Çok uluslu şirketlerde halkla ilişkiler uygulamaları ve onların Orta Asya çalışmaları

Halkla ilişkiler özel ya da tüzel kişilerin belirlenmiş hedef kitlelerle dürüst ve sağlam bağlar kurup geliştirerek, onları olumlu inanç ve eylemlere yöneltmesi, tepkileri değerlendirerek tutumuna yön vermesi, böylece karşılıklı yarar sağlayan ilişkiler sürdürme yolundaki planlı çabaları kapsayan bir yöneticilik sanatıdır. Yukarıdaki gelişmeler sonucu olarak da bu meslek çalışanları hem kendi ülkelerinde, hem de uluslararası alanda bir araya gelerek mesleki örgütlerini oluşturmuşlardır. Çokuluslu şirket konusundaki tanımlar değişiklik göstermektedir. Bunun başlıca nedeni, çok uluslu şirketlerin çok yönlü özelliklerinden hangisinin böyle bir tanımı oluşturmada öncelik kazanacağı konusundaki kararsızlıktır. Ancak, genel bir ifadeyle belirtilirse, ÇUŞ'ler 'Birden fazla ülkede üretimi bulunan ve üretimle ilgili kararları bir merkezden alan veya kararlarıyla kendisine bağlı şirketlerin yönetimlerini etkileyebilen şirkettir.' Çokuluslu şirketler, ülke dışında yönetim faaliyetlerini gerektiren ve gerektirmeyen iki farklı dışa açılma yolu izler. Çokuluslu şirketlerin belli, düzenli örgüt yapılan vardır. Bunlar; Uluslararası öncesi bölüm aşaması, uluslararası bölüm yapısı, global bölge yapısı global fonksiyonel yapısı, çok boyutlu global yapı. ÇUŞ'lerin faaliyet türleri Dolayısız Dış Alım ve Dış Satım, Portföy Yatırım, Lisans ves. Şeklinde gerçekleştirilmektedir. ÇUŞ'lerin yönetim yapıları genel olarak üçe ayrılabilir. Bunlar etnosentrik, Polisentrik ve Geosentrik organizasyon türleridir. ÇUŞ'lerin başarısı dış çevre ile olan iletişime ve kamuoyunun desteğine bağlıdır. Bu iletişimi ve desteği oluşturmakta ise en önemli rol halkla ilişkiler departmanı tarafından üstlenilmektedir. Çokuluslu şirketlerin halkla ilişkileri, kamuoyundaki tepkilerin nedenlerini anladıklarını, işletmelerinin ilgili sektöre ve ulusal ekonomiye yaptığı teknoloji ve istihdam olanaklarını ve işletme çıkarlarının ev sahibi ülkenin çıkarlarına uygun olması prensibinden ayrılmamaya önem verdiklerini, kamuoyuna ve her düzeydeki resmi ve/veya özel kişi ve kuruluşlara göstermek zorundadırlar. Doğruluk ve açıklık prensibi içinde, sosyal sorumluluklara saygılı bir şekilde yürütülen etkin halkla ilişkiler çalışması sahesinde çok uluslu şirketlerin prestijinin yükselmesi sağlanacaktır. Dünyanın en büyük meşrubat üreticisi Coca Cola'nın Orta Asya ve Kafkasya operasyonunu Türk ortaklığı ile oluşturmuş ve bölgenin en moderin tesislerini kurmuş durumdadır. Coca Cola açısından bölgede çalışmak çok kolay, çünki ona katılan pek çok yan sanayi kuruluşları, Pazar araştırma firmaları, reklam ajansları, şişe, kapak ve etiket üreticileri bu bölgede faaliyet göstermektedir. ÇUŞ' re ve ÇUŞ'rdeki halkla ilişkiler çalışmalarına praktik bir örnek teşkil eden Siemens, Coca Cola, Bileşim ve Unilever şirketleri Orta Asya çalışmasında genellikle ürün geliştirme çalışmaları ve satış üniteleri ile hizmet vermektedir. Bu şirketlerin gerek genel merkezlerinde, gerekse Orta Asya şirket merkezlerinde halkla ilişkilere büyük önem verilmektedir. Halkla ilişkiler bölümü şirket içinde doğrudan şirket üst yönetimine bağlı, şirket prestijini yükseltme amacı doğrultusunda çok yönlü faaliyetlerde bulunan, çalışmamın teorik bölümlerinde de açıklamağa çalıştığım bilgiler kapsamında uygulanmaya çalışılan bir organizasyon olarak yer almaktadır.