Sosyal medyada rasyonel olmayan yatırımcı eğilimlerinin nitel tercih modelleriyle belirlenmesi: Twitter örneği

İnsanoğlu için vazgeçilmez olgulardan birisi olarak önemi gittikçe artan, yazılı, sözlü vb. çeşitli şekillerde ortaya çıkan iletişim, günümüzde kitle iletişim araçları kapsamında bir takım cihazlar ve platformlar aracılığıyla sağlanmaktadır. İnternet kullanımının başlaması ve oldukça hızlı bir ivmeyle yaygınlaşmasından sonra, iletişimde 'Bilgi Çağı' olarak isimlendirilen döneme girilmiştir. Sürekli ilerleme içerisinde olan teknolojiyle birlikte, bireyler arası tek taraflı iletişime çift taraflılık özelliği getiren yeni medya kavramı da hayatımıza girmiştir. Yeni medya araçlarında internetin aktif kullanımı sonucu, birey-birey, kurum-kurum, birey-kurum vb. şekillerde kurulan iletişim sosyal medya platformları aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bu platformlar aracılığı ile herhangi bir kullanıcının diğer tüm kullanıcılara çevrimiçi ortamlar aracılığı iletişim kurması olanaklı hale getirilmiştir. Günümüzde önemli bir iletişim kaynağı haline gelen sosyal medya platformları, ticaret, reklamcılık, pazarlama, sağlık, gazetecilik, sanat, akademik, finans vb. pek çok alanda etkilerini gösterdiğinden ve inovatif düşünme yöntemlerini zorunlu hale getirdiğinden üzerinde durulması ve analizler yapılması gereken bir alan haline gelmiştir. Enformasyon teknolojisinin dinamik yapılanması nedeniyle oluşan ağ toplumu, stratejik olarak belirleyici olan ekonomik etkinliklerin de küreselleşmesinde önemli bir noktadadır. Bu özellikteki toplumlarda, bireylerin tüketicilikten üreticiliğe taşınması sonucu, interaktif yapıya sahip platformlarda bilgi alışverişi oldukça hızlanmıştır. Bu bilgi alışverişi sonucu, ekonomi ve finansla ilgili alanlarda insanlar arası etkileşim de artış göstermiş ve göstermeye de devam etmektedir. Sürekli gelişim içerisinde olan teknolojiyle birlikte, insanlar internet üzerinden pek çok işlem yapabilir, karşılıklı etkileşimle değerlendirme yapabilir hale gelerek, çevrimiçi yatırımcı davranışları önyargılarının oluşmasına neden olmuşlardır. Geleneksel finans teorilerinde yer alan, bireylerin var olan tüm belirsizlikleri ve seçenekleri bildiği kabul edilen rasyonel seçim teorisi ve rasyonel yatırımcı anlayışı bu noktada yetersiz kalmıştır. Özellikle sosyal ağ toplumlarında, davranış modellerinin çok basite indirgendiği, bireyler arası sosyo-kültürel farklılıkların neredeyse dikkate alınmadığı ve pek çok faktörün göz ardı edildiği yöntemler eksiklikleri nedeniyle, yerini zamanla popüler bir alan olan davranışsal finansa bırakmıştır. Yatırımcıların davranış biçimlerinin gözlemlenmesi ve gerçekte nasıl davrandıklarının incelenmesinde, özellikle sosyal medya platformlarının ve kullanıcılarının oldukça fazla artması sonucu oluşan büyük veri kavramıyla birlikte yeni yaklaşımlar meydana gelmiştir. Temelinde psikolojik ögelerin olduğu ve gerçekliği arttırılarak yapılan ekonomik ve ekonometrik analizle teorik bakış açısının oluşturulması amacıyla sosyal medya platformlarında da yatırımcıların incelenmesi giderek popüler hale gelmektedir. Aynı zamanda giderek yaygınlaşan bu kullanım, finans piyasalarında yatırımcı ve tüketici davranışlarının belirlenmesini zorunlu kılmıştır. İnsan doğası gereği rasyonel olmayan eğilimlerin olması ve özellikle hayatımıza sosyal medya gibi pek çok faktörü içerisinde barındıran bir yapıda, yatırımcıların psikolojik eğilimlerinin incelenmesi mümkün gözükmektedir. Tüm bu durumların göz önünde bulundurulması sonucu yapılan bu çalışmada, sosyal medya platformlarından olan Twitter'da, ekonomik göstergelerin değişimi sonucunda oluşan, yatırımcı psikolojik eğilimlerinin ekonometrik yöntemlerle incelenmesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda uygulanacak yöntemlerin teorik olarak güçlendirilebilmesi amacıyla çeşitli ön-testler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen bu testlerin sonucunda, araştırma hedefinin yapılabilir nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda, Twitter platformlarından elde edilen içeriklerin, içerik analizi yöntemiyle diğer yöntemlere uygulanabilirliği sağlandıktan sonra, bağımlılık yapısı yöntemlerinden olan Nitel Tercih modellerinin kullanımı ile araştırma hedefi gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulguların, hem ekonometrik hem istatistiksel hem de davranışsal finans alanındaki teorilere uygunluğu tespit edildiğinden, çalışmanın bu ve benzer alanlarda kullanılabilirliği desteklenmiştir.