Yabancılaşma ve sosyal medyanın toplumsal yabancılaşmaya etkisi

Yabancılaşma kavramı genel olarak özne olan insanın ürettiği ve sahip olduğu şeyler karşısında nesne durumuna düşmesi durumu olarak tanımlanmaktadır. Yabancılaşma toplumsal hayat içerisinde ortaya çıkmakta ve insanın yaşamının tüm yönleriyle ilgili gerçekleşebilmektedir. Marx'ın yabancılaşma yaklaşımı bugün bu alanda söz söyleyen hemen herkesin görmezden gelemeyeceği bir referans noktası oluşturmaktadır. Marx özellikle bireyin ürettiği şeylerin zamanla kendisi karşısında nesnel bir varlık haline geldiğini ve bireyin ürettiği şeyle olan ilişkisinin iki farklı taraflarmış gibi bir yabancılaşma meydana getirdiğini ifade etmektedir. Marx'ın öncelikle ekonomik temelli yaptığı tanımlamalar giderek diğer alanlardaki yabancılaşma yaklaşımlarını da önemli ölçüde etkilemiştir. Sosyal bilimler literatüründe yabancılaşmadan söz edildiğinde ekonomik, siyasal, sosyal, dini, ideolojik vs. alanların tamamı akla gelmektedir. Özellikle modernizm ve post-modernizm süreçlerinin iç içe yaşandığı günümüzde tüm değer, norm ve kurumların bir alt üst oluş yaşaması özelde bireyin, genelde toplumların bütün ezberlerini bir değişime zorlaması yabancılaşma kavramının kapsamlı bir şekilde ele alınmasını gerektirmektedir. Özellikle toplulukçu kültürlerin genel karakterlerine aykırı bir şekilde atomize olmaya başlaması bir 'parçalanmışlık' vurgusunu ön plana çıkarmakta, birey-birey ve birey-toplum ilişkilerini yeni bir boyuta taşımaktadır. Bu durum süreçten etkilenenler tarafından farklı yaklaşımlara sebep olmakta, toplumun egemen dili açısından adı bu şekilde konulmasa da bir yabancılaşma olarak değerlendirilmektedir. Eskinin daha muteber olduğu, insani değerlerin yok olmaya başladığı, yeni nesillerin toplumun kültüründen uzaklaştıkları sıkça dile getirilir olmuştur. Sanayi devriminden itibaren kitle iletişim araçlarının kitleler üzerindeki etkisi bilinmekle beraber yeni medya teknolojileri ve ortamları ile bunun boyut değiştirdiği ve çok daha etkin hale geldiği görülmektedir. İnternet erişiminin hemen her ortamda mümkün hale geldiği günümüzde bireyler çok farklı etkileşim ve iletişim deneyimleri yaşayabilmektedirler. Sosyal paylaşım ağlarının, bilgi, iletişim, paylaşım, dayanışma gibi imkanları kolaylaştırdığı düşünülmektedir. Ancak eş zamanlı olarak bunun sanal bir gerçeklik alanı oluşturarak bireyleri gerçek hayattan kopardığı, içinde yaşadığı topluma yabancılaştırdığı, birey ve toplumların sosyal medya ağları üzerinden manipüle edildiği de yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Bu çalışma son yıllarda yaşanan toplumsal dönüşüm sebebiyle değer, tutum ve davranışlarda ortaya çıkan yabancılaşmanın sosyal medya ortamındaki temsilini ve taşınmasını araştırmak üzere tasarımlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği ile yapılan bu çalışma Malatya halkı üzerine yapılmıştır. Bu amaçla özellikle son yıllarda dünyada ve Türkiye'de yaşanan değişimlerin insanların düşünce ve yaşam tarzlarını nasıl etkilediği, kişiler, kuşaklar ve gruplar arası iletişim üzerindeki yansımaları, kişilerin yabancılaşmayı algılama biçimleri ve sosyal medyanın bunlar üzerindeki etkisinin hangi düzeyde olduğu ile ilgili düşüncelerini tespit etmek amacıyla soru formu oluşturulmuştur. Soru formu ile ön-test yapılıp analiz edildikten sonra anket uygulamaya hazır hale gelmiş ve anket sonucunda elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilip yorumlanmıştır.