Farklı özelliklerdeki tekstil desenlerinin günümüzdeki baskı stilleri ile basılması

Tekstil baskıcılığı tarihsel süreci boyunca kalıp baskıcılığından günümüzdeki endüstriyel baskıcılığa, bilgisayarla baskıya geçmişş; kullanılan renklendiriciler doğal boyalardan günümüzde tamamen sentetik boyaların kullanılmasına; tamamen doğal elyaf kullanılırken günümüzde doğal, rejenere ve sentetik elyafın kullanılmasına; baskının kimyasal uygulanma biçimi olan baskı stilleri de başlangıçta boyanın doğrudan uygulandığı direkt baskı stili olmasına rağmen daha sonraları batik uygulamalarıyla rezerve baskı stiline; boyanmış zemin boyasının desen olarak aşındırılmasıyla aşındırma baskı stili uygulamalarına geçilmiştir.1500'lü yıllarda Endonezya'da, Hindistan'da ilgi çekici rezerve baskı örnekleri, 19. yüzyılda Batıda aşındırma baskının güzel örnekleri görülmüştür. Aynı desenin kumaşa farklı kimyasalların uygulanma biçimleriyle aktarılışı olarak adlandırabileceğimiz baskı stilleri zamanla genişlemiş, günümüzde direkt, rezerve, aşındırma baskı stillerine ilave olarak özel baskı stilleri geliştirilmiştir: Basılan desen bölgelerindeki elyafın yakılmasıyla yapılan yakma baskı ; kumaşın desen bölgelerinde ısı ve basınç altında ezilerek derinleştirildiği gofraj baskı ; desenin pamuklu kumaşlara derişik alkali kimyasalıyla basılmasıyla oluşan büzüşme etkili baskı 20. Yüzyılda yapılan özel baskı stilleridir. Tez çalışmasında seçilen desenler Direkt, Rezerve, Aşındırma ve Özel Baskı Stilleri ile kumaşlara basılmıştır. Ayrıca batik, pilise, kraş, serbest kırışıklık, taş yıkama yapılmış zemin kumaşlarına seçilen desenlerin basılmasıyla; lazer ışınlarıyla desenin kesilmesiyle, baskı patının püskürtülmesiyle de farklı görsel etkiler elde edilmiştir. Pigment baskı; boyanın binder denilen yapıştırıcı vasıtasıyla kumaşa yapıştırılması ile uygulanır. Pigment boyaya benzer şekilde elyaf tozları, metal tozları, sim, varak, çeşitli kimyasallar (TiO2, fluoresan, fosforesan vb.), çeşitli polimerler vb. de yapıştırıcılarla kumaşa yapıştırılabilirler ve aynı desen farklı görsel etkilerle de elde edilebilir. Pigment baskının pigment boya dışında yapılan bu uygulamaları da pigment baskı stilleri olarak değerlendirilmiş ve tez çalışmasında seçilen desenler bu stillerle de kumaşlara basılmıştır. Pigment baskı stilleri: Mat Beyaz Baskı; Plastik Baskı; Yüksek Kalıpla Baskı; Kabaran Baskı; Floresan Baskı; Reflektan Baskı; Fosforesan Baskı; Isıyla, Işıkla Renk Değiştiren Boyalarla Baskı; Sedef Baskı; Sim Baskı; Yaldız Baskı; Çatlatma Baskı; Varak Baskı; Flok Baskı; Şeker Baskı; Taş-Metal Baskı; Frekans Baskı; Kauçuk Baskı. Tez çalışmasında çizgili, ince ayrıntılı, geniş alanlı, fotoğraf etkili olmak üzere 4 tip desen; pamuk, polyester, PVC, polyester/viskon gibi farklı elyaftan çeşitli özellikte kumaşlar seçilmiştir. Seçilen desenler; seçilen kumaşlara; yukarıda verilen baskı stilleriyle ve pigment baskı stilleriyle basılmıştır. Aynı desen; farklı baskı stilleriyle uygulanmış örnekleriyle karşılaştırıldığında, tekstil tasarımı yanında teknik uygulamaların da ne kadar önemli olduğu; desendeki çizgi, nokta, kontür gibi özelliklerin kumaşa başarıyla aktarılabilmesinin uygulanan baskı stiline bağlı olduğu; aynı desenin farklı baskı stilleriyle basılması sonucunda farklı görsel etkilerin elde edilebilmesi nedeniyle, tekstilin kullanılma alanına bağlı olarak uygun baskı stilinin seçilebileceği görülmektedir. Bu tez, günümüzdeki baskı stilleri hakkındaki literatür bilgilerini ve onların baskı uygulamalarını toplu olarak içeren bir kaynak oluşturulması amacı ile hazırlanmış, farklı özellikteki tekstil desenlerinin, farklı karakterlerdeki kumaşlar üzerinde, film baskı yöntemiyle ve baskı stilleri ile basılmalarını konu almıştır. Bu tezin, tekstil tasarım öğrencilerine ve tekstil sektöründeki tüm çalışanlara rehber bir çalışma niteliği taşıyacağı düşünülmektedir.