Modernitenin sonu postmodernitenin başlangıcı üzerine bir inceleme

Bu çalışmanın konusunu, modernitenin aşıldığı yeni bir dönemin mi yaşanıyor olduğu, yoksa modernitenin ileri, farklı bir aşamasında mı yaşıyor olunduğu konusunda yapılan tartışmalar ve bu tartışmaların ortaya çıkmasına sebep olan olaylar oluşturmaktadır. Bu konu bağlamında bu çalışmada, modernite ve postmoderniteye kaynaklık eden olaylar ve bu iki olgu hakkında sistematik bilgiye ulaşmak amaçlanmıştır. Bilimsel gelişmeler, Aydınlanma düşüncesi, Fransız Devrimi ve ilk önce İngiltere'de gerçekleşen Sanayi Devrimi, modern dönemin temel başlatıcıları olmuşlardır. Bu gelişmelerle birlikte ortaya çıkan modernite, kendisine kentleşme, kapitalizm, ulus-devlet ve pozitivizm gibi dayanak noktaları bulmuştur. Yirminci yüzyılın başlarından itibaren yaşanan gelişmeler, - Birinci ve İkinci Dünya Savaşı, nükleer silahların üretilmesi, ekolojik felaketler, feminist hareketler, soykırım, Hiroşima'da ilk atom bombasının kullanılması, Vietnam, Kamboçya, Körfez savaşı ve zenginlerle yoksullara arasındaki uçurumun genişlemesi- modernitenin benimsediği Aydmlanma'nın 'doğrusal ilerlemeci tarih anlayışı'na duyulan her türlü inancı veya gelecekten ümit beslemeyi sorgulanabilir bir hale getirirken modernitenin krize girdiği düşüncesine yol açmış ve modernite eleştirilmeye başlanmıştır. Diğer yandan değişen bilim anlayışı, değişen kent yapısı, ulus üstü ve ulus altı yapıların ortaya çıkması, küreselleşme vs. yanı sıra modernitenin temel parametrelerinden biri olarak kabul edilen kapitalizmin bunalımları sonucunda yeniden yapılanma sürecine girmesi, bütün bunlar yeni bir döneme geçildiği konusunda yapılan tartışmaların yoğunlaşmasına kaynaklık etmektedir. Bu yeniden yapılanma sürecinde ortaya çıkan, teknolojinin gelişmesi, bilginin üretimin yerini alması gibi olgulara dayanılarak, sanayi toplumunun ortadan kalktığı ve yeni bir döneme girildiği söylemleri ortaya çıkmıştır. Bu yeni aşamada, önce sanat alanmda başlayan daha sonraki yıllarda tüm alanlara yayılarak modernitenin toptan inkarı olarak kendini açığa vuran yeni bir söylemden - postmoderniteden- söz edilmeye başlanmıştır ki, bu düşüncenin, daha kapsamlı değişimleri içerdiği, post-fordizm ve sanayi sonrası toplum kuramlarının ilkelerini de içinde barındırdığı iddia edilmektedir. Yani tüm kültürel ve ekonomik etkenler teknolojik etkenlerle birlikte postmodernite kavramı altında toplanmış ve postmodernite kavramı, tüm bu gelişmeler için kullanılan bir kavram haline gelmiştir. Yukarıda verilen bilgiler, çalışmanın konusu ve amacı doğrultusunda, moderaiteye kaynaklık eden olaylar - Bilimsel gelişmeler, Aydınlanma düşüncesi, Fransız devrimi ve Sanayi devrimi-, modernitenin parametreleri -kapitalizm, kentleşme, ulus-devlet, pozitivizm-, modernitenin bunalımları -kapitalizmin bunalımları, değişen bilim anlayışı, ulus-devletin krizi, değişen kent anlayışı-, postmodernitenin ortaya çıkış koşulları -kökenlerine, düşünsel temeli olan Nietzsche'ye, özelliklerine, sanattaki yansımalarına ve modernite postmodernite sürekliliği çerçevesinde postmodernitenin yeni bir aşama olup olmadığı konusunda bazı düşünürler arasında yapılan tartışmalar- ele alınmaya çalışılmıştır. Hem o - hem bu anlayışı çerçevesinde ayrımlara karşı çıkan, parçalanma, kaos, geçicilik, çoğulculuk, farklılık, belirlenemezlik, süreksizlik gibi belirgin özellikleri taşıyan postmodernite mutlak bir hakikat yerine yorumlar vardır anlayışını savunmaktadır. Aynı zamanda postmodernite, pozitivizme, nesnel olmaya, kesin bilgiye, geçmişşten kopma düşüncesine karşı eleştirel bir tavır sergilemektedir. Postmodernitenin modernden sonra gelen yeni bir aşama olup olmadığı yönündeki tartışmalara modernitenin parametreleri açısından bakıldığında, moderniteden bir kopuş olmadığı, kapitalizmin, ulus-devlet yapısının, pozitivizmin ve kentleşmenin bir nevi hala devam ettiği söylenebilir. Ancak bu duruma sanat alanında, bilhassa postmodernizmi daha somut olarak göstermesi bakımından mimari ve edebiyattaki yansımaları açısından bakıldığında daha belirgin değişimlerin yaşandığı, 'postmodernizm'in de bu durumu daha iyi açıklayabildiği görülmektedir. Sonuç olarak, modernite postmodernite sürekliliği bağlamında postmodernitenin moderniteden bir radikal bir kopuş, ondan sonra gelen yeni bir aşama olmadığı, Jameson'un belirttiği gibi postmodernizm kapitalizmin yeni bir aşamasınm kültürü olduğu ve Giddens'in işaret ettiği gibi modernitenin kurumlarının küreselleştiği, dünya bazında kurumlar haline geldiği düşüncesi daha kabul edilebilir görüşler olarak görülmektedir. Modernite, birçok açıdan değişim yaşamıştır ve yaşayacaktadır da. Dünya teknolojik, toplumsal, siyasal, kültürel bağlamda bir değişim süreci içerisindedir. Ancak bunun yeni bir dönemi ifade etmediği, postmodernitenin modernite içinde ona karşı bir karşı bir başkaldırı, onun bir devamı niteliğinde olan bir hareket olduğu sonucuna ulaşılmıştır.