Canlı ders etkileşim düzeyi belirleme ölçeğinin geliştirilmesi ve otomatik kestirim sisteminin tasarlanması

Bu çalışmanın amacı, canlı derslerin etkileşim düzeyini belirleyen ölçeğin geliştirilmesi ve canlı ders etkileşim düzeyi belirleme sisteminin tasarlanmasıdır. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı birinci bölümde, ölçek geliştirme aşamalarını gerçekleştirmek için öncelikle alan yazından elde edilen önermelere bağlı olarak Uzaktan Eğitim alanında uygulama ve araştırma faaliyetleri yürüten 23 uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüş ve madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzundaki sorular, öğretmenin öğrenci ile kurduğu sözlü etkileşim, öğretmenin sözlü etkileşimi, öğretmenin ders sunum şekli aracılığıyla sağladığı etkileşim ve öğretmenin içerik aracılığıyla sağladığı sözsüz etkileşiminden oluşmaktadır. Elde edilen toplam 20 madde aracılığıyla farklı seviye ve konulara ait, süreleri 35-65 dk arasında değişen 80 canlı dersin video kaydı incelenerek değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi uygulanmış, düşük korelasyona sahip maddeler çıkarılmıştır. Ardından faktör sayısı ve yükleri hesaplanarak 14 Likert tipi maddeden oluşan güvenilirlik hesaplaması yapılarak ölçek sonuçlandırılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde tasarım bilimi araştırma yöntemi kullanılarak canlı ders etkileşim düzeyi belirleme sistemi geliştirilmiştir. Bir probleme yönelik çeşitli kaynaklar temel alınarak çözüm arayışını hedefleyen bu yöntem, ana hatları ile problemin fark edilmesi, öneri, geliştirme, değerlendirme ve sonuçlandırma adımlarından oluşmaktadır. Geliştirme sürecinde 60 canlı ders video kaydı kullanılmıştır. Sistemin geliştirilmesinde kullanılacak metrikler, çalışmanın birinci bölümünde elde edilen ölçek temel alınarak sinyal işleme alanında uzman 3 kişinin görüşleri doğrultusunda belirlenmiştir. Öğretmen, yazışma ve video alanlarındaki değişimler arka plan çıkarımı algoritmaları kullanılarak hesaplanmıştır. Ses ile ilgili analizler ise ses değişimindeki sapma ve enerji hesaplamaları ile yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda öğretim elemanı görüntüsü, materyal alanı, yazışma alanı, ses analizi ile ses ve yazı analizini içeren 5 ana metrikten türetilmiş toplam 26 metrik kullanılmıştır. 30 ders, geliştirilen algoritmalar aracılığı ile analiz edilerek doğrusal regresyon yoluyla her bir faktör ve genel olarak etkileşim düzeyi için modeller kurulmuştur. Modellerin geçerlenmesi için algoritmalar farklı 30 ders üzerinde koşturulmuş ve sonuçlar, çalışmanın birinci bölümünde oluşturulan ölçek değerlendirme verileri ile bu derslerden elde edilen veriler ilişkisel olarak analiz edilmiştir. Etkileşim düzeyi belirleme sistemi sonuçlarının uzman değerlendirme sonuçları ile 0,84 oranında ilişkili olduğu ve bu sonuçların %70,9'unu açıkladığı görülmüştür. Sonuç olarak uzaktan eğitim yolu ile yapılan canlı derslerin etkileşimini belirlemek amacı ile alan yazın güvenirlik ve geçerlilik çalışmaları yapılmış bir ölçek kazandırılmıştır. Ayrıca, yaygınlaşan uzaktan eğitim uygulamalarında öğretmen açısından öz değerlendirme ve yöneticiler açısından performans ölçümü ve kaynak dağıtım politikaları gibi amaçlarla kullanılmak üzere gerçek zamanlı ve kişiden bağımsız canlı ders etkileşimini otomatik olarak değerlendiren bir sistem geliştirilmiştir.