Sanat yapıtında estetik bir obje olarak takı

Arkeolojik ve antropolojik araştırmalar ilk sanat örneklerinin, beden süslemesiyle ilgili veriler olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Sanat Yapıtında Estetik Bir Obje Olarak Takı başlığı ile ele alınmakta ve konu analitik bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Takı, bazen toplumlardaki gücü, otoriteyi, egemenliği vurgulamak amacıyla; bazen de dinsel-büyüsel-mitolojik bir unsur olarak kullanılması yanı sıra yaygın ve güncel uygulamalarda daha çok 'güzel' kavramıyla özdeşleşen bir süs ve bezeme unsuru olarak ele alınmaktadır. Yalın bir obje dışında; taş, metal, organik ve inorganik malzemelere güdülenerek doğrultusunda biçim verme eylemi şeklinde somutlaşan takılar estetik bir obje olarak tasarlanmış ve uygulanmışlardır. Takının, bir estetik obje olarak ele alınması ve başlangıcından günümüze kadar estetik obje kavramına yüklenilen anlam bağlamında değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Her şeyden önce ağırlığı olan, elle tutulup gözle görülen bir nesne niteliğindeki takı, somut bir var olandır. Yalın bir somut var olan takı süje tarafından beğenilen, güzel bulunan bir tavırla kavranıldığından dolayı takı, yalın bilgi objesi olmaktan çıkmakta ve estetik objeye dönüşmektedir. Diğer yandan bir estetik obje olan tabloda yer alması da ikinci kez estetik obje anlamını kazandırmaktadır. Çalışma estetik obje bağlamında ele alındığında tüm sanat yapıtları; resim, heykel, müzik, estetik obje olarak tanımlanmaktadır. Bu ve benzeri tartışmaların ortak bileşkesinde resimdeki takı niteliğindeki süsleme unsurları oluşturmaktadır. Bundan ötürü takıyı süs unsuru olarak kimi portre, figür ve kompozisyonların da kullanan Batılı Ressamların yapıtları ile Türkiye deki benzer örnekleri dikkate değer niteliktedir. Bu bağlamda estetik obje kavramı farklı iki açıdan vurgulanmıştır ki; bu analiz alanda yapılan, yeni ve farklı yaklaşma biçiminin ilk örneğini oluşturmaktadır. Bir nesnenin, somut ve yalın nesnenin biçimlendirilme eylem ile hoşa giden, beğenilen ve süjenin haz alması şeklinde kavranılması onun estetik obje olması sonucunu doğurur. Bu durum genel estetik içerisinde bilinen ve ortak değerlendirilen bir sonuçtur. Ancak estetik obje şeklindeki takının gene estetik obje olarak algılanan sanat yapıtı içerisinde yer alması, estetik obje kavramına ikinci bir estetik değer yüklemektedir. Konunun bu şekilde ele alınması yani yalın bilgi objesinin biçimlendirme eylemiyle estetik objeye dönüştürülmesi bu estetik objenin de diğer estetik obje içinde var olması söz konusu takıya farklı bir anlam katmaktadır. Takının tüm yönleriyle estetik açıdan irdelenmesi ve ona yüklenilen sosyo-psikolojik anlam dikkate değerdir. Sosyal statü, kötülüklerden korunma, tılsım ve inanç gibi çeşitli anlamsal özelliklerin vurgulanması konunun bir başka yönünü oluşturmaktadır. Koruyuculuk, bereket, sağlık, barış, iyilik, kötülüklerden korunma, aşk, şifa gibi kavramlarla insan bedeni, zekası ve güzelliğiyle bütünleştirilmek istenmiştir. Takının hemen hemen tarihin her döneminde varlığını hissettirerek bazen biçimsel açıdan bazen de renk, kompozisyon ve teknik özellikleriyle günümüz uygulamalarında modernist ve post-modernist çalışmalarda etkileyici bir renk ve biçim bağlamında yorumlanarak kullanılmıştır. Takı; estetik obje, tılsım, değerli taş, metal ve modernist çalışmalarda etkileyici bir renk ve biçim bağlamında yorumlanarak kullanılmıştır.