Katı atık yönetiminde geri kazanımın yeri ve Antalya'da uygulanabilirliği

Bu çalışmada katı atıkların bertaraf metotlarından geri kazanım incelenmiştir. Hızla artan nüfus, gelişen teknoloji ve gittikçe vahşileşen üretim - tüketim döngüsü dünyanın sınırlı kaynaklarını tüketmektedir. Bu sınırlı kaynaklan daha verimli kullanmak geleceğimiz açısından hayati önem taşımaktadır. Çevre bilincinin çıkış noktası olan bu düşünce sisteminin katı atık yönetiminde karşılığı geri kazammdır. Esas itibariyle Geri kazanım bir üst başlıktır. Geri kazanım ifadesinden atıkların bir şekilde sisteme döndürülmesi ve ekonomiye kazandırılması anlaşıldığı için, diğer katı atık bertaraf metotlarından kompost, piroliz ve hatta yakma dahi enerji kazandırması açısından bir geri kazanım prosesidir. Katı atık yönetiminde metotlardan birinin diğerlerine tercih edilmesi yanlış bir düşüncedir. Katı atık yönetimi bir sistem olarak ele alınmalı, mevcut şartlar göz önünde tutularak en uygun kombinasyon seçilmelidir. En ilkel metot olan vahşi depolamada dahi gayet basit de olsa geri kazanım uygulanmaktadır. Ülkemizde yıllardır uygulanan ve uygulanmaya devam edilen vahşi depolamada; döküm sahalarındaki ayırıcı ve sokaklardaki gezici-toplayıcı kişiler tarafından gerçekleştirilen ayırma ve toplama işlemleri de yine ekonomik açıdan bir geri kazammdır. Bu kazanımı belli bir disiplin içinde diğer metotlarla yürütmenin önemi açıktır. Geri kazanım konusunda dünyada geliştirilmiş çok çeşitli uygulamalar vardır. Teknolojik olarak geliştirilen ayırma ve işleme ekipmanlarının yanında çok basit metotlarla geri dönüşüm uygulanabilmektedir. İnsan merkezli bir işlem olduğundan esas yatırımın insana yapılması gerekmektedir. Ücretsiz dağıtılacak geri kazanım torbalanyla insanların evlerinde yapacakları çok basit ayırma işlemi ile büyük ekonomik kazanç sağlanabilir. Bunu gerçekleştirmek için ciddi eğitim çalışmaları yapılmalıdır. Başta okul çağında çocuklar olmak üzere geri kazanımın yaygınlaşması için toplumun her kesimine ulaşılmalı, çeşitli kampanyalar ve pilot çalışmalar düzenlenerek halkın katılımı sağlanmalıdır. Bu katılımın gönüllü olduğu kadar bir yükümlülük olması için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gereklidir. İyi bir projelendirmeyle geliştirilecek katı atık yönetim sistemiyle katı atık bertarafı belediyeler için bir mali yük olmaktan çıkarılabilir. Antalya özelinde yapılan çalışmalar sonucunda geri kazanımın mutlaka uygulanması gerekliliği görülmüştür. Özellikle yaz aylarında birkaç katma çıkan nüfusu ile yüksek katı atık potansiyeline sahip olan Antalya'da sıcak iklimin etkisiyle çok yüksek miktarda üretilen ambalaj atıklarının geri kazanım sistemi içinde değerlendirilmesinin büyük ekonomik kazanç sağlayacağı açıktır. Geri kazanım merkezli bir katı atık sisteminde düşünülebilecek olan kompost üretimi de bölgede üretilecek kompostun kullanılabileceği yeşil alanların bol olmasından dolayı faydalı olacaktır. Bu yeşil alanlardan sağlanacak organik atıklar yine kompost üretiminde kullanılarak, verimli bir geri kazanım döngüsü sağlanacaktır. Geri kazanım ve kompost üretimi sayesinde düzenli depolama sahasının yükü de azaltılarak faydalı ömrü artırılabilecektir. Antalya'da bir katı atık yönetim sistemi düşünürken, bunu sadece şehir merkeziyle sınırlamamak da gereklidir. Antalya kıyı bölgesi, sahil boyunca devam eden turizm amaçlı çok sayıda yerleşim merkezine sahiptir. Bunların arasında oluşturulacak bir işletim sistemiyle merkezi noktalarda kurulacak tesislerle yatırım maliyetleri azaltılabilecek, daha etkin ve verimli bir katı atık yönetimi sağlanabilecektir. Transfer istasyonları kurularak küçük merkezlerden ana merkezlere aktarma yapılarak birim maliyetlerden büyük kazanç sağlanabilecektir. xı