Turizm sektöründe çevre yönetimi: Marmaris'teki konaklama işletmeleri örneği

Çevre ile ilgili sorunlar çağımızın en önemli konularından biri haline gelmiştir. Hava kirliliği; su kirliliğinin yeraltı suları, deniz ve nehirlere verdiği zararlar; gürültü kirliliğinin iş verimi düşüklüğü ve sağlık sorunları ile ilgili zararları; kirlilik nedeniyle bozulan yaşam kalitesi; bitki ve hayvanların doğal ortamlarını kaybetmesi ve sera etkisinin neden olduğu iklim değişikliği gibi çevresel bozulmalar doğal kaynakların hızla tükenmesine yol açmaktadır. Çevre sorunlarındaki artış çevre kirliliğinin boyutlarını yerelden, bölgesel kirliliğe ve hatta küresel kirlenmeye kadar genişletmiştir. Çünkü çevresel kirlenmeden etkilenme sadece kirlenmeye sebep olan ülkelerle sınırlı kalmamakta, bütün gezegeni tehdit etmektedir. Temel kaynağı çevre olan turizm sektörü de artan çevresel sorunların tehdidi altındadır. Çünkü turistik faaliyetler korunmuş ve temiz bir çevrede gerçekleşir. Sektör turizmin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini fark etmeye başladıktan sonra, yasal yaptırımların da etkisiyle sürdürülebilir bir gelişmeye ihtiyaç duymuştur. Sürdürülebilir faaliyetler, doğal kaynakları aşırı kullanımdan kaçınarak kullanılması yeteneği olarak tanımlanabilir. Doğal kaynakların sınırsız olmadığının da farkına varılmasıyla, turizmde yer alan tüm aktörler kaynakları verimli kullanmak adına çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Tüketici profilinde de değişimler yaşanmaktadır, bugünün tüketicisi beklenti ve ihtiyaçlarının en üst düzeyde karşılanmasının yanı sıra, yaşadığı çevreye değer verilmesini talep etmekte ve tatil tercihlerini bu doğrultuda yapmaktadır. Pek çok işletme artık çevre politikaları oluşturmakta, çevre yönetim sistemlerini uygulamakta, çevre performanslarını ölçmekte ve çevreci tasarım ve doğa dostu ürünlerden yararlanmaktadırlar. Turizmin kaynağını oluşturan çevrenin sürekli ve dengeli bir şekilde geliştirilmesi, çevrenin bozulmasının aksine, kalitesinin artmasına yardımcı olacaktır. Aynı zamanda doğal kaynakların korunup etkin bir çevre yönetimi sağlanmasında en önemli faktörlerden biri çevre konusunda bilinçlenmiş bireylerdir. Çevreyi korumanın ve geliştirmenin sadece kanuni yaptırımlarla mümkün olamayacağı açıktır, çevreye karşı duyarlılığın yaygınlaştırılması gerekir. Turizm endüstrisi çalışanları sürdürülebilir turizm konusunda eğitilmelidir. Doğa yalnızca insanların kullanımı için değil, kendi başına bir değer olduğu için de korunmalıdır. Çünkü ekolojik denge ancak tüm insanlığın duyarlılığı ile varlığını sürdürebilir. Yapılan bu çalışmada Marmaris'te turizm sektöründe faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde çevre yönetimi çalışmalarının neler olduğu, mevcut duruma göre yapılan çalışmaların yeterli olup olmadığı ve hatta turizm sektörünün geleceği açısından neler yapılması gerektiği ile ilgili öneriler sunulmuştur. Bu çalışma bir alan araştırmasıdır, 2010- 2011 yılı yaz aylarında, Marmaris bölgesinde bulunan 3, 4 ve 5 yıldızlı konaklama tesisleri ile yüz yüze görüşülerek, yetkililerinden soru formunda yer alan soruları cevaplandırmaları istenmiş ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırmanın evreni ve örneklemi aynı olup toplam 63 tesistir. Elde edilen bulgulara göre bölgede çevre koruma konusunda bir bilinçlenme oluşmaya başlamasına rağmen çalışmaların henüz yasalar çerçevesinde ya da maliyet kaygıları ön planda tutularak yapıldığı, sürdürülebilir turizm açısından düşünüldüğünde yapılanların yeterli olmadığı görülmüştür. Özellikle sayıca fazla olan küçük işletmelerde sürdürülebilir çevre konusunun öncelikli dikkate alınmadığı, devlet ve tur firmaları tarafından yapılan denetimlerin de yeterli olmaması göz önüne alınarak, yapılan tasarruf çalışmalarının, otelin giderlerini azaltmak adına yapıldığı tespit edilmiştir.