Belirsizlik kavramı ile soyut sanat ilişkisi üzerine görsel çözümlemeler

Belirsizlik' insanın varlık adına sorduğu her sorusunda ortaya çıkandır. Her şeyde o hakimdir. Kendini ve çevresini keşfetmek için soran, sorgulayan insan değişen dünya olayları ve çelişkilerle kaplı yaşam karşısında büyük bir sorunla baş başadır. Bu sorun kendisini koca bir belirsizlikle çevrelenmiş hissetmesidir. Kesinlikten uzak, şüpheli bir gerçeklik içinde yaşamaya mahkum olması huzursuzluğunun baş sebebidir. Çözüm için sorgulanan her sorun, aralanan her kapı kesinliğe ve cevaba götürmez onu. Öyle ki var olmanın özü ve buna bağlı olan yapıdaki müphemlik giderilmediği müddetçe, içinde yaşadığımız gerçeklikte şüphe içinde kalmaya devam edecektir. Yaşam, aslında bir olayın kendisinden sonraki olayları tahmin edilebilir kılmıyor. Kesin saptamalar ve çıkarımlardan uzaktır. Bilginin ve gerçekliğin göreceli olduğu tek bir gerçekliğin olmayabileceği, gerçekliğin kişiye- gözlemciye göre değişebileceği bir tespite götürüyor bizi. Doğruluk ve gerçeklik arayışı içinde 'belirsizlik' bu kavramlara ulaşmada bir yetersizlik olarak değil, sistemin bu kavram üzerine inşa edildiği bir olgu olarak karşımıza çıkar. Bilim ve felsefede sonuca ulaşmada ya da sistemi açıklamada bazı metotlar, kuramlar ve kanunlar sunulmuştur. Bunlar 'kesinliğin' mümkün olmadığını, tek bir gerçekliğin olamayacağını açıklarken, düzenin göreceliği sonucuna götürür. Felsefe ve bilimde bunun teori ve kuramlara şekil vermiş halini görebiliriz. Entropi Kanunu'nda evrenin kendisini düzensizliğe çekmek istemesi ve her şeyin bozulma eğiliminde olması, Görelilik Kuramındaki gibi uzay ve zamanın mutlak olmadığı düşüncesi bize belirsizliği tanımlatır. Yine Heisenberg'in Belirsizlik Kuramı da maddenin en küçük parçacığının konum ve hızının hiçbir zaman istenilen kesinlikte belirlenemeyeceğini bildirir. İnsan için ise bu belirsizlik oldukça korkutucu ve tehditkar olmuştur. Değişken dış dünya olayları onu güvensizliğe ve korkuya itmiştir. Yetersiz bilişi ve bu yolda belirsizi ortaya çıkarma ve belirginleştirme gayreti onu pek çok kez hayal kırıklığına uğratmıştır. Bu belirsizlik onu iç huzursuzluğa ve korkuya götürmüştür. Korkusunu ve iç huzursuzluğunu ancak değişkenler içinde mutlağı ve gerçeği arama yoluna başvurarak yenme ile sağlayabilmiştir. İnsan mutlak olanı sanatta soyut sanat ile aramıştır. Bunu Wilhelm Worringer soyutlama içtepisi ile açıklamıştır. Soyutlamanın insanın dış dünya olayları karşısında duyduğu iç huzursuzluğu yenmek ve nesneleri görünüşler dünyasının keyfiliği ve tesadüfiliğinden kurtararak onları soyut biçimlere yaklaştırarak ve görünüşler dünyasının karmaşıklığından, belirsizliğinden çıkararak bir huzur noktası aramıştır. Soyut sanat, öz arayışı ile evrendeki nesnelerin yalnızca dış görünüşlerini değil, değişmeyen, mutlak niteliklerini de yakalayabilmek gerektiğini savunmuştur. Soyut sanat ile her şeye hakim olan belirsizlik ve bundan duyulan huzursuzluk ile korku giderilmeye çalışılmıştır. Belirsizin mutlak olana yanaşması sağlanmaya çalışılmıştır. Bu konuda soyutu çalışmalarında farklı biçimlerde ele alan sanatçılar referans gösterilerek, oluşturulan çalışmalar ile 'belirsizlik' kavramı ile soyut sanat ilişkisi üzerine açıklamalar getirilmiştir.