Gebelerde aile mutluluk düzeyi ile aile içi şiddet ilişkisinin araştırılması

Aile içi şiddet; ekonomik, kültürel düzey ve coğrafi bölge ayrımı gözetmeksizin, tüm dünyada ve her toplumda yaygın şekilde görülmektedir. Aile yapısını temelden sarsan bu durum, evlilik uyumunu bozup aile mutluluğunu olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma gebelere yönelik şiddet sıklığını ve türlerini belirlemek, sosyo-demografik, gebelik ve evlilik özellikleri ile ilişkisini anlayabilmek ve yaşanan şiddetin evlilik ve aile mutluluğu üzerindeki etkisini ortaya koyabilmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Van ili Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ve Kadın Hastalıkları ve Doğum birimlerine Haziran 2015 -Eylül 2015 tarihleri arasında müracaat eden 308 gebe kadın oluşturmaktadır. Araştırma, görüşme ve anket tekniğine dayalı kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından literatür incelenerek hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Şiddet Ölçeği, geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış Evlilik Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Veriler t testi ve ki-kare testi ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 27,4 5, 8 (en az 18, en çok 45) olup, %21,4'ünün (n:66) 18 yaşının altında evlendiği ve %31,2'sinin (n:96) ise adelosan gebelik öyküsünün (15- 19 yaş arası) olduğu saptanmıştır. EUÖ verilerine göre çalışmaya katılan gebelerin aile mutluluk düzeyleri incelendiğinde; kadınların 76'sının (%24,7) evliliklerinde mutsuz oldukları, 94'ünün (%30,5) mutlu ve de 138'inin (%44,8) çok mutlu oldukları tespit edilmiştir. Çalışmaya katılanlar arasında şiddet öyküsü olduğunu belirten gebelerin sayısı 227 (%73,7) olup, uğradıkları sözel, ekonomik, duygusal, fiziksel ve cinsel şiddetin prevalansları sırasıyla; %59,1, %47,4, %33,1, %8,4 ve %1,6 olarak saptanmıştır. Gebe kadınlara şiddeti uygulayan kişi / kişiler sorulduğunda 'yalnız eş' cevabı %62, 9 (n:194) oranı ile ilk sırada yer alırken, %22,4'ü (n:69) sadece eşlerinin ailesinden, %11,7'si (n:36) ise hem eşlerinden hem de ailelerinden herhangi bir şiddet türüne maruz kaldıklarını belirtmiştir. Eşlerinin aileleri tarafından maruz kalınan şiddet türleri ve sıklığı ise sırasıyla duygusal şiddet %17,5, sözel şiddet %13, 3 ve ekonomik şiddet %10, 1 olarak bulunmuştur. Çalışmada; kendilerinin ve eşlerinin eğitim seviyesi düşük, sosyal güvencesi olmayan, çalışmayan, gelir düzeyi düşük, erken yaşta evlenen, gebelikleri arasındaki süre kısa olan, eşlerinin aileleri ile yaşayan, gebeliği plansız olan, anomalili bebek öyküsü bulunan ve gebelik öncesi döneminde sigara içen kadınların hem aile içi şiddete daha fazla maruz kaldıkları hem de evliliklerinde daha mutsuz oldukları anlamlı saptanmıştır (p<0.05). Araştırmamızda fiziksel, sözel, duygusal ve ekonomik şiddet türlerinin birbiri ile ilişkili olduğu ve bu şiddet türlerinin aile mutluluğunu olumsuz etkilediği anlamlı olarak tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışmada; erken yaşta çocuk sahibi olan, evlilik süresi uzun, çocuk sayısı fazla olan, çocuğun cinsiyetini bilmeyen, gebelik döneminde sigara içen ve eşleri ile cinsel anlamda uyuşmazlık yaşayan kadınların aile içi şiddete daha çok uğradığı, evliliğinin ilk yıllarında olan, daha az çocuğa sahip ve gebelik döneminde kronik bir hastalığı olan kadınların ise evliliklerinde daha mutsuz oldukları anlamlı olarak tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışmada elde edilen veriler, aile içi şiddetin toplumumuzun önemli bir problemi olduğunu ve aile mutluluğunu olumsuz bir şekilde etkilediğini göstermektedir. Gebelikte şiddet ise sıklığı giderek artmasına rağmen sağlık çalışanları tarafından halen gözden kaçmaktadır. Bu nedenle risk faktörlerin belirlenmesi ve bilinmeyen tarafların açığa çıkarılması ile hem soruna karşı farkındalık yaratmak ve sorunu önlemek hem de duruma karşı etkili bir savaş başlatabilmek gerekmektedir. Bu konuda devletin ilgili kurumlarına ve tüm sağlık çalışanlarına önemli görevler düşmektedir. Sağlık çalışanları olguları belirleme konusunda duyarlı olmalı, kadınlara şiddetle mücadele, kendilerini korumaları konusunda eğitici ve cesaretlendirici telkinlerde bulunmalı; ilgili kuruluşlar ise ücretsiz sosyal, psikolojik destek programları geliştirmeli, gereğinde iş ve meslek olanağı bulunarak kadınların bağımsız ve kendilerine yetecek hale gelmeleri sağlanmalıdır.