Göz izleme ve geçmişe dönük sesli düşünme teknikleri ile internet tabanlı multimedya eğitim paketinin kullanışlılığının incelenmesi

Bu tez çalışmasında, eğitim ve öğretimi hedefleyen internet tabanlı multimedya eğitim paketlerinin etkin tasarımı ve kullanımı için, bu materyallerde etkililik, verimlilik, memnuniyet gibi kullanışlılık faktörleri değerlendirilmiştir. Bu bağlamda internet tabanlı multimedya eğitim ürünü olarak MEB okullarında öğretmen ve öğrencilerin kullanımına sunulmuş olan internet tabanlı Vitamin paketlerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın ilgili yazın bölümünde gerek yerli ve gerekse yabancı kaynaklardaki bilgi ve belgeler, tez konusu çerçevesinde sunulmuştur. İlgili yazın bölümü internet tabanlı multimedya eğitim, insan ? bilgisayar etkileşimi, kullanışlılık değerlendirmesi, göz izleme ve sesli düşünme protokolleri gibi başlıklar altında sunulmuştur. Araştırma süresince, deneyler ve analizler Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümünde hizmet vermekte olan İnsan ? Bilgisayar Etkileşim laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Deneyler, 2009- 2010 eğitim - öğretim sezonlarında, Marmara üniversitesi Fen bilgisi öğretmenliği bölümü 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 9 kişilik öğrenci grubu ile yapılmıştır. Deneylerde göz izleme ve geçmişşe dönük sesli düşünme metotları bir arada kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında, bilgisayar beceresi bilgi anketi, izin belgesi, göz hareketi kaydı, ses kaydı, ekran kaydı, gözlem formu ve memnuniyet anketi araçları kullanılmıştır. Verilerin kayıt edilmesi esnasında, göz hareketleri ve fare hareketlerini gösteren ekran kayıtları için SMI Experiment 2.4 programı. Ses ve ekran kayıtları için ise Noldus Observer 9.0 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde, bilgisayar beceri anketi ve memnuniyet anketi maddelerinde frekans ve yüzde değerlerine bakılmıştır. Anket verileri araştırmacı tarafından SPSS 15.0 programı ile analiz edilmiştir. SMI Experiment 2.4 programı ile kaydedilmiş göz ve fare hareketlerini gösteren kayıtlar, SMI Be Gaze 2.4 programı ile analiz edilmiştir. Analizlerde, klavuzlanmış ilgi alanlarında, gözün odaklanma sayısı ; klavuzlanmış ilgi alanlarında, bakış sırası ; klavuzlanmış ilgi alanlarında, gözün durma süresi ; bütünde, odaklanma sayısı; ısı haritaları ve gözün tarama yolu değerlerine bakılmıştır. Noldus Observer 9.0 programı ile kayıt edilmiş ses ve ekran kayıtları araştırmacı tarafından içerik analizi yapılarak yorumlanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular araştırma problemlerine uygun başlıklar altında sunulmuştur. Bulgularda, deney esnasında web sayfasında verilen görevlerin başarı ile tamamlanma durumları, görevlere ve deneklere göre başarı grafikleri, görevlerin tamamlanma süreleri, görevleri tamamlamadaki adım sayıları, yardım için kullanılan referans çeşitleri, yardım için ayrılan zaman, memnuniyetin derecelendirilmiş ölçüsü, yazılım hakkında ifade edilen görüşler, göz izleme ile ilgili elde edilen süreçteki örüntüler sunulmuştur. Bu çalışmadan elde edilen sonuçların, internet tabanlı eğitimin yanı sıra günümüzde gittikçe yaygınlaşan sanal sınıf uygulamaları, öğrenme nesneleri, eğitsel yazılımlar, alıştırma yazılımları, eğitsel oyunlar gibi bilgisayar destekli materyallerin tasarımı ve değerlendirilmesi için de yön gösterici olduğu düşünülmektedir. Araştırma neticesinde ortaya konan sonuçlarda, bilgisayar destekli eğitim öğretim ortamlarının tasarımını iyileştirici ve yönlendirici bilgilere yer verilmiştir. Böylelikle var olan ürünlerin kalitesini arttırmak ve yeni üretilecek ürünlerde daha nitelikli ürünler ortaya konmasını sağlamak için çözüm önerileri sunulmuştur.