Katı atık düzenli depo sahalarında sızıntı suyu geri devir etkilerinin tam ölçekli bir sahada araştırılması

Katı atık düzenli depolama tesislerinde açığa çıkan sızıntı suları, bünyelerindeki yüksek miktarda organik ve inorganik kirleticiler dolayısıyla arıtılması en zor ve pahalı atıksulardan biri durumundadır. Katı atıkların bertaraf edilmesinde alternatif yöntem, depolamadan sonra nem oranını artırmaktır. Bu amaçla, kirlilik yükü oldukça fazla olan sızıntı sularının katı atık depo sahası üzerine geri devrettirilmesiyle, hem sızıntı suyunun miktarı azaltılacak, hem de bu suyun geri devri sonucunda sahada sızıntı suyunun arıtılması ve depolama sahasının stabilizasyonunun hızlandırılması sağlanacaktır. Sızıntı suyu geri devrettirilerek, düzenli depolama sahası katı atık bioreaktör arıtma sistemine dönüşmekte ve bunu takip eden harici arıtmanın maliyeti düşmektedir. Türkiye'de ilk defa Odayeri Katı Atık Düzenli Depo sahasında sızıntı suyu geri devrinin atık stabilizasyonuna etkisini belirlemek amacıyla yapılan tam ölçekli çalışmada, geri devirli ve geri devirsiz bölgelerde metan oluşumu, çalışma sahasının muhtelif yerlerinde topografya değişimi ve sızıntı suyu analizlerinin değişimi olmak üzere muhtelif hususlar dikkate alınmıştır. Geri devir işlemi için depo sahasının yaklaşık 1,5 hektarlık kısmı test alanı olarak belirlenmiş ve 14 noktada 18 m. derinliğinde, 400 mm. çapında sondaj kuyuları açılarak bu kuyulara sızıntı suyu geri devrettirilmiştir. Metan gazı, sızıntı suyu geri devrinin yapıldığı bölgelerdeki bacalarda ve diğer kısımda bulunan bacalarda günlük olarak ölçülmüştür. Sızıntı suyu geri devrinin yapıldığı bölgedeki bacalarda metan oranının arttığı diğer kısımlardaki bacalarda ise değişmediği, atıkların stabilize olması sonucu ölçüm yapılan bölgelerde yapılan topografık ölçümlerde oturmaların olduğu tespit edilmiştir. Kuyulara basma yöntemi ile yapılan geri devir işlemi çöp kütlesinde kaymaların meydana gelmesi gibi olumsuzluklara yol açmıştır. Depolamanın henüz başladığı 1995 yılından 1997 yılına kadar sızıntı sularının kirletici parametreleri oldukça yüksek konsantrasyonlarda iken 1999 yılında tedrici bir azalma olduğu görülmüştür. Sızıntı sularının depo sahasına geri devrinden sonra özellikle organik madde konsantrasyonu önemli miktarda azalmıştır. Depo sahasının sızıntı sulan ile nemlendirilmesi metanojenik aktiviteyi artırmış ve sızıntı suyunun KOİ'si azalmıştır. Metanojenik aktivitenin artmasına paralel olarak sızıntı suyunun uçucu yağ asidi konsantrasyonundaki azalma neticesinde pH ve alkalinite yükselmiştir. Yüksek pH'da metallerin çözünürlüğü azaldığından sızıntı suyunun Fe, Zn, Cr, konsantrasyonlarında düşme olmuştur. Biyolojik antılabilirliğin göstergesi olan BOİ5/KOİ oranının sızıntı suyu geri devrinden sonra düştüğü belirlenmiştir. Ayrıca yapılan KADDS. BAS bilgisayar programı ile Odayeri Düzenli Depo sahasında tahmin edilen sızıntı suyu miktarlarına göre; deponun aktif işletme süresi boyunca, depolamanın başladığı andan itibaren ilk 10 yıl, atık tabakasının nem içeriği arazi kapasitesinin altında olduğundan oluşacak sızıntı suyu miktarı ortalama 500- 650 m3/gün olacağı tahmin edilmiştir. Bu yıldan sonra atık tabakasının nemi ulaşabileceği maksimum miktarın üzerine çıktığından oluşacak sızıntı suyu miktarının ortalama 1000- 1200 m3/gün değerine ulaşacağı belirlenmiştir. vıu