Eğitim konulu Cumhuriyet Dönemi Türk romanlarında söz varlığı

Tanzimat'la birlikte yeni bir tür olarak Türk edebiyatına dahil olan roman, toplumun tüm durumlarını tahkiyeli biçimde ele alması ve çoğu zaman gerçeklik derecesi tarihi belgelere yaklaşan bir tür olması hasebiyle önemli bir kültürel aynadır. Bu kültürel ayna, toplumsal durumu izah eden bir vesikadan ziyade içinden türediği toplumun dilini de içeren karmaşık ve çok yönlü bir belgedir. İçinde toplumun aksayan ve iyi işleyen yönleri anlatılırken, deyimlerin, terimlerin, yöreye veya kişiye özgü söylemlerin de bulunduğu zengin bir dilsel dünya da barındırır. Hem romanların içeriği hem de dili çeşitli incelemelere ve tasniflere tabi tutulabilir. Bu çalışmada romanların içeriği tematik bir sınıflandırmaya tabi tutulmuş ve eğitim kategorisine dahil olabilecekler ele alınmıştır. Sonra Türk eğitim sistemi göz önünde bulundurularak romanlar, tematik açıdan beş gruba ayrılmıştır. Bunlar; ilkokul, köy enstitüleri, lise, üniversite, öğretmenleri ele alan romanlardır. Türk edebiyatında eğitimin bu beş durumunu ele alan otuz civarında roman bulunmaktadır. Bu sayı araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Ancak evrenin bütününü değerlendirmenin zorluğu dikkate alınmış ve her durum için iki roman belirlenerek araştırmanın alanı sınırlandırılmışır. Belirlenen bu on roman; Havada Bulut Yok, Hababam Sınıfı, Bozkırdaki Çekirdek, Onuncu Köy, Sessiz Ev, Sahnenin Dışındakiler, Ölmeye Yatmak, Bir Bilim Adamının Romanı, Yeşil Gece, Vurun Kahpeye romanlarıdır. Romanlar, belge tarama yoluyla ele alınmış ve doküman analizi yapılarak söz varlığı açısından incelenmiştir. Söz varlığı kavramı, Türkçedeki sözcükler, terimler, atasözleri, deyimler, kalıp sözler, ikilemeler olarak tanımlanmıştır. Ele alınan on romanın dili de bu unsurlara ayrıştırılmış ve değerlendirilmiştir. Ancak kendi başlarına anlamı olmayan gramatikal yapılar tasnif dışı tutulmuştur. Söz varlığı unsurları hem sıklıkları bakımından hem de alfabetik olarak listelenmiştir. Sıklık ile en çok kullanılan unsurların tespit edilmesi, Alfabetik sıralama ile de kullanılan söz varlığı unsurlarına kolay erişimin sağlanması amaçlanmıştır. Buna göre romanlarda en çok temel söz varlığı başlığı altında toplanan isimlere ulaşılmıştır. Aynı zamanda zengin bir fiil ve deyim kullanımı da mevcuttur. İncelenen on romanın söz varlığı sayısal ifadelere döküldüğünde en çok söz varlığı unsuru Sahnenin Dışındakiler romanına aittir. Bu romanda toplam 3698 söz bulunmaktadır. Bu sözcüklerin 2273'sı temel söz varlığı, 907'si fiil, 159'u terim, 181'i ikileme, 155'i deyim, 2'si argo, 11'i kalıp ifade, 10'u eğitimle ilgilidir. On roman arasında en az söz varlığına sahip roman ise Vurun Kahpeye'dir. Bu romanda toplam 2639 söz varlığı unsuru bulunmaktadır. Bu unsurların 1518'i temel söz varlığı, 734'ü fiil, 29'u terim, 74'ü ikileme, 252'si deyim, 5'i argo, 15'i kalıp ifade, 12'si eğitimle ilgilidir.2005'te tematik bir eğitimi esas alan Türkiye'de, sınıf düzeylerine göre dağıtılmış temalara uygun metinlerin tespiti ve bu metinlerin kelime öğretimi açısından uygunluğunun denetlenmesi için söz varlığı çalışmaları büyük önem arz etmektedir. Bu önemin farkına varan akademik çevreler, son yıllarda söz varlığına dayalı çalışmalara yönelmiştir. Hem dil araştırmaları hem de dil eğitimi açısından önemli olan söz varlığı araştırmalarıi son zamanlarda akademik çevreler dikkatini çekmiştir. YÖK veri tabanına kayıtlı 149'u yüksek lisans tezi 26'sı doktora tezi olmak üzere 165 çalışma bulunmaktadır. 2005 öncesinde ise bu sayı 16'dur. Bu çalışmaların daha da artırılması hem dil araştırmaları, hem de edebi metinlerin ilkokul ve ortaokul seviyesinde başta kelime öğretimi olmak üzere dil eğitimine uyarlanması bakımından önemlidir.