Türk sinemasında güldürü ve televizyon çağında Kemal Sunal olgusu

Gülme ve güldürü ilkel çağlardan günümüze insanoğluyla birlikte var olmuş bir olgu ve davranıştır. Sinemanın bulunuşu da güldürüyle eş zamanlıdır. İlk filmlerin içeriğine baktığımızda güldürü amacı taşıdığı görülür. Aynı durum Türk Sinemasının başlangıcı için de söz konusudur. Zaten Türk sinemasının başlangıcı sinemanın başlangıcıyla hemen hemen aynıdır. Güldürü türünün popülerleşmesi, Türk Sinemasının 'Altın Çağı' diyebileceğimiz 1960- 1975 dönemine rastlar. Özellikle 70'li yıllar Türk Sinemasında güldürü oyuncularının öne çıktığı, döneme damgasını vurduğu yıllardır. Bu araştırmaya konu olan Kemal SUNAL öznesi işte bu dönemde ortaya çıkmıştır. Sinema yaşamı boyunca 78 sinema filmi ve 4 TV dizisinde oynayan Kemal SUNAL diğer güldürü oyuncularına göre farklı özellikler taşır. Tipi, klişe esprileri ve birbirine çok benzemesine karşın ilgi gören filmleriyle diğerleri arasında ayrı bir konuma sahiptir. Çekildiği dönemde büyük ilgi gören bu filmler günümüz televizyon çağında tekrar tekrar yayınlanır ve izlenir hale gelmiştir. İşte bu araştırmanın temel sorunsalı bu izlenirliğin ve ilginin nedenlerini arayıp bulmak, açıklamaktır. Kuşkusuz televizyon, haber verme, eğitme, bilgilendirme işlevlerinin yanı sıra ağırlıklı olarak eğlendirmeye ve hoşça vakit geçirmeye dayalı zihniyete bağlı olarak varlığını sürdürür. İstem-sunum, üretim-tüketim ilişkileri ve zinciri bu anlayışa ve mantaliteye göre belirlenir. İstenmeyen, izlenmeyen hiçbir yapım ekranda varlığını sürdüremez. Hele TV yayıncılığının serbest ve özel olduğu bir yerde bu mümkün değildir. Öyleyse, en genel söyleyişle Kemal SUNAL filmleri seyirci tarafından istenmektedir. Günde birkaç tane, ard arda her gün bile olsa istenmektedir. Yaptığım anketin sonuçlan da göstermiştir ki; bu istemin temel nedenleri, rahatlama, günlük yaşamın yorucu ve yıpratıcılığından uzaklaşma, ruhsal boşalım gereksinimi, gerçek yaşamdaki kişi, mekan ve öykülerin Kemal SUNAL filmlerindekilerle örtüşmesi bağlamında açıklanabilir. Anket sonuçlarının ortaya koyduğu bir gerçekte; Kemal SUNAL filmlerini ve Türk Sinemasının eski örneklerini izleyenlerin eğitim düzeylerinin düşüklüğüdür. Bu durum Türk Sinema ve televizyon seyircisinin kültürel profilinde önemli bir göstergedir. Oran olarak, ilk/orta/lise eğitimlilerin %71 rakamına ulaşmış olması ilginçtir. Eğitimin, kültürelbeğeni, algılama, haz da seçicilik gibi olgularla doğrudan ilişkisi vardır. Dolayısıyla televizyon seyircisinin 'TV seyretme' profiliyle 'eğitim' profili paralellik göstermektedir. 90'lı yıllardan başlayarak Türkiye gündemine yerleşen ve giderek önemli bir mecraya dönüşen özel televizyon yayıncılığının doğru tahlil edilmesi ve anlaşılmasıyla televizyonla sinema arasındaki ilişki de doğru kavranacaktır. Bu ilişkide dikkati çeken önemli bir nokta, özel televizyonların en geniş izleyicisinin eski dönemde sinemaya giden ve sinemanın yaygınlaştığı döneme denk düşen 'orta sınıf oluşudur. Televizyon kanallarının yayın politikaları ve rating kaygıları bu kesim üzerine oluşmaktadır. Televizyon izleyicilerinin ana dilimini oluşturan orta sınıf Kemal SUNAL filmlerine ve geçmişş dönem Türk Sinemasının her tür örneğine nostaljik bir yaklaşım da göstermektedir. Televizyon kanalları gerek bu nostaljik ilgiyi, gerekse filmlerin rahatlatıcı yanını iyi yakalamıştır. Özel televizyonların yöneticilerinin hemen hemen birleştikleri ortak nokta: izlenme oranlan ve araştırmalar bu filmlere yoğun ilgi olduğunu ortaya koymaktadır. Seyirci istemektedir. Seyirci istiyorsa yayınlanacaktır. Bu görüşe katılıp katılmamak bir yana taşıdığı b;r gerçeği görmeden geçemeyiz: Seyirci kendisine sunulanla yetinmektedir. Daha iyisini şimdilik talep etmemekdedir. Televizyon kanalları kendi açılarından haklıdır, çünkü ticari kuruluşlardır. Varoluşları izlenmelerine bağlıdır. Estetik, kültürel kaygılar öncelik taşımazlar. Ancak izleyici bu seviyeyi hak ediyor mu sorusu temel çelişkiyi oluşturmaktadır. Sonuç olarak; en azından bir süre daha Kemal SUNAL filmlerine istem sürdükçe sunum de sürecektir.