Yalın bir anlatımın birincil aracı olarak renk kullanımı ve algılamadaki yeri

Bu tez çalışması, boşluğu seçerek, yalınlığı tek renge indirgenmiş biçimsel sunumu, iki boyutlu yüzey düzlemi ile üç boyutlu alanların varlığında aramış sanatçıların yapıtları ve bu yapıtların izleyicide uyandırdığı algısal etkileri incelemiştir. Bu bağlamda, kaynağını boşluğundan alan, tek rengin kullanımı olarak monokromatik yapıtların etkisinin, izleyicinin tepki ve eğilimlerinde aranması ve açığa çıkarılmasından dolayı, sanatçıların temel kaygısı olan algısal keşfin altı çizilmiştir. Birinci bölümde, algılamanın doğası ve algılamayı sağlayan etkenler ele alınarak insanın fiziksel dünya ile iletişiminde kurduğu nesnenin algısına değinilmiştir. Etkin yaşamsal bir faaliyet olarak algılamanın insan ve nesne arasındaki fizyolojik ve psikolojik oluşumları incelenmiştir. İkinci bölümde, monokrom yapıtın fiziksel/görsel unsurları olan salt biçim ve renk, estetik yaklaşımlar içinde algısal boyutları ile değerlendirilmiştir. Algısal yönü, boşlukla ilişkili olan monokrom yapıtlarda bir sonu ve sınırı olmayan yüzeyin estetik deneyimi, felsefi ve psikolojik yaklaşımlar içinde ele alınmıştır. Bununla beraber, monokrom yapıtların fiziksel karakteristiğini resim sanatının dışına çıkararak, ona plastik değerler yükleyen diğer sanat disiplinlerin öne çıkan nitelikleri belli edilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, insan gözünün nesne üzerinde gerçekleştirdiği görsel bir algılamanın ne tür bir süreç içinde etkili bir değişim gösterdiği incelenmiştir. Bu süreçte, yalınlık faktörünün rolü açığa çıkarılmıştır. Yalınlığa bağlı görsel algının öğeleri olarak biçimin ve rengin yarattığı algısal değişimlere ulaşma amacıyla, ilk önce biçimin yarattığı görsel etkiler araştırılmıştır. Bundan başka, etki değeri olarak rengin fiziksel, fizyolojik, psikolojik boyutları incelenmeye çalışılmıştır. Aynı bölümde, rengin, yalınlığına bağlı olarak algısal görümünü aydınlatabilecek görsel kaynaklar, teoriler ve kendi değerini ortaya çıkarabileceği biçim ve yüzeyle olan ilişkileri ortaya konmuştur. Buraya kadarki ilk üç bölümde elde edilen bilgilerin ışık tutacağı düşünülen dördüncü bölümde ise, tezin konusunu belirleyen monokromatik yapıtların tarihsel gelişiminde rol oynayan süreç itibariyle, modernizmle beraber, resim sanatında renk kullanımını etkileyen ve rengin algısal değişiminde rol oynayan sanatçılar ve yapıtları değerlendirilemeye çalışılmıştır. Modernizmin vurguladığı yalınlaştırma arayışını, ileri bir boyuta taşıyan ve tek renkli yapıtların genel görsel niteliklerini biçimlendirebilecek sanatçılar, yapıtları üzerinden açıklanmıştır. Yalın bir anlatımın sunumuyla, görmeyi etkileyen yapıtların başlıca örneklerini veren dönemde ortaya çıkan sanatsal düşünceler ele alınarak, bu doğrultuda öne çıkmış sanatçılar anlatılmıştır. Aynı bölümde, tezin asıl konusu olan yalınlığı, tek renkli olarak yüzeyinin boşluğuna bağlamış olan sanatçıların yapıtlarını meydana getirirken izledikleri yöntem ve teknikler vurgulanmıştır. Bu yapıtların teknik yanlarının dışında, aynı zamanda izleyicide düşünsel ve tinsel ilgiyi etkileyen algısal boyutları da ele alınmıştır. Bu tez çalışmasının sonuç bölümünde, izleyici ile bağlarını tek renkle kurmuş 1950 yılı sonrası çeşitli yapıtların, algılama olayının rolünü ortaya çıkarmış olduğuna netlik kazandırılmıştır.