Meslek lisesi öğrencilerinin okul terkinde rol oynayan faktörler ve önleme stratejilerine ilişkin yönetici öğretmen ve öğrenci görüşleri: AB ülkeleri ile karşılaştırılması

Bu araştırma Ankara ili genelinde meslek ve teknik liselerinde görev yapan yönetici, öğretmen ve öğrencilerinin okul terki üzerinde rol oynayan faktörlerin ve okul terkini önlemeye yönelik stratejilerin belirlenmesine ilişkin görüşlerini belirlemek için yürütülmüştür. Araştırma karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla okul yöneticisi, öğretmen ve öğrencilerinin okul terkinde rol oynayan faktörlere ve önlemlere ilişkin görüşlerinin belirlenmesine yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen ölçekler yardımıyla nicel veriler toplanmıştır. Nitel verilerin toplanmasında okulu terk etmiş meslek lisesi öğrencileri ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın evreni, Ankara iline bağlı dokuz ilçede bulunan mesleki ve teknik liselerde görev yapan eğitim yöneticileri, öğretmen ve bu okullarda eğitim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 524 kişilik bir örneklemin evreni temsil edeceği varsayılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu meslek lisesinde eğitimine devam etmekte iken okuldan ayrılmış 30 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen 'Meslek Liselerinde Öğrencilerin Okul Terki Üzerinde Rol Oynayan Faktörler', 'Meslek Liselerinde Öğrencilerin Okul Terkini Önlemeye Yönelik Stratejiler' olmak üzere toplamda iki ölçek ile toplanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, yüzde, frekans ve standart sapma gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğrenciler okul terkine yönelmelerinin en önemli sebebi olarak başarısızlığı görmektedirler. Ayrıca öğrencilere göre mesleklere ait eğitim ve kariyer imkanlarını tanımaya yönelik yeterince bilgi verilmemesi ve çevrenin olumsuz etkisi de okul terki üzerinde rol oynayan önemli faktörler arasındadır. Öğretmenler öğrencilerin okul terk nedeni olarak; ders çalışma alışkanlığının olmaması, yetersiz ya da uygunsuz ders çalışma alışkanlığı ve okul terkine giden süreçte ailelerin yetersiz çabasını görmektedir. Yöneticiler ise öğrencilerin okul terk nedeni olarak; ders çalışma alışkanlığının olmaması, okul terkine giden süreçte ailelerin yetersiz çabası ve aile içi şiddet, geçimsizliği görmektedirler. Öğrencilerin, okul terkine ilişkin kendisi ve ailesinden kaynaklı faktörler hakkındaki görüşleri yöneticiler/öğretmenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık taşımaktadır. Öğrencilerin, okul terkinin önlenmesine ilişkin meslek lisesine özgü faktörler hakkındaki görüşleri benzer şekilde yöneticiler/öğretmenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenciler okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; öncelikli olarak birinci boyut olan içsel boyutta sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerin artırılmasını ve ikinci boyut olan dışsal boyutta meslek lisesi derslerinde oyunlaştırma, sosyal ağların etkin kullanımı, görsel-işitsel tabanlı, akıllı cihazların etkin kullanımının arttırılmasını görmektedirler. Öğretmenler okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; birinci boyutta okul, aile, öğretmen işbirliğinin artırılmasını ve ikinci boyutta özellikle okul terkinin yoğun olduğu 9. sınıflarda öğretim programlarının gözden geçirilmesini gerekli görmektedir. Yöneticiler ise okul terkini önlemeye yönelik strateji olarak; birinci boyutta okul, aile, öğretmen işbirliğinin artırılması, sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlerin artırılmasını, ikinci boyutta ise özellikle okul terkinin yoğun olduğu 9. sınıflarda öğretim programlarının gözden geçirilmesini gerekli görmektedir. Öğrencilerin; okul terkini önleme stratejileri hakkındaki görüşleri içsel ve dışsal faktör boyutunda öğretmen ve yönetici görüşlerinden istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır.