Fotoğraf sanatında yeni nesnellik

Nesnel Fotoğraf fotoğrafçının kendisini rasyonel, analitik, hassas bir gözlemci konumunda gördüğü, işlediği konuları yansıtırken duygusal ve öznel bir tavırla yaklaşmadığı, toplumu ve etrafında olanları bir bilim adamının bakış açısıyla incelikle, sabırla, estetize etmeden, yüceltmeden, yermeden, romantize etmeden, duygusal davranmadan gözlemlediği, incelediği, çözümlediği, sınıflandırdığı, ve uzun soluklu projeler sürecinde üretip, çoğu zaman tipolojik olarak düzenlediği bir anlayışı ifade eder. 'Yeni Nesnellik / Neo Sachtlichkeit' ise Weimar Dönemi diye tabir edilen ve 1918 ile 1933 yılları arasında Almanya'da ortaya çıkmış bir fotoğraf ve sanat akımıdır. Özellikle resim alanında kendini gösteren ve Adolf Mensel, Max Lieberman gibi sanatçıların öncülüğündeki 'Yeni Nesnellik' akımı I. Dünya Savaşı'ndan mağlup olarak ayrılmış ve savaştan büyük psikolojik yaralar alarak dönen genç sanatçıların duygularını harekete geçirmeyecek bir arayışla yöneldikleri bir akımdır. Ancak bu tez içerisinde 'Yeni Nesnellik' akımının resim alanındaki kısmı dışarıda bırakılmış, fotoğraf sanatı içerisindeki 'Yeni Nesnellik' incelenmiştir. 'Neo Sachtlichkeit' Almancadan İngilizce'ye 'New Objectivity' ve Türkçe'ye de 'Yeni Nesnellik' olarak çevrilmiştir. Fotoğraf alanında etkin olmuş olan ' Yeni Nesnellik' Akımı ise üç önemli figürün etrafında şekillenmiştir. Bunlar Albert Renger-Patsch, Karl Blossfeld ve August Sander'dir. Almanya'da I. Dünya Savaşı sonrası dönemde etkin olarak görülen bu akımın resimdeki temsilcileri kendilerini bu akım çerçevesinde tanımlayıp kolektif olarak hareket ederken, fotoğraf alanındaki temsilcileri bireysel olarak işler üretmişler ve kendilerini bu akım çevresinde konumlandırmamışlardır. Bu konumlandırma ve tanımlama Walter Benjamin'in 1931 yılında yazdığı 'Fotoğrafın Kısa Tarihi' kitabında ilk olarak anılmaktadır. Tezin ilk bölümünde fotoğrafın icadı olan 1839 ile 1920'lere kadar geçen dönemde nesnel fotoğraf ve nesnellik adına fotoğraf tarihindeki örnekler ve özellikle Eugene Atget incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde 'Yeni Nesnellik' akımı, Albert Renger-Patsch, Karl Blossfeld ve daha kapsamlı bir şekilde August Sander incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise 'Yeni Nesnellik' akımının geçtiği dönemlerde diğer ülkelerdeki nesnel fotoğraf örnekleri, Almanya'da 1960'lardan itibaren tipoloji ve nesnellik üzerine çalışmalar gerçekleştiren Bernd ve Hilla Becher'in işleri ile 'Yeni Nesnellik' akımı arasındaki bağlar incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise Dusseldorf Fotoğraf Okulu'nda Bernd ve Hilla Becher'den eğitim almış bazı fotoğrafçıların nesnel fotoğraf ve deadpan kavramlarıyla ilişkili olarak işleri ve çağdaş fotoğraf sanatçılarından deadpan örnekleri verilmiştir. Tezde farklı bölümler içerisinde özellikle Walter Benjamin, Roland Barthes, Susan Sontag ve John Berger'in fotoğraf üzerine yazdığı metinler, fotoğraf ve nesnellik arasındaki ilişkiyi incelememde bana rehberlik etmiştir. Bu tez ile; 1920'lerde Almanya'da ortaya çıkmış bir fotoğraf ve sanat akımı olan 'Yeni Nesnellik'in metodolojik, estetik, kavramsal ve tarihi özellikleri ele alınmış; Bernd ve Hilla Becher'in 'Yeni Nesnellik' akımının devamı niteliğinde olduğu ortaya konulmuştur.