İnsan gerçeğine yüzey-figür ilişkisi içinde bir yaklaşım

Ressamın, kendini gerçekleştirirken ilk karşı karşıya olduğu eleman yüzeydir. Resim dilinin diğer öğeleri ressamın yüzeyle karşılaşmasından sonraki aşamadır ve yüzey-figür ilişkisi, yüzeyin ressam tarafından kullanılma süresince ortaya çıkar. Kendini doğadan soyutlayamayan mağara insanı için, mağara yüzeyine çizdiği hayvan figürü, büyüyü gerçekleştirme e dimiydi. Antik çağda form, figürün hacim kazanmasıydı ama kozmik olaylara verilen cevabın bilimsel olmaması, yüzeyi uzaysal boşluğa dönüştüremedi. Hıristiyanlık ilk dönemlerinde dini düşünceyi, kitlelere en kısa yoldan iletmeyi amaçlıyordu. Mutlak Tanrı düşüncesi, toplumsal hiyerarşinin uzantısında, kesin ifadesini, kavram- laştırılmış yüzey-figür ilişkisinde bulur. Batı Roma İmparatorluğu, devraldığı Yunan Hellennistik kültürün sonuçlarını Rönesans'ta dönüştürmeyi başarıyor. Resim yavaş yavaş toplumun uzantısı olmaktan kurtuluyor. Resim, sınırlandırılmış düzlemle birlikte kapalı figür organizasyonları ile kendi yasalarını kuruyor. Çeşitli sosyal ve toplumsal değişimler 'öznel gerçekli ğin' gelişimini hazırlıyor. Barok ressam, içinde yaşadığı dünya ile ilişkisinde 'görselliği' keşfeder. Görsellik, derinlik yanılsamasının ışıkla birlikte gelişmesidir. Yüzey, çerçeveye koşut düzlemlerle, figürün organizasyonu olmasından, Baroğun derinlik yanılsaması ile içeriye doğru ilerler. Romantizm; Barok'ta başlayan peyzaj geleneği ile yüzey 'doğaya açılan pencere' olmayı sürdürür. Turner, bu işleyişi Romantizmin sınırları içinde tersine çevirmeye çalışmıştır. Ufuk çizgisini belirsizleştirerek, sonsuzluk duyumunu arttırmıştır. Klasizmde Resim; soylunun malvarlığına katılımı ileticari dolanıma girer; 'imge', toplumun belli katmanlarının di-ğer sınıf üzerindeki egemenliğini güçlendirir. Genellikle üst sınıfı malvarlığı ile birlikte belgeleyen bu resimler, dekorun oyuncuya göre düzenlediği sahnelemelerdir. 19. yy. da sosyal yapının hızlı değişimi, fotoğraf makinasının keşfi, optik biliminin gelişmesi, ressamın ilgisini gün ışığına yöneltti. Empresyonizmde yüzey ve figür renksel atmosfer için de birbirlerini tamamladılar. Bu dönemde resim yüzeyi, pano romik doğa görünümleri ile 'kesit' olma özelliği kazanır. Cezanne; Rönesans akılcılığının 19 yy. daki uzantısıdır. 'Görünürün ardındaki nedir? sorusu yüzey ve formun geometrik etkileşimini getirir. Birinci Dünya Savaşı, çağın yeni tanrısı 'teknolojinin' ilk ihaneti oldu. Kitle halinde ölümler, sanatçıyı karamsarlığa itti. Sanatçı, onaylamadığı bu yıkımı engelleyemeyeceği nin bilinci ile içe döner. Figür ve yüzey duyguların dışa vurumuyla trajik öykülere dönüşür. Figür gelenek içinde kazandığı ağırlığından kurtulup, ressamın içsel duygularının ifadesi olur. Dar mekanlar, çarpıtılmış deforme edilmiş, figürler, öznel bir içe bakışın yansımasıydı. Bundan sonraki gelişmeler,, günümüzü de kapsayan iki temel görüşle özetlenebilir: l-'Resim bilincin nesnesidir.' Rönesans'la resim doğanın ayna yansıması değil, kendi içinde bir 'sanat' gerçekliği olduğunu ortaya koymuştu. Yüzey, uslamlamayla çerçeveye göre kapalı form sistemi ile kur gulanıyor ve doğaya koşut bir sanat gerçeğini sistemleştiri yordu. Cezanne'in nesnelerin temel özelliğini araması, geometrik yapılaşmada ifadesini bulmuştu. Duchamp'la geçirdiği aşamalarla birlikte 'nesne olarak sanat objesi nedir? sorusu günümüz sanatı içinde geçerlidir. Bilincin nesnesi olan sanat dış dünyaya gönderme yapma zorunluluğundan kurtulur, estetiği ve algıyı dışarıca bırakır. 2- Günümüzde Dışavurumculuk öznel duyguların ifadesi olmakla birlikte, tüm tabuları yıkma eğilimindedir. Kimi sanatçılar resmin ilk işaret olma özelliğine dönerken kimile-ri de ortak bilinçdışı simgeler de ifadesini bulur. Batı sanat geleneği içinde uzantılarını 1914 Alman dışavurumcu ressamların da bulan yeni dışavurumculuk Doğa-insanı, iletişim aygıtları-insan, karşıtlığına dayanırlar. Simgelerin ortak bilinçdışına ait olduğu gerçeğinden yola çıkarak, tüm kültürler arası ortak ve temel bir simge diline varmaya çalışırlar.