Biomass dumanına maruz kalan kadınlarda transbronşial doku örneklerinin tanıdaki rolünün araştırılması

Biomass, gelişmemiş ve ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde çeşitli amaçlarla yaygın olarak kullanılmaktadır. Biomass yanmasıyla ortaya çıkan partiküllerin solunmasıyla çocukluktan yetişkin yaşa kadar özellikle başlıca etkilediği organ olan akciğerde; geniş bir yelpazede değişik hastalıklara neden olmakta, sağlık açısından önemli bir morbidite nedeni olabilmektedir. Bundan yola çıkarak biomassın solunum yollarında yaptığı histopatolojik değişiklikleri incelemek üzere mevcut çalışma planlandı. Çalışmaya çeşitli saat-yıl tandır dumanı maruziyeti olan, sigara içmemiş, kırsal alanda yaşayan 42 kadın hasta alındı. Hastaların tamamı anamnez, fizik muayene, radyolojik olarak bilgisayarlı tomografi bulguları açısından değerlendirildi. Tandır maruziyeti saat-yıl olarak rapor edildi. Olguların tümüne çeşitli etyolojiler için bronkoskopi yapıldı, transbronşial ve mukoza biyopsileri ışık mikroskobunda incelendi. Hastaların ortalama yaşı 59.11 10.1 (min 34- max 77) idi. Ortalama tandır maruziyeti 28.6 ( 9.1) saat-yıl idi. Hastalarda öksürük (%52), dispne (%54) ana semptomlar idi. Radyolojik bulgular değişkendi, kitle 18 hastada (% 42 .9), retikülo nodüler opasiteler 13 hastada (% 31), mediastinal lenfadenopati 11 hastada (% 26 .2), plevra parankimal fibrotik bantlar 8 hastada (%19), pulmoner arter genişlemesi 6 hastada (% 14 .3), buzlu cam 5 hastada (% 11 .9), mozaik perfüzyon 4 hastada ( % 9 .5), konsolidasyon 4 hastada (% 9 .5), segmenter veya subsegmenter atelektazi 3 hastada ( % 7 .1), bronşektazi 3 hastada (% 7.1) saptandı. Hastaların %35'i akciğer kanseri, % 31'i interstisyel akciğer hastalığı, % 9 ,5'i sarkoidoz, % 9 ,5'i tüberküloz, % 4 .8'i KOAH, % 9 ,5'i kronik bronşit, % 4 ,8'i metastaz tanıları aldı. Öncelikli bronkoskopi bulguları pililenme, ödem, eritem, bronşlarda daralma gibi indirekt tümör bulguları, özellikle bifürkasyon bölgelerinde ve genellikle üst loblarda depolanan koyu mavi, siyah antrakotik plaklar, endobronşial tümör, mukoza düzensizliği, damarlanmada artış gibi direk tümör bulguları, şişmiş mukoza, pürülan balgam gibi kronik bronşite ait bulgular mevcut idi. İnterstisyel akciğer hastalığı düşünülen hastaların transbronşial biyopsilerinin mikroskopik incelemesinde perivasküler, peribronşioler, interalveoler septumlarda nötrofil, lenfosit lökositler, alveoler makrofajların infiltrasyonu ile hafif bağ dokusu artışı, bazal membranda kalınlaşma görüldü. Bazı olgularda interalveoler septumlarda kalınlaşma, bazı olgularda damarlar çevresinde belirgin lökosit infiltrasyonu, damarların intima ve media tabakası belirgin olarak kalınlaşmış ve lümenleri daralmış izlendi. Hücreler arasında serbest olarak, granüler tarzda ya da küçük yığınlar halinde siyah renkte kömür tozlarına rastlandı. Benzeri birikimlere bronşiollerin epitellerinde intrasitoplazmik ve epitel hücrelerinin apikal yüzeylerinde de lineer olarak rastlandı. Bir olguda fibrotik kalınlaşma saptandı. Tüm bu histopatolojik sonuçlar biomassın interstisyel dokuda, akciğer parankiminde ve pulmoner damarlarda toksik etkiler sonucu önemli değişikliklere yol açtığını gösterdi. Bölgemizde özellikle kadınlarda yaygın olarak maruz kalınan bu toksik ajanın akciğer kanseri, interstisyel akciğer hastalığı, KOAH, kronik bronşit, sarkoidoz, tüberküloz gibi hastalıklara sebep olabileceği gözlemlendi.