English language teachers' perceptions of the European portfolio for student teachers of languages in Turkish setting

Dünyadaki finansal, teknolojik, politik, eğitimsel ve bilimsel koşullar hızla gelişmeye devam etmektedir ve iletişim sistemindeki gelişmeler bu dönüşüm sürecinin hızını daha da arttırmaktadır. Bu hızlı değişime ayak uydurabilmek ve fırsatları yakalamak için yabancı diller konuşan insanlarla iletişim kurma zorunluluğu yalnızca bireyler tarafından değil hükümetler tarafından da kabul görmüştür. Bu ihtiyacın farkında olan hükümetler, vatandaşlarına uygun ve etkili yabancı dil eğitimi vermeye çalışmaktadırlar. Bunu başarmak için dil öğretmenlerinin dil eğitimi sürecinde ana aktörler olduğu ve yabancı dil eğitiminin kalitesi yabancı dil öğretmenlerinin kalitesi ile doğrudan ilişkili olduğu için yabancı dil öğretmeni eğitim süreci yeniden yapılandırılmakta ve iyileştirilmektedir. Avrupa Konseyi'nin Dil Politikaları Bölümü ve Avrupa Modern Diller Merkezi bu konunun önceliğini çoktan kabul etmiştir; bu nedenle, ilgili projeleri teşvik ve finanse etmektedir. Buna ek olarak, kıta çapında yabancı dil ve yabancı dil öğretmen eğitimini iyileştirmeyi ve standart hale getirmeyi amaçlayan Dil Öğretmen Eğitimi için Avrupa Profili, Avrupa Profil Belirleme Gridi, Avrupa Dil Portfolyosu, ve Dil Öğretmen Adaylarına Yönelik Avrupa Portfolyosu gibi belgeleri yayınlamıştır. Bu bağlamda, hizmet öncesi yabancı dil öğretmen adaylarının eğitimlerine yüksek standartlar getirmek daha uzun vadede yarar sağlayacakken, görev yapmakta olan yabancı dil öğretmenlerine bu tür belgeler üzerinde yoğunlaşan ve bu belgelerde yer alan kavramları tanıtan hizmet içi eğitim sunmak muhtemelen çok daha kısa vadede etkisini gösterecektir. Diğer bir deyişle, kullanıcılarını öğretici yeteneklerini ve farkındalıklarını derinlemesine düşünmeye ve değerlendirmeye teşvik eden Dil Öğretmen Adaylarına Yönelik Avrupa Portfolyosu esasen hizmet öncesi dil öğretmenleri düşünülerek tasarlanmış olmasına rağmen görev yapmakta olan yabancı dil öğretmenlerinin mesleki gelişim süreci boyunca da kullanılabileceği düşünülmektedir (Burkert & Schwienhorst, 2008; Çakır & Balçıkanlı, 2012; Heyworth, 2013; Ingvarsdottir, 2011; Jimbo, et al., 2010; Mirici & Hergüner, 2015; Newby, 2011; 2012b; Velikova, 2013). Bu düşünceden hareketle, bu tezin amacı görev yapmakta olan yabancı dil öğretmenlerin DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarını Türkiye'deki Yabancı Dil Eğitimi bağlamında nasıl algıladıklarını ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, farklı seviyede eğitim kurumlarında görev yapmakta olan, çeşitli tecrübe seviyelerine (1 5 yıl, 6 10 yıl, 11 15 yıl, 16 20 yıl, ve +20 yıl) ve eğitim altyapısına sahip olan katılımcıların DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarının hangi alt bölümlerini daha önemli gördükleri belirlenmeye çalışılmıştır. DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcıları, 7 bölüm, 31 alt bölüm ve 195 tanımlayıcı biçiminde gruplandırılmıştır. Söz konusu 195 tanımlayıcı, öğrenci özerkliği, derinlemesine düşünme, kültürler-arasılık, yaşam boyu öğrenme, öz-değerlendirme ve çok dillilik gibi kavramların yanı sıra, aday yabancı dil öğretmenlerinin öğreticilik yeteneklerine odaklanmaktadır. Bu çalışma için gerekli verileri toplamak amacıyla, DÖAYAP içerisinde bulunan 195 öz-değerlendirme tanımlayıcısı '5 puanlık Likert tipi ölçeği' biçiminde anket maddeleri olarak kullanılmış ve nitel veri toplamak amacıyla 196'ncı madde olarak da açık uçlu bir soru eklenmiştir. Bu araştırmanın katılımcıları, çeşitli düzeylerde tecrübe ve eğitim geçmişşine sahip ilk, orta ve yükseköğretim düzeyde kurumlarda görev yapmakta olan 75 İngiliz Dili öğretmenidir. Elde edilen veriler SPSS istatistik paketi 23 ile analiz edilmiştir. Öncelikle, belgenin hem tümü için hem de öz-değerlendirme tanımlayıcılarının alt bölümleri için katılımcıların yanıtlarının ortalamaları, ortalama ve frekans analizleriyle birlikte betimleyici istatistik araçlarıyla hesaplanmıştır. İkinci adım olarak, verilerin dağılımı 'Kolmogorov-Smirnov Uygunluk Testi' ile analiz edilmiştir. Verilerin dağılımı normal olmadığı için, katılımcı gruplar arasındaki farkların seviyesini bulmak için parametrik bir test yerine parametrik olmayan bir test uygulanmıştır. Ayrıca, katılımcılar ikiden fazla gruba ayrıldığından, 'Kruskal-Wallis H Testi' ve son aşamada da 'çiftli karşılaştırmalar' gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, farklı seviyedeki eğitim kurumlarında çalışan ve çeşitli tecrübe süresi ve eğitim altyapısına sahip katılımcıların anlamlı seviyede farklı algıladıkları öz-değerlendirme tanımlayıcıları ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analiz sonuçları, görev yapmakta olan İngilizce öğretmenlerinin DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarını genel olarak olumlu biçimde algıladıklarına işaret etmektedir çünkü genel olarak tanımlayıcıları önemli bulma oranları 5 üzerinden 4,13 olarak hesaplanmıştır. Farklı bir ifadeyle, katılımcıların genel olarak DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarını yaklaşık olarak %83 oranında önemli gördükleri ve hatta ankette kullanılan kelime seçimine göre 'çok önemli' kabul ettikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, görev yaptıkları eğitim kurumunun düzeyi, tecrübeleri ve eğitim altyapıları dikkate alındığı zaman, katılımcıların DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarını algılamaları arasında anlamlı farklar da gözlemlenmiştir. Ayrıca, katılımcıların hiçbirisi görev yaptıkları ortam için ilave edilmesi gerektiğini düşündüğü herhangi bir tanımlayıcı önerisinde bulunmamıştır. Bu husus da DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarının yeterince kapsamlı ve tatmin edici olduklarına işaret etmektedir. Özetlemek gerekirse, gerçekleştirilmiş olan bu çalışmanın bulguları, DÖAYAP öz-değerlendirme tanımlayıcılarının, her ne kadar 'dersin işlenişi' gibi bazı alt bölümler, 'bağımsız öğrenme' ve 'bağlam' gibi bazı diğer alt bölümlere göre daha önemli algılanmış olsa da, Türkiye bağlamında görev yapmakta olan İngiliz Dili öğretmenleri tarafından büyük oranda memnuniyetle karşılandığını göstermektedir. Bu nedenle, görev yapmakta olan İngiliz Dili öğretmenlerini hizmet-içi eğitimler aracılığıyla çok dillilik, kültürler-arası iletişimsel yetkinlik, öz-değerlendirme, öğrenci ve öğretmen özerkliği gibi DÖAYAP içerisinde de vurgulanan ilkelerle aşina hale getirmek muhtemelen hem öğretmenlerin mesleki gelişimlerine hem de ülke genelinde yabancı dil öğretimindeki başarıya katkı sağlayacaktır.