Sabun ve kozmetik endüstrisi atıksularından yüzey aktif madde giderimi

Son yıllarda ülkemizde yaşanan hızlı sanayileşme ile birlikte, bu sanayilerden kaynaklanan atıklar çevre kirlenmesinde önemli rol oynamaya başlamışlardır. Endüstriyel kirlenme adı verilen bu kirlenmede atıksular, çevreye konvansiyonel kirleticilerden daha büyük ve kalıcı zararlar vermektedir. Bu çalışmada bu kirliliğin önlenmesine yardımcı olmak amacı ile, sabun ve kozmetik üretimi yapan Evyap Yağ, Sabun ve Gliserin Sanayi A. Ş.'nin tesislerinden kaynaklanan atıksularında fizikokimyasal yöntemlerle yüzey aktif madde giderimi çalışmaları yapılmıştır. Birinci bölümde, çalışmanın anlam ve önemi ile amaç ve kapsam yer almaktadır. İkinci bölümde ise, şampuan ve sabun endüstrilerine ilişkin literatür bilgiler verilmiş, atıksularından yararlanılan tesise ilişkin bilgiler yer almıştır. Tesiste yer alan kozmetik ve sabun bölümü prosesleri, üretimleri ve hammaddeleri belirtilmiştir. Ayrıca bu bölümde tesiste mevcut olan atıksu arıtma tesisi hakkında bilgi verilmiş ve tesisin sınıflandırması yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise yüzey aktif madde giderim çalışmaları da kullanılan yöntemler hakkında literatür bilgilere yer verilmiştir, ilk olarak, birinci kademe arıtım işleminde kullanılan koagülasyon/flokülasyon işleminin mekanizması tanıtılmış ve kullanılabilecek üniteler ile ilgili bilgiler verilmiştir. İkinci kademe arıtma işlemlerinde kullanılacak olan aktif karbon adsorpsiyonuna ilişkin bilgiler ise ikinci kısımda verilmiştir. Dördüncü bölümde yapılan deneysel çalışmalar anlatılmıştır. Yapılan analiz yöntemleri ve laboratuar ölçekli çalışmalar açıklanmıştır. Çalışmalarda bulunan sonuçlar grafikler halinde sunulmuştur. Deneylerde koagülasyon-flokülasyon işlemi jar test düzeneklerinde yapılmıştır. İkinci kademe arıtımu işlemleri ise, laborauvar ölçekli olarak hazırlanan iki adet pleksi glass kolonda yapılmıştır. Beşinci bölümde ise yapılan çalışmadan çıkarılan sonuçlar sunulmuştur. Oluşturulan grafikler neticesinde birinci ve ikinci kademe arıtımda elde edilen neticelerin yorumlanması yapılmıştır. Atıksularda bulunan yüzey aktif madde konsantrasyonlarında koagülaston flokülasyon işlemlerinde 75 -80% giderim sağlanmıştır. Çalışmalarda amaç optimum pH ve optimum dozaj bulunması olmuştur. Deneylerde optimum pH'ın 5.5-6. 0 aralığında sağlandığı görülmüştür. Alüminyum sülfat, kireç ve anyonik polimer kullanılan işlemlerde, optimum konsantrasyon alum için 28 mg/l, polimer için ise 2 mg/l olarak belirlenmiştir. Aktif karbon işlemi ise ikinci kademe arıtım olarak çalışılmıştır. Aktif karbon kolonlarında değişik debilerde ve giriş konsantrasyonlarında deneyler yapılmıştır. Giriş konsantrasyonunun 20 mg/l civarında olduğu durumlarda çıkış konsantrasyonu Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde verilen 10 mg/l çıkış konsantrasyonu değerlerini sağlanmıştır. Altıncı bölümde ise öneriler kısmı yer almaktadır. Burada kozmetik endüstrisi için kullanılabilecek atıksu artıma tesisi seçiminde yardımcı olabilecek bilgiler bulunmaktadır. Gerek bu çalışmaların, gerekse mevcut tesiste işletme şartlarından edinilen bilgiler ışığında faydalı bir takım öneriler verilmiştir. Buna göre arıtma tesislerinde ilk arıtım işleminde kimyasal arıtım kullanılması daha uygun olmaktadır. Biyolojik arıtma tesisi çıkışında ise tesisteki salınımları gidermek için tampon amaçlı olarak bir aktif karbon kolonu kunulması, çıkış değerlerinin sağlanması bakımında faydalı olacaktır.