Avrupa Birliği ve Türkiye'de uluslararası karayolu mal taşımacılığı

Ulaştırma sektörü bilindiği gibi ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal faaliyetlerinde önemli bir konuma sahiptir. Toplum hayatının gelişmesi ile birlikte bu sektör, ekonomik sistemin temel unsurlarından biri olarak ağırlığını daima hissettirmiş, iş bölümüne dayalı ekonomilerde sosyal bütünleşmenin ve ekonomik kalkınmanın en büyük aracı ve itici gücü olarak geçmişş dönemlere göre daha da büyük önem kazanmıştır. Bu hizmet sektörünün önemli bir kolunu da karayolu mal taşımacılığı sektörü oluşturmaktadır. Avrupa Birliği'nde %70'lik, Türkiye'de ise %901ık bir paya sahip olan bu alanın, gerek taşımacılarımızın Avrupa'ya yönelik taşımalarında karşılaştıkları güçlükler nedeniyle ve gerekse AB ile gümrük birliğini gerçekleştirdiğimiz şu dönemde ele alınmasının yararlı olacağı düşünülmüş, bu çerçevede de Topluluk ve Türk orjinal mevzuatı incelenerek, her iki mevzuatın karşılaştırılmasında bulunulmuş ve konu ile ilgili olarak ülkemizde teori ve pratikte yapılması gereken hususlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, tez dört ana bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde, uluslararası karayolu mal taşımacılığının tarihsel gelişimine yer verilerek, taşımacılarımızın Avrupa'ya yönelik taşımalarında karşılaştıkları sorunlar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, AB'nin uluslararası karayolu mal taşımacılığına ilişkin orjinal mevzuatı incelenmiştir. Bu bölümde başlıca, uluslararası antlaşmalar, pazara giriş, rekabet kuralları, piyasa işleyişi ve denetimi, devlet müdahalesi, yapısall uyum, teknik ve güvenlik şartlan ile sosyal şartlar ele alınmıştır. AB düzenlemelerinin daha iyi anlaşılabilmesi bakımından konuyla ilgili Birlik mevzuatı çeşitli alt başlıklar açılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, ikinci bölümde incelenen AB mevzuatına mukabil Türk mevzuatı incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde, her iki mevzuat arasındaki benzerlikler, farklılıklar ve boşluklar tespit edilmiştir. Son olarak dördüncü bölümde ise, gümrük birliği ve tam üyelik halinde karayolu ile yapılan uluslararası mal taşımacılığının bundan nasıl etkileneceği hususu irdelenmeye çalışılmıştır. 156 Çalışma neticesinde şu sonuçlara ulaşılmıştın Uluslararası Antlaşmalar ile ilgili olarak, Uluslararası Karayolu Taşımaları Yapan Taşıt Mürettebatının Çalışmasına İlişkin Avrupa Anlaşması ile Tehlikeli Maddelerin karayoluyla Uluslararası Taşınmasına Dair Avrupa Antlaşması'na Türkiye'nin bir an önce taraf olması gerekmektedir. AETR'ye taraf olunması taşıt mürettebatının çalışma koşullarının iyileştirilmesi açısından, ADR'ye taraf olunması da can, mal ve yol güvenliği açısından önem arz etmektedir. Pazara giriş şartlan açısından, özellikle mesleğe giriş şartlarının AB ile uyumlaştırılması gerekmektedir. Ülkemizde, karayolu ile uluslararası mal taşımacılığında bulunacak firmalar ile taşıma komisyoncularından istenen mali yeterlilik şartları haksız rekabet unsuru taşımaktadır. Yine AB'nde taşımacılardan istenen saygınlık şartının çok daha teferruatlı bir şekilde ilgili Yönetmeliğimize konulması gereklidir. Ayrıca, AB'nde gittikçe liberalleşen hatta 1998 yılı itibariyle de tamamen libere edilecek olan kabotaj taşımalarının ancak AB'ye tam üye olduktan sonra karşılıklılık esasına göre serbesti estirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Ancak bundan önce ulusal eşya taşımacılığımızı düzene koyacak bir Yönetmeliğimizin AB normlarını dikkate alarak hazırlanması gerekecektir. AB ile rekabet gücümüzün artması açısından da, uluslararası taşımacılıkta bulunan araçların, Avnıpa'daki modern teknolojik gelişmelere ayak uydurması, diğer bir ifade ile ABD'deki teknik gerekliliklere cevap vermesi ve yaş ortalamalarının azaltılması gerekmektedir. Ayrıca, sektörün örgütlenmesi ve disipline edilmesi de rekabet gücümüzün artması açısından şarttır. Bunun yanında, bilgi, beceri ve deneyim sahibi bir kadroya da ihtiyaç vardır. Devlet yardımları açısından, taşıma filolarının yenilenmesi için teşvik tedbirlerinin getirilmesinde fayda görülmekle birlikte, şu anda var olan teşvik sisteminin tartışılması gerekliliğine inanılmaktadır. Getirilecek teşvik sisteminin bugün olduğu gibi herkese açık bir uygulama olarak mı yapılacağı, yoksa bazı kesimlerin kollanarak mı uygulanacağı konusu tartışmaya açılmalıdır.