turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Assessment and prediction of water quality parameters in Lake Köyceğiz using artificial neural network approach

Su kalitesinin izlenmesi, su kaynaklarının yönetilmesi ve planlanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Avrupa Birliği SU Çerçeve Direktifi bütün suların 'iyi durumda' olmasını hedeflemektedir. AB ile uyum sürecinde, Türkiye'nin su kalitesi izleme ağını geliştirmeyi amaçlaması zaman, bütçe ve insan kaynağı problemlerini de beraberinde getirmektedir. Bu tezin amacı kısıtlı bütçe ve veri koşullarında Su Kalitesi Değerlendirmesi sağlayan bir metodun uygulanmasıdır. Metot, Ege ve Akdeniz bölgelerinin kesişim noktasındaki Muğla'da yer alan ve yaklaşık 5500 ha yüzey alanına sahip Köyceğiz Göl'üne uygulanmıştır. Çok değişkenli istatistiksel analizler (hipotez testi ve temel bileşenler analizi ile SKD yapılmış ve Köyceğiz Gölü ve gölü besleyen nehirlerin su kalitesi durumu Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği'ne göre tespit edilmiştir. Sonuçlar, gölün ötrofik olduğunu ve su kalitesi parametrelerinde mevsimsel farklılıklar gözlenmesine rağmen Köyceğiz Gölü'nün farklı noktalarında mekansal farklılıkların olmadığını göstermiştir. Ayrıca TBA, göle etki eden ana kirliliğin bölgedeki gübre kullanımından veya atıksu deşarjından kaynaklandığını açıklamaktadır. Göldeki su kalitesi parametrelerinin tahmin edilmesi için, gölün nehir kollarının aylık ölçülen su kalitesi parametrelerini girdi olarak alan, yapay sinir ağları yaklaşımı kullanılmıştır. En iyi tahminleri elde etmek amacıyla farklı girdi kombinasyonları ve performans kriterleri denenmiştir. Hedeflenen ve tahmin edilen parametreler arasında düşük hata ve yüksek korelasyon değerleri elde edilmiştir. Bu sonuçlar, YSA'nın su kalitesi parametrelerini tahmin etmekteki büyük potansiyelini ortaya koymaktadır.
Melas atığı ve endüstriyel atık su karışımının anaerobik ve membran hibrit sistemle arıtılabilirliği

Bu çalışmada şeker endüstrisi atığı olan melasın co-substrat olarak kullanılması ile otomotiv sanayi atıksularının anaerobik arıtılabililiği ve bunu izleyen membran sistemindeki arıtım incelenmiştir. Çalışmada öncelikle kesikli deneyler yürütülmüştür. Kesikli deneylerde, %47 olan en iyi KOİ giderme verimi, substrat/aşı ve Melas/Atıksu oranları sırasıyla 0.75 ve 3 olduğunda elde edilmiştir. En iyi gaz üretimi ise M/A oranı 1/3 iken SIR oranı 1 olduğunda ve M/A oranı 3 iken SIR oranı 0.75 olduğunda meydana gelmiştir. Kesikli deneylerden elde edilen veriler Monod, 0. Derece, 1. Derece ve 2. Derece kinetik modellere uygulanmıştır. Uygulanan modeller neticesinde Ks, Rmax, k0, k1, ve k2 sabitleri belirlenmiştir ve R2 değerlerine bakıldığında en iyi modelin Monod olduğu belirlenmiştir. Kinetik çalışmalar sonucunda elde edilen en iyi sonuçlar sürekli reaktöre uygulanmıştır. Sistemin performansı farklı organik yükleme hızları ile yukarı akışlı çamur yataklı reaktöre besleme yapılarak (pH, alkalinite, Kimyasal oksijen ihtiyacı ve uçucu yağ asiti değerlendirilmiştir. UASB reaktöre 2-2,5-3-3,5- 4 ve 5 g KOİ/L. gün organik yüklemeler uygulanmıştır. En iyi KOİ giderimi 4 g KOİ/L. gün değerinde elde edilmiştir. Ortalama KOİ giderim verimi % 77'dir. UASB reaktöründen elde edilen veriler modifiye edilmiş Stover-Kincannon ve Monod kinetik modele uygulanmış, Umax, KB, KS ve Rmax sabitleri belirlenmiş ve en iyi modelin Stover-Kincannon modeli olduğu sonucuna varılmıştır. UASB'den çıkan çıkış suyu membran sisteme verilmiştir. PW10 kDa UF membranının farklı konsantrasyonlarındaki akı azalmaları 1.717 gKOİ/L, 1.934 gKOİ/L, 2.257 gKOİ/L, 4 gKOİ/L ve 8 gKOİ/L giriş konsantrasyonlarında sırasıyla %90.78, %42.69, %45.88, %51. 00 ve %56.60'dır. UE50 100 kDa UF membranının 4 gKOİ/L ve 8 gKOİ/L giriş konsantrasyonlarındaki akı azalmaları ise sırasıyla %76. 00 ve %66.25'dir. UE50 100 kDa membranının PW 10 kDa UF membranından daha fazla tıkanmaya sebep olduğu düşünülmektedir. Çalışmada kullanılan bütün membranlarda %10 oranınından daha fazla akı kaybı oluştuğundan dolayı tıkanma meydana gelmiştir. Membranlarda meydana gelen akı kaybı ve bunun arkasındaki mekanizmanın anlaşılabilmesi için gözenek tıkanması modelleri belirlenmiştir. Membran deneylerinden elde edilen çıkış sularında ağır metal ve organik madde giderimi incelenmiştir.
Endüstriyel bir yakma fırınının alt külünden ve filtre kekinden kimyasal kazanım yöntemiyle metalik değerlerin eldesi

Endüstriyel yakma fırınları günümüzde birçok amaçla farklı süreçlerdekullanılmaktadır. Son yıllarda artan önemleriyle katı atık yakma tesisleri, bu fırınların kullanım alanını farklı bir boyuta taşıyarak, katı atıkların bertarafında ve aynı zamanda elektrik enerjisi üretiminde kullanmaktadır. Yılda milyonlarca ton katı atık üretilen dünyamızda, katı atık yakma tesislerinin yaygınlaşmasıyla beraber bu fırınların yakma atıkları ile ilgili çeşitli faaliyetler de ortaya çıkmaktadır. Bu tesislerin çıkardığı alt küller ve filtre kek bu aşamada dikkat çekmekte, yapılan çalışmalarda yakılan atığın cinsine bağlı olmakla beraber önemli ölçüde metalik değere sahip olduğu görülmektedir. Küllerin kimyasal kompozisyonları incelendiğinde önemli bir ikincil hammadde kaynağı olabilecekleri görülmüştür. Bu kapsamda tez çalışması boyunca önemli görülen metallerin hdirometalurjik bir süreçle geri kazanımı amaçlanmıştır. Cu, Fe, Mo, Ni, Zn ve V gibi metallerin, asidik ve alkali çözücülerle belirli konsantrasyonlarda ve farklı katı/sıvı oranlarında deneysel tasarımları oluşturularak çözeltiye alınan miktarları araştırılmıştır. Çalışmaların sonucunda, alt külde H2SO 4 ile yapılan deneyler sonucunda % 28 Cu, % 37 Fe, % 37 Ni, % 88 Mo ve % 82 V kazanımı elde edilmiştir. Filtre kekte ise H2SO 4 ile yapılan deneylerde % 36 Zn elde edilirken, HCl ile % 23 Cu ve % 18 Fe kazanımları elde edilmiştir. NaOH liçi verimleri istenilen düzeylerde gerçekleşmezken, asit liçi deneyleriyle özellikle H2SO 4 uygun ve ekonomik çözücü olduğu görülmüştür.
Pseudomonas putida tarafından üretilmiş mangan oksitler ile sulu ortamdan farmasotik gideriminin incelenmesi

Parasetamol, ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak yaygın bir şekilde kullanılan farmasotik bir maddedir. Bu çalışmada, Pseudomonas Putida bakterisinin manganı oksitleyerek oluşan mangan oksitlerce farmasotiklerin giderilmesi araştırılmış ortam pH'ı, parasetamol konsantrasyonu ve biyojenik mangan oksit miktarının giderim üzerine etkileri incelenmiştir. Giderim farklı şartlar ve miktarlar kullanılarak yapılmış ve parasetamol giderim ortamı tepki yüzey metodu ile optimize edilmiştir.
Şanlıurfa ili ve çevresini etkileyen atmosferik toz kaynaklarının araştırılması ve çevresel etki potansiyelinin irdelenmesi

Son yıllarda küresel ısınmanın etkisi, doğanın tahrip edilmesi ve atmosfere salınan gaz miktarının artmasına paralel olarak meteorolojik şartlar değişerek kıtalar arası toz taşınım olaylarının artığı tahmin edilmektedir. Yeryüzünün yaklaşık beşte biri çöllerle kaplıdır. Bu çöllerden, basınç farkının etkisiyle oluşan rüzgarlar vasıtasıyla kalkarak atmosfere karışan mikron boyutundaki toz partikülleri atmosferik taşınımla çok uzak bölgelere taşınabilmektedir. Ülkemizin yakın çevresinde bulunan başta Sahra olmak üzere Suriye, İran ve Arap Yarımadasındaki çöllerden yılda milyon ton mertebesinde toz taşınmaktadır. Bu taşınımın özellikle geçiş mevsimi olan ilkbahar ve sonbahar'da rastlanılması olayın tamamen doğal bir süreç olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Çöl tozlarının taşınım sonrasında çökeldiği ortamlarda çevresel etkileşimlere yol açmaktadır. Ayrıca çevre, hava kalitesi, insan sağlığı, toprak ve bitkilere etkisi gibi birçok konuda karşı karşıya gelmektedir. Bu çalışmada, Şanlıurfa ilini etkileyen ve uzak mesafelerden taşınan tozların ilk defa birçok yönüyle ele alınarak multidisipliner olarak incelenmiştir. Uzak menzillerden taşınan bu tozların hysplıt programıyla geliş kaynaklarının başta Sahra, Suriye Çölü, İran Çölü ve Arap yarımadasındaki çöllerden olduğu belirlenmiştir. Modis görüntüleriyle kaynaktan taşınım uydudan tespit edilip, bölgesel kameralarla kente etkisi belirlenmiştir. Günlük olarak PM toplama cihazıyla PM10 ve PM2. 5 filitrelerle toplanan tozun miktarı belirlenmiştir. İlkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimleri olmak üzere tozun miktarları günlük olarak belirlenmiş ve tozun taşınımı özellikle geçiş mevsimi olan ilkbahar ve sonbahar aylarında artığı tespit edilmiştir. Bu değerler, Dünya Sağlık Örgütü, Hava Kalitesinin Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği gibi standartların minimum değerinin üstünde tespit edilmiştir. Cihazla toplanarak steril olarak elde edilen bu tozların kimyasal içeriğini belirlemek için Cr, Cu, Pb, Zn, Ti, Na, K, Mg, Ca, Fe, Al, Si, Mn ve Sb elementlerinin analizleri yapılmış ve özellikle taşınımın gerçekleştiği dönemlerde K, Ti, Ca, Fe, Mn, Mg, Al ve Si elementlerinde yüksek değerler elde edilmiştir. Solunabilen boyutlarda olan bu tozların sağlık açısından etkisi bölgedeki üç büyük hastanenin göğüs hastaları polikliniklerinden alınan hasta sayılarıyla ilişkilendirilip, tozlu günlerde solunum yolu hastalıklarda hasta sayılarındaki artışla önemli bir sağlık sorunun temeli belirlenmiştir. Tarım açısından çok önemli bir potansiyele sahip olan Şanlıurfa ilinde tozların tarıma etkisi için, bitkiler üzerine kuru ve yağışlarla yaş olarak çökelen çöl tozlarının toprağa ve bitkiye etkileri değerlendirilmiştir.
Organize sanayi bölgesi ve çevre sorunlarının ekonomik yönden incelenmesi

Günümüzde pek çok ülke, teknolojideki hızlı ilerlemeye paralel olarak yoğun bir sanayileşme dönemine yaşamaktayken gelişme çabası içinde olan bazı ülkeler de kendilerini ister istemez bu sanayileşme yarışını içinde bulmaktadırlar. Çünkü günümüzde ekonomik refahın, sosyal huzurun ve siyasal istikrarın büyük ölçüde sanayileşme ile mümkün olacağı düşünülmekte; ekonomik ve sosyal kalkınmanın, güçlü, kararlı, dengeli ve planlı sanayileşme politikasının uygulamasına bağlı olduğu kabul edilmektedir. İşte bu aşamada Organize Sanayi Bölgelerinin önemi çok büyüktür. Sanayileşme hareketinin, belirli bir çerçevede, plan ve programlara bağlı olarak yürütülmesi için Organize Sanayi Bölgeleri uygulaması, düzenli şehirleşmeyi sağlamada ve üretim faaliyetlerini aynı alanda toplamanın yanı sıra çevre sorunlarına çözüm getirme açısından çok önemlidir. Ekonomik gelişme devam ettiği ve hızlandığı oranda çevre sorunları da artmakta ve gelişmektedir. Ama sanayileşmenin meydana getirdiği çevre sorunları, çok daha önemli olmakta ve çevre bozulmasının asıl sanayileşmenin bir sonucu olduğunu görmekteyiz. Çevre sorunları zaman içinde biriken ve etkileri de uzun süreli olan sorunlardır. Daha ileride çözüm getirilmesi düşüncesi maliyetleri de arttırmaktadır. Ayrıca kirlenmenin yükünü kimlerin hangi oranlarda bölüşeceği önemli bir sorundur. Günümüzde böyle bir yükü hiçbir kuruluş yüklenmek istemeyecek ve başkalarına yüklemeye çalışacaktır. Bundan dolayı da çevre sorunları ekonomiyle çok yakından ilişkilidir. Ayrıca çevre sorunlarının çözümünde alınacak önlemler ise maliyetleri ilgilendirdiği için ve firmalar karlarını en yüksek, ya da maliyetlerine en düşük kılabilmek için gereken önlemler ekonomik yönden alınmamaktadır. Bu nedenlerle, firmaların yaptıkları üretim ve bunun topluma sağladığı refah yanında neden oldukları kirliliğe kontrolde uygulayacakları teknikleri belirlemede bazı alternatif politika araçları mevcuttur. Bunlar kirliliği kontrol vergisi, çeşitli çevre standartları koyma, tabiata dökülen kirliliği ve hatta üretim miktarını sınırlama, kredi ve sübvansiyonlardır. Bunlardan vergilemenin ve dikkatli kullanılmak koşulu ile kredilendirmenin daha uygun politika araçları olduğu görülmüştür. Ülkemizin sanayi yapısına uygun, gelişmeyi engellemeyecek çevrenin, titizlikle korunmasını sağlayacak tedbirlerin ülkemizde de uygulanması, halen mümkün olacağı gibi yeni kurulacak sanayi tesislerinin yaratabileceği çevre sorunları da ortadan kaldırmaktır. İşte Organize Sanayi Bölgeleri, sanayinin gelişmesini teşvik edici yönü yanında, çevre kirliliğinin denetiminde de imkanlar sağlamaktadır. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'nde, kalkınma ve sanayileşme amaçlarına ulaşmanın yanında, çevre sorunlarının çözümü açısından da istenilen hedefe ulaşmaktadır.
Konya ana tahliye kanalında kirlilik araştırması ve klorlu alifatiklerin belirlenmesi

Jüri : Prof. Dr. Kernel GÜR Doç. Dr. Yüksel BURDURLU Doç. Dr. M. Emin AYDIN İçme sulan ve atıksulardaki klorlu bileşikler, kanserojen ve toksik olmaları nedeni ile çevre sağlığı açısından büyük önem arz etmektedirler. Özellikle kanala deşarj edilen atıksuları Konya'daki çiftçilerin tarımda sulama amaçlı kullanmaları, sağlıksız ortamlar oluşturmaktadır. Suyun kirlilik derecesini göz ardı eden kullanıcılar, kirliliğin yayılma alanım genişletmektedirler. İçme suyunun klorlanması işlemi esnasında ve sonrasında oluşan klorlu alifatikler, kanalizasyonda da mevcut olmakta ve deşarj noktalarına taşınmaktadırlar. Bu çalışma, üç hafta için günlük numune ve 2x24 saat için saatlik numunelerin analizini içermektedir. Sonuçta bulunan konsantrasyonlar, genel olarak atıksular için gerekli seviyelerden daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca klorlu bileşiklerin konsantrasyonlarına, içme suyu temininde kullanılan dezenfektan tipi ve dozlama şeklinin etkisi de incelenmiştir.
Farklı özellikteki evsel atıklardan biyolojik kurutma yöntemi ile yakıt nitelikli ürün elde edilmesi

Yapılan bu çalışmanın amacı: gözenek arttırıcı madde ile atık kompozisyonunun biyo-kurutma prosesi üzerindeki etkilerini belirlemenin yanında biyo-kurutulmuş maddenin nem ve enerji içeriklerinin optimizasyonunun gerçekleştirilmesidir. Atık kompozisyonlarının oluşturulmasında gıda, kağıt ve plastik atıklar kullanılırken, gözenek arttırıcı madde olarak ise ağaç budama atıkları kullanılmıştır. Biyo-kurutma işlemi tüm atık matrislerinde 7 gün süreyle 0,9 m3 hacimli ve havalandırmanın difüzörler ile sağlandığı reaktörde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar biyo-kurutma işleminin atıkların ağırlık, hacim ve nem içeriğini azaltmada önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. İlave olarak, başlangıçtaki nem içeriğinin, biyo-kurutma üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu ve sıcaklık ve su giderme oranı ile birlikte uçucu katı biodegrasyonunu etkilediği belirlenmiştir. Biyokurutma indeksi, biyo-kurutma sürecinin performansını göstermiştir. Elde edilen bulgulardan, başlangıç nem içeriğini önemli oranda etkileyen gözenek arttırıcı madde kullanımının gerçekleştirildiği biyo-kurutma prosesinin, biyo-kurutulmuşmalzemelerin enerji içeriğini arttırmak ve nem içeriği, hacim ve ağırlık azaltımını gerçekleştirmek bakımından organik atıkların ön işleminde umut verici bir proses olduğu görülmektedir. Optimizasyon amaçlı olarak kullanılan Taguchi yöntemiyle, nem içeriği ve kalorifik değer için optimum koşullar elde edilmiştir. Etkin parametrelerin ortaya konulması için gerçekleştirilen ANOVA analizine göre gıda atıkları, hem nem içeriği hem de kalorifik değer üzerinde daha belirgin etkiye sahip olmuştur. Avrupa Standardizasyon Komitesi tarafından Katı Atıktan Türetilmiş Yakıt sınıflamasına göre biyo-kurutulmuş maddenin kalitesi sınıflandırılmıştır.
Hava kalitesi açsindan Çanakkale ilinin emisyon potansiyeli

Bu tez çalışmasında Çanakkale Merkez, Lapseki ve Çan bölgelerinde hava kirletici parametrelerinin hava kalitesine olan etkilerini araştırmak, kirletici seviyelerinin birbirleri arasındaki etkileri ile meteorolojik parametreler arasındaki ilişkileri tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır. 2013- 2017 tarihleri arasını kapsayan çalışmada, Partikül Madde (PM10, PM2,5), Kükürt Oksit (SO2), Azot Oksiteler (NOx, NO2 ve NO) ve Ozon (O3) ile meteorolojik parametrelerin bu üç hava kalitesi izleme istasyonundan alınan seviyeleri ile Çanakkale Meteoroloji İl Müdürlüğünden alınan meteorolojik parametre verileri kapsamlı olarak değerlendirilmiştir. Genel olarak, Çanakkale Merkez ve Lapseki'de kirletici seviyelerinin Hava Kalitesi Değerlendirme Yönetmeliği'nin sınır değerlerinin altında olduğu belirlenmiştir. Ancak Çan'da özellikle PM10 ve SO2 konsantrasyonlarının özellikle geçtiğimiz yıllarda sınır değerlerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Çan'da PM10 seviyelerinin yıllık ortalamasının 80-150 g/m aralığında olduğu, ancak saatlik konsantrasyonlarda 500 g/m seviyelere kadar artabildiği gözlenmiştir. Çan'da SO2 konsantrasyonları da 2013 yılı Aralık (449 g/m ) gibi kış aylarında yüksek seviyeler gözlenmiştir. Çan'da Ozonun maksimum değerinin 2013 yılında 124 g/m değerinde olduğu, yine Çan'da NOx'un maksimum 236 g/m olduğu 2017 yılında tespit edilmiştir. Çan'da NOx yıllık ortalama değerlerinin HKDDY sınır değerlerinin (30 g/m ) üstünde olduğu gözlenmiştir. Çanakkale Merkez SO2 konsantrasyonunun yıllara göre değişim gösterdiği (p<0,05) ve PM10 ile SO2 arasında ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05) (r=%73). Çanakkale Merkez ve Lapseki'de PM10 ve SO2 kirletici parametrelerinin hava sıcaklığı ile negatif ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çan'da PM10 konsantrasyonunun aylık olarak değişim gösterdiği gözlenmiştir (p<0,05). Çanakkale Merkez'de yer alan hava kalitesi ölçüm istasyonunda sadece PM10 ve SO2'nin izleniyor olması, bölgenin Çanakkale Boğaz'ının kıyısında yer alması sebebiyle diğer hava kirletici parametrelerinde de ölçülmesi gerekmektedir. Lapseki'de hava kirleticilerin sınır değerlerinde bir aşım söz konusu olmamakla beraber, ilçenin boğaz kenarında yer alması ve boğaz köprüsünün halihazırda yapılıyor olması, trafik ve evsel nitelikli emisyonların artabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Çan'da Ozon hariç ölçülen diğer tüm hava kirleticiler sınır değerleri aşmıştır. Bu nedenle, olası olumsuz sağlık etkileri ve çevresel etkileri düşünülerek kirletici kaynaklarında azaltım yoluna gidilecek önlemler alınmalıdır.
Tarımsal atıklara ön arıtma metodları uygulanarak biyogaz veriminin incelenmesi

Bu çalışmada tarımsal atıklara biyogaz üretim verimininin artırılması için alkali ve asidik ön arıtım uygulanmıştır. Tarımsal atık olarak muz kabuğu, mısır koçanı ve çim atığı seçilmiştir. Çalışmalar 2.5 L hacmindeki reaktörlerde mezofilik koşullarda gerçekleştirilmiştir. Her bir reakötrün bekleme süresi 42 gün olarak ayarlanmıştır. Kullanılan tarımsal atıkların Toplam katı içerikleri sırasıyla %6, %8 ve %10 olarak ayarlanmıştır. Alkali ve asidik ön arıtım metodu olarak NaOH (kütlece %3,% 6 ve %8) ve H2SO 4 (kütlece %1,% 2 ve %3) seçikmiştir. NaOH ön arıtımının biyogaz üretim verimi incelendiğinde en iyi sonuç %3 ve %6 dozlarında elde edilmiştir. Biyogaz üretimi sonrası TKM ve UKM giderimleri sırasıyla %45- 50 ve % 60-65 arasında olmuştur. NaOH ön arıtımı sonrası en yüksek metan üretim verimi muz kabuğunda 201 mL CH4/g UKM, mısır koçanında 208 mL CH4/g UKM ve çim atığında 181 mLCH4/UKM olarak gerçekleşmiştir. Bu değerler kontrol reaktör değerlerinden %10- 40 kadar yüksek olmuştur. En iyi H2SO 4 dozu kütlece %1 ve %2 olmuştur. Biyogaz üretimi sonrası TKM ve UKM giderimleri sırasıyla %45- 55 ve %55- 60 arasında olmuştur. En yüksek metan üretimi verimi muz kabuğunda 233 mL CH4/g UKM, mısır koçanında 213 mL CH4/g UKM ve çim atığında 185 mLCH4/UKM olarak gerçekleşmiştir. Sonuçlar alkali ve acidik öna arıtım bazı dozlarda tarımsal atıklardan biyogaz üretimi için verimli olduğunu götermektedir.
Topoğrafyanın hava kalitesi modellemesi üzerine etkisi

Hava kalitesi modelleri, hava kirleticilerinin yer seviyesindeki etkilerini belirlemek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Topoğrafik özelliklerden biri olan yükseltinin, kirleticilerin dağılımına önemli etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada, kirleticilerin dağılımı AERMOD modeli kullanılarak belirlenmiştir. Model, hava kirleticilerin konsantrasyonlarını hesaplamak için kirletici emisyonları, topoğrafya ve meteorolojik verileri birleştiren teknikleri kullanmaktadır. Çalışmalarda, İstanbul Kartal Meteoroloji Ölçüm İstasyonu'ndan 2015 yılı için alınan meteorolojik veriler kullanılmıştır. Marmara Denizi istasyonun güneyinde yer almaktadır, istasyonun kuzeyi ise kentsel alandır. Çalışmanın amacı, arazi kullanımı ve topoğrafya özelliklerinin farklılıklarını tespit etmektir. Bu sebeple, bir nokta kaynak belirlenmiştir ve sahaya özgü üç arazi kullanım parametresi olan albedo, bowen oranı ve yüzey pürüzlülük uzunluğunun kirletici dağılımı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sonuçlar, yüzey karakteristiklerinin kirletici dağılımına önemli ölçüde etkisinin olduğunu göstermiştir. Diğer çalışmada, oluşturulan rastgele topoğrafyalar üzerinde yer seviyesinde kirletici konsantrasyonları incelenmiştir. Sanal bir kaynağa, farklı mesafelerde ve çeşitli yüksekliklerde engeller olduğu varsayılmıştır. Kaynağa yakın mesafelerde yükselti arttıkça konsantrasyon artışı gözlenmiş, fakat kaynaktan uzaklaştıkça kirletici yayıldığından konsantrasyon azalmıştır. Kaynağın uzağında yükselti olması konsantrasyon dağılımını çok etkilememiştir. Etkin baca yüksekliği üstündeki yükseltilerde yansımadan dolayı kirletici konsantrasyonunda ikinci artışlar gözlenmiştir. Ekstrem yükselti verilen bölgelerde model gerçekçi konsantrasyon hesabı yapamamıştır. Hesaplama metodolojisinin Eulerian tabanlı olmamasından dolayı, ekstrem yüksekliklerin olduğu bölgede AERMOD ile konsantrasyon hesabı yapmak yanıltıcı sonuçların çıkmasına sebep olabilmektedir. Bu nedenle, AERMOD modeli kullanıcılarının çalışacakları arazinin yüksekliklerini iyi gözlemlemesi ve hesaplama için model kapasitesini iyi bilmesi gerekir.
Çevre yönetim sisteminin KOBİ'ler için değerlendirilmesi

Bu çalışmada çevre yönetim sistemi uygulamasının KOBİ'lere uygunluğu incelenmiştir. Bu amaçla değişik sektörlerden 22 adet KOBİ seçilmiş, mevcut durumları incelenerek çevre yönetim sistemi içinde hangi noktalarda yönetim uygulamaları gerektiği belirlenmiştir. Tüm tesisler için akım şemaları oluşturularak kullanılan hammaddeler ve oluşan atıklar belirlenmiştir. Birinci bölümde çalışmanın anlam ve öneminden bahsedildikten sonra çalışmanın amaç ve kapsamı belirtilmiştir. İkinci bölümde çevre yönetim sistemlerinin ortaya çıkışı, kaynak ve atık yönetim prensipleri anlatılmış, konuyla ilgili yasal çerçeve, politika ve planlama aşamaları belirtilmiştir. ISO 14001 standardı diğer yönetim standartlarıyla karşılaştınlmıştır. Çevre yönetim sistemleriyle kalite yönetim sistemleri arasındaki ilişkiler, yönetim sisteminin ekonomik faydaları incelenmiş ve ISO 14001 ile sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişki anlatılmıştır. Üçüncü bölümde yapılan çalışma anlatılmış, değişik KOBİ tanımları verilmiştir. KOBİ'lerden bilgi almada kullanılan bilgi formuna değinilmiştir. Dördüncü bölümde incelenen endüstrilerin çevre yönetim sistemi çerçevesinde değerlendirmesi yapılmıştır. Kuruluşlarda proses ve atık araştırması yapılarak istatistiksel veriler elde edilmiş ve genel bir değerlendirme yapılmıştır. Beşinci bölümde sonuçlar değerlendirilmiş ve çevre yönetim sistemi uygulamaya yönelik öneriler verilmiştir. IX