Günümüz Türk kadın ressamlarından bir kesit

Kadın, yüzyıllar boyu sanatın vazgeçilmez imgelerinden biri olmuştur. Bu konumuna rağmen sanatçı olarak varlığını duyurması ve gelişim çizgisi buna paralel bir yol izlememiştir. Başlangıçta eşit olan kadın ve erkek arasında yaratılan farklılıklar, toplumsal çıkarlara bağlı, tarihsel koşullandırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Türk toplumunda kadın, erkekle eşit konumdayken, İslamiyet'in kabulünden sonra geri plana itilmiştir. Batılılaşma çabaları doğrultusunda gündeme gelen kadın sorunları ile toplumdaki yerini almaya başlamıştır. Osmanlı dömeninde, kendisine toplum içinde bir tanım getirmek isteyen Türk kadını öncelikle eğitim göreceği İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurulmasındaki katkısı ile kimliğini vurgulamıştır. 1916 yılında başlayan 'Galatasaray Sergileri'ne erkek sanatçılarla birlikte katılmıştır. Bu bir Türk kadını için oldukça anlamlıdır. Daha sonra, açılan Avrupa burslarına başvuran kadın sanatçılar başarı göstererek, devlet tarafından verilen bu burslarla yurtdışında eğitim görebilme fırsatını elde etmiştir. Genellikle varlıklı ailelerin kızları olan bu ilk ressamlarımız, başlangıçta naturalist ve gerçekçi üsluptaki, natürmort, peyzaj resimlerine izlenimci görüşü de eklemiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra gerçekleştirilen devrimler, toplum yaşamını olumlu yönde etkilemiştir. Bu devrimlerle kadın yasalar karşısında erkekle eşit konuma gelmiştir. Sanayileşme sonucu, özellikle 1960- 70 yılları arasında köyden kente göç edenler, kent görünümlerinin değişmesine, kent nüfusunun artmasına ve kültür değişimine neden olmuştur. Doğa, su ve havanın kirlenmesi sonucu çevre kirliliğini de birlikte getiren nüfus artışı, ressamların konularına da girerek toplumsal içerikli figüratif resimlerin yapılmasına neden olmuştur. Ayrıca bu dönemde A. B. D. 'de başlayan feminizm hareketi Türk kadını tarafından da benimsenmiştir. Bu etki diğer mesleklerde olduğu gibi resim sanatında da yeni görüşlerin oluşmasına neden olmuştur. 1980 yıllarında bazı kadın ressamlar toplumsal olayları farklı açılardan ele alarak yorumlamaya ve, kendilerine özgü bir çizgi oluşturmaya başlamışlardır. Bu dönemde kadın ressamlardan bir bölümü kendi iç dünyalarını, cinsiyetlerini ve kadının toplum içindeki yerini sorgulamakta ve düşüncelerini çalışmaları ile izleyiciye yansıtmaktadır. Giderek psikolojik yönden kendisini etkileyen ruhsal baskıdan kurtulmuş ve kimlik tanımlamasına girerek başarılı sonuçlar elde etmiştir. 90'lı yıllarda bir grup kadın ressam tuval resminin dışına çıkarak çalışmalarını özellikle sosyo-kültürel alanda yoğulaştırmıştır. Güncel malzemeleri, enstalasyon sanatında kullanarak izleyici ile daha rahat bir ilişki kurmayı başaran sanatçılar yurtiçi ve yurtdışı sergilerle uluslarası bir dili yakalamışlardır. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde, Avrupa'daki eğitimlerini tamamlayarak yurda dönen kadın ressamlar, Avrupa'da tanıdıkları yeni sanat akımlarını, yapıtlarında uygulayarak izleyiciye aktarmışlardır. Cumhuriyet dönemiyle birlikte, çalışmalarına güncel ve yeni yaşam tarzını, özgün bir biçimde vermeye çalışmışlardır. Aynı duyarlılığı peyzaj çalışmalarında da gösteren ressamlardan bazıları fovist, kübist ve konstrüktivist üslupta örnekler verirken bazıları da empresyonist üsluptaki çalışmalarını sürdürmüşlerdir. VICumhuriyetin ilk yıllarında, sanatçılar ülkenin çeşitli yörelerine gönderilmişlerdir. Bu dönemde Anadolu'ya gönderilen kadın ressamlarda olmuştur. Yurt gezilerine katılan bu sanatçılar gittikleri yörelerin yaşam tarzını ve koşullarını resimlerine aktarmışlardır. 1950'li yıllar ve sonrası Türk resim sanatı için önemli bir dönem olmuştur. Türkiye'de çok partili dönemin başlamasıyla birlikte değişik düşüncelerin oluşmasına ortam hazırlanmıştır. Bununla birlikte resim eğitimi veren başka okulların da açılması ve özel sektörün sanatla ilgilenmeye başlaması, değişen sanat ortamının belirtileri olmuştur. Etkinliklerini gruplar şeklinde sürdüren sanatçılar, 1950'li yıllardan sonra, bireysel eğilimler şeklinde bir arada sürdürmüşlerdir. 1960 yıllarında, ülkedeki yabancı yayınların artması ve yurt dışına gidenlerin çoğalması, farklı görüşleri de beraberinde getirmiştir. Bu yıllarda daha çok soyut tarzda çalışmayı yeğleyen kadın ressamlar, minyatür ve kaligrafi sanatından da etkilenerek yarı soyut resimlerde yapmışlardır.