İran'da iletişim politikaları: Uydu yayıncılığı ve internet örneği

Bu tez çalışmasında özellikle, İslam Devriminden sonra İran'da iletişim ve medya politikalarıyla ilgili konular incelenmiştir. Bu çalışma özellikle 1979 İslam Devriminin ardından uydu yayınlarının hayata geçtiği zaman dilimini mercek altına almaktadır. Burada izlenen yol öncelikle ülkenin siyasal sistemini açıklığa kavuşturmak ve sistemin yeni teknolojilerle birlikte uydu yayınları ve internetiletişimine karşı nasıl bir davranış sergilediğini incelenmeye çalışılmıştır. İlk bölümde İran'da kitle iletişiminin geçmişşi Kaçar Hanedanlığı döneminden itibaren ele alınmıştır. Bu dönemdeki Meşrutiyet Hareketi bir değişim ve dönüşümün simgesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla Ülkede ilk basımevinin kurulması, ilk gazetenin yayımlanması ve bu olayların halkta ve iktidarda nasıl bir etki yarattığıkonusu ele alınmıştır. Meşrutiyet Hareketinden sonraki siyasi olaylar ve Pehlevi dönemininbaşlanması da ilk bölümde yer almıştır. Bu dönemin önemli medya özelliklerindenradyo ve televiziyonun hayata girmesidir. Pehlevi döneminin medya politikalarınıİslami Devrimin oluşumu ve nedenlerini oluşturmaktadır. Bu dönemde ülkenin siyasi ve toplumsal arenasında önemli değişimler gözlemlenmiştir. Ardından da 1979 İslami Devrim hayata geçerek ülkenin iktidar şekli ve esası değiştirilmiş ve cumhuriyet sistemi ile birlikte İslam kültürü özellikle Şii mezhebinin fıkhı dönemi başlamıştır. İran İslam Cumhuriyeti kurulduktan sonra Şii fıkhı çerçevesinde, Batı kültürünü İslam kültürüne tehdit olduğu ve bu nedenle ona karşı bir tavır sergilemiştir. Bilindiği gibi küreselleşme çerçevesinde Batı kültürü dünyanın dört bir yanındayayılmaktadır. Bu kültürel düşünce ve hayat tarzının yayılması, uydu yayınları ve 298 internet gibi yeni iletişim teknolojileri yardımı ile hızlanmıştır. Bu nedenle İran devletiBatı kültürünün yaygınlaşmasına 'Kültürel Savaş' söylemi ile karşılık verdi. Tezin ikinci bölümünde devrim sonrası İran'ın siyasal ve kültürel yapılanışıanlatılmıştır. Bu bölümde özellikle Ayetullah Humeyni sonrası Haşimi Rafsancani, Hatemi ve Ahmadinejad'ın başkanlık dönemleri ele alınmıştır. Bucumhurbaşkanlarının dönemlerindeki özellikler sırayla ekonominin önemsenmesi ve özelleştirmenin başlatılması, siyasi reform ve islahat ve son olarak İslamileştirmeyedönüş olarak özetlenmiştir. Bu cumhurbaşkanları dönemlerinde ayrıca medya politikaları ve alınan kararlar ve uygulamalar da açıklanmıştır. Son bölümde ise uydu yayınları ve internet faaliyeti ile ilgili açıklamalar ve değerlendirme yapılmıştır. Hukumetin yanı sıra halkın bu yeni iletişim teknolojilerinenasıl bakıldığı da bu tez çalışmasında tartışılmıştır. Genel olarak yasaklar vekontröllere rağmen, halk uydu yayınları ve internete daha çok ilgi göstermekteler. Bu mesele de gelecekte iktidar ve halk arasında nasıl bir çelişkilere sebep olduğunu artık zaman gösterecektir. Bu nedenle İran hukumeti bütün imkanları ile uydu yayınları ve sanal ortamı kotröl etmek için seferber etmiştir. Özellikle İran İslam CumhuriyetiRadyo Televiziyon Kurumu bir kamu kurumu olarak, bu konuda önemli görevlerüstlendiğinin altını çizebiliriz. Bu tez çalışması ayrıca, İran'ın medya politikalarını ilk defa detaylıcayürtdışında ve Türkiye'de yazılan bir eser olarak sunulmuştur. Bu araştırma bilim ve akademik dünyasına ithal olmuştur.