Türkiye'de sanat eğitimcisi yetiştirme sürecinde sanat eleştirisi dersine ilişkin öğrenci tutumları - öğretim etkinlikleri ve sanat etkinliklerini izleme edimi ilişkileri

Sanat elestirisi, sanat egitimi içinde özel bir alandır. Disiplinler arası iliskisi, kuramsal derinligi ve güncel pratikleri ile çok boyutluluk gösterir. Bu yüzden, dogru ve etkin ögretimi oldukça zordur. Ögrenenin kontrol dısı duyussal ve bilisselözelliklerini bir tarafa bırakırsak, belli ölçüde ögretim süreçlerine müdahale etmek vegeliştirmek olası görünmektedir. Sanat elestirisi ögretimiyle ilgili mevcut durum tam olarak bilinemedigi için, tarama yoluyla veri toplama yöntemi tercih edilmistir. Arastırmada, egitim fakülteleri, Resim-s Egitimi Anabilim Dalları'ndaokutulmakta olan Sanat Elestirisi Dersi merkeze alınarak, dersin ögretimetkinlikleri, derse iliskin ögrenci tutumları ve ögrencilerin sanat etkinliklerini izleme edimleri, arasındaki ilişkilerin çözümlenmesi vedeğerlendirimesi hedeflenmistir. Veri toplama araçları olarak, Kisisel Bilgi Formu, Sanat Elestirisi Dersi Ögrenci Tutum Ölçegi, Sanat Elestirisi Dersi Ögretim Etkinlikleri Ölçegi, Sanat Etkinliklerini zleme Edimi Formu arastırmacı tarafından gelistirilmis ve ayrıca konuyla ilgili Açık Ögrenci Görüsleri yazılı olarak istenmistir. ÖgrenciTutum Ölçeginin Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı: .91, KMO Degeri : .907'dir. Barlett Testi sonucuna (882.206) göre ise verilerin çok değişkenli normal bir dagılımdan geldigi anlasılmaktadır. Bu durumda, geçerli, güvenilir, homojen ve tek boyutlu bir tutum ölçegi elde edilmistir. Sanat ElestirisiÖgretim Etkinlikleri Ölçegi'nin Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı, ölçekgelistirme esnasında, .765 bulunmuştur. Örnekleme uygulandıgında ise.828'eulastıgı görülmüstür.2Tarama yoluyla 14 farklı üniversiteden, evrenin yarısına (% 49) karsılıkgelen, 657 ögrenciden yanıt alınabilmistir. Grup örnekleme olarak bakıldıgında, bu oran REABD bulunan üniversitelerin % 58'ine ulasmaktadır. Örneklem dagılımıTürkiye'nin en batısından en dogusuna dogru oldukça homojendir. Verilerin çözümlenmesinde asagıdaki istatistiksel ve nitel teknikler kullanılmıstır:- Ortalama - Standart Sapma - T testi- Varyans Analizi- Korelasyon testi- Scheffee Testi- Frekans ve Yüzde Dagılımı- Betimsel ve içerik Analizi Buna göre, elde edilen çok sayıda bulgu ve sonuçları özetleyecek olursak;Derste, görsel materyal kullanımının yaygın olduğu, genelde arastırmaödevleri verildiği fakat süreç dosyası tutulmadıgı, grup çalısması yapılmadıgı, süreli yayınlardan yararlanma oranının düsük olduğu tespit edilmistir. Ders kapsamındaElestiri metinleri incelenmedigi ve yakın çevredeki güncel sergilere ilgigösterilmedigi, tiyatro, sinema, müzik gibi farklı sanat türlerine yer verilmedigi, konu olarak Klasik Dönem Batı Sanatı ile yakın geçmişsteki Çagdas Türk Sanatıörneklerine sıklıkla yer verildiği görülmüstür. Fakülte ya da bölüm kütüphanesinde sanatla ilgili süreli yayınlarınbulunması, sehirde sanat müzesinin olması ve nispeten daha genç ögretim elemanlarının derse giriyor olmaları, ders etkinliklerini ve ögrenci tutumlarını olumlu etkilemektedir. Yine, ögrenci tutumlarında olumlu yönde anlamlı farklılık yaratan çok sayıda değişkenden; ögretim elemanlarının akademik yazılarını ve kavramsal sanat örneklerini incelemek, süreli yayınlardan yararlanmak, elestiri metinleriincelemek, sehirde açılan sergilere gitmek öne çıkanlar arasındadır.3Ögrencilerin bireysel olarak süreli yayın takip etme oranı, TV'desanat programı izleme oranından düsüktür. Üniversitelere göre süreli yayın takip etme oranları arasındaki farklılıkların kentsel gelismislik düzeyi ile iliskili olmadıgı da görülmüstür. Sanat elestirisi dersi için genellikle internetin kullanılmadıgı, sinemaya gitme sıklıklarının, sergi gezme sıklıgından yüksek olduğu, sahne sanatlarını izleme sıklıgının ise oldukça düsük olduğu elde edilen bulgular arasındadır. Sanat dergilerini ve elestirmenlerin yazılarını düzenli takip eden, son bir yıl içinde elestiri-deneme- inceleme türü yazılar içeren sanat kitaplarını okuyan, TV'dekültür-sanat agırlıklı programları izleyen ögrencilerin Sanat Elestirisi Dersi'ne iliskin tutum puanları anlamlı düzeyde yüksektir. Ögrencilerin sanat elestirisi dersine karsı tutumlarının genelde olumlu olmasına ragmen, belli bir kesimin ögretim elemanı eksenli, olumsuz görüsleribulunmaktır. Bulus yoluyla ögrenmenin gerçeklesmedigi, elestiri ve tartısmanınyapılmadıgı ve ögretim etkinliklerinin genelde verimsiz olduğu yönünde açık görüsbildirenler olmustur. Ögretim elemanı ve ögretimi destekleyen çevresel kosullara bağlı olarak, üniversiteler arasında farklılıklar olmakla birlikte, genel olarak, Sanat Elestirisi Dersiögretim süreçlerinin etkili ve verimli degerlendirildigini söylemek zordur. Görselyapıtları inceleme, elestiri metinlerini çözümleme ve elestiri yapmadeneyiminden olusan temel etkinliklerden, metin incelemesi ve yazılı-sözel elestiriuygulamaları yapma, genelde ihmal edilmektedir. Sanat ögretmeninin görsel algısı ve sezgileri gelismis olmalı, sanat yapıtlarındaki açık ve örtük anlamları okuyabilmeli, daha önemlisi bunları ifade ederken, bir aktarımcı olmaktan öte, öznel yargılarda bulunabilmelidir. Ayrıca, elestiri konusunda ögretim becerilerinin gelismis olması beklenir. Sanat ElestirisiDersi'nin yapılandırılması ve süreç içinde değişimlere açık hale getirilmesi bunlara olanak saglayabilir. Arastırmanın sonunda, sanat elestirisi ögretimine dönük programgelistirme çalısmasını destekleyecek 24 adet öneride bulunulmustur.