Kadınlarda endometriozisin anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

Bu araştırma, kadınlarda endometriozisin anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı tipte yapılan bu araştırmanın evrenini, 04 Aralık 2019- 30 Ocak 2020 tarihleri arasında Acıbadem Kayseri Hastanesi Tüp Bebek ve Üreme Sağlığı Merkezi ve Kadın Hastalıkları Polikliniği'ne muayene olmak amacıyla başvuran 15-49 yaş arasındaki tüm kadınlar oluşturmuştur. Evreni belli olan örneklem genişliği formülüne göre çalışmaya alınacak örneklem sayısı belirlenmiş ve araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan 420 kadınla çalışma tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri, 'Tanıtıcı Bilgi Formu', 'SF- 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği' ve 'Durumluk Kaygı Envanteri' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden, ikili karşılaştırmalarda Mann Whitney U ve bağımsız gruplarda t testlerinden faydalanılmıştır. Endometriozisli kadınların SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutlarından ve durumluk kaygı envanterinin genel toplamından aldıkları puanlar arasındaki ilişki Pearson korelasyon analiziyle incelenmiştir. Araştırmaya katılan her 10 kadından yaklaşık olarak birinin endometriozis tanısı aldığı belirlenmiştir. Endometriozis rahatsızlığına bağlı olarak kadınların %70.6'sı tedavi almış ve %39.2'si çeşitli semptomları deneyimlemektedir. Kadınların SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin rol güçlüğü ve ağrı alt boyutlarından aldıkları puan ortancaları ve endometriozis varlığı arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Çocuk sahibi olmak isteyen endometriozisli kadınların, istemeyenlere göre SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel işlevsellik alt boyutundan aldıkları puan ortancasının anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). Endometirozisli kadınların SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin canlılık dışındaki (p<0.05), diğer tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar ile durumluk anksiyete ölçeğinin toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur (p>0.05). SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin rol güçlüğü, canlılık, ruhsal sağlık, ağrı ve genel sağlık algısı alt boyutlarından alınan puanlar ile endometriozisli kadınlarda semptom sayısı arasında negatif yönde ve zayıf düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir (p<0.05, p<0.01). SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel ve sosyal işlevsellik alt boyutlarından alınan puanlar ile semptom sayısı arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0.01). SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel işlevsellik alt boyutlarından alınan puanlar ile endometriozisli kadınlarda bulguların başlama zamanı arasında negatif yönde ve zayıf düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır (p<0.05). Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda endometriozisin kadınlarda anksiyete düzeyini etkilemediği, ancak yaşam kalitesinin bazı alt boyutlarında olumsuz etkilere yol açtığı tespit edilmiştir. Kadınlarda endometriozis bulgularının süresi arttıkça, fiziksel işlevlerinde azalmalar meydana gelmektedir. Ayrıca endometriosizli kadınlarda semptom sayısı artıkça, yaşam kalitesinin birçok alt boyutu olumsuz yönde etkilemektedir. Bu sonuçlar endometriozisin erken dönemde saptanmasının ve semptomlara yönelik etkili tedavinin ya da bulguların hafifletilmesinin, kadınların yaşam kalitesi üzerinde etkili olacağını düşündürmektedir. Bu nedenle kadınların jinekolojik muayeneye geldiklerinde endometriozis semptomları yönünden değerlendirilmesinin, endometriozis tanı ve tedavisine yönelik farkındalıklarının artırılmasının, onların yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca ileride yapılacak araştırmalarda, endometriozisi olan kadınların yaşam kalitesini artırmaya yönelik girişimsel müdahalelerin etkisini değerlendirmek amacıyla deneysel ve randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilmektedir.