Okumaz-yazmazlığın kadınlar üzerindeki etkileri

136 yapılması ihtiyacı duyulmuş ve araştırma böyle bir ihtiyaçtan doğmuştur. Bu araştırmada Ankara ili, Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde oturan 18 ve daha yukarı yaşlardaki kadınlarda okumaz-yazmazlığını birey, aile, toplum, ekonomik yaşam ve sağlık durumu açısından etkilerinin saptanması ve ilkokul mezunları kadınlardan farkının belirlenesi genel amaç olarak alınmıştır. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmacı, elde edilen bilgileri kaynaktan sağlamıştır. Bu konuda üç yol izlenmiştir: 1- Araştırmanın ana problemine ilişkin bilgiler 1993- 1994 öğretim yılında Halk Eğitim Merkezlerinde açılan okuma-yazma kurslarına devam eden kadınlara uygulanan bilgi toplama aracından, 2- Araştırmanın karşılaştırmalarına ilişkin bilgiler, 1994- 1995 öğretim yılında HEM'lerde açılan biçki-dikiş kurslarına devam eden ilkokul mezunu kadınlara uygulanan bilgi toplama aracından, 3- Dünyada ve ülkemizde okumaz-yazmazlık konusunda yapılan çalışmalara ilişkin bilgiler ise yerli ve yabancı kaynaklardan elde edilmiştir. Araştırma evreninin çok büyük olmasından ve evreni oluşturan kadınların tümüne ulaşmanın olanaksız olmasından dolayı Ankara ili, Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerindeki HEM'lerinden yararlanılmıştır. Bu merkezlerdeki okuma-yazma ve biçki-dikiş kurslarına katılan toplam 140 kadınla 137 görüşülerek bilgi toplama aracı uygulanmıştır. Araştırmacı sorulan tek tek sormuş ve alınan cevaplara göre şıkları işaretlemiştir. Bilgi toplama aracı 92 sorudan oluşmaktadır. Aracın ilk 12 sorusu birinci bölümü oluşturmakta, ikinci bölüm ise 80 sorudan oluşmaktadır. Birinci bölüm kadınlarla ilgili kişisel bilgileri içermekte, ikinci bölüm ise, kadınların okumaz-yazmazlıktan nasıl etkilendiklerini, ilkokul mezunu kadınlarla karşılaştırmalı olarak belirleyen sorulardan oluşmaktadır. Kadınlara uygulanan her araca bir numara verilerek l'den 92ye kadar tüm bilgiler çarşaf listelere aktarılmıştır. Daha sonra her bir soruya verilen cevaplar sayılarak tablolaştırılmış, bu sayıların yüzdeleri alınarak araştırmanın bulguları ortaya çıkarılmış ve araştırmanın amacına uygun olarak yorumlanmıştır. Sonuçlar Araştırmadan çıkarılabilecek sonuçlar şunlardır: Görüşülen tüm kadınlar 18 ve daha yukarı yaşlardadır. Okumaz-yazmaz kadınların % 85. 7'si evli, % 14 .3'ü dul, ilkokul mezunu kadınların % 9 -S?-6'sı evli, % 1 .4'ü ise duldur. Okumaz-yazmazlık yaşça genç kadınlarda daha az görülürken, yaş ilerledikçe okumaz-yazmaz kadınların sayısı artmaktadır.. Nitekim araştırma kapsamına giren okumaz-yazmaz kadınların içinde en büyük grubu % 37. 1 ile 50 yaş ve üzerindekiler oluşturmaktadır. Okumaz-yazmaz kadınların % 98 .6'sı, ilkokul mezunu kadınların % 87 .1'i kırsal kesim doğumludur ancak her iki grubun da büyük çoğunluğu 10 yıldan fazla bir süredir Ankara'da oturmaktadır. 136 yapılması ihtiyacı duyulmuş ve araştırma böyle bir ihtiyaçtan doğmuştur. Bu araştırmada Ankara ili, Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde oturan 18 ve daha yukarı yaşlardaki kadınlarda okumaz-yazmazlığını birey, aile, toplum, ekonomik yaşam ve sağlık durumu açısından etkilerinin saptanması ve ilkokul mezunları kadınlardan farkının belirlenesi genel amaç olarak alınmıştır. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmacı, elde edilen bilgileri kaynaktan sağlamıştır. Bu konuda üç yol izlenmiştir: 1- Araştırmanın ana problemine ilişkin bilgiler 1993- 1994 öğretim yılında Halk Eğitim Merkezlerinde açılan okuma-yazma kurslarına devam eden kadınlara uygulanan bilgi toplama aracından, 2- Araştırmanın karşılaştırmalarına ilişkin bilgiler, 1994- 1995 öğretim yılında HEM'lerde açılan biçki-dikiş kurslarına devam eden ilkokul mezunu kadınlara uygulanan bilgi toplama aracından, 3- Dünyada ve ülkemizde okumaz-yazmazlık konusunda yapılan çalışmalara ilişkin bilgiler ise yerli ve yabancı kaynaklardan elde edilmiştir. Araştırma evreninin çok büyük olmasından ve evreni oluşturan kadınların tümüne ulaşmanın olanaksız olmasından dolayı Ankara ili, Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerindeki HEM'lerinden yararlanılmıştır. Bu merkezlerdeki okuma-yazma ve biçki-dikiş kurslarına katılan toplam 140 kadınla 137 görüşülerek bilgi toplama aracı uygulanmıştır. Araştırmacı sorulan tek tek sormuş ve alınan cevaplara göre şıkları işaretlemiştir. Bilgi toplama aracı 92 sorudan oluşmaktadır. Aracın ilk 12 sorusu birinci bölümü oluşturmakta, ikinci bölüm ise 80 sorudan oluşmaktadır. Birinci bölüm kadınlarla ilgili kişisel bilgileri içermekte, ikinci bölüm ise, kadınların okumaz-yazmazlıktan nasıl etkilendiklerini, ilkokul mezunu kadınlarla karşılaştırmalı olarak belirleyen sorulardan oluşmaktadır. Kadınlara uygulanan her araca bir numara verilerek l'den 92ye kadar tüm bilgiler çarşaf listelere aktarılmıştır. Daha sonra her bir soruya verilen cevaplar sayılarak tablolaştırılmış, bu sayıların yüzdeleri alınarak araştırmanın bulguları ortaya çıkarılmış ve araştırmanın amacına uygun olarak yorumlanmıştır. Sonuçlar Araştırmadan çıkarılabilecek sonuçlar şunlardır: Görüşülen tüm kadınlar 18 ve daha yukarı yaşlardadır. Okumaz-yazmaz kadınların % 85. 7'si evli, % 14 .3'ü dul, ilkokul mezunu kadınların % 9 -S?-6'sı evli, % 1 .4'ü ise duldur. Okumaz-yazmazlık yaşça genç kadınlarda daha az görülürken, yaş ilerledikçe okumaz-yazmaz kadınların sayısı artmaktadır.. Nitekim araştırma kapsamına giren okumaz-yazmaz kadınların içinde en büyük grubu % 37. 1 ile 50 yaş ve üzerindekiler oluşturmaktadır. Okumaz-yazmaz kadınların % 98 .6'sı, ilkokul mezunu kadınların % 87 .1'i kırsal kesim doğumludur ancak her iki grubun da büyük çoğunluğu 10 yıldan fazla bir süredir Ankara'da oturmaktadır.