Sağ ve solun günümüz Türkiyesi'ndeki anlamı üzerine bir araştırma: Farklı sosyo-ekonomik grupların sağ ve sol algısı

Bilindiği gibi sağ ve sol kavramlarının kökeni burjuva demokratik devrimler dönemine dayanır. 1789 Fransız Devrimi sürecinde parlamentoda ortaya çıkan oturma biçimiyle birlikte sağ ve sol kavramları tarih sahnesindeki yerini almıştır. Mutlak monarşinin, feodal düzenin devam etmesinden yana olan aristokratların başını çektiği grup parlamentonun sağında, ayrıcalıklara dayalı feodal düzenin yıkılıp, cumhuriyetin ilan edilmesini talep eden burjuvazinin başını çektiği grup ise parlamentonun solunda yer almıştır. Buradan yola çıkarak sağ ve sol kavramlarını birbirinden ayıran temel ölçütün 'değişim' karşısında alınan tutum olduğu söylenebilir. Değişimden yana olan partileri, grupları solcu; mevcut düzenin devamından yana olan partileri ve grupları ise sağcı olarak tanımlayabiliriz. İzleyen yüzyıl boyunca Sanayi devriminin ortaya çıkmasıyla birlikte toplumsal yapıda birçok değişim ortaya çıkmıştır. Bu değişimlerden en önemlisi İşçi sınıfının ortaya çıkmasıdır. Böylelikle sağ çeşitli versiyonları olmakla birlikte sermaye sahiplerinin, yani burjuvazinin ideolojisi olarak varlığını sürdürmüş sol ideoloji ise güçlü, ilerici bir sınıfsal tabana yayılma imkanı bulduğu proleterya ideolojisi olarak tanımlanmıştır. On dokuzuncu yüzyılın ortalarından itibaren iyice netleşmeye başlayan sağ ve sol ideolojiler sınıfsal çıkarlar, çatışmalar ve mücadeleler etrafında tanımlanarak yoluna devam etmiştir. Ancak yirminci yüzyılın kapanmasına yakın bu alanda önemli değişimler ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Özellikle 1990'larla birlikte ideolojilerin dönüşüm yaşamaya başladığını görüyoruz. Tarihsel olarak, Türkiye'deki bazı farklılıklar ile birlikte sağ ve sol ideolojilerin geliştirilmesi ilerlemiştir. Ancak, 1950'lerle birlikte büyüyen sanayileşme ve Türk işçi sınıfının genişlemesi ile sol-sağ ideolojiler daha net bir şekilde tanımlanmıştır. Türkiye de sağın ve solun sınıfsal/ekonomik temelli olmadan daha ziyade kültürel/kimlik eksenli olduğu yolunda yaygın bir tartışma mevcuttur. Ancak bu tartışmanın bir diğer boyutu ise 1990'lardan itibaren ideolojilerin önemiini yitirdiği yolunda olageldi. Bu çalışmada iç içe geçmişş tüm bu tartışmaların göz önünde bulundurularak daha ziyade objektif bir şekilde şu sorulara yanıt aradık: i) Teknolojik, siyasal ve sosyal değişimlerin yaşandığı bir dönemde sağ ve sol kavram çifti ne anlamak gelmektedir? Bu iki kavramın günümüz Türkiye'sinde bir geçerliliği/karşılığı bulunmakta mıdır? ii) Türkiye'de sağ ve sol ayrımını içeriği nasıl doldurulmaktadır? Bu iki kavram sosyo-ekonomik bir ayrışmaya mı karşılık gelmektedir, yoksa sosyo-kültürel bir ayrışmaya mı? Bu sorulararı yanıtlamak üzere yaptığımız saha çalışmasında önemli bulgulara ulaştığımızı söylemek yanlış olmaz. Yaptığımız alan araştırmasında katılımcıların neredeyse yarısı sağ ve sol ideolojilerin geride kaldığı yönünde fikir bildirirlerken önemli sayılacak diğer bir grup için ise bunun pek böyle olmadığı, ideolojilin tanımlanmasında farklılık olsa da anlamlarını, karşılıklarını yitirmediğini dile getirmişlerdir. Özellikle 20'li yaşlarında olan, genç kategorisinde tanımlayabileceğimiz gençler kendilerini solcu ya da sağcı olarak tanımlamamakta, sağ ve sol kavramlarının geçmişşte kaldığını iddia etmektedir. Ayrıca neo-liberal küreselleşme sürecine daha eşitlikçi tepkiler verenlerin sayısı da günden güne artmaktadır. Bu nedenle sağ ve sol kavramlarının bittiğini söylemenin doğru olmadığını söylememiz gerekir. 2008'den beri tüm dünyayı etkisi altına alan neoliberal krizin derinleşmesi sağ ve sol ideoloji çiftinin yeniden gözden geçirilmesini beraberinde getirmiştir.