Fate and reactions of organic chemicals in aquatic environment

Bu çalışmanın konusu, alıcı ortamlarda organik maddelerin uğradıkları reaksiyonlar ve bir yıl boyunca mevsimsel değişiklikleri de yansıtacak biçimde davranışlarını kavramsal ve deneysel olarak saptamak amacını taşımaktadır. Bu amaca yönelik olarak seçilen pilot bölge Köyceğiz - Dalyan Lagün Havzasıdır. Yöredeki yaklaşık 32500 dekarlık tan m alanında kullanılan pestisitlerden seçilen 6 tanesinin 4 mevsim boyunca alıcı ortamdaki variıklan deneysel olarak saptanıp, literatür destekli alıcı ortam reaksiyonları incelenmiştir. Bu bölgede, endüstri faaliyetleri bulunmamaktadır; su ortamında bulunabilecek organik kimyasallar, tarımsal kökenli olduğundan burada sadece tan m ilacı - pestisitler - incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda genel olarak çalışma, literatür araştırması ve pilot bölge üzerinde yapılan tatbikatı anlatan 2 bölüm olarak hazırlanmıştır. Yayıl ı kirletici kaynaklar arasında tanm alanlarında kullanılan pestisitler büyük önem taşımaktadır. Çok az miktarda uygulanmalarında bile tüm canlılar üzerinde toksik ve kanserojenik etkisi olan bu mikrokirleticilerin araziye tatbiki çok dikkat ve özen gerektirir. Özellikle yanlış zamanlarda ve yanlış dozlardaki uygulamalarda su kaynaklarında olumsuz etkileri görülmektedir. Pestisitler doğrudan toprak yüzeyine ve içine uygulanır. Bitki yüzeyine atılan ilacın önemli bir kısmı toprağa düşer. Bu ilaçlar; toprak tipi, çözünebilirlik, kalıcılık ve iklim koşullarına bağlı olarak toprak içinde zamanla hareket edebilirler. Pestisitler toprakta iki yolla dağılmaktadırlar; çözünerek ve drenaj sulanna kanşarak sürüklenme yoluyla veya mikroorganizmaların biyokimyasal aktiviteleri sonucu hidroliz ve oksidasyonla bozulup, çözünebilir bileşikler oluşturarak karbon gazı ve amonyağını çıkartıp, basit bir mineral yapıya dönüştürmek suretiyle gerçekleşir. Pestisitlerin topraktaki kalıntıları süzülerek yeraltı sulanna, yüzeysel akışla veya hava yoluyla yüzey sularına karışabilirler. Su ortamına karıştıktan sonra adsorpsiyon, volatilizasyon, hidroliz, oksidasyon, fotoliz ve biodegradasyona uğrayarak konsantrasyonları azalır veya dip sedimentinde birikirler. Su havzalannda pestisit kullanımından kaynaklanabilecek toksik etkilerin olumsuzluklarını azaltmak için daha az zararlı pestisit kullanımı tercih edilmeli, mümkünse suda daha çabuk bozunan, diğer bir deyişle kalıcı olmayan ilaçlar seçilmelidir. Türkiye, Avrupa'da en fazla tanm alanına sahip olmasına rağmen, en az pestisit kullanımı olan bir ülkedir. Ancak, ülkenin karşı karşıya olduğu sorun, bilinçsiz ilaç uygulaması ile su havzalarında görülen olumsuz etkileridir. Pilot bölge olarak seçilen Köyceğiz - Dalyan Lagünü drenaj alanında yürütülmeye başlanan çalışmada, bu havzadaki tanm alanlarında polikültür ürün yetiştirilmekte ve özellikle Akdeniz iklim kuşağındaki tipik ürünler narenciye, pamuk, buğday ve mısır işlenmektedir. Pestisitlerin yoğun kullanımı (12 kg-lt /ha) dolayısıyla su ortamındaki etkilerinin en yüksek görüleceği bölgedir. Pestisit kullanımında Türkiye ortalaması 1.25 kg - İt /ha ve istanbul ortalaması 3.5 kg - İt /ha 'dır. Yaklaşık 42 çeşit pestisitin kullanıldığı bu havzada tarıma dayalı incelenen alan yaklaşık 32500 dekardır. Pestisitlerin su ortamındaki dönemsel davranışlarının incelenmesi konusunda geliştirilen kavramsal yaklaşımın uygulanması için 6 adet pestisit seçilmiştir. . Ayrıca, GC uygulaması ile drenaj havzası içindeki iki göl ve Köyceğiz/Dalyan lagünü boyunca tesbit edilen 16 istasyondan Nisan (1999), Ağustos (1999), Kasım (1999), Mart (2000) aylarında alınan su numunelerinde pestisit ölçümleri yapılmış ve sonuçlar kavramsal yaklaşımla karşılaştınlıp, değerlendirilmiştir. Deney sonuçlarında incelemeye tabi tutulan, 6 pestisitten sadece 4 tanesine rastlanmıştır. Sonuçlar Su Ürünleri Yönetmeliği ile karşılaştınlmış, bu yönetmelikte limit değerleri verilen 3 pestisitten endosulfan ve diazinonun limit değerleri çok aşmadığı, ancak dichlorvosun önemli miktarlarda (100 katına kadar) limiti aştığı belirlenmiştir. vm