Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyetlerinde okul öncesi eğitim sisteminin karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Bu araştırmada Türkiye ve Azerbaycan'daki Okul Öncesi Eğitim sistemi, kurumlarda çalışan personeller, uygulanan programlar, kurumların fiziksel yapıları ve okul öncesi eğitim dalında öğretmen yetiştiren kurumlar incelenmiş ve değerlendirmeleri yapılmıştır. Elde edilen çalışmalara bakıldığında, Türkiye'de de, Azerbaycan'da da Okul Öncesi Eğitimi eski yıllara dayanmaktadır. 1915 yılında açılan ilk Ana Öğretmen Okulu 370 mezun vermiştir. 1961 yılından sonra daha hızlı gelişim gösteren Okul Öncesi Eğitimi yeniden gündeme gelmiş ve çalışmaların bu kadar gelişme göstermesi sonucunda 1992 yılında M. E. B. bünyesinde yeni birim olarak Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Azerbaycan Sovyetlerden ayrıldıktan sonra bağımsız bir devlet olarak çalışmalar, reformlar içine girmiştir. Türkiye'de Okul Öncesi Öğretmenlerinin eğitimi 116 yıl öncesine dayanmaktadır. Cumhuriyet döneminde bu dalda eğitim veren öğretmen sayısı 136 olarak tespit edilmiştir. Artan öğretmen ihtiyacından dolayı 1963 - 1964 yıllarında Kız meslek Liseleri'nde 'Çocuk Gelişimi ve Bakımı Bölümü' açılmıştır. Ayrıca Türkiye'de Okul Öncesi Eğitimi farklı kurum bünyesinde toplanmıştır. Bunlar : 1. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olanlar. 2. Sağlık Bakanlığına bağlı olan. 3. Üniversitelere bağlı olanlar. 4. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı olanlar. 5. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı olanlar. 6. Vakıf ve Derneklere bağlı olanlar. Azerbaycan'da öğretmen yetiştirme kurumlar faaliyetlerine 1879 yılında başlamıştır. Bunların başında Gori Öğretmenler Senaryomu gelmiştir. İlk Pedagoji Üniversite 1921 yılında kurulmuştur. Bir fakülte ve yediöğretmenle faaliyetine başlayan üniversitenin günümüzde kırktan fazla bölümü vardır. Okul Öncesi Eğitimi iki bölümde faaliyet göstermektedir. 1. Okul Öncesi Eğitim Pedagojisi ve Metotları. 2. Pedagoji ve Psikoloji. Türkiye Cumhuriyeti'nde 1739 sayılı M. E. T. K esas alınarak tüm eğitim sistemi bu kanuna dayanarak yürütülmektedir. Okul öncesi eğitimin amaçları ve ilkeleri Türk Milli Eğitimin genel amaçlan doğrultusunda çocukların beden, zihin, dil, duygu ve sosyal yönden gelişmelerini, milli, manevi, insani değerleri kazanmalarını, millet, vatan, Atatürk, bayram sevgisini benimsemelerini, Türkçe'yi doğru ve güzel konuşmalarını içermektedir. Azerbaycan Eğitim Sistemi de Türk Milli Eğitim Sistemi ve amaçlarına çok yakın bir eğitim sistemi çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Türkiye'de okul öncesi eğitim dalında bulunan sorunlar tespit edilerek giderilmeye çalışılmakta, özellikle milli kaynak açısından oluşan sorunları ortadan kaldırmaya çalışmaktadır. Elde edilen veriler sonunda 1999 - 2000 öğretim yılında 9882 okul öncesi öğretim kurumu bulunmakta, bu kurumlarda 15696 öğretmen görev yapmakta ve 251596 öğrenciye eğitim hizmeti verilmektedir. Azerbaycan'da eğitim reformu üç aşamada düşünülmekte ve bu eğitim reformu sadece okul öncesi eğitimi yönünde değil tüm eğitim sisteminde yapılmaktadır. Okul yapılan araç gereç yönünden Türkiye'de de Azerbaycan'da da okul öncesi kurumların yapı olarak çocuk merkezli olduğu, binanın yapısı, içerdiği araç - gereç her yönü ile bir bütün oluşturmuş, tamamen çocuğa merkez olarak ayarlanmıştır. Okul binasının yapımına, odaların genişliğine, çocuğun rahat, kısıtlanmadan hareket edebileceği, alanlar oluşturulmuş, seçilen araç - gereç, mobilyadan, sınıfların duvarlannda kullanılan renklere vestiyer, dolaplarından uyku odalarına, tuvalet, lavabolardan, mutfak düzenine kadar tüm ayrıntılara dikkat edilmiştir. Okul yönetimi kurumun en önemli faktörüdür. Her iki ülkede kurum yönetimi eğitimin en iyi şekilde sürdürülmesi için tüm çalışmalarını yürütmekte, personel dağılımında ise en ince ayrıntıya bile dikkat edilmektedir. Türkiye'de okul öncesi eğitim programı üç aşamada yürütülmektedir. - Yıllık plan. - Ünite planı. - Günlük plan. Azerbaycan'da bu program iki aşamadan oluşmaktadır. - Yıllık plan. - Günlük plan. Anaokulunda uygulanan eğitim programı çocuğun kültürel ve sosyal özelliklerini geliştirme ile ilgili davranışlar içermektedir. Bu davranış eğitimi kültürü okulda olduğu kadar aile içinde de sürdürülmelidir. Ayrıca her iki ülkede de okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan yıllık, ünite ve günlük plan örnekleri verilmiştir. Türkiye'deki okul öncesi kurumların sayısal verileri, her iki ülkedeki birer anaokulundan fotoğraf örnekleri ekler sayısında sunulmuştur.