Türk resminde özgün baskı resim

Başlangıcında bir anlatım aracı olarak ortaya çıkan resim, düşünce alışverişini en iyi şekilde gerçekleştiren bir iletişim unsurudur. Baskı resmin temeli de çeşitli kalıplar kullanılarak çoğaltma esasına dayanır. Tarih öncesi devirlerde yaşayan insanlar da kalıp yerine mağara duvarlarım, çeşitli kaya parçalarını ya da kemikleri kullanıyorlardı. Bunların üzerini bir kazıyıcı yardımıyla kazıyarak resmi dış hatları ile belirtiyorlar ve daha sonra da Doyuyorlardı. Baskı resmin kazıma yöntemiyle benzerlik gösteren bu özelliği insanoğlunun her aşamasında faklı şekillerde gelişerek karşımıza çıkmaktadır. Çünkü ilk başlarda sanat kaygısı taşımayan resmin amacı, iletişimi sağlamak ve resimleri, şekilleri, yazılan çoğaltmaktı. Sümerlerin, Asurların ve Hititlerin silindir mühürleri, Mısır hiyeroglifleri, Yunan vazo resimleri, Uzakdoğu'daki tahta kalıplı resimler baskı resmin uygarlıklarda gelişim evrelerini ortaya koymaktadır. En etkin şekilde Çin'de kendisini gösteren baskıresim burada gelişmiş ve Japon resmini de etkileyerek Japon ağaç baskı sanatının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Baskı tekniğinin gelişmesiyle, bilgiyle birlikte aynı resimlerin kuşaktan kuşağa geçmesi sağlanmıştır. Örneğin; 1492'de Venedik'te basılarak çoğaltılmış olan Euklid'in 'Elementa' adlı eserigösterilebilir. Bu eserdeki resimler bulunması gereken bilgilerin yerine geçirilmiş ve açıklayıcı özellik taşımışlardır. XIII. yüzyıldan itibaren Avrupa'da dini kitapların resimlenmesinde kullanılmaya başladı. İlk önceleri kitap resimlemeyi sağlayan Xylografi diye adlandırılan baskı tekniği matbaanın Gutenborg tarafından bulunmasıyla 1500 yıllarından itibaren Xylografi yazıyla kullanılmaya başlamıştır. Tahta kalıplarla yapılan bu teknik 15. ve 16. yüzyıl sonlarına kadar uygulanmıştır. XVII. yüzyıl başlarından itibaren çeşitli teknikler geliştirilerek, resimlere ayrıntı ve ton farkı getirilmiştir. XVI. ve XVII. yüzyılda yapılan baskıresimler daha çok kalitatif olma özelliği yönündeydi. Yapılan çalışmaların orijinallerine uygun olmasına dikkat edilmiştir. Bunun dışında bu dönemlerde baskı sayısının artırılmasında herhangi bir değişiklik olmamıştır. XVIII. yüzyıl sonlarında ayrıntının daha iyi verilmesini sağlayabilmek için tahta baskıdan vazgeçilerek tahta gravür denemelerine başlanmışlardır. XIX. yüzyılda yeni bir baskı yöntemi geliştirildi. Taş baskı olarak adlandırılan bu baskı türünde istenildiği kadar kopya alınabiliyor ve baskılar renklendirilebiliyordu. 1930'larda fotoğrafın keşfi ile yeni bir bakış açısı ortaya çıktı. Fotoğraf görüntülemede insana olan ihtiyacı ortadan kaldırıyordu. Fotoğraf, olan gerçeği olduğu gibi tüm ayrıntılarıyla yansıtabiliyordu. Fotoğrafın bulunmasından kısa bir süre sonra fotoğraftan elde edilen resimlerin çoğaltılması için yeni bir baskı tekniği geliştirme çabalan başladı. Daha fazla ayrıntıyı verebilme ihtiyacıyla bakır oyma tekniği geliştirildi ve bu teknik birçok sanatçı tarafından kullanıldı. Martin Schanguer, Albrecht Dürer gibi birçok ünlü sanatçının kullandığıII bir teknik haline gelen metal oyma baskıresim günümüze kadar birçok sanatçının düşüncesini ifade etmede bir araç olarak kullanılmıştır ve sanatsal bir amaç taşır hale gelmiştir. Dünya sanatında uzun bir geçmişşe dayanan özgün baskı sanatı Türkiye'de daha genç bir sanat dalıdır. 1700'lü yıllarda Osmanlı Devletinde örneklerine rastladığımız baskıresimler, daha çok taş baskı tekniğiyle karşımıza çıkmaktadır. '1882 yılında Güzel Sanatlar Akademisi'nin açılışında bir gravür bölümü de kurulmuştur. Ancak o bölümden yetişenlerin ne eserleri ne de isimleri günümüze gelebilmiştir.'(Asher 1989 : 33) 1932- 1933 yıllarında öğretime açılan Gazi Eğitim Enstitüsü'nün Resim-İş Bölümüyle özgün baskıresim resmen eğirim kurumlarına da girmiştir. Başarılı sanatçıların yetiştirildiği Enstitü özgün baskı resmin gelişmesine öncülük etmiştir. 1957 yılında Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu açılarak, burada bir baskı atölyesi kurulmuştur. grafik Bölümü başkanlığına Mustafa Aslıer getirilmiş ve sanatçı, öncü özgün baskı sanatçıları arasında yerini almıştır. 1960 yılından sonra daha da önem kazanan baskıresim Türk sanatçıları tarafından benimsenmiş ve bu alanda büyük yapıtlar veren birçok sanatçı yetişmiştir.