Güzel sanatlar ve spor liselerinin resim dersleri müfredatında yer alan portre çalışmalarının öğrencilerin bireysel kimlik tanımlama becerilerine katkısı

Her resim, o resmi yapanın kişiliğinin yansıtılmasında ve aynı zamanda duyguların ifade edilmesinde bir araç görevi görmektedir. Portre resminde duygu ve düşünce son derece etkili bir şekilde verilmektedir. Otoportre, sanatçının ikili bir yorumu olarak düşünülebilir, sanatçı hem izleyen hem de izlenen konumundadır. Sanatçı otoportre yaparak kendi görüntüsünü kendi tekniğiyle vermektedir. En açık ifade şekli olması bakımından sanatçının duygu ve hislerini açığa vurur, kimi zaman sinirli, kimi zaman neşeli olan bu otoportre resimlerinde ruh durumu açıkça ifade edilmektedir. Bu çalışmada, Güzel Sanatlar ve Spor Liselerinin resim dersleri müfredatında yer alan portre çalışmalarının öğrencilerin bireysel kimlik tanımlama becerilerine katkılarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada hem nitel hem de nicel verilerin incelendiği karma araştırma yöntemi kullanıldı. Nicel veriler öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen ile; nitel veriler betimsel analiz ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2016- 2017 Eğitim-Öğretim yılı Ataşehir Aydın Doğan Güzel Sanatlar Lisesi 9. sınıf Resim bölümünden 18 öğrenci ve Kadıköy Avni Akyol Güzel Sanatlar Lisesi 9. sınıf Resim bölümünden 22 öğrenci ile toplamda 40 öğrenciden oluşmaktadır. Bu grubun çalışma grubu olarak belirlenmesindeki neden; 9. sınıf resim öğrencilerinin ergenlik döneminde olmaları ve bireysel kimliklerini tam olarak ortaya koymak için arayış içinde olmalarıdır. Ayrıca öğrencinin 9. sınıftan itibaren mezun olana kadar portre ve otoportre konularına hakim olarak mezun olup, bu derste gördüğü ve edindiği bilgileri geliştirerek ilerlemesini sağlamak etken olmuştur. Araştırmada kullanılan veri toplama araçlarını; öğrencilerin yaptığı ön test ve son test otoportre uygulamaları, Anket Formu, Kişisel Bilgi Formu, Portre Resim Değerlendirme Formu, Bireysel Kimlik Tanımlama Düzeyi Ölçeği ve Ders Değerlendirme Formu oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan nicel verilerin analizinde nonparametrik testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar ve Mann Whitney U testi istatistik teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, öğrencilerin otoportre çalışması yoluyla kendilerini daha iyi tanımalarını ve bireysel farklılıklarını resim yoluyla ifade edebilmelerine olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca otoportre çalışması sırasında ayrıntılara daha fazla dikkat etmeleri nedeniyle insan figürü çizimlerinde ve anatomi çalışmalarında katkı sağlaması ve diğer araştırmacılara konu ile ilgili yeni ve ileri çalışmalarında yol göstermesi açısından önemlidir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin otoportre çalışması yoluyla kendilerini daha iyi tanımaları ve bireysel farklılıklarını resim yoluyla ifade edebilmelerine olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır. Araştırma sonunda portre ve otoportre konularının öğrenilmesi amacıyla yapılan eğitimin olumlu etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencinin bireysel kimliğini ve diğer insanların imajlarını doğru ve nitelikli olarak tanımlamalarında yardımcı olacak olan portre ve otoportre resmi konularına eğitim müfredatında yer verilmesi gerekmektedir. Bu konuların bilhassa sanat eğitimi veren güzel sanatlar liselerinde 9. sınıftan itibaren verilmesi önerilmektedir.