İlköğretim okulları ikinci kademe İngilizce öğretmenlerinin profili, motivasyonu ve iş tatmini

- II - Türkiye'de değişik düzeylerde eğitim talebi giderek büyümekte, özel okulların sayısı artmakta, Anadolu Liseleri çeşitlenmekte, Özel Vakıf Üniversiteleri eğitim sisteminin içine yerleşmektedir. Aynı gelişmeye paralel olarak Türkiye'de yabancı dil eğitimine talep artmakta, bunların arasında İngilizce, yabancı dil eğitimi olarak ağırlıklı bir konuma oturmaktadır. Bu gelişmeler çerçevesinde talep kendi eğitim sektörünü doğururken, ilköğretim de yeni düzenleme, ortaokul İngilizce öğretmenlerini temel eğitime konumlandırmıştır. Fakat bu öğretmenler için söz konusu statünün dışında istihdam edilebilecekleri pek çok pazar oluşmuştur. Bu nedenle, bu araştırmada Anadolu Liseleri, İlköğretim Okulları İkinci Kademe İngilizce öğretmenleri belirli özelliklerde profillerinin çizilmesi yoluyla anlaşılmaya ve tanınmaya çalışılmıştır. Öğretmenlerin profillerinde benzeşmelerin olup olmadığı sorusuna yanıt aranırken temel benzeşmeler; - demografik özelliklerde - motivasyon kavramlarının ifade edilişinde ve - iş tatmini eğilimlerinde görülmüştür. Bu araştırmalar yapılırken 6 aşamalı araştırmadan elde edilen bilgiler, ortalamalar, medyan ve mod değerleri kullanılarak, Anova, Kurskal-Wallis kullanılarak ve ifadelerin güvenilirliğine bakılarak analiz edilmiştir. Demografik bulgulardan elde edilen verilere göre - İngilizce öğretmenlerinin büyük çoğunluğu kadındır. - İngilizce öğretmenlerinin büyük çoğunluğu, 40 yaşın altındadır. - evlidir. - % 50'den biraz fazlası çocuklu, bunların da çoğunluğu tek veya 2 çocuklu dur.- Ill - aile büyüklüğü genellikle 3 kişidir, büyüdükleri aile itibariyle en büyük oran 4 kişilik aile olarak gözükmektedir. - babaların eğitim durumu oransal olarak fakülte ve yüksek okul olmak üzere annelere göre daha yüksektir. Annelerin yoğunlaştığı eğitim lisedir. - annelerin çoğunluğu lise mezunu olmasına rağmen hiç gelir getirici işte çalışmamıştır. - öğretmenlerin % 50'sinin ailesinde 1 veya daha fazla sayıda öğretmen bulunmaktadır. - bu öğretmenler lise eğitimlerini çoğunlukla resmi devlet liselerinde Türkçe eğitimlerden geçerek yapmış olup, öğretmenlik diplomalarını en çok fakülte olarak, ikinci derecede ise Eğitim Enstitülerinden almışlardır. Bugün kapanmış olan Eğitim Enstitü'lerinden mezun, halen bu okullarda çalışan, örneklemde % 21 oranında İngilizce öğretmeni vardır. Bu öğretmenler yüksek lisans veya lisansüstü eğitimle beraber, meslekleriyle ilgili 2 haftadan uzun eğitim programlarına katılarak kariyer gelişimlerine katkıda bulunmaktadırlar. - örneklemdeki öğretmenlerin % 50'ye yakın bir bölümünün 1-10 yıllık çalışma yaşamı bulunmakta, yoğunlaşma 1-20 yıl arasında olmaktadır. - bu öğretmenlerin 1 /3'ünün halen gelir getiren bir başka işle uğraştığı, 1 /3'ünün ise mevcut maaşı dışında sabit bir gelirinin olduğu, yaklaşık 2 /3'ünün ise kira ödemediği görülmektedir. Bu demografik özelliklerden sonra, motivasyona ilişkin verilerin analizinde, Motivasyon Kavramsal İfadeler Anketi'nin 62 ifadesinin analizi sonucu 20 tanesinin çok güçlü, 5 adedinin göreceli olarak düşük değerler verdiği görülmüştür. - Tablo 22'ye göre ortalamaların çoğunluğu 2.5 değerinin üzerinde çıkarak (maksimum değer 5) öğretmenlerin benzeşmesini yansıtmaktadır. - Yine ortalamalar ile bakıldığında öğretmenlerin 'taraflar arası ilişkilere ilişkin faktörler'i 1., 'avantajlara ilişkin faktörler' 2. sırada konumlandırdıkları görülür. IV - Oysa anlamlı farklılıklara bakıldığında ve kıdem değişkeni kullanıldığında Avantajlara, Okul içi Ortama, Mesleğe, Taraflar arası İlişkilere, Öğrenciye, Kişiliğe İlişkin olan 6 faktör grubundan yalnızca kişiliğe ilişkin olanlar anlamlı farklılık göstermektedir. Kıdem, dolayısıyla, böyle bir analizde önemli olmaktadır. Tablo 23'e göre sayısal olarak en fazla anlamlı farklılık ifadesi medeni halde, ikinci sırada ise kıdemde ortaya çıkmaktadır. Üçüncü profil özelliği olan 'iş tatmini' verileri analiz edildiğinde, - kıdem esas alınarak, 10 yıldan yukarı öğretmenlik kıdemi bulunanların tüm bağımlı değişkenlerde ki, bunlar: işten tatmin, ücretten tatmin, terfiden tatmin, çalışma arkadaşlarından tatmin, idare biçiminden tatmindir, iş tatminine bakıldığında hepsi öğretmenlerde yüksek ortalama vermektedir. - cinsiyet, ek iş ve öğretmenlik kıdemine göre yapılan anlamlılık testleri fark göstermemektedir. Yalnız bir karşılaştırmayı zorunlu olarak görebilmek amacı ile ortalamalara bakıldığında kadınlarda erkeklere oranla yüksek ortalama değer, ek işi olmayanlarda olanlara göre yüksek değer, kıdemi fazla olanlarda kıdemi az olanlara göre yüksek ortalama değer sergilenmiştir. Bu bulgularda örneklem nüfusunun çoğunluğunun kadın oluşu, kadınların üstlendiği sorumluluk sayısının erkeklerden fazla oluşu, kıdem arttıkça deneyimin artması, kariyer gelişiminde olgunluk elde edilişi gibi özelliklerin rolü olduğu düşünülmüştür. Yapılan bu araştırmanın ve bulguların İngilizce öğretmenlerinin gelecek yıllarda başka pazarlara kayarak kaybedilmemeleri, mevcut koşullarının iyileştirilmesi, kariyer gelişimi ihtiyaçlarının giderilmesi, motivasyon ve iş tatminlerinin arttırılarak verimli ve etkin çalışmalarının sağlanması ve kendilerine yönelebilecek başka araştırmalara da ışık tutarak yardımcı olması ve bu konuda çalışacak olanları özendirmesi ümit edilmektedir.