Yeniden üretim nesnesi olarak kaynağını aşan sanat yapıtı

Toplumsal yapıya göre biçimlendiği kabul edilen üretim koşulları, Geleneksel-kırsal toplum kültürü ve Teknolojik-kentsel toplum kültürü ürünü ayrımını taşıyan, sanat yapıtlarını oluşturmuştur. Bir üretim biçimi olarak sanat yapıtının, belirlenmiş bu ayrımla 'basit yeniden-üretim' ya da 'genişletilmiş yeniden-üretimi öngören yeniden üretim nesnesi olduğu saptanmıştır. Geleneksel sanata denk düşen basit yeniden üretim, kutsalla temellenmiş, toplumsala dayanmış ve giderek sanatçısının öznel yorumunu sunabileceği bir alan yaratmıştır. 19. yüzyıldan sonra bu sanatın sınırlarının zorlandığı ve 20. yüzyıla da 'modernizm'in yıktığı bir olgu olarak değerlendirildiği görülmüştür Üretildiği koşullar içinde sanat yapıtı, mağara resimlerinden Rönesans'a değin o gün için toplumsalı destekleyen, yönlendiren pratik, etkin, etkinlik aracıdır. Bu süreç içerisinde sanatın kaynağı doğanın kendisidir. Toplumsal-düşünsel varlık olan insanın kendini, doğayı kavrayışının maddi ürünleri ve manevi değerleri Rönesans bilincini doğurmuştur. Rönesans düşüncesinin sağladığı bilinç, sanatçıya ortaya koyduğu üründe öznel yorumunu sunabileceği bir alan yaratmış ve sanat yapıtı birçok gelişmelere sahne olan 'yeniden üretilebilir bir imge' olma doğrultusuna girmiştir. Sanat tarihinde bir süreç olarak sırasıyla Rönesans, Maniyerizm ve Barok görülür. Bu süreci 18. yüzyıl sanatçısı 'Gelenek' olarak değerlendirmiştir. 19. yüzyıl sanatçısı 'yanılsamacı' olan bu sanatı eleştirerek; modern sanatın özü olan Romantizmi oluşturmuştur. Geleneksel toplumun feodal düzeni, egemenliğini yitirmiş, yerine kapitalist düzen gelmiştir. Bu düzenin 'üretim için üretim' ilkesi sanata, bilime sürekli artan bir ivme kazandırmıştır. Ruh ve akıl mücadelesinin 'yabancılaşma' duygusunun toplumsal alt üst oluşların sanatı biçimlenir. ' Gerçekçilik' doğa ve toplum gerçeğini olduğu gibi vermeyle geleneğe karşı çıkar; 'Sembolizm' bölük pörçük olmuş yaşantıyı simgeler; 'İzlenimcilik' nesnel dünyanın birebir resmedilmesinin sonudur, görüneni kaydeder. 'Gelenek' olan sanatın zincirleri kopma noktasına gelmiştir.'Kübizm' yeni bir biçim diliyle, endüstri çağının, Modern Sanatın ilk öncüsü olarak ortaya çıkar. Gelenek yıkılmıştır. 20. yüzyıl sanatı oluşan değerlere, karşı değerler sunarak, olan biteni yansıtan biçimler üretmeye başlamıştır. Fütürizm' 'geçmişş'e 'gelecekle karşılık verir; 'Dadaizm', 'saçma' olanı üretmektedir. 'Süpramatizm' 'herşey'e 'hiçbirşey'le karşı çıkmaktadır. ' Ekspresyonizm' olan biteni 'hüzün' le ifade etmeyi tercih etmektedir. 'Gerçek üstücülük' ise yıkımı 'yok' saymıştır. 1960 lı yıllardan günümüze sanat, endüstri çağının ilk öncülerinin ürettiği biçimleri daha da ileriye götürmüş ve kendilerine özgü olan yeni değerler getirmiştir. Teknolojik toplumun 'genişletilmiş yeniden-üretim' inin yığınsal bir biçimde ürettiği ürünler, sanatçının amacına ulaşmada başvurabileceği 'sonsuz kaynak' olmuştur. Yaratılan sanat nesnesi ise alımlayıcı özne sıkıntısı çekmektedir. Artan nüfusa ters orantılı olarak, sanat yapıtının sunduğu imgeyi yeniden üretmeye özenen alımlayıcı öznelerin sayısı, gittikçe azalmaktadır. Sanatsal bir bildirimi iletme işlevi gören sanat nesnesi 'sonuç ürün' olarak sunduğu anda, çarçabuk tüketilen diğer nesneler gibi -yeniden üretilememecesine- tüketilmektedir. 'Sonsuz kaynak' m çok parçalı yapısı, yaratının nesnesini 'kaos'a dönüştürmüştür. Modernnizim sonrası ya da modernizim ötesi olarak değerlendirilen post modernizim agelenek'i hem 'O' hem de 'bu' diyerek savunmaktadır Çünkü ilk modernlerde gelenek olmuştur. Bugünün bakış açısı Her şeyi içine almaktadır. 'Yeniden üretim' 'Gelenek' olan da, 'öznellik'de, 'nesnellik'de bütünsellik de aranır olmuştur. Günümüz Türkiye'sinin gelişmekte olan ülkeler arasında yer alışı, sanatında hem geleneksel hem teknolojik yapıya dair verilere göndermeler yapmaktadır. Sanat eğitiminin sonucunda üretilmiş bir resmin biçimsel anlamda üsluplaşmaya, içerik olarak genişletilmeye uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Geleneğin içinden çekip çıkarılmış bir ifade biçimine denk düşen bu resim, günümüz üretim koşularının eleştirisi olarak yeniden üretilmiştir. Resim içinde yer alan insan imgesi parçalanarak tanınmaz hale gelmiş, her şey olabilecekgibi duran nesnelere dönüşmüştür. İnsanı nesneleştirmeye doğru yön belirlerken, özne oluşun önemi vurgulamak istemiştir. Hem öznelerin hem de nesnelerin önemsendiği bir çağda geleneğin yıkıntıları içinde dolaşan herkesin kendine göre bir parça bulması mümkün görünmektedir.