Liderlik ve otorite: Lise öğrencilerinin liderlik ve otorite algısı üzerine bir araştırma

İnsanlar grup halinde yaşayan sosyal nitelikli canlılar oldukları kadar oluşturdukları grupları yönetecek ve hedeflerine götürecek liderlere de ihtiyaç duyan varlıklardır. Birey kendi arzu ve ihtiyaçlarından bir kısmını gerçekleştirmek, kişisel hedeflerine erişebilmek için bir gruba ihtiyaç ve grup halinde hareket etme zorunluluğunu hisseder. Yalnız insan zayıftır, güçsüzdür, cesaretsizdir, arzu ve enerjileri azalmış korkudan yetenekleri büzüşmüş durumdadır. İnsanları belirli hedeflere götürebilmek için bu hedeflere ulaşmada onların sağlayacakları kişisel arzu ve ihtiyaçlar ile çıkarların neler olduğunu takip etmek, daha sonra da bu insanları bir grup etrafında toplayarak güçlerini, cesaretlerini, arzu ve enerjilerini artırmak gerekir. Grubu oluşturacak insanların bireysel çıkarlarını somut olarak belirlemek güç ise bu takdirde onların milli duygularına müşterek olan sosyal, ahlaksal ve dinsel değerlere hitap etmek gerekecektir. Şu halde belirli amaç ve hedeflere yönelmiş insan gruplarının oluşturulması ve harekete geçirilmesi her insanda kolay kolay bulunmayan ayrı bir beceri ve ikna etme yeteneklerini gerektirmektedir. Liderlik konusunda ortaya atılan birçok tanımlar incelendiği ve bir sentez oluşturulmaya çalışıldığı takdirde bu kavramı, bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme ve bu amaçları gerçekleştirmek için onları harekete geçirme yetenek ve bilgilerinin toplamıdır diye tanımlayabiliriz. Liderler bazı özel koşullar altında kararları tek başlarına almaları gerekir. Bu da gruba hakim olmayı gerektirir ki bunun sonucu otoritedir. Grup içindeki lider otoritesini sağlamak için kararları uyguladığı değerlendirmeler sonucunda tek başına alır. Bu da sorumluluğun büyük bir kısımını lidere yükler. Kararlarını etkin şekilde alabilmesi için ve sorumluluk altında ezilmemesi için liderin yetkileri kendinde toplaması gerekir. Liderleri işletme içinde otoriteyi kurabilmek için genelde güç kaynaklarından yer alanırlar. Özetle güç ve otorite lider için birbirini tamamlayan iki unsurdur. Otorite; yeterliliğine herkesi inandırarak bir kişinin kendine sağladığı itaat ve güven; hakimiyet ve emretme kudreti; yaptırım koyma ve kullanma gücüdür. Bu araştırmada, Antalya ilinin Finike ilçesindeki Anadolu Lisesi, Canan Yavuz Gürkan Kız Meslek Lisesi ve Özel Sancak Koleji'nde öğrenim gören 9, 10, 11 ve 12. sınıfta okuyan 650 öğrenci ile yüz yüze anket yoluyla yapılmıştır. Ankette, katılımcıların cinsiyetleri, eğitim seviyeleri ve ailelerinin gelir seviyeleri ile liderlik ve otorite algı düzeyleri arasındaki ilişki üzerinde çalışılmıştır. Çalışma sonucunda; öğrencilere göre; otoritenin rasyonellik ve güven ile doğru orantıda olduğu tespit edilmiştir. Erkek ve kız öğrencilerine göre; otorite, liderlik, ideal lider algısında bir değişiklik olup olmadığı araştırılıp, anlamlı bir şekilde farklılaşmanın olduğu saptanmıştır. Liderlik öğrencilere göre tek kişilik bir olgudur. İdeal lider; demokratik, yenilikçi, eleştiriye açık, katılımcı gibi özelliklere sahip olmalıdır. Yine öğrencilerin sosyo-demografik özellikleriyle otorite, liderlik, ideal lider algıları arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılıp ilişkili olan durumlar tespit edilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda; Liderlik ve Otoritenin Lise öğrencileri üzerindeki etkisi, anlamı ve beklentileri yönünde bize ışık tutacağı ve özellikle gelecek yeni nesillerin üzerinde daha etkili ve geçerli sonuçlara ulaşılacağı düşünülmektedir.