Günümüzdeki polis-halk ilişkilerinin değerlendirilmesi

150 + XIV Jüri : Yrd. Doç. Dr. Ünal ÖZDEMİR Doç. Dr. Halil KOCA Yrd. Doç. Dr. Serkan DOĞANAY Toplumumuz, kültürün dinamik yapısı içersinde sürekli bir değişim yaşamaktadır. Ekonomik, sosyal, siyasal, teknolojik vb. alanlarda devamlı gelişme göstermektedir. Topluma hizmet eden kuruluşlarında bu gelişmelere ayak uydurmaları, kendilerini yenilemeleri şarttır. Polis Teşkilatında her sahada olduğu gibi halkla ilişkiler alanında da kendini yenilemesi ve geleceğe dönük yeni kararlar ile uygulamalar tespit etmesi gerekmektedir. Günümüzde bütün yönleriyle ulaşılmak istenen çağdaş demokratik hukuk devleti hayalinin gerçekleşebilmesi, insan haklan ve özgürlük gibi kavramların yaşanabildiği güvenliğin ve kamu düzeninin sağlanabildiği ülkelerde söz konusudur. Bunun mümkün olabilmesi için Polis-Halk ilişkilerinin de geliştirilmesi gereklidir. Polis ne kadar teknik imkanlarla donatılırsa donatılsın, halkın işbirliği olmadan suçun önlenmesi suçluların yakalanabilmesi mümkün değildir. Klasik halkla ilişkiler programlarında genel olarak tek yönlü mesaj iletimi vardır. Halkla ilişkiler programlarında daha ziyade polisin tanıtımı hedeflenmiştir. Oysaki toplumun desteğini isteyen polis; halkın görüş, istek ve eleştirilerini de almak zorundadır. Bu anlamda çift yönlü iletişimin gerekliliği öne sürülebilir. Polis-Halk ilişkilerinde karşılaşılan sorunları tespit etmek, yani hastalığın önce teşhis etmek yapılabilecek tedavinin ön şartıdır. Bu manada polis ve halkın mesleki, sosyal ve kültürel yapısı hakkında durum tespiti yapılması gerekmektedir. Ortaya çıkan sorunlar hakkında halkın ve uzmanların görüşleri doğrultusunda çözüm önerilerigetirilebilir. Bu çalışmada, günümüzdeki haliyle Polis Teşkilatı hakkında bazı saptamalar yapılarak halkın görüşleri alınmaya çalışılmıştır. Yapılan bu araştırma ile alandaki araştırma eksikliğinin giderilebileceği ve böylece polis halk ilişkileri hakkındaki sorunlara daha gerçekçi bir gözle bakılabileceği ve bu konudaki çözümler için bazı önlemlerin alınabileceği düşünülmektedir. Araştırmanın kurumsal temelinde öncelikle Cumhuriyet döneminde polis amir ve memurlarının yetiştiği Polis Okullarının tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Özellikle 1980 sonrası değişen toplum düzeniyle birlikte yeni polislik anlayışına uygun okulların açıldığı görülmektedir. 2001 yılında çıkartılan Polis Yüksek Öğretim Kanunu ile özellikle polis memuru eğitimi üniversite seviyesinde yapılmaya başlanmıştır. Polis adaylarının yetiştikleri toplum tabakasında kazandıkları ve mesleğe taşıdıktan kültür unsurları vardır. Bunun yanında meslekte edindikleri ve görevlerinin özelliği nedeniyle oluşturdukları alt-kültür unsurları da bulunmaktadır. Bu unsurlar içersinde gerekli ve yararlı olanları kadar zararlı olanları, polisi toplumdan uzaklaştıranları da vardır. Bilmeyerek de olsa bazen bu, devletin eliyle gerçekleşmektedir. Polis mesleğinin kültürü, bir teşkilat olarak inandığı değerleri yansıtır. Bu değerler, polis teşkilatının eleman alımında, seçiminde, politika ve yönetiminde, eğitiminde ve bütünüyle çalışanların görevlerini yerine getirmesinde kendini gösterir. Bütün polis teşkilatlan mesleki değerler sistemi ve kültürüne sahiptir. Ancak önemli olan bu değerlerin niteliği ve polis teşkilatının geliştirilmesinde katkıda bulunup bulunmadığıdır. Halkın gözünde polis imajını ciddi şekilde etkileyen toplumsal olaylarda, polisin ve kitlenin psikolojik yapılarının gereği gibi analiz edilerek tedbirlerin alınması, hak ve özgürlüklerin kullanılması ve kullandırılmasında aşınya kaçılmasını önleyebileceği gibi toplumsal uzlaşmaya da katkı sağlayacaktır. Halkın polise bakışı, polis hakkındaki hukuki tanımlardan öte yüzyıllardan beri süregelen asker-toplumu kültür yapısının ışığında şekillenmektedir. Bunun yanında halk polisi; suç, ceza, hukuk ve devlet gibi kavramlarla da bütünleştirmektedir. Polis tutumlarının sadece kanuni tanımlar içersinde değerlendirilmediği, yazılmamış ancak toplumda yaşayan kültür yapılarını da temsil ettiği varsayılmaktadır. Polisin halkla olan ilişkilerinde sözlü ve beden diliyle iletişim kurmaktadır. Bu iletişimin etkili, olabilmesi iletişim kaynaklan hakkında alınabilecek kaliteli bir eğitim ile mümkündür. Polis açısından iletişimi doğru kurabilmek başarıyı getirecektir. Halkını anlayan polis daha iyi hizmet edebilecektir. Polis, insan haklarına saygılı olduğu oranda halkla iletişimi daha rahat kurabilecektir. Günümüzün yüksel değeri insan haklan saygı, insanlar kadar kuruluşlar ve devletler içinde ne kadar demokratik olduklarının ölçüsü olmaya başlamıştır. Polis ile İnsan Haklan arasında daha yakın bir ilişki vardır. Polis, İnsan Haklan kavramını benimseyebildiği ve uygulamalarına yansıtabildiği ölçüde basan sayılmaktadır. Bu araştırmanın genel amacı; polisin mesleki, sosyal ve kültürel altyapısı ile ilişkilerin tespit edebilmek, durum saptaması yapmaktır. Günümüzde halkın, polisi çeşitli yönleriyle nasıl değerlendirdiğini tespit etmek, bu yolla çeşitli bulgulara ulaşmak ve çözüm önerileri getirebilmektir. Araştırmadaki veriler literatürdeki kaynakların taranması ve vatandaşlara uygulanan anket yoluyla elde edilmiştir. Bu araştırmada anket yoluyla ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgilerin geçerli ve güvenilir olacağı varsayımından hareket edilmiştir. Araştırma Türkiye genelinde ulaşılabilen illerle sınırlıdır. Araştırma tarama modeliyle yapılmış olup çalışma evreni ulaşılabilen 22 il sınırlan içinde çeşitli yerleşim merkezlerinde yaşayan toplam 8024 vatandaşımızdır. Toplanan veriler üzerinde gerekli kontroller ve düzenlemeler yapıldıktan sonra bilgisayara işlenerek SPSS programında chi- kare (x2) testine tabi tutulmuştur. Anlamlılıkları P< 0,05 düzeyinde sınanmıştır. Sonuçlar alt amaçlara cevap olabilecek şekilde tablolar haline getirilerek yorumlanmıştır. Anket yoluyla elde edilen veriler; vatandaşların polis hakkındaki mesleki bilgileri, düşünceleri, inançları, tutumları, beklentileri ve önerileri ile ilgilidir. Araştırma sonunda elde edilen bilgilere göre sonuçlar çıkarılmış ve öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.