turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Düğün salonlarında kullanılan havai fişeklerin iç ortam havasındaki ince partiküllerde metal içeriklerinin belirlenmesi

Bu çalışmada Bursa'daki bazı düğün salonlarında eğlence amaçlı patlatılan meşalelerin havalandırmanın yetersiz olduğu iç ortamda ince partiküllerin konsantrasyonlarında ve içeriğinde nasıl bir değişiklik meydana getirdiği incelenmiştir. Kaskat kişisel maruziyet partikül örnekleyici kullanılarak iç ortamdan toplanan hava örnekleri üzerinde PM boyut konsantrasyonu ve metal tayinleri yapılmıştır. Salonlarda 5 aşamalı Sioutas sıralı örnekleyici kullanılarak gerçekleştirilen örneklemeler sonucunda belirlenen partikül maddelerin ortalama konsantrasyonları PM>2.5, PM1.0-2.5, PM0.5-1.0, PM0.25-0.. 5 ve PM<0. 25 boyut aralıkları için sırasıyla 2,2 mg/m3, 1,91 mg/m3, 1,54 mg/m3, 2,0 mg/m 3 ve 2,25 mg/m 3 olarak hesaplanmıştır. İnce partiküllerin toplam partiküllere oranı %61, 5 ile %91, 5 aralığında değişim göstermiştir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından PM2. 5 için belirlenen sınır değerin tüm salonlarda 171, 4 ve 685, 7 kat arasında aşıldığı belirlenmiştir. Farklı boyut aralığındaki metallerin konsantrasyonları ICP-MS ile belirlenmiştir. Fe, Ti, Sn, Al, Sr, Sb, Zn metallerine ait konsantrasyon değerleri g/m 3 cinsinden hesaplanmış ve en yüksek konsantrasyonlar Al, Zn ve Fe elementi için sırasıyla 1269, 77 g/m3, 1877, 06 g/m3, 175, 9 g/m 3 olarak tespit edilmiştir. Ülkemizde bu iç ortam kirleticileri için yasal bir düzenleme olmadığından sonuçlar OSHA'daki limitler ile kıyaslanmış ve Al (PM2,5) ile Fe (PM2.5) konsantrasyonlarının OSHA tarafından izin verilen sınır değeri geçmediği tespit edilmiştir.
Termik santral ve silis kumu hazırlama tesislerinden kaynaklanan atıkların yeniden kullanılabilirliğinin araştırılması

Katı atık deponi sahalarında sızıntı sularının kontrolü geçirimsiz bir kil tabakası ile sağlanmaktadır. Bu çalışmada kile alternatif olabilecek düşük permeabilite değerine sahip bir materyal geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Zonguldak Eren Enerji Termik Santrali uçucu külü ile Ereğli Borcam Silis Kumu üretimi tesisi yan ürünü olan silisli kum atığı seçilmiştir. Yapılan analizlerde uçucu külün tek başına permeabilite değerinin çok yüksek olduğu saptanmış ve uçucu külün hedeflenen permeabilite değerini sağlayamayacağı gözlenmiştir. Farklı karışım oranlarının etkisinin ortaya çıkarılması için, silisli kum atığı, silisli kum atığı+% 10 uçucu kül karışımı, silisli kum atığı+% 20 uçucu kül karışımı, silisli kum atığı+% 30 uçucu kül karışımları hazırlanmıştır. Hazırlanan numunelerin optimum su içeriği bulunmuştur. Numuneler maksimum kuru yoğunlukta sıkıştırılarak düşen seviyeli permeabilite düzeneğinde permeabiliteleri ölçülmüştür. Ayrıca uygun permeabilite değerindeki numunelerde, kimyasal analizler, serbest basınç deneyleri ve kıvam limit değerleri deneyleri yapılmıştır Sonuçlar değerlendirildiğine, çalışmada kullanılan silisli kum atığı malzemesinin en düşük permeabilite değerini (1,38x10- 10 m/sn) verdiği bulunmuştur. Diğer karışımların da hedeflenen permeabilite değerlerini sağladığı görülmüş, uçucu kül karışım oranı arttıkça permeabilite değerinin yükseldiği saptanmıştır. Numunelerde uçucu kül oranı arttıkça hem 1 günlük de hem de 28 günlük kür süresinde serbest basınç dayanımının arttığı görülmüştür. Uçucu kül miktarındaki artış istenen permeabilite değerlerinden uzaklaşmaya yol açmaktadır. Bu çalışma ile uçucu kül ve silis kumu hazırlama tesisi atığının yeniden kullanılabileceği ortaya koyulmuştur.
Kentsel nitelikli atıksu arıtma tesisinden kaynaklanan sera gazı salımlarının hesaplanması

Sera gazları enerji üretimi, sanayi, ulaşım, tarım, yakıt kullanımı ve atık yönetimi alanlarındaki faaliyetler sonucu oluşabilmektedir. Atık yönetimi kapsamında yer alan atıksu arıtma tesisi faaliyetleri sera gazı salımlarına neden olmaktadır. Tez çalışması kapsamında, Denizli Merkez Atıksu Arıtma Tesisi'ndeki arıtma faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı salımları IPCC (2019) Sera Gazı Envanteri Kılavuzu'nda yer alan esaslara göre hesaplanmıştır. 2015- 2021 dönemine ilişkin atıksu arıtma faaliyetleri kapsamında ortaya çıkan toplam sera gazı salımı 24.748-37. 851 ton CO2-eşd/yıl aralığında olup; CH4, N2O ve elektrik enerjisi kaynaklı salımlar sırasıyla 3.904-6. 367 ton CO2-eşd/yıl, 20.155-28. 237 ton CO2-eşd/yıl ve 308-4. 749 ton CO2-eşd/yıl'dır. Toplam sera gazı salımına CH4 salımı katkısının %12,9-17, 7 ve elektrik enerjisi kaynaklı salımın katkısının %1,2-12, 5 oranlarında düşük düzeylerde olduğu, N2O salımı katkısının ise %74,5-81, 4 aralığında oldukça yüksek bir orana sahip olduğu görülmüştür. CH4 salımı 144,6-235, 8 ton CH4/yıl aralığında değişirken, N2O salımı ise 73,8-103, 4 ton N2O/yıl aralığındadır. CH4 salımının temel kaynağının alıcı ortamlara arıtılmış atıksuyun deşarjı olduğu ve N2O salımının ise temel olarak merkezi aerobik arıtma proseslerinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Arıtılan atıksu miktarına karşılık ortaya çıkan birim sera gazı salımı 1,045-1, 163 kg CO2-eşd/m 3 aralığında ve eşdeğer nüfus kişi için birim sera gazı salımı ise 0,076-0, 085 ton CO2-eşd/kişi aralığındadır. CH4 salımları giriş KOİ yükünün ortalama %0,89'una ve giriş BOİ5 yükünün ise %1,87'sine karşılık gelmektedir. N2O salımları ise atıksu giriş azot yükü başına ortalama %5,7 olarak belirlenmiştir. Atıksu arıtma tesislerinin toplam sera gazları içerisindeki oranının oldukça düşük olmasına karşılık etkilerinin büyüklüğü dikkate alındığında, bu alandaki iyileştirme ve geliştirme çalışmaları küresel ısınmaya neden olan sera gazlarının miktarının belirlenmesi, çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması açısından önem taşımaktadır.
Bir üniversite yerleşke alanında çevresel gürültü profilinin değerlendirilmesi: Pamukkale Üniversitesi Kınıklı Yerleşkesi örneği

Gürültü, hoşa gitmeyen, rahatsız eden, beğenilmeyen, istenmeyen, anlamsız ve genellikle yüksek seviyedeki sesler topluluğu olarak tanımlanmaktadır. Gürültü kişiden kişiye ve kişinin o andaki koşullarına göre değişkenlik gösterir. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'nde gürültü sınır değeri 65 dB olarak belirtilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ise eğitim alanlarındaki dış ortamlar için gürültü sınır değerini 55 dBA olarak belirlemiştir. Bu nedenle gürültü seviyeleri 55 dB'yı aştığında, kampüs gürültü ortamı rahatsız edici ortam olarak sınıflandırılmıştır. Sürekli bir gürültüye maruz kalmak uzun ya da kısa vadede sürekli veya anlık birçok sağlık sorunu oluşturabilir. Gürültü kontrolünde en önemli faktör gürültünün sağlık sorunu olduğunun farkındalığıdır. Gürültü kontrolü sağlanmasında karar destek aracı olarak gürültü haritalardan yararlanılabilir. Gerçekleştirilen yüksek lisans tez çalışmasının amacı, Pamukkale Üniversitesi Kınıklı Yerleşkesi içerisindeki insanların maruz kaldığı gürültününbelirlenebilmesi için gürültü haritasının oluşturulmasıdır. Oluşturulan gürültü haritaları sayesinde yerleşke içerisindeki kişilerin gürültüden ne ölçüde etkilendiğini ortaya koyarak gürültü seviyelerini azaltmak için ne gibi önlemlerin alınabileceğini belirlemek ve yeni yapılaşma planlamalarının gürültü seviyelerini sınır değerler altında tutacak şekilde yapılmasını sağlamaktır. Bu amaçla RION NL 31 Marka, Tip- 1 doğrulukseviyesine sahip desibelmetre ile toplam 24 ölçüm noktasında ölçümler gerçekleştirilmiştir. Ölçüm sonuçları, PAÜ Kınıklı Yerleşkesi'ne ait, dijital ortamdaArcGIS yazılımı ile hazırlanan yerleşim planına öznitelik verisi olarak girilipilişkilendirilmiş ve enterpolasyon yöntemiyle aynı seviyedeki noktalar belirlenip bireğriyle birleştirilerek 5 dB aralıklarla renklendirilmiştir. Yerleşkedeki tüm eşdeğer gürültü seviyeleri incelendiğinde gürültü düzeylerinin 40,6 ile 80,9 dB arasında değişmekte olduğu, en yüksek gürültü değerinin taşıt ve yaya trafiğinin yoğun olduğu bölgelerde, en düşük gürültü değerinin ise yerleşkenin orman alanına bakan bölgesinde olduğu görülmüştür. Yerleşkenin bütünü için değerlendirme yapılırsa ortalama değer olarak yerleşkenin yaklaşık %88'inde 55 dB sınır değerinin, %40'ında ise 65 dB gürültü sınır değerinin ve aşıldığı görülmüştür. Sonuç olarak bazı bölgelerdeki yüksek gürültü seviyeleri nedeniyle gürültü seviyesini eğitim kurumları için kabul edilebilir sınırlara indirmek adına bazı önlemler alınması gerektiği ortaya çıkmaktadır.
Süt ineği çiftliği atıksularının ileri oksidasyon yöntemleri ile ön arıtılması

Gıda sanayisinin en önemli sektörlerinden birisi de süt üretimi ve süt endüstrisidir. Süt ineği çiftlikleri de bu modellerden biridir. Fazla sayıda büyükbaş hayvanın barındığı barınaklarda sadece hayvan sağlığı, hayvan refahı ve süt üretimini hedefleyen işletmeler günümüzde mevcuttur. Bu işletmelerin proseslerinden oluşan atıklardan biri de atıksudur. Hayvan barınaklarının alt yıkamalarından oluşan atıksuların ön arıtılması için yürütülen tez kapsamında ileri oksidasyon prosesleri olan Fenton Prosesi, peroksidisülfat oksidasyonu ve ultrasonik arıtma uygulanmıştır. Sistem verimi olarak biyolojik parçalanabilirliğin göstergesi olan uygulama sonrasında çözünmüş Kimyasal Oksijen İhtiyacı değerlerindeki artış dikkate alınmıştır. Uygulamalarda belirlenen optimum işlem koşullarında biyokimyasal metan potansiyeli testleri yürütülerek ön işlem sonrasında atıksuyun anaerobik olarak parçalanabilirlik performansları değerlendirilmiştir. Yürütülen tez çalışmasında ultrasonik arıtmada ham atıksuya göre çözünmüş KOİ değeri %231, Fenton prosesi ve Peroksimonosülfat oksidasyonunda ise sırasıyla %83, 96 ve %80, 81 oranlarında artış gerçekleşmiştir. Ultrasonik arıtmada ham atıksuya oranla %37, 8 daha fazla metan gazı elde edilmiştir. PMS ile oksidasyon uygulamasında ve Fenton Prosesi uygulamasında bu artış oranı sırasıyla %10, 68 ve %23, 5 olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda ultrasonik arıtma yönteminin süt ineği çiftliği atıksularında anaerobik arıtma öncesinde ön arıtımının iyi bir alternatif olacağı sonucuna varılmıştır.
Cam atıklarının betonda agrega ve çimento yerine kullanımı

Nüfus artışı, toplumun tüketim alışkanlıkları ve standartların gelişmesi, endüstriyel tesislerin çoğalması ve bunlara paralel olarak oluşan endüstriyel atıklar beraberinde çevre sorunlarını meydana getirmiştir. Bu atıkların ulaştığı miktarlar, depolanmalarında ve imha edilmelerinde büyük maliyetler oluşturması, endüstriyel atıkların yeniden değerlendirilme ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Tez kapsamında da atık camları çimento üretiminde, beton içerisinde cam tozu ya da cam agrega olarak kullanarak geri dönüştürülmesinin sağlanması hedeflenmiştir. Deneysel çalışmada kum ve toz boyutlarına getirilen camların, taze ve sertleşmiş beton özelliklerine ve alkali-silis reaksiyonuna etkisi incelenmiştir. Deneyler sonucunda, çimento üretiminde cam tozlarının %10 oranında kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir. Betonda ise cam agregaların yüksek oranda kullanımının mekanik özellikleri olumsuz etkilediği görülmüştür. Bununla birlikte, cam agregaların yüksek oranda kullanımı ASR genleşmelerini arttırdığı, fakat cam tozlarının bunun aksine genleşmeyi engellediği tespit edilmiştir. Cam agregaların beton üzerindeki ASR genleşmesi kullanılan granül yüksek fırın cürufu ile kabul edilebilir oranlara getirilmiştir. Atık camların Hazır Beton Sektöründe geri dönüştürüldükten sonra özellikle cam tozlarının ekonomik olduğu analiz edilmiştir.
COD counterpart of oil and grease and assessment of its toxicity

Yağ ve gresin atıksuda çözünmeyerek ayrı bir faz oluşturması, yağ ve gresin fiziksel arıtımını kolaylaştırmaktadır. Arıtılamamış, su ortamında kalmış yağ-gres ise boru hatlarında sorun yarattığı gibi biyolojik arıtma ünitelerinde tahribatlara ve alıcı ortam deşarjlarında sorunlara neden olmaktır. Bununla beraber, su ortamında küçük miktarlarda da olsa yağın çözülebilir bir kısmı mevcuttur ve bu az da olsa çözünmüş kısmın kirletici etkileri olabilir. Toplam organik karbon analizleri ekstraksiyon solventlerine ve çözünmüş yağ-gres örneklerine uygulanmıştır. Ayrıca KOİ ve TOK arasındaki korelasyon araştırılmıştır. Toksik kirleticiler özellikleri itibari ile ekosistemi tehdit etmektedirler. Bununla beraber yağ-gres örneklerine zehirlilik testleri uygulanmış, yöntem olarak ta Vibrio fischeri bakterilerini kullanan BioToxTM testi kullanılmıştır. Ekstraktların EC50 değerleri değerlendirilmiştir. Deneylerde ekstraksiyonlar için 3 solventle (tetrahidrofuran, dimetilsülfoksit ve n-Hexane) çalışılmıştır. Bu çalışmada, kullanımı ve taşınması sırasında herhangi bir şekilde dökülüp çevreye karışabilecek bir adet motor yağı, kullanılmış motor yağı ve 6 numara fuel o ilin yağ-gres içerikleri belirlenmiş ve bu yağ ve gresin koi eşleniği ve toksisitesi değerlendirilmiştir.
Evsel atık su arıtma tesisi çamurlarından fosfor kazanımı ve yeniden kullanımlarının araştırılması

Türkiye'de ve Dünya'da çevre açısından en önemli problemlerden biri arıtım tesislerinden çıkan çamurun yeniden kullanılabilir hale getirilmesidir. Atıksu arıtım tesislerinden çıkan çamur, içerdiği yüksek miktardaki organik madde, besin maddeleri, patojen mikroorganizmalar ve ağır metallerden dolayı çevre açısından oldukça zararlıdır. Bu yüzden atık çamurun çeşitli proseslerden geçirilerek doğaya kazandırılması ve yeniden kullanılması önemlidir. Bu çalışmada atıksu arıtma tesislerinden çıkan atık çamurdan fosfor geri kazanımı ve gübre olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Böylece yılda tonlarca oluşan atık çamur ve bunun için ödenen bertaraf maliyetlerinin azaltılması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda Muğla ilinde bulunan Köyceğiz atıksu arıtım tesisinden atık çamur örnekleri alınmıştır. Laboratuvara getirilen çamurun bir kısmı 103 oC'de kurutulmuş bir kısmı da 850 oC'de yakıldıktan sonra sıvı ekstraksiyon metoduyla farklı derişimlerde asit ve baz çözeltileri kullanılarak katı/sıvı ekstraksiyonu ile fosfor geri kazanımı çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen verilere göre 850 oC'de yakılmış çamur örneklerinden asit çözeltisi yardımı ile en yüksek fosfor geri kazanımı (37, 5 gr/kg) elde edilmiştir.
Alüminyum sektöründe atık suların incelenmesi ve arıtılması

Bu tez çalışmasında, alüminyum kutu üretim tesisi atıksularının arıtılması ve bazı kirlilik parametrelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 11/01/ 2010 tarihinden itibaren ayda bir kez olmak üzere bir yıl süre ile arıtma tesisinin altı farklı yerinden su örnekleri alınarak, Kimyasal Oksijen İhtiyacı, alüminyum, yağ ve gres ve pH parametreleri standard metotlarla ölçülmüştür. Ayrıca, alüminyum kutu endüstrisi çıkış suyuna uygulanan kimyasal, fiziksel ve ileri arıtma prosesleri incelenmiştir. Bu amaçla koagülasyon-flokülasyon, kum filtresi ve aktif karbon prosesleri atıksuya uygulanmış ve her bir sistem özellikle KOİ ve alüminyum giderimi açısından ayrı ayrı, yağ-gres ve pH açısından ise sadece deşarj suyunda incelenmiştir. Koagülasyon-flokülasyon prosesinde % 81, kum filtresinde % 82, aktif karbon tankları çıkışında % 87 KOİ giderim verimi elde edilmiştir. Aynı sistem proseslerinde sırasıyla %97, %98 ve %98 alüminyum giderim verimi söz konusudur. Yapılan ölçümlerde kimyasal kirliliği limit değerlerin üstünde olduğu gözlemlenen arıtma tesisi giriş suyunun doğru arıtım basmakları ile arıtıldığı gözlenmiş ve deşarj noktasında KOİ, Al, yağ-gres ve pH parametrelerinin Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve İSU Atıksuların Kanala Deşarj Yönetmeliğince belirlenmiş limit değerlerin altına çekildiği saptanmıştır.
Gıda atıklarının atıksulardan renk giderme potansiyellerinin karşılaştırılması

Bu çalışma kapsamında boyar madde içeren atıksuların arıtımı için farklı adsorbentlerin adsorpsiyondaki etkinliği karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Yürütülen çalışmalarda Synacryl G. Yellow X-GL boyası kullanılmış ve beş farklı adsorbent ile adsorpsiyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Çalışmalarda barbunya kabuğu, bezelye kabuğu, asit ön işlemli barbunya ve bezelye kabukları ve ham kabak çekirdeği kabuğu kullanılmıştır. Deneylerde pH, adsorbent dozajı, zaman ve başlangıç boya konsantrasyonu gibi çeşitli değişkenlerin etkisi incelenmiştir. Testlerde tüm adsorbent maddeler için 125- 500 m boyut aralığı kullanılmıştır. Boya çözeltilerinin renk yoğunlukları spektrofotometre kullanılarak tespit edilmiştir. Deneyler neticesinde elde edilen sonuçlar dikkate alındığında asit ile ön işlemin barbunya ve bezelyekabuklarının boya giderim verimlerini ve tutma kapasitelerini artırdığı ve mevcut adsorbentler içerisinde ise en yüksek giderim verimi ve tutma kapasitesinin kabak çekirdeği kabuğu ile elde edildiği bulunmuştur. Arıtma sisteminde pH 10'da asit ön işlemli barbunya, bezelye ve ham kabak çekirdeği kabukları için elde edilen en yüksek arıtım verimleri ve adsorpsiyon kapasiteleri sırasıyla %61, %75, %95 ve 20,72 mg/g, 26,13 mg/g, 45,58 mg/g olarak bulunmuştur. Yürütülen kinetik analizler neticesinde ise yalancı ikinci derece kinetik modelinin tüm adsorbentler için uygun olduğu belirlenmiştir. Ayrıca izoterm çalışmalarında, Freunlich izoterm modelinin deneysel verilerle bir adsorbent hariç daha iyi uyum sağladığı görülmüştür.
Zeytin karasuyunun fungal defenolizasyonu

Zeytin karasuyuzeytinyağı fabrikası çıkış suyudur. Zeytin karasuyu, fenolik bileşikler gibi kolay parçalanamayan kompleks organik madde içeren, kirlilik yükü yüksek atıksulardan biridir. Zeytin karasuyu kokulu ve koyu renkli bir atıksudur. Karasu arıtılmadan deşarj edildiğinde alıcı ortamlarda, renk değişimi, estetik bozukluk ve zehirlilik gibi çeşitli problemlere sebeb olmaktadır. Zeytin karasuyunun yapısında yer alan fenolik bileşikler nedeniyle ortamda mikroorganizmaların gelişmesi sınırlı olmaktadır. Bu sebeple, zeytin karasuyunun biyolojik olarak arıtılabilmesi zordur. Zeytin karasuyunun biyolojik olarak arıtılabilmesi için fenolün giderilmesi gerekir. Yüksek fenolik bileşikleri parçalamak için bazı funguslar karasuyun artımında rol oynamaktadır. Funguslar lakkaz ve benzeri polifenol oksidazlar üreterekfenolik bileşikleri metabolize edilebilir hale dönüştürmektedir. Bu çalışmada, zeytin karasuyunda bulunan fenolik bileşiklerin giderilmesi için fungal defenolizasyon yöntemi kullanılmıştır. Fungal defenolizasyon amacıyla F. trogii ve T. versicolor gibi funguslar kullanılmıştır. Bu iki fungus türü ile yapılan araştırma sonucunda, en iyi lakkaz aktivitesi gösteren ve dolayısıyla en iyi defonolizasyon sağlayan tür belirlenmiştir. Çalışma periyodu boyunca reaktör performansları kimyasal oksijen ihtiyacı, fenol, lakkaz, toplam katı ile belirlenecektir. Çalışma sonunda tüm seyreltme oranlarında en iyi fenol giderim performansını T. versicolor göstermiştir. Düşük karasu seyreltme oranlarında en iyi KOİ giderim verimi performansını T. Versicolor göstermiştir Ancak yüksek seyreltme ortamlarında ise F. trogii'nin KOİ giderim etkinliği daha yüksek bulunmuştur. Tween 20, veratril alkol, iz element içeren ortamlarda ve N sınırlı ortamda yapılan defenolizasyon çalışmalarında elde edilen fenol giderim oranları normal ortamda yürütülen defenolizasyon çalışmasında elde edilen fenol giderim oranlarının altında gözlenmiştir.
Sızıntı sularının ardışık anaerobik, aerobik ve doğal arıtma reaktörlerinde arıtılması

Bu projede Dünya'da ve Türkiye'de arıtılması zor ve pahalı olan sızıntı sularının arıtılması için bir model sistem üzerinde durulmuştur. Bilindiği üzere sızıntı suları çok farklı türde kirleticileri içerisinde bulunduran ve zor arıtılabilen atıksular kapsamındadır. Sızıntı sularının organik kirliliği oldukça yüksektir. Dolayısıyla tek bir arıtma ünitesi ile arıtılması mümkün değildir. Anaerobik/aerobik yöntemler sızıntı sularının arıtılmasında sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle anaerobik basamak sızıntı sularının yüksek organik kirliliğini gidermekte oldukça etkili bir yöntemdir. Bu proje çalışmasında; Denizli B. B katı atık depolama sahasından alınan sızıntı sularının, anaerobik yukarı akışlı çamur yatak reaktöründe ve buna seri olarak bağlanan sürekli karıştırmalı tank reaktör'ün ardından pilot ölçekli doğal arıtma reaktöründe arıtılabilirliği üzerine çalışılmıştır. Çalışmadaki amaç sızıntı sularının alıcı ortama deşarj kriterlerini sağlayacak düzeyde arıtma sağlamaktır. Çalışma sonucunda; anaerobik, aerobik ve doğal arıtma reaktörlerinde KOİ giderme verimi sırasıyla %96, %99 ve %63'tür. BOİ5 konsantrasyonu anaerobik reaktör girişinde 960 mg/L civarında iken arıtma sistemi sonucunda bu değer 20 mg/L'ye kadar düşürülmüştür. Doğal arıtma sonrasında yapılan ağır metal analizlerinde ise Fe, Cr ve Ni giderimleri sırasıyla %97,4, %97, 7 ve %95,8'dir.
Türkiyede tıbbi atık yönetimi ve Nevşehir ilindeki uygulamaları

Tıbbi atıkların yönetimi ve bertarafının çevre ve insan sağlığı açısından önemi büyüktür. Bu çalışmanın amacı Türkiye de tıbbi atıklarla ilgili çeşitli illerdeki uygulamaların tıbbi atık bertaraf yöntemlerinin ve Nevşehir ilinde tıbbi atık yönetiminin incelenerek, problemlerin tespit edilmesi ve çözüm bulunmasıdır. Bu çerçevede, Hem mevcut araştırmaların ve yayınların gözden geçirilmesi, hem de Türkiye de tıbbi atıklara yönelik mevzuatın incelenerek Nevşehir ilindeki mevcut durumun araştırılarak tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nevşehir İlinde 1 adet Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi bulunmakta olup, 30.01. 2012 tarihinde Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkındaki Yönetmelik uyarınca geçici faaliyet belgesini alarak çalışmalarına başlamış olup 31.12. 2012 tarihinde de Çevre İzin ve Lisans Belgesini almış bulunmaktadır. İlimizde bulunan tıbbi atıklar lisanslı araçlarla taşınarak sterilizasyon tesisinde bertaraf edilmekte olup tıbbi atık miktarlarında her geçen yıl artış görülmüştür.
Yapay sulakalanlarda mikroplastik gideriminin belirlenmesi

Evsel kökenli atıksuların arıtılması ve alıcı ortamlara deşarj edilmesi sonucunda sucul ekosistemlere önemli miktarda mikroplastik salınımı gerçekleşmektedir. Yapay sulak alan sistemleri, evsel atıksuların kırsal bölgelerde arıtılması amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Yürütülen tez çalışması kapsamında, yatay yüzey altı akışlı yapay sulak alan sisteminin yaz ve kış mevsimlerinde sahip olduğu mikroplastik giderim veriminin belirlenmesi, sucul ortamlara salınan mikroplastik konsantrasyonunun ve morfolojik özelliklerinin tespit edilmesi ve Phragmites australis bitkisinin bünyesine mikroplastik alma potansiyelinin belirlenmesi amacıyla bir dizi çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar sonucunda, yüzeysel akış aracılığıyla taşınan ve hava ortamında askıda bulunan mikroplastiklerin artan yağış miktarı sonucunda kış mevsiminde daha fazla deşarj edildiği ve Y-YAS sisteminde daha fazla mikroplastik konsantrasyonu tespit edildiği belirlenmiştir. Ortalama olarak %92, 35 oranında mikroplastik giderimine rağmen yüksek konsantrasyonlarda mikroplastik salınımı gerçekleştiği ve yapay sulak alan sistemlerinin önemli bir mikroplastik kaynağı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Phragmites australis bitkisinde yapılan çalışmalarda ise bitki bünyesine mikroplastik alınımının gerçekleştiği belirlenmiştir. ANAHTAR