Deniz suyu kalitesi izleme bilgi sistemi

Karadeniz ve Marmara Denizi'ni bağlayarak çift yönlü akıntı sistemiyle İstanbul metropolüne atıksu uzaklaştırma açısından dünyada eşine az rastlanan bir fırsat sunan İstanbul Boğazı ve birleştirdiği denizlerin ekolojik durumu hassasiyetle takip edilmesi gereken bir konudur. Karadeniz'den üst akıntı ile taşınan kirlilik ve etrafında yer alan yoğun sanayi bölgeleriyle gün geçtikçe artan bölge nüfusundan kaynaklanan evsel ve endüstriyel atıksulann deşarjı, Marmara Denizi'ni ötrofikasyon olaylarının sık sık görüldüğü bir duruma getirmiştir. Her geçen gün biraz daha artan bu kirliliği önlemek adına birçok teşebbüste bulunulmuştur. Bunlara en önemli örnek İstanbul kenti atıksularımn toplandığı ve arraldığı Atıksu Arıtma Tesisleri'nin sayısının arttırılması ve denize derin deşarjlarla verilmesidir. Bu deşarjların, özellikle Marmara Denizi ve Karadeniz gibi nutrient ve organik madde yükü gittikçe artan deniz ekolojisine etkisi ancak düzenli yürütülen çalışmalarla gözlenebilmektedir. 1996'dan beri Karadeniz, Marmara Denizi, Haliç ve İstanbul Boğazı'nda, İSKİ desteğiyle Su Kalitesi İzleme Çalışması'nı sürdüren İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü ve İşletmeciliği mevsimlik ve aylık ölçüm istasyonlarında düzenli olarak çeşitli parametreleri ölçmektedir. Bu çalışmanın konusu olan Deniz Suyu Kalitesi İzleme Bilgi Sistemi oluşturulurken, bahsedilen istasyonlardan İstanbul Boğazı'nm Karadeniz çıkışındaki KO, Beykoz- Büyükdere hizasındaki B13, Küçüksu- Rumelihisarı arasındaki B7, Üsküdar önlerindeki B2, Büyükçekmece açıklarındaki MBC1, Tuzla önlerindeki MY1 ve Tuzla- Adalar arasında yer alan MY2 olmak üzere 7 tane istasyon ve bu istasyonlarda ölçülen parametrelerden; çözünmüş oksijen, askıda katı madde, toplam fosfor, toplam azot, partiküler organik karbon, toplam organik karbon, klorofil-a, ağır metallerden kurşun, petrol hidrokarbonları ve fekal koliform olmak üzere on tanesi seçilmiştir. Birinci bölümde, yapılan çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntem açıklanmıştır. İkinci bölümde, Deniz Suyu Kalitesi İzleme Bilgi Sistemi'ni oluşturma aşamaları ele alınmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemini temel alan bu bilgi sisteminin daha kolay anlaşılabilmesi maksadıyla ilk olarak Coğrafi Bilgi Sistemleri hakkında genel bilgi verilmiştir. Oluşturulan Deniz Suyu Kalitesi İzleme Bilgi Sistemi'nin veri tabanında yer alan ölçüm sonuçları, Su Kalitesi İzleme Çalışması 'ndan alındığı için bu çalışmanın tanımı yapıldıktan sonra grafik ortam tasarımı, veri tabanı tasarımı ve internet tasarımı aşamaları açıklanmıştır. Grafik ortamda yer alan, seçilen istasyonların konumlarını gösteren haritalar, İstanbul'daki Atıksu Arıtma Tesisleri ve Derin Deniz Deşarjları haritaları ile fotoğrafları, her bir istasyonda ölçülen her bir parametrenin 1996- 2001 dönemindeki aylık değişimlerini içeren grafikler, veri tabanı ortamında yer alan sözel bilgileriyle ilişkilendirilerek tematik haritalar oluşturulmuştur. Son aşamada ise bunların tümünü ve çeşitli sorgulamaları kapsayan bir web sayfası tasarımı yapılmıştır. Üçüncü bölümde, İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi'yle ilgili genel bilgiler verildikten sonra, K0, B13, B7, B2, MBC1, MY1 ve MY2 istasyonlarında ölçülen on parametrenin İstanbul Boğazı ve Marmare Denizi'ndeki 1996- 2001 dönemi değişimlerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise sonuçlar ve öneriler yer almaktadır.