A Quality management model in maritime education complying with STCW 95 convention and ruternational safety management code

Kalite Yönetimi dünya çapında birçok değişik iş kollarında başarısını ispatlamıştır. Mühendislik ve iş yönetimindeki uygulamaları özellikle savunma sanayi ürünlerinin dizayn ve imalatı, otomotiv endüstrisi ve tüketim mallarında ticari olarak açık bir avantaj sağlamaktadır. Kalite yönetimine karşı ilgi şimdi dünya çapındadır. Eğitimciler, bu konuda yeni gelişmeleri ortaya atanların başında gelmesine rağmen, kendi aktivitelerinde çoğunlukla son uygulayanlar olarak gözükmektedirler. Bu sebepten dolayı yüksek öğrenimde kalite yönetimi konusu Amerika'da son on yıldır gündemdir. ISO 9002 standardının genel olması, kalite teminatı modelini tarif etmesi, ve imalat ile servis sektörüne, sağlık sektörüne, küçük işletmelere ve eğitime uygulanabilir olmasına rağmen standardın içeriği ve standartdaki bir seri tarifler imalat endüstrisi kökenlidir. Bu durum organizasyonları, standardı; her bir maddesi için belirledikleri, amaçlarına uygun düzenlemeye zorlamaktadır. Denizcilik eğitimi, insan, malzeme ve bilgiyi kapsayan; eğitim, öğrenme, araştırma ve kaynakların uygun olarak kullanılması ile hedeflenen amaçlara ulaşılacak bağımsız işlemler kümesidir. Bu husus bilgi, birikim, irade ve mesleki karakter olmak üzere dört kategoride incelenebilinir. Bilgi, insanların mevcut dağarcıklarındaki ile öğrendikleri arasındaki bağıntıyı anlamalarını sağlar. Bilgiler teorik ve pratik olmak üzere iki çeşittir. Toerik bilgi insanların belirgin veri veya örneklerden genelleştirme yapabilmelerini sağlar. Teorik bilgilerle insanlar uzun yılların deneyimlerini elde etmiş olurlar. Birikim ise insanlara bilgilerin bir araya gelerek nasıl işler duruma geçmesi gerektiğini gösterir. Bu sebeple birikim bilgiden oldukça farklıdır. Birikimler diğer bir taraftan, birçok değişik alanlardan elde edilen amaçlı organizasyon bilgilerini gerektirir. Birikimlerin büyük başarılara ulaştırılmasında, birçok alanda bilgilerin genişletilmesini gerektirir. Birikimin öğretilmesinde onu çevreleyen bilgi sahasına sınırlama getirmek mümkün değildir. İrade ise önemli olanı, önemsiz olandan ayırt etme yeteneğidir. İrade insanlara teşvik, zaman, enerji gibi kaynakların hangi öncelik sırasına göre konulmasını öğretir. Mesleki karakter ise bilgi, birikim ve iradenin motivasyon ile bir araya gelmesinden oluşur. Bu söz konusu dört kategoride, hangi faaliyetlerin kapsanacağı veya nelerin dahil edileceği her bir eğitim kurumunun kendisi tarafından belirlenecektir. Bu durum denizcilik yükseköğretiminde sadece birinci kategoriye özen gösterilmesi ve son iki kategorinin ise hiç telafuz edilmediğini göstermektedir. Denizcilik yükseköğretiminde, eğitimciler genellikle üniversite seviyesinde kendilerinin tek sorumluluğunun bilgiyi geliştirmek ve onu sonraki kuşaklara aktarmak olduğunu düşünürler. Öğrencilerin mesleki karakterlerinin oluşturulmasının kendilerinin işi olmadığını düşünürler. Akreditasyon için gereken ve fakülte tarafından tahayyüt edilecek hususlar, öğrenciden beklenen ve mezuniyetinde elde edeceği birikimlerin bütünüdür. Genellikle akreditasyon makamları, denizcilik eğitimindeki hedeflere bağlı olarak, irade ve mesleki karakterlerin nasıl geliştirildiği üzerinde durmaktadırlar. Kalite yönetim prensiplerinin denizcilik eğitimine entegrasyonu sırasında temel terminolojik tarifler olan ürün, müşteri ve tedarikçi kavramlarının tarif edilmesi gereklidir. Temel olarak öğrenci bir ürün değildir. Ürün öğrenciye verilecek olan eğitimdir. Diğer ürünlerde olduğu gibi, bu ürünün dizaynı ve gerçeklenmesinde de öğrenci aktif bir katılımcı olacaktır. Öğrenme işlevi içerisinde uzun bir süre yer alan öğrencinin mezuniyetiyle birlikte kendi eğitiminin asıl idarecisi olacağını bilmesi gerekmektedir. Ürünün gerçeklenmesinde, sürekli gelişim işlevleri içerisinde öğrencinin bilinçli ve yeteneklerine uygun olarak dahil edilmesi, kalite yönetiminin temel prensibini oluşturur. xıvVerilen eğitimin müşterileri ise çeşitlidir. Önem sırasına göre müşteriler aşağıda tanımlanmaktadır. 1-) Öğrencinin, hayatı boyunca söz konusu ürünle yaşaması gerektiği göz öünde bulundurulmalıdır. Öğrencinin daha sonra elde edeceği imkanları ile eğitiminin asıl idarecisi olacağı öncelikle dikkate alınarak eğitimde kalitenin tarif edilmesi gerekir. 2-) Öğrenci ailelerinde, söz konusu ürüne para ödeyen ve daha sonraki yaşamlarında ürünün neticesi ile ilişkili olarak yaşayacak müşterilerdir. 3-) Öğrencileri mezun olduktan sonra istihdam edecek olan birimlerde müşteri olacaktır. 4-) Eğitim masrafının önemli bir bölümünü karşılayan ve daha sonra ilerideki yıllarda vatandaş olarak ürünün geleceğini paylaşacak, bununla beraber ileride vergi mükellefi olarak gelecek kuşakların eğitimini destekleyecek halk da söz konusu ürünün müşterisi olacaktır. Denizcilik eğitiminde kalite aktivitelerinin önemi, fakültelere aşağıdaki imkanları sağlayacaktır:. Müşteri ihtiyaçlarına uygun hızlı hareket kabiliyeti. Müfteri memnuniyetinin belirlenmesi ve tatmin düzeyinin tesbiti ile, fakülteler ihtiyaçlara çok daha sorumlu müdahale edebileceklerdir.. Sınırlı kaynaklar üzerinde yoğunlaşarak, müşterilerin gerçek ihtiyaçlarının karşılanması olacaktır. Müşterilerden elde edilecek veriler neticesinde, memnuniyete direk etkisi olmayan servislerin devre dışı bırakılabilinmesi sağlanacaktır.. Sistematik olarak gelişim sağlanacaktır. Problem çözümündeki aşinalık, olayların analiz edilmesi ve uygulanan yöntemler, değerlendirme sonuçlan, organizasyona verimlilik getirecektir. Gemi işletmeciliği bütününde teknik ve ticari yönetim olarak düşünülebilinir. IMO tarafından geliştirilen yeni karar ve kuralların araştırma olarak ele alınması ve yeni XVkuralların gereklerinin ilgili bölüm müfredatlarına etkin olarak işlenmesi gerekmektedir. Liman Devlet Kontrollerinin kriterleri ve bu kriterlerin denizcilik çevreleri üzerindeki etkileri gemi işletmeciliğinin pozitif yönde gelişmesini sağlamaktadır. Sonuç olarak eğitimcilerin akademik araştırmaları liman devlet kontrolleri ve klas kuruluşlarının denetim gereklerine işaret edecek nitelikte olmalıdır. Ticari gemi işletmeciliğinde, kiracı şikayetleri, kira sözleşmesindeki maddelerin etkisi, hasar talebi ve bunun karşılanmasını etkiyecektir. Gemi kazaları veya yük hasarlarında, eğitim ihtiyacının öneminin dikkate alınması gerekmektedir. Müfredat geliştirme işlemlerinde Tekne-Makina Sigortası ve Klüp gereklilikleri dikkate alınmak zorundadır. Yukarıda bahsedilen sınır şartları çerçevesinde bu çalışmada ISO 9000 standardı detaylı olarak incelenmiştir. Standardın her bir maddesi ile ilgili verimlilik kriterlerinin sağlanması için servis sektöründeki uygulamalar araştırılmıştır. Amerika'da 1990'lı yılların başında başlayan eğitim kurumlarında; özellikle yükseköğretim kurumlarındaki kalite yönetim uygulamaları gözden geçirilmiştir. Daha sonra ISO 14001 standartları incelenerek, ISO 9002 ve ISO 14001 standartlarının denizcilik eğitim kurumunda entegrasyonu sağlanmıştır. ISM kuralının grektirdiği eğitim ihtiyaçlarının IMO Model Kursları ve STCW Konvansiyonunda belirtilen gereklilikler de göz önüne alınarak müfredatın geliştirilmesi sağlanmıştır. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu, 2914 sayılı Akademik Personel Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 1475 sayılı iş Kanunu ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu genel yapısı incelenerek, uluslararası standardın ve IMO tarafından oluşturulan denizcilik konvansiyonlarına uygulamada aykırılık getirip, getirilmeyeceği incelenmiştir. Sonuç olarak yukarıda bahsedilen gerekçeler ışığında İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi kalite yönetim sistemi dokümantasyonu oluşturulmuştur. Bu çalışma ISO 9000, ISO 14000, ISM Kuralı ve STCW konvansiyonunun denizcilik eğitiminde gerekliliklerinin kurulması ve yürütülmesini içermektedir. Bu çalışma diğer denizcilik eğitim kuruluşları için, uluslararası ve denizcilik standartlarının kendi organizasyonel yapılarına entegre edilmesi için bir rehber olacaktır. Denizcilik ieğitiminde kalite yönetim sistemi, uzman sistemlerden biri olan CLIPS programında kurularak optimum entegrasyon aşamaları ve harcanacak emek düzeyleri belirlenmiştir. Bilgisayar programının her bir aşamasında lokal ve genel işlevlerde gerçekleştirilen yüzde oranları hesaplanmaktadır. Uluslararası standardın gerektirdiği her bir işlevin entegrasyon verimliliğinden faydalanılarak, standardın her bir maddesinin gerçekleşme maliyeti ve kalan optimum maliyet hesaplanmaktadır.