Resim sanatında 'an'

Bu çalışma 'Resim Sanatında 'AN'', konusu itibarıyla/ çok geniş bir alanı kapsadığı, bu alanı sınırlamakta, özellikle zorlandığımı itiraf etmeliyim. Bu alan genişlemeleri; bilimsel araştırma tekniklerinin el verdiği ölçülerde, yan alan çalışmalarıyla uygun olmasına özen gösterilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölüm: Termonolojik olarak 'Zaman nedir? sorusu ile başlayıp, Felsefe tarihi açısından 'Zaman anlatımları' tarihsel süreçleriyle birlikte açıklanmaya çalışmıştır. Dilbilim açısından 'Zaman nedir? sorusuna açıklık getirilmiştir. Felsefe Tarihinde 'Zaman nedir? sorusu ilk çağlardan günümüze kadar geçen süre içerisinde ele alınmıştır. Antik çağ Filozof larıyla başlayan, sonra Doğu felsefeleriyle birlikte islam felsefesinde 'Zaman anlatımlarına' değinilerek, Aydınlanma çağı filozof larıyla devam edip, Modernizim'in zamana bakışma varıldı. Felsefe bölümünde 'Zaman nedir? sorusuna eş anlamlı ya da daha doğru bir ifadeyle 'zaman' m özel bir kesiti içerisinde zamanı açıklamaya yarayan bir bakış açısı getirebilir düşüncesiyle 'Zaman nedir? sorusunun hemen yanına 'öz nedir? ve 'nesne-insan' ilişkileri konusuna da ayrı anlamda destekleyici, genişletici ve açıklayıcı durumlar olarak görülerek, bu durumlara da değinilmiştir. IXÖrneğin Thales adlı ilk doğacı filozofta; 'Zaman nedir? diye bir soruya rastlayana yoruz, fakat 'öz nedir? sorusunu bulmaktayız. Bu anlatımlar insannesne ilişkisinde zaman içerisindeki değişimleri bu izlek açısından en belirleyici elemandır. Çünkü eylemle var olduğunu, düşündüğümüz, hissettiğimiz, farkına varabildiğimiz zaman olgusu, eşya- insan ilişkisinde nesne-insan etkileşiminde direkt olarak kendisini bulmaktadır. İkinci bölümde, eşya- insan ilişkisiyle başlayan uygarlık tarihiyle devam edip, Zaman' a bakış, adlı bölümde, Yıl, ay, hafta gün, saat olarak kullanılışı ele alınmıştım. Uygarlık tarihi, yaşanılmışlığm tarihi olarak en çok kendisini eşyalarda bulmaktadır. Sosyal yapılardaki değişim ve yaşamı anlatan ipuçları, hep eşyalar olagelmiştir. Toplumsal olayların getirdiği bütün yaşam anlatımlarda, izler hep eşyalardaki değişmelerde aranılmıştır. Bu ikinci bölüm ve tez çalışmama damgasını vuran Prof. Dr. Nuri BİLGİN' in Eşya ve insan adlı sosyal psikoloji içerikli kitabı olmuştur. Bu kitap bu çalışmadan çok önce elimdeydi. Doğrusu çalışmam içerisinde bu kadar geniş bir alan işgal edebileceğini sanmıyordum. Ama konuyu eşeledikçe bu alana ne kadar hakim olduğunu anladım. Bundan dolayı bu kitap çalışmamın iskeletini oluşturdu, desem abartmış olmam. Yine ikinci bölümde, Bilim ve Teknik dergisinin Ocak 1995 sayısında, Miyase Göktepeli'nin Geçmişin Öyküsü Zaman konulu makalesinde 'Zaman' Uygarlık tarihinde takvim olarak gelişiminde yıl, ay, gün ve saat gibi parçalanımları hakkında araştırmasından, zamanın yaşamdaki karşılıklarını ortaya koyması açısından yararlandım. XSanat Tarihi bölümündeyse, özellikle Resim Sanatında başta olmak üzere çok genel olarak da olsa genel bakış içerisinde zaman anlatımları ortaya konuldu. Özellikle Rönesans sonrası ve Modernizmde zaman' a bakış önemsenmiştir. Çünkü zaman olgusu Modern Sanatta çok özel bir anlam bulmuştur. Bu tavır geçmişş dönemleri yeni baştan, yeniden. keşfetmiştir. Üçüncü bölümde Resim sanatında 'AN' anlatımı olarak başlıklandırmıştır. Genel anlamda 'AN' etkileşim olarak açıklanırken Resim sanatında ise yaratma sürecini belirleyen çok özel bir zaman kesiti olarak ele alınmıştır. Bu iki farklı durum, bazen çok ayrı yanları, bazense çok benzeşik yanları irdelenmiştir. Bu iki durum her iki durumda da 'etkileşim' olarak ifadesini bulmuştur. Post-Modernizm'in söylemi bakış açısından bakıldığında da etkileyen ve etkilenen ikileminde: 'zamanın parçalanması' olarak 'psikolojik zaman' olgusu olarak açıklanabilecek bir olgu. Bu açıdan bakıldığında 'etkileşimi' de, öncesi ve sonrası ki bunlar birbirlerine bağlantılı olarak düşünülmelidir. Etkileşim öncesinde, etkileşim içerisinde yer alan Sujenin değerlendirilmesi ve sujenin karşısında yer alan olay, olgu ve karşı sujenin fenomenler dünyasındaki yeri. Sujenin oluşumu; sujenin yaşamdaki ilk gününden etkileşim içerisinde bulunduğu ortama değin geçen süreyi kapsar. Bu zaman içerisine sujenin duruşu ve bakışı da girer. Fakat bunları oluşumun dışında 'gelişim' olarak ele alınmıştır. Sujenin duruşu bölümünde bütün bu gelişim içerisinde sujenin, bireysel, toplumsal edinimleri XI ile yine toplumsal realiteye karşı kendi realitesini ortaya koyabilme durumu. Sujenin bakışı ise yukarıda anılan gerçeklerin getirdiği sentezleme, yorumlama, tasavvur edebilme kabiliyeti, ona genel yapı içerisinde özel bir konuma getirir. Birey olma çabasıdır. Özel bir bakış getirebilme özelliğine kavuşma. Bu bakış oluşumun ortaya koyabildiği en son realitedir. Etkileşim öncesinde sujenin karşısında bulunan olay, olgu veya karşı sujenin fenomenler dünyasındaki yeri, onun nicel durumu ve nitel durumları hakkında ipuçları Etkileyen ve etkilenen bir çevre içinde bulunması nedeniyle çevre, ortam, mekan olguları üzerine sosyal psikoloji ve yaratma olgularının getirdiği sonuçlarda göz önüne alınarak açıklanmaya çalışıldı. Etkileşimde, Sujeyi etkileyen oluş olayın etki-tepki durumu etki-tepkide içtepilerin durumu, Mantıksal boyuta geçmezden evvel, uyarıcının ve uyarılanın durumu. Etkileşim Sonrasında ise Sujenin etkileşimde ilk mantıksal çıkarsımları ve etkinin konumu, Oluş ve olayı tanımlayabilirle ve çıkarsımlar. Bu etkileşim olgusunu etkileşim ve etkileşim sonrası üzerinde fazla durulamadı. Çünkü gerçek anlamda bu iki durumu belirleyen en önemli unsur etkileşim öncesi durumlardır. Bu açıdan bakıldığında Etkileşim öncesi durumlar etkileşim ve etkileşim sonrasının nerelere kadar dayanabileceği konusunda ipuçları verebilmektedir.