Türkiye'de II. Meşrutiyetten günümüze kadar uygulanmış olan sosyal bilgiler öğretim programlarının analizi ve karşılaştırılması

'Türkiye'de II. Meşrutiyetten Günümüze Kadar Uygulanmış Olan Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının Analizi ve Karşılaştırılması' isimli bu araştırmada, II. Meşrutiyetten günümüze kadar yayınlanmış olan ilkokul, ortaokul ve ilköğretim okulu sosyal bilgiler öğretim programlan yapı, amaç ve içerik durumları esas alınarak kronolojik olarak incelenmiştir. Bu nedenle çalışmada, tarama modeli içinde yer alan tarihsel yöntem kullanılmıştır. Araştırmada tarihsel yöntem kullanıldığından veri kaynakları, 1908'den günümüze yayınlanmış olan konu ile ilgili yazılı materyallerdir. Araştırmada, II. Meşrutiyet dönemine ait 1329 (1913) programı; TBMM hükümeti dönemine ait 1338 (1922) programı; Cumhuriyet dönemine ait 1340 (1924), 1926, 1936, 1948, 1962, 1968 ilkokul programları, 1938, 1949, 1970- 1971 tarihli ortaokul programları, 1981 tarihli Ortaokul TC. İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük Programı, 1985 tarihli Ortaokul Milli Tarih ve Milli Coğrafya Programları, 1992 tarihli Ortaokul Vatandaşlık Bilgileri Öğretim Programı, 1998 tarihli İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler ile Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi Öğretim Programlan incelenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan sonuçlar özet olarak aşağıda verilmiştir. 1. 1 329 (1 9 1 3) tarihli Mekatib-i İbtidaiyye Ders Müfredatı çok önemli olup etkileri Cumhuriyet yıllarında da devam etmiştir. 1338 (1922) tarihli İlk, Orta Tedrisat Mektepleri Müfredat Programı ise bir ara program olup, TBMM hükümeti döneminde yayınlanması nedeniyle bir geçiş döneminin eğitim anlayışını gözler önüne sermektedir. 2. Sosyal bilgiler kapsamına giren Tarih ve Coğrafya dersleri II. Meşrutiyetten günümüze yayınlanmış tüm ilkokul programlarında - disiplinler arası desene sahip 1962 ve 1968 programlarında üniteler halinde- yer almaktadır. Sosyal bilgiler kapsamına giren ve vatandaş eğitimine yönelik Vatandaşlık Bilgisi dersi ise değişik adlar altında ilkokul programlarında yer almaktadır. Bu durum ortaokul programları için de geçerlidir. 3. Araştırma sonucunda, yayınlandıkları dönemin ideolojik yaklaşımının sosyal bilgiler öğretim programlarına yansıdığı anlaşılmıştır. 4. II. Meşrutiyetten günümüze kadar yayınlanmış sosyal bilgiler öğretim programlarından bazılarının disiplinler arası desene uygun olarak hazırlandığı anlaşılmakla birlikte, genelde tek disiplin anlayışının hakim olduğu tespit edilmiştir. 5. 1980'li yıllardan itibaren programlar bağımsız olarak ve derslere göre yayınlanmaya başlanmıştır. Bu yıllarda yayınlanan Ortaokul Milli Tarih ve Milli Coğrafya Öğretim Programları Cumhuriyet döneminde aynı dersler için yayınlanmış öğretim programlarına bir tepki niteliği taşımaktadırlar. 1980'li yıllardan itibaren tüm öğretim programlarında görülen bir özellik ise Atatürkçülük konularına verilen önem ve ağırlığın artmasıdır. 6. 1997 yılında sekiz yıllık ilköğretim uygulamasına geçişten sonra yayınlanmış İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı birçok bakımdan eksikliklerle doludur. Aynı yıl içinde yayınlanan Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi Dersi Öğretim Programı ise II. Meşrutiyetten günümüze kadar yayınlanmış en iyi sosyal bilgiler öğretim programıdır.