Kastamonu yazmacılık sanatı ve ahşap kalıpların desen özellikleri

Yazmacılık sanatı fırçayla renklendirilerek veya elde oyulan kalıplar ile yapılan bir uygulamadır. Yazmacılık sanatında kullanılan el oyması ahşap kalıplar makineleşmenin etkisiyle gün geçtikçe kaybolmakta ve oyma yapabilecek yeni ustalar bulunamamaktadır. Ayrıca yaşlı ustaların artık kalıp yapamamaları ve ellerindeki kalıpların satılması nedeniyle her geçen gün bu kalıpların azalmasına, yok olmasına neden olmaktadır. Bu kalıpların desenlerinin katalog haline getirilerek belirlenmesi ve yazılı kaynak oluşturulması gerekmektedir. Bu amaçla yapılan çalışmalar ve araştırmalar önem kazanmaktadır. Bu araştırma ile Kastamonu ili yazmacılık sanatının araştırılması, kullanılan geleneksel motiflerin belirlenmesi ve kalıp örneklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Kastamonu iline gidilerek alan araştırılması yapılmış, yazmacılığın tarihi, Kastamonu kalıp baskı sanatının durumu, kullanılan desen özellikleri ve bu sanatın kaybolmaması için yapılması gerekenler hakkında ustalar ile görüşülerek konu hakkındaki bilgileri, ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Ayrıca konu dahilinde çeşitli atölyelerde baskı çalışmaları yapılmıştır. Araştırma metni beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konunun tanımı, amacı ve önem vurgulanmıştır. Araştırma konumuzla ilgili kaynaklar açıklanmıştır. Baskı sanatının önemi ve baskı sanatı ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölüm, yöntem bölümüdür. Araştırma tarama yöntemi ile yapılmıştır. Araştırmanın evreni; Kastamonu il merkezinde bulunan taş baskı atölyeleridir. Araştırmanın örneklemi Kastamonu il merkezinde atölyeleri bulunan taş baskı sanatıyla ilgilenen ustalar ve Liva Paşa Konağı Etnografya müzesinden alınan kalıp örnekleri oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde Kastamonu taş baskı sanatı ve ahşap kalıp baskı tekniği ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Yazmacılık sanatının teknik özellikleri açıklanarak yazmacılık sanatında kullanılan ahşap kalıplar ve malzemeler hakkında bilgiler verilmiştir. Kastamonu taş baskı sanatının desen ve kompozisyon özellikleri açıklanmıştır. Taş baskı sanatının günümüzdeki durumundan bahsedilmiştir. Kastamonu'da taş baskı sanatıyla uğraşan ustalar hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölüm bulgular bölümüdür. Alan araştırmasıyla ulaşılan kalıp örnekleri geliştirilen gözlem fişi doğrultusunda ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Solidworks 2016 programında çizilen kalıp örnekleri gözlem fişi üzerine eklenmiştir. Gözlem fişi üzerinde inceleme tarihi, eserin bulunduğu yer, envanter numarası, bugünkü durumu, ayrıntılı tanımı vb. eserin özelliklerini açıklayan bilgiler yer almaktadır. Ayrıca kalıplar tasarım ilkeleri açısından da incelenmiştir. Beşinci bölüm değerlendirme ve sonuç bölümüdür. Bu bölümde bulgulardan elde edilen veriler sistemli bir şekilde bir araya getirilmiştir. Kalıp örneklerinin ayrıntılı incelenmesi sonucu elde edilen bilgiler kaydedilmiştir. Sonuç bölümünde araştırmada incelenen kalıpların teknik, malzeme, motif ve tasarım açısından ulaşılan sonuçların neler olduğu aktarılmıştır. Kastamonu taş baskı sanatının günümüzdeki durumu incelendiğinde birkaç atölye dışında bu sanatla ilgilenen usta kalmamıştır. Baskı yapan ustalar elde kalıp oymayı bilmediklerinden ötürü tamamen makinede oyma kalıplar kullanmaktadır. Bu durum baskı sanatının hak ettiği değeri bulamayıp yok olduğunun en büyük göstergesidir.