turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Erzurum şehir merkezi çevre problemleri çözüm önerileri

İnsanlar doğal alarak yalnız yaşayamazlar. İnsanların toplu olarak yaşamalarıberaberinde birçok ihtiyacı da gündeme getirmektedir. Güvenlik ihtiyacı, yönetme ve yönetilme ihtiyacı, paylaşma ihtiyacı vb. İnsanlar bu ihtiyaçlarını karşılarken birçok problemlerle de karşılaşırlar. İhtiyaçların karşılanması sırasında karşılaşılan problemlerden biri de çevre sorunlarıdır. Teknolojinin ilerlemesi, sanayileşme, kentsel yaşamın varlığı ve hızlı nüfus artışı çevre ile ilgili sorunları daha önemli bir hale getirmektedir. Bu çerçevede, gelişen endüstri ve sanayileşme, tabii varlıkları tehdit eden kirlenmeler, çevre sorunlarını çağımızın en önemli konularından biri haline getirmiştir. Havası ve suyu temiz, toprağı bozulmamış, gürültüden ve diğer kirliliklerden uzak, temiz, güzel, yeşil ve sağlıklı kısacası doğal bir çevre günümüz insanının en büyük isteği, insanlığın da geleceği huzurla bakabilmesinin en temel şartlarından birisidir. Bu çalışmamda çevre sorunlarından hava kirliliği, katı atık, su ve atıksu ile ilgili temel bilgiler verdikten sonra Erzurum ilinin bu çevre sorunları ile ilgili durumu incelenmiş olup getirilmesi düşünülen çözüm önerileri genel başlıklarla açıklanmaya çalışılmıştır.
Kesimhanelerden kaynaklanan atıklar ve değerlendirme metotları

Anahtar Kelimeler: Kesimhane Atıkları, Safra Kesesi, Atık Değerlendirmesi, İlaçlar Bu çalışmada ilk kez olarak, kesimhanelerden atık olarak çıkan safra kesesinin çeşitli alanlarda kullanılarak değerlendirilmesi araştırılmıştır. Türkiye'de kesimhanelerden 1 yılda toplam 20000 - 37000 ton civarında safra kesesi atığı çıkmaktadır. Kesimhanelerde kesilen hayvanların safra keseleri atılmakta ve bu da çevre kirliliği açısından önemli bir problem oluşturmaktadır. Bu meydana gelen çevre kirliliği, kesimhanelerden atık olarak atılan safra keselerinin değerlendirilmesiyle önlenmiş olur. Bu çalışmada safra kesesinin kimyasal yapısı incelenmiş ve hangi alanlarda kullanılabileceği araştırılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda, günümüze kadar kesimhanelerden atıklarla birlikte atılan safra kesesi atığının çok önemli bir bileşik olduğu belirlenmiştir. Bu bileşiklerin laboratuarda özel olarak üretildiği ve ilaç olarak kullanıldığı yapılan araştırmalar sonucunda bulunmuştur. Ancak söz konusu olan bu bileşikler safranın yapısında mevcut bulunmaktadır. Bu bileşikleri laboratuarda çeşitli yöntemlerle elde etmek yerine, safra içerisindekileri çıkarıp ilaç yapımında kullanmak, çevre kirliliğinin önlenmesi, ekonomik ve teknolojik bakımdan da oldukça önemlidir. xı
Substance flow analysis of mercury in Turkey for policy decision support

Türkiye'deki civa akışının saptanması ve sayıca belirlenmesi su ile ilgili mevzuatın uygulanması açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla, farklı çevresel kompartmanlara olan civa salınımlarının tespit edilmesi ve politika belirleyicilere bu salınımları azaltmaya yönelik yapılması gerekenler için yol gösterilmesi için bu çalışmada, civanın Türkiye'de madde akış analizi yapılmıştır. Civa akışlarının sayıca belirlenmesi için Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Kimyasallar Şubesi tarafından ülkelerin kendi civa envanterlerinin oluşturulmasına yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş 'Mercury Toolkit' isimli program kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, Türkiye'deki aktivitelerden farklı çevresel kompartmanlara toplamda yıllık 34.61 ton civanın salındığı bulunmuştur. Bu salınımın büyük bir oranının (%74) havaya, daha küçük miktarların toprağa (%21) ve suya (%5) olduğu görülmüştür. Lithosferde doğal olarak bulunan civanın birçok önemli salınıma kaynak olduğu bulunurken, sanayi ve ürünlerde kasıtlı olarak kullanılan civanın bu salınımlara daha az katkıda bulunduğu ve salınımlara olan katkısının, civanın yavaş yavaş kullanımdan kaldırılmasından dolayı giderek önemini kaybetmekte olduğu tespit edilmiştir.
Yukarı akışlı reaktörlerde nitrifikasyon ve denitrifikasyon ile azot giderimi

Yüzey ve yeraltı sularındaki azot bileşiklerinin (NH4N, NO3N ve NO2N) derişimleri dünyada birçok bölgede artmaktadır. Tarımsal gübreler, septik tank çıkış suları vb. içeren azot bileşiklerinin suni ve doğal kaynakları su kütlelerine karışmaktadır. Azot bileşiklerinin biyolojik giderimi, atıksu arıtma tesislerinde önemli bir problemdir. Yüksek amonyak derişimi, nitrifikasyon organizmalarına amonyak toksisitesi ve aerobik nitrifikasyon süreci için yüksek oksijen ihtiyacından dolayı biyolojik olarak nitrifiye edilmesi zordur. Bu tez çalışmasında, biyolojik nitrifikasyon ve denitrifikasyon süreçleriyle atıksulardan azot giderimi incelenmiştir. Denitrifikasyon süreci için çeşitli doğal atık malzemeler ile optimum C/N oranını belirlemek için kesikli deneyler yapılmıştır. Biyolojik nitrifikasyon ve denitrifikasyon deneyleri yukarı akışlı biyofilm reaktörlerde gerçekleştirilmiştir. İnorganik karbon kaynağı olarak yumurta kabuğunun kullanılabilirliği ve nitrifikasyon sürecine yumurta kabuğu dozajının etkisi araştırılmıştır. Sentetik atıksuda yumurta kabuğunun artışı, nitrifikasyon verimini ve atıksudan, NH4-N' nin giderimini önemli miktarda artırmıştır. Nitrifikasyon sürecine hidrolik alıkonma süresi ve amonyum yükleme oranının etkisi araştırılmıştır. Nitrifikasyon süreci için optimum HAS 80 saat ve AYO 0,044 kg/m3. gün olarak belirlenmiştir. Denitrifikasyon sürecine çeşitli doğal atık maddelerin ve ticari organik karbon kaynaklarının etkisi KOI/N oranları dikkate alınarak araştırılmıştır. Glikoz ve buğday samanı, denitrifikasyon süreci için en uygun karbon kaynakları olarak belirlenmiştir. Kesikli çalışmalarla belirlenerek seçilen KOI/N oranı sürekli biyodenitrifikasyon reaktörüne uygulanmıştır. Optimum HAS ve nitrat azotu yükleme oranı glikoz için sırasıyla 2 saat ve 1.68 kg/m3. gün ve buğday samanı için sırasıyla 2,8 saat ve 1.29 kg/m3. gün olarak belirlenmiştir. NO2-N/NO3-N oranının denitrifikasyon sürecine etkisi araştırılmıştır. Sonuçlar 1,5' in üzerindeki NO2-N/NO3-N oranlarında denitrifikasyon veriminin azaldığını göstermektedir. Nitrifikasyon ve denitrifikasyon reaktörleri ardışık olarak başarılı bir şekilde işletilmiştir ve önemli bir azot giderme verimi gözlenmiştir. Substrat giderme kinetikleri; Monod, birinci derece kinetik modeli, modifiye edilmiş StoverKincannon ve Grau ikinci derece kinetik modelleri hem biyonitrifikasyon hem de biyodenitrifikasyon süreçleri için belirlenmiştir. Modifiye edilmiş Stover-Kincannon ve Grau ikinci derece kinetik modelleri diğer modellere kıyasla daha uygun bulunmuştur.
Organik peroksit üreten bir kimya endüstrisi atık suyunun karakterizasyonu ve arıtılabilirlik çalışması

Günümüz, su kullanan imalat sanayinin ortaya çıkardığı atıksuların çevreye zararlı pek çok kimyasal içerdiği koşulları yaratmaktadır. Bölgemizde, havzanın atıksular ile kirletilmesini önlemek için ortak arıtma tesislerine atıkların en yüksek verimde arıtılmış olarak gönderilmesi hedeflenmektedir. Bu çalışma, tesisin atıksu şartlarını sağlayabilmesi için kimi yöntemleri önermektedir. Bu kapsamda, fizikokimyasal prosesler, oksidasyon, biyolojik arıtma ve bu yöntemlerin birleşiminin deneyler aracılığı ile test edilmesi temel yöntemi oluşturmaktadır. En yüksek verime ulaşabilmek için, öncelikle atıksuyun faz ayrımı ile yağı alınıp, daha sonra kimyasal arıtma, adsorpsiyon, ozonlama ve biyolojik arıtma yöntemleri uygulanmıştır. Dengeleme havuzundan alınan numunelerle yapılan çalışmalarda kimyasal arıtma %58 FeCl 3 ve % 40, kimyasal arıtma çıkış suyuna uygulanan adsorpsiyon %81, ozonlama %39 ve biyolojik arıtma ile %64 giderim verimi elde edildiği gözlenmiştir. Deneyler, alternatif atıksu arıtma tesisi için öncelikle oluşan yağın atıksu arıtma tesisine karışmasını engellemek amacıyla DAF sisteminin kurulması gerektiğini göstermiştir. Daha sonra kimyasal arıtmanın kurulması ardından adsorpsiyon ve son adım ozonlama reaktörü kurulması gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Benzin istasyonlarında ve araçlarda benzin buharlarının hava kirlenmesine etkisi ve alınması gereken önlemler

Fotokimyasal smogun başlıca bileşeni olan ozon (O3); canlı ve cansız yaşam üzerinde olumsuz etkiler meydana getiren bir gazdır. Özellikle son 20-25 yıldır hava kirliliğine neden olan önemli çevre problemlerinden birisidir. Ozon; atmosferde birincil kirletici olmayıp, ancak güneş ışığı varlığında uçucu organik bileşikler ile NOx gazlarının kimyasal reaksiyonu sonucu meydana gelmektedir. Ozon gazının atmosferdeki konsantrasyonunu azaltmak için VOC ve NOx gazlarının atmosferdeki konsantrasyonlarını sınırlandırmak gerekmektedir. Atmosferdeki uçucu organik bileşiklerin kaynağının yaklaşık % 50'si benzin istasyonlarında ve motorlu taşıtlarda benzinin buharlaşması sonucu ortaya çıkmaktadır. Benzin buharı uçucu organik bileşiklerden meydana gelmektedir. Türkiye'de bu konuyla ilgili olarak henüz bir çalışma yapılmamış olup, bu çalışmanın ileride yapılacak girişimlere bir basamak olması amaçlanmaktadır. Benzinin terminallerden tankerlere, tankerlerden yeraltı depo tanklarına, yeraltı depo tanklarından motorlu taşıtların yakıt deposuna olan transferinde her bir aşama benzin buharı emisyonları açısından potansiyel bir kaynaktır. Uçucu organik bileşiklerin atmosfere kaçışını önlemek için benzin transferinin yapıldığı her bir aşamada uygulanabilecek kontrol mekanizmaları geliştirilmiştir. Bu sistemler Kanada, Amerika ve İngiltere'de büyük oranda uygulanmakta olup, daha kesin çözüm yöntemleri geliştirmek amacıyla araştırmalar halen devam etmektedir. Bu çalışmada; ozon kirliliğinin ciddi boyutlara ulaştığı İstanbul genelinde atmosfere kaçan benzin buharı emisyon miktarları tankerler, yeraltı depo tankları ve motorlu taşıtlar için ayn ayrı incelenmiştir. Hesaplamalarda Kartal, Göztepe ve Florya meteoroloji istasyonlarından alman yılın en sıcak günlerinin yaşandığı Mayıs-Eylül aylarındaki toprak ve hava sıcaklığının ortalama değerleri İstanbul'un geneli için kabul edilmiştir. Ayrıca Türkiye'de üretilen benzinin Reid buhar basıncın 7, 8, 9 ve 10 olması durumuna göre hesaplamalar yapılmıştır. İstanbulun her ilçesindeki benzin istasyonlarında sıçratmalı, daldırmalı ve buhar geri kazanım sisteminin uygulanması halleri için ayrı ayrı hesaplanmıştır. İstanbul'da şu anda benzin istasyonları ve motorlu taşıtlardan kaynaklanan kayıpların % 0,27-0, 36 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Yeraltı depolarında daldırmalı beslemenin uygulanması ile emisyon miktarında % 30 bir azalma benzin buharı geri kazanma sisteminin uygulanması durumunda ise emisyon miktarında % 96 azalma olduğu tespit edilmiştir. Benzinin reid buhar basıncının artmasıyla da emisyon miktarı artmaktadır. Benzin buharının geri kazanılması ; ülke ekonomisi, hava kirliliği ve istasyon çalışanları açısından oldukça önemlidir. Tanker deposunun beslenmesi esnasında atmosfere kaçan benzin buharı emisyon miktarları sıçratmalı ve daldırmalı besleme halleri için hesaplanmıştır. Daldırmalı beslemenin uygulanması dolum tesislerinde emisyon miktarını % 60 azaltacaktır. vıu
Termofilik harici membran biyoreaktörlerde membran kirliliğinin incelenmesi

Termofilik aerobik atıksu arıtma sistemleri daha yüksek biyodegredasyon hızında ve düşük çamur üretimi ile işletilebilmektedirler. Termofilik arıtma mezofilik sistemlere göre daha fazla giderme verimine sahip olmalarına karışın daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır. Püskürtme çevrimli reaktör yüksek kütle trasfer özelliğinden dolayı bu ihtiyacı sağlayabilmektedir. Bu çalışmada termofilik işletilen püskürtme çevrimli membran biyoreaktörün membran tıkanması araştırılmıştır. Püskürtme çevrimli membran biyorekatör dört farklı çamur yaşında (10, 30, 60 ve 100 gün) çalıştırılmıştır. Her bir çamur yaşı için membran biyoreaktörlerdeki KOİ giderme verimi ve membran akı özellikleri tespit edilmiştir. Her bir çamur yaşı için sistem kararlı hale ulaştıktan sonra, reaktör içinde ve çıkış suyundaki EPS ve SMP konsantrasyonları belirlenmiştir. Ayrıca farklı çamur yaşlarına ait EPS ve SMP'deki P/C oranları da hesaplanmıştır. Farklı çamur yaşları için MFI, ve FDR değerleri de hesaplanarak membran biyoreaktörün performansı değerlendirilmiştir. Genellikle membran tıkanmasının derecesi süzüntüye karşı gösterilen direnç ile açıklanmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada membran tıkanmasının değerlendirilebilmesi için dirençler de hesaplanmıştır. Çalışmanın en sonunda farklı çamur yaşlarına ait çamur partikül boyutu, zeta potansiyeli ve hidrofobisitesinin membran kirliliği üzerine etkisi de incelenmiştir. Bu tez çalışması Tübitak tarafından desteklenen 110Y 134 nolu ÇAYDAG projesi kapsamında gerçekleştirilmiştir.
Ankara Ayaş ilçesindeki içme ve sulama sularında organoklorlu pestisitlerin kromatografik tayini

Bu çalışmada, Ankara İli, Ayaş İlçesi, Asartepe Baraj Gölü ve baraj gölü çevresindeki çeşme sularından alınan örneklerde, bazı organoklorlu pestisitlerin kalıntı seviyeleri araştırılmıştır. Ayaş, Türkiye'nin önemli bir sebze ve meyve üretim merkezidir ve Asartepe Barajı, bölgedeki tek sulama suyu barajı olup, pestisit kirliliği açısından daha önce hiçbir araştırma yapılmamıştır. Su örnekleri, baraj gölü üzerinde belirlenen noktalardan, yağışlı ve kurak dönemi yansıtması için, Mayıs ve Ağustos aylarında alınmıştır. Su örneklerindeki organoklorlu pestisitlerin belirlenmesinde sıvı-sıvı özütlemesini takiben GC-ECD kullanılmıştır. Baraj sularında, her iki dönemde, ?-BHC, ß-BHC, ?-BHC, ?-BHC, heptaklor, heptaklorperoksit, aldrin, dieldrin, DDD, DDE, DDT, endosülfan-I, endosülfan-II, endrin aldehit pestisitleri belirlenmiştir. Çeşme sularında Mayıs ayında, ?-BHC, ß-BHC, ?-BHC, ?-BHC, heptaklor, heptaklorperoksit, aldrin, dieldrin, DDD, DDE ve Ağustos ayında, ?-BHC, ß-BHC, ?-BHC, ?-BHC, heptaklor, heptaklorperoksit, aldrin, dieldrin, DDD, DDE, DDT, endosülfan-I, endosülfan-II, endrin pestisitleri gözlenmiştir. Gerek baraj sularında gerekse içme sularında, organoklorlu pestisit miktarı, Avrupa Birliği 76 /464/EEC 2006 /11/EC 'Tehlikeli maddelerin sucul çevreye deşarjı ile oluşan kirlilik' direktifi ve 80 /778/EEC 'İçme suyu' direktifinde belirtilen maksimum seviyeleri aşmıştır.
İzmit Körfezi'nde kara kökenli kirletici yüklerinin araştırılması

Marmara Denizinin doğu tarafından uzantısı olan İzmit Körfezi, ülkemizin- sanayi kuruluşlarının etrafında kümeleşliği, çevre ile ekonomi arasında dengenin kurulması gereken özel bir konuma sahiptir. Bu çalışmada, körfeze deşarj edilen, evsel, endüstriyel ve tarım alanlarından kaynaklanan atıksu miktarları, kirletici içerikleri ve yükleri araştırılmıştır. Birinci bölümde, çalışmanın anlam ve önemi, amaç ve kapsamı ile, İzmit Körfezi ile ilgili daha önce yapılan çalışmalar ile ilgili bilgiler verilmiştir. Körfez kirliliğinin boyutları, ve kirliliği önlemek için bugüne kadar alınan önlemler anlatılmaktadır. Ayrıca gelecekte alınması gereken, ek önlemlerin belirlenmesi çalışmaları, projenin amacını oluşturmaktadır. İkinci bölümde ise, kirlenmeyi oluşturan fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörlerin adları, tanımları ve çevreye olan etkileri anlatılmıştır. İncelenen parametreler kirlenme araştırmalarında en fazla önem taşıyan ve en yaygın kullanılan parametrelerdir. Atıksularda bulunan kirletici parametreler, ortaya çıkış şekilleri ve su ortamlarında yaptığı etkiler anlatılmıştır. Çalışmada incelenen parametreler azot, fosfor, biyolojik oksijen ihtiyacı, kimyasal oksijen ihtiyacı, pestisitler, yağ-gres. deterjan ve bazı ağır melallerdir. Üçüncü bölümde, çalışma alanı olan İzmit Körfezinin fiziksel coğrafyası, ekonomisi, kentleşme ve arazi kullanımına ilişkin bilgiler verilmiştir. Buna göre, İzmit körfezinin kuzey kısımlarının yerleşime daha müsait arazi yapısına sahip olduğu ve sanayileşmenin körfezin kuzey ve doğu kesimlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Dördüncü bölümde, kirletici, kaynakların neler olduğu, dağılımları, genel özellikleri, kirletici karakteri- zasyonları ve miktarlarının tespiti yapılmıştır. Körfezi kirleten kaynaklar, endüstriler. yerleşim bölgeleri, tarım alanları, akarsular olarak gruplandırılmıştır. Değişik kirletici kaynaklardan körfeze giren yükler hesaplanmıştır. Beşinci bölümde ise, sonuçlar ve değerlendirmeler sunulmuştur. İzmit körfezinin mevcut durumu ve getirilen çözüm önerileri belirtilmiştir. Bunlardan biri, endüstriyel atıksularda olduğu gibi, evsel atıksularda arıtılmalı ve bu arıtılmış sular körfezin alt tabakasına verilmelidir. Atıksulardaki besin elementleri giderilmelidir. Bu yüzden evsel atıksu arıtım konusu acilen gündeme gelmelidir.
Termal ön arıtımın bira katı atıklarından biyogaz ve metan üretimine etkisi

Bira endüstrisi başlıca üretim hammaddesi olarak arpa kullanmaktadır. Arpanın nişasta içeriği prosesteki fermante bölümünde alkole dönüştürülmektedir. Fermantasyon işlemi sonucunda yüksek selüloz içerikli bir katı atık olan arpa posası oluşmaktadır, bu atık hayvan yemi olarak kullanılabildiği gibi anaerobik çürütme işlemi uygulanarak yenilenebilir enerji kaynaklarından olan biyogaz üretimi için de kullanılmaktır. Bu çalışmada, bira endüstrisi kaynaklı arpa atıklarından anaerobik çürütme işlemi ile biyogaz üretimine termal ön arıtımın etkisi incelenmiş ve optimum termal ön arıtım sıcaklığı belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda bira atıkları için anaerobik arıtımdan önce termal ön arıtım için optimum sıcaklık 70 oC olarak tespit edilmiş ve bu sıcaklıkta metan üretiminde %35 artış gözlemlenmiştir. Buna rağmen en fazla biyogaz artışı %40 ile 50 oC'de saptanmıştır fakat biyogazdaki metan içeriği düşüklüğü sebebiyle optimum sıcaklık 70 oC olarak tespit edilmiştir. Deneysel çalışmalar ışığında elde edilen verilere göre termal ön arıtımın bira katı atıklarının anaerobik çürütülmesi işleminde biyogaz ve metan üretimini olumlu etkilediği sonucuna varılmıştır.
Bitmiş Alkali Pillerden Çevre Dostu Sürdürülebilir Bir Yöntemle Çinko ve Mangan Kazanımı

çalışma ile çevre dostu sürdürülebilir bir yöntemle atık alkali piller içerisindeki çinko ve mangan elementlerinin geri kazanımın üzerine bir dizi laboratuvar çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Fiziksel işlemler sonucu elde edilen pil pastası inorganik asitler kullanılarak çözümlendirilmiş, pil pastası içerisindeki Zn ve Mn elementlerinin çözeltiye geçme verimine etki eden parametreler: asit konsantrasyonu, katı-sıvı oranı, reaksiyon süresi, sıcaklık ve karıştırma hızı olarak araştırılmaktadır. Deneysel çalışmalarda Zn konsantrasyonları EDTA ile Eriochrome Black-T indikatörü varlığında titrasyon yöntemiyle belirlenmektedir. Bitmiş alkali pillerden ZnSO4. xH2O bileşiği ve çözümlendirme işlemi sonucunda arta kalan pil pastasından Mn3O 4 bileşiği geri kazanılarak çevre dostu bir yöntemin uygulanabilirliği ortaya çıkarılmaktadır. Bu çalışmada hidrometalurjik yöntem kullanılmaktadır. Deneylerde bitmiş alkali pillerin içerisindeki Zn, sülfürik asit varlığında atmosfer koşullarında çözünürlüğüne etki eden parametreler incelenmektedir. Deneysel çalışmalar neticesinde elde edilen bulgulara göre, çözücü derişimi, sıcaklık, karıştırma hızının artması ve katı-sıvı oranının azalması ile çözünürlük artmaktadır. Çözelti derişimi 0,075 mol/L iken 480 dk. liç süresinde pil tozundaki çinkonun % 68 ,80'inin çözündüğü görülmektedir. Yapılan bir takım laboratuar çalışmalarına göre diğer parametrelere nazaran reaksiyon sıcaklığı ve çözelti derişiminin çinko içeren pil tozunun çözünürlüğü üzerinde önemli etkiye sahiptir. Reaksiyon sıcaklığı 25 C den 65 C'ye yükseldiğinde sırasıyla 480 dk. ve 90 dk. liç süresinden sonra pil tozundaki çinkonun çözünürlüğünün % 68,8 ve % 81,78 olduğu elde edilmektedir.
Sivas İl Merkezinde tüketilen bazı balık türlerinde çeşitli ağır metallerin derişim düzeylerinin saptanması

Yüksek Lisans Tezi Sivas İl Merkezinde Tüketilen Bazı Balık Türlerinde Çeşitli Ağır Metallerin Derişim Düzeylerinin Saptanması Aysu AKKAYA Cumhuriyet Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Müh. Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin GEY Bu çalışma 1944 yılının kış mevsiminde Sivas Hal'ine gelen 3'ü tatlı su balığı (C. carpio L.1758, C. Carpio L.1758 S. trutta L. 1758) geri kalanı da deniz balığı (M. barbatus L. 1758, E. encrasicolus L. 1758, P. erythrinus L. 1758, B. boops L. 1758, S. auratus L. 1758, S. scombrus L. 1758, S. japonicus H.1780) olmak üzere toplam 10 çeşit balık örneğinin yenilebilir kas dokularında bazı ağır metallerin derişim düzeylerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Örneklerdeki Fe, Zn, Cu, Mn derişimleri Atomik Absopsiyon spektrofotometresi ile saptanmıştır. Bulgularımıza göre bu balıklardaki ortalama Fe derişimleri 4.204 2.353 u. g. g'l, çinko derişimleri 6.460 3.562 u. g. g'l, bakır derişimleri 0,229 0.127 ug. g'l, mangan derişimleri ise 0.491 0,247 ug. g~l olarak bulunmuştur. Ancak besin maddesi olarak tüketilen bu balıkların yenilebilir kas dokularınında bulunan Fe, Zn, Cu ve Mn derişimleri uluslararası örgütlerce kabul edilen limit değerleri ile karşılaştırıldığında insan sağlığı açısından zararsız düzeyde oldukları saptanmıştır.
Türkiye'de katı atıkların kaynağında ayrı toplanmasına ve geri dönüşümün hayata geçirilmesine ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri

Ülkemizde son 15 yılda yaşanan gelişmeler neticesinde, vatandaşların ürettiği atık miktarı artmış ve atık yönetimiyle ilgili konular AB üyelik süreci doğrultusunda önem kazanmıştır. Düzenli depolamaya geçişin tamamlanması büyük ölçüde başarılsa da atıkların kaynağında ayrı toplanması ile ilgili sorunlar henüz aşılamamıştır. Bu sebeple; karışık atık toplanması neticesinde atık yönetimi ile ilgili teknik uygulamalar zorlaşmış ve maliyetler önemli ölçüde artmıştır. Atıkların kaynağında ayrı toplanması ile ilgili pek çok paydaş bulunmaktadır ve mevzuattaki bazı belirsizlikler nedeniyle bu paydaşlar arasında önemli görüş ayrılıkları oluşmuştur. Finansman sağlamakla mükellef tutulan taraflar sistemi yeterli ölçüde desteklemediği, bazı alanlarda kurumlar arasında yetki karmaşası olduğu ve bazı paydaşlarca sistemin unsurları suiistimal edildiği için atık sahadan toplanamamış ve sokak toplayıcıları gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Neticede ulusal mevzuatta öngörülen sistemin uygulanması ve atıkların hanelerden ayrı toplanarak geri dönüşüme kazandırılması istenilen ölçüde başarılamamıştır. Bu sistemin çalışır hale getirilmesi için; finansman mekanizmasının tekrar tanımlanması, sistemin aktörleri arasındaki rol ve sorumluluk paylaşımının gözden geçirilerek yeniden düzenlenmesi, sahada uygulama yapan kurum ve kuruluşların denetleme ve cezai yaptırım uygulama yetkilerinin güçlendirilmesi ve sosyal boyutları da olan sorunlara çözüm geliştirilmesi için kurumlar arasında işbirliğinin geliştirilmesi gerekmektedir.