Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de uluslararası karayolu taşımacılığı

Bilindiği gibi ulaştırma sektörü ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal faaliyetlerinde önemli bir konuma sahiptir. Toplum hayatının gelişmesi ile birlikte bu sektör, ekonomik sistemin temel unsurlarından biri olarak iş bölümüne dayalı ekonomilerde sosyal bütünleşmenin ve ekonomik kalkınmanın en büyük aracı ve itici gücü olarak geçmişş dönemlere göre büyük önem kazanmıştır. Bu hizmet sektörünün önemli bir kolu olan karayolu eşya ve yolcu taşımacılığı, Avrupa Birliği'nde % 70'lik, Türkiye'de ise, % 90'lık bir paya sahiptir. Bu sektörün, ülkemiz taşımacılarının Avrupa Birliği'ne üye ülkelere yaptıkları taşımalarda Avrupa Birliği'ne tam üyelik için aday konumunda olan Türkiye için önemi dolayısıyla Avrupa Birliği ve Türkiye'nin karayolu taşımacılık sektöründeki durumu incelenerek ülkemiz taşımacılarının rekabet gücü ortaya konulmuş ve AB ülkelerindeki taşımacılar karşısında bu sektördeki fırsat eşitliğini yakalaması için gerçekleştirmesi gereken çalışmalar ortaya konulmuştur. Yukarıdaki hususlar göz önüne alınarak tez üç kısımda işlenmiştir. Birinci kısımda, taşımacılık sektörünün ülkelerin ekonomik hayatındaki önemi ve Avrupa Birliği'nde ortak ulaştırma politikasının tarihsel gelişimi açıklanarak Birlik ülkelerinin bu sektörde gerçekleştirdiği çalışmalar üzerinde durulmuştur. İkinci kısımda, Türkiye'nin AB Birliğine tam üyelik perspektifinde ilişkilerinin tarihsel gelişimi ile Türkiye'de karayoluyla uluslararası eşya ve yolcu taşımacılığı durumu incelenmiş. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası ikili ve çok taraflı anlaşmalar, pazara giriş şartlan, Türk taşımacıların sahip olduğu taşıma filosunun teknik özellikleri ile güvenlik ve sosyal şartlan ele alınmıştır. Üçüncü kısımda ise, rekabet şartlarına uyum sağlamak için mali teknik ve sosyal alanlarda gerçekleştirilen uyumlaştırma çalışmaları ile uluslararası karayolu taşımacılığı alanında çalışan sürücülere uygulanan farklı sosyal mevzuatların 155 uygulanmasında ortaya çıkan problemler ve bu mevzuatların uyumlaştırılmasına ilişkin yapılan çalışmalar ve AB'ye tam üyelik halinde karayolu ile uluslararası eşya ve yolcu taşımacılığının nasıl etkileneceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, Türkiye karayolu taşımacılığı sektörüyle ilgili birçok uluslararası anlaşmalara taraf olmuş, Uluslararası Karayolu Taşımaları Yapan Taşıt Mürettebatının Çalışmasına ilişkin Avrupa Anlaşması'na üye olmuş, ancak milli mevzuatımızda gerekli olan uyumlaştırma tamamlanmalıdır. Türkiye'nin karayolu taşımacılığında can, mal ve yol güvenliği açısından önem arz eden Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına Dair Avrupa Anlaşması'na bir an önce taraf olması gerekmektedir. Türkiye, otokar ve otobüslerle karayoluyla arızi yolcu taşımacılığına ilişkin INTERBUS Anlaşmasını 2001 yılında imzalamış olup, karayolu taşımacılığı bakımından AB Müktesebatının Türk mevzuatına dercedilmesi amacıyla belirlenen bir takvime göre bir faaliyet programının gerçekleştirilmesi gerekir. Ülkemiz taşımacılarının karayolu taşımacılık sektöründe pazara giriş ve mesleğe giriş şartlarının AB Müktesebatı ile uyumlu hale getirilmesi, karayoluyla uluslararası eşya ve yolcu taşımacılığı yapacak firmalardan ve taşıma komisyoncularından aranan mali yeterlilik şartı AB ülkelerindeki şartlara uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, AB içinde 1998 yılın itibariyle serbestleştirilen kabotaj taşımalarının ancak ülkemizin AB'ye tam üye olduktan sonra mütekabiliyet esasına göre serbest bırakılması uygun olacaktır. Bunun için ülkemizde henüz mevcut olmayan ulusal eşya taşımacılığı yönetmeliğinin AB normlarına uygun olarak hazırlanması gerekir. Türkiye'nin taşımacılık alanında AB ile rekabet gücünün artması bakımından uluslararası taşımacılıkta kullanılan araçların, Avrupa'daki araç teknik standartlarındaki gelişmelere uyum sağlaması ve araç yaş ortalamalarının azaltılması, teknik standartlarının arttırılması gerekir. Ayrıca, taşımacılık sektörünün örgütlenmesi ve disipline edilmesi de rekabet gücümüzün artması için gereklidir. Bunun için bilgili ve deneyimli idari ve teknik 156 personel kadrosuna ihtiyaç duyulmaktadır. Yine, Taşıt filolarının yenilenmesi için teşvik tedbirlerinin getirilmesinde fayda görülmektedir. AB'ye aday ülke olan ülkemizin AB Müktesebatına uyum sağlanması amacıyla imzalanan Katılım Ortaklığı Belgesi çerçevesinde hazırlanan Ulusal Programda gerçekleştirilemeyen kısa vade önceliklerin yerine getirilmesi için Yemlenen Katılım Ortaklığı çerçevesinde hazırlanacak gözden geçirilmiş yeni Ulusal Programda kısa ve orta vadede gerçekleştirilecek mevzuat uyum çalışmaları rasyonel olarak planlanmalıdır. Türkiye, mevzuatım AB Müktesebat sistemine uyumlaştırma politikası izlemesine rağmen, taşımacılık alanında Müktesebata uyum için şimdiye kadar yeni bir yasa kabul etmemiştir. Buna karşılık, taşımacılık altyapısı seviyesi tatminkar düzeydedir. Türkiye, taşımacılığın tüm alanlarında mevzuatını AB Müktesebatına uyumlaştırma çalışmaları üzerine yoğunlaştırmalıdır. Taşımacılık alanında yasal sistemi kolaylaştırmak ve taşımacılık şartlarım AB Müktesebatına uyumlu hale getirmek için TBMM'ne gönderilen ulusal ve uluslararası karayolu eşya ve yolcu taşımacılık şartlarım düzenleyen Karayolu Taşıma Kanunu, en kısa sürede kabul edilmelidir.