Fotoğraf teknolojisinin silahlı kuvvetlerde gelişimi ve amaçları

Niepce'in icadı olan fotoğraf çeşitli ülkelerde büyük bir ilgiyle karşılanırken Osmanlı Devleti'nde de konu ile ilgili yazılar gazetelerde yayınlanmaya başladı. Türk fotoğraf tarihinin belki de en eski belgeleri sayılabilecek bu haberlerde fotoğrafın ne olduğu, kimler tarafından bulunduğu, uygulamasının nasıl yapıldığı uzun uzadıya anlatılıyor, hatta günah olup olmadığı konusu gündeme getiriliyordu. Halk yeni icatla ilk defa 1842 yılında Pera'da Mösyö Kompa'nın sanatını icra e- derken tanışıyordu. Bu konuda çalışmalar yeterli malzemenin olmayışı ve din kurallarının sınırlayıcılığı nedeniyle yaygınlaşamamıştır. 1856 Kırım savaşı sırasında Feldmareşal Moltke'nin birlikleriyle İstanbul'a gelen Alman kimyacı Rabach ilk fotoğrafhaneyi açan kişi olmuştur. Rabach daha sonra adlan Abdullah Biraderler olacak olan Kevork ve Wichen kardeşleri yanma almıştır. Bu dönemde ayrıca Nikola Andriomenos, Asil Samancı isimleri saray tarafından takdir gören fotoğrafçılardır. 1858 - 1899 tarihleri arasında hemen hemen tümü gayrimüslüm olan kişilerin tekelindeki fotoğrafçılık aynı zamanda teorik alanda da en hareketli dönemini yaşamıştır. Teknik olarak fotoğrafçılığı öğretmeyi amaçlayan kitapların çoğu tercümeye dayanıyordu. İlk telif eser Yüzbaşı Hüsnü Efendinin ' Usul-ü Fotoğraf Risalesi'dir. Bu dönemde üzerinde durulacak bir ilginç olay ise padişahın emriyle kurulması istenilen 'Müzecilik Okulunda fotoğrafçılığın yer almasıdır. 1874 yılında okul tüzüğünün beşinci maddesinde 'okula alınacak öğrencilere fotoğrafçılık öğretilecektir' cümlesi vardır. İlk Müslüman - Türk fotoğrafçılar 1900'den sonra gözükmeye başlar. Bu tarihe kadar din kurallarının tasviri günah saydığı yolundaki inanışlar halk arasında bir baskı unsuru olmuş, bu alanda çalışmalar yapmak isteyen Müslümanlara iyi gözle bakılmamıştır. Fotoğrafin Cumhuriyet dönemine gelişini Osmanlı İmparatorluğunun son yıllarındaki savaşlar dizisinden başlatmak gerekir. Bu savaşlar döneminin ünlü fotoğrafçıları olarak bilinen Burhan FELEK, Esat TENGİSMAN, Ethem TEM, Hikmet KOYUNOG- LU' nun yanında, günümüze önemli belgelerin aktarılmasını sağlamış pek çok isimsiz kahraman, asker fotoğrafçı vardır. Silahlı Kuvvetlerde sürekli göz önünde tutulması gereken, Süreklilik arz eden bir konu istihbarattır. İstihbaratın elde edilmesinin birçok yolu vardır. Ancak fotoğrafin kısa bir sürede elde ediliyor olması ve fazla ayrıntıyı içermesi nedeniyle istihbaratta önemi fazladır. Fotoğraf vasıtasıyla hedefin ilk durumunun kıymetlendirmesi yapılıp kalıcı bir kayıt bilgi sistemi olarak arşive alınabilir. Çoğaltılabilir ve ilgili birimlere yayınlanabilir. Yeni ve farklı bir istihbarat bilgisi temin maksadıyla diğer fotoğraflarla mukayese yapılabilir. Politik ve askeri zorunluluk nedeniyle girilemeyen bölgelerin son durumu anında değerlendirilebilir. Fotoğraf aynı zamanda haritaların yapımında veya revizyonunda kullanılmak üzere hava araçlarıyla elde edilebilir. Özellikle yapay değişiklikler haritaya doğru ve hassas bir şekilde ilave edilebilir. Bu özellikleri nedeniyle fotoğraf Silahlı Kuvvetlerde barışta ve savaşta sürekli ihtiyaç duyulan ve özellikle karar aşamasında verdiği bilgiler nedeniyle vazgeçilmez bir yardımcı durumundadır. Yalan gelecekte de bu özelliğini koruyacağı değerlendirilmektedir.