62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerisi üzerinde eğitici drama programının etkisinin incelenmesi

Bu çalışma, okul öncesi dönem 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerilerinin kazandırılmasında eğitici drama programının etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma tekniği kullanılarak yapılmış olan bu araştırmada, gerçek deneme modelli ön-test-son-test, deney-kontrol gruplu deneme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015- 2016 eğitim-öğretim yılı, bahar dönemi İstanbul ili Anadolu yakası Maltepe ilçesi Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilkokul bünyesinin anasınıflarında bulunan 21 deney, 21 kontrol grubu olmak üzere toplam 42 çocuk oluşturmuştur. Araştırmada bulunan deney ve kontrol grupları, 'Amaçlı Örneklem Yöntemi' ile belirlenmiştir. Aynı zamanda öz düzenleme ön-test analiz sonuçları ve çocukların dönem sonu gelişim puanlarına göre, kız-erkek oranı eşitlenerek gruplar oluşturulmuştur. Çalışmada, ebeveynlerin demografik bilgilerine ulaşmak amacıyla araştırmacının hazırlanmış olduğu 'Kişisel Bilgi Formu' ve okul öncesi dönem 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerilerini belirlemek amacıyla Ezgi FINDIK-TANRIBUYURDU (2012) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan 'Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği' kullanılmıştır. Bu ölçek 'Çocuğun Performansını Değerlendiren Uygulayıcı Rehberi' ve 'Uygulayıcı Değerlendirme Formu' olarak iki bölümden oluşmaktadır. Deney grubunda yer alan çocuklara, araştırmacı tarafından hazırlanmış olan öz düzenleme alt boyutlarına yönelik eğitici drama programı uygulanmıştır. Program, 10 haftada 20 etkinlik şeklinde gerçekleştirilmiştir. Programın içeriğinde; oyun, eğitici drama ve eğitici drama programı aşamalarından tartışma bölümleri, destekleyici etkinlikler ve aile katılımı süreçleri yer almıştır. Aynı zamanda program içeriğine uygun, oyun ve drama etkinlikleri arasında geçişi kolaylaştırıcı ve hatırlama becerisini destekleyici bir 'Zihin Aracı' da kullanılmıştır. Vygotsky teorisinden yararlanılarak oluşturulmuş zihnin aracı araştırmacının yapmış olduğu bir şarkı olarak çocuklara öğretilmiştir. Program bütününde yer alan bütün etkinliklerde öz düzenleme alt boyutlarından 'Dikkat-Dürtü Kontrolü' ve 'Olumlu Duygu' süreçleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Kontrol grubu çocuklarına, öğretmenleri tarafından günlük planda yer alan program akışı gerçekleştirilmiştir. Verilerin istatistik analizinde 'SPSS' 18.0 bilgisayar programı yardımıyla cinsiyet, yaş, ekonomik durum, anne-baba öğrenim durumu, kardeş sayısı ve demografik bilgilerine ilişkin dağılımları frekans ve yüzde değerleri olarak verilmiştir. Deney ve kontrol grubu öz düzenlemenin 'Dikkat-Dürtü Kontrolü' ve 'Olumlu Duygu' puanları ön-test-son-test karşılaştırmalarında 'Wilcoxon İşaretli Sıralı Testi', non-parametrik testlerden 'Mann Whitney-U' ve 'Kruskal-Wallis Testi' kullanılmıştır. Araştırma bulgularının sonuçlarında, öz düzenleme becerilerini destekleyici eğitici drama programının uygulandığı deney grubunun 'Uygulayıcı Değerlendirme Formu' son-test 'Dikkat-Dürtü Kontrolü' puanları ve 'Performans Görevleri' verileri 'Hazzı Erteleme', 'Yönerge Takibi Yürütücü Kontrol', 'Sosyal Uyum' puanlarının kontrol grubunun son test sonuçlarına göre anlamlılık değeri yüksek çıkmıştır (p<0.05). Bu çalışmada eğitici drama programının 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme alt boyutlarında yapılan son-test analiz sonuçlarında deney ve kontrol gruplarının 'Uygulayıcı Değerlendirme Formunda' tüm değişkenlerin son-test 'Olumlu Duygu' puanlarının anlamlılık değeri düşük çıkmıştır. 'Performans Görevleri' verilerine göre 'Hazzı Erteleme', alt boyutunun dört performans değerlendirmesinde 'Yönerge Takibi/ Yürütücü Kontrol', alt boyutunun iki performans değerlendirmesinde 'Sosyal Uyum' alt boyutunun iki performans değerlendirmesinde alt boyutlarında deney grubunun anlamlılık değeri; kontrol grubuna göre yüksek çıkmıştır (p<0.05). Sonuç olarak bu çalışma, okul öncesi dönem 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerisinin gelişiminde, uygulanmış olan eğitici drama programının etkili olduğunu göstermektedir. Bu durumun, okul öncesi dönem 62-72 ay çocuklarının öz düzenleme becerileri gelişiminde uygulanan eğitici drama programlarının ilerideki akademik gelişimi de etkileyeceği yönündedir.