Gazete haberlerinde kadınların temsiline yönelik bir çalışma

Kadınlığa ilişkin özellikler doğamızda içkin değildir. Bu özelliklerin, büyük ölçüde aile, okul, dini kurumlar gibi ideolojik devlet aygıtlarınca inşa edildikleri fikrini savunmak daha anlaşılır görünmektedir. Medya da ideolojik devlet aygıtlarından biri olarak değerlendirilmektedir. Ancak, medya, kadınlığa ilişkin normları toplumsal değer yargılarından bağımsız olarak yaratmaz; daha ziyade, kadın ve erkeği basmakalıp imgeler içinde defalarca göstermek suretiyle bu normları pekiştirir. Medya içeriğinde yer alan kadınlara ilişkin temsillerin, bir toplumdaki kadınlığa ilişkin tanımlardan bağımsız olduğu düşünülemez. Bu bakımdan, medya analizi, bir toplumda kadınlığa ilişkin tanımlan ve kavrayışı anlamanın yollarından biri olabilir. Toplum ve medya arasında karşılıklı bir belirlenmenin söz konusu olduğunu savunmak, birinin diğeri üzerinde belirleyiciliği olduğunu iddia etmekten daha uygun görünmektedir. Yani, bir toplumdaki kadınlık tanımlan ile medya içeriğindeki kadın temsilleri karşılıklı olarak birbirine etki eder. Medya, toplumu birebir yansıtan bir ayna olarak değerlendirilemez. Yine de, kurgusal bir atmosfer olarak, toplumdaki 'gerçek' kadınlar hakkında belli bir ölçüde bilgi verebilir. Medya içeriğinde kadınlar, yaygın bir biçimde, günlük ve sıkıcı işlerden sorumlu eşler, kendilerini bir erkeğin başarısı için adayarak ikincil planda kalan kişiler, çeşitli şiddet biçimlerine maruz kalan kurbanlar olmak gibi basmakalıp imgelerle gösterilmektedirler. Öte yandan, medya içeriğinde, siyasetçiler, iş kadınları olmakla sıra dışı örnekler olarak görünen az sayıda kadın ise ısrarla, çocuk bakmak, diyet yapmak gibi geleneksel rol ve meşguliyet çerçeveleri içine hapsedilmektedir. Medya tarafından sunulan basmakalıp imgelerin 'gerçek' kadınlar tarafından kabul edilmesi de muhakkak dikkate alınmalıdır. Kadınların, kendi çıkarlarına karşı işleyen bir sisteme katılımı, Kandiyoti'nin 'ataerkil pazarlık' olarak adlandırdığı tanımın genellenmesi ile açıklanabilir. Yani, IVkadınlar, ataerkil sistemi, aslında sıkı bir biçimde erkek çıkarlarına tabi olan kendi bir takım çıkartan için savunurlar. Egemen bir ideoloji olarak ataerki şeffaflaşmıştır; bu sebeple, toplumsal cinsiyet ilişkilerinin sorgulanmasına engel olmaktadır. Toplum içinde yetişen herhangi biri, kadınlığa ilişkin toplumdaki tanımlarla birlikte medyada sunulan kadınlığa ilişkin basmakalıp imgeleri de yavaş yavaş kanıksar. Kadınlara ilişkin bu tür imgeler, bir toplumda, kadınlığa ilişkin değer ve normları yeniden üretir ve bunların devamına hizmet eder. Bu yüzden, medyaya yönelik araştırma ve eleştiriler, feminist hareketin önemli mücadele alanlarından birini oluşturmaktadır. Türkiye'nin feminist hareketle yaklaşık yirmi yıllık bir tanışıklığı vardır. Türkiye'de feminizm, çoğu entelektüel olarak tanımlanabilecek, sınırlı sayıda kadın tararından desteklenen bir hareket olmuştur. Yine de bu hareket, belli bir ölçüde, toplumdaki kadınlığa ilişkin değerlerle birlikte, medyada yer alan kadın temsillerini de sorgulanmanın yolunu açmıştır. Bu çalışma, geniş okur kitlesine ve birbirlerinden farklı ideolojik eğilimlere sahip beş gazetede kadınların temsillerini incelemek suretiyle, günümüz Türkiye'sinde kadınlığın kavranışına ve buna ilişkin tanımlara açıklık getirmeyi amaçlamaktadır. Bu gazeteler Hürriyet, Cumhuriyet, Yeni Yüzyıl, Yeni Şafak ve Türkiye'dir. Bu gazetelerin analizi, medyada kadınların temsilinin oldukça basmakalıp olduğunu ortaya koymaktadır; kadınlar, politikacı, profesyonel meslek sahibi, vb. olsalar dahi, büyük bir oranda, halen geleneksel temsillere odaklanan çerçeveler içinde tanımlanmaktadırlar. Özet olarak, medyanın statükoyu devam ettiren bir araç olarak işlev gördüğü söylenebilir; genel olarak medya, toplumda kadınlığa ilişkin değer yargılarını dönüştürmeye katkıda bulunmamaktadır. Medyada kadın haklan konusunda çok sayıda argüman yer alsa da, kadınların özgürlüğü aslında dikkate alınmamaktadır.