Sosyal medyada mahremiyet algısının belirlenmesi: X, Y ve Z kuşakları üzerinde bir araştırma

Yeni iletişim teknolojileri ile birlikte hayatımıza giren sosyal medya, pek çok yeniliği beraberinde getirmiştir. Geleneksel medyadan farklı olarak kullanıcılarına karşılıklı etkileşim olanağı sunması, kullanıcıların kendi içeriğini hazırlama imkanına sahip olması sosyal medyanın tercih edilmesinde ve kitlelere ulaşmasında etkili olmuştur. Bu gelişmeler beraberinde sorunları da getirmiştir. Sosyal medyada mahremiyetin dönüşümü de bu sorunlardan bir tanesidir. İnsanların sosyal medya hesaplarında yaptıkları paylaşımlarında nerede ve nasıl eğlendiği, yaptığı tatili, evliliği, katıldığı doğum günleri ve kutlamalar bilinmektedir. Çevremizde yer alan insanların eğitimlerini ne zaman bitirdikleri, nereye yemeğe gittikleri, ne zaman ve kiminle evlendikleri, çocuklarının isminin ne olduğu gibi pek çok konu sosyal medya sayesinde takip edilmektedir. Bireye ait özel alanın içeriği sosyal medya nedeniyle anlam değiştirmiştir ve mahremiyet kamusal alana açılarak dönüşüm göstermiştir. Çalışma, sosyal medyanın mahremiyeti ne yönde etkilediğine odaklanmakta ve sosyal medya üzerinde yaşanan mahremiyet değişimlerini X, Y ve Z kuşakları merkezinde incelemektedir. Sosyal medya platformlarından hangilerinin daha çok kullanıldığı, bu sosyal medya platformlarının kullanım sıklığı, yapılan paylaşımların içerikleri, sosyal medya üzerinde mahremiyet kaygısının ne yönde olduğu üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu bağlamda birinci bölümde çalışmanın temel konusu olan mahremiyet ve kamusal alan kavramları, ikinci bölümde sosyal medyanın mahremiyet üzerindeki etkisi ve özel hayatın ihlalinin hukuksal boyutu incelenmiştir. Araştırma özellikle kuşakların sosyal medya hesaplarında yaptıkları paylaşımların içeriklerine ve sosyal medya üzerinde mahremiyet kaybı noktasında kaygı taşıyıp taşımadıklarına yoğunlaşmıştır. Buradan hareketle temel amaç, çalışmanın problemini desteklemektedir. Bahsi geçen konuların ortaya konması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma bulguları ise anketin yapıldığı X, Y ve Z kuşaklarının sosyal medya araçlarını kullanım sıklığını, kuşakların sosyal medya araçlarında günlük geçirdikleri zamanı, kuşakların sosyal medya araçlarındaki paylaşımlarının içeriklerini ve sosyal medyada yaptıkları paylaşımlar doğrultusunda mahremiyet kaygıları ile sınırlıdır. Bu çerçevede 5 bölümden ve 56 sorudan oluşan anket formu Nisan 2018 -Haziran 2018 tarihleri arasında katılımcılara yüz yüze ve online şekilde ulaştırılmıştır. Anket formu, öncelikle 65 kişilik bir denek grubuna öntest şeklinde uygulandıktan sonra 1693 kişiye dağıtılmıştır. Hatalı ya da eksik cevaplı olan anket formları çıkartılmıştır. Bu bağlamda kuşaklar arasında dağılımı yapılan 1625 anket, analizi yapılması için belirlenmiştir. Yapılan araştırmada hem kuşaklar hem de cinsiyet açısından en çok WhatsApp'ın kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda kuşakların farklı konularda paylaşım yaptığı tespit edilmiştir. X kuşağı katılımcıları en fazla dini ve siyasi görüşüyle ilgili paylaşım yaparken, Y kuşağı kendisi ve özel hayatı ile ilgili pek çok konuya sosyal medya hesaplarında yer vermektedir. Z kuşağının ise havuzda, denizde ve evde çekilmiş fotoğraf/videolara daha fazla yer verdiği tespit edilmiştir. Sosyal medyada mahremiyet kaygısının ise yine kuşaklara göre farklılık gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu anlamda en az kaygıyı Z kuşağı taşırken, en fazla kaygı X kuşağına aittir. Sosyal medya hesaplarında en çok, kimlik hırsızlığı ve kendileri ile ilgili fazla bilgiye sahip olunmasından kaygı duyulmaktadır. Bu durum, kuşakların sosyal medyada yapılan paylaşımlar ve özellikle mahremiyet ile ilgili bilinçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.