Şahin Kaygun'un 1980'li yıllar Türk fotoğrafına getirdiği yeni yaklaşımlar

Cumhuriyetin ilanından itibaren fotoğraf sanatına ve fotoğrafçılara ülkenin her yerini belgelemek için büyük görev düşmekteydi. Avusturyalı fotoğrafçı Othmar Pferschy (1898- 1984) Anadolu'yu Dünya'ya tanıtmak amaçlı gerçekleştirdiği çalışmalarda Cumhuriyet Türkiye'sini ilk kez çok yönlü olarak fotoğraflarıyla belgeleyen ve tanıtan fotoğrafçı olmuştur. Othmar Pferschy'in etkisiyle daha sonraki yıllarda Ara Güler, Sami Güner, Fikret Otyam, Ersin Alok, Sabit Kalfagil, Hüsnü Gürsel, İbrahim Zaman, İsa Çelik gibi Türk fotoğrafçılar da belgesel fotoğraftan hareketle Anadolu'yu kendilerine konu almışlardır. Türkiye'nin yakın dönem tarihine bakıldığında askeri müdahalelerin yarattığı politik, baskıcı ortam kuşkusuz ki sosyolojik ve siyasi olarak döneminin sanat ortamını daima etkilemiştir. Fotoğraf sanatı da her zaman içinde bulunduğu dönemin koşullarına ve toplumsal yapıya tanıklık etmiştir. 1980'li yıllarda yaşayan fotoğraf sanatçılarının çalışmaları incelendiğinde, geleneksel üslupta eserler üretenler olduğu gibi yeni arayışlar içinde olan, genç sanatçıların deneysel fotoğraf eğilime meyli olduğu görülmektedir. Ayrıca yine aynı dönemde bazı sanatçıların özgün ve yeni yaklaşımları da göze çarpmaktadır. Ülkemizde çağdaş fotoğrafın öncü isimlerinden olan Şahin Kaygun, İstanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'nda grafik eğitimi almış, 1980 yılında Avusturya hükümetinden kazandığı bursla Salzburg Yaz Akademisi'ne katılmıştır. Şahin Kaygun bu eğitimleriyle birlikte resim ve fotoğraf arasında üretmiş olduğu çalışmalarında, farklı disiplinleri bir araya getirmiş Polaroid fotoğrafları ve tuval üzerine boyamalar yaparak Türk fotoğraf sanatına hem biçimsel hem de düşünsel olarak yeni yaklaşımlar kazandırmıştır. Sanatçının özellikle 1980 sonrası Polaroid fotoğraflar üzerine uyguladığı ve farklı malzemeler kullanarak gerçekleştirdiği, boyama, yakma, kazıma, gibi yenilikçi yaklaşımları, o dönemde bazı fotoğraf çevreleri tarafından eleştirilmesine sebep olmuştur. Buna rağmen Kaygun, 1980 sonrasında Polaroid fotoğrafların üzerine daha da yoğunlaşmış ve eserlerini Türkiye dışına taşımıştır. Sanatçının bu çalışmaları, başta Avusturya olmak üzere Almanya, İsviçre, İngiltere, ABD ve Japonya gibi ülkelerdeki önemli sergilerde yer almıştır. Polaroid fotoğrafları, Uluslararası Polaroid Koleksiyonu'na da seçilmiştir. Kaygun'un çalışmaları, bu koleksiyonda yer alan dünyaca ünlü sanatçıların diğer eserleriyle birlikte 2011 yılının Ekim ayında Viyana'daki Westlicht Müzesi'nde sergilenmiştir. Bununla birlikte Türkiye'de gerçekleştirilen ilk Polaroid fotoğraf sergisini de 1984 yılında onun tarafından açmıştır. Kaygun, eserlerinde fotoğraf dışı teknikleri kullanarak gerçekleştirdiği özgün müdahaleleriyle sanatın farklı disiplinlerini, çalışmalarında bir araya getirmiş Türk fotoğraf sanatına estetik ve biçim olarak yeni bir dil yetisi kazandırmıştır. Şahin Kaygun bu yaklaşımlarıyla da 1980'li yıllarda Türk fotoğraf sanatının gelişimine katkıda bulunmuştur. Ayrıca sanatçı, sinema filmlerinde sanat yönetmenliği ve yönetmenlik yaparak dönemin sinemasının içinde bulunduğu tekdüzelikten farklı olarak Türk sinemasına yeni bir soluk getirdiği görülmüştür. Bu bağlamda Şahin Kaygun'un çok yönlü olan sanatçı kimliği ve eserleri incelenmiştir.