turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Katı atık düzensiz depolama sahaları rehabilitasyonu ve depo gazından enerji üretiminin teknik ve ekonomik uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi

Çevresel açıdan uygun olmasa da düzensiz çöp döküm sahaları katı atık yönetiminde halen uygulanmakta ve mühendislik esaslara göre işletilen düzenli depolama sahalarına yeni geçildiğinden pek çok yerleşimde bulunan bu düzensiz döküm alanları çözüm beklemektedir. Düzensiz depolama sahaları, rehabilitasyon için ciddi finansal kaynak gerektiren aynı zamanda depo gazından enerji üretimi konusunda önemli potansiyele sahip alanlardır. Bu nedenle yeni kapanmış bir düzensiz çöp döküm sahasında depo gazından enerji üretiminin rehabilitasyon maliyetlerini karşılayıp karşılayamayacağı cevap bekleyen bir sorudur. Bu kapsamda örnek bir düzensiz çöp döküm sahası seçilerek rehabilitasyon süreci ve enerji üretiminin teknik ve ekonomik uygulanabilirliği incelenmiştir. Örnek sahanın rehabilitasyon ve enerji üretim sistemi ilk kurulum maliyetleri ile elektrik üretiminden elde edilecek gelir hesaplanmıştır. Ekonomik uygulanabilirliğin incelenebilmesi için LandGEM modelinden yararlanılarak ileri dönük depo gazı tahmini yapılmış ve potansiyel enerji üretimi hesaplanmıştır. Çalışma bulgularına göre, örnek sahanın enerji üretim değeri 2018 yılında ortalama 0,897 MW iken, tahmini enerji üretimi kestirimi aynı yılda 0,823 MW olarak belirlenmiştir. Tesisin 15 yıl işletileceği göz önünde bulundurularak ilişki maliyet analizi bulgularına göre, 3,18 milyon $ kar ettiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda düzensiz depolama sahaları için yapılan rehabilitasyon çalışmalarının teknik ve ekonomik olarak uygulanabilir olduğu fakat kar marjının düşük olduğu tespit edilmiştir.
Ters osmoz membranlarının kimyasal temizleme stratejilerinin araştırılması

Deniz suyu ve acı su arıtımında yaygın olarak kullanılmakta olan Ters osmoz membranlarının kimyasal temizleme stratejileri üzerine yapılan bu çalışma, genel itibarıyla literatür taraması ve sonuçların yorumlanması kısımlarından oluşmaktadır. Ancak, bilimsel literatür taramasının yanında ticari olarak kullanılmakta olan ters osmoz membranların teknik spesifikasyonlarına da yer verilmiştir. Ters osmoz membranlarının temizlenmesinde kullanılan kimyasallar ve kimyasal temizleme yöntemleri incelenmiş, bu kimyasalların verimlilikleri ve membran yaşlanmasına olan etkileri araştırılmıştır. Yapılan bu çalışmanın sonucunda birkaç araştırma konusu ortaya çıkmıştır. Konu ile ilgili yapılmış olan çalışmalar incelendiğinde, kimyasal temizliğin membranların yüzey özelliklerinde önemli olumsuz etkilere neden olabildiği ve bu nedenle membranların tuz giderim verimliliğinin düştüğü anlaşılmıştır. Kompozit membranların yüzey ve alt tabakalarının bozulması membranlarda geri dönüşümsüz hasarlara yol açmış olduğu ve bu durumun da membranların faydalı kullanım ömürlerinin azalmasına neden olduğu anlaşılmıştır. Ters Osmoz membranlarındaki kirlenme üzerine yapılan birçok kimyasal temizleme uygulamasının pratiklik ve verim açısından tek bir kirlilik türüne göre yapılmaktadır. Fakat kimyasal temizleme uygulamalarında kirlenme çeşitliliği dikkate alınmalı ve değerlendirilmelidir. Konu ile ilgili yayınlanmış literatürün gözden geçirilmesi ve yorumlanması ile membran yaşlanmasına yönelik yapılan araştırmaların çok fazla değişkene bağlı olduğu da anlaşılmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, kimyasal yıkamaların membran performansı üzerindeki etkilerini en aza indirmek için, yüzey aktif madde ve şelatlama maddesi ilavelerinin temizleme solüsyonunun mümkün olan en düşük pH koşullarında kullanılması gerektiğini göstermiştir. Membran yaşlanmasının araştırmasında membran malzemeleri ile kimyasal temizlik maddeleri arasındaki etkileşimler dikkate alınmalıdır.
Investigation of combustion of lignite and torrefied biomass in athermogravimetric analyzer and in a circulating fluidized bed under oxy-fuel combustion conditions

Bu çalışmada, Türkiye linyitlerinin, torefiye edilmiş odunun ve bunların karışımlarının oksijence-zenginleştirilmiş yanma ve oksi-yanmaları termogravimetrik analiz cihazındaincelenmiştir. Arrhenius parametrelerinin hesaplanmasında dönüşüm değerleri sabit alınarak kinetik metotları kullanılmıştır ve kinetik hesaplamalarında belirsizlik analizi dikkate alınmıştır. Karışımların yanma sonuçlarına göre, Orhaneli linyit ve biyokömür numuneleri arasında bir sinerji görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, laboratuvar ölçekli Dolaşımlı Akışkan Yatak deneylerinde kullanmak üzere Orhaneli linyiti ve 300 C-30dakika koşulunda torefiye edilmiş biyokömürseçilmiştir. DAY sisteminde yapılan deneyler oksijence-zenginleştirilmiş ve oksi-yanma koşullarında gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, kükürt dioksit emisyonunun yatakta tutulması için, kalsiyum bazlıtutucular yatağa eklenmiştir. DAY deney sonuçlarına göre, Çankireçtaşının parçacık boyutu 1-2 mm ve Ca/S oranı 2 olduğunda kükürt dioksit emisyonunun yataktatutulması daha etkin olmuştur. Bununla birlikte, oksijen konsantrasyonun arttırılmasının kükürttutulmasında etkili olduğu görülmüştür. Bunlara ek olarak, DAY sistemindeki yanma prosesinin bir paket program kullanarak sayısal simülasyonu yapılmıştır ve deney sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Yatak sıcaklığı ve karbon-bazlı verimlilik için model sonuçları, deneysel veriler ile uyumludur.
Çamavlu Köyü otlağının yetişme ortamı özellikleri

oz Çamavlu Koyu Otlağının Yetişme Ortamı Özellikleri 'Çamavlu Köyü Otlağının Yetişme Ortamı Özellikleri' konulu bu tez, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Anabilim Dalı, Orman Mühendisliği Bilim Dalı yüksek lisans programında hazırlanmıştır. Çamavlu Köyü otlağının yetişme ortamı özelliklerinin belirlenmesi için arazi ve laboratuvar çalışmalarıyla yetişme ortamı özelliklerini oluştum faktörler ortaya konmuş, bu faktörler arasındaki ilişkiler incelenerek bu ilişkilere ait bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular arasındaki ilişkiler irdelenerek, Çamavlu Köyü otlağının yetişme ortamı özellikleri ile arazi kullanımına ait sonuçlara varılmış ve arazi kullanımına ait sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir.
Sulu çözeltilerden brillant yeşili gideriminin poli / zeolit kompoziti kullanılarak araştırılması

Bu tez çalışmasında katyonik bir boyar madde olan brillant yeşilinin kesikli sistemde adsorpsiyonu, yerinde polimerizasyon metodu ile seztezlenen poli /zeolit (poli /zeolit) kompoziti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Adsorpsiyon üzerine pH, başlangıç BY konsantrasyonu, adsorbent miktarı ve sıcaklığın etkisi belirlenmiştir. En yüksek giderim verimi 25 mg/L başlangıç BY konsantrasyonu, 0,2 g/50 mL adsorbent miktarı, pH 4 ,5'te ve 40 C sıcaklıkta %97, 60 olarak belirlenmiştir. Kompozitin yapısall ve termal özellikleri FT-IR, SEM, XRD, TGA ve DSC ile belirlenmiştir ve karakterizasyon sonuçları, kompozitin homojen ve üç boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bozunma sıcaklığı ve camsı geçiş sıcaklığı sırasıyla 410 oC ve 152 oC olarak bulunmuştur. Adsorpsiyonun izotermleri, kinetiği ve termodinamiği çalışılmıştır ve sonuçlar denge verilerinin Langmuir izoterm modeli ile daha iyi uyum sağladığını göstermiştir. Kinetik sonuçlar adsorpsiyon prosesinin hız belirleme basamaklarından biri olarak dış taraf kütle transferi ve iç difüzyon ile birlikte pseudo ikinci derece kinetiği ile tanımlanabileceğini göstermiştir. Termodinamik özelliklere göre, çalışılan sıcaklıklarda adsorpsiyon prosesi kendiliğinden gerçekleşmekte ve endotermiktir. Başlangıç BY konsantrasyonu, adsorbent miktarı ve zamanın adsorpsiyon üzerine etkileşim etkilerini belirlemek için yanıt yüzey yönteminde yer alan merkezi kompozit tasarım kullanılmıştır. Modelin varyans analizinden, verilerin model uyumunun oldukça önemli olduğu bulunmuştur (R2=0,95). Sonuç olarak sentezlenen kopolimerin sulu çözeltilerden BY gideriminde etkili bir adsorbent olduğu bulunmuştur.
Samsun ili Tekkeköy ilçesi atık su uzaklaştırma sistem araştırması

Bu çalışmada Tekkeköy ilçe merkezinin Belediye sınırları içerisinde kalan bölümünde çevresel şartlar dikkate alınarak evsel ve küçük endüstriyel kullanılmış sular ile yağış suları için kullanılacak en ekonomik ve sağlıklı kullanılmış su uzaklaştırma sistemi araştırılmış ve projelendirilmiştir. Öngörülen işletme koşullarını sağlayan 78.500 m. uzunluğundaki kullanılmış su kanal sistemi, hidrolik hesapla kullanılmış su adlı paket program kullanılarak bilgisayar ile boyutlandırılmıştır. İller Bankasının konuyla ilgili kriterlerine uygun olarak yapılan ilk boyutlandırma sonuçlarında özel durumlar dikkate alınarak elde edilen yeni verilerle değişiklikler yapılarak son çözüm elde edilmiştir. İlçenin her bölgesini kapsayan yağış suyu kanal sistemi yapımı ekonomik açıdan uygun olmadığı gibi ilçenin tümüne yağış suyu kanal sistemi gerekli değildir. İlçenin merkezini kapsayan yağış suyu 4450 metre uzunluğundaki kanal ağı meteorolojik ve topoğrafik etkenler göz önüne alınarak yağış suyu adlı paket program kullanılarak boyutlandırılmıştır.
A Model for optimal design and operation of land treatment systems for oily wastes

öz PETROLLÜ ATIKLAR İÇİN TOPRAKTA ARITMA SİSTEMİNİN OPTİMUM TASARIMI VE İŞLETİLMESİNE YÖNELİK BİR MODEL Sedat Kıvanç Yüksek Lisans, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Kahraman Ünlü Eylül 1998, 133 sayfa Tehlikeli atıkların toprakta arıtımı, tehlikeli atığın toprak yüzeye veya belli bir derinliğe kontrollü uygulanması ve eş zamanlı olarak atıktaki tehlikeli kimyasal bileşenlerin parçalanmasının, dönüşümünün ve sabitlenmesinin sürekli denetimi ve yönetimidir. Doğru tasarım anlamında, toprakta arıtım teknolojisinin etkinliğini geliştirirken, sistemin optimum işletimi, çeşitli kontrol süreçlerini ve etkenlerini olduğu kadar bunların karşılıklı etkileşmelerini de anlamayı gerektirmektedir. Matematiksel modeller bu anlamda oldukça faydalı bir araç olarak düşünülebilir. Bu çalışma petrol bazlı hidrokarbon içeren atıkların toprakta arıtma sistemi ile optimum tasarım ve işletilmesine yönelik yararlı bir matematiksel model tanımlamaktadır. viModel, sistem benzeşimi ve optimizasyon altmodellerinden oluşmaktadır. Kavramsal olarak sistem benzeşimi alt modeli 'atık karıştırma bölgesi' ve 'aşağı arıtma bölgesi' modüllerini içerir. Atık karıştırma bölgesi, tüm hidrokarbon bileşenlerinin kütleleri için toplam faz kütle denge ifadesini kullanan 'tam-karışık reaktör' tipinde işletilir. Hidrokarbon kaynağının zamanla tükenmesinin, suyun atık karıştırma bölgesine doğru sızması, uçucu bileşkeler için toprak yüzeyinden atmosfere buharlaşma kaybı ve parçalanabilir organik bileşenlerin biyolojik parçalanması yoluyla olduğu öngörülmüştür. Atık karıştırma bölgesindeki biyo-parçalanmanın birinci derece tepkime kinetiklerine uyduğu varsayılmıştır. Organik kirleticilerin sızıntı suyundaki konsantrasyonu hidrokarbon fazındaki kütle miktarına bağlı olarak değişim gösterir. Aşağı arıtma bölgesinde su akışının tek-boyutlu düşey, birim gradyan şeklinde olduğu ve net su debisi ile hidrolik iletkenlik fonksiyonuna bağlı olarak nem miktarı tarafından kontrol edildiği varsayılır. Aşağı arıtma bölgesi içinde taban suyuna doğru kirletici taşınması, doğrusal absorpsiyon ve birinci derece biyo-parçalanmaya bağlı olarak kütlesel taşınım ve dağılma ile meydana gelir. Sistem benzeşimi alt modeli periyodik atık uygulamasına olanak tanır ve sistemdeki toplam faz ve sıvı faz kirletici derişimleri ile su miktarı gibi durum değişkenlerinin zamana ve mekana bağlı değişimlerini belirler. Sistem benzeşimi altmodeliyle ilişkili optimizasyon alt modeli ise, atık yükleme miktarı, infıltrasyon oranı, su hacmi, atık uygulama sıklığı ve toprakta arıtma sisteminin boyutları gibi sistem değişkenlerinin optimum değerlerini saptar. Sistem kontrol değişkenlerinin optimizasyonu, atık karıştırma bölgesindeki hidrokarbon kütle gideriminin belirlenmiş bir su kalitesinin akiferde sağlanması koşuluyla maksimizasyonu ile yapılır. Seçilen model senaryoları ile modelin uygulanabilirliği ve kılanımı örneklerle sunulmuştur.
Geri devirli atık biyoreaktöründe arıtma çamurları ile evsel atıkların beraber depolanabilirliği ve depo gazı verimine etkisi

Atık depolama sahalarında, organik maddelerin ayrışması sonucunda yüksek kirlilikte sızıntı suları ve depo gazı emisyonları meydana gelmektedir. Depo gazı ağırlıklı olarak metan ve karbondioksit gazlarından oluşmaktadır. Metan gazı atık depolama sahalarında kontrol edilmesi zor bir gazdır. Bu nedenle günümüzde depo sahaları sızıntı suyu geri devri ile bir biyoreaktör gibi işletilmektedir. Böylece depo gazı kontrol altına alınarak bir enerji kaynağı olarak kullanılabilmektedir. Arıtma çamurunun atıkla beraber depolanması alternatif bir bertaraf yöntemidir. Arıtma çamurunun içeriğinde bulunan nem, besin maddeleri, organik madde ve mikroorgnizmalar biyolojik ayrışmayı ve depo gazı üretim verimini artırmaktadır. Gözenekli bir malzeme olan geotekstil, genellikle iki farklı tabakayı birbirinden ayırmak amacıyla ve atık depolama sahalarında geomembranı korumak amacıyla kullanılır. Aynı zamanda geotekstil malzemeler, biyofiltre olarak atıksu arıtımında da kullanılmaktadır. Bu çalışmada geotekstil malzeme biyofilm tutunma yüzeyi olarak kullanılmıştır. Geotekstil malzemenin ve arıtma çamurunun atıkların ayrışmasına ve oluşan depo gazının verimine etkisini incelemek amacıyla iki adet pilot ölçekli ve sızıntı suyu geri devirli simüle atık biyoreaktörü kullanılmıştır. Ayrıca kontrol amaçlı, geri devirsiz, arıtma çamuru ve geotekstil malzemesi olmadan, tipik bir depolama sahasına benzer bir biyoreaktör daha depo gazı verimini incelemek için kullanılmıştır. Kontrol reaktörüne (R-3) yağmur suyu ile sızıntı suyu oluştuğu varsayılarak bir miktar su eklenmiştir. Bu nedenle R-3 hızlı bir şekilde metanojenik safhaya ulaşmıştır. Geotekstil malzemeli ve arıtma çamuru içeren atık biyoreaktörü (R-2), diğer reaktöre kıyasla (R-1) daha çabuk metanojenik safhaya geçmişştir.
Perokson prosesi ile içme sularından alg kaynaklı tat ve koku bileşiklerinin giderimi

İstanbul'un ana içme suyu kaynnağı olan İSKİ Asya- 1 Rezervuarı, sıcaklık ve nütrient konsantrasyonundaki artış sebebiyle yılın belirli zamanlarında alg patlamasıyla karşı karşıya kalmaktadır. Geosmin ve 2 -MIB gibi alg kaynaklı bileşikler, çok düşük konsantrasyonlarda dahi (10 ng/L) içme suyuna topraksı-küflü bir koku vererek tüketici şikayetlerine neden olmaktadır. Tüketicideki güven kaybını önlemek amacıyla su otoritelerince bu bileşiklerin giderimi için en etkili yöntem araştırılırken, havza yönetimi geliştirilmeye çalışılmaktadır. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, havzayı korumak için çözüm yolları aramış, tüm önlemlere rağmen rezervuardaki ötrofikasyonun önüne geçilememiştir. Bu nedenle, alg-kaynaklı bileşiklerin uygun şekilde giderimi oldukça önem kazanmıştır. Perokson prosesi, en etkili ileri oksidasyon proseslerinden biridir. Bu proseste, bir dizi seri reaksiyon ile ozon ve hidrojen peroksit belirli bir oranda reaksiyona girerek kirleticilerin giderimi için gereken hidroksil radikali oluşturmaktadır. Bunun sonucunda, yalnızca ozonun kullanıldığı sisteme kıyasla çok daha etkili bir oksidasyon gerçekleşmektedir. Perokson prosesi, İSKİ'nin halihazırda içme suyu arıtma tesislerinde kullandığı ozon sistemine kolayca eklenebilmektedir. Bu çalışmada, spesifik su kaynağı için optimum H2O2:O 3 oranı kesikli bir reaktör yardımıyla laboratuvar ölçekli çalışmalarla tespit edilmiş, ardından optimum temas süresi belirlenmiştir. Ayrıca, hidrojen peroksit varlığı ve eksikliğinde çözünmüş ozon konsantrasyonundaki zamana bağlı değişim belirlenerek karşılaştırma yapılmıştır. Giriş gazındaki ve rekatör çıkışındaki atık gazdaki ozon konsantrasyonu belirlenmiş ve ozon tüketimi hakkında gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır. Ozona göre farklı oranlarda ilave edilen hidrojen peroksit konsantrasyonunun zamanla değişimi tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, sıcaklığın ozon çözünürlüğüne ve dolayısıyla 2 -MIB ve Geosmin bileşiklerinin giderimine etkisinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, perokson prosesinin, yalnızca ozon sistemine kıyasla giderimde daha başarılı olduğu bulunmuştur. Deney sonuçlarına göre tüketilen ozon miktarının, perokson prosesinde yalnızca ozona kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçlarına göre Perokson Prosesi mevcut İSKİ Asya- 1 İçme Suyu Arıtma Tesisi'ne adapte edilebilir. Perokson Prosesi'ni tam ölçekli tesise uygulamadan önce bir pilot tesiste gerekli denemelerin yapılması önerilmektedir.
Kirlenmiş sedimentlerin biyoliç yöntemi ile iyileştirilmesi

Bu çalışmada İtalya'nın Adriyatik kıyılarından temin edilen, ağır metallerce kirlenmiş liman sedimentlerinin biyoiyileştirme tekniği araştırılmıştır. Sediment örneklerine uygulanan biyoliç tekniği, Fe ve S'ü oksitleyici bakterinin karıştırılmış kültürü ile gerçekleştirilmiştir. Biyoliç ile Cd, Cu, Zn, Ni, Pb, Hg, As, Cr ekstraksiyonunun kapsamı üzerinde anaerobik ön arıtım ile biyostimülasyonun etkileri değerlendirilmiştir. Biyostimülasyon ile yapılan ön arıtımda sedimentin sülfür kısmını artırmak için indirgenen sülfat türlerinin biyostimulasyonu amaçlanmıştır. Sediment içinde indirgenen sülfür oksidan bakterinin aktivitesini kolaylaştırmak için biyoliç deneylerinden önce biyostimülasyon uygulanmıştır. Mevcut ve mevcut olmayan %1 sakkarozun anaerobik arıtım boyunca etkileri test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara bakıldığında sedimentler ön arıtımdan geçirildikten sonra indirgen sülfür oksidan türlerin aktivitelerini önemli ölçüde geliştirdiği ve biyoliç tekniği ile kirlenen sedimentlerden metal gideriminin umut verici olduğu sonucuna varılmıştır.
Bakü-Tiflis-Ceyhan ham petrol boru hattı çevresel risk değerlendirmesi

BTC Ham Petrol Boru Hattı, üçüncü taraf hasarı, korozyon, mekanik hatalar, işletme hataları ve doğal felaketler başlıkları altında tanımlanmış, kazaya sebep olabilecek potansiyele sahiptir. Bunun yanında, BTC boru hattı, yerleşim yerleri, ekolojik olarak değerli alanlar, yüzeysel ve yeraltı su kaynaklan ve kültürel miras alanları gibi çevresel hassasiyeti olan yerlerden geçmektedir. EPA'nın 'Ekolojik Risk Değerlendirme Kılavuzu', risk değerlendirmesi için sırasıyla problem formülasyonu, risk analizi ve risk karakterizasyonu adımlarını önermektedir. Bu adımların her biri geliştirilen risk değerlendirmesinde uygulanmıştır. Problem formülasyonunda, BTC Ham Petrol Boru Hattının, çevresel hassasiyeti olan yerlerden geçişi, kaza potansiyelinin belirsizliği ve projesinin boyutunun büyüklüğü, detaylı bir risk analizinin gerekliliğini ortaya koymuştur. Risk analizinde, risk değerlendirme modeli boru hattının ilk 50 kilometresi için çalıştırılmıştır. 50 km.'lik boru hattı, risk analizi için 37 kışıma ayrılmış, her kısım için risk skoru bulunmuştur. Risk karakterizasyonunda, risk minimizasyon stratejisini belirlemeyi kolaylaştırmak amacıyla boru hattı kısımları çok yüksek, yüksek, orta seviye, düşük, çok düşük risk olarak sınıflandırılmıştır. Risk minimizasyonunda, her risk seviyesindeki boru hattı kısmını kendinden bir önceki risk grubuna çekmek hedeflenmiştir. Bu sayede, hangi risk grubuna dahil olursa olsun boru hattının her kısmı için gerektiği kadar önlem alınabilecektir.'Çok yüksek risk' grubundaki boru hattı kısımları için, model kapsamında tanımlanmış bütün önlemlerin alınması durumunda, risk skorları en düşük olan 2 kısım hariç, bütün kısımlar yüksek risk grubu seviyesine çekilebilmektedir. Fakat bu durum örtü derinliğinin değiştirilmesi ve tasanın güvenlik faktörünün artırılması gibi ciddi tasarım değişikleriyle mümkün olabilmektedir. Yukarıda belirtilen iki kısımda ise (14-15, 15-16 km. arası kısımlar) riski makul olarak azaltmak için model kapsamı dışında öneriler getirilmiştir. Önerilerin ilki kaza sırasında yayılacak madde miktarlarının azaltılmasıdır. Bu yapılabiliyorsa, boru hattı riskini genel olarak azaltacaktır, ve risk değerlendirmesinin güncellenmesi gerekecektir. Yapılamıyorsa, önerilebilecek tek şey güzergah değişikliğidir. Diğer risk gruplarında bulunan boru hattı kısımlarında ise önlemler, mevcut kaynaklara göre, her risk grubunu bir alt gruba çekecek şekilde, sırasıyla, üçüncü taraf hasan, korozyon ve doğal felaketler üzerine yoğunlaşarak seçilmelidir. Bu segmentlerde sadece işletmeye yönelik değişiklikler ile risk mimmizasyonu yapılması mümkündür. 'Çok düşük' risk grubu için herhangi bir önlem önerilmesine gerek duyulmamıştır.
The Removal of trihalomethane precursors by activated carbon treatment

Öz THM ÖNCÜLLERİNİN AKTİF KARBON ARITIMI İLE GİDERİMİ Kesiktaş Çapar, Gökşen Yüksek Lisans, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ülkü Yetiş Ortak Tez Yöneticisi: Y. Doç. Dr. Göksel N. Demirer Aralık 1998, 135 sayfa İçme suyu kaynaklan, özellikle de yüzey suları antropojenik ve doğal kökenli organik maddeler içermektedirler. Suda bulunan organik maddelerin, içme suyu arıtma tesislerinde dezenfeksiyon amaçlı kullanılan klor ile reaksiyona girdikleri ve başlıca Trihalometan olarak adlandırılan klorlu yan-ürünlerin oluşmasına neden oldukları 1970'lerden bu yana bilinmektedir. THM'ler kanserojen olup, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinin İçme suyu Yönetmeliklerinde sınırlanması gereken maddeler olarak yer almaktadırlar. Türkiye'de THM'lerin sınırlandırılması ve kontrol edilmesi için herhangi bir çalışma ve yönetmelik bulunmamaktadır. Bu çalışmada THM öncüllerinin, İvedik İçme suyu Arıtma Tesisi'nin filtre çıkışında granül aktif karbon adsorbsiyonu ile giderimi çalışılmıştır. Adsorbsiyon performansını bulmak amacıyla laboratuvar ölçeğinde sürekli adsorbsiyon kolonlarıçalıştırılmış ve UV absorbans, Uçurulamayan Organik Karbon ve THM parametreleri ile kırılma noktalan izlenmiştir. Bunlara ek olarak, adsorbsiyon hızını ve reaksiyon derecesini belirlemek amacıyla adsorbsiyon hız testleri yapılmıştır. Deneylerde kullanılan granül aktif karbonun (Filtrasorb 100) adsorbsiyon kapasitesini belirlemede Freundlich Isotherm sabitleri K ve l/n kullanılmış olup, bunlar sırasıyla 17.61 1/n ve 0.60 olarak bulunmuştur. Ayrıca, Ankara'nın çeşitli semtlerinden alınan 15 adet çeşme suyu örnekleriyle THM ölçümleri yapılmış ve THM konsantrasyonlarının EPA 1. Kademe Standardı olan 80 ug/L'den daha düşük olduğu gözlenmiştir. Analiz edilen örneklerden sadece üç tanesinde ölçülen TTHM konsantrasyonlarının 80 ug/L'ye yakın olduğu gözlenmiştir. Bu semtler Oran Sitesi, Konutkent ve Yüzüncüyü olup, bu noktalarda ölçülen TTHM konsantrasyonları sırasıyla 75.93 ug/L, 68.56 (xg/L ve 72.85 ug/L'dir. Bu konsantrasonlar, numune alınan 15 nokta içinde en yüksek TTHM değerleridir. İvedik Arıtma Tesisi ile söz konusu noktalar arasındaki mesafeler dikkate alındığında, bu üç noktanın arıtma tesisine en uzak mesafelerde oldukları gözlenmiştir. Bu durum, yol boyunca fazladan TTHM oluşumu için ek reaksiyon süresi sağladığından, en yüksek TTHM konsantrasyonları söz konusu üç noktada saptanmıştır.