Görsel sanat araştırmalarında a/r/tografi yönteminin kullanılması üzerine bir inceleme

Değişen paradigmalarla artık sanat alanında geçmişşten miras alınan farklı disiplinlerin yollarını kullanmak değil kendi anlatı alanına ait disiplinler oluşturma çabası önemli hale gelmiştir. Bu temelde ilerleyen sanat, artık sanatçıları ve araştırmacıları kendi alanında yöntem geliştirmeye yöneltmiştir. Bu bağlamda ortaya çıkan, a/r/tografi araştırma yöntemi, yaklaşık yirmi yıldır kullanılmakta ve gün geçtikçe kullanımı yaygınlaşmakta olan, uygulama temelli bir araştırma yöntemidir. Bu araştırmada a/r/tografi araştırma yöntemini açıklamak ve sanatta nasıl hayata geçirildiğini incelemek, uygulamada, araştırmacının ürettiği işler üzerinden bir a/r/tografi örneği oluşturmak ve bu bağlamda a/r/tografi araştırma yönteminin işlerliğini saptamak amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın giriş bölümünde a/r/tografi araştırma yönteminin ne olduğuna, hangi konu ve kuramlarla ilişkili olduğuna ve tarihsel gelişimine yer verilerek araştırmanın kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Birinci bölümde Türkiye'de alan yazındaki mevcut durumu ortaya koymak adına, güzel sanatlar alanında yapılan tezlerden seçilen örnekler Murray'in görüşleri doğrultusunda oluşturulan 'Tez Analiz Tablosu' ile incelenmiştir. Bu yol ile hem alan yazındaki mevcut duruma yönelik inceleme yapılmış hem de a/r/tografiyle yapılan tezler ile alan yazında yapılan tezlerin karşılaştırılması sağlanmıştır. İkinci bölümde, tez analiz tablolarına dair bulgular ve yorumlara ve alan uzmanları ile yapılan görüşmelerin bulgularına ve yorumlarına yer verilmiştir. Alan yazındaki var olan durum tespit edilmiş ardından alan uzmanları ile görüşmeler yapılarak, alandaki araştırmalarda izlenen yollar ve a/r/tografi araştırmalarında izlenecek yollar tespit edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, üçüncü bölümde araştırmacının uygulamalarını içeren bir a/r/tografi örneği yapılandırılmıştır. Bu bağlamda alan yazındaki a/r/tografi araştırmalarına katkı sağlanmış, aynı zamanda a/r/tografi ile araştırma yapacak araştırmacılara örnek bir uygulama sunarak rehberlik etmek amaçlanmıştır. Araştırma betimsel bir durum çalışmasından oluşmuştur. A/r/tografi, durumun kendisi olmakla birlikte bir yöntem olarak kullanılmıştır. Bunun yanında nitel görüşme, döküman analizi ve görsel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu araştırma a/r/tografiyi açıklamak ve uygulamada nasıl işletildiğini örneklendirmek açısından önem taşımaktadır. Böylelikle araştırmacının elde ettiği veriler a/r/tografi araştırma yönteminin yapılanmasına katkı sağlayacaktır. Türkiye'de a/r/tografi, eğitim bilimleri alanında kullanılsa da görsel sanatlar alanında kullanımı oldukça kısıtlıdır. Bu araştırmanın, a/r/tografi araştırma yöntemini görsel sanatlar alanına taşıması bakımından önemli kaynak oluşturması beklenmektedir. Bunun yanında bu araştırmanın sanatsal uygulamaların bilimsel bir çerçevede nasıl sunulabileceğine örnek oluşturarak görsel sanatlar alanında araştırma yapan araştırmacılara rehber nitelikte olması ve alandaki yöntemsel problemlere çözüm getirmede katkı sağlaması beklenmektedir. Araştırma sonucunda, Türkiye'de yapılan tezler ile a/r/tografi ile yapılan tezler arasında yöntemsel olarak ciddi farklılıklar olduğunu saptanmıştır. A/r/tografi araştırma yönteminin süreci öne alan ve yaşayan sorgulama süreçleri içeren yapısı uygulama bölümünde de ortaya çıkmıştır. A/r/tografi araştırmalarında bahsedilen eğitim kısmının formal bir eğitim süreci içermek zorunda olmadığı, kişinin kendi kişisel gelişimini ele alan informal bir eğitim sürecini de içerebileceği saptanmıştır. A/r/tografinin net sınırlarının olmaması ve çok fazla esneklik tanıması, uygulanabilirliğine dair yaşanan problemlerden biri olduğu sonucuna varılmıştır. Güzel sanatlar alanında yapılan araştırma süreçlerinin a/r/tografi ve sanat temelli araştırmalarla benzerlik gösterdiği, ancak yöntemin net olarak açıklanmadığı ortaya çıkmıştır. Sanat temelli araştırmalar, a/r/tografi ve bilimsel araştırma yöntemlerinin birlikte işe koşulduğu durumlarda daha nitelikli araştırmalar yapılandırılabileceği çıkarımı yapılmıştır.