Hacettepe Üniversitesi Beytepe yerleşkesi için görme engellilere yönelik bilgilendirme tasarımı

Yaşadıkları toplum içinde söz sahibi olma, sosyal yaşama ortak olabilme engellilerin en doğal hakları arasında yer almaktadır. Erişebilirlik, , İnsan yapımı ve doğal fiziksel çevre başta olmak üzere, ekonomik, sosyal ve kültürel çevreye ulaşabilme, bu çevrelerde verilen hizmetlerden yararlanma ve katkıda bulunma olanaklarına sahip olmayı ifade etmektedir. Engelliler için erişebilirlik; hakları kullanabilmenin bir aracı olmanın yanında, bağımsız yaşamanın, toplumsal yaşamın tüm alanlarına tam olarak katılabilmenin de koşuludur. Engellilerin bağımsız ve insan onuruna uygun bir yaşam sürebilmeleri için toplumun diğer üyeleriyle eşit şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi dahil bilgiye ve iletişime, halka açık diğer tesis ve hizmetlere erişimlerinin sağlanması gerekmektedir (Çağlar, 2012, s.543). Bu çalışma ile görme engelli öğrencilerin yerleşke içerisinde erişebilirlik haklarını, dokunsal bilgilendirme ve yönlendirme grafikleri aracılığı ile kullanabilmeleri sağlanmaya çalışılmıştır. Onların toplumda aktif bir rol almalarını sağlamak ve normal bir hayat sürmeleri için cesaretlerini arttırmak amacıyla bireysel hareket özgürlüklerini kolaylaştırmak, çalışmanın sosyal amaçları arasında yer almaktadır. Tasarlanan dokunsal bilgilendirme grafiklerinin teknik amacı ise, yerleşkede yaşayan görme engelli ve az gören tüm öğrencilerin yararlarına sunulan dokunsal grafikler ve yönlendirmeler ile bağımsızlıklarını artırmak, güven içinde engelsiz bir ortam sağlamaktır. Görme engellilerin yaşamlarını olumsuz etkileyen bu tür birçok problem görüşme yoluyla araştırmamız için öğrenilmeye çalışılmıştır. Problemler ve çözüm önerileri dikkate alınarak aşağıdaki tez çalışması ortaya çıkmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde; çalışmanın problem sorusu olan neden bu araştırmaya ihtiyaç duyulduğunun, amaç sorusu olan ne işe yarayacağının, önem sorusu olan topluma ne kazandıracağının ya da görme engellilere ne faydası olacağının, kapsam sorusu olan nerede ve kimlere yönelik olacağının ve yöntem sorusu olan nasıl yapılacağının cevapları verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde; görme engelliliğini genel tanımları, sosyolojik, psikolojik ve eğitsel açıdan tanımlanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde; görme engellileri kullandığı dokunsal bilgilendirme tasarımları kapsam ve içerik olarak tanımlanmıştır. Tasarımdan baskı yöntemlerine kadar tüm aşamalar anlatılmıştır. Kullanılan grafik ürünlarin çeşitleri tanıtılmıştır. Dördüncü Bölümde, Uygulama alanı olan Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi incelemeye alınmıştır. Tarihi ve sosyal yaşamı hakkında kısa bilgi verilmiştir. Yerleşke incelenerek, dokunsal bilgilendirme tasarımı kullanım alanları açısından eksiklikleri belirlenmiştir. Beşinci bölümde; Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi için görme engellilere yönelik dokunsal bilgilendirme tasarımı uygulamaları yapılmıştır. Tasarım problemine yer verilmiştir. Görme engelli öğrencilerden veriler toplanarak bilgilendirme tasarımı oluşturma sürecinde onların gözünden de bakılmaya çalışılmıştır. Problemler dinlenip, öneriler alındıktan sonra tasarım sürecine başlanmıştır. Dokunsal işaret dizgesi, dokunsal yönlendirme ve işaretlemeler, dokunsal haritalar ve bilgilendirme panoları ve son olarak yerleşke tanıtım broşürü oluşturulmuştur. Ayrıca çalışmaya öneriler kısmı eklenerek, tez araştırması boyunca deneyimlenen ve keşke şu açıdan da bir çalışma olsaydı diye düşünülen başlıklar önerilmiştir. Ayrıca böyle bir çalışma nasıl daha yararlı ve kapsamlı olabilir? Sorusuna farklı öneriler de sunulmuştur.