Avrupa Birliği süresince Kıbrıs meselesi

Başlangıcından bu yana Türkiye'nin gündemini en fazla işgal eden ve dış politika karar vericilerinin üzerinde en yoğun olarak mesai harcadıkları dış politika konularının başında gelen Kıbrıs meselesi gerek Ada'da yaşayan Türkler'le olan yakın dilsel, dinsel, tarihi ve kültürel bağlar dolayısıyla, gerekse de coğrafi konumuyla bitmeyen bir öneme sahip olagelmiştir. Kıbrıs'ın Türkiye için önemi ise hiç şüphesiz en başta Adada aynı soydan gelen, aynı kültürü, aynı dili paylaştığı Kıbrıs Türk halkının yaşamasından kaynaklanır. Türkiye'nin birinci hedefi Adadaki Türk halkının barış, özgürlük ve güvenlik içinde yaşamasını temin etmektir. Zaten Türkiye taraf olduğu 1960 Garanti Andlaşması ile Kıbrıs'ta huzuru ve adanın bağımsızlığını koruyacağına dair uluslararası yükümlülük altına girmiştir. Kıbrıs'taki Türk varlığının korunması ayrıca Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da ekonomik ve siyasal varlığını sürdürebilmesi açısından da yaşamsal bir önem taşımaktadır. Stratejik boyutu tartışılmaz bir önem arz etmekle birlikte yıllardır devam eden ve bir milli dava haline gelen Kıbrıs sorunu, elastik olmayan ve tepkiselci bir dış politika psikolojisinin oluşmasına da neden olmuştur. Söz konusu psikoloji Türkiye'nin Kıbrıs-Ege hattına indirgenen meselelerin dışındaki sorunları göz ardı etmesine ya da gereken ilgiyi gösterememesine yol açmış ve hatta farklı dış politika stratejileri geliştirmesine engel olabilmiştir. Kıbrıs meselesi, 1990 yılında Kıbrıs Rum Kesimi'nin Ada'nın tamamı adına AT'ye tam üyelik için başvurmasıyla AB'yi de yakından ilgilendirir hale getirmiştir. Yunanistan'ın AB'ye girmesinden ve özellikle GKRY'nin de 1990'da tam üyelik başvurusu yapmasının ardından AB Kıbrıs 165 meselesinin en önemli aktörlerinden biri ve hatta Yunanistan'ın da önüne geçerek Türkiye'nin doğrudan muhatabı haline gelmiştir. NATO, BM, ve Avrupa Konseyi gibi kuruluşlara üye, batılı değerlere sahip, demokratik ve laik Türkiye'nin, Avrupa Uluslar Topluluğu'nun ayrılmaz bir parçası olmasını ve bu bağlamda gönülden arzuladığı AB'ye üyelik hedefini de Osmanlı'dan bu yana devam eden batıyla entegre olma sürecinin doğal bir sonucu olarak görmek gerekir. Türkiye'nin AB'ye üyelik hedefi tek taraflı bir istek de değildir. Halkının büyük çoğunluğu müslüman olan laik ve demokratik bir Türkiye'nin AB'ye üyeliği hiç şüphesiz AB'nin de küresel çıkarlarının bir gereğidir. Kıbrıs sorununun, Doğu Akdeniz'deki Türk ulusal çıkarları göz ardı edilmeksizin bir an önce makul bir çözüme kavuşturulması başta AB ile ilişkiler olmak üzere Türkiye'ye birçok sahada ve konuda manevra kabiliyeti kazandırarak Türk dış politikasının yeni açılımlarla şekillenmesine vesile olacağını kabul etmek gerekir. Bu bağlamda, akılcı ve gerçekçi yaklaşımlarla hareket ederek diplomatik müzakereler sürecinde Kıbrıs ve AB politikalarının uyumlaştırılması büyük bir önem taşımaktadır. 'Avrupa Birliği Sürecinde Kıbrıs Meselesi' başlığını taşıyan yüksek lisans çalışmasında da Türk Dış Politikasının en önemli ilgi alanlarından belki de ilk ikisini teşkil eden Kıbrıs ve AB konuları birbirleriyle doğrudan bağlantılı olarak ele alınmaktadır. Bunun en önemli nedeni, iki meselenin Türk dış politikası açısından birbirinden bağımsız şekilde ele alınamayacak kadar içice girmiş olmaları ve birinde yaşanan herhangi bir gelişmenin en önce diğerini olumlu veya olumsuz bir şekilde etkiliyor olmasıdır. Dolayısıyla, iki konu beraberce bir bütün içerisinde incelenmektedir.