Kuşaklar teorisine göre Türkiye'deki gençlerin medya kullanım alışkanlıkları ve İstanbul örneği

Kitle iletişim araçlarından gazete, radyo, televizyon ile son yıllarda toplumda yaygın kullanım alanı bulan bilgisayar, internet ve mobil teknolojiler, gerek bireyin gerek ise toplumun yaşamında önemli bir yer tutmaktadır. Toplumu etkileme gücüyle, her bir medya aracının kendi döneminde popüler araçlar olurken teknolojik gelişmeye bağlı bu araçlarının yapılarında zamanla bir değişim ve dönüşüm yaşanmıştır. Bu değişim ve dönüşüm toplumun medya kullanım biçim, alışkanlık ve davranışlarına yansımış, farklılıklara neden olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde aynı yıllarda doğmuş, aynı çağın şartlarını taşıyan dolayısıyla benzer kaderleri paylaşan kişiler kuşak olarak tanımlanırken 1900'lü yılların başından günümüze; Sessiz, Babby Boomer, X, Y ve Z olmak üzere 5 farklı kuşak sınıflandırılması yapılmıştır. Çalışmamız kapsamında medya kullanım alışkanlıkları gerçekten de kuşaklara göre anlamlı bir farklılık göstermekte midir? Eğer öyleyse hangi kuşak hangi medyayı, niçin farklı tarzda kullanıyor? Z Kuşağının kendine özgü bir medya alışkanlığı var mı? Soruları bu bağlamda cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Dönemin yoğun kullanılan medya araçlarına göre bireyler de medya kullanım alışkanlıkları kazanırken, kuşaklar teorisinin batı kültürü için geliştirilmiş bir açıklama modeli olup olmadığı, yaşa bağlı olarak teknoloji kullanım alışkanlıklarının öngörülebilir olup olmadığı çalışmada irdelenmiştir. Bu kapsamda 3 hipotez oluşturulmuştur. H1: Yeni medyayı kullanım alışkanlıkları, kuşaklara göre farklılaşmaktadır. H2: Z kuşağı, yeni medyayı daha etkin kullanmaktadır. H3: Kuşaklar teorisinin de öngördüğü gibi medya kullanım alışkanlıkları, kuşaklara göre farklılık göstermektedir. Türk gençlerinin medya kullanım biçim ve alışkanları geniş literatür taramasıyla birlikte, İstanbul'un 4'ü Anadolu, 4'ünde Avrupa yakasında olmak üzere 8 pilot ilçe seçilmiş olup X, Y ve Z Kuşaklarından oluşan 400 kişiye yüz yüze anket uygulamasıyla hipotezler doğrulanmıştır. Sessiz Kuşak döneminin yaygın kullanılan aracı gazete, BB Kuşağının daha çok radyo, X Kuşağının TV, Y Kuşağının bilgisayar, Z Kuşağının ise akıllı telefonlarla birlikte internet ve mobil teknoloji, daha genel ifadeyle dijital platformlar ve araçları olmuştur. 21. Yüzyılda bilgisayar ve mobil teknolojinin gelişmesiyle toplumda geleneksel medya araçlarından bir uzaklaşma, radyo, gazete, TV'den dijital, yeni medyaya yönelik bir eğilim olduğu ortaya konurken geleneksel medya araçlarının geleceği de tartışılmıştır. Yaşlı kuşaklar yeni medya araçlarını geleneksel medya araçları işlevleri bağlamında kullandıkları gözlenirken mevcut medya alışkanlıklarını çok da kolay bırakamayacaklarını ortaya koymuştur. İnternet ve mobil teknolojinin günümüzde hangi yaş aralığındaki bireyleri daha da etkisi altına aldığını ortaya koyan araştırma, kuşakların yeni medya alışkanlıklarının tespiti ve düzenlenmesi adına da tartışmalara projeksiyon tutacağı düşünülmektedir. Bilim, sanayi, ekonomi, güvenlik, sağlık, eğitim, bilişim, siyaset, psikoloji, sosyoloji... vs. birçok alanda dijitalleşmeyle birlikte toplumu nelerin beklediğine ilişkin öngörü sunacak çalışma ile kuşakların dijital platformlarda sürdürdüğü iletişim biçimlerinin geldiği noktada veri sunacaktır.