Çevresel baskı gruplarının okulun yönetsel ve eğitsel işleyişine etkileri

Bu araştırma, okulun yönetsel, eğitsel ve genel işleyiş açısından çevresi ile ilişkilerini yönetici ve öğretmen algılarına dayalı olarak incelemeyi, var olan durumu bir sistem bütünlüğü içinde ortaya koymayı ve elde edilen bulgulara dayalı öneriler geliştirmeyi amaçlamıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan Çevresel Baskı Gruplarına İlişkin Algı ve Beklenti Ölçeği araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Likert tipi beşli derecelemeye göre düzenlenen ölçek, okulun genel işleyişi ile ilgili 26 soru maddesini içermektedir. Bu soru maddelerinin 13'ü okulun yönetsel işleyişine, 13'ü okulun eğitsel işleyişi ile ilgilidir. ÇBG-ABÖ'de, ilköğretim okulları ve liselerde görevli yönetici ve öğretmenlerin 10 değişik baskı grubuna ilişkin algı ve beklenti düzeylerini ölçmeye yönelik soru maddelerine yer verilmiştir. ÇBG-ABÖ geçerliğini sağlamak amacıyla uzman kanısına başvurulmuştur. Güvenirliğini sağlamak amacıyla da madde-test korelasyonları ve alfa değerleri hesaplanmıştır. Alfa a=92 olarak bulunmuştur. Ölçeğe ilişkin elde edilen değerler yeterli görülerek uygulamaya konulmuştur. Araştırmanın evrenini, Kocaeli İli, İzmit Büyük Şehir Belediyesine bağlı yerlerde 1996- 1997 öğretim yılında ilköğretim okulları ve liselerde görevli 2640 yönetici ve öğretmen; örneklemini ise bu yerleşim yerlerindeki ilköğretim okulları ve liselerde görevli 97 yönetici, 310 öğretmen olmak üzere toplam 407 denek oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, küme örnekleme yöntemi ve yansızlık kuralıyla belirlenmiş; ve evrenin yaklaşık %15'ini oluşturmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi (p<. 05 ve p<.01 anlamlılık düzeyinde) ve tek yönlü varyans analizi (p<. 05 anlamlılık düzeyinde) kullanılmıştır. İkili grupların karşılaştırılması t-testi ile sınanmıştır. İkiden çok grupların karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi uygulanmış; varyans analizi sonucunda anlamlı farklılığın bulunması durumunda farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Fisher'in geliştirmiş olduğu LSD testi uygulanmıştır. İstatistiksel çözümlemelerde SPSS paket programı kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu biçimde sıralanabilir:Çevresel baskı gruplarının okulun yönetsel, eğitsel ve genel işleyişi üzerindeki etkilerine ilişkin yönetici ve öğretmenlerin hem algı düzeyleri hem de beklenti düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Genel olarak yöneticilerin üç boyutta da söz konusu baskı gruplarının etkisine ilişkin hem algı, hem de beklenti düzeyleri öğretmenlerden daha yüksek bulunmuştur. Öğretmen ve yönetici algılarına göre, okulun yönetsel işleyiş boyutuna en çok etkiyi siyasal parti örgütleri, en az etkiyi ticaret ve sanayi kuruluşları; eğitsel işleyiş boyutuna en çok etkiyi öğrenciler, en az etkiyi ticaret ve sanayi kuruluşları; genel işleyiş boyutuna ise en çok etkiyi veliler, en az etkiyi ticaret ve sanayi kuruluşları yapmaktadır. Öğretmen ve yöneticiler, okulun yönetsel işleyiş boyutuna en çok etkiyi öğrenci ve velilerin, en az etkiyi dinsel örgütlerin; eğitsel işleyiş boyutuna en çok etkiyi öğrencilerin, en az etkiyi dinsel örgütlerin; genel işleyiş boyutuna en çok etkiyi velilerin, en az etkiyi ise dinsel örgütlerin yapması gerektiği düşüncesini paylaşmaktadır. Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin çevresel baskı gruplarının okulun yönetsel eğitsel ve genel işleyişi boyutları üzerindeki etkilerine ilişkin algı ve beklentileri arasında; cinsiyet, kıdem, mezun olunan fakülte ya da yüksek okul, branş, okulun bulunduğu ilde oturma süresi ve okul kademelerine göre anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. IV