Web destekli bilgisayar öğretiminin tasarım kriterlerinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada web tabanlı eğitim-öğretim sunan sitelerin, tasarım kriterleri ışığında incelenmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda literatür bilgileri ışığında araştırıcılar tarafından belirlenen 'web tasarım kriterleri' eşliğinde web tabanlı öğretim sunan eğitsel sitelerin sayfalan incelenmiştir. Bu sayfaların pencereleme teknikleri, ekran yoğunluğu, kullanışlılık gibi kriterleri ne derecede uyguladığı incelenmiştir. Her bir web sitesi, daha önceden hazırlanmış olan tasarım formu ile analiz edilmiştir. Formda yer alan her bir maddeye verilen matematiksel puan istatistiksel değer olarak yorumlanmıştır. Ayrıca öğretimsel web sitelerini kullananların beklentilerini belirlemek amacıyla oluşturulan 'Kullanıcı Beklentileri Değerlendirme Formu' ile kullanıcıların öğretimsel web ortamlarından beklentileri belirlenmiş ve analiz edilen sitelerin bu beklentileri ne derecede karşıladığı ortaya konmuştur. Web üzerinde bulunan bilgisayar öğretimi sunan sitelere arama motorları sayesinde ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu sitelerin sayısının her geçen gün artması ve çok kısa aralıklarla güncellenmesi araştırmanın evreninin tespitini zorlaştırmaktadır. Ancak arama motorları yardımıyla ulaşılan popüler bilgisayar yazılım ve donanım öğretimi sunan sitelere ulaşılmış ve bu sitelerden random olarak seçilen 20 adedi araştırmanın çalışma kümesi olarak belirlenmiştir. Ayrıca Web destekli bilgisayar öğretimi sunan sitelerin Kullanıcı beklentilerini ne derece karşıladığının saptanması amacıyla oluşturulan 'Kullanıcı Beklentileri Değerlendirme Formu' ile Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bölümü'nde, 2001- 2002 eğitim-öğretim yılı lisans öğrencilerinden random olarak seçilen, 103 kişiden oluşan bir çalışma kümesi üzerinde uygulanmıştır. Web destekli bilgisayar öğretiminin tasarım kriterlerine uygun olup olmadığı saptamak amacı ile literatür bilgileri ışığında araştırıcılar tarafından geliştirilen vı'analiz formu' ve tasarım kriterlerinin kullanıcı beklentilerini ne derece karşılayabildiğim belirlemek amacı ile de yine literatür bilgileri eşliğinde oluşturulan 'Kullanıcı Beklentileri Değerlendirme Formu' 'ları birbirlerine parelel olarak hazırlanmıştır. Bunun nedeni, özellikle kullanıcı beklentileri ve sitelerin 'tasarım kriterlerine' uygunluğunun karşılaştırılması aşamasının net bir şekilde ortaya konmak istenmesidir. İlgili formlardaki bağımlı değişken maddeleri birbirine paralel ve aynı sayıdadır. Bağımsız değişken kısmları ise değişmektedir. 'Analiz formu''n da bağımsız değişkenler olarak URL, Dil, Kullanılan Browser ve Yüklenme Hızı, 'Kullanıcı Beklentileri Değerlendirme Formu''n da ise Yaş, Cinsiyet, Sınıf, Web'den Yararlanılan Browser Sayısı, Web'den Bilgisayar Alanında Öğrenme Amaçlı Yararlanma Durumu ve Bilgisayar Öğrenimi Amaçlı Web'i Haftada Kullanma Durumu belirlenmiştir. ' Kullanıcıların tasarım konusundaki düşünce ve beğenilerinin belirlenerek kullanılan sitelerin bunları ne derecede karşıladığını saptamak' amacıyla oluşturulan 'Kullanıcı Beklentileri Değerlendirme Formu' ile elde edilen veriler için frekans tabloları yapılmıştır ve her madde için verilen yanıtların yüzde değerleri bulunmuştur. Bunun yanında sorulara verilen yanıtlara göre farklı sınıflar arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını bulmak amacıyla tek yönlü varyans analizi, cinsiyetler arası fark olup olmadığını bulmak için de bağımsız t testi yapılmıştır. Varyans analizlerinde ve bağımsız t testinde. 05 anlamlılık düzeyi temel alınmıştır. Kısaca özetlersek analizini yaptığımız web sitelerinin büyük çoğunluğu ortanın üstüne çıkmayı başarmışlardır (4 puan) ancak kullanıcı beklentilerinin çok yüksek düzeylerde olmasından ötürü ilgili sitelerin büyük çoğunluğunun bu beklentileri karşılayabilecek seviyede olmadıkları görülmüştür. Formların bütün maddeleri için yaptığımız testlerde analiz formu' ortalaması 4 ,72, 'kullanıcı beklentileri formu' ortalaması 5 ,68'dir. Bir başka deyişle tasarım kriterlerinin %67'si incelediğimiz web ortamlarında bulunmakta ve kullanıcılar tasarım kriterlerinin %81'iyle yetinmektedirler. Ancak bu beklentilerini genel olarak şu anki web ortamlarından karşılama olanakları bulunmamaktadır.