İngilizce öğretmenlerinin mesleki yeterlikleri: Bir ölçek geliştirme çalışması

Bir ülkenin gelişmişliği o ülkenin sahip olduğu eğitimin kalitesiyle yakından ilişkilidir. Bu doğrultuda bir ülkenin eğitim kalitesinin geliştirilmesi bir ölçüde öğretmenlerin mesleki yeterliklerinin belirlenmesi ve geliştirilmesine bağlıdır. Bu çalışmada; ilk, orta ve lise düzeyi okullarda görev yapan İngilizce öğretmenlerinin mesleki yeterlik düzeylerini ölçmek üzere kullanılacak geçerli ve güvenilir bir araç geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, ilgili literatür taraması ve İngilizce öğretmenlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda, ilgili yeterliği ölçmek amacıyla yazılan pozitif yönlü denemelik 80 madde, öncelikle alan uzmanlarının görüşüne sunulmuş, daha sonra istenilen düzenlemeler yapılmak suretiyle, seçilen 60 maddeden oluşan deneme formu hazırlanmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve 60 maddeden oluşan 5'li Likert tipi ölçek (1. hiçbir zamandan-5. her zaman'a kadar) ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2013- 2014 eğitim-öğretim yılı 1. Döneminde Tokat İl ve İlçelerindeki ilkokul, ortaokul ve Liselerde görev yapan 426 İngilizce öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma grubuna en az kaç kişinin alınacağı, evrenin bilindiği durumlarda kullanılan örneklem hesaplama formülü (n= N t2 pq / d2 (N-1) + t2 pq ) ile hesaplanmıştır. Buna göre en az 202 öğretmenin araştırma grubuna alınmasına karar verilmiştir. Sonuç olarak evreni temsil edebilecek Tokat ili ilk, orta ve lise kurumlarında görev yapan 426 ingilizce öğretmenine ölçekler dağıtılmış ve geri dönen 211 tane ölçekten inceleme sonrası 206'sının bu çalışmanın araştırma grubuna alınmasına karar verilmiştir. Elde edilen veriler ölçek geliştirme sürecinin adımlarına uygun olarak SPSS 15. programı ile analiz edilmiştir. Yapı geçerliğine kanıt olarak faktör analizi, madde-toplam korelasyonuna dayalı madde analizi ve alt-üst grup ortalamaları farkına dayalı madde analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizine göre ölçeğin deneme formunda yer alan 60 madde varimax dik eksen döndürme sonucunda 28 maddeye indirgenmiştir. Ölçek 28 maddeden oluşan 5 faktörlü bir yapı göstermiştir. Madde-toplam korelasyonlarının 0.48 ile 0.74 oranında değiştiği saptanmıştır. Madde-toplam korelasyonuna dayalı madde analizi ve alt-üst grup ortalamaları farkına dayalı madde analizi sonucunda deneme uygulamasına tabi tutulan tüm maddelerin nihai ölçekte yer alabilir nitelikte olduğu görülmüştür. Ölçeğin nihai formu 28 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin birinci faktörü 'Alan Bilgisi Yeterliği', ikinci faktörü 'Pedagojik Alan Yeterliği' üçüncü faktörü 'Değerlendirme Yeterliği' ana başlığı altında 'Genel Değerlendirme Yeterliği', dördüncü faktörü 'Özel Değerlendirme Yeterliği' ve beşinci faktörü 'İngilizce Dil Becerilerini Değerlendirme Yeterliği' biçiminde isimlendirilmiştir. Ölçeğin bütününe ait Cronbach alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0 .95, alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları ise birinci faktörden beşinci faktöre doğru sırasıyla 0 .90, 0 .82, 0 .87, 0.89 ve 0 .93'tür. Ölçeğin geçerliği için öncelikle uzman kanısına başvurulmuş ve ölçek kapsamında yer alan maddelerin ölçekle ölçülmek istenen özellikleri ölçebilecek düzeyde olduğuna ilişkin ilk bulgular elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği açımlayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve ölçeğin beş faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin iç ölçüte dayalı geçerliği ise alt-üst grup ortalamaları farkına dayalı t-testi ile test edilmiş ve yapılan analiz sonucunda ölçeğin ölçülmeye çalışılan özelliğe sahip olanlar ile olmayanları ayırabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak İngilizce öğretmenlerinin mesleki yeterliklerini ölçebilecek, toplam 5 alt boyut ve 28 maddeden oluşan, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek elde edilmiştir.