turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Nuclear energy versus solar energy : The comparison of their economic feasibilities and environmental aspects for Turkey

Çevresel tehditlerin arttığı, büyümenin sınırlarına ulaşıldığı, ihtiyaç ve isteklerin arttığı küresel düzene sahip insanlık, hem talepleri karşılayacak hem de ekonomik uygulanabilirliğe sahip ve çevreye uyumlu yeni seçenekler aramaktadır. Enerji, yukarıda anlatılan endişelerin, hem problemlerinin hem de çözümünün bir parçası olarak tam merkezinde yer almaktadır. Bu çalışma, artan elektrik ihtiyacını karşılaması için yeni yatırımların eşiğinde olan Türkiye için, ülke koşullarında kendine özgü şartlarda, nükleer enerji ve güneş enerjisi seçeneklerinin ekonomik ve çevresel uygunluklarını incelemekte ve karşılaştırmaktadır. Mezkur karşılaştırma Karapınar Enerji İhtisas Endüstri Bölgesine kurulacak olan Fotovoltaik enerji güç santrali ile Mersin Akkuyu'ya kurulacak olan nükleer enerji güç santralini içeren iki örnek çalışmanın karşılaştırılması şeklindedir. Birinci örnek çalışmada, söz konusu santralin kullanacağı güneş enerjisi miktarı, tasarım parametreleri, toplam elektrik üretimi, yaşam döngüsü analizi ve envanteri, CO2 azaltım potansiyeli, seviyelendirilmiş maliyet analizi ve geri ödemesi tanımlanmaktadır. İkinci çalışmada ise, benzer olarak, ilgili santralin malzeme kullanımı, çevresel etki, CO2 azaltım potansiyeli, seviyelendirilmiş maliyet analizi ve geri ödemesi belirlenmektedir. Ardından, iki örnek çalışmanın çıktıları aynı kurulu güçlere sahip olmaları koşulu ile karşılaştırılmaktadır. 4800 MW olmak üzere aynı kurulu güç miktarını tahsis ettiğimizde, iki seçeneğinde diğerine göre avantaj ve dezavantajları ortaya çıkmaktadır. Alan maliyeti hesaba katılmadığında PV daha ucuz iken, NUKE daha fazla elektrik üretir. NUKE çok daha fazla toplam CO2 azaltım potansiyeli olmasına rağmen, birim elektrik başına CO2 azaltımında PV daha faydalıdır. PV daha fazla alana ihtiyaç duyarken, çok daha kısa kurulum ve söküm süresi gerektirmektedir. PV kurulumu daha az su, beton, çelik gerektirirken, NUKE daha az alüminyum, daha az cam gerektirir.
Sızıntı sularındaki mikrobiyal aktivitenin ve metal iyonlarının killi zeminlerde adsorpsiyon yöntemiyle arıtımı

Düzenli depolama alanlarında kullanılan doğal ve örselenmiş kil genellikle taban ve tavan örtü teşkilinde ve yan seddelerin oluşturulmasında kullanılmaktadır. Kil zemin tabakaları sızıntı suları, organik sıvılar gibi kirleticilerin tutulmasında etkin olarak kullanılmaktadırlar. Daha önce yapılan araştırmalar esnasında zeminin yapısının; içinden sızıntı suyu geçmesi sonucunda zamanla bozulmaya başladığı anlaşılmıştır. Bu amaçla bu çalışmada, killi zeminin permeabilitesini ve yapısını etkileyen parametreleri belirlemek ve adsorbsiyon mekanizması vasıtasıyla sızıntı suyununda mevcut bazı mikroorganizmaların ve metal iyonlarının giderim veriminin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu nedenle bu çalışmada, İstanbul Asya yakasında bulunan Şile - Kömürcüoda Düzenli Depolama Alanı'ndan temin edilen çöp sızıntı suyu numunesi, aynı tesiste kullanılan örselenmiş kil numunesinin standart yöntemlerle kompaksiyona tabi tutularak hazırlanan ve konsolidasyon uygulanan reaktörlerden geçirilerek numunenin permeabiliteleri deneysel olarak bulunmuştur. Killi zeminin arıtım kapasitesini saptamak amacıyla sürekli ve kesikli sistemde adsorpsiyon çalışılarak giriş ve çıkış suyunda mikrobiyal aktivite (Toplam Bakteri, Toplam Koliform, Fekal Koliform, Fekal Streptokok, Fungi ve bazı metal iyonlarının değişimi incelenmiştir. Bu amaçla çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşama: Şile-Kömürcüoda düzenli depolama alanından alınan örselenmiş kil numunesinin fiziksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Bu amaçla kilin elek analizi, XRD ve SEM analizleri yapılmıştır. İkinci aşama: İstanbul Asya yakasında bulunan Şile - Kömürcüoda Düzenli Depolama Alanı'ndan temin edilen çöp sızıntı suyu numunesi, aynı tesiste kullanılan örselenmiş kil numunesinin standart yöntemlerle kompaksiyona tabi tutularak hazırlanan ve konsolidasyon uygulanan reaktörlerden geçirilerek numunenin permeabiliteleri deneysel olarak bulunmuştur. Üçüncü aşama: Killi zeminin arıtım kapasitesini saptamak amacıyla sürekli ve kesikli sistemde adsorpsiyon çalışılarak giriş ve çıkış suyunda mikrobiyal aktivite (Toplam Bakteri, Toplam Koliform, Fekal Koliform, Fekal Streptokok, Fungi ve bazı metal iyonlarının değişimi incelenmiştir.
Expert discourse on Turkish climate policy

Bu çalısma günümüz iklim degisikligi politikalarını, kalkınmanın sınırlandırılmasısorunsalını insanlıgın dogal süreçleri yönetmesi ve optimize etmesi ile asmayaçalısan yeni bir dönemin aynası olarak yorumluyor. Çalısma, Türkiye'de iklim degisikligi alanında uzman 24 kamu görevlisi ve sivil toplum çalısanıyla, ki asamalıçevresel tutum ve politika ölçeklerinin uygulanmasının ardından yürütülen yüzyüzegörüsmelere dayanıyor. Tutum ve politika ölçeklerinin sonuçlarını gelistirerektartısmak amacıyla görüsme metinleri üzerinde elestirel söylem analizigerçeklestirilmistir. Sonuçlar, teknolojiye, ekonomik kalkınmanın bir aracı olmanın yanında, öngörülen ekolojik krizi asma yolunda da temel bir rol tayin etmektedir. Sürdürülebilir kalkınma söyleminin Türk uzman söylemindeki hakimiyeti teknolojik gelisme ve verimlilik temaları üzerinden kurulmaktadır. Türk uzman söylemindeki bir baska hakim tema da, Kuzey-Güney çeliskisi baglamında tartısılmaya çalısılanulusal çıkarlar söylemidir. Uzmanların tutumları ile politika tercihleri ve kurumsalpratikleri arasındaki farklılasma da tartısılmıstır.
Katı atık düzenli depolama sahası inşaatı, işletimi ve maliyet analizi: Denizli Tavas katı atık düzenli depolama sahası örneği

Tez çalışması kapsamında, Denizli Tavas Katı Atık Düzenli Depolama Sahası'nda yapılan yapım ve işletim süreci maliyetleri detaylı olarak incelenmiştir. Genç bir depolama sahasında erken dönemde sızıntı suyu ve gaz oluşumu incelenmiştir. Düzenli Depolama Sahası maliyet çalışmalarında lot ve ön işlem tesisinin yapım maliyeti genel maliyetin yaklaşık % 60'ını oluşturmaktadır. Tesise kabul edilen atık miktarı 130 ton/gün'dür. İşletim maliyetini oluşturan bileşenler; tesiste bulunan araçların yakıt giderleri, taşıt amortismanı, mekanik ayrıştırma ünitesindeki ekipmanların amortismanı ve personel giderleridir. Bu kapsamda yıllık işletim maliyeti ile gelen atık miktarları göz önüne alınarak sahanın işletim sırasında ton başına maliyetler hesaplanmış ve günlük ortalama 42 TL/ton olduğu görülmüştür. Tesisin yapım maliyeti ile depolama sahasına kabul edilecek atık miktarı göz önüne alınarak m3 başına düşen yapım maliyeti 25,10 TL/m 3 olarak hesaplanmıştır. Depolama sahasında oluşan LFG'nin ve sızıntı suyunun yönetimi için LFG miktarı, metan yüzdesi ve sızıntı suyu karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. LFG'in içerisindeki metan yüzdesinin ve LFG debisinin 7 ay boyunca saatlik alınan verilerin aylık olarak ortalamaları alınıp, yüzdelik olarak karşılaştırılmıştır. Metan gazı yüzdesi başlangıçta % 46,08 iken son yapılan ölçümde % 47,67 olarak belirlenmiştir. LFG miktarı da başlangıçta 140, 43 m3/ay iken son yapılan ölçümde 267, 18 m3/ay olarak belirlenmiştir. Debi miktarına bakıldığında gaz miktarındaki değişimin yaklaşık olarak % 90 oranında arttığı gözlemlenmiştir. Düzenli depolama sahasının erken döneminde sızıntı suyu analizleri ayda iki kere yapılarak KOİ konsantrasyonu başlangıçta 11929, 92 mg/l iken 10 ay sonunda 20550, 4 mg/l çıktığı gözlemlenmiştir. BOİ konsantrasyonlarındaki değişim ise KOİ konsantrasyonları gibidir. Sızıntı suyunun kirlilik konstantrasyonlarının zamana bağlı olarak artmasının yanı sıra, konsantrasyonların iklimsel koşullardan etkilendiği de anlaşılmaktadır.
Tekstil endüstrisi atıksularının ardışık kesikli biyoreaktör ile arıtılması ve modellenmesi

Bu çalışmanın ana amacı; tekstil endüstrisi atıksularının Ardışık Kesikli Biyoreaktör ile arıtılması ve modellenmesidir. Bu çalışmada; tekstil endüstrisi gerçek atıksuyunun Ardışık Kesikli Biyoreaktör ile optimum şartlarda arıtılması için laboratuar ölçekli tesis çalışmaları yapılmıştır. Tekstil atıksuyu laboratuar ölçekli pilot Ardışık Kesikli Reaktör arıtma ünitesi için yapılan deneysel çalışmalar sonucunda; 0.5 saat doldurma, 1.5 saat havalandırma, 1.5 saat çökelme ve 0.5 saat boşaltma-devreye alma sürelerinde en uygun arıtma verimi elde edilmiştir. Çalışılan laboratuar ölçekli tekstil endüstrisine ait Ardışık Kesikli Biyoreaktörün Kimyasal Oksijen İhtiyacı ortalama giderme verimi %63 iken (çalışma koşullarına bağlı olarak; minimum=%37, maksimum=%94), bulanıklık ortalama giderme verimi %92. 4 ve renk giderme verimi (RES olarak 586 nm'de) %77.3'dür. Tekstil endüstrisi atıksularının arıtılması için, Ardışık Kesikli Biyoreaktörde aktif çamur ve birlikte bentonit kullanıldığında Kimyasal Oksijen İhtiyacı ortalama giderme verimi %92. 7 bulanıklık uzaklaştırma verimi ortalama %85. 2 ve renk uzaklaştırma verimi (RES olarak 586 nm'de) %85.4' dür. Tekstil endüstrisi atıksuları Ardışık Kesikli Biyoreaktör ile aktif çamur ve birlikte 4500 C'de aktifleştirilen arıtma çamuru kullanıldığında, Kimyasal Oksijen İhtiyacı ortalama giderme verimi %93, bulanıklık giderme verimi % 91 ve renk giderme verimi (RES olarak 586 nm'de) %82. 2 dir. Bentonit adsorbentinin ve 4500 C'de aktifleştirilen arıtma çamuru biyosorbentinin Lagergren kinetik eşitliğine daha çok uyum sağladıkları görülmüştür. Modelleme ve simülasyon çalışmaları sonucunda, farklı çalışmalarda modelleme sonuçları ile deneysel sonuçların bazen yaklaştığı bazen uzaklaştığı görülmüştür. Modelin simülasyonu çalışmaları irdelendiğinde, parametrelerin önem sıralamasına göre sıralandığında; ardışık kesikli reaktöre giren başlangıçtaki substrat konsantrasyonu (S0), ardışık kesikli reaktörün doldurma süreci başlamadan önceki boş hacim-her seansta arıtılan hacim, ardışık kesikli reaktör içindeki aktif çamurun hacmi, ardışık kesikli reaktörün reaksiyon süresi, ardışık kesikli reaktörün toplam aktif hacmi, reaksiyon sabiti, ardışık kesikli reaktöre giren debi şeklinde olduğu görülmektedir. Ardışık Kesikli Biyoreaktör sisteminin, tekstil fabrikası atıksularının arıtılması için başarı ile kullanılabileceği görülmektedir. Gerek tekstil ve gerekse diğer atıksuların arıtılmasında da çıkış suyu kriterleri ihtiyacına göre; adsorbentsiz veya adsorbentsiz ve adsorbentli/biyosorbentli Ardışık Kesikli Biyoraektör sistemi ve modellemesi kullanılabilir.
Çimento üretiminden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının hesaplanması

Çimento sektörü Türkiye emisyonlarının % 7 ,2'sini oluşturmaktadır. Endüstriyel işlemler de en yüksek paya sahiptir. Çimento üretim süreçlerinde klinker üretim aşaması CO2 oluşumuna sebep olmaktadır. Karbonat içerikli hammaddelerin yüksek ısı ile reaksiyona girmesi sonucu CO2 açığa çıkmaktadır. Bu nedenle tez kapsamında entegre bir pilot tesis seçilerek, hem yakıt kaynaklı hem de proses kaynaklı sera gazı emisyonlar hesaplanmıştır. Tezin ilk aşamasında IPCC yöntemleri (Tier 1, Tier 2 ve Tier 3) ve CSI hesaplama aracı kullanılmış ve sera gazı emisyonları 2015, 2016 ve 2017 yılları için 4 farklı yöntem ile elde edilmiştir. Yöntem farklılıklarına göre üç yılda emisyonların 828.017, 87 ton CO2 1.270.674, 26 ton CO2 arasında olduğu bulunmuştur. IPCC yöntemleri içerisinde en güvenilir olanın yapılan belirsizlik hesapları sonucu Tier 3 olduğu bulunmuştur. (Tier 3 belirsizliği %3-7 iken, Tier 1 ve 2'nin %20 civarındadır). Bunun yanı sıra CSI ile Tier 3 yöntemi sonuçlarının birbirine benzerlik göstermesi de Tier 3'ün güvenilirlik oranını arttırmaktadır. Çünkü CSI hesaplama modülü tesise özel veri girişleri yapıldığında, emisyon hesabını otomatik olarak veren bir modüldür. Tezin ikinci aşamasında, tesisin alternatif yakıt olarak atıkları kullanması değerlendirilmiştir. Hesaplama yapılan üç yıl içerisinde ATY kullanımı sonucu atmosfere yapılan 70 .980, 45 ton CO2 salınımının engellendiği bulunmuştur. CO2 tasarrufununa ek olarak, 2609 TJ'lik fosil yakıt kazancı elde ederek, doğal kaynakları verimli kullanımına katkı sağlamıştır. Tezin son aşamasında tesisin atık kullanım oranları Türkiye geneli çimento sektörüne uyarlanmış ve çeşitli senaryolar üretilmiştir. Senaryolarda amaç sektörün geneli pilot tesis kadar ATY kullanımı ile ne kadar çevresel fayda sağlanabileceğini göstermektir. Yapılan uyarlamalar sonucu üç yılda 10,2 Mt CO2 emisyonlarının engellenebileceği elde edilmiştir. Aynı zamanda atıkların değerlendirilmesiyle 5.903, 31 Gg atığın depolama alanlarına gönderiminin ve 175.201, 39 TJ'lük fosil yakıt tüketiminin önüne geçilebileceği görülmüştür. Günümüzde inşaat sektöründe gözlemlenen sürekli büyüme devam etmektedir. Altyapı ve yol yapım çalışmaları, kentsel dönüşüm uygulamaları, üçüncü havaalanı inşaatı, Çanakkale Boğaz Köprüsü inşaası gibi projeler ile çimento talebinde artış olacağı düşünülmektedir. Sektörde yaşanacak olan kapasite artışı göz önüne alındığında, doğal kaynak verimliliği ve hava kirliliği açısından ATY kullanımının fayda sağlayacağı anlaşılmıştır.
Tekstil endüstrisi atıksularının ileri oksidasyon yöntemleri ile arıtılması

Tekstil endüstrisi ve dünyada en çok rastlanan ve en eski endüstriyel faaliyetlerden bir tanesidir. Gayet iyi bilindiği gibi bu sektör ülkemizin ekonomisi için önemli bir rol oynamaktadır. Diğer taraftan; tekstil sektörü, üretim prosesi sonucu büyük miktarda kirlenmiş suyu alıcı ortama deşarj etmekte ve böylelikle gerek harcadığı su kaynağı ve gerekse kirlettiği alıcı ortam etkileri sebebiyle, çevre kirliliği kontrolünde büyük önem taşımaktadır (Arık P., 2012). Tekstil endüstrisinde atıksular miktar ve bileşim yönünden çok değişkendirler. Bu atıkların birinci kaynağı liflerde mevcut olan doğal safsızlıklarıdır. İkinci kaynak ise prosesler de kullanılan kimyasal maddelerdir. Tekstil proseslerinde kullanılan boyalar, taşıyıcılar, krom ve türevleri ve sülfür çoğunlukla atıklarda bulunur. Tekstil boyamada ayrışmaya karşı çok dayanıklı boyaların kullanılması istendiğinden, oluşan boya artıkları da biyolojik ayrıştırmaya karşı dayanıklıdır ve zor ayrışır. Tekstil atıksuları biyolojik ayrışabilir olmakla beraber, bazen biyolojik proseslerde olumsuz durumlara neden olabilirler. Çünkü atıksuda bazı toksik bileşikler olabilir. Atıksu nutrient yönünden eksiklik gösterebilir. Azotlu atıklar boyama işlemlerinden suya karışmaktadır. Ancak atıksuda fosfor içeriği çok düşük olabilmektedir. Suyun kalite ve miktarından da gün boyunca büyük değişimler olmaktadır (Büyükkamacı ve Baycan, 2019). Yürütülen tez kapsamında biyolojik olarak zor ayrışan ve biyolojik arıtmayı olumsuz etkileyen tekstil endüstrisi atıksularının hidrojen peroksit ve potasyum persülfat kullanılarak ileri kimyasal arıtımı değerlendirilmiştir. Her iki yöntem için KOİ giderme verimi dikkate alınarak en uygun proses koşulları belirlenmiştir. İki yöntem arıtma verimi, işletme koşulları ve maliyet açısından karşılaştırılmıştır. Yürütülen deney sonucunda persülfat kullanımının tekstil atıksuyundan KOİ ve renk giderimi için daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Biyogaz akımı içerisindeki siloksan bileşiklerinin giderimi

ojilerden biri olarak görülmektedir. Söz konusu bu gazın, enerji verimliliğinin yüksek olması için içerisinde bulunan CO2, H2S ve siloksan gibi safsızlıkların giderilmesi gerekmektedir. Biyogaz akımı içerisindeki siloksan bileşiklerinin enerji üretimi sırasında motor aksamlarında oluşturduğu hasarlardan dolayı bu bileşiklerin giderilmesi öncelikli hale gelmiştir. Bu çalışmada, Denizli Merkez Atıksu Arıtma Tesisi biyogaz örnekleri ile çalışılarak impinger ve Tedlar torbası örnekleme yöntemleri ile biyogazda bulunan uçucu metil siloksan bileşiklerinin konsantrasyonları belirlenmiştir. İki örnekleme yöntemi kıyaslanmış sonuç olarak impinger ile sahada örneklemede daha fazla verim elde edilmiştir. Adsorpsiyon çalışmalarında, granüler aktif karbon, metal organik kafes yapılar ve karbon nanotüp adsorbanları ile uçucu metil siloksan bileşiklerinin gerçek biyogaz akımındaki adsorpsiyon deneyleri gerçekleştirilmiştir. Her bir adsorban için, kırılma ve tükenme zamanlarına göre adsorpsiyon kapasiteleri ve arıtılmış yatak hacimleri hesaplanmıştır. GAC bileşiklerinden kırılma zamanlarında yüksek adsorpsiyon kapasitelerine L4, L5, D4, D5 ve D6 bileşiklerinde sırasıyla 24 mg/g, 18 mg/g, 22 mg/g, 107 mg/g ve 26 mg/g değerleri ile AC2 adsorbanı ile ulaşılmıştır. MOF bileşiklerinde istenen van der Walls etkileşimi sağlanamamış ve adsorpsiyonda yüksek verim alınamamıştır. CNT adsorbanları arasında en yüksek adsorpsiyon kapasiteleri SWCNT-saf, DWCNT-saf ve DWCNT-OH türleri ile sağlanmıştır. Biyogaz içerisinde en fazla bulunan D5 bileşiğinin adsorpsiyon kapasitesi en fazla SWCNT-saf adsorbanında 45 mg/g olarak tespit edilmiştir. Karboksilik grupların siloksan adsorpsiyonunda diğer türlere göre daha başarısız olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, adsorbanların BET spesifik yüzey alanı, toplam gözenek boyutu ve mezogözenekliliği gibi yapısall özellikleri incelenmiştir. Çalışmada, bir adsorbanının yüzey alanının ve mezogözenek dağılımının artırılmasının büyük molekül yapılı UMS bileşiklerinin adsorpsiyonunda ciddi artışlara neden olabileceği ortaya konmuştur.
Meşe palamudu tırnağı ve diatomit üzerine boyar maddelerin adsorpsiyonu

Anahtar kelimeler: Tekstil atıksuyu, meşe palamutu tırnağı, diatomit, bazik boya, asidik boya, adsorpsiyon, izoterm. Bu çalışmada, meşe palamudu tırnağı ve diatomit üzerine sulu çözeltilerden Bazik Mavi 41, Bazik Kırmızı 2L, Metilen Mavisi, Asidik Mavi BW, Asidik Kırmızı N 2RBL ve Asidik San N7GL adsorpsiyonu incelenmiştir. Kullanılan parametreler; tanecik boyutu, pH, adsorban kütlesi, karıştırma hızı, ilk konsantrasyon ve sıcaklık olarak belirlenmiştir. Böylece boyaların maksimum adsorpsiyonlan için optimum şartlar tespit edilmiştir. Çalışma sonunda adsorpsiyon izotermleri;Bazik Mavi 41, Bazik Kırmızı 2 L ve Metilen Mavisi için partikül boyutu 315- 255 um olan 1 g meşe palamudu tırnağı ve konsantrasyonu 50-750 mg/L olan 100 mL boya çözeltileri kullanılarak belirlenmiştir. Asidik Mavi BW, Asidik Kırmızı N 2RBL ve Asidik San N7GL için partikül boyutu -53 um olan 1 g diatomit ve konsantrasyonu 50 -750mg/L olan 100 mi boya çözeltileri kullanılarak belirlenmiştir, ph'in adsorpsiyona etkisi incelendiğinde; Bazik Mavi 41 için pH 8,0; Bazik Kırmızı 2 L için pH 7,9; Metilen Mavisi için pH 7,7; Asidik Mavi BW, Asidik Kırmızı N 2RBL ve Asidik Mavi BW için pH 2,0 olarak belirlenmiştir. Kanştırma hızının 300 rpm'de en iyi adsorpsiyonu verdiği sonucu bulunmuştur. 293 K adsorpsiyon veriminin en yüksek olduğu sıcaklık derecesidir. Aynca ilk konsantrasyon artışıyla, adsorban kütlesinin sabit tutulmasına rağmen adsorplanan boya miktarında lineer bir artış gözlenmiştir. Sonuç olarak uygun işlemler gerçekleştirildikten sonra, meşe palamudu tırnağının bazik boyalann giderilmesinde, diatomitin ise asidik boyalann giderilmesinde yüksek verime sahip ve ekonomik birer adsorban olarak kullanılabileceği sonucuna vanlmıştır. XIV
Effects of oxygenation in stratified reservoirs on concentrations of manganese and iron in bottom sediments

İçme suyu rezervuarlarında demir ve mangan birikimi önemli bir konudur ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek için kontrol edilmelidir. Bu elementlerin birikmesi sadece boru hattı sistemlerini tıkamakla kalmaz, aynı zamanda armatürlerde ve çamaşırlarda lekelere neden olur. Ayrıca, özellikle hamile bayanların vücutlarına yüksek konsantrasyonlarda demir ve mangan alması, sağlık sorunlarına neden olur. Bu çalışma, sedimanlardan su kolonuna demir ve manganın salınım mekanizmasına odaklanmakta ve bu salınımın önlenmesi için yöntemleri incelemektedir. Deneylerde hipolimnetik havalandırma, asit-baz durumu ve termal tabakalaştırmanın demir ve mangan konsantrasyonları üzerine etkileri incelenmiştir. Deneyler, su sütunundaki Toplam Fe ve Fe2+ konsantrasyonlarının, oksijensiz ortamın oluşutğ hipoksi su kolonundae havalandırma uygulaması durumunda zaman içerisinde azaldığını göstermiştir. Benzer bir davranış mangan konsantrasyonları için de geçerli olmaktadır. Fakat alkali su koşullarında, suda çözünmüş Mn konsantrasyonu havalandırma koşuluna göre daha az olmaktadır. Bu da demir ve mangan elementlerinin su kolonunun farklı asidite koşullarında farklı reaksiyon verdiklerinin göstergesidir.
Çizgisel kaynaktan yayılan kirleticilerin CAL3QHC modeli ile incelenmesi

Anahtar kelimeler: Hareketli kaynak, çizgisel kaynak, hava kalitesi, modelleme, Sakarya Çevre kirliliğinde hava kirliliği önemli bir yer kaplamaktadır. Son yıllarda hareketli kaynakların oluşturdukları çizgisel kaynaklar, çevre sağlığı üzerine çok fazla etkili olmuşlardır. Bunun üzerine insanlar bu kaynakların etkilerini azaltmak için çeşitli yollara başvurmuşlardır. Alınan bu önlemlerin bazıları araçlar üzerine, bazıları yakıtlar üzerine, bazıları da yollar üzerine olmuştur. Bu önlemlerle hava kirleticilerin çevreye etkileri oldukça azaltılmasına rağmen gelişen dünyadaki araç sayısının hızla artması bu önlemlerin önemini yavaş yavaş azaltmaktadır. Bu gelinen aşamada insanlar ölçüm yapmadan hava kirliliğini tahmin etmeye çalışmışlar ve bunun için modelleme programları geliştirmişlerdir. CAL3QHC bu programlardan bir tanesidir. Bu program kentsel ve kırsal alanlardaki kavşaklardan geçen araçların CO ve PM konsantrasyonlarını tahmin ederek, çevreye olan etkilerini ele alır. Bu çalışmada hareketli kaynakların özellikleri, çevreye etkileri ve ayrıca CAL3QHC çizgisel kaynak modelleme programı detaylı bir şekilde ele alınmış ve Sakarya kent merkezinin en işlek kavşaklarından biri olan Çark Caddesi ve Atatürk Bulvarının oluşturduğu kavşak için bir senaryo yapılmıştır.
Mathematical modelling of plume dispersion in Tüpraş fire of August 1999

TÜPRAŞ YANGININ DUMAN DAĞILIMININ MATEMATİKSEL MODELLEMESİ Bu çalışmada, 17 Ağustos 1999'da meydana gelen izmit depreminin sonucunda TÜPRAŞ'in İzmit rafinerisinde başlayan yangın, CALMET meteoroloji modeli ve CALPUFF duman dağılım modeli kullanılarak modellenmiştir. CALMET 82 saatlik meteorolojik alanları, CALPUFF da saatlik SO2 konsantrasyonlarını tahmin etmek için kullanılmıştır. Model alanı doğu-batı yönünde 33 km, kuzey-güney yönünde de 26 km olarak seçilmiş ve alan 1 km'lik gridlere ayrılmıştır. Meteoroloji verileri Devlet Meteoroloji Enstitüsü'nden, emisyon verileri de rafineriden temin edilmiştir. Bu çalışmada dumanın içerdiği SO2 gazının dağılımı modellenmiş ve sonuç olarak düşük rüzgar hızlarında SO2 miktarının Körfez'de fazla olduğu çıkarılmıştır. Körfez'in kuzey ve güney yönlerinden tepelerle çevrili olması bu sonucu doğrulamaktadır. Daha hızlı rüzgarların kirleticilerin dağılmasında etkili olduğu da gözlenmiştir. SO2 konsantrasyonları yangının ilk üç günü çok tehlikeli boyutlara ulaşmamış, fakat son gün standartların üzerinde olduğu görülmüştür. Bu çalışmada İzmit Körfezi'nin Tüpraş Yangınımdan ciddi bir biçimde etkilendiği, ama İzmit yerleşim bölgesinde kirleticilerin tehlikeli boyutlara ulaşmadığı sonucuna varılmıştır.
Çöp sızıntı suyunun nanofiltrasyon ile arıtılması

Nanofiltrasyon membranları, çöp sızıntı sularının arıtılması için kullanılmıstır. Pilot tesis çalısması, her biri 3,6 m2 membran alanına sahip olan üç adet ince film kapilerkompozit tip nanofiltrasyon membranları ile yürütülmüs, sistem, debi ölçer, manometre, kimyasal dozlama üniteleri, membran ünitesi ve pompalardan ile donatılmıstır. Nanofiltrasyon için süzüntü oranı %80 civarında olmaktadır. Süzüntü akısı zamana bağlı olarak yaklasık olarak sabit kalmıstır. Süzüntü akısında asagı ve yukarı oynamalar giren suyun karakterinin sabit olmamasından kaynaklanmaktadır. Süzüntü akısı ile süzüntü oranının birbirleri ile ters orantılı oldukları görülmüstür. KO giderimi %65 civarında olmaktadır. Toplam N giderimi %15, NH4 giderimi %20mertebesinde olmaktadır. Nanofiltrasyonda azotlu bilesiklerin giderim verimleri düsükolmaktadır. İletkenlik çöp sızıntı suyunda 30.000 mS/cm gibi çok yüksek bir düzeydedir. Nanofiltrasyon ile iletkenlik giderme ise ortalama olarak %6 civarındadır.. TMB 5 barda çalısılmıstır. Sonuç olarak, çöp sızıntı suları nanofiltrasyon ile arıtılarak, alıcı ortam desarj limitlerine yaklasıldıgı, çöp sızıntı suyunun maliyetli bir sekilde tasınarak, İSKİ'nin evsel Atıksu arıtma tesisleri'ne desarj edilerek bu tesislerin yükünüartırmasına da gerek kalmadan, yerinde arıtılabilecegi ortaya konulmustur.