Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de KOBİ'lere yönelik ihracat teşvik politikaları

Dünya'da çok çeşitli kriterlere göre tanımlanan küçük ve orta büyüklükteki işletmeler günümüzde, ekonomide yenilik yaratma, ihracatın arttırılması ve istihdam yaratma ile ilgili olarak çıkmış ve önem kazanmışlardır. Özellikle 1973 Petrol Krizi'nden KOBİ'lerin daha az zarar görmesi onların ekonomideki önemini arttırmıştır. Schumpeter'in 'küçük güzeldir' sözü ile vurguladığı KOBİ'ler esnek yapılarıyla tüketici tercihlerine hızlı cevap verebilmeleriyle ekonomide meydana gelen istikrarsızlıklara ve değişimlere daha kolay adapte olabilmektedirler. Ülkelerin uluslararası ticaret düzeylerini arttırmaları, ekonomik kalkınmalarını sağlayabilmeleri ve ihracat düzeylerini arttırmalarında KOBİ'lerin önemli bir payı vardır. Ancak bu işletmelerin küçük birimlerin olmasından dolayı dezavantajlar bulunmaktadır ve bunların da devlet tarafindan giderilmesi ya da en aza indirgenmesi gerekmektedir. Liberal ekonomik yapıya sahip olmalarına rağmen gelişmiş ülkelerde bile KOBİ'lerin etkinliğini ve rekabet güçlerini arttırmak için devlet yardımları politikasını kullanmaktadırlar. OECD'nin hazırladığı birçok uluslararası anlaşma ile rekabetin arttırılması ve korumacılık önlemlerinin ve sübvansiyonların azaltılması çalışmaları da KOBİ'lere yönelik devlet yardımları konusunda esnek bir yaklaşım sergilemektedir. ABD'de devlet yardımları Birlik tarafindan çeşitli programlarla ve üye ülkelerin spesifik politikalarıyla uygulanmaktadır. AB Komisyonu ve Konseyi tarafindan denetlenen bu devlet yardımları hakkında yeterli bilgi bulmak mümkündür ancak ülkelerin uygulamaları hakkında yeterli bilgi toplamak oldukça zordur. Kamuoyuna açıklanan rakamlar bile bu yardımların oldukça yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. AB rekabet politikası açısından iç Pazar rekabetini bozmayan yardımlar ve minimal yardımlara izin vermektedir. 11 AB'de devletler, işletmelere yönelik teşvikleri; ekonomik sosyal, bölgesel ve sanayi politikası hedeflerine uygun olarak çeşitli stratejiler ve yöntemler doğrultusunda kullanmaktadırlar. AB'de işletmelerin %99'u KOBİ'lerden oluşmakta ve istihdam hacminin %66'sını bu işletmeler oluşturmaktadır. Bu rakamlar KOBİ'lere ekonomik kalkınmada verilen önemi ve devlet yardımlarının büyüklüğünü göstermektedir. AB KOBİ'leri kadar etkin üretim ve istihdam kapasitesine sahip olmayan Türk KOBİ'leri ekonomik istikrarsızlıklardan da kaynaklanan birçok soruna sahiptir. 1990'h yıllarda ihracata yönelik devlet yardımları kapsamında KOBİ'lerin değerlendirilmesi ve ihracatın desteklenmesi ile birlikte bu sorunlar daha çok tartışılmaya başlanmıştır. KOBİ örgütlenmeleri desteklenerek Sektörel Dış Ticaret Şirketleri kurulmuş ihracat teşviklerinin etkinliği arttırılmaya çalışılmıştır. Uluslararası pazarlara girme stratejileri, pazar araştırması gibi bilgilere ulaşma imkanları oluşturulmaktadır. İhracatta ucuz ara malı sağlamak, maliyet avantajı yaratmak için Dahilde İşleme Rejimi bir teşvik aracı olarak uygulanmaktadır. AB ile Türkiye arasında imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması'ndan sonra KOBİ'ler daha güçlü bir rekabet ortamında mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Yaşanan ekonomik krizlerin etkisiyle birçok problemle karşı karşıya kalan KOBİ'lerimiz için yeni ihracat stratejisi geliştirmek gerekmektedir. Helsinki Zirvesi sonrasında AB'ye aday ülke olarak kabul edilen Türkiye'deki KOBİ'lerin de AB KOBİ Programlarından ve mali yardımlarından yararlanabileceği projeler geliştirilmeli ve Türk KOBİ'lerinin rekabet gücü arttırılmalıdır. Günümüzde küreselleşme ile ekonomide zaman ve mekan anlayışı değişmekte uluslararası ekonomide bu değişimlere uygun farklı yapısall dönüşümler görülmektedir. Yeni ekonomi denilen bu olgu ile birlikte müşteri odaklı esnek üretim modelleri esnek üretim süreçleri ile birlikte avantajları ön plana çıkan KOBİ'lerin desteklenmesi ve sorunlarının çözümlenmesi, etkinliklerinin arttırılması için uygun politikalar geliştirilmesi gerekmektedir.