Avrupa Birliği Euro ve Euro'nun Türk bankacılık sektörüne etkileri

Para, devletlerin egemenlik simgelerinden biridir. Devletler çıkarttıkları paralar ile ulusal ekonomilerini yönetmekte ve yönlendirmektedirler. Bu çıkartılmış paralar aynı zamanda uluslararası ticarette de kullanılmaktadır. Ancak, ulusal paraların uluslararası piyasalarda kullanılması problemler yaratmaktadır. Problemler de işlem yoğunluğuna göre de artış göstermektedir. Bir ulusal paranın diğer ulusal para karşısında değerinin ne olacağı, piyasaların değişim aracı olarak tercihinin ne olacağı veya tasarruf aracı olarak tercih edilip edilmeyeceği tarihin her döneminde uluslararası ticaretin önünde dura gelen problemler olmuştur. Avrupa ülkelerinin, bu problemlerin çözümü adına 18. YüzyıPdan itibaren önemli birçok çalışmaları olmuştur. Bu çalışmaların birçoğu da başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Ancak her başarısızlık sonrası edinilen deneyimler, daha başarılı çözümlere ve daha başarılı uygulamalara götürmüştür. Son olarak, 1990 yılında Avrupa Topluluğu Ülkelerinin katılımıyla yapılan Madrid Zirvesi ile Ekonomik ve Parasal Birliğin genel çerçevesi, Mastrcht Antlaşması ile de Birliğin ekonomik kriterleri belirlenmiştir. Bu zirvede üç aşamalık bir plan çerçevesinde tek para 'EURO'ya geçilmesi planlanmıştır. Bu plana göre, 01. 07.1990-31.12. 1993 dönemini kapsayan birinci aşamada, sermaye hareketleri serbestleştirilerek bölgeler arası farklılıklar giderilmiş, 01 .01.1994- 31.12. 1998 dönemini kapsayan ikinci aşamada Birlik Merkez Bankası ile Birlik ödemeler sistemi TARGET kurulmuş, 31.12. 1998 tarihi itibariyle, Mastricht ekonomik kriterlerini sağlayan 11 topluluk üyesi ülkenin tespit edilerek, bu ülkelerin paralarının karşılıklı ve her birinin ayrı ayrı Euro'ya karşı sabitlenerek parasal birlik oluşturuldu ve bu parasal birliğin para birimi Euro, Üçüncü Aşamanın başladığı 04.01. 1999 tarihinde kaydi olarak tedavül etmeye başlamıştır. Bu son aşamanın 01.01.1999-31.12. 2001 döneminde Birlik üyesi ülkeler ulusal paralarının yanında Euro kaydi olarak tedavül edecek, 01.01.2002-30.06. 2002 döneminde hem ulusal paralar hem de Euro fiziki olarak tedavül edecek ve bu dönem içerisinde sabit oranlardan Birlik Üyesi ulusal paraları Euro ile değiştirilecek ve son aşamanın son noktası olan 01.07. 2002 tarihinden itibaren de Birliği ve Birlik ülkelerini temsilen yalnızca Euro tedavül etmeye devam edecektir. Euro, Birlik ülkelerinin mali ve ticari sorunlarının çözüm arayışları çıkartılmış uluslarüstü bölgesel olmakla beraber, bölge ülkelerinin dünya ticaretindeki yeri dikkate alındığında dünyayı, Türkiye ile ilişkilerine bakıldığı zaman Türkiye'ye etkilerinin çok büyük olacağını söylemek yanlış olmayacaktır. Türk mali sektörün en büyük bölümünü oluşturan Türk bankalarının, Euro'nun olası etkilerini değerlendirerek, gerekli tedbirleri zamanında alması, beklenen risklerin gerçekleşmesi durumunda bankalarımıza rekabet gücü verecektir. Bu nedenle, parasal birliğin tarihsel gelişimi, kurumsal yapısı incelenerek, Euronun teknik yapısı anlatılmış ve Türk bankacılık sektörüne olası etkileri incelenmiştir. Araştırmada, konunun yeni oluşu nedeniyle akademik yayınların yetersizliği ve ayrıca bunların birçoğuna da ulaşılamamış olması nedeniyle yoğun olarak Avrupa Komisyonu, Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası yayınları ve bunların yanında da dergilerde yayınlanan makalelerden yararlanılmıştır.