İnternette arama-anlama stratejilerinin öğretimi yoluyla ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin yeni okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi

Bu araştırmanın amacı, internette arama-anlama stratejilerinin öğretimi yoluyla ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yeni okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesidir. Araştırmanın modeli, karma yöntem araştırma desenlerinden sıralı dönüşümsel tasarımdır. Nicel boyutunda deneysel; nitel boyutunda ise olgu bilim desen tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2015- 2016 eğitim öğretim yılı II. dönem İstanbul ili Kadıköy ilçesi Erenköy mahallesinde bulunan bir ilkokulun dördüncü sınıfında öğrenim gören 28 öğrenci oluşturmuştur. Deneysel modelde yer alan bağımsız değişken internette arama-anlama stratejileri; bağımlı değişken ise yeni okuryazarlık becerileridir. Araştırmaya başlamadan önce, uygulamada karşılaşılacak olası hataları engellemek, kullanılacak veri toplama araçlarındaki maddelerin doğru anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol etmek ve ölçme araçlarının güvenirlik düzeylerini test etmek için bir pilot çalışma yapılmıştır. Asıl uygulama toplam 10 hafta ve 24 saat süre ile tamamlanmıştır. Uygulamada yeni okuryazarlık becerilerini destekleyen internette arama-anlama stratejilerinin öğretimi yapılmıştır. Beceri ve stratejilerin öğretiminde kademeli sorumluluk aktarımı modeli temel alınmıştır. Öğrenciler her hafta verilen eğitimin ardından günlüklerinde yapılan uygulamaya ait etkinlikleri değerlendirmiş ve özdeğerlendirme formlarını doldurmuşlardır. Araştırmanın nicel boyutunda öğrencilerin başarısını tespit etmek amacıyla 'Yeni Okuryazarlık Becerileri Rubriği'nden; nitel boyutunda ise 'Öğrenci Günlükleri'nden, 'Özdeğerlendirme Formu'ndan ve öğrencilerin ölçme aracını nasıl yaptıklarını yönelik görüşlerini tespit etmek için 'Yansıtıcı Düşünme Eylem Formu'ndan yararlanılmıştır. Öğrencilerin kademeli sorumluluk aktarımı modeli kullanılarak verilen internette arama-anlama stratejileri eğitimine yönelik ön-son test puanları incelendiğinde; son test lehine istatistiksel açıdan ortalamalarında bir artış gözlenmiştir. Yeni okuryazarlık becerilerinden bilgiye ulaşma, bilgiyi araştırma, eleştirel değerlendirme, doğrulama ve sentezleme becerisine ait ön test puanları ile son test puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu durum verilen eğitimin etkili olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin yeni okuryazarlık becerileri; cinsiyete, bilgisayara sahip olma durumlarına, tablete sahip olma durumlarına, tablet-bilgisayar kullanma sıklığına, bilgisayar kullanma amacına ve internet ilgilerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Bunun yanında, yeni okuryazarlık becerileri son-test puanları günlük bilgisayarda zaman geçirme durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir. Öğrencilerin türkçe dersi, matematik dersi ve fen bilimleri dersi başarı düzeyleri ile yeni okuryazarlık becerileri arasında anlamlı bir ilişki vardır. Temel derslerin yeni okuryazarlık becerileri üzerindeki önem sırası: Matematik, Türkçe ve Fen bilimleri şeklindedir. Eleştirel değerlendirme becerisi eğitim öncesi ve sonrasında da zor olarak algılanan bir beceridir. Bilgiye ulaşma becerisi eğitim öncesi öğrenciler tarafından zor olarak algılanırken, eğitim sonrası bu algı olumlu yönde değişime uğramıştır. Araştırma becerisi öğrencilerin eğitim öncesi ve sonrasında da kendilerini başarılı olarak gördükleri bir beceridir. Bilgiye ulaşma ve sentezleme becerisinde ise öğrenciler eğitim öncesinde kendilerini başarılı görmezken, eğitim sonrası bu algı olumlu yönde değişime uğramıştır. Odak grupta yer alan öğrencilerin verilen eğitime yönelik yansıtıcı düşünme eylemleri incelenmiştir. Alt grupta yer alan öğrencilerin rubriği cevaplarken kullandıkları stratejilerin araştırma, tahmin etme, soru sorma ve gezinme; orta gruptakilerin soru sorma, araştırma, gezinme, planlama, tahmin etme ve eleştirel değerlendirme; üst gruptakilerin ön bilgileri harekete geçirme, soru sorma, araştırma, gezinme, planlama, tahmin etme, metin ile etkileşimler, izleme ve eleştirel değerlendirme olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.