İshalde ağızdan sıvı tedavisi uygulamalarının yaygınlaştırılması ve ishalli çocukların beslenmesi konularında annelerin eğitiminin önemi

Araştırma, 1.10.1990-1.12. 1991 tarihleri arasında, Ankara İli, Mamak ilçesine bağlı Boğaziçi semtinde bulunan Ankara Büyükşenir Belediyesi Mamak Sağlık Evine başvuran 0-5 yaş grubu 800 çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya alınan çocukların #6.1' i boy uzunluğu açışından standardın 5690 altında, #6.9'u da ağırlık açısından standardın %80 altında bulunmuştur. Araştırmada 0-5 yaş grubunda bulunan çocukların ishal prevalansı #11. 3 olup bunu etkileyen etmenler değerlendirilmeye çalışılmıştır. Gebelik yaşı 15 ve daha küçük olan annelerin oranı #4.8 dir. Doğum aralığı ortalama 1-2 yıl olan çocuk oranı #39. 9 olup doğum ağırlığı düşük olan (2500g'ın altında) çocuk oranı #11. 0 dir. Ailenin çeşitli sosyo-kültürel özellikleri incelendiğinde öncelikle eğitim durumu değerlendirilmesinde anne ve babalar' m #75. 3 ve #75. 8 oranları ile ilkokul mezunu olmasına karşın #9.3 ve #0.5 oranlarında akuma yazma bilmeyen anne ve baba bulunduğu görülmüştür. Ailelerin #64.7' si 1-2 odalı evde oturmaktadır. Tuvaleti evin dışın da bulunan aile #44.2, evinde ayrı bir mutfağı bulunmayan aile ise #7.6 oranındadır. Bölgede #94. 6 aile içme suyunu şehir suyundan sağlamaktadır. Suyu kaynatarak çocuğa veren anne oranı #47. 4 dür. Çocukların beslenmesi incelendiğinde tek başına anne sütü alma süresi yaklaşık 3.7 ay, ek besinlerle birlikte anne sütü alma süresi ise 9.5 ay olarak belirlenmiş, hiç anne sütü almayan, yetersiz, yeterli sürede ve uzun süre anne sütü alanlar sırasıyla #4.1, #50.3, #40. 4 ve #1.5 oranlarında bulunmuştur. Ek besinlere zamanında (4-6ay) başlama oranı fazla (#62.2) olmasına rağmen erken (l-2ay) aylarda başlama oranı #24. 0 dür. İshal durumunda çocuklarına annelerin #98.9'u su, #54.4'ü anne sütü, #11.1' i AŞTE ve #6.7' si de AST vermişlerdir. Uygun besinlerden yoğurt patates, meyve suyu gibi besinleri sırasıyla #42.2, #24. 4 ve #40. 0 anne çocuklarına vermiştir. İshalli çocuklar 3 gruba ayrılarak bir gruba ev koşullarında hazırlanan AKTS, bir gruba AST diğer bir gruba da tuzlu ayran-68- verilmiştir. Buna göre ishal durumlarında 1-3 gün içinde düzelme- tuzlu ayran verilen deneklerde %86.7, AST uygulamasında %83. 3 ve AŞTE verilen deneklerde ise %73. 3 oranlarında bulunmuş, ancak uygulamalar arasında istatistiksel açıdan önemli bir fark bulunamamıştır (P>0.05). İshalli çocukların 5635. 6 sında hafif, %1.1'inde orta şiddetle dehidratasyon olduğu hekim muayenesi ile belirlenmiştir. Dehidratasyonu 4 saatten kısa sürede düzelen denekler 56100, 5682. 4 ve 5676. 9 oranlarında olup sırasıyla tuzlu ayran, AST ve AŞTE uygulamaların da görülmüştür. Bu çalışmada altı ay süresince izleme alınan ishalli çocukların ishal durumlarında 5691.1, malnutrüsyon durumlarında %66. 6 ve anemi durumunda ise 5677. 0 oranında iyileşme kaydedilmiştir. Sağlık Bakanlığı, AST ishal paketlerini Sağlık Ocakları ve Ana-Çocuk Sağlığı Merkez'lerinde kolayca bulunabileceğini belirtirken ishali tekrarlayan çocukların AST tedavisinde zorluklarla karşılaşılmış olup zaman zaman eczaneden satın alınmıştır. Mamak Sağlık Evi yerel yönetime bağlı bir sağlık kuruluşu olduğundan ilaç ve malzeme konusunda bazı sıkıntıları olmaktadır. Bu da Sağlık Bakanlığı ve yerel yönetimler arasındaki iletişimin yeterli olmadığını göstermektedir.