Kültürel miras ve koruma bağlamında Avrupa Birliği mezuat ve politikalarının Türk Hukuk Sistemine uyarlanma koşulları üzerine bir yaklaşım

Endüstrileşme sonrasında beliren ve modernleşme süreciyle birlikte gelişen 'Kentleşme' olgusu, ciddi bir sorunsal olarak ele alınmaktadır. Özellikle 20. yy'ın ikinci yarısından itibaren kapsamlı olarak ele alınan ve yeni toplumsallığın parametresi gibi görünen yeni olgu ve kavramlarla karşı karşıyıyız. Avrupa ülkeleri ve A. B. D. gibi gelişmiş toplumlarda öteden beri ciddi şekilde ele alman bu durum; Avrupa Birliği eşiğindeki Türkiye için de kısa vadede çözümlenmesi gereken temel bir sorun olarak görünmektedir. Türkiye, uygarlıkların birikimi ile sahip olduğu kültürel ve doğal değerleri koruma sorumluluğu gereğince, uluslararası normlarda gelişme göstermeyi taahhüt etmekte ancak gerek kentsel dokuların korunması, gerekse mevcut yasal düzenlemelere gidilmesi konusunda ciddi sorunlar yaşamaktadır. Bu çalışmada; koruma olgusu çerçevesinde, Avrupa Birliği mevzuat ve politikalarının ve uluslararası araçların Türk Hukuk Sistemine uyumlaştırılması koşullan üzerine bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, Avrupa Birliği ile ilgili örgütlenme ve uyum çalışmaları üzerinde durulmuş, kültürel miras ve koruma kavramları açımlanarak ilgili yasal düzenlemeler irdelenmiştir. Yine bu çerçevede; kentsel, arkeolojik ve doğal sit alanlarıyla ilgili yasal düzenlemeler; anıtların, yapı topluluklarının ve tabiat varlıklarının korunması yönündeki mevzuat ele alınmıştır. Bu çalışmada; Mehmet Çubuk, İlhan Tekeli, ismet Okyay, Güzin Konuk, Nuran Zeren, Can Binan ve Turan Karakaş, Selim İlkin gibi uzmanların konuyla ilgili görüş ve saptamalarına yer verilerek sorun; Onanmış Uluslararası Sözleşmeler ve Türk Hukuk Sistemi'ndeki düzenlemeler karşılaştırılarak belirginleştirilmeye çalışılmıştır. mBöylece Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, imar Kanunu, Kültür ve Tabiat Varlıklarım Koruma Kanunu, ilgili yönetmelikler ve yönergeler; Atina Konferansı, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme gibi 'Uluslararası Araçlarla' karşılaştırılarak bu konudaki eksikler ve yapılması gereken düzenlemeler üzerinde durulmuştur. Avrupa Birliği'ne aday bir ülke olan Türkiye'nin, entegrasyon sürecinde uyması gereken programlar ve araçlar sistematik olarak ele alındı. Koruma mevzuatı bağlamında; Avrupa Parlamentosu ve Konseyi kararlarıyla belirlenen sanatsal ve kültürel faaliyetleri desteklemeye yönelik programlar üzerinde durulmuştur. AB'nin koruma bağlamında mevzuatı olan Yönetmelik, Yönerge, Karar, Tavsiye ve Görüş, Sonuç Kararları, Önergeler ile öngörülen mekanizmaların ve yaklaşımların Türk Hukuk Sistemi'ne aktarılması sürecinde, yasaların uyumlaştırılması ve örgütlenmesinin tamamlanması için yapılması gereken uygulamalar ortaya konuldu. Bu bağlamda; AB Komisyonunun mimari ve doğal mirasın korunmasında ve Topluluk kültür faaliyetleri ile ilgili aldığı kararlar ışığında Türkiye'nin önünde duran ve çözümlenmesi gerekli sorunlar belirginieştirilmeye çalışılmıştır. Son olarak da; Avrupa Birliği ile örgütlenme ve uyum çalışmaları konusundaki gelişmeler ele alınarak, Türkiye'yi tam üyeliğe giden yolda bekleyen sorunlar var olan durumla karşılaştırılarak bir irdeleme yapılmıştır. IV