Meme kanserli kadınların birinci derece akrabalarının meme kanseri risk düzeyleri ve tarama davranışlarının belirlenmesi

Bu çalışma, meme kanserli kadınların birinci derece akrabalarının meme kanseri risk düzeyleri ve tarama davranışlarının belirlenmesi amacı ile yapıldı. Araştırma, tanımlayıcı tipte yapıldı. Araştırmanın evrenini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Onkoloji Kliniğin'de kayıtlı meme kanseri nedeni ile tedavi edilen 571 meme kanserli kadının, çalışmayı kabul eden 18 yaş ve üzeri, 345 birinci derece yakın akrabaları oluşturdu. Araştırmada, veriler anket formu ve Tyrer-Cuzick meme kanseri risk belirleme modeli kullanılarak toplandı. Çalışmada, Sivas C. Ü. Onkoloji Kliniği'nde kayıtlı meme kanserli kadınlar belirlendi. Meme kanserli kadınların listesi oluşturuldu. Listedeki kadınlar çalışmacı tarafından telefon ile arandı. Kadınlara çalışmanın amacı açıklandı ev randevusu alındı. Randevuya kadınların birinci derece yakınları davet edildi. Randevu gün ve saatinde kadınlara ev ziyareti yapılarak anket formları yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. Kadınların risk faktörleri bilgisayar ortamında yer alan http://ibis. ikonopedia. com/ linkine girildi ve risk düzeyi belirlendi. Çalışmada elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 24.0 programında analiz edildi. Tanımlayıcı veriler için yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma, değişkenler arasındaki bağıntıyı belirlemek için regresyon analizi, sayımla elde edilen verilerin değerlendirilmesinde X2 testi kullanıldı ve yanılma düzeyi 0.05 olarak alındı. Çalışmada kadınların yaş ortalaması 43.1 0. 15 olup, %58.3'ünün kız kardeşi meme kanseri idi. Kadınların çoğunluğunun fiziksel egzersiz yapmadıkları ve hamur işi ve yağlı beslendikleri, aile faktörü dışındaki meme kanseri risk faktörlerini taşıma oranlarının düşük olduğu belirlendi. Bununla birlikte lise (20.33 7.23) ve üniversite mezunlarının (24.23 6.35), bekar (21.47 7.56), 45 yaş ve üzeri (7.28 5.43), normal kilolu (17.50 9.62), 12 yaş (15.53 9.94), 13 yaş ve üzeri menarş olanların (18.35 8.89), menopoza 40 yaş ve üzeri girenlerin (10.38 7.98), hormon replasman tedavisi (15.93 10.02) ve doğum kontrol ilacı kullananların (21.80 7.98), çocuğu olmayan (21.09 8.29) ve bir çocuğu (22.03 7.32) olanların ve 31 yaş sonrası doğuranların (23.35 10.63), alkol kullananların (21.42 8.74), yağlı ve hamur işi ağırlıklı beslenenlerin (8.28 5.83) yaşam boyu riski oldukça yüksek bulundu. Kadınların 45 yaş altı (%71.4), bekar (%60.5), üniversite mezunu ( %67.1), obez (%62.5) menopoza girmeyenlerin kendi kendine meme muayenesi; 45 yaş ve üzeri (%69.0), okur-yazar (%65.7), obez (%57.5), boşanmış (%70.4), 51-65 yaş menopoza girenlerin (%70.5) klinik meme muayenesi; 45 yaş ve üstü, (%76.8), boşanmış (%66.7), okur-yazar olmayan (%63.0), obez (%57.5) ve 51-60 yaş menopoza girenlerin daha çoğunlukla mamografi yaptırdığı belirlendi. Sonuç olarak bu çalışmaya katılan birinci derece akrabası meme kanserli kadınların meme kanserinin bazı risklerini taşıdığı ve meme kanserinin erken tanısına ilişkin tarama davranışlarına yönelik uygulamalarının istendik düzeyde olmadığı belirlendi. Bu bağlamda bu kadınların meme kanseri ve tarama davranışlarına ilişkin farkındalıklarının arttırılmasına yönelik bilgi verilmesi gerektiği sonucuna varıldı.