Kadınların mevsimlik tarım işlerinde çalışmalarının ailenin ekonomik durumu ve yaşam biçimine etkisi

OZKT Doktora Tezi KADINLARIN MEVSİMLİK TARIM İŞLERİNDE ÇALIŞMALARININ AİLENİN EKONOMİK DURUMU VE YAŞAM BİÇİMİNE ETKİSİ M. Hamil NAZİK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Emine GÖNEN 1993, Sayfa: 119 Jüri: Prof. Dr. Emine GÖNEN Prof. Dr. Mine arli Bu araştırma, kadınların mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmalarının ailenin ekonomik durumu ve yaşam biçimine etkisini belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın materyali Çukurova Yöresi, Aşağı Seyhan Ovasında, % 20 örneklenil e seçilen kadınlara araştırmacı tarafından sorularak doldurulan görüşme formları ile 9 köyden toplanmıştır. Araştırma materyalini oluşturan 418 kadından I. grup olarak adlandırılan 178'i yörede oturup kendi işletmesi dışında başka bir işletmede, II. grup olarak adlandırılan 240 ı yöre dışından gelerek mevsimlik tarım işlerinde çalışan kadınlardır. Araştırma kapsamına alınan kadınlar ortalama 38 .504 0.842, eşleri 41.792 0. 899 yaşındadırlar. Kadınların % 80 .62'si eşlerinin % 46 .89'u okul çağındaki kız çocuklarının % 38 .63'ü, erkek çocuklarının % 32. 00' si okuryazar değildir. Ailedeki ortalama birey sayısı 5 .481 0.168'dir. Yöre dışından gelen mevsimlik tarım işçisi kadınların büyük çoğunluğu Güneydoğu Anadolu bölgesinden gelmekte ve yörede ortalama 5.358 0. 324 ay kalmaktadırlar. Araştırma kapsamına alınan kadınların ailelerinde mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan ortalama birey sayısı 3.283 0. 113 olup, eşleri mevsimlik tarım işçiliği dışında genellikle işsizdir. Ailelerin yıllık toplam gelirleri ortama 7.750.726+0. 345 olup, yarıdan fazlası (% 51 .20) borçludur. Ailelerin genellikle yatırım yapmadıkları, toprak, hayvan ve motorlu araç varlıklarının ise çok düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca ailelerin çok azında sosyal güvenlik kurumuna bağlı birey olduğu görülmüştür. Kadınların genellikle (% 82 .78) 32.000 Tl. günlük ücret aldıkları ve kazandıkları parayı ailenin günlük ihtiyaçlarına harcadıkları (% 63 .16) bulunmuştur. Geçmişe göre ailelerinin daha fakir olduğunu ve gelecekteki ekonomik durumlarının daha kötü olacağını belirten kadınların oranı fazladır. I. gruptaki aileler genellikle iki ve üç odalı konutlarda, II. gruptaki aileler de yörede çalışırken tek odalı çadırlarda yaşamaktadırlar. Araştırma kapsamına alınan aileler yemeklerini genellikle yerde, aynı kaptan yemekte ve II. grup aileler yörelerinden gelirken daha çok bulgur, yarma/ döğme, un, soğan, salça, erişte gibi yiyecekleri getirmektedirler. Mevsimlik tarım işçiliğinin kadınların giyim kuşamlarında farklılık yaratmadığı bulunmuştur. Kadınların bulaşık ve çamaşır yıkamada deterjan kullandıkları belirlenmiştir. Araştırma kapsamına alınan ailelerde mevcut paranın harcandığı yerlere, yiyecek maddelerinin ve ev eşyalarının satın alınmasına daha çok erkeğin, giyim eşyalarının satın alınmasına ve çocukların sorumluluk ve alışkanlıklarının neler olacağına ise daha çok eşlerin birlikte karar verdikleri bulunmuştur. Günlük harcamaları I. grupta eşlerin birlikte, II. grupta erkeğin yaptığı ailelerin oranı daha fazladır. Kadınların az bir bölümünün evin toplanması, çocuk bakımı ve sofra hazırlama gibi işlerde eşlerinden, eşleri dışında genellikle kız çocuklarından yardım aldıkları saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan kadınlar iş mevsiminde evle ilgili işlere ayırdıkları zamanı yeterli bulmamaktadırlar. Ailelerin veresiye ya da taksitle alışveriş yaptıkları ve bu ödeme biçimini daha çok gıda maddeleri için kullandıkları, boşIll zamanlarında arkadaşları ile oturdukları, televizyon izleme ve radyo dinleme oranlarının da özellikle çalışırken daha düşük olduğu bulunmuştur.