Eğitimde verimliliğin ölçülmesi üzerine bir araştırma

Bu araştırmanın amacı, TED Ankara Koleji Vakfı Özel Lisesi ile Ayrancı Lisesi'nin ikinci sınıflarında okutulmakta olan psikoloji dersi programının 'Zeka ve Kişilik' ünitesindeki 'Zeka' konusuna dayalı olarak yürütülen öğretimin, bu programın hedeflerini ve davranışlarını gerçekleştirme yönünden verimliliklerinin nasıl olduğunu irdelemektir. Bu amaca ulaşmak için oluşturulmuş yedi alt probleme yanıt bulunmaya çalışılmıştır. Bunun için, 'Zeka' konusu ile ilgili olarak lise 2. sınıf psikoloji programında ve psikoloji ders kitaplarında yer alan davranışları kapsayan bir test oluşturulmuş ve önce bu testin güvenirlik, geçerlik çalışması yapılmıştır. Daha sonra test, TED Lisesi'nden 148 ve Ayrancı Lisesi'nden 149 öğrenciye, sınıfta, zeka konusu işlenmeden önce ve işlendikten sonra uygulanmıştır. Bu çalışmada verimlilik, hem testte yer alan davranışlar hem de teste yanıt veren öğrenciler açısından ele alınmıştır. Davranışlar açısından verimlilik incelenirken bilgi, kavrama, uygulama basamağında bulunan davranışlar, iki okul ayrı ayrı ve iki okul birlikte ele alınarak çalışılmıştır. Bu amaçla, testte yer alan her bir maddenin öntestteki ve son testteki doğru yanıtlanma yüzdeleri hesaplanmıştır. Bir hedef altında bulunan davranışlar açısından verimlilik tam öğrenme düzeyi (0,80) ölçüt alınarak yorumlanırken; etkililik, son test ve öntest doğru yanıtlanma yüzdesi farkları manidar olan davranışların tüm davranışlara oranıyla yorumlanmıştır. Öğrenciler açısından verimlilik ve etkililik düzeyleri, önce iki okul ayn ayn sonra da birleştirilerek ele alınmıştır. Bunun için her bir öğrencinin hem testte yer alan maddelerin tümüne verdikleri yanıtlar birlikte hem de bilgi, kavrama, uygulama basamağında bulunan maddelere verdikleri yanıtlar ayn ayrı ele alınmış ve her bir öğrenci için doğru yanıt yüzdeleri bulunmuştur. Öğrenciler ve grup için verimlilik, tam öğrenme düzeyi olan 0,80 ölçütüne göre yorumlanırken; etkililik, son test ve öntest doğru yanıt yüzdeleri farkları manidar olan öğrenci sayısının, tüm öğrenci sayısına oranıyla yorumlanmıştır. Davranışlar açısından başlıca sonuçlar şunlardır: 1. Bilgi basamağından uygulama basamağına doğru gidildikçe, davranışların hem öğretimden önce hem de öğretimin sonunda gerçekleşme yüzdelerinde bir azalma görülmektedir. Bilgi ve kavrama basamağındaki davranışların kazanılma düzeyleri nispeten birbirlerine yakın görünürken, uygulama basamağındaki davranışlar öğretimin sonunda her iki grup tarafından tam öğrenme düzeyinde kazananılmamıştır. 2. Öğretime başlamadan önce bazı davranışların grupça kazanılmış olması, öğretimin verimliliğini düşürmektedir. 3. TED Lisesi'nde öğretime başlanmadan önce ve öğretimin sonunda, Ayrancı Lisesi'ne göre, daha fazla sayıda davranış tam öğrenme düzeyinde kazanılmış görünmektedir. 4. Bilgi düzeyindeki davranışlar açısından TED Lisesi'nde öğrencilerin 0,61 'i. Ayrancı Lisesi'nde 0 ,61'i ve grubun tümünde 0 ,65'i için öğretim bu düzeyde etkili olmuştur. Kavrama düzeyindeki davranışlar açısından ise, TED Lisesi'nde öğrencilerin 0 ,33'ü, Ayrancı Lisesi'nde 0 ,58'i, grubun tümünde ise 0 ,67'sinde öğretim etkili olabilmiştir. Uygulama düzeyindeki davranışlar açısından ise, öğretimin TED Lisesi'nde daha etkili olduğu görülmektedir. Her üç hedef birlikte ele alındığında, TED Lisesi'nde öğrencilerin 0 ,57'si, Ayrancı Lisesi'nde 0 ,59'u ve grubun tümünde de 0 ,67'si için öğretim etkili olabilmiştir. Öğrenciler açısından başlıca sonuçlar şunlardır: Öğretimin sonunda davranışların tümünü, TED Lisesi'ndeki öğrencilerden 0 ,108'i, Ayrancı Lisesi'ndeki öğrencilerden 0 ,114'ü, iki okul birlikte ele alındığında ise 0,1 11'i tam öğrenme düzeyinde öğrenmiş bulunmaktadır. Davranışların tümü açısından, TED Lisesi ile Ayrancı Lisesi ayrı ayrı ve iki okul birlikte ele alındığında öğretimin etkili ve verimli olmadığı görülmektedir. Öğrenciler açısından davranışlar ayrı ayrı ve tümü birlikte ele alındığında ise durum şöyledir: Bilgi düzeyindeki davranışlar ve tüm davranışlar açısından öğrenmelere ilişkin yüzdeler normale yakın bir dağılım verirken, bu durum kavrama düzeyindeki davranışlar açısından pozitif yön biraz kaymakta, uygulama düzeyindeki davranışlara ait yüzdeler ise ortalamanın altında sağı çarpık bir dağılım vermektedir. Sonuç olarak, hem davranışlar hem de öğrenciler açısından her iki okulda öğretimin beklenen düzeye çıkarılamadığı söylenebilir.