Sanatın iyileştirme ve sağaltıcı etkisi üzerine bir inceleme

Görsel sanatların dili renkler, şekiller, çizgiler ve görüntülerden oluşur ve bizimle kelimeler olmadan konuşur. Sanat tedavi ise sözel olmayan sanatın dilini kişisel gelişim, iç görü ve dönüşüm için kullanan bir yaklaşım sunar. Kısaca sanat, o içimizdeki düşüncelere, duygulara, duyumlara uzanan, dış dünya ve deneyimlerimizi bağlayan bir yoldur. Bireysel ifade yoluyla yaşamı zenginleştirilen anlamlar yaratmamıza yardımcı olur. Sanat terapisi; semboller, metaforlar, görsel imgeler ve sanat oluşturma sürecini kullanarak danışanı iyileştirmeyi amaçlar. Dışavurumcu Terapistler çeşitli sanat dallarını ve yaratıcı süreci; güçlenmesi gereken alanları geliştirmek ve sağlık ve iyilik duygusunu desteklemek amacı ile kullanır. Amerikan Sanat Terapi Birliği sanat terapisini 'hastalık, travma ya da yaşamlarında güçlük çeken kişilerin ya da kişisel gelişimini artırmayı hedefleyen kişilerin, bir profesyonel eşliğinde sanatı iyileştirici amaçlı kullanmaları' olarak tanımlamıştır. Art Heals adlı kitabında McNiff, sanatın acıyı kabul edip, sonrasında bir şeyler yapmaya başlayarak insanı iyileştirdiğini söylemektedir. Sanat terapisinin iyileştirici, değiştirici ve yeni bir yaşam yaratıcı güçlerinin tek başına araştırmalar yaparak bulunamayacağını, ancak danışanla birlikte sürece tanıklık edilerek gözlenebileceğini belirtmiştir. Bir sanat yapıtı, şifa bulmanıza yardım ettiği ölçüde önemli kabul edilebilir. Bir eserin 'iyi' veya 'kötü' olması, içsel ihtiyaçlarınıza ne ölçüde cevap verdiğine, tanımlamış olduğumuz yedi psikolojik zaaftan birine ne ölçüde derman olduğuna bağlı olabilir (Botton, Armstrong, 2013, s.72). Psikoterapi kavramı kişinin kendini tanıması ve çözümlerine ulaşabilmede gerekli psikolojik zeminin oluşturulmasıdır. Bu ortamda kişinin kendini en iyi ifade edebileceği durumlardan biri sanattır. Sanatın kullanım amaçlarından birisi de bireylerin kendini ifade ettikleri psikolojik olarak kendilerini rahat hissettikleri uygulamalardır. Amerikan Sanatta Terapi Birliği (1985) belirttiği gibi sanatla terapi öğrencilerin kişisel problemlerini sözlü veya farklı ifadelerle ortaya koymalarına izin vermektedir. Bilinçdışı ve bilinçaltı çatışma ve kargaşalarda sanatın grafik ve plastik ifadelerini kullandırılması hastaların gelişim ve iyileşmesinde imkan sağlar. Çevre ile bağlarını koparan kişiler, sanatın yöntemleri uygulandığı süreç içinde kendilerini buldukları ve seyrettikleri bir ayna olarak görürler. 1940 ve 50'li yıllarda akıl hastanelerinde bu konuda gönüllü çalışan kişiler, hastaların resimle terapi konusunda psikiyatristleri ikna etmişlerdir. İki boyutlu yüzey üzerine yapılan resimler hastaların iyileşmesi sırasında ipuçları bulmamızı sağlar. Görsel Sanat terapi Sigmund Freud ve Carl Jung'un teorilerinde geliştirerek hastaların kişilik kavramlarına başka bir pencereden bakmamızı sağlamıştır. Türkiye'de sanat terapisine yönelik ilginin arttığı görülmektedir sanatla terapi programlarını değerlendirmek için yapılan çalışmaların incelenmesi amaçlanmıştır. Sanat terapi kişinin kendini tanıması, çözümlemesi, bilinçaltı ve bilinçdışı çalışmalarda danışanlarının iyileşmesini sağlamaktadır. Görsel sanatlar semboller, çizgiler, metaforlar ve görsel imgelerle kelimelere ihtiyaç duymadan bizimle konuşur iletişime geçer. Bu bilgiler doğrultusunda görülüyor ki sanat terapi için görsel sanatlar kişinin kendini çözümlemesi ve ifade edebilmesi için en iyi disiplinlerden biridir. Dolayısı ile bu çalışma sanatın sağaltıcı etkisi üzerine ele alınmıştır. Bu tez ile sanatın iyileştirme ve sağaltıcı etkisi incelenecektir. Bu bağlamda problem; görsel sanatların dışavurumcu ya da yaratıcı sanat terapileri bağlamında kullanılma yolları, sanatın bu alandaki iyileştirici etkileri ve yaklaşımlarını saptayarak, Türkiye'de görsel sanatlar alanında yaratıcı terapiler nasıl ve hangi yolla kurumsallaşmakta olduğunu ve bu konuda yapılan çalışmalar incelenecektir. Bu araştırmanın yöntemi ise karma yöntemdir. Öncelikle literatür taraması ile bilgiler elde edildi daha sonra durum çalışması ile ilgili bilgiler nitel araştırma deseninden elde edildi, görüşmeler yapıldı aynı zamanda ilgili dokümanlar incelendi.