Bolu-Yedigöller yaban hayatı koruma ve geliştirme sahasında yaban hayatı yönetimi

Modern anlamda yaban hayatı yönetimi Aldo Leopold (1933)'un Game Management adlı kitabı yayınlamasıyla başlamıştır. Yaban hayatı yönetimi kavramı birçok yazara göre bir veya birden fazla hayvan türü için habitatların, hayvanların gereksinimlerine göre düzenlenmesi sanatı olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde Cumhuriyetin ilanıyla birlikte avcılık ve yaban hayatıyla ilgili düzenlemeler yapılmasına rağmen, yaban hayatı ve yönetimi kavramları çok yenidir. Bu çalışmada Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının besin, örtü, su ve alan yönünden yaban hayatına uygunluğu araştırılmış, taşıma kapasitesi ortaya konarak, doğal çevrelerine zarar vermeden barınabilecek yaban hayvanları sayılarına uygun bir planlama yapılmaya çalışılmıştır. Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, ilk olarak 18.01. 2002 tarihinde Yedigöller Milli Parkı çevresinde, 50.950 hektarlık alanda yaban hayatı koruma sahası olarak ilan edilmiş, 07.09. 2005 tarihinde ise statüsü, yaban hayatı geliştirme sahası olarak değiştirilmiştir. Çalışmamızda öncelikle Bolu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlükleri ve Orman Genel Müdürlüğünden alınan Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının 1 /25.000'lik haritaları ve amenajman planları GIS programında sayısallaştırılarak çalışma için altlıklar oluşturulmuştur. Geyik, karaca, domuz ve ayı yoğunluklarının tespitinde sürek- bek sayım yöntemi kullanılmıştır. Buna göre yaban hayvanlarının yoğunlukları 2003, 2004 ve 2005 yıllarında sırasıyla 0,44 geyik/ 100 ha, 0,47 geyik/ 100 ha, 0,71 geyik/ 100 ha, 1,76 karaca/ 100 ha, 1,48 karaca/ 100 ha, 1,84 karaca/ 100 ha, 2,55 domuz/ 100 ha, 2,52 domuz/ 100 ha, 2,95 domuz/ 100 ha, ayı 0,15 ayı/ 100 ha, 0,15 ayı/ 100 ha ve 0,24 ayı/ 100 ha olarak tespit edilmiştir. Üç yıllık sayım sonuçlarına göre geyik, karaca, domuz ve ayıların sayılarında küçük bir artış bulunmasına rağmen, sadece domuz sayısındaki artış miktarı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Yaban hayatının en önemli unsurlarından besin miktarının tespiti çalışmalarında, sahada yaban hayvanlarına besin oluşturan otsu ve çalı bitki türleri ile meşe ve kayın tohum miktarları araştırılmış, sahada yıllık olarak üretilen fırın kurusu besin miktarının toplam 64.318. 940 kg olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, besin miktarının sahada mevcut yaban hayvanlarının gereksinimlerinden çok daha fazla olduğu ortaya çıkarılmıştır. Sayısallaştırılan amenajman planları ve haritalardan yararlanılarak, su kaynaklarının yaban hayvanlarını sınırlayıcı etkiye sahip olmadığı tespit edilmiş, sahada bulunan açıklık, çalılık ve otlak alanların olduğu şekilde korunması ile örtü gereksiniminin sağlanacağı ortaya konulmuştur. Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında 100 hektarda barınabilecek yaban hayvanları sayısı ve üç yıllık sayımlar sonucunda geyik, karaca ve domuz sayıları arasında bulunan doğal oranlarının ortalaması esas alınarak taşıma kapasitesi ortaya konmaya çalışılmıştır. Buna göre 50.950 hektar büyüklüğündeki alanımızda barınabilecek geyik sayısı 506, karaca sayısı 1698 ve domuz sayısı da 849 birey olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma alanının merkezinde ve özel bir statüsü bulunması nedeniyle Yedigöller Milli Parkı alanının büyütülmesi ve yeniden planlanması ile ilgili öneriler getirilmiş, yaban hayatı ve biyolojik çeşitliliğin korunması için çekirdek zonlar ve bunun etrafında tampon bölgeler oluşturulmaya çalışılmıştır.