Avrupa Birliği'nde ortak dış güvenlik politikası

AB düşüncesi 14 ncü yüzyıla kadar dayanır. Gerçek anlamda Avrupa Birliği düşüncesi ikinci Dünya Savaşından sonra ortaya çıkmıştır. 1951 yılında imzalanan ve Topluluğun temelini oluşturan AKÇT Antlaşmasını AAET, AET, TAS, Maastricht ve Amsterdam Antlaşmaları izlemiştir. AB'ni ayakta tutan üç sütün vardır. Bunlara üç sütun teorisi denir. Birinci sütunu topluluklar, ikinci sütunu ODGP, üçüncü sütunu ise Adalet ve içişleri oluşturur. Maastricht Antlaşmasına kadar AB'de ASİ şeklinde gelişen dış politika, Maastricht ve Amsterdam Antlaşmalarıyla siyasi birlik bağlamında hukuksal zemine oturtulmuştur. AB, uluslararası hukuk bağlamında hukuki kişiliğe ve fiil ehliyetine sahiptir. Bu kişiliği ve fiil ehliyeti sayesinde AB, ODGP ortaya koyabilecektir. Ancak AB'nin karar alma mekanizmasındaki gecikme ve zorluk birliğin kriz bölgelerine hızlı müdahalesini engellemektedir. Amsterdam antlaşmasıyla ortak karar alma yöntemi getirilerek oybirliğiyle karar alma yöntemi değiştirilmiştir. Böylece AB'nin ODGP'sı daha ılımlı hale getirilmiştir. Oybirliği yöntemi ODGP' nın işlemez hale getirmekte veya yavaş işlemesine sebep olmaktadır. AB'de ODGP'nın hedefleri; birliğin ortak değerlerinin savunulması, Birliğin ve Üye Devletlerin güvenliğinin her bakımdan pekiştirilmesi, BM Antlaşması, Helsinki sonuç belgesi ve Paris Şartı hedeflerine uygun olarak barışın korunması ve güvenliğin pekiştirilmesi, uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi, demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları ile tem özgürlüklere saygının geliştirilmesi ve sağlamlaştırılmasıdır. AB'nin ODGP araçları; ortak kararlar, ortak tutum, ortak eylem, ortak beyanlar ve ortak stratejilerdir. AB'e Üye Devletlerin ulusal çıkarını ön plana çıkarmaları ve karar alma mekanizmasındaki yavaşlık ODGP oluşturulmasında en önemli engeldir. Ortak karar alma yöntemi ve Subsidiarity ilkesi uyarınca bu engeller aşılmaya çalışılmaktadır. ABODGP'da insan hakları çok büyük bir önem taşımaktadır. AB yaptığı yardım ve antlaşmalara bu değerlerin ihlal edilmemesi şartını koymaktadır, insan hakları ihlalinde bu antlaşmalar iptal edilmekte ve yardımı kesilmektedir. Avrupa, güvenliğini uzun yıllar NATO ve ABD desteğiyle gerçekleştirmiştir. Bu nedenle savunmaya harcama yapmamıştır. Böylece iktisadi ve hukuki entegrasyonunu tamamlayan AB, siyasi birlik için gerekli olan güvenlik ve savunma alanına yönelmiştir. AB güvenlik ve savunma taleplerini ilk etapta BAB ile sağlamaktayken, 1998 yılından sonra AGSK'ne yönelmiştir. Özellikle 2003 yılında 60 Bin kişilik bir Avrupa Kolordusu kurulacaktır. BAB' in üstlendiği Petersberg görevleri AGSK'ya devredilmiştir. Bu görevler; insani yardım, kurtarma ve tahliye, barışı koruma, kriz görevleridir. AB, AGSK ile Türkiye gibi AB'ne üye olmayan ülkeleri AGSK operasyonlarında karar alma ve operasyon aşamasında dışarıda bırakmak istemektedir. AB muhtemel operasyonlarda ise NATO tesis, kolaylık ve imkanlarını kullanmak istemektedir. Hem de yeni bir savunma harcaması yapmadan. Türkiye BAB'daki gibi kazanımlarını AGSK'da da elde etmek istemektedir. Türkiye bu talebinde haklıdır. Türkiye'nin AB'ne tam üyeliği AB'nin ODGP'na büyük katkılar sağlayacaktır. Bu aynı zamanda Türkiye'nin de lehinedir.