Kirlenmiş zeminlerin ıslahı

Uzun yıllar boyunca toprağa atılan atıklar sebebiyle toprak ve yeraltı sularının kirlendiği görülmüştür. Bu kirlenme insan faaliyetleri sonucu meydana gelen evsel, tarımsal ve endüstriyel kirlenme grupları olarak üç kategoride toplanabilir. Evsel nitelikli atıkların kontrolsüz olarak toprak alanında depolanmalarından dolayı gerek yeraltı ve içme suyu kaynaklan olumsuz yönde etkilenmiş, gerekse yağış, erozyon, buharlaşma gibi çeşitli doğal taşınım yollarıyla topraktan yeraltına suyuna doğru sızma yoluyla kirletici madde transferi gerçekleşmiştir. Bunun yanında tarım alanlarında kullanılan gübreler ve zirai mücadele ilaçlan bilinçsizce kullanıldığında yeraltı ve yüzeysel sular için önemli birer kirletici kaynağı haline gelmektedirler. Aynca endüstriyel nitelikli atıklar, özellikle zehirli/tehlikeli atıklar, üstü açık bir şekilde toprak üzerinde depolandığında önemli bir toprak kirlenmesine yol açıp insan ve çevre sağlığı açısından son derece olumsuz bir etki oluşturmaktadırlar. Herhangi bir alanda yukanda belirtilen sebeblerden dolayı meydana gelen kirliliği önlemek için öncelikle ne çeşit bir kirlenmenin söz konusu olduğu tespit edilmelidir. Bu aşamadan sonra kirliliği oluşturan kirletici maddelerin tespit edilerek alan çevresinde yaşayan canlılara gelebilecek olumsuz etkilerin tespiti için risk analizinin yapılması gerekmektedir. Son olarak kirlenmiş alanın karakterizasyonu ve ıslah yöntemleri bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Bu çalışmanın ilk bölümünde toprağın kirlenmesinden kirlenmiş bir alanda yapılan karakterizasyon araştırmalan ve kirlenmiş alanlann değişik antma teknolojileriyle ıslahına kadar genel hatlanyla neler yapılabileceği açıklanmış, çalışmanın amaç ve kapsamı da kısa bir şekilde özetlenmiştir. İkinci bölümde, topraktaki kirletici maddelerin bugün ve gelecekte toprağa, yüzeysel sulara veya yeraltı suyu kalitesine olan etkisi anlatılmış ve kirlenmeye neden olan faaliyetler açıklanmıştır. Bunun yanında toprak kirlenme seviyesinin belirlenmesiyle ilgili olarak örnek çalışmalarla birlikte değişik yöntem ve yayınların olduğu belirtilmiştir. Bir ıslah araştırma planının nasıl yapılacağı ve hangi unsurlardan meydana geldiği açıklanmıştır. Üçüncü bölümde herhangi bir alanda meydana gelen kirlenmenin hangi dereceden sonra insan ve çevre sağlığına zararlı olacağı, ıslahın hangi arıtma mertebesine erişmesi gerektiğini bulmak için çevresel risk analizi ve uygulama alanlan anlatılarak, kirletici maddelerin zehirlilik etkisi açıklanarak bu maddelerin hareketi ve etkileri çeşitli metotlarla açıklanmıştır. Dördüncü bölümde bir ıslah çalışmasında alan ve yeraltı karakterizasyonunun nasıl yapıldığı, özdirenç, sismik ve elektromanyetik gibi jeofiziksel yöntemlerle birlikte grovimetre, magnometre, standart etki testleri gibi yerinde numune alma metotlan ile geniş bir şekilde anlatılmıştır. Beşinci bölümde ise kirlenmiş zeminlerin ıslahında uygulanan düzenli depolama örtüleri, sulu çimento duvarları, toprak-bentonit sulu çimento hendekleri gibi arıtma teknikleri pasif kirletici kontrol sistemleri ile birlikte yerinde antma sistemleri; buharla ekstraksiyon, toprak yıkama işlemi ve katılaştırma-stabilizasyon işlemiyle beraber biyolojik havalandırma, sıvı çözeltileri hava sıyırma metoduyla ayırma gibi aktif antma yöntemleri olarak iki başlık altında açıklanmıştır. Altıncı bölümde genel olarak ıslah için fizibilite çalışmalan tablolar halinde özetlenmiş ve İstanbul-Halkalı katı atık depolama alanında yapılan araştırmanın sonuçlan anlatılmıştır. Son bölümde İstanbul-Halkalı katı atık depolama alanının rehabilitasyonuyla ilgili yapılan çalışma ve çöplük çevresinde meydana gelen kirliliği kontrol altına almak için alınacak önlemler anlatılmıştır.