardımı ile alınmıştır. Görüşme formunda yer alan soruların içerik-kapsam geçerliliğini sağlamak için uzman görüşüne başvurulmuştur. Her öğrenci ile görüşme yaklaşık kırk dakika sürmüştür. Tümevarım veri analizi sonucunda veriler temalar haline dönüştürülmüş ve oluşturulan temaların frekans ve yüzdeleri hesaplanmıştır. Bulgular bölümünde öğrencilerin görüşme sorularına verdikleri yanıtlardan doğrudan alıntılar sunulmuştur. Ayrıca öğrencilerin ifadelerinin içerikleri incelenmiş ve öğrencileri belirtmek üzere her öğrenciye bir kod verilmiştir. Bu kodlar Ö, öğrenci numarası (1-30), cinsiyet şeklinde oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında uygulanan görüşme sorularının değerlendirilmesi sonucunda verilerin hangi temalar altında düzenleneceği ve sunulacağı belirlenmiş; veri analizi için bir çerçeve oluşturulmuştur. İki araştırmacı araştırma sorularına verilen yanıtları ayrı ayrı analiz etmiştir. Güvenirlik çalışması için iki araştırmacının kodlamaları Görüş Birliği/Görüş Birliği+Görüş Ayrılığı X 100 (Miles ve Huberman, 1994) formülü ile hesaplanmıştır. Buna göre araştırmanın güvenirliği % 91 olarak hesaplanmıştır. Öğrencilerin en yüksek katılım gösterdiği madde 'Sanat eğitiminde eleştirel pedagoji yöntemi kullanılmamaktadır' maddesidir. Bunun yanı sıra cevapların büyük bir bölümünde öğrencilerin eğitim sistemine yönelik beklentileri de yer almaktadır. Bu beklentilerin temel noktaları eleştirel pedagojinin temel dinamikleri ( diyalog, praksis, öz-düşünüm, düşümsellik, bağlam, dönüşüm, kültürel yeniden üretim ve iletişim ile örtüşmektedir. Aynı zamanda öğrencilerin sanat eğitiminden yola çıkarak yaşamın bütününe yönelik ütopik yaklaşımları bulunmaktadır. Çalışma sonuçları dikkate alınarak, eleştirel pedagojinin temel dinamikleri, amacı ve uygulama olanakları doğrultusunda sanat eğitiminde alternatif bir anlayış kurulabileceğine yönelik öneriler sunmaktadır.