Biyomimetiğin sanat ve tasarım objeleri üzerinden incelenmesi

Büyük patlamadan bu yana devam eden evrimde, doğanın karşılaştığı olaylar ve sorunlara buluğu çözümlerin bir sonucu olarak oluşan devasa bilgi birikimi modern çağın zorluklarına rasyonel ve pratik çözümler sunar. Doğanın evrimi, adaptasyon mekanizmalarını ve doğal seleksiyon sonucunda ortaya çıkan model ve metotlarını inceleyen yeni bir bilim dalı olan biyomimetiğin tasarım üzerinden araştırılması ve örneklerinin incelenmesi ayrıca sanatsal yansıması olarak tanımlanabilecek biyo sanatın eser örnekleri üzerinden incelenmesi bu tezin konusudur. Taklit etmek, tüm canlılar tarafından çevrelerine adapte olarak doğanın seçilim mekanizmaları karşısında hayatta kalmak için kullanılan bir davranış biçimidir. Evrimsel süreç boyunca, 'bilge adam' olarak Homo Sapiens, öğrenme mekanizmasının temel uygulaması olarak taklit eylemini kullandı ve farklı deneyimlerden özgün çözümler geliştirdi. Öte yandan doğal seleksiyon mekanizmaları, mutasyon, gen dönüşümü, genetik yeniden yapılanmalar sonucundaki çeşitliliklerden çevresine en iyi adapte olan haricindeki hepsini elimine eder. Bu nedenle çevreye en iyi adapte olan 'tasarım' genler tarafından gelecek nesillere taşınır. Doğal seleksiyon mekanizmalarına benzer şekilde, tasarım eylemi de soruna çözüm ararken uygulama bağlamında belirlenen, mimik, deşifre etme veya sentezleme eylemi ile sorununun çözümünü sağlayabilmektedir. Doğal seçilimin aksine, bir insan tarafından yürütülen tasarım sürecinde, tasarıma uygulanacak olan bilgi doğadan deşifre edilirken, geçmişş çabalar sırasında öğrenilen bilgiler incelenerek bilinçli bir şekilde rafine edilir. İçinde bulunduğumuz yeni çağ bilim insanları tarafından biyolojik çağ olarak adlandırılmaktadır. Bilim ve teknolojinin kendi sınırlarının ötesine geçen ivmesi ile öne çıkan bu çağın bir diğer özelliği de insanoğlunun çevresine verdiği tahribatın giderek artmış olmasıdır. Bu durum karşısında doğanın öncülüğü doğrultusunda çevresel kayıpları azaltmak, akılcı ve sürdürülebilir çözümler bulunması için bazı yeni düşünme ve inceleme biçimleri ortaya çıkmıştır. Biyomimetik adıyla karşımıza çıkan bu devrim yeni bir çağı işaret etmektedir. Biyomimetik bilimin verileri tasarım ile ilgili tüm birimlerde kullanılabilir olsa da bu veriler birer çözümleme içermesi sebebi ile sanat eserlerinde kullanılmamaktadır. Biyomimetik sanatta bir araç olarak kullanılabilecek yeni araçlar ve malzemeler geliştirmek için kullanılabilir ancak bir kategori olarak kullanılamaz. Buna karşılık sanat tarihi boyunca doğa ve öğretileri her zaman büyük bir yere sahip olmuştur. İmge bağlamında doğa konusunun kapsanmadığı bu tezde doğa ve sanat ilişkisi tıpkı biyomimetik ve tasarım ilişkisi gibi aralarındaki iletişim ve alışveriş bakımından incelenmiştir. Modern sanat tarihinin çağdaş sanata yol açması sürecinde sanat ve tasarım arasındaki sınırlar giderek azalmış ve sonunda çağdaş sanat ile bu sınırlar tamamıyla ortadan kalkmış bulunmaktadır, bu da sanatçılara bilim-tasarım ve sanat üçgeninde yeni eserler yaratabilmesine olanak sağlamıştır. Biyo sanat ile biyolojik çağda insanoğlunun çevresine verdiği tahribata dikkat çeken eserlerin yanı sıra biyolojik organizmalar ile sanat ve bilim sınırında yeni eser üretimleri yapılmakta ve hatta antroposen dönemin tahribatlarına dikkat çekmek ya da sürdürülebilirlik kapsamında, kaynak kıtlığı ve verimsizlik gibi konular üzerinde de çalışmalar yaparak eserler üretilmektedir. Doğanın, biyomimetik verilerin ve bilimin ışığında tezde bahsedilecek sanatsal çalışmalar biyo sanat kapsamında incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, tasarım ve sanat alanlarında doğanın öğretici yanlarına dikkat çekmek ve kullanım metotları doğrultusunda örnekler ile birlikte incelemeler yapmaktır. Tasarım bağlamında çözümler sunan doğadan yararlanma biçimleri araştırılırken, sanatın tarihsel sürecindeki tasarım ile arasındaki keskin hatların ortadan kalkması sonucunda sanat eserlerinde doğadan hangi şekillerde yararlanılmaktadır konusu örnekler üzerinden incelenecektir.