Türkiye'de optimum maliyete dayalı atık su arıtma tesisi tasarımı

Kentlerimizdeki atıksu sorununun ülke sınırlan içinde en uygun teknolojiyi kullanarak, en düşük maliyetle çözülebilmesi için, öncelikle ülke genelinde birim atıksu oluşumu ve özelliklerinin tespiti için bir çalışma yapılması gereklidir. Bu çalışmanın sonucunda Türkiye'de yaşayan insanların hayat standartları ve yaşam biçimlerine göre ürettikleri atıksuyun miktarı ve özellikleri belirlenmelidir. Yapılacak tüm atıksu arıtma tesislerinde tasarıma esas olarak bu atıksu özellikleri kullanılmalıdır. Türkiye'de atıksu oluşumu ve atıksu karakterizasyonu için bir standardizasyon yapılmazsa, yapılacak tasarımlar için literatür değerlerinin kullanılması zorunlu olacaktır. Bu değerlere göre yapılan atıksu arıtma tesislerinin de yatırım veya işletme giderleri açısında en uygun çözüm olduğunun söylenebilmesi güçleşmektedir. Bugüne kadar Türkiye'de atıksu oluşumu ve karakterizasyonunun yanında atıksu arıtma tesislerinde nüfusa ve kirliliğe bağlı olarak kullanılan tasarım yönteminin de standardizasyonu yapılmamıştır. Bu sebeple Türkiye'de atıksu arıtma tesisi olmayan yaklaşık 3.000 belediyenin değişken nüfus değerleri dikkate alındığında her bir nüfus değeri için optimum maliyete dayalı arıtma yönteminin belirlenmesi ve uygulanması kısıtlı finansman kaynaklannm uygun biçimde kullanılmasını sağlar. Bu çalışmada nüfusu 5.000 ile 2.000. 000 arasında değişen yerleşim birimleri için optimum maliyete dayalı atıksu arıtma tesisi prosesinin belirlenmesi ve tasarımı için bir standart yöntem önerilecektir. Bu yöntemin belirlenmesinde mevcut kanun ve yönetmelikler, nüfusa bağlı birim atıksu oluşumu ve atıksu karakterizasyonu, tüm nüfus aralıklarında hesaplara temel alınarak, mevcut arıtma proseslerinin uygun olanları denenmiş ve elde edilen yatırım maliyetleri ve ana işletme giderleri değerlendirilerek her nüfus aralığı için en uygun arıtma teknolojisi önerilmiştir. Uygulanacak olan arıtma proseslerinde günümüzde geçerli olan deşarj standartlarının aradığı parametreler dikkate alınmış ve deşarj standartlarının revize edilmesi veya Avrupa topluluğuna entegrasyonun gerçekleşmesi gibi durumlarda getirilecek ilave parametrelerinde standartları sağlaması için tesislerin kolayca modifiye edilebilir olmasına dikkat edilmiştir. Çalışmanın sonucunda gerek yatırım gerekse işletme maliyetlerinin temel unsurlarını, 5.000 ile 2.000. 000 kişilik yerleşim birimleri için, seçilen proseslerin maliyetlerini içeren grafikler yorumlanarak hesaplamaların değerlendirilmesi yapılmış, uzun süredir işletilmekte olan beş ayrı atıksu arıtma tesisinden alman ölçüm sonuçları değerlendirilmiş ve yapılan literatür çalışmasına da dayanarak Türkiye'de atıksu oluşumu ve karakterizasyonu için kullanılabilecek değerler belirlenmiştir. XIIBöylece belirli bir nüfus aralığı için Türkiye'deki atıksu kompozisyonuna göre önerilmiş olan optimum prosesin uygulanmasıyla birim atıksu arıtımı için yatırım ve işletme maliyetlerinin yanında farklı proseslerin kullanılması durumunda karşılaşılacak maliyetlerde belirlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, mevcut yönetmeliklerin evsel nitelikli atıksu artımında sadece KOI, BOI5, AKM ve pH parametrelerin giderilmesini şart koşmasından dolayı arıtma tesislerinin optimizasyonlarmm arıtma tesislerinden kaynaklanan çamurların uzaklaştırılmasına ilişkin yöntemlere bağlı olduğunu göstermiştir. Böylece işletme maliyetleri içinde büyük bir öneme sahip olan enerji maliyetlerinin azaltılmasını veya oluşacak fazla çamur miktarının azaltılmasını sağlayacak olan alternatif prosesler optimum maliyeti yansıtmaktadır. Bu nedenle anaerobik çamur çürütme sistemlerinin çamur stabilizasyonunda özellikle 100. 000 kişiden daha fazla nüfusa sahip olan belediyelerimizde dikkate alınmasında uzun vadede maliyet açısından büyük yarar görülmektedir.