Çatılardan yağmur suyu hasat potansiyelinin il bazında değerlendirilmesi

Su tasarrufu amaçlı yağmur suyunun tuvalet sifonlarında kullanılmasıyla, evsel su kullanımında %30 civarında su tasarrufu sağlanırken kamu/ticari binalarda daha ciddi miktarlarda tasarruf sağlanabilmektedir. Bu çalışmada, il bazında çatılardan yağmur suyu hasat potansiyelinin değerlendirilmesi ele alınmıştır. Çalışma kapsamında, yağış rejim analizleri (Buishand homojenlik testi, Mann-Kendall trend testi, Yağış Konsantrasyon İndeksi, yağış frekans-süre) ve optimum yağmur suyu depolama haznelerini belirlemek için Rippl metodu ve su dengesi modeli kullanılmıştır. Karadeniz ve Ege Bölgelerinde homojen olmayan yağış serileri tespit edilmiştir. Karadeniz bölgesinde %95 güven düzeyinde anlamlı artan, Güneydoğu Anadolu ve Marmara Bölgelerinde ise %95 güven düzeyinde anlamlı azalan trendler elde edilmiştir. Aylık yağışları artan trendlere sahip olan illerde büyük ölçekli yağmur suyu hasadı projelerinin uygulanması önerilmektedir. PCI, yağmur suyu hasat sistemini tasarlamak için karar verici bir araç olarak kullanılabilir. Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Marmara Bölgeleri orta konsantre yağışa sahipken, Güneydoğu Anadolu, Akdeniz ve Ege Bölgeleri konsantre yağışa sahiptir. Akdeniz Bölgesinde olan Antalya ili ise çok konsantre yağışa sahip il olarak belirlenmiştir. PCI konsantre olan illerde daha büyük depolama haznelerine ihtiyaç duyulmaktadır. Küçük yağmur suyu hasadı projeleri yerine daha büyük ölçekli yağmur suyu hasadı projelerinin uygulanmasına öncelik verilebilir. Su dengesi modeli ile Rippl metodu ve ortalama aylık toplam yağış verilerine göre ortalama günlük toplam yağış verileri kullanıldığında daha küçük depolama hazne ihtiyacı belirlenmiştir. Buna göre; Rippl metodu yerine su dengesi modelinin kullanılması önerilmiştir. Yağışı, çok konsantre ve konsantre olan illerde yağmur suyu hasadının efektif olabilmesi için düzenlileştirme çalışmaları yapılmıştır. Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde küçük ölçekli yağmur suyu hasadı projelerinin yerine büyük ölçekli yağmur suyu hasat projeleri uygulanmasıyla bir yandan suyun yararlı kullanımı sağlanırken diğer yandan sel baskınlarının etkileri hafifletilebilmektedir. Ülkeler arasında yağmur suyu hasadı incelendiğinde; toplam yıllık yağışı benzer olan üç şehirden Melbourne ve Jelgava'nın yağış rejimine bağlı olarak Çanakkale'ye göre yağmur suyu hasadının daha efektif olduğu ortaya çıkmıştır. Altı kişilik ailelerin tuvalet rezervuarlarında yağmur suyu kullanılmasıyla yıllık 53 m3 su tasarrufu ve illere göre değişiklik göstermekle birlikte yıllık 50-400 TL tasarruf sağlanabilir. Mesken için yağmur suyu hasadının depo maliyeti 1400- 4750 TL ve bunun amortisman süresi 6-70 yıl arasında değişmektedir. Yirmi çalışanın bulunduğu kamu/ticari binalarda tuvalet rezervuarlarında yağmur suyu kullanmasıyla yıllık 131 m3 su ve farklı illerde 320- 1530 TL arasında tasarruf sağlanabilir. Kamu/ticari binalarda yağmur suyu hasadının depo maliyeti 2400- 20000 TL, bunun amortisman süresi ise 2-50 yıl arasında değişmektedir. Kamu/ticari binalarda yağmur suyu hasadı yapıldığında daha fazla su tasarrufu kısa geri ödeme süresiyle sağlanabilir. Bu yönüyle yağmur suyu hasat projelerinde mesken yerine kamu/ticari binalara öncelik verilebilir.