Görme engelli kadınlara yönelik verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi

Amaç: Görme engelli kadınlara verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin bilgi düzeylerine etkisini değerlendirmek ve eğitimden memnuniyetlerini belirlemektir. Yöntem: Araştırma, ön test - son test, tek gruplu, yarı-deneysel desende yapılmıştır. Eğitimler, Çağdaş Görmeyenler Derneği ve Altı Nokta Körler Derneği Manisa Şubesi'ne üye olan gönüllü 30 görme engelli kadının katılımıyla Mart-Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplamada; Kadınların Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Soru Formu, Üreme Sağlığı Bilgi Değerlendirme Formu, Bir Dakika Kağıdı ve Eğitim Memnuniyeti Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Bilgi soruları ve Eğitim Kitapçığı için uzman görüşleri alınmıştır. Eğitim kitapçığı araştırmacı tarafından seslendirilmiş ve ses kaydı oluşturulmuştur. Eğitim sonrası ses kayıtları CD olarak katılımcılara verilmiştir. Planlı Üreme Sağlığı Eğitimi, grup eğitimi şeklinde yapılmıştır. Eğitimi de işitsel, kokusal, dokunsal maket ve materyaller kullanılmıştır. Veri toplamada, bağımsız işaretleyiciler ile birlikte araştırmacı yüz yüze görüşme yöntemini kullanmıştır. Eğitim sonrası memnuniyet değerlendirmesi için katılımcılardan onamlı ses kaydı alınmıştır. Veri toplama aşamasının tamamlanmasına güç analizi ile karar verilmiştir. Veri çözümlemesi SPSS 22.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, frekans, Kruskal Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon İşaret testi, Spearman Korelasyon analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 37.83 12. 15 olup, %46.7'si üniversite mezunu, %66.7'si ev hanımı ve çalışan 10 kişinin %50.0'si öğretmendir. Kadınların %50.0'si evli olup, ortalama 2.00 çocuğa sahiptir ve %50.0'si de evde eşi ve çocuklarıyla yaşamaktadır. Kadınların engel durumunun %56.7'si doğuştandır ve görme engelinin nedeni çoğunlukla (%66.7) tavukkarası'dır. Görme miktarı ortalama 11 .66 12.84'tür. Kadınların %57.1'i engelli anne olmanın en çok 'çocuk bakımının zor olması ve başkasına ihtiyaç duyulması' nedeni ile zor olduğunu belirtmiştir. Kadınların %73.3'ünün düzenli olarak yıllık jinekolojik muayene yaptırmadığı, %50.0'sinin üreme sağlığına yönelik sorun yaşadığı ve yaşanan sorunun en fazla enfeksiyon (%33.3) olduğu görülmüştür. Kadınların %73.3'ü daha önce üreme sağlığı konusunda bilgi ve danışmanlık almamış, alanların %46.7'si ise bilgilerini yeterli bulmadığını belirtmiştir. Kadınların üreme sağlığı bilgi değerlendirme soruları ön test puanları en düşük 5, en yüksek 24'dür. Son test puanları en düşük 22, en yüksek 25'dir. Üreme sağlığı bilgi değerlendirme formu ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki fark önemlidir (p<0.05). Tanıtıcı özellikler ile üreme sağlığı bilgi soruları ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Araştırmaya katılan 30 kadından 12'si, eğitimde en çok önemli bulduğu konunun, 'üreme organlarında ve memede sık görülen kanserler' olduğunu vurgulamıştır. Kadınların %80.0'i eğitim içeriğini yeterli, %86.7'si eğitim salonunu yeterli ve %93.3'ü eğitim materyallerini yeterli bulduğunu belirtmiş ve eğitimden memnuniyetlerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuç: Araştırmadan elde edilen verilere göre eğitim öncesinde kadınların üreme sağlığı konusunda bilgilerinin yetersiz olduğu, işitsel, kokusal ve dokunsal materyaller kullanılarak verilen planlı üreme sağlığı eğitiminin bilgi düzeylerini artırdığı ve memuniyet düzeyini yükselttiği saptanmıştır. Engellilere yönelik verilen üreme sağlığı eğitiminin ülke genelinde yaygınlaştırılması, yaş gruplarına ve engel türüne uygun olarak planlanması, eğitimlerin materyallerle zenginleştirilmesi, sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesi ve bu alanda daha kapsamlı araştırmalar yapılması önerilmektedir.