Etkin öğretmen eğitimi uygulamasının öğretmenlerin tutumlarına etkisi

ÖZ Bir ülkenin sosyal düşünce ve iktisadi kalkınmasında stratejik önem taşıyan nitelikli insan gücü ve mesleki elemanlarının başında öğretmenler gelir. Hızlı bir değişim içinde olan çağımızda öğretmenin, kritik düşünme, iletişim kurma, öğrendiklerini kullanma becerisi gibi konularda gelişmeleri önem kazanmaktadır. Demokratik eğitim için öngörülen, öğretmenin öğrencileriyle ilişkilerinde birlik havası yaratması, öğrencilerinin girişimci davranışlarını desteklemesi ve işbirliğine dayalı bir sınıf ortamı oluşturması, ayrıca disiplin ile bağımsız davranışın uzlaştırılması öğretmenlerin iletişim kurma becerileri ile yakından ilgilidir, iletişimin sağlıklı kurulamadığı eğitim-öğretim ortamlarında öğretmenin iyi niyetli çabaları yetersiz kalmaktadır. Çağdaş eğitimin öngördüğü 'bağımsız bireyler yetiştirmek' ve 'demokratik eğitim' gibi kavramların ise günlük hayata geçirilerek işlevsel kılınması eksik kalmaktadır. Bu araştırmada öğretmen-öğrenci ilişkilerinin daha sağlıklı bir hale getirilmesi için Dr. Thomas Gordon'un TET programı istanbul'da bir özel lisenin öğretmenlerine hizmet-içi eğitim kapsamında uygulanmıştır. Bu amaçla, TET dersi gören grubun MTAI ve öTA sonuçlarına göre tutumlarında değişiklik olup olmadığı, (2)TET programı verilen grubun değişen tutumlarının zaman içindeki durumu, (3)Deney grubuna ön-test verilmesinin son-test sonuçlarını etkileyip etkilemediği, öğretmenlerin değişen tutumlarının öğrenciye yansıyıp yansımadığı sorularına cevap aranmıştır. TET programına katılan IIdeney grubu 16 gönüllü öğretmenden oluşmuştur. Gönüllü olarak seçilen diğer 17 öğretmen ise kontrol grubunu oluşturulmuştur. TET dersleri haftada ikişer saatlik iki oturum şeklinde olmak üzere toplam 8 hafta sürmüştür, ön-test ve son-test uygulaması ise yaş değişkenini sınırlı tutmak için, ayrıca deney grubu öğretmenlerinin gittikleri sınıflarda derslerin ortaokulda yoğunlaştığı dikkate alınarak yalnızca hazırlık ve ortaokul sınıflarına yapılmıştır. Olası veri kayıpları düşünülerek anket uygulamasına ön-test için: 450 ve son-test için 450 olmak üzere toplam 900 öğrenci üzerinden tasarlanmış, istatistiksel analizler 841 kişi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ölçme aracı olarak Minnesota Teacher Attitude Inventory ve öğretmen Tutum Anketi, öğretmen Formu ve öğrenci Formu kullanılmıştır. öğretmenlerin MTAI sonuçlarına göre; Uygun eğitim-öğretim ortamlarının oluşturulmasında, ( 2 )öğretmen-öğrenci ilişkilerinin geliştirilmesinde, ( 3 )Demokratik ve işbirliğine dayalı bir sınıf oluşturulmasında, (4)Disiplin problemlerinin çözümü için uygun yollar bulunmasında TET' nin etkili olduğu yolunda bulgular elde edilmiştir, öğretmenlerin ÖTA sonuçlarına göre ise; ( 1 )Demokratik sorun çözme yöntemlerinin benimsendiği, ( 2 ) öğrencilerin istenmeyen davranışlarını değiştirmeye yönelik ben-mesajlarının benimsendiği, ( 3 öğrencilerin bağımsız birey olmalarında öğretmenlerin destekleyici rolleri olduğu, (4)0toriter olmayan tutumların benimsenmesinde TET'nin olumlu etkisinin olduğuna ilişkin ipuçları elde edilmiştir, öğrencilerin ÖTA sonuçlarına göre; (1 )öğretmenin demokratik sorun çözme yöntemlerini sınıflarında uyguladıklarına, ( öğrencilerin bağımsız birey olmalarında destekleyici rolde olduklarına, III( 3 )Demokratik sınıf ortamı oluşturduklarına ilişkin TET'nin olumlu etkisi bulgularla desteklenmektedir. TET ile öğretmenlerin sınıfın sosyal-duygusal ortamın zenginleştirilmesinde, öğretmen-öğrenci ilişkilerinin demokratik ve işbirliğine dayandırılmasında, öğretmenininsan ilişkilerinde duyarlı olmasında, disiplin sağlamada etkili yollar bulmasında, iletişim alanında yeterlik düzeyine erişmelerinde önemli kazançlar elde edilmiştir. Ayrıca ön- testin verilmesinin son-teste etkisinin olmadığı, tutumlardaki değişikliğin 'zaman' faktörüne karşı değişmediği saptanmıştır. TET programının etkililiği konusunda bu çalışmanın devamı olacak araştırmalara gereksinim olduğu açıktır. TET derslerinde öngörülen iletişim becerilerinin sınıf ortamında göreli olarak uygulanmasına ilişkin olarak öğretmenin değerlendirilmesinde gözlem yöntemlerini içine alan araştırmalara gereksinim vardır. IV