Küreselleşen dünyada kalkınma süreci bağlamında eğitim harcamaları ve Türkiye örneği

Bilginin gerçek sermaye ve zenginlik yaratan başlıca kaynak haline gelmekte olduğu bir ekonomi, eğitim performansı ve eğitim sorumluluğu açısından son yıllarda iktisat biliminde eğitimin yeri ve önemini artırmıştır. Bunun en önemli nedeni de iktisadi kalkınmada eğitimin önemli bir rol oynadığı inancının yaygınlık kazanmasıdır. Eğitim, kişilerin yeteneklerini geliştirerek ekonomideki üretkenliği arttırır. Bilim ve teknolojideki gelişmeler insan yetenekleriyle sınırlı kalmaktadır. Teknolojiyi kullanacak olan insandır ve bu teknik konusunda eğitim görmemiş kişi, bu teknolojiyi kullanamaz. Gelecekte toplumlar bilgi ve öğrenme toplumu olacaklardır. Bu nedenle bilim ve teknoloji ve eğitim teşvik edilmektedir. Yeni ekonomiyle birlikte eğitim sistemi de hızla değişmektedir. Kent, ulus ve ülke sınırlarının kalmadığı bir dünyada eğitimin de sınırlan kaldırılmak zorundadır. Evlerde bulunan televizyon bile klasik okul düzeyinden daha fazla bilgi sağlamaktadır. Gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki fark hızla açılmaktadır. Gelişmiş ülkeler sanayileşme çabalarım tamamlayıp yeni bir çağın getirdiği şartlara uyum sağlamaya çalışırken, gelişmekte olan ülkeler onları yakalamaya çalışmaktadırlar. Bu nedenle eğitimi bir kaldıraç gibi kullanarak hem sanayileşmelerini tamamlayabilirler hem de yeni çağa daha hazar bir hale gelebilirler. Bu çalışmada özellikle Türkiye üzerinde durulmuştur. Türkiye, 70 milyon nüfusu olan 250 milyar dolarlık bir GSMH'ya sahip, nüfusunun büyük kısmı gençlerden oluşan eğitimi için GSYİH'nın sadece %2.2 ayıran, sadece %3'üüniversite mezunu olan Avrupa Birliği'ne girmeyi hedefleyen bir ülke konumundadır. Eğitimin ülke gelişiminde itici güç olduğu ve gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkeler için eğitimin öncelikli olduğu günümüz çağında ülke genelinde eğitime gereken önem verilmemektedir. Bu nedenle Avrupa Birliği'ne aday ülkeleri arasında, kişi basma düşen gelir olarak daha yüksek gelire sahip olduğumuz halde onlardan geri kalmaktayız. Doğu Avrupa ülkeleri liberal sisteme bizden çok sonraları geçmelerine rağmen gerekli reformları tamamlayabilmişlerdir. Eğitime ayrılan pay dolayısıyla da okullaşma oram yüksek olduğu ve ihtiyaçlarına göre eğitimi planladıkları için birleşmiş milletlerin yapmış olduğu insani gelişme endeksinde daha yukarıda yer almaktadırlar. Türkiye'de ise eğitim halen büyük bir sorun olmakta devam etmektedir. Okullaşma oranı az gelişmiş ülkelerle aynı düzeydedir. İlköğretimden itibaren kalabalık sınıflar, bölgeler arası dengesiz dağılım, öğretmenliğin cazip meslek olmamasından dolayı iş bulamayan üniversite mezunlarının tercih etmek zorunda kalmasıyla kalitenin gün geçtikçe düşmesiyle kamuya en yararlı eğitim olan ilköğretimden gerekli fayda sağlanamamaktadır. İlköğretimden gerekli fayda sağlanamadığı için sosyal sorunlar devam etmektedir. Ortaöğretimde ise mesleki eğitime önem verilmemektedir. Çoğunluk genel orta öğretimde eğitim görmektedir. Bu da üniversite girişinde yığılmalara yol açmaktadır. Bir üst kademeye geçişte %70 kayıp vardır. Bunun sonucunda da test uzmanı öğrenciler yetişmektedir. Bu dönemde tek karlı olan kurum dershanelerdir. Üniversiteyi kazanan azınlık ise bilinçli bir tercih yapmadığı için okuduğu bölümü beğenmemekte ve tekrar sınava girmektedir. İstihdama yönelik bir eğitim alamamaktadırlar. Sonuçta yapılan yatırımlar sadece maliyeti yükseltmekte ve verim alınamamaktadır. Eğitim ekonomisi ihmal edilmektedir.