Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri ve Özel Güzel Sanatlar Liselerindeki müzik öğrencilerinin müzik ön yaşantıları, müzik yetenekleri, müziğe yönelik tutumları ve eğitim programlarını değerlendirme özelliklerinin karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı, Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri ve Özel Güzel Sanatlar Liseleri Müzik Bölümü öğrencilerinin müzik ön yaşantı, müzik yetenek ve müziğe yönelik tutum düzeyleri ile uygulanmakta olan programın yeterliliğine yönelik düşüncelerinin okul türlerine göre farklılıklarının tespit edilmesidir. Araştırmanın evrenini, resmi ve özel tüm Güzel Sanatlar Liseleri Müzik Bölümü öğrencileri, çalışma evrenini ise; İstanbul Avni Akyol Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi, Kadıköy Özel Güzel Sanatlar Lisesi ve Belde Özel Güzel Sanatlar Lisesi müzik bölümleri öğrencileri oluşturmaktadır. Bu okulların hazırlık, 9 ve 10. sınıf öğrencilerinden rasgele seçilen 50 AGSL ve 50 ÖGSL öğrencisi, araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Genel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada veriler, bir müzik ön yaşantı ve bir eğitim programı değerlendirme anketi, müziksel tutum ölçeği ve müziksel yetenek testi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilere özellikleri ve lise öncesi müziksel yaşantıları hakkında bilgilerin sorulduğu ankete verilen yanıtlardan elde edilen sonuçlar göre; öğrencilerin cinsiyet, sosyo-ekonomik durum ve anne-baba eğitim düzeyi özellikleri, okul türlerine göre farklılaşmamaktadır. Anadal çalgıları baz alındığında ise, keman ve viyolonsel seçimlerinde bir farklılık olmamakla birlikte viyola, flüt ve kontrbas AGSL öğrencilerince, klarnet ve gitar ise ÖGSL öğrencilerince daha yoğunlukla tercih edilmektedir. AGSL ve ÖGSL öğrencilerinin önemli bir çoğunluğu mezun oldukları ilköğretim okulunda müzik derslerini sevdiklerini belirtmişlerdir ve aralarında bu yönde bir farklılık bulunmamaktadır. Müzik derslerini sevdiğini belirten öğrencilerin çoğunluğu bunu müziği sevmelerine bağlamış, sevmediğini belirten öğrencilerin çoğunluğu ise bunu, ders öğretmenini sıkıcı bulmaya bağlamıştır. Öğrencilerin lise öncesi gerçekleştirdikleri müziksel etkinlikler içerisinde 'inüzik dinleme', 'şarkı söyleme' ve 'bir çalgıyı çalmaya çalışma' etkinlikleri öne çıkmış, 'inüzikle ilgili bir şeyler okuma' etkinliği ise daha az sıklıkla gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerden lise öncesi özel olarak 'inüziksel kulak', 'nota-müzik teorisi' ya da 'çalgı' eğitimi alanlar, almayanlara göre sayısal olarak farklılaşmamaktadır. Okul türü ve lise öncesi özel müziksel eğitim almış olma değişkenleri birbirinden bağımsızdır. Lise öncesinde özel çalgı eğitimi almış olan öğrenciler sırasıyla 'piyano', 'gitar' ve 'keman' da yoğunlaşmışlardır. Mezun oldukları ilköğretim okullarında yapılan müzik derslerinde kullanılan çalgı ise büyük bir çoğunlukla blok flüttür. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğunluğu, ailelerinde müzikle ilgilenen bireyler bulunduğunu belirtmiş ve bu bakımdan okul türlerine göre bir farklılık görülmemiştir. Ancak bu öğrencilerin %50'den fazlası çalışmalarında onlardan yararlanmadığını belirtmiştir. Öğrencilerin lise öncesi dinlediği müzikler içinde pop müzik öne çıkmakta, ardından klasik müzik ve jazz gelmektedir. En az dinlenen müzik ise arabesktir. Öğrencilerin yarıdan fazlası lise öncesi klasik müzik konserlerine gitmediğini belirtmiştir ve bu durum okul türlerine göre farklılaşmamaktadır. IIAGSL ve ÖGSL öğrencilerinin müziksel ilgi ve müziksel yetenek okul türlerine ve çeşitli bağımsız değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığıyla ilgili sonuçlara göre; öğrencilerin müziksel ilgi okul türlerine göre farklılaşmazken, müziksel yetenek bakımından önemli bir farklılık söz konusudur. Bu farklılık, AGSL öğrencileri lehine gerçekleşmiştir. Müziksel kulak bakımından AGSL öğrencileri, ÖGSL öğrencilerine oranla oldukça yüksektir. Öğrencilerin müziksel ilgileri cinsiyet, anadal ve sınıf değişkenlerine göre de bir farklılık göstermemektedir. Ancak müziksel yeteneklerinin anadal ve sınıf değişkenlerine göre farklılık içerdiği görülmüştür. Gitar anadalında olan öğrencilerin müziksel yetenek düzeyleri, viyola, viyolonsel, flüt ve kontrbas öğrencilerine göre anlamlı derecede düşüktür. Ayrıca ÖGSL 9. sınıf öğrencilerinin müziksel yetenek düzeyleri, ÖGSL hazırlık ve 10. sınıf öğrencilerine, tüm ÖGSL sınıflarının yetenek düzeyleri de tüm AGSL sınıflarına göre daha düşüktür. Öğrencilerin müziksel ilgileri, sosyo-ekonomik durum, anne-baba eğitim düzeyi ve mezun oldukları ilköğretim okulu türü değişkenlerine göre de farklılık göstermemektedir. Ancak lise öncesi özel müziksel eğitim alan ve klasik müzik konserlerine giden öğrencilerin müziksel ilgileri, bu etkinlikleri gerçekleştirmeyen öğrencilere göre anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Öğrencilerin müziksel yetenekleri, sosyo-ekonomik durum ve anne-baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır. Ancak genel ilköğretim okullarından mezun olan öğrencilerin özel ilköğretim okullarından mezun olanlara göre daha yüksek müziksel yetenek düzeyine sahip oldukları saptanmıştır. Ayrıca lise öncesi özel müziksel kulak eğitimi alan öğrencilerin müziksel yetenek düzeyleri, böyle bir eğitim almamış olanlara oranla daha yüksektir. Araştırma kapsamındaki eğitim programı değerlendirme anketinde öğrencilerin ders programlarının içerik, öğretmen ve saat yeterlilikleri, fiziksel mekan koşulları ve sosyal faaliyet yeterlilikleri konularında düşünceleri sorulmuş, bu düşüncelerin okul türlerine göre farklılaşma durumları sınanmıştır. Elde edilen sonuçlar göre; öğrenciler müziksel işitme okuma-yazma, piyano, koro ve çalgı ders içeriklerini yeterli bulmaktadır. Genelde AGSL öğrencilerinin ders içeriklerini ÖGSL öğrencilerine oranla daha yeterli bulduğu, ancak bu farklılığın sadece MİOY ders içeriği konusundaki düşüncelerde bir anlamlılık taşıdığı saptanmıştır. Öğrenciler, yüksek bir oranda MİOY, piyano, koro ve çalgı öğretmenlerini yeterli bulmaktadır. AGSL ve ÖGSL öğrencilerinin bu konudaki düşünceleri farklılık göstermemektedir. Öğrenciler MİOY, piyano ve çalgı ders saatlerini yetersiz, koro ders saatini ise yeterli bulmaktadır. MİOY ders saati konusunda öğrencilerin düşünceleri farklılaşmakta, AGSL öğrencileri MİOY ders saatini az yeterli, ÖGSL öğrencileri ise yetersiz bulmaktadır. Öğrencilerin geneli ders sınıflarının sayısını az yeterli, çalışma odalarının sayısını ise yetersiz bulmaktadır. Ders sınıflarının sayısal yeterliliğine yönelik düşünceler okul türlerine göre farklılaşmakta, AGSL öğrencileri ders sınıflarının sayısını az yeterli, ÖGSL öğrencileri ise yetersiz bulmaktadır. Öğrencilerin geneli ders sınıflarının donanımım az yeterli, çalışma odalarının, konser salonunun, yemekhanenin ve kantinin donanımını yetersiz bulmaktadır. Konser salonu, IIIyemekhane ve kantin donanımı konusundaki düşüncelerin okul türlerine göre farklılaşmakta olduğu, bu üç mekanın donanımının ÖGSL öğrencilerince daha yeterli bulunduğu saptanmıştır. Öğrencilerin geneli okulu, müzik alanındaki sosyal faaliyetleri bildirme bakımından az yeterli, müzisyenlerle konser ve söyleşi etkinlikleri düzenleme, diğer GSL' lerle konser etkinlikleri düzenleme ve müzik dışı sosyal faaliyetleri bildirme bakımından ise yetersiz bulmaktadır. Diğer GSL' lerle konser etkinliği düzenlemesi bakımından ÖGSL öğrencileri, okullarını, AGSL öğrencilerine oranla daha yeterli bulmaktadır. Elde edilen sonuçların ışığında, araştırmaya başlarken öngörüldüğü gibi, AGSL ve ÖGSL öğrencilerinin müziksel ilgilerinin farklılaşmadığı, müziksel yeteneklerinin ise AGSL yönünde oldukça farklılaştığı görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin genel olarak uygulanan programı yeterli bulmadıkları anlaşılmıştır. IV