Rize/Pazar/Akbucak, Ortayol ve Uğrak köylerinin etnik yapıları

Anadolu geçmişşten günümüze uzayıp gelen çeşitli uygarlığa, klana yurtluk etmiştir. Binlerce kavim gelmiş geçmişş hepsi bir şeyler katmış Anadolu'ya- Bundan dolayıdır ki; Anadolu kültürünü bu çeşitliliği göz önünde bulundurarak değerlendirmemiz gerekir. Türkiye sınırları içerisinde; Azerisiyle, Gürcüsüyle, Kürdüyle, Çerkeziyle, Lazıyla, Hemşinlisiyle ve sayamadığımız birçok etnik grup yaşamaktadır. Türkiye kültürünü tanımak, anlamak, yorumlamak ve bilimsel boyutlarda değerlendirebilmek için günümüzde ulusal ve uluslararası ilişkiler konjonktüründe 'kimlik', 'Milli kimlik', 'Etnik yapı', 'Etnik Grup' gibi kavramların bilinmesi gerekir. Özellikle kırkı aşkın etnik grubu bünyesinde barındıran Anadolu'da bu kavramların açıklık kazanmasına yönelik yapılacak olan bilimsel çalışmaların gereği birinci derecede önemlidir. Dünyada meydana gelen yeni oluşumlar Sovyet Rusya'nın yeniden yapılanma sürecine girmesi ve Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını ilan etmesiyle yeniden milliyetçilik akımı gündeme gelmiş, bu akım beraberinde aslında her zaman var olan 'kimlik' arayışım daha belirgin olarak ortaya çıkartmıştır. Rize/Pazar Akbucak, Ortayol ve Uğrak Köyleri'nin Etnik Yapılan adlı araştırmada bir etnik grubun ne zaman ve nasıl meydana geldiğinden çok, araştırma yöresindeki Hemsin etnik grubunun Türkiye sınırları içerisinde kendilerini ne olarak kabul ettikleri ve hangi kültürel kimliği benimsedikleri üzerinde durdum, ikinci olarak Hemsin etnik grubunun kültürel yapılarını genel hatlarıyla vermeyi amaçladım. Son olarak da köy-şehir ilişkisinin yoğun olduğu yöre insanın kendi kültürel unsurlarını özde koruyarak yeni bireşimlere ulaştıklarım saptayarak Hemsin etnik kültüründe daha çok ekonomik nedenlerden kaynaklanan değişimi vermeye çalıştım. Türkiye'de çok küçük bir azınlık olan Hemsin Etnik Grubunun kültürel unsurlarını içermekte, Rize/Pazar Akbucak Ortayol ve Uğrak Köyleri'nin Etnik Yapılan adlı bu çalışma bilimsel tartışma ve çözümlemeleri içermeyen durum saptama niteliğinde bir araştırmadır. Anadolu'da yaşayan etnik gruplar: Abazalar,'Biz Abazayız çünkü bizim kendimize ait bir dilimiz var', Yahudiler, 'Bizim dinimiz farklı Ermeniler, 'Bizim ayıu atadan geldiğimize inandığımız bir soy mitimiz var', Hemşinliler, Bizim kendimize ait bir adımız var bize Hemşinli derler' yanıtını veriyorlar. Rize/Pazar/Akbucak, Ortayol ve Uğrak Köyleri'nin Etnik Yapılarını kapsayan çalışma genel anlamda konuyu yakından ilgilendiren kavramlar. Hemsin Etnik Grubunun Türkiye sınırları içindeki dağılımım ve araştırma bölgesi olan Rize ili Pazar ilçesi içindeki dağılımım, genel olarak bölgenin ve Hemşinlilerin tarihçesini, Hemsin etnik kültürünü, dinsel yapışım, dil özelliklerini, ekonomik yapışım, sosyal ve toplumsal örgütlenmesini, aile ve akrabalık ilişkilerini, mülkiyet ve mirasın yaıusıra maddi ve manevi alandaki kültürel unsurları da içermekte. Etnikliğin en önemli özelliği: kollektif bir ad, ortak bir soy miti, paylaşılan tarihi anılar ortak kültürü farklı kılan bir ya da birden fazla özellik, özel bir yurtla bağ ve nüfusun önemli kesimleri arasında dayanışma duygusudur. Bu özellikler etnikliğin belirleyici özelliği olup, bir topluluğa etnik bir grup demek için bu maddelerin hepsinin bir arada olması gerekmez. Bir etnik grup bu özelliklerin ne kadar çoğuna sahipse o oranda etnik kimliğim daha belirgin olarak ortaya koyar. Üç Hemsin köyünün etnik yapılarını içeren çalışma tarihi kaynaklara dayalı bir köken araştırması olmayıp bu etnik grubun ne zaman, nasıl ve nerede oluştukları değildir. Akbucak, Ortayol ve Uğrak köylerinde yaşayan halkın kollektif bir adımn olması, aynı tarihi anıları paylaşması, ortak kültürü farklı kılan bir ya da birden fazla kültürel unsurunun bulunması, nüfusun önemli kesiminde dayanışma özelliğinin varlığı gibi nedenlerden dolayı bir etnik gruptur ve burada yaşayan halk kendini Hemşinli olarak tanımlamaktadır. Bu çalışmada Hemsin etnik yapısı ana hatlarıyla verilmiştir. Kültürel yapı, alanda olduğu gibi derlenmiş, derlendiği gibi aktarılmıştır. Araştırma yöresinde Hemsin etnik kimliğine sahip çıkan halk, hemen ardından 'Biz Türkiye'de yaşıyoruz, dilimiz Türkçe, dinimiz Müslümanlık bu nedenle biz kendimizi Türk kabul ediyoruz' diye pekiştiriyorlar. Elliye yakın etnik grubun yaşadığı Anadolu, diğer ülkelere göre farklı olan bu özelliğinden dolayı zaman zaman kaygılar, problemler yaşamaktadır. Ancak unutulmaması gereken bir gerçek var ki Anadolu kültürü bu özelliğinden dolayı zenginleşmiş, renklenmiş, çeşitlenmiş bir anlamda evrensel boyut kazanmıştır. Bu nedenle yalnızca Anadolu kültürünü özümseyerek anlamak, çözümleyerek yorumlamak evrensel kültürüne ulaşmada temel oluşturacaktır.