Fizik öğretmenleri için hazırlanan sorgulama temelli öğretime yönelik bir hizmet-içi eğitim programının etkililiği

Bu araştırmanın amacı, yenilenen Fizik Öğretim Programı paralelinde; fizik öğretmenlerinin öğretim programına uyumunu kolaylaştırmak için hazırlanan; sorgulama temelli öğretime yönelik bir hizmet-içi eğitim programının etkililiğini araştırmaktır. Uygulama İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü işbirliğinde gerçekleştirilmiştir. 20 saatlik bir hizmet-içi eğitim programı çerçevesinde İzmir ilinde 9. sınıflarda görev yapmakta olan ve katılım için gönüllü olarak başvuran (N=26) fizik öğretmenine sorgulama temelli öğretime yönelik bir eğitim verilmiştir. 9. Sınıf müfredatı ile uyumlu olacak şekilde hazırlanan bu hizmet-içi eğitim; sorgulama temelli tasarlanmış etkinlikler ve gönüllü öğretmenlerin etkinliklere birebir katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yarı-deneysel desenlerden tek grup ön test-son test tasarımı kullanılmıştır. İlk olarak, uygulama öncesinde ve sonrasında hizmet-içi eğitime katılan öğretmenlere etkinlik çalışma yaprakları (bkz Ek-1) dağıtılmış, Sorgulama Temelli Öğrenme-Öğretme Çerçevesi Değerlendirme Formu (bkz Ek-2) ve Bilimin Doğası Görüş Anketi (bkz Ek-3) uygulanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin sınıflarında etkinlikleri yaptıktan sonra aynı günün akşamında kaleme aldıkları öğretmen günlükleri (bkz Ek-4) analiz edilmiş, öğretmenlerin hizmet-içi eğitim sonrası uygulamalarından yansımalar ve süreç içerisinde öğretim stratejilerindeki değişimler izlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise HİE alan öğretmenlerin, öğrencilerinin performansları üzerinden sınıflarında ortaya koydukları değişimler incelenmiştir. Bu aşamada yapılan hizmet-içi eğitimin öğrencilere etkisi üç farklı veri toplama aracı ile değerlendirilmiştir. Bunlardan ilki; sorgulama temelli öğretimin, öğrencilerin bilime ve bilimin doğasına bakışlarına etkisini incelemek için kullanılan 'Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler Anketi ' (bkz Ek-5); ikincisi, sorgulama temelli öğretimle bilimsel süreç becerilerinin ilişkisini belirlemek için kullanılan 'Bilimsel İşlem Beceri Testi' (bkz Ek-6) ön test ve son test olarak öğrencilere uygulanmıştır. Son olarak da öğrencilerin sorgulama süreçlerine nasıl katıldıklarını anlamak için her etkinlik sonrası tutulan öğrenci günlüklerinden (bkz Ek-7) yararlanılmıştır. Böylece öğretimin, öğrencilerin öğrenme süreçlerine katılımlarında bir değişime neden olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS 16.0 paket programı kullanılarak frekans, yüzde ve bağımlı gruplarda t testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise betimsel analizle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda; uygulanan HİE programının başarılı olduğu, öğretmenlerin bilimin doğasına bakışlarında ve sorgulama temelli bilim eğitimine yönelik fikirlerinde olumlu değişikliklere sahip olduğu belirlenmiştir. Fakat yapılan eğitimin başarılı olmasına rağmen, sorgulama temelli öğretim stratejisinin sınıflarda uygulanma ve öğrencilere aktarım sürecinin oldukça zorlu olduğu görülmektedir. Öğretmenler her ne kadar başlangıçta istekli görünseler de, eğitimde kazandıkları deneyimleri sınıflarına taşıma konusunda dirençlidirler. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinde ve bilimin doğasına bakışlarında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır.