Sentetik yüzme havuzu sularında dezenfeksiyon yan ürünlerinin oluşumu ve sitotoksisitesinin belirlenmesi

Yüzme eğlence, rehabilitasyon ve fiziksel aktivite için kullanılan dünyanın en popüler aktivitelerinden birisidir. Bundan dolayı, yüzme ortamının kalitesinin sağlıklı olması şarttır. Havuz suları, içme sularına kıyasla belirgin özelliklere sahiptir: (1) organik öncü; içme suları için ana organik öncü doğal organik maddedir, fakat havuz suları için organik öncüler doldurma sularından gelen DOM'a ilaveten havuz sularının doğasını içme suyundan çok daha karmaşık hale getiren ter, idrar, losyonlar, güneş kremleri, şampuan ve kozmetik madde kalıntıları gibi insan vücut atıkları olabilir; (2) yüzme havuzları yüzücülerden gelen çözünmüş organik karbon, çözünmüş organik azot ve mikroorganizmaları sürekli bir şekilde bünyesine almaktadır, fakat içme suları için bu durum gerçekleşmez; ve (3) yüzme havuz suları genellikle içme sularından daha yüksek sıcaklığa sahiptir, bu da dezenfektanın bozulma oranlarının artmasına neden olur, bundan dolayı yüzme havuzları daha yüksek dozlarda dezenfektan kullanır. Bu nedenle, yüzücüler arasında su kaynaklı hastalıkların yayılmasını önlemek için sürekli ve etkili bir dezenfeksiyon işlemi yapmak önemlidir. Ancak normalde serbest klor olan dezenfektanlar, havuz sularındaki çeşitli organik bileşiklerle reaksiyona girmekte ve farklı dezenfeksiyon yan ürünleri üretmektedir. Yüzme havuzlarında bugüne kadar 100'den fazla farklı DYÜ tespit edilmiştir. Bu DYÜ'lerin birçoğunun önemli olumsuz halk sağlığı etkileri olduğu ve yüzücüler için potansiyel olarak kanserojen olduğu gösterilmiştir. Birçok araştırmacı, yüzme havuzu sularında oluşan DYÜ'ler üzerinde çalışma yapmışlardır. Fakat, organik bileşik türlerinin ve çalışma faktörlerinin, yüzme havuzu sularında adsorplanabilir organik halojen olarak toplam DYÜ'lerin oluşumuna nasıl katkıda bulunduğuna dair sistematik bir anlayış hala eksiktir. Bu nedenle bu tezin asıl amacı, bilinen DYÜ türlerinin oluşumu, yüzme havuzu sularında bilinen ve bilinmeyen DYÜ'lerin oluşumunu etkileyen faktörlerin kontrolü ile ilgili bilgi açığını azaltmaktır. Tez çalışmasının spesifik amaçları (1) insan vücut atıklarının kapalı yüzme havuz sularında dezenfeksiyon yan ürünlerin oluşumuna katkısı, (2) insan vücut atıklarının kapalı yüzme sularındaki dezenfeksiyon yan ürünlerin oluşumuna katkısı, (3) doldurma sularının özellikleri ve yüzme havuzlarındaki dezenfeksiyon yan ürünlerinin oluşumuna etkileri, (3) doldurma sularının özelliklerinin havuzlarındaki dezenfeksiyon yan ürünlerinin oluşumuna etkileri ve (5) yüzme havuzlarında farklı işletme koşullarında dezenfeksiyon yan ürünlerin oluşumunu kontrolü. Deneysel koşulları kontrol etmek için tüm çalışmalar laboratuvar ortamında gerçekleştirilmiştir. Vücut sıvı artıklarının kapalı yüzme havuzu sularında dezenfeksiyon yan ürünlerinin oluşumuna katkısı, laboratuvarda hazırlanan insan vücudu sıvılarını simüle etmek için hazırlanan BFA çözeltisini temsil eden üç seviyeli toplam organik karbon kullanılarak farklı temas sürelerinde bilinen ve bilinmeyen DYÜ'lerin oluşumu incelenmiştir. Sonuçlar, BFA'ların bilinen DYÜ'lerin artan reaksiyon süresi ve sıcaklığı ile artan oluşum potansiyeli gösterdiğini ve bilinmeyen DYÜ'lerin önemli bir yüzdesini oluşturduğunu göstermiştir. Ayrıca, bilinmeyen AOX'un AOX'a oranı, klorlama sırasında artan reaksiyon süresi ve sıcaklıkla azalmıştır. Aynı zamanda, tahmini sitotoksisite, reaksiyon süresi ve sıcaklığın artmasıyla artmıştır. İki farklı su kaynağından toplanan sular, laboratuvarda farklı sıcaklıklarda ve temas sürelerinde işleme tabi tutulmuştur. Yüzme havuzu için yeraltı suyu doldurma suyu olarak kullanıldığında elde edilen sonuçlar, bilinen ve bilinmeyen DYÜ'lerin oluşumu için daha az oluşum potansiyeline ve aynı koşullarda yüzeysel sulara kıyasla daha az sitotoksisiteye sahip olduğunu göstermiştir. Havuz suyun pH ve serbest bakiye klor konsantrayonun değiştirimesi DYÜ oluşumunu da etkilemiştir. Sonuç olarak, pH ve serbest bakiye klor artışı hem bilinen hem de bilinmeyen yan ürünlerin artışına sebep olmuştur. Ayrıca, artan ph ve serbest bakiye klor konsantrasyonu ile birlikte tahmin edilen sitotoksisite değerleri de yükselmiştir.