Nesli tehlike altında olan endemik yumrulu bitkilerin korunmasında halkı bilinçlendirmeye yönelik bir tanıtım kampanyası

ÖZCAN, Berna özlem. Nesli Tehlike Altında Olan Endemik Yumrulu Bitkilerin Korunmasında Halkı Bilinçlendirmeye Yönelik Bir Tanıtım Kampanyası, Sanatta Yeterlik Eseri Çalışması Raporu, Ankara, 2005. Çevre konulu tanıtım kampanyaları, çevre duyarlılığının arttırılması ve nesli tehlike altında olan canlıların, doğal yaşam alanları ile birlikte korunmasında halkın bilinçlendirilmesi amacıyla yapılan faaliyetlerdir. Etkin bir yaratıcı strateji ile belli bir hedef kitleye yönelik katılımı teşvik eden bir anlayışın geliştirildiği kampanyaların bireylerin bilinçlenme sürecini hızlandırdığı, onların alışkanlıklarını değiştirerek pozitif tutum ve davranış kazanmalarında olumlu etkileri bilinen bir gerçektir. Kampanya kapsamında hazırlanan grafik tasarım çalışmalarında nesli tehlike altında olan 12 adet yumrulu ve soğanlı endemik bitkinin illüstrasyonları, fiziksel özellikleri vurgulanacak şekilde vektörel olarak çalışılmıştır. Bu bitki illüstrasyonları afiş, masa takvimi duvar takvimi, kartpostal, çıkartma ve kitap ayracı olarak grafik tasarımlarda kullanılmıştır. Rapor bitki resimleme, grafik tasarım önerileri ve basımı gerçekleştirilen masa takviminin değerlendirilmesi amacıyla yapılmış bir anket çalışması ile birlikte 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tarihi gelişim sürecinde doğa koruma yaklaşımları başlığı altında doğa koruma kavramı, tarihçesi ve amaçları, doğadaki biyolojik çeşitlilik, bozulma süreçleri ve sonuçları, biyolojik çeşitliliğin korunmasının önemi ve yararları ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Nesli tehlike altında olan endemik yumrulu bitkiler olan çiğdem, kara çiğdem, safran, süsen ve kardelen türlerinin tanıtımlarının yapılmasına karar verilmiş ve bu bitkilerin doğal yaşam ortamları, ekonomik ve tıbbi yararlarının ön bilgi olarak verilmesinde yarar görülmüştür. İkinci bölümde, biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik yürütülen kampanyalar adı altında, ulusal ve uluslararası doğa koruma örgütleri tanıtılmıştır. Aynı bölümde doğa koruma örgütlerinin yürüttükleri kampanyalardan örnekler, grafik tasarım açısından incelenip analiz edilmiştir. Ill Üçüncü bölüm, biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik kampanyalarda grafik tasarım sorunları başlığı altında tanıtım amaçlı iletişim sürecinin planlanması, hedef kitle analizi, yürütülen kampanyalarda metin, tipografi, görüntü kullanımı, biçim ve içerik kısımlarından oluşmaktadır. Bu bölümde doğa koruma örgütlerinin yapmış oldukları kampanyalarda kullandıkları görsel malzemelerin grafik tasarım sorunları incelenmiş ve etkili bir kampanyada kullanılan grafik tasarımlarda dikkat edilmesi gereken öğeler ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Dördüncü bölüm önerilen tanıtım kampanyasının uygulama çalışmaları ve bu çalışmaların analizlerinden oluşmaktadır. Beşinci ve son bölümde ise; önerilen kampanya kapsamında basımı gerçekleştirilen masa takviminin etkisinin ölçümü amacıyla elli öğretim elemanı ve elli öğrenciden oluşan 100 kişilik bir hedef kitle grubuna bir anket çalışması uygulanmıştır. Nesli tehlike altında olan yumrulu bitkilerin tanıtımı için hazırlanan, grafik tasarımların değerlendirildiği 12 sorudan oluşan anket çalışmasından alınan sonuçlar; insanların bu konuda yetersiz bilgiye sahip olduklarını ancak nitelikli ve amaca yönelik grafik tasarım çalışmaları ile bilinçlendirilebileceklerini ortaya koymaktadır. Buradan hareketle, doğa koruma bilincinin kazandırılması için yapılan kampanyalarda kullanılan göstergelerin, sloganların bilgilendirici, uyarıcı olması yanında korumaya teşvik edecek bir nitelikte olması gerekmektedir. Kullanılan tipografik öğelerin okunur ve anlaşılır olması yanında tasarımda yer alan sembol ve imgelerin, renk, biçim gibi özelliklerinin de göstergebilim açısından doğru analiz edilmesinin ve birbirleriyle anlamsal bir bütünlük içerisinde olmasının doğa koruma amaçlı kampanyaların etkililik düzeyini arttıracağı öngörülmektedir.