Marcel Ducamp sonrası nesne kullanımı: Şeffaflık

Bu tezin temel amacı Marcel Duchamp'ın Büyük Cam eseri yapıtlar bütünü içerisinde süreli bir yapı olarak şeffaflık bağlamında oluşumu değerlendirmektir. Sanatçılar her türlü malzemeye kapılarını açarak farklı kullanım alanlarının sanatta yer edinmesine ve yeni olanakların çıkmasında yardımcı olmuşlardır. Duchamp geleneksel sanat anlayışının çok önemli bir kırılma noktası olmuştur. Bu bağlamda Duchamp görsel algıya dayalı estetik beğeniyi terk etmiş ve farklı imgelerle birlikte retinal algının dışına çıkarak ironik bir anlayışla düşünceyi ön plana çıkarmayı amaçlamıştır. Marcel Duchamp'ın günlük yaşam içinde belki de hiç değer vermediğimiz çeşitli nesneleri kullanarak sanat objesine dönüştürmesi sanatsal bir devrime yol açmıştır. Duchamp sanatının farklı dönemlerinde cam malzemesini kullanmıştır. Birinci bölümde, öncelikle nesne-şeffaflık bağlamında değerlendirilmeye alınan tezin başında nesnenin tanımı, sanat tarihi içerisinde dönemsel olarak sanat yapıtlarının üzerinde olan etkisi ve bu süreçte ortaya çıkan akımlar üzerindeki değişimler ile olan ilişkisi, toplum içerisindeki algılanış evreleri etki kaynakları ile birlikte incelenmiştir. Her zaman vazgeçilmez sanatsal bir eylem olan nesnenin sorgulanması, sanat tarihinin çeşitli dönemlerinde farklı şekillerde ele alınmış ve plastik sanatlarda farklı yansımaları olmuştur. Bu bağlamla birlikte kültürel, dinsel, bilimsel, ekonomik, siyasal ve toplumsal olaylarla birlikte sürekli değişen nesne kavramı bu anlayışlarla birlikte, kronolojik bir şekilde açıklanmıştır. İkinci dünya savaşı sonrasında başlayan süreçte ise; dönemlerdeki klasik tanımlamalarının ötesinde geçen nesnenin toplum ile arasındaki bağlantı bir hayli değişim göstermiştir. Sonraki bölümde şeffaflık kavramı ele alınarak tarihsel süreç içerisinde insanlık tarihindeki gelişim ve oluşumunun etkisel yapısı sunulmuş ve kullanım alanlarının etkileyici ve yaygın olduğu görülmüştür. İlk çağlardan günümüze kadar şeffaflık kavramı sanat eserlerinde varlığını sürdürdüğü görülmektedir. Yapılmış olan araştırmalarda şeffaf kavramının nesneler üzerinde geçirdiği evreler, bu süreçteki kullanım alanları açıklanmasının yanı sıra; çağdaş sanat içerisinde şeffaflığın öbür dünyasını konu alan sanatçıların çalışmaları da ele alınarak açıklanmıştır. Ele alınan sanat eserlerindeki şeffaflık kavramı, endüstriyel bağlamda gerekçeleri ile birlikte çözümlenmeye çalışılmıştır. Çözümleme yapılırken ortak malzemeleri veya yöntemleri kullanan sanatçıların yapıtları analiz edilmiştir. Bu süreç içerisinde Nick Veasey nesnelerin iç yüzlerini x-ray cihazı ile elde ederek nesnelerin şeffaflığını fotoğraflamayı başarmıştır. Şeffaflık bize nesnelerin iç dünyalarını gösterir. Duchamp'ta bize Büyük Cam'da iki dünya arasındaki etkileşimi yani Gelin ile Bekar alanları arasındaki arzuyu şeffaflık aracı ile göstermektedir. Bu amaç çerçevesinde şeffaflık kavramının görseller aracılığıyla daha iyi aktarılması için Nick Veasey, Win Delvoye, Anselm Kiefer, Edoardo Tresoldi, David Maisel ve David Spiggs'in çalışmaları ele alınmıştır. Bu çalışmalarda şeffaf nesne kullanımı ile ilgili yaklaşımları ve farklı anlayışları açıklanmıştır. Özellikle de sanatçıların yapıtlarındaki şeffaf etki irdelenmiştir. Bunu izleyen bölümde nesne bağlamında şeffaflık olgusu göz önünde bulundurularak Marcel Duchamp'ın Büyük Cam eseri zihinsel süreci ile birlikte şeffaflıkla olan ilişkisi değerlendirilmiştir. 20. yy'da önemli bir yere sahip olan Dada sanatçısı Marcel Duchamp'ın hazır nesneleri sanat tarihine kavramsal bir boyut katmıştır. Marcel Duchamp'la birlikte sanatta estetik anlayış sorgulanmıştır. Ve Büyük Cam yapıtı bizleri 20. yy'da tartışmalara götürmüş ve estetiğin sürekli sorgulanmasına tabii kılmıştır. Tam bir gizlilik içinde yürütülen ve ancak ölümünden sonra sergilenen Büyük Cam yapıtının oluşum süreçlerinden başlayarak zihinsel süreci ile birlikte cam üzerinde oluşan şeffaf etkileri ortaya çıkarmak tartışmaya açmak ve nesne bağlamında analiz etmek çalışmamızın temel amacını oluşturmaktadır. Sonlara doğru ise; özellikle Marcel Duchamp'ın Büyük Cam detaylı bir şekilde incelendikten sonra diğer şeffaf yapıtlarındaki estetik anlayışı aktarılmaya çalışılmıştır. Son olarak Marcel Duchamp'ın Dada'da olan etkisinin anlatımı çalışmayı tamamlamıştır.