Evsel atıksu arıtma tesisi maliyetlerine etki eden faktörler ve aralarındaki bağantıların araştırılması

Türkiye'deki beldeler göz önüne alındığında, çoğunda kanalizasyonşebekesinin, pek çoğunda ise atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı görülür. Bu durumun ana sebeplerinden bir plansız şehirleşme ve çarpık yapılaşmadır. Bu durum kentlerde alt yapı sorunları yaratmaktadır. İçme ve kullanma suyubüyük ölçüde karşılanmış olmasına rağmen, atıksu toplama sistemi, atıksuların arıtılacağı tesisler ve yağmur suyu drenaj şebekeleri ya mevcut değil ya da çok yetersiz durumdadır. Bunun neticesinde gerek yağmur sularıgerekse de kullanılmış sular doğrudan alıcı ortamlara deşar edilmekte ve bualıcı ortamlar özellikle de alıcı su ortamları aşırı derecede kirlenerek faydalı kullanım özelliklerini kayıp etmektedir. Bu nedenle atıksuların mutlaka arıtıldıktan sonra alıcı ortamlara verilmesi gerekmektedir. Yerleşim birimlerinde oluşan atıksuların en uygun teknoloji seçilerek ve en düşük maliyetiyle arıtılması esastır. Bunun için ülke çapında, ortaya çıkan atıksuların miktarı ile özelliklerinin bilinmesi gereklidir. O halde ülkemizde yapılması gereken ilk işin yerleşim birimleri baz alınarak meydana gelecekevsel atıksu miktarları ile bu atıksuların özelliklerinin bilinmesi gerekir. Aksi takdirde en uygun arıtma teknolojilerinin seçimi mümkün olmayacaktır. ekonomik çözüm için ise atıksu arıtma tesislernin maliyetlerinin incelenmesi gereklidir. Ülkemizde büyüklü küçüklü 3 .000'nin üzerinde belediye vardır. Ancak bunların pek çoğunda arıtma tesisi yoktur. Belediyelerin çoğunluğu orta büyüklüktedir. Bu nedenle nüfusu 5.00 ile 50.000 arasında olan yerleşim birimlerinde her nüfus dilimi için uygun maliyetli arıtma teknolojisinin seçimikısıtlı maddi imkanları haiz olan ülkemizde uygulanabilir sistemleringelişmesini sağlayacaktır. vBu çalışmada evsel atıksulara uygulanabilecek arıtma sistemleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Ayrıca evsel atıksuların karakteristikleriliteratürden yararlanılarak genel olarak ifade edilmiştir. Ülkemizdekibeldelerin pek çoğunda arıtma tesislerinin bulunmayışı ve mevcutların daişletilmemesi seçilen teknolojilerin pahalı olması ve yerleşim birimlerinin yeterli mali güce sahip olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle özellikle evsel atıksuların arıtılmasında yaygın bir şekilde kullanılan aktif çamur metodu için yatırım ve işletme maliyetlerinin hesabında ele alınacak unsurlar belirtilmiştir. Daha sonra maliyete etkili olan bu unsurlar ile maliyet arasındaki olabilecek bağıntılar hesaplanmıştır. Hesaplanan korelasyonlarda literatürdeki maliyet verilerinden faydalanılmıştır. Ayrıca tesis büyüklüklerine tesir eden kalite parametreleri arasında da korelasyonlar araştırılmıştır. Kanal maliyeti ile nüfus inşaatYatırım mekanik aksam bedeli ve toplam maliyeti ile nüfus arasında kuvvetli korelasyonların olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yıllık elektrik ve kimyasal madde maliyetleri ile nüfus arasında kuvvetl matematik bağıntılar bulunmuştur. Kişi başına düşen arıtma tesisi maliyeti ile nüfus ve arıtılan atıksu debisi başına düşen maliyetle nüfus arasında da kuvvetlikorelasyonların bulunduğu gösterilmiştir. Geliştirilen bu korelasyonlar yardımıyla nüfusa bağlı ve / veya arıtılacakdebiye bağlı olarak aktif çamur sistemleri için yatırım, işletme ve toplam maliyetler hesaplanabilecektir. Bu tip çalışmaların diğer arıtma sistemleri içinde yapılması gerekmektedir.