Resimde göstergebilim, çocuk resimlerinin göstergebilimsel çözümlenmesi (ilköğretim 8. sınıf)

çeşitli işitsel, görsel, devimsel dizgilere; resim, sinema, fotoğraf gibi çeşitli sanat etkinliklerine, toplumsal ilişkileri düzenleyen kurallara, davranış biçimlerinedeğin uzanan geniş bir alanı kapsar. Anlam aktaran ya da içeren tüm oluşumlarda kendinivareder. Göstergebilim incelediği alanın kendine özgü yasalarını belirlemeyi, işleyiş kurallarını saptamayı, inceleme yöntemlerini oluşturmayı, betimleme ve açıklamaişlemlerini gerçekleştirmeyi hedefler. Çağdaş göstergebilimin başlıca iki öncüsü vardır: C. S. Pierce ile FerdinandSaussure. Pierce'e göre gösterge bir kimse için herhangi bir şeyinyerini, herhangi bir sıfatla ya da herhangi bir bakımdan tutan şeydir. Gösterge bu özelliği ile kendi dışında bir nesne, olgu, varlık belirtebilen öğedir. Gösterge gösteren ve gösterilenden oluşur. Saussure'a göre de bir anlam aktarıcı olan gösterge, gösteren niteliğindeki imge ile bir kavramı işaret eden gösterilenin birleşimidir. Gösterenler düzlemi anlatım düzlemini, gösterilenler düzlemiyse içerik düzleminioluşturur. Gösteren öğe maddi ve duyusaldır. Sözcük, boya, taş olabilen bu öğe duyusalgerçekliği verir. Esas gerçeklikse anlam varlığını oluşturan gösterilendir. Göstergenin ikibağlantısal öğesinden biri olan gösterilen, göstergeyi kullananın bundan anladığı şeydir. Onu gösterenin karşıtı yapan şey, gösterenin bir aracı niteliği taşımasıdır. Anlamlama ise gösteren ile gösterileni birleştiren ve ürünü gösterge olan edimdir. Sanat da kendine ait bir dile sahiptir ve o da göstergeler sistemine sahiptir. Sanat yapıtı bir maddi varlık, maddi varlığı ortaya getiren sanatçı bilinci ve yapıtıalgılayan anlamlandıran bilince dayanır. Estetik nesne olan sanat yapıtı toplum bilinci içinde yer alarak anlam kazanır. Eserin kendisi duyularımıza hitap ederken maddi olmayannesnesi kavram olarak bilincimizde yerini alır. Yani sanat yapıtı ne yaratıcısının ruhdurumuyla ne algılayanın ruh durumuyla özdeşleştirilmelidir. Yapıtın gösterge niteliği farklı öğelerin birleşmesinde temellenir. Bu öğeler;1) Duyusal olarak kavranan maddi yapıt 2) Estetik nesne 3) Gösterilen şey ile ilgiYukarıda değindiğimiz gösterilen ve gösterge kavramları sanat yapıtında da vardır. Resim için kullanılan araçlar, aynı dildeki sözcükler gibi, göstereni oluşturur. Bu duyusalgerçekliğin yanında, yaşanmış ya da hayali bir gerçekliğin yerine konan anlam-ki bunun için göstereni araç olarak kullanır- gösterilendir. Yapıt anlamını bulabilmek için özneyeihtiyaç duyar. Ancak bu özne ve bilinç bireysel olmaktan çok toplumsaldır. Her dönemin kendine özgü semiolojik anlamı vardır ve bu nedenle her sanat eseri belli bir döneminiteleyebilir. Sanat yapıtı içinde doğduğu kültürün bir parçasıdır. Dolayısıyla bu kültür sanat yapıtının içinde yer alır. Bu haliyle taşıdıklarından ve gösterdiklerinden dolayı ayrıca bir iletişim fonksiyonuna da sahiptir. Bir sanat eseri incelenirken göstergebilimsel niteliği göz önünde bulundurulmalıdır. Eser sadece biçimsel anlamda ve kompozisyon düzeni olarak yahut sadece bir ruh durumunun belirteni olarak algılanırsa eksik anlaşılmış olacaktır. Öğrencilerin-çocukların kendini ifade etme şansını yakaladığı sanat derslerinde de aynı zamanda bir iletişim fonksiyonunu gerçekleştirmeyi sağlayan resimlerinanlaşılmasında ve bu yolla çocukla iletişimin kurulmasında göstergebilim başvurulması gereken önemli bir kaynaktır.