Klimakterik dönemdeki kadınların öz-bakım gücünün artırılmasında hemşirenin rolü

- Ekim 1998 tarihleri arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yapılmıştır. Çalışmamızda kalitatif yöntem olarak fokus grup toplantılarından, kantitatif yöntem olarak ise tanımlayıcı ve yarı deneysel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini KKTC'de yaşayan 40-55 yaş arasındaki kadınlar oluşturmuştur. Bu evrenden, 'tabakalı rastgele örneklem' yöntemi ile belirlenen Lefoşa'dan 23, Gazi Mağusa'dan 22 ve Girne'den 9 olmak üzere sözlü olarak yapılan duyurularla aranan koşullara uygun olarak ilk başvuran 50 kadın örnekleme alınmıştır. Olgular 7-9 kişilik gruplara ayrılarak Lefkoşa'da 3, Gazi Mağusa'da 2 ve Girne'de 1 fokus grubu oluşturulmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen 'Görüşme Formu' ; Menopozla İlgili Bilgi, Düşünce ve Sağlık davranışlarını Değerlendirme Formu' ; 'Menopozal Yalanma Tarama Listesi' ; 'Yaşam Doyum Envanteri' ; 'Beden Kütle İndeksi'; 'Muayene ve Laboratuar Formları' kullanılmıştır. Ayrıca fokus grup taplantılarmda kullanılmak üzere kadm üreme organ yapı ve özellikleri ile menopozda öz-bakım gücünü geliştirmeye yönelik eğitim materyali geliştirilmiştir. Verilerin analizinde yüzdelik, Ki - kare, Yates Düzeltmeli Ki-kare, Fisher Kesin Ki-kare ve Kolmogorov Simirnov testleri ile 't' testi kullanılmıştır. Kadınların tümü okur-yazar ve en az ilkokul mezunu olup, %72'si ortaöğretim ve üniversite düzeyinde eğitim görmüştür. Olguların %40'ı premenopozal, %28'i perimenopozal ve %32'si postmenopozal dönemleri yaşamaktadırlar. 123 Eğitim-danışmanlık öncesinde 24. 29 3.01 olan BKİ ortalaması, sonrasında kadınların vücut ağırlıklarındaki azalmaya bağlı olarak 23. 26 1.39 bulunmuş ve iki değer arasında ileri derecede anlamlı ilişki saptanmıştır. Kadınlarımızın sağlığının korunması ve geliştirilmesine yönelik düzenli jinekolojik muayeneye gitme, düzenli Pap test yaptırma, düzenli meme muayenesi yaptırma alışkanlıkları yeterli bulunmamıştır. Sigara içme, egzersiz yapma, KKMM'si ve HRT kullanmaya yönelik davranışlar eğitim-damşmanlık öncesi verileri ile sonrası arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Olguların çoğunun sağlıklı beslendiği, ancak eğitim-damşmanlık sonrasında daha bilinçli ve dengeli beslenme davranışları belirlenmiştir. Olguların eğitim, çalışma ve medeni durumlarının koruyucu sağlık davranışlarına etkili olmadığı bulunmuştur. Olguların en yaygın menopozal yakınmaları uykusuzluk-yorgunluk (%50), eklem-kas ağrıları (%48), sinirlilik, gerginlik (%42), sıcak basması, gece terlemesi (%40), olarak sıralanırken, eğitim-damşmanlık sonrasında sinirlilik-gerginlik (%25.5), cinsel ilgi azlığı (%25.5), uykusuzluk - yorgunluk (21.3), eklem-kas ağrıları (%19.1), sıcak basması, gece terlemesi ve çarpıntı (%17) şeklinde önemli düzeyde. azalmalarla sıralanmıştır. Eğitim- danışmanlık sonrasında menopozal yakınmalar ile HRT kullanımı arasında da genelde anlamlı ilişki bulunmuştur. Olguların eğitim danışmanlık öncesi yaşam doyum envanter puan ortalaması 23.96 5.69 bulunurken, eğitim danışmanlık sonrasında yaşam doyumunun artması ile puan ortalaması 26.98 5.27 olarak yükselmiştir. iki ortalama arasında istatistiksel olarak ileri derecede anlamlılık saptanmıştır. 124 Fokus grup toplantıları, ortak sorunla baş etme durumunda olan kadınlar arasında dayanışma, etkileşim, grup birliği ve grup dinamizmi yaratmıştır. Sonuç olarak klimakterik dönemdeki kadının bireysel ve/veya grup olarak eğitim-damşmanlık programları ile kendi sağlığım koruma ve geliştirmede etkin rol alabileceği saptanmıştır. 125