Türkiye tekstil endüstrisinin üretim yapısı ve karşılaştırmalı rekabet gücü -AB örneği Almanya ile karşılaştırma ve bir alan çalışması-

Globalleşen bir dünya perspektifi dikkate alındığında teknolojik değişim ve gelişme, dış ticaretteki yoğunluk ve rekabet, mal ve hizmet üretiminde uygun teknoloji seçimi, hatta şirketleşme tipleri ve ortaklaşa rekabet yöntemlerinin geliştirilmesinin önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Bu sürecin belirli bir bilimsel çerçeve içerisinde ele alınarak incelenmesi, ülke ekonomisinin üretim gücünün belirlenmesi ve rekabet edebilir seviyeye getirilmesi, endüstriyel etkinliğin ölçülmesiyle mümkün olmaktadır. Bu çalışmada, endüstrilerin sektörlerdeki yerinin ve ülke ekonomilerinin uluslararası rekabet gücünün ortaya konulmasında yaygın bir şekilde başvurulan karar kriterlerinden birisi olan üretim fonksiyonlarından hareketle Türkiye tekstil endüstrisini analiz edebilmek ve AB ülkeleri örneği olarak seçtiğimiz Almanya tekstil endüstrisi ile üretim fonksiyonlarının karşılaştırmalı analizini yapabilmek amaçlanmıştır. Ayrıca alan çalışmasına konu olan Kahramanmaraş'ın tekstil endüstrisi faaliyet etkinliğini incelemek ve yurtiçi firma örneğini ele alarak endüstri hakkında mikro ölçekte elde edilmiş parametrelerden de yararlanabilmek hedeflenmiştir. Gümrük birliği sonucu oluşan yeni süreçte, Türkiye tekstil endüstrisinin AB tekstil endüstrisi karşısındaki durumu incelenerek, araştırma sonucuna göre varsa yapısall farklılığın nedenleri araştırılmış, Kahramanmaraş tekstil endüstrisinin rekabet gücü ele alınarak, dinamik değişkenleri harekete geçirmenin yolları tartışılmıştır. Teorik ve ampirik olmak üzere iki kısımdan oluşan çalışmanın teorik çerçevesinde, endüstriyel rekabet ve endüstri iktisadının piyasalar açısından önemi üzerinde durulmuş, çalışmamıza esas olan endüstrinin yapısı incelenmiştir. Bu doğrultuda, endüstri iktisadı bağlamında rekabet gücünün tespitinde önemli rol oynayan kriterler ve yöntemler tartışılmıştır. Daha sonra üretim sürecini etkileyen değişkenlerden hareketle üretim fonksiyonlarının nitelikleri ve karakteristikleri incelenmiştir. Çalışmanın ampirik çerçevesinde ise, tekstil endüstrisinin Türkiye ekonomisindeki yeri ve endüstriyel/ürün grupları bağlamında Avrupa Birliği üyesiIll üretim fonksiyonları tahmini yapılmıştır. Alan çalışması kapsamında Kahramanmaraş tekstil sektörü analizlere dahil edilerek, sektörün profili ve rekabet imkanları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Analizlerimiz sonucunda; Türkiye'nin tekstil endüstrisinde bütün alt sektörlerde dünya ölçeğinde önemli bir rekabetçi yapıya sahip olduğu görülmekle birlikte, son yıllarda hemen hemen bütün ürün gruplarının rekabet gücünde dikkate değer düşüşler olduğu tespit edilmiştir. Üretim fonksiyonları analizleri bağlamında Türkiye ile Almanya tekstil endüstrisi arasında yapısall farklılıkların olduğu tespit edilirken, araştırmaya konu olan veri setleri açısından, tüm modeller içinde test kriterlerini de doğrulayan en iyi tahmin edicilerin CES üretim fonksiyonları olduğu görülmüştür. Alan çalışmasına konu olan Kahramanmaraş tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmaların yeni strateji arayışına yönelik yaratıcı düşünme eğilimlerine talepleri olduğu görülürken, yaratıcı düşüncenin uygulanmasına yönelik katılımcı yaklaşımlara karşı da bir kararsızlık içerisinde bulundukları tespit edilmiştir. Ayrıca homojen mal grubu örneği olarak dikkate alınan alan çalışmasına ilişkin tahmin edilen modellerden en uygunu, CD tipi üretim fonksiyonları bulunmuştur. Bu sonucun da çalışmadaki diğer sonuçları teoriye uygun olarak desteklediği anlaşılmış ve genel değerlendirmeler bağlamında, politika oluşumuna katkı yapması ümidiyle de bazı öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.