İnternet alan isimleri sistem ve wipo tahkim prosedürü

'Internet Alan İsimleri ve WIPO Tahkim Prosedürü' isimli tez çatışmamızda, Internet mimarisinin vazgeçilmez unsuru olan alan isimleri sistemi bağlamından ortaya çıkan ihtilaflar milletlerarası özel hukuk yaklaşımıyla incelenmeye çalışılmıştır. İnternetin bilgi toplumundaki öneminin gittikçe artması, müesseselere yeni ufuk ve imkanlar açmıştır. Müesseler kendi tanıtımlarını ve ürünlerini Intenette kendi alan isimleri üzerinden yapmayı amaçladıklarında, alan isimlerinin daha önce bir başkası tarafından tescil ettirildiği süprizi ile karşılaşmaktadırlar. Alan isimleri tescilinden geçerli olan 'ilk gelen alır' prensibi uyarınca, bir alan ismi sadece ilk başvuran, yani adına ilk tescil ettiren kişi tarafından kullanılmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu kötü niyetli tesciller marka sahiplerinin kendi markalarını kullanarak web sitesi kurmaları engellemektedir. Diğer tüm fikri mülkiyet haklarında olduğu gibi, marka haklarının korunmasında da geçerli olan ülkesellik ilkesi, 'Topluluk Markası' gibi bölgesel düzenlemelerle aşılmaya çalışılmakla birlikte, ülkesel koruma artışındaki markaların internet ortamında ihlaline karşı küresel bir korunma sağlanması mümkün olamamıştır. Alan isimleri sistemiyle, ülkesel koruma sağlayan marka tescil sistemi arasında bu temel farklılık, sanal ortamda meydana gelen ihtilafları ulusal marka yasalarına veya haksız rekabet hükümlerine göre çözmeye çalışan mahkemeleri zor durumda bırakmaktadır. Marka hukukunu düzenleyen temel milletlerarası sözleşmeler ise, ülkesellik ilkesini teyid etmekte ve ülkesel korumadan kaynaklanan sorunları, çok uluslu tescili kolaylaştırma, tanınmış markalar bakımından marka hakkının kazanıldığı ülke sınırları dışında koruma sağlama, yabancılara vatandaşla eşit muamele gibi yöntemlerle aza indirgemeye çalışmaktadırlar. Milletlerarası marka hukukunda meydana gelen bu gelişmelere karşın, en az bunlar önemli sonuçları olan marka korumasının milletlerarası özel hukuk boyutu daha az dikkat çekmiştir. 118 Diğer taraftan, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yeni gelişmeler karşısında markalara ilişkin milletlerarası düzenlemelerin yetersiz kaldığının görülmesi neticesinde, markaların Internet'te kullanılmasından doğan sorunlara milletlerarası özel hukuk bakımından da çözüm bulunmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, öncelikle birden fazla ülkeyi ilgilendiren yabancı unsurlu bir marka hakkı ihlaline uygulanacak hukukun tespiti gereklidir. Bu çalışmada, marka hukukunun ihmal edilen milletlerarası özel hukuk boyutu açısından Internet alan isimleri ile markalar arasındaki ihtilaflar ele alınarak, uygulanacak hukuk ile ilgili problemler irdelenmeye çalışılmıştır. Alan isimlerinden doğan ihtilaflar esasen, ICANN tarafından 'Alan Adı Anlaşmazlıklarının Halli İçin Yeknesak Politikalar'ın hazırlanmasıyla, faaliyete geçen 'WIPO Hakemlik ve Arabuluculuk Merkezi'nde çözümlenmektedir. VVIPO Tahkim Prosedürüne, alan isimleri ihtilaflarına ulusal mahkemelere nazaran hızlı, ucuz ve etkin çözüm getirmesi nedeniyle rağbet edilmekle birlikte, bu usulde getirilen hukuki çareler alan isminin asıl sahibine iadesinden veya iptalinden ibaret olduğu için, özellikle tazminat talepleri bakımından ulusal mahkemelere hala büyük görev düşmektedir. Dolayısyla, Interetin gelişimiyle eşgüdümlü olarak karmaşıklaşan alan ismi ihtilaflarının, milletlerarası özel hukuk bakımından da ele alınması zarureti doğmuştur. Özellikle, sanal ortamda meydana gelen marka hakkı ihlallerine uygulanacak hukukunun tespiti önemini korumaktadır. Bu alandaki ilk çalışmalardan birini oluşturan tez ile öncelikle sorunların tespiti amaçlanmış, esasen konuya ilişkin milletlerarası çalışmalar esas alınarak Türk hukuku bakımından çözüm önerileri üretilmeye çalışılmıştır. Bu itibarla, birinci bölümde Internet alan isimlerinin yapısına, alan ismi tescil prosedürüne yer verilmiş ve alan isimleri sisteminin tarihsel gelişimi açıklanmıştır. İkinci bölümde ise, öncelikle alan sisteminden doğan maddi hukuk sorunları ele alınmış, milletlerarası özel hukuktan doğan sorunlar ise uygulanacak hukuk bağlamında incelenmiştir. 119