Keman eğitiminde Zeybek müziğinin kullanımı üzerine bir araştırma

Araştırmanın amacı, Aydın Kadıoğlu Zeybeği örneği ile zeybek müziğinin davul-zurna icraları geleneğinde bulunan karakteristik müzikal duyumları yansıtıcı bir keman uyarlamasını ortaya koymak ve bu uyarlamanın keman eğitimi süreçlerinde uygulamadaki görünümünü değerlendirmektir. Araştırmanın hedef evreni zeybek müzikleri, ulaşılabilir evreni ise TRT Türk halk müziği sözsüz oyun havaları repertuvarında yer alan 174 zeybek müziğidir. Araştırmanın deneysel boyutuna ilişkin çalışma gurubunu Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı keman öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın deseni, betimsel ve deneysel olmak üzere iki boyuttan oluşmaktadır. Buna göre araştırma bir yönüyle nitel, diğer bir yönüyle de nicel karma araştırma niteliği taşımaktadır. Betimsel boyutta, konu alanına ilişkin keman eğitimi ve zeybek müziği kuramsal çerçevede açıklanmış, Aydın Kadıoğlu Zeybeği geleneksel icra ses kayıtları notaya alınarak analiz edilmiş, eserin keman uyarlaması ortaya koyulmuş, uyarlamanın geleneksel icralardaki karakteristik müzikal unsurları yansıtma durumuna dair alan uzmanlarına görüşme formu uygulanmış, uyarlama müzikal olarak analiz edilmiş, uyarlamaya yönelik alıştırmalar hazırlanmış ve uzman görüşleri alınarak deneysel süreçte alıştırmaların etkililiğini belirlemeye yönelik müzikal performans değerlendirme ölçeği hazırlanmıştır. Araştırmanın deneysel bölümünde, Aydın Kadıoğlu Zeybeği keman uyarlamasına dönük hazırlanan özgün alıştırmaların, etkililiğini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda tek gruplu ön test-son test deneysel desen kullanılmıştır. Hazırlanan alıştırmalar üzerinden deney grubuyla haftada 1 saat olmak üzere toplam 8 ders yürütülmüş ve ardından ön test-son test sonuçları karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler, 'Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi' ve 'Paired Samples t Testi' kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca Aydın Kadıoğlu Zeybeği keman uyarlamasının icra geleneğinde görülen karakteristik müzikal unsurları yansıtma düzeyine ilişkin alan uzman görüşleri, frekans-yüzde kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Aydın Kadıoğlu Zeybeği üç davul-zurna icrasında 9 /2'lik bileşik usulün 3+2+2+ 2 biçiminin kullanıldığı, icraların ana zurna, dem zurna ve davul olmak üzere üç partiden oluştuğu, ezginin neveser makamına geçki bulunan nikriz makamı ile oluştuğu tespit edilirken; karakteristik müzikal unsurların dem ses, çarpma, çift çarpma, vibrato, glissando, ritardando, accelerando ve üçleme olduğu belirlenmiştir. Alan uzmanı görüşleri neticesinde Aydın Kadıoğlu Zeybeği keman uyarlamasının geleneksel icralardaki karakteristik müzikal unsurları yansıttığı tespit edilmiştir. Aydın Kadıoğlu Zeybeği keman uyarlamasına dönük hazırlanan alıştırmaların entonasyon, doğru nota çalabilme, sol el teknikleri, sağ el teknikleri ve kabul edilebilir tempo ölçütlerinde öğrenciler üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar ışığında zeybek müziğinin davul-zurna icra geleneğindeki karakteristik müzikal unsurları yansıtır bir keman uyarlamasının yapılabileceği ve bu uyarlamanın uygun alıştırmalar ile desteklenme yoluyla keman öğrencilerince seslendirilebileceği belirlenmiş ve buna yönelik öneriler geliştirilmiştir.