İlköğretim ikinci kademe fen ve teknoloji, ingilizce, matematik ve Türkçe öğretmenlerinin eleştirel düşündürmeye dönük görüşleri

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim ikinci kademe Fen ve Teknoloji, İngilizce, Matematik ve Türkçe öğretmenlerinin öğrencileri eleştirel düşündürmeye dönük görüşlerini belirlemektir. Söz konusu eleştirel düşündürme, öğretmenin öğrencilerini eleştirel düşünme sürecine dahil edecek kısacası eleştirel düşündürecek her türlü davranış, tutum, yaklaşım, yöntem, teknik ya da metodu kapsamaktadır. Araştırmada tarama yöntemi kullanılmış olup, araştırma evrenini Diyarbakır ili merkez ilçelerinde yer alan ilköğretim kurumlarında görev yapmakta olan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise 2010- 2011 eğitim ? öğretim yılı, Diyarbakır il merkezinde yer alan ilköğretim kurumlarının ikinci kademesinde görev yapmakta olan 81 Fen ve Teknoloji öğretmeni, 102 İngilizce öğretmeni, 78 Matematik öğretmeni ve 102 Türkçe öğretmeni oluşturmaktır. Araştırmaya 4 farklı branştan 363 öğretmen katılmış olup, bu sayı evrende ilgili branşlarda görev yapmakta olan 1443 öğretmenin %25.1'ini teşkil etmektedir. Araştırmada öğretmenlere, araştırmacı tarafından geliştirilen ve 28 maddeden oluşan anket aracılığıyla bilgi toplanmıştır. Öğretmenlerin öğrencileri eleştirel düşündürmeye dönük görüşlerinin belirlenmesi amacıyla hazırlanan ölçme aracı 7 alt boyut göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. 4 seçenekli 3 soru, 5 seçenekli 5 soru, 6 seçenekli 10 soru, 7 seçenekli 7 soru ve 8 seçenekli 2 sorudan oluşan 27 kapalı uçlu ve 1 açık uçlu olmak üzere toplam 28 sorudan oluşan ölçme aracı hakkında Fırat Üniversitesi öğretim üyelerinden uzman görüşü alınmıştır. Uzman görüşleri neticesinde yapılan düzeltmelerle veri toplama aracına son hali verilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma ve kay-kare tekniği kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında SPSS 17.0 paket programı ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları neticesinde elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:1-Araştırmaya katılan öğretmenlerin çoğunluğu (%54.4) öğrencileri eleştirel düşündürmeye istekli olduklarını belirtmiş ancak gerçekleştirmede zorluk çektikleri görülmüştür.2-Öğretmenlerin ders anlatımında öğrencileri eleştirel düşündürmek için kullandıkları öğretim yöntem ve teknikleri arasında hizmet süreleri açısından anlamlı bir farklılık vardır.3-Cinsiyetin öğretmenlerin verdikleri ödev türleri üzerinde belirleyici bir etkisi bulunmamıştır. 4- Hizmet süresi açısından öğretmenlerin ders esnasında kullandıkları soru tipleri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Hizmet süresi 30 yıl ve üzeri olan öğretmenler Kombinasyon tipi sorular kullandıklarını belirtmişler, hizmet süresi 30 yıldan az olan öğretmenler ise Olgusal sorular kullandıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca İngilizce ve Matematik öğretmenleri Olgusal sorular kullandıklarını belirtmişler, Fen ve Teknoloji öğretmenleri Kombinasyon tipi sorular kullandıklarını belirtmişler ve Türkçe öğretmenleri Iraksak sorular kullandıklarını belirtmişlerdir.5-Araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu kullanmakta oldukları soruların yenilenen yenilenen Bloom taksonomisine esas olan soru türlerinden anlama ile daha çok ilintili olduklarını belirtmişlerdir. Bu durum öğretmenlerin öğrencileri eleştirel düşündürmede başarısız oldukları şeklinde yorumlanabilir çünkü bilgi, kavrama, uygulama alt düzey düşünme becerilerini oluştururken, analiz, sentez ve değerlendirme üst düzey düşünme becerilerini içermektedir.6-Araştırmaya katılan öğretmenlerin çoğunluğu (%47.5) eğitim sistemi ile ilgili eleştirel düşünmeyi engelleyen faktörün sınav sistemi olduğunu belirtmiştir. Diğer taraftan hizmet süresi 30 yıl ve üzeri olan öğretmenler eğitim sistemi ile ilgili eleştirel düşünmeyi engelleyen faktörü, öğretimde bilgi aktarımına önem verilmesi ve öğrenci sayılarının fazlalığı olarak; hizmet süresi 30 yıldan az olan öğretmenler ise sınav sistemi olarak ifade etmişlerdir. Bu araştırma sonucunda öğretmenlerin öğrencileri eleştirel düşündürme hususunda çok istekli oldukları, öğrencileri bu konuda yüreklendirdikleri söylenebilir. Ancak bu sonuç, kişilerin kendilerini tarafsız değerlendirmede çok da başarılı olmadığı gerçeği göz önünde bulundurularak, çalışmanın daha geniş bir evrende ve bütün eğitim kademelerinde tüm branşları kapsayacak şekilde başka bir araştırmayla desteklenmesinin yerinde olacağı düşünülmektedir. Diğer taraftan, öğretmenlerin yüz yüze ve uzaktan hizmet içi eğitim yoluyla eleştirel düşünme ve düşündürme konusunda bilgilerinin artırılması, okul, derslik, laboratuar ve ders kitaplarının öğrencileri eleştirel düşündürmeye teşvik edecek şekilde tasarlanmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.