Orta dereceli okullarda sanat eğitimi (1924-1993)

Sanat Eğitimi çağdaş yaşamın bir gereksinmesidir. Sanat eğitiminin süreçleri; bilimsel araştırmaların süreçleriyle benzerlik gösterir. Bu eğitim biçimi; çağına yabancılaşmayan, üretken, duyarlı, çok yönlü düşünen bireylerin yetiştirilmesini amaçlar. Ancak, genel eğitim dizgesi içerisinde yer alan sanat eğitimi dersleri; orta öğretimde gereksiz ve önemsiz bir ders görünümündedir ve bir disiplin olarak algılanmamaktadır. Eğitimci de çalışma alanındaki sorunları yoğun olarak yaşamaktadır. Bu sorunların bir bölümü hazırlanan öğretim programlarım da ilgilendirmektedir. Bu araştırma, orta dereceli okulların geliştirilecek olan Resim-iş dersi öğretim programlarına yardımcı olacağı kanısı ile ele alınmıştır. Araştırma Genel Lise ve Ortaokullarda uygulanan sanat eğitimi öğretim programlarım; Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar incelemekle sınırlıdır. Bu çalışmada, geliştirilerek uygulama ya konulan İlköğretim Okulları Resim-iş Dersi Öğretim Programı ve geliştirme çalışmaları süren Lise Öğretim Programı; gelişim süreçleri içerisinde ele alınmıştır. Araştırma bu yönü ile de önem kazanmıştır. Bulgulara kaynaklık eden veriler, Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı basılı yayınlarına, arşivine, ayrıca 'Resim Dersi Öğretim Programlarını Geliştirme Özel İhtisas Komisyonu' üyeleri ve sanat eğitimcileri ile yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Araştırma dört bölümden oluşturuldu. Birinci bölümde; Sanat eğitimi, amaçlan, Avrupa'daki sanat eğitiminin gelişim süreçleri ve Türkiye'deki yansımaları incelendi. İkinci bölümde; Resim-iş derslerinin günümüzdeki konumunu daha iyi saptayabilmek için Cumhuriyet dönemi Milli Eğitimi ve bu dönemdeki gelişmeler, saptanan hedefler ve örgün eğitimde sanat eğitiminin konumu tartışıldı. Üçüncü bölümde; orta dereceli okul öğrencilerinin gelişimleri incelendi. Dördüncü bölümde; Cumhuriyet'ten günümüze kadar uygulanan ve uygulanmakta olan Resim-iş dersi öğretim programları tartışıldı. Endüstri devrimi ile oluşan gereksinimler çoğalarak 20. yüzyılda yeni boyutlar kazanır. Sanat eğitimindeki çeşitlilik, yeni çalışma alanları, yöntemler tartışılarak sanatın öğretilebilirliği konusunda tezler öne sürülür. I. Dünya Savaşıyla birlikte güzel sanatlar eğitimi yapan okulların programlarına endüstrinin sorunları da girer ve Almanya'da Bauhaus olgusu ortaya çıkar. Batıdaki gelişmeler Türkiye'deki eğitim kurumlarını da etkiler. Cumhuriyet'in kuruluşu ile birlikte yabancı eğitim uzmanları ülkeye davet edilir. Uzmanların verdikleri raporların bir bölümü uygulama alanı bulur. Bu raporların izleri hazırlanan 1938 öğretim programında görülmektedir. 1949'da Öğretim programlarına iş dersleri girmiştir. Sanat ve iş derslerindeki en yüksek düzey; program geliştirme çabalarının yoğunlaştığı 1953 yılıdır. Ortaokul ve Lise programlan ayrı yıllarda yapıldığından bir bütünlük içinde değildir ve programlar öğrencinin çağdaş davranışlar geliştirmesini engellemiştir. Sanat eğitimcisine yol göstermesi gereken öğretim programlan; eğitimciyi yanıltmaktadır. Hazırlanacak öğretim programlan tüm bireyleri çevresine duyarlı, üretebilen, çok yönlü düşünen, yargüayabilen, aynı zamanda bilinçli sanat tüketicisi konumuna getirmelidir. Çağın sürekli değişen dinamizmine uyabilecek bireylerin yetiştirilmesinde önem kazanan öğretim programlan günümüz gereksinimlerine yanıt verebilecek biçimde hazırlanmalıdır. Öncelikle de devletin çağdaş, kültür ve sanat eğitimi politikasını oluşturması gerekmektedir.