Sağlık çalışanlarında kanser tarama davranışları

Araştırma Muğla ilinin Marmaris ilçesinde Marmaris Devlet Hastanesi, Özel Ahu Hastanesi ve Özel Marmaris Yücelen Hastanesi'nde çalışan kadın sağlık çalışanlarının kanser tarama davranışlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 230 kadın sağlık çalışanından 200 kişi gönüllü olarak katılmıştır. Kanser tarama davranışlarını belirlemek amacıyla literatür taramasından yararlanılarak oluşturulmuş anket formu kullanılmıştır. Anket formu 17'si sosyodemografik verileri, 33'ü kanser tarama davranışlarını belirlemeye yönelik 50 sorudan oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 20.0 programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin yüzdelik, ortalama değerleri hesaplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla Ki-kare testi uygulanmıştır. Araştırmaya katılan kadın sağlık çalışanlarının yaş ortalamaları 35.9' dur. Çalışanların % 49.5' i hemşire, % 16'sı ebe, % 7 .5'i doktor ve % 27'si diğer sağlık çalışanlarından oluşmaktadır. Çalışmada 20 yaş ve üzeri kadın sağlık çalışanlarının % 75 .6'sının kendi kendine meme muayenesi yaptığı, % 31'inin klinik meme muayenesi yaptırdığı, 40 yaş ve üzeri sağlık çalışanlarının % 55 .1'inin mamografi çektirdiği belirlenmiştir. Otuz yaş ve üzeri kadın sağlık çalışanlarının % 58.8' inin pap-smear testi yaptırdığı, % 9 .2'sinin human papilloma virüs testi yaptırdığı tespit edilmiştir. Çalışanlardan 50 yaş ve üzeri grupta olanların % 16.7' sinin gaitada gizli kan testi yaptırdığı, yine 50 yaş ve üzeri olanlarda kolonoskopi yaptıran sağlık çalışanının olmadığı ortaya çıkmıştır. Yirmi yaş ve üzeri kadın sağlık çalışanlarından en fazla ebelerin (% 90.6) KKMM yaptığı (p<0.05), çalışma yılına göre 21 yıl ve üzeri çalışanların ve medeni duruma göre dul/boşanmış olanların daha fazla KKMM yaptığı belirlenmiştir (p<0.05). Yirmi yaş ve üzeri kadın sağlık çalışanlarından en fazla ebelerin (%43.8) KMM yaptırdığı (p 0.05), çalışma yılına göre, 21 yıl ve üzeri çalışanların (% 59 .6), medeni duruma göre dul/boşanmış olanların, çocuk sahibi olma durumuna göre de çocuğu olanların daha fazla KMM yaptırdığı ortaya çıkmıştır (p<0.05). Kırk yaş ve üzeri çalışanlardan en fazla ebelerin (% 73.7) mamografi çektirdiği (p 0.05), çalışma yılına göre, 21 yıl ve üzeri çalışanların (% 64.7) (p<0.05) ve medeni duruma göre bekarların çoğunlukla mamografi çektirdiği belirlenmiştir (p 0.05). Otuz yaş ve üzeri çalışanlardan hemşirelerin ve medeni duruma göre de evlilerin çoğunlukla pap-smear testi yaptırdığı belirlenmiştir (p 0.05). Çalışma yılına göre 1-5 yıl çalışma süresi olanların daha fazla pap-smear test yaptırdığı belirlenmiştir (p<0.05). Otuz yaş ve üzeri çalışanlardan en fazla doktorların HPV test yaptırdığı belirlenmiştir (p<0.05). Çalışanlardan 1-5 yıl çalışma süresi olanların ve bekar olanların çoğunlukla HPV testi yaptırdığı belirlenmiştir (p 0.05). Araştırma sonucunda kadın sağlık çalışanlarının KKMM yapma dışındaki kanser tarama davranışlarının oranı düşük bulunmuştur. Çalışanların meme, serviks ve kolorektal kanser erken tanı uygulama yontemleri konusunda eksikliklerinin eğitim ve danışmanlık hizmetleriyle desteklenmesi önerilmiştir.