Türkiye ve Almanya'daki ilköğretim ders kitaplarının karşılaştırılması

Eğitim hayatın tamamını kapsayan bir süreçtir. Eğitim şeklinde tanımladığımız süreç bütün bir yaşamı içerse de bu sürecin en önemli bölümünü okul yaşantısı oluşturur. Okul sürecinde eğitimi güçlendiren en önemli ders aracı ise kitaplardır. Bu kitaplar bir bütün olarak öğretime tam destek vermek zorundadır. Kitap içindeki yazılar, resimlemeler ve bunların birlikteliğini sağlayan düzenlemeler bu bütünü oluşturur. Ders kitapları eğitim araç ve gereçleri arasında en işlevsel, en kolay erişilebilen ve en sık başvurulan bir araç özelliği taşımaktadır. Kitabın içerdiği metinlerin ve resimlerin kimi davranışları kazandırmada örnek olma, kılavuz olma, öğrencinin bilgi düzeyini arttırma ve kişiliğini geliştirme gibi önemli işlevleri bulunmaktadır. İlköğretim Türkçe ders kitapları, çocukların anadillerini öğrendikleri en önemli kaynaklardan biridir. Anadilini ve okuma yazmayı kitabın getireceği yöntem ve sunumlarla öğrenecek olan çocuk, kitabın içerdiği olumlu ve olumsuz tüm getirilerin etkisinde kalacaktır. Ülkemizde, eğitim kurumlarında okutulan kitaplar incelendiğinde, hazırlanması ve geliştirilmesi konusunda büyük sorunların olduğu görülmektedir. Ders kitaplarının resimlemesi ve grafik tasarımı bu sorunların en önemli maddelerini oluşturmaktadır. Bu araştırma, bu sorunları irdelemek ve çözüm getirmeye çalışmak amacıyla hazırlanmıştır. Günümüzde okutulan ilköğretim ders kitaplarının resimlemeleri, tipografi ve sayfa tasarımlarına baktığımızda, birçok yanlışlarla karşılaşılmaktadır. Konu başlıklarındaki gereksiz düzenlemeler, sayfalarda nefes alınabilecek sağlıklı boşlukların olmayışı, her sayfadaki farklı düzen anlayışları, yanlış kullanılan yazı karakterleri, resimlemelerdeki beceriksizlikler ve özensizlikler çocuğun kitaba, dolayısıyla da derse olan ilgi ve sevgisini azaltmaktadır. Nitelikli resimlemeler ve tasarım bütünlüğü olan ders kitapları, çocuğun hayal dünyasını geliştirirken yaratıcı güçlerinin de ortaya çıkmasına olanak verecektir. Bütün bu sebeplerden dolayı sadece Türkiye'deki ders kitaplarının görsel ve biçimsel tasarım sorunlarını ortaya çıkarmak ve irdelemek, soruna ışık tutmakla birlikte gerçek bir çözüm önerisi getirmekten uzak olacaktı. Gelişmiş bir ülkenin aynı düzeydeki ders kitapları ile Türkiye'deki ilköğretim ders kitapları karşılaştırılarak sorunlar ve farkların daha kolay görülmesi amaçlanmıştır. Bütün bu araştırma ve karşılaştırmaların sonucunda da ortaya konulan eksikler ve yanlışlara çözüm olarak da yeni bir ders kitabı resimlemesi ortaya konulmuştur. Yapılan çalışma bugüne kadar ders kitaplarında hiç kullanılmamış olan kolaj tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Burada amaçlanan, çocuğa estetik ve sanatsal bir yaklaşımla resimlemelerin ve görsellerin sunulmasıdır. Böylece teorik bilimsel bilgilerin sanatsal görsellerle birlikte sunulması amaçlanmıştır. Çocuğun kişilik, bilgi ve beceri gelişimine büyük katkıları olan ders kitaplarının onun eline geçmeden önceki aşamaları dikkatle titizlikle ve bilinçle ele alınmalıdır. İlköğretim basamağı, çocukların bilgi ve estetik birikimlerini oluşturdukları, anadil becerilerini kazandıkları yoğun bir dönemdir. Ders kitaplarının bu sebeplerden dolayı içerik, biçim ve tasarım açısından çağın gerektirdiği öğretim ilkeleri de göz önüne alınarak yapılandırılması ve üretilmesi zorunlu bir hal almaktadır.