Tekstil endüstrisinde atıksularda renk gideriminin geliştirilmesi

Endüstriyel atıksu arıtma tesislerinde özellikle de tekstil endüstrisinde yaşanan en ciddi problemlerden birisi renk giderimidir. Tekstil atıksularının kirlilik yükünün çok fazla olması ve pigmentlerin istenen verimle giderilememesi sebebiyle atıksu içerisindeki renk, AKM, KOI vb. parametrelerin istenilen seviyeye getirilmesi zorlaşmaktadır. Bu durumdaki atıksu farklı deşarj yollarıyla doğaya salınarak, ciddi çevresel tahribata yol açmaktadır. Renk; olması gereken seviyede giderilemeyen boya pigmentlerinden kaynaklanan bir kirlilik kaynağı olup, seyreltilerek minimize edilmesi çok zor olan bir kirleticidir. Boya pigmentlerinin giderilmesi, dolayısıyla renk giderimi olması için, kimyasal arıtma çok önemlidir. Arıtma tesislerinde kimyasal arıtma aşamasında genellikle, koagülasyon ve flokülasyon işlemleriyle çökeltme yapılarak renk giderimi sağlanır. Arıtma tesislerinde koagülasyon ve flokülasyon işlemlerinin düşük verimle gerçekleşmesi sonucu, biyolojik arıtma aşamasına gelindiğinde atıksudaki kirlilik yükü mikroorganizmalar tarafından giderilememektedir, mikroorganizmaların yaşamasına, üremesine ve verimliliklerine doğrudan olumsuz etki yapmaktadır. Kimyasal arıtma aşamasında başlayan çökelme problemi, biyolojik arıtma ve deşarj parametrelerini doğrudan olumsuz etkileyerek deşarj kalitesini düşürmektedir. Sonuç olarak ciddi problemlere neden olacak renk ve diğer kirleticileri gidermek için ek maliyetler oluşturmakta, bu maliyetlerin karşılanamadığı tesisler, doğaya verilen tahribatı arttırmaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde ve özellikle bölgemizde endüstriyel atıksu arıtma tesislerinde yaşanan çökelme ve renk gideriminin geliştirilerek çevreye ve doğaya verilen zararı minimize etmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda bölgenin en önemli lokomotiflerinden olan tekstil sanayisinde oluşan atıksuların arıtılmasında verimin arıtılması amaçlanmaktadır. Arıtma tesislerinde kullanılan koagülantlar ile endüstriyel atıksuların kirlilik parametrelerini düşürerek, bölgede çevreye verilen zararı azaltmanın yolları araştırılmıştır. 1. İlk olarak seçilen farklı türdeki koagülantlar, farklı dozajlarda atıksu içerisine dozlanarak renk giderim verimi karşılaştırılmalı olarak hesaplanmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda optimum renk giderim verimi 200 mg/L FeCl 3 %67, 5 ile sağlanmıştır. 2. deney grubunda yapılan deneylerde karıştırma hızı ve süreler değiştirilerek renk giderim verimleri karşılaştırıldı. Yapılan bir grup deney sonucunda en yüksek verim, karıştırma hızı 500 rpm, 30 dakika karıştırma süresiyle, renk giderim verimi %69, 25 olarak tespit edilmiştir. 3. deney grubunda ise yapılan deneylerde flokülant dozajı yapılmıştır. Flokülant olarak belirlenen anyonik polimerin 80 mg/L dozaj ile atıksuya dozlanarak, renk giderim verimi %76, 3 olarak tespit edilmiştir. 4. deney grubunda oksidan ve redüktan etkisi incelenmiştir. Ancak üzerinde çalışan endüstriyel atıksuda oksidan ve redüktanlar renk giderim verimini olumsuz yönde etkilediği gözlemlenmiştir.5. deney grubu ve son olarak yapılan deneylerde pH etkisi incelenmiştir. Yapılan deneylerde, atıksu pH'ı düşürüldüğünde, renk giderim veriminin arttığı görülmüştür. Son olarak en iyi verimin elde edildiği koşullarda optimum seviyede kimyasal madde sarf edilerek, renk giderim verimi, %87, 04 olarak gözlemlenmiştir. Bu tez çalışmasında laboratuvarda uygulanan bu çalışmaların, pilot ölçekli sonuçlarını incelemek amacıyla, kurumsal bir denim fabrikasına ait atıksu arıtma tesisinde deneme yapılmıştır, renk giderim verimi %85 olarak belirlenmiştir.