A Preliminary study of idioms related to women in Turkish and English

İnsanı öteki yaratıklardan ayıran en belirgin nitelik onun konuşma yeteneğidir. İnsan bir takım jest ve mi miklerle de iletişim sağlayabilir ancak bunlar konuşma kadar etkili değildirler. Toplumsal bir olgu olan dil toplumun kültür servetidir. Çünkü dil toplumun niteliklerini yansıtır Ve dil varlığını o toplumun üyeleri sürdürürler. Hiçbir dil toplum olmadan, hiçbir toplum da dil olmadan varlığını sürdüremez. Bu yüzden insan ilişkilerinde dil kullanımı, toplumsal ve kültürel yapıların önemi büyüktür. Bu çalışma Türkçe ve İngilizcedeki kadınlarla ilgili deyimleri toplamak amacıyla yapılmıştır. İlk bölümde konuyla ilgili problem, amaç ve hipotezin yanı sıra dil, toplum ve kültür ilişkisi de verilmiştir. Çünkü dil toplum üyelerinin ilişkilerini, sosyal yapı ve davranışlarını ve özde karakterlerini ortaya koyar. İkinci bölümde Türk ve dünya toplumlarında kadının yeri geçmişşten günümüze kadar araştırılmış ve insan topluluklarının bazılarında erkeklerle kadınların aynı haklara sahip oldukları, bazılarında ise kadınların aile refahına ve toplumun kalkınmasına yaptıkları büyük katkının anlaşılamadığı görülmüştür. Buna bağlı olarak geçmişşten günümüze Türk ve yabancı edebi eserlerin bazılarında kadınların durumu incelenmiş ve görülmüştür ki kadın kimi zaman yüksek ve 65 kutsal, kimi zaman da tam tersine aşağılayıcı bir durumda yansıtılmıştır. Üçüncü bölümde, çalışmanın problemini oluşturan deyimlerin anlaşılma zorluğu üzerinde durulmuştur, Deyimlerin anlaşılmadaki zorluğu, deyimleri meydana getiren birden çok sözcüğün çoğu kez kendi anlamlarından ayrı bir anlatım belirtmek üzere bir araya gelip kalıplaşmış ifade sindendir. Bu çalışmada Türkçe ve İngilizcedeki belli bir grup, kadınlarla ilgili olan deyimler seçilerek bunlar araştırılmıştır. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki deyimleri anlamadaki zorluk, deyimlerin oluşturduğu kelime anlamlarından farklı bir anlam taşıması ve toplumlar arasındaki kültür farklılığıdır. Çünkü deyimler kültüre bağlı olarak gelişen anlatım yollarıdır, ve o dili konuşan, toplumun geçmişşini, yaşam biçimini, geleneklerini ve çeşitli özelliklerini belirten Önemli ipuçları sağlarlar. Kadınlarla ilgili deyimler incelendiğinde bu deyimlerin kadınların toplumsal geçmişşini, düşüncelerini, geleneklerini ve çeşitli özelliklerini belirten kalıplaşmış sözler olduğu görülmüştür. Örneğin Türkçede hiç evlenmemiş ve evlilik yaşını geçirmiş bir bayan için kullanılan deyim 'evde kalmış' tır. Bu deyimi oluşturan 'evde' ve 'kalmış' kelimeleri tek tek kendi anlamlarından ayrı bir anlam belirtmek için bir araya /gelmiştir. Aynı örneği İngilizceden de ver- 66 mek olası. Örneğin, aynı anlamda hiç evlenmemiş ve evlilik yaşını geçirmiş bir bayan için kullanılan 'an old maid' deyimindeki kelimeler de tek başlarına taşıdıkları anlamın dışında bir anlam taşımaktadırlar. Kadınlarla ilgili deyimlerde yapılan araştırmalar göstermiştir ki bu deyiralerdeki kavramlar, düşünceler, kadınları ilgilendiren olayları az sözlerle belirtmek ve daha etkin kılmak için kullanılmışlardır. Üçüncü bölümde ayrıca deyim ve atasözü arasındaki farklar örneklerle anlatılmaya çalışılmış ve görülmüştür ki atasözleri cümle halinde öğüt verici, yol gösterici, yargıyı dile getirici belirli kalıplarda hazır anlatımlardır. Daha önce verilen, kadınlarla ilgili deyimlere ek olarak bu bölümde kadınlarla ilgili atasözleri de verilmiştir. Örneğin kadınların beceriksizliği yargısını taşıyan 'kadının yüklediği yük şuraya varmaz atasözünün anlaşılabilmesi kolaydır. Ancak aynı durum deyimler için söz konusu değildir. Çünkü deyimlerde kelimelerin tek tek anlamları düşünülemez duruma gelir ve bunların kalıplaşma- sıyla yeni ve tek bir kavram anlatılır. Dördüncü bölüm çalışmada Türkçeden ve İngi- lizceden toplanan kadınlarla ilgili deyimler yapı ve anlam bakımından incelenmiş ve derişik gruplarda top lanmıştır. 67 Çalışmada Türkçe ve ingilizce'de kadınlarla ilgili deyimleri ve kadının geçmişşten günümüze durumunu inceleyerek söz konusu toplumlarda kadınlarla ilgili geçerli değerler ortaya çıkarılmaya çalışıldı. Unutulmamalı ki her deyim kullanıldığı kültür içinde kalıplaşmış bir ifadedir. Ve kültürler arası farklılıklar deyimlerin değişik dillere çevrilmelerini zorlaştırır ve kimi zaman da imkansız kılar.