Katı ve çözülmüş biçimlerin zıtlık ilişkileri üzerine bir deneme

Katı ve çözülmüş biçimlerin zıtlık ilişkileri konusunun ele alınışında; biçim ilişkileri ve gerilimin boyutu, çizgi, renk, boya gibi plastik öğelerin ilişkilerinin gerilim artıran yönlerinin vurgulanmasına çalışılmıştır. Resimlerde katılaşan ve çözülen biçimlerin yanı sıra ilişkilerin doğurduğu duygu, semboller ve imgelerde öne çıkmıştır. Sembollerin, katılaşan formlarda, eriyen formların ise imgesel bir yapıda yaşadığı gözlenmekdetir. Kaü biçimler çalışmalarda sembolleri ifade edebildiği gibi, sembollerin oluşturduğu imgelerde de gözlenmektedir. Katı biçimler değişmez, belirli, olayları, nesneleri, canlıları ya da insanları betimlememektedir. Bunların süreç içindeki anlık kullanışlarını, ilişkilerini vurgulamaktadır. Zamana, mekana bağlı durumları ifade etmektedir. Katı biçimler süreç içinde eriyip çözülebilirler, eriyen biçimlerde katılaşabilirler. Böylece hareket, devinime dönüştürülebilmektedir. Eriyen biçimler. hareket, devinim, süreklilik gibi kavramlardan yola çıkılarak oluşturulmaya çalışılmıştır. Hareket devinimi, devinim ise sürekliliği doğurduğu düşüncesinden yola çıkılmıştır. Süreklilik dönüşümü ve değişimi beraberinde getirmektedir. Toplumsal dinamikler de, sürekliliği sağlayan yapı taşlarıdır. Çelişkilerin büyüme noktası, dengelerin bozulmaya başladığını ve karşıt güçlerin dengelenemez hale geldiğini vurgular. Böylesi süreçler, belirsizliği içinde barındırmaktadır. Eriyen biçimlere böyle bir belirsizlik anlayışıyla yaklaşılmaya çalışılmıştır. Bu belirsizlik hali geleceğe ilişkin korkulan, endişeleri içinde barındırmaktadır. 11 Genelde açık kompozisyonlar seçilmiş, resmin yapılış sürecinin önem kazandığı sürekli değişmelerle sonuca gidilebilmiştir. Vurgulanan süreç eriyen biçimlerin ortaya çıktığı süreçtir. Yüzey üzerinde çözülmüş biçimlerin sonuçlandırılmasıyla katı formlar yüzeye girebilmektir. Resimlerde çözülmüş biçimler fantastik bir yapıda kullanılmış ve bazıları bir tiyatro eseri olan lenos- co'nun 'Gergedan' adlı eserinde olduğu gibi, yaratık, hayvan, insan tiplemeleri biçiminde hem plastik hem de öyküsel bir yapıda yüzeye girmişlerdir. Eriyen formların ritmi ve enerjisiyle yaratılan hareket atmosfer, boya ve renklerle birleşerek resimlerin temel yapısını oluşturmuştur. Yüzeye yaklaşımda; seçilmiş olan yüzeylerin yapı ve renginden yararlanılarak, sonsuzluğu ve boşluğu ifade etmek amaçlanmıştır. Böylece resim yapılan yüzey sağır bir alan olmaktan kurtarılmış, resmin yapı taşlarından biri haline dönüştürülmeye çalışılmıştır. Nobert Lynton, Jackson Pollock'un resimleri için; 'Beyin, ruh, göz ve el; boya ve resim yapılan yüzey birbirleriyle adeta candan bir kaynaşma halindeydi. Resim, doğrudan doğruya ya da simgesel bir biçimde 'temsil edilen şey' olmaktan çıkmış, ressamın hareketlerinin 'izleri'yle 'hareketsizliği'ni veren bir alan olmuştur. der. (Lynotn, N. s 1 :93) Nobert Lynton'un anlatımıyla da resmin yapıldığı yüzeyle sanatçı arasındaki ilişkinin ve yüzeyle malzeme ilişkisinin yeni boyutlar kazanmış olduğunu görmekteyiz. Resimlerde katı ve eriyen formların bir arada kullanılmaları ve yüzey üzerindeki zıtlık ilişkileri, bu çalışmalarda gerilimi yaratan en önemli öğe durumundadır.