Feminizmin siyasal kuram eleştirileri: Kadın deneyimleri ışığında politik olana yeni bir bakış

Feminizmin, 'kişisel olan politiktir' sloganı ile ifade ettiği politik olana dair yeni algılayışı, feminizmi son yıllarda yeni bir mücadele alanına ulaştırmıştır. Bu yeni alan kadınların gündelik yaşamlarında edindikleri deneyimleri değerli kılmayı ve deneyimlerden edinilen bilgileri politikleştirmeyi, yani görünür hale getirmeyi içermektedir. Klasik siyaset kuramı, kadınları 'eksik özneler' olarak tanımlamakta ve ikincilleştirmektedir. Bu tanımlama, ataerkil ideolojilerin ikilikleri sayesinde yapılmaktadır. Akıl/duygu, kafa/beden, neden/tutku gibi ikiliklerle erkek sürekli olumlanır ve 'mutlak özne' olarak kurulur. Kadın ise olumsuzlanan ötekidir. Ataerkil ideoloji ile biçimlenen klasik siyaset kuramı da bu yolla kadınların kamusal alana tam katılımını engellemektedir. Çünkü kadın taşıdığı özellikleriyle kamusal alandaki mücadelelere uygun görülmemektedir. Kadının kamusal alanda varolabilmesinin tek yolu 'erkek gibi' olmasıdır. Bu durum demokrasi kuramı açısından da sorun yaratmakta, kadınların dışarıda bırakılması ciddi bir temsil sorununa yol açmaktadır. Feminizmin bu yeni bakışıyla hem özel alana hem de kamusal alana yönelttiği eleştiriler, kadınları eksik özne konumlarından kurtarmayı amaçlamaktadır. Bunun için feminizm politika dışı olarak görülen özel alanı ve burada kurulan kişisel ilişkileri politik olarak tanımlamakta ve kendi kuramının içine almaktadır. Kadınların salt kadın olmalarından kaynaklanan değerler feminist kuram için çok önemlidir. Özel alanın politikleşmesi, burada üretilen bilgilerin ve kavramların görünür olmalarını ve kamusal alanda bir karşılık bulmalarını sağlar. Böylelikle kadınların kendilerinden bir şeyler buldukları kamusal alana çıkmaları kolaylaşacaktır. Ayrıca kadınların yaşamlarından, özellikle annelik deneyimlerinden çıkan bakım, empati, bağlantılı olma gibi kavramların kamusal alana taşınabilmesi, kamusal alanın da daha çoğulcu ve eşitlikçi bir yapıya kavuşmasını sağlayacaktır. Böylece değerler açısından zenginleşmiş bir demokrasiye ve özgürleşimci bir topluma ulaşmak da mümkün olacaktır. 96 Bu dönüşümün önemli bir ayağını da feminizmin bilime ve bilimsel bilgi anlayışına yönelttiği eleştiriler oluşturur. Bilim iktidarı üreten başat araçtır. Kadının 'eksik özne' olarak tanımlanması bilim tarafından da yok sayılmasına neden olur. Oysa feminizmin savunduğu bilimiyle bilgi, insanların yaşayış tarzından doğar; günlük pratikler içinde üretilir. Yani bilginin kaynağı deneyimlerdir. Bu bilginin değerinin farkına varmak, kadını bilimin nesnesi konumundan kurtarıp kadının da 'bilenlerden' olmasına imkan tanır. Bu da kadınların kendi seslerini duyurmalarını sağlayacaktır. Feminizm için deneyim, bilginin ana kaynağı olmak yanında, kadınların ortaklık kurmalarının da temelidir. Kadınlar arası ortaklıklar deneyim paylaşımı yoluyla kurulur. Bu ortaklıklar kadınların arasındaki farklılıkları da içinde barındırır. Farklılık ve ortaklık feminizmin geleceği için vazgeçilmez iki kavramdır. Feminizm, bu ikisi arasındaki hassas dengeler içinde kendini geliştirmenin, yaparken dönüştürmenin yollarını bulmak zorundadır. Kuramı ve hareketi bir arada içinde barındıran feminizm için bu çaba yaşamsal önem taşır. 97