Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey

Dünya politikasında retorik ve pratik arasında hak temelli yardımseverliğin uygulanması açısından büyük bir fark vardır. Politika formülasyon sürecinde, BM kuruluşları, AB kurumları ve insan hakları STK'ları mültecilerin uzun dönemli ihtiyaçlarını karşılamada mülteci yardımına hak temelli yaklaşımın önemini her zaman vurgulamaktadırlar. Fakat insan hakları yükümlülükleri konusunda başlıca görev üstleniciler olan ulus devletler, hükümetsel rasyonalite sınırları dahilinde insani yardım politikalarını kısıtlamaya daha eğilimlidirler. Politika uygulama sürecinde, devletlerin ekonomik ve güvenlik alanındaki çıkarları insani yardıma göre daha ağır basmaktadır. Mülteciler, kendi hayatları üzerinde karar verme gücüne sahip olan siyasi aktörlerle asimetrik bir ilişki içerisine konulmaktadırlar. Mültecilerin kendi temel haklarından yararlanması, hükümetlerin merhametine tabi tutulmaktadır. Bu bağlamda bu araştırma, siyasi aktörlerin mültecileri neden görev üstlenicilerle dikey ve hiyerarşik bir ilişki içerisine koyduğu sorusunu gündeme getirmiştir. Bu soruya cevap aramak amacıyla bu araştırma, güvenlikleştirme politikaları, liberal ekonomik gündem ve ihtiyaç temelli yardımseverlik arasındaki üç taraflı karmaşık ilişkiye dikkat çekmektedir. Bu üçlü ilişkinin, karar alma sürecinde bağımsız gücü olmayan uluslararası mülteci rejiminin geniş retoriği dahilinde daha da güçlendiği bu araştırmada savunulmaktadır. Uzun süren bir krizde bu ilişki ağı terk edilmediği sürece, mültecilerin yasal haklarını ev sahibi ülkelerde etkili bir şekilde kullanamadığı, yardım politikalarıyla ve mülteci haklarıyla ilgili konularda karar verme süreçlerinde aktif rol alamadığı ve sürdürülebilir geçim kaynaklarına erişimde engellerle karşılaştığı bu araştırmada ifade edilmektedir. Bu araştırma mültecilerin haklarından faydalanabilmesini devlet otoriterisi sınırları içerisinde izlenen politikalara bağlı olduğunu savunurken, mültecileri siyasi aktörlerle olan ilişkilerinde pasif aktör olarak konumlandırmamaktadır. Öte yandan, mültecilerin hak kazanımları elde edebilme gücünün reel politik düzlemde çok sınırlı olduğunu ifade etmektedir. Birçok ülkede mülteciler daha iyi yaşam koşulları için protesto eylemleri organize etse de, etkisi pek çok defa sınırlı kalmıştır. Hatta bu eylemlerden bazıları mültecilerin bedenlerine zarar vermesine ve kendilerini yakmalarına kadar varmıştır (Baker 2017; Nsubuga 2016; Licovski 2015; the Local 2018; Quine, 2016). Bu eylemler medyada büyük bir yankı uyandırmasına rağmen, devletlerin sığınma politikalarına yönelik siyasal kararlarını etkilemekte başarılı sonuçlar elde edememişlerdir. Bu araştırma, mültecilerin bir aktör olarak etkili bir güce sahip olamamasını, uluslararası mülteci rejiminin devletler üzerinde yaptırım yetkisine sahip olamamasına bağlamaktadır. Devletler, siyaset ve ekonomi gündemlerine göre mültecilere tanımakta olduğu yaşam alanlarını sürekli olarak kontrol etmektedirler. İç siyasetin koşullarına ve dinamiklerine bağlı olarak, mültecilerin haklarını kullanabilme yetisi de değişiklik göstermektedir. Bu nedenle, mültecilerin hayatları politikanın bir öznesinden ziyade bir nesnesi haline dönüşmüştür. Rejimin kurumsal karakteristiği ile ilgili olarak bu araştırma, hak temelli yaklaşımın uygulanmasına ciddi bir engel oluşturan 1951 Mülteci Sözleşmesinin problematik yönlerine değinmiştir. Mülteci ve zorunlu göç çalışmaları alanında çalışmalarını yürütmekte olan birçok akademisyenin savunduğu gibi, sözleşmenin anlaşmaya taraf olan ülkelere yönelik yasal yaptırım gücünün olmaması uygulama alanında pek çok soruna yol açmaktadır. Sığınmacılar, ülke içinde göç etmek zorunda bırakılan kişiler ve mülteciler, uygulama alanındaki ikilemlerin politik sonuçlarına maruz kalmaktadırlar (Alborzi 2006; Chitanda 1997; Feller 2001; Gorlick 2006; Millbank, 2000; Straw, 2001). Uluslararası mülteci rejiminin, mültecilerin sorumluluklarının paylaşılması için adil ve eşit bir uygulama mekanizmasını hayata geçirememesi, 'inültecileri koruma sorumluluğunun hafifletilmesine' sebep olmaktadır. Daha açık belirtmek gerekirse, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki merkez ülkelerin hükümetleri, mültecilerin korunmasına yönelik yasal yükümlülüklerini, Küresel Güneydeki yarı-çeper ve çeper ülkelere kaydırmaktadırlar. Uzun süreli mülteci durumlarında, mültecilere ev sahipliği yapan yarı-çeper ve çeper ülkelerinde mültecileri korumaya yönelik sistemin güçlenememesine ve zaman içerisinde yetersiz kalmasına yol açmaktadır. Mültecilerin sayısının hızla artmasıyla beraber, temel ihtiyaçlarının karşılanması da giderek zorlaşmaktadır. Böylesi bir durumda mülteciler hayatta var olabilmek için, siyasi ve ekonomik alanda toplumun görünmez bireyleri olarak kayıt dışı sisteme eklemlenmektedirler. Uluslararası mülteci rejimindeki derin köklü problemlerin bir sonucu olarak, mültecilerin yaşamış oldukları güçlükler devlet seviyesinde oluşturulmaktadır. Uzun süren bir mülteci durumunda mevcut politik sistemin sert karakteristiği, mültecilerin omuzlarına daha ağır yükler yüklemektedir. Mültecilere yönelik korumanın yetersizliği, mültecilerin çoğunu kendi stratejileri ile ev sahibi ülkelerde yaşamlarını sürdürmeye zorlamaktadır, çünkü insani yardım çabaları hak temelli yardımseverlik ve sürdürülebilir geçim kaynakları ile tamamlanmamaktadır. Böylesine bir durumda mülteciler hayatta kalabilmek için kendi bedenlerini bile satmaya zorlanmaktadır. Çok sayıda mülteci aile kız çocuklarının erken yaşta evlenmesine rıza göstermektedir. Mülteci çocuklar aile ekonomisine katkı sunması için aileleri tarafından çalıştırılmaktadır. Yetersiz koruma mekanizmasına bir eleştiri niteliğinde olan bu araştırma, ev sahibi ülkelerde kent mültecilerinin ekonomik ve sosyal direncini geliştirmeye katkı sağlayan sürdürülebilir geçim kaynaklarının uygulanması sürecinin önemine dikkat çekmektedir. Bu araştırma, mültecilerin günlük hayatlarında sürdürülebilir bir değişim yaratmak için özgüven stratejilerini geliştirmeye yardımcı olan uzun vadeli çözüm mekanizmalarının önemini vurgulamaktadır. Yetersiz koruma mekanizmasının nedenlerini tartışmak için, bu araştırma Foucault'un ve Agamben'in biyopolitika kavramlarının teorik çerçevesinde konuyu analiz etmektedir. Araştırma ayrıca Foucault'un güç, bilgi ve özne oluşumu üzerine olan teorilerinden faydalanmaktadır. Bu teorik çerçeve, hem mültecileri koruma politikalarının hem de insani yardım politikalarının uygulanmasına ilişkin retorik ve pratik arasındaki boşluğu tanımlamaya yönelik kavramsal bir arka plan oluşturmaktadır. Bölüm 2, HTY'nin mülteci yardımına olan önemini göstermek amacıyla uzun süren krizlerde insani yardım politikalarının etkili sonuçlar üretememesinin temel sebeplerini incelemiştir. Bu araştırma, insani yardım politikalarının etkili olamamasının, insani yardım projelerinin mültecilerin uzun vadeli ihtiyaçlarını karşılamaya katkı sağlayıp sağlamamasına bağlı olduğunu iddia etmektedir. Araştırma, uzun süren bir krizde mültecilerin, yaşam, özgürlük, kendini gerçekleştirme ve mutluluk arayışı gibi temel insan haklarına sahip olabilmesi için ihtiyaç temelli yaklaşımdan hak temelli yaklaşıma doğru geçisin önemini vurgulamaktadır. Bu geçişin sağlanmadığı sürece, mültecilerin haklarını kullanabilmesi devletin keyfiyetine bağlı kalmaktadır. Toplum içerisindeki yasal statülerinin güçlendirilmemesi nedeniyle, mülteciler toplumda eşitsizliğe ve ayrımcılığa maruz kalmaktadırlar. Yasal haklarını aramak için yeterli donanıma sahip olamamaktadırlar. Uluslararası insani yardım rejiminin problemli yapısı üzerine daha somut tartışmalar sunabilmek amacıyla, bu araştırma AB'nin insani yardım politikalarının ve mültecilerin korunmasına ilişkin yasal çerçevesinin Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerinin yaşam koşullarını nasıl etkilediğini incelemiştir. Araştırmanın bu konuya yönelmesindeki temel sebep şudur: AB'nin göç ve sığınma politikalarının modern politikanın biyopolitika paradigmasını iyi bir şekilde yansıtmasıdır. Bölüm 3'te bu araştırma, AB üyesi devletlerin neden göç ve sığınma alanlarında 'NIMBYism' kavramını benimsediklerini incelemiştir. Dolayısıyla araştırma, 'NIMBYism' kavramının, uluslararası mülteci rejimde Suriyeli mültecilere sağlanan korumanın niteliğini nasıl etkilediğini analiz etmiştir. Bu bağlamda araştırma öncelikle AB üyesi devletler arasındaki dayanışma krizini arttıran mevcut iki soruna değinmektedir. Bu sorunlar; Eurozone'daki finansal kriz ve mülteci koruma krizidir. AB içerisindeki dayanışma krizi, AB düzeyinde mültecileri korumaya yönelik ortak eylemin etkisine ve sürdürülebilirliğine ilişkin ciddi bir sorun yaratmaktadır. Mevcut politik iklimde, göçmen ve AB karşıtı radikal sağ partilerin yükselişi AB içerisindeki dayanışmanın direncini ciddi bir şekilde etkilemektedir. Bu siyasi partiler egemenliğin uluslar üstü bir kuruma aktarılmasına karşı durmaktadırlar. Göçmenler, diğer etnik ve dini gruplar gibi azınlıkları ötekileştirerek milli duyarlılığı güçlendirmeyi amaçlamaktadırlar. Göçmen karşıtı söylemler, Avrupa'da kısıtlayıcı sığınma politikalarını ciddi bir biçimde güçlendirmektedir. Üye devletler, sığınma politikalarını yeniden millileştirerek ve teritoryal prensiplerine öncelik vererek kendi yollarını izlemeyi tercih etmektedirler. Üye devletler, kendi egemenlik haklarını korumakla ve kendi bölgeleri içerisindeki ekonomik ve sosyal istikrarı sağlamakla daha fazla ilgilidirler. Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin mültecilere yönelik politikaları, Avrupa Komisyonu tarafından AB'nin insan hakları prensiplerine uymamakla eleştirilse dahi, mülteci politikalarında herhangi bir değişim yaratmadı. Hatta 2015'te Brüksel'de gerçekleştirilen AB zirvesinde, Macaristan Başbakanı Viktor Orban, ülkesinin AB kararlarından farklı bir yol izlemesinin demokratik bir hak olduğunu vurguladı (Weaver, 2015). Orban'ın söylemleri açık bir şekilde devletlerin kendi egemenlik hakları ve teritoryal prensipleri ile uluslar-üstü bir kurumun politik kararları arasındaki bıçak sırtı ilişkiyi göstermekteydi. Avrupa'daki dayanışmanın giderek azalması, ortak sığınma politikasının etkili bir şekilde uygulayabilmek için AB'nin politik kabiliyetini güçsüzleştirmektedir. Bu durum ayrıca AB düzeyinde insani yardım politikalarına yönelik ortak bir vizyon geliştirmeyi ve sürdürmeyi zorlaştırmaktadır. Kriz anında AB üyesi devletlerin, adil ve eşit sorumluluk paylaşımı prensiplerinin gerekliliğini uygulama konusunda birbirlerinden ayrı yollar izledikleri aşikardır. Fakat sınır güvenliği mekanizması ve göç kontrolünün dışsallaştırılması konularında ortak hareket etmeye isteklidirler. Bu bağlamda bu araştırma, sınır güvenliği mekanizmasının, mültecileri koruma çabalarına kıyasla, AB üyesi devletler tarafından neden kamusal mal olarak kabul edildiğini incelemiştir. Sınır güvenliği çabalarının ortak çıkarlara aracılık etmesi nedeniyle, AB üyesi devletler iç güvenliğe yönelik işbirliğine daha fazla önem vermektedirler. AB'nin giriş kabul etmeyen rejimi, üye devletlerin Suriyeli mültecilere sığınma hakkı tanımasına ilişkin sorumluluklarını azaltmaya yönelik en önemli politik araçlarından birisidir. Bu rejim ayrıca üye devletlerin, mültecilerin sosyal yardıma erişim, hukuki yardım ve istihdam gibi temel haklarını karşılama konusundaki yükümlülüklerini hafifletmelerine olanak tanımaktadır. Buna karşın bu rejim, göç ve sığınma politikalarına yönelik yasal çerçeve içerisinde biyopolitika ırkçılığa sebep olmaktadır. Mültecilerin yönetimini kolaylaştırmaya yönelik biyopolitik taktiklerin üye devletler tarafından kullanılması insan hakları ihlallerine neden olmaktadır. Avrupa'daki biyopolitik yönetim biçimlerinin bir sonucu olarak, AB'nin kimliği bir güvenlik aktörü olmaya doğru evrilmeye başladı. AB'nin bir insan hakları destekçisi ve insani aktör olarak kimliği, politika uygulama sürecinde değil bilhassa politika çerçevesinin belirlenmesi sürecinde daha görünür oldu. Mültecilerin korunmasına yönelik daha az siyasi bedel ödemek amacıyla, AB üyesi devletlerin kısıtlayıcı ve kontrol odaklı sığınma politikaları Türkiye'deki insani yardım programlarının etkisini tehlikeye düşürmektedir. Bu durum insani yardım programlarının uygulama sürecinde mültecileri koruma mekanizmasındaki boşlukları daha fazla arttırmaktadır. Mültecileri koruma sorumluluğunun hafifletilmesi, Suriyeli kent mültecilerinin Türkiye'de eğitim ve sağlık gibi kamu hizmetlerine ve insani yardım ve hizmetlerine erişiminde ciddi engeller yaratmaktadır. Yukarıda bahsedilen argümanı güçlendirmek amacıyla Bölüm 4 ve Bölüm 5, mültecileri koruma sorumluluğunun hafifletilmesine yönelik AB'nin siyasi çabalarının Türkiye'deki insani yardım programlarının niteliğini nasıl etkilediğini incelemiştir. Bu bağlamda araştırma, Suriyeli kent mültecilerinin sayısının çok hızlı bir şekilde büyümesinin Türkiye'nin kurumsal ve altyapısall kapasitesi üzerinde aşırı bir baskı yarattığını göstermeye çalışmıştır. Bölüm 4'te bu araştırma, Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerinin refahı üzerine analiz yapmıştır. Türk hükümetinin, mültecilerin ihtiyaçlarına yönelik direnç temelli bir yaklaşım geliştirmek amacıyla, mülteci koruma sistemini yeniden düzenleme çabalarını sorgulamaktadır. Türk hükümeti, Suriyeli mültecilere yönelik koruma rejimini geliştirmek için bazı yeni yönetmelikleri yürürlüğe koydu. Fakat hükümet hala Suriyeli mültecilerin sosyal entegrasyonu için uzun dönemli politikalar geliştiremedi. Geçici Koruma Yönetmeliği, mültecilerin korunma ihtiyacının gerisinde kaldı, çünkü bu yönetmelik Suriyeli mültecilerin istikrarsız yasal konumlarına ilişkin etkili bir yasal çözüm üretemedi. Diğer taraftan, Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik, Türkiye'de Suriyeli mültecilere yasal istihdam sağlaması açısından oldukça önemliydi. Buna karşın birçok Suriyeli kent mülteci halen yasal istihdam hakkına erişememektedir. Bu bağlamda araştırma, Türkiye'de birçok Suriyeli mültecinin yasal istihdama erişim hakları olmasına rağmen neden hala düşük maaşlarla kayıt dışı iş sektörlerinde çalıştıklarını sorgulamaktadır. Bu araştırma Suriyeli mültecilerin çalışma alanında neden görünmez aktör olarak yer almak zorunda kaldıklarını şu nedenlere bağlamaktadır: İlk olarak, Türkiye'de Suriyeli mülteciler hakları hakkında bilgiye erişmekte zorluk yaşamaktadırlar. İkincisi, çalışma iznine dair yönetmeliğin uygulanmasındaki sorunlar hala devam etmektedir. Özellikle mülteciler geçici koruma kimlik belgesi alabilmek ve çalışma iznine başvurabilmek için uzun süre beklemek zorunda kalmaktadırlar. Bu süreç içerisinde kayıt dışı sektörlerde çalışmak dışında pek bir seçenekleri yoktu. Son olarak, işverenleri Suriyeli mültecileri yasal olarak çalıştırmaları için teşvik eden bir uygulama yoktu. Bu nedenle işverenler kayıt dışı sektörde mültecileri ucuz işgücü olarak çalıştırmayı daha çok tercih ediyorlardı. Bölüm 4'te bu araştırma, Suriyeli mültecilerin ekonomik gücünü arttırabilmek için sürdürülebilir geçim kaynaklarına yönelik programların önemine işaret etmektedir. Sürdürülebilir geçim kaynakları yalnızca mültecilere yönelik istihdam kolaylığı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda mültecilerin sorunlarıyla başa çıkma stratejilerini güçlendirmesinde büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, bu araştırma Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerin sürdürülebilir geçim kaynaklarına ne ölçüde erişebildiğine dikkat çekmektedir. Bu araştırma, yasal istihdam ve özgüven stratejileri arasında yakın bir bağ kurmaktadır. Uzun süren bir mülteci durumunda özgüven kavramı daha çok önem kazanmaktaydı, çünkü bakım ve geçim yardım süreci, mültecilerin uzun süreli ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalmaktaydı. Bu kapsamda, bu araştırma Türkiye'de Suriyeli mültecilere yönelik hak-temelli ve sürdürülebilir geçim kaynaklarına yönelik programlara geçiş sürecinin sancılı geçtiğine ve ihtiyaç-temelli yaklaşımla hala hareket edildiğini savunmaktadır. Türkiye'de entegrasyon politikalarının eksikliği ve Suriyeli mültecilerin haklarının geçici olmasından kaynaklı problemler bu geçiş sürecini daha fazla zorlaştırmaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin yetersiz kurumsal ve altyapısall kapasitesinin Suriyeli kent mültecilerinin uzun dönemli ihtiyaçlarını karşılamada ciddi bir engel teşkil etmektedir. Giderek artan Suriyeli kent mülteci sayısı hem fiziksel altyapıyı hem de kamu hizmetine ilişkin altyapıyı, özellikle Türkiye'nin güneydoğu illerinde aşırı zorlamaktadır. Sürdürülebilir ve dirençli bir altyapı geliştirmek amacıyla, kapasite gelişimine yüklü miktarda finansal kaynak aktarılmasına çok büyük bir ihtiyaç vardır. Finansal fonların eksikliği nedeniyle, Türk hükümetinin tek başına çok kısa bir zaman içerisinde güçlü bir altyapı oluşturması ve okullar ile hastaneler için kapasite oluşumunu geliştirmesi çok zordur. Bu durum, Türkiye'de Suriyeli kent mültecilerin yasal hakları ve fiili korunmaları arasında büyük bir boşluk yaratmaktadır. Mültecilere ev sahipliği yapan ülkelerin kapasite gelişimini güçlendirmek yıllar sürebilecek uzun bir süreçtir, bu sebeple siyasi aktörlerin bu sorumluluğu üstlenmedeki kararlılığını bir an önce göstermeleri gerekmektedir. Bu bağlamda araştırma, Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerin uzun dönem ihtiyaçlarını karşılamada AB fonlarının rolünü incelemiştir. AB fonlarının sürekliliğinde yaşanan sıkıntıları dile getirmek amacıyla, bu araştırma Türkiye'de 2 yıldır sürmekte olan resmi olağanüstü halin ilanı sonrası AB-Türkiye ilişkilerinin değişen dinamiklerine değinmiştir. Türkiye'deki siyasi atmosfer sebebiyle AB, Türkiye'ye yönelik tutumunu yeniden belirlemek durumunda kalmıştır. AB olağanüstü hal tedbirlerini, uluslararası insan hakları yükümlülüklerini ihlal etmesi sebebiyle eleştirmiştir. Bu durum Türkiye'de AB tarafından finanse edilen uzun dönemli projelerin askıya alınması riskini oluşturmaktadır. Beşinci konuda, bu araştırma AB'nin insani yardım politikalarının Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerinin uzun vadedeki ihtiyaçlarını karşılamadaki etkisini daha detaylı bir şekilde incelemiştir. AB'nin kısıtlayıcı sığınma politikaları ve insani yardım politikalarının, insani yardım alanındaki retorik ve pratik arasındaki koruma boşluğu üzerindeki etkisini bu araştırmada ele almıştır. Bu bağlamda, AB politikalarının Türkiye'de mülteci haklarına sahip olma paradoksu üzerindeki etkisi beşinci konuda tartışılmıştır. AB-Türkiye Anlaşmasının, mülteci haklarına sahip olma paradoksunu nasıl güçlendirdiğinin kritiği bu araştırmada yapılmıştır. Foucault'un güç, bilgi ve özne oluşumu teorisinden faydalanarak, bu araştırmada AB'nin yardım politikaları analiz edilmiştir. AB-Türkiye Anlaşması, AB'nin merkez ülkeleri tarafından kullanılan en önemli siyasi araçlardan birisidir. Bu ülkeler, sığınma ve göç politikaları üzerinde güç oluşturmak için AB-Türkiye Anlaşmasını bilginin inşa edilmesi sürecinde kullanmaktadırlar. AB, göçmen ve sığınma politikaları alanında hem Avrupa'da hem de Suriye'nin komşu ülkelerinde belirlenecek stratejilerin oluşturulmasında liderlik rolünü üstlenmeyi amaçlamaktadır. AB, Suriyeli mültecilerin yasal haklarını güçlendirmekten ziyade iç güvenliğini sağlamaya yönelik politikaları uygulamaya öncelik vermektedir. Bu bağlamda, Türkiye, AB üyesi devletlerin mülteci korumasına yönelik sorumluklarını hafifletmesine yardımcı olan en önemli stratejik ortaklardan birisi olarak görülmektedir. Biyopolitika yönetimsellik kapsamında, AB mültecileri iki temel kategoride sınıflandırmaktadır: 'iyi/ hak eden/ gerçek mülteciler' ve 'kötü /hak etmeyen/ sahte mülteciler' (Mavelli 2017). Realpolitik mantık çerçevesinde, Suriyeli mültecilerin temel hakları, kısa vadedeki siyasi ve ekonomik kazanımlar için göz ardı edilmektedir. İnsani yardım politikaları ise arka planda yer almaktadır. AB'nin biyopolitika güvenlik uygulamaları ve düzensiz göçü dışsallaştırma politikaları, AB'nin yardım politikalarının özelliklerini ve dinamiklerini şekillendirmekte belirleyici bir role sahiptir. AB'nin yardım politikaları, insani yaşamın hiyerarşik düzenlenmesini temel almaktadır. AB, Suriyeli mültecileri Türkiye'nin geçici koruma rejimi içerisine sınırlandırmayı amaçlayan AB-Türkiye Anlaşması üzerine sığınma ve mülteci politikalarını inşa etmekte çok kararlı gözükmektedir. Türkiye'de Suriyelik mültecilere yönelik hakların geçici olmasına rağmen, Türkiye'yi 'güvenli üçüncü ülke' ilan ederek, AB Türkiye'deki geçici koruma düzenlemesini meşrulaştırmaktadır. AB'nin biyopolitika yönetimselliği, Suriyeli kent mültecilerinin yaşam koşullarını olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Türkiye'deki Suriyeli kent mültecilerinin yaşam koşullarıyla ilgili olarak, AB'nin yardım politikalarının yapısı, Türkiye'de mültecilere yönelik servislerin ve yardımın niceliğinin ve niteliğinin arttırılmasıyla ilgili olarak kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırma, AB'nin insani yardımı araçsallaştırdığını ve politikleştirdiğini savunmuştur. AB, Suriyeli mültecilere yönelik yardımı, sınır kontrolü önlemlerinin katı bir şekilde uygulanması şartına göre şekillendirmektedir. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse, Türk hükümetinin yasa dışı göçmenlerin Avrupa'ya geçmesini önleme çabası, AB'nin insani yardım politikalarında belirleyici bir role sahiptir. Bu bağlamda, AB'nin havuç/ sopa politikası, mülteci yardımında hak temelli yaklaşımın uygulanmasını tehlikeye sokmaktadır; çünkü mülteci kategorisinin politik niteliğini yok etmektedir. AB'nin 'problemin üzerine para atma yaklaşımı', Suriyeli kent mültecilerinin sosyal ve ekonomik refahını güçlendirmek için uzun vadeli bir çözüm sağlamamaktadır (Carrera, et al. 2016). Eğitim, istihdam ve sosyal politikaların uygulanabilmesi için kurumsal geliştirme ve kapasite inşa etme projeleri desteklenmediği sürece, sadece finansal yardım ile mültecilerin hızlı ve etkili bir şekilde korunması sağlanamayacaktır. Mültecilerin ihtiyaçları ve isteklerinin anlaşılmasını temel alarak, bu araştırma AB'nin insani yardım politikalarının, Suriyeli kent mültecilerinin materyal ve sosyo-psikolojik ihtiyaçlarını karşılamadaki rolünü analiz etmiştir. Bu bağlamda, insani yardım programlarının, hem mültecilerin materyal ihtiyaçlarına, hem de eğitim ve sosyo-psikolojik ihtiyaçlarına eşit önem vermesi gerektiği bu araştırmada savunulmaktadır. Bu kapsamda, AB'nin nakit yardım programları, AB'nin Türkiye'deki çok hizmetli toplum merkezleri ve eğitim kapasitesini geliştirmeye yönelik etkisi bu araştırmada incelenmektedir. AB'nin nakit yardım programları konusunda, bu programların iki önemli sınırlılığına bu araştırmada yer verilmektedir: Nakit yardım programlarının sürdürülebilir olmaması ve Türkiye'deki kent mültecilerinin refahını geliştirmek için sınırlı kapasiteye sahip olması. İlk olarak, AB fonlarının uzun vadede sürdürülebilir olması konusunda alanda çalışmalarını yürütmekte olan STK'ların ciddi endişeleri var. AB üyesi ülkeler, kendi bütçelerinden fonları mobilize etmek konusunda uzun süreden beri itiraz etmektedirler. Ayrıca, 2019'da İngiltere'nin AB'den ayrılma kararı alması neticesinde, AB fonlarının akıbeti konusunda güvensizlik oluştu. İkinci olarak, nakit yardım programları, Türkiye'de korunmasız durumda bulunan Suriyeli kent mültecilerinin hepsini kapsayamamaktadır. AB'nin Acil Sosyal Güvenlik Ağı, hem kayıtsız mültecilere hem de kayıtlı olduğu şehirde yaşamayan mültecilere erişim sağlayamamaktadır. Nakit yardım programlarının analizinden sonra, AB fonlarının çok hizmetli toplum merkezlerine ve eğitimin kapasite inşasına etkisi bu araştırmada vurgulanmaktadır. İlk bakışta bu iki konu birbirinden farklı gözükmesine rağmen, Suriyeli kent mültecilerinin yasal haklarının güçlenmesi ve potansiyellerinin geliştirilmesi konusunda bu iki konunun ortak özelliklere sahip olduğu bu araştırmada savunulmaktadır. Suriyeli kent mültecilerinin psikolojik ve sosyal yönlerden iyi olma hali konusunda, toplum merkezlerinin önemi bu araştırmada vurgulanmaktadır. Araştırmacının STK temsilcileri ile yaptığı görüşmeler sırasında, toplum merkezlerinin mültecilere yönelik koruma sisteminin güçlenmesine, mültecilerin becerilerinin ve kabiliyetlerinin gelişmesine ve kamu hizmetlerine erişimi kolaylaştırmasına katkı sağladığı ortak bir şekilde ifade edilmiştir. Ayrıca, bu merkezler yasal hakları konusunda mültecilere bilgi sağlamaktadırlar. Bu bağlamda, özellikle hak temelli yardımseverliği benimseyen merkezlerin, mültecilerin hayatlarının her alanında dirençlerini güçlendirmesi için bir yaşam alanı yarattığı bu araştırmada savunulmaktadır. Agamben'in tanımladığı salt çıplak biyolojik yaşamdan mültecilerin çıkıp, ev sahibi ülkelerde sosyal, ekonomik ve siyasi hayata karışabilmeleri konusunda bu araştırmada hak temelli toplum merkezlerinin rolüne vurgu yapılmaktadır. Türkiye örnekleminde, bu araştırma, toplum merkezlerinin sınırlılıklarını incelemiştir. İlk olarak, bu merkezlerin sayısı, çok sayıda Suriyeli kent mültecisine erişim sağlayabilmek konusunda kısıtlı kalmaktadır. İkinci olarak, AB fonlu projelerin uygulama süresi genellikle kısa vadeli olmaktadır. Bu nedenle, uygulayıcı dernekler ile sözleşmeler kısa süreli yapılmaktadır. Bu durum projelerin devamlılığının sağlanması ve derneklerin altyapı kapasitelerinin güçlendirilmesi konusunda ciddi engeller yaratmaktadır. Beşinci konunun son kısmında, bu araştırma, eğitimin bir güçlendirme mekanizması olma rolüne vurgu yapmaktadır. Eğitim, Suriyeli mülteci çocukların kendi potansiyellerine ulaşabilmelerine, hayatlarını yeniden inşa edebilmek için güçlenmelerine, fakirlik ve yoksunluk karşısında mücadele edebilmelerine imkan sağlamaktadır. Bu araştırmada eğitim, hak-temelli yardımseverliğin kilit bir öğesi olarak tanımlanmaktadır. Türkiye, Suriyeli mültecilerin eğitime erişimlerini garanti etmesine rağmen, Suriyeli mülteci çocukların eğitime erişimde neden ciddi engeller ile karşılaştıkları bu araştırmada analiz edilmiştir. Bu kapsamda, AB fonlarının, Türkiye'de eğitim kapasitesini geliştirmede mevcut ihtiyaçların çok gerisinde kaldığı bu araştırmada savunulmaktadır. AB ve Türkiye arasında giderek artmakta olan gergin ilişki, AB fonlarının eğitim tesislerine aktarılmasının sürekliliği konusunda da soru işareti uyandırmaktadır. Açık bir şekilde görüldüğü üzere, 3, 5 milyonun üzerinde Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapmak için Türkiye'nin kurumsal ve altyapısall kapasitesi yetersiz kalmaktadır. Türkiye'deki Suriyeli mülteciler, geçici koruma kimlik belgeleri için kayıt yaptırmak ve çalışma izni almak konusunda uzun süre beklemek zorunda kalmaktadırlar. Profesyonel çevirmenlerin azlığı nedeniyle, mülteciler, yasal haklarına ilişkin bilgi almakta zorlanmaktadırlar. Sağlık hizmetleri çalışanları, öğretmenler, psikologlar, avukatlar ve alan çalışanları ile iletişim kurmakta güçlükler yaşamaktadırlar. Servislerin azlığı ya da bilgi eksikliği nedeniyle, kamu hizmetlerine erişmekte zorlanmaktadırlar. İnsani yardım programları, Türkiye'de ihtiyaç halinde olan Suriyeli kent mültecilerinin hepsine erişim sağlayamamaktadır. Mültecilerin problemleri ile birebir ilgilenmek konusunda, toplum merkezlerinin sayısı çok kısıtlı kalmaktadır. Eğitim altyapısı, Suriyeli mülteci çocukların tümüne eğitim fırsatları sağlamakta yetersiz kalmaktadır. Türkiye'deki kurumsal ve altyapısall kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla gerekli yatırımların sağlanmasında, AB fonları ihtiyaç duyulan miktarın gerisinde kalmaktadır. Kapasite geliştirme yatırımlarının tamamlanmasının uzun bir zaman aldığı düşünülecek olursa, yatırımlara gereken önemin verilmemesi durumunda, daha fazla sayıda Suriyeli mülteci çocukların ve gençlerin kayıp nesil olma riski giderek artacaktır. Suriyeli mültecilerin, temel insan haklarını kullanabilmelerini sağlamak amacıyla, AB üyesi devletlerin mültecilerin korunması hususunda Türkiye ile eşit sorumluluk paylaşması büyük bir önem arz etmektedir. AB üyesi devletlere yerleştirilen Suriyeli mültecilerin sayısı artmadığı sürece, sadece finansal yardım, Türkiye'deki mültecilerin uzun süreli ihtiyaçlarını karşılamakta etkili olamayacaktır. Diğer tarafta, Türk hükümetinin uzun vadede sosyal bütünleşme strateji belirlemesi ve geçici koruma altındaki yasal hakların geçiciliğine hak-temelli çözüm oluşturması büyük bir önem arz etmektedir. Aksi takdirde, Suriyeli kent mültecilerinin, yalın yaşamın biopolitik gerçekliğin ötesine geçmekte zorlanacaklardır. Bağımlılık ilişkisinden kurtulup, yasal haklarından etkin bir şekilde faydalanabilen ve kendi ayakları üzerinde durabilen dirençli bir birey haline gelme süreçleri gecikecektir.