Zararlı atıkların ozon ile oksidasyonu

Gelişmiş ülkelerde Zararlı Atıklar konusunda yönetmelikler mevcut olup, zararlı atık yönetimi atığın üretiminden nihai uzaklaştırılmasına dek kontrol altında olmasına rağmen, ülkemizde konu ile ilgili yasal bir uygulama bulunmamaktadır. Ayrıca bu alanda çok az bilgi birikimi mevcut olduğundan zararlı atıkların arıtımında da konvansiyonel arıtım yöntemlerinin kullanımına gidilmekte ve bu da arıtma testlerinin işlevlerini gerçekleştirememe problemlerini getirmektedir. Bu çalışmada Zararlı Atıklar kavramından bahsedilerek, Zararlı Atık tanımı, Zararlı Atıkların tespiti için uygulanan yaklaşımlar, Zararlı Atık kaynakları ve Zararlı Atık liste yaklaşımı anlatılmıştır. Zararlı Atıkların yönetim planlaması ortaya konularak, bir Zararlı Atık tanımlama mekanizması önerilmiştir. Yurt dışındaki bazı ülkelerde Zararlı Atik yönetim sistemleri araştırılarak ülkemizdeki durum ortaya konulmuş ve bu çerçevede konu ile ilgili mevcut yönetmelik ayrıntılı bir şekilde değerlendirilerek hatalı veya eksik olduğu düşünülen yönleri belirtilmiştir. Zararlı Atık yönetim sistemi içinde uzaklaştırma teknolojileri belirtilerek, bunlardan Ozonlama yöntemi çeşitli zararlı atıkların arıtımı veya detoksifikasyonu amacıyla kullanılmıştır. Ozon ile oksidasyon çalışmaları beş farklı zararlı atık/madde üzerinde yürütülmüştür. Bu atık veya maddeler EPA'nın D, F, K, U ve P listelerinde çeşitli Zarar No. ları ile yer almaktadır. Çalışmada endüstri bazında Metal Son İşlemleri Endüstrisi ve Pestisit Endüstrisi olmak üzere 2 farklı endüstri için ve yine bu endüstrilerin atıksu kompozisyonu ile ilişkili olarak Siyanür, 2,4 D Asit ve 2,4 DCP, Siklohekzanon ve Ksilen'in. sentetik olarak hazırlanan numunelerinde, ozon ile oksidasyon, esas aritmi veya önarıtım olarak incelenmiş ve ayrıca sentetik siyanürün ozonla oksidasyonunda, siyanür giderim hızı üzerinden bir kinetik analiz yapılmış ve siyanür için sanal reaksiyon hız sabitleri tespit edilmiştir. Zararlı atıkların, ozonlama ile detoksifikasyon sağlayarak inhibisyon etkilerinin giderilmesi amacıyla ozon ile onarttım veya esas arıtım durumlarının değerlendirildiği bu çalışmada gerek endüstriyel bazlı zararlı atıklar gerekse bireysel zararlı maddeler için oldukça yüksek giderim verimleri elde edilmiştir. Bu zararlı atık veya maddelerin ozon ile oksidasyonunda pH ve ozonlama süresinin oldukça etkili faktörler olduğu görülmüştür. Yüksek pH değerlerinde siyanür içeren numunelerde veya siklohekzanon ve ksilen içeren numunelerde ozonlama süresine bağlı olarak %90'nın üzerinde giderim verimi sağlanmış ve yine 2,4 DCP ve 2,4 D Asit içeren numunelerde yüksek pH'larda yüksek giderim verimleri elde etmek mümkün olmuştur. 2,4 D Asit üretimi yapan pestisit endüstrisi atıksuları için en uygun arıtma seçeneği olarak ozon oksidasyonu sonrası biyolojik arıtma olarak saptanırken, Metal Son İşlemleri Endüstrisi kaplama banyoları çözeltilerinde ozonlama ile beraber kimyasal çöktürmenin en uygun arıtma şekli olduğu görülmüştür. İlk yatarım maliyeti dışında yalnızca enerji maliyeti gerektireceğinden özellikle Zararlı Atıkların arıtımında esas arıtım veya önarıtım şeklinde kullanılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır. ii