İçme sularında temas ile oluşan mikrokirleticilerin risk değerlendirmesi

İçme suyu arıtımı, dağıtımı ve depolanmasında çeşitli yollarla meydana gelen pek çok kirletici insan sağlığı ve su kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. İçme suyuna çeşitli yollarla kontamine olabilen bu kirleticilerin önemli kaynaklarından biri de içme suyu depolarında kullanılan yapı malzemeleridir. Dağıtım şebekesi ve depolarda kullanılan pek çok yapı malzemesi, kimyasal bileşimleri itibariyle bir takım kirleticilerin suya kontaminasyonuna neden olmaktadır. Kullanılan bu yapı malzemelerinin bir kısmı polimer katkılı olmakta ve polimer ve çimentonun agregasyonu ile elde edilen pek çok izolasyon malzemesi içme suyu depolarında sıklıkla kullanılmaktadır. Polimer katkılı bu izolasyon malzemelerinin elde edilmesinde kullanılan bir polimer türü de 'stren-akrilat ko-polimeri'dir. Stren- akrilat ko-polimerinin sulu dispersiyonu çimentoyla solidifiye edilerek izolasyon malzemesi olarak kullanılmaktadır. Bu izolasyon malzemesinin suyla teması halinde su kalitesi ve insan sağlığı açısından meydana gelebilecek en büyük problem, malzemenin kimyasal bileşimi itibariyle suya insan sağlığım tehdit edecek mikrokirleticilerin karışması olacaktır. Bu çalışmada, içme suyu depolarında kullanılan iki farklı izolasyon malzemesinin suyla temasında suya olası kontaminasyonları için bir risk değerlendirmesi amaçlanmıştır. Seçilen iki farklı izolasyon malzemesinin örnekleri temiz suyla temas ettirilmiş, su kalitesi üzerindeki etkileri ve suya olası kontaminasyonları araştırılmıştır. Bu yaklaşımla malzemenin suyla temasında çözünme yoluyla suya olası kontaminasyonu değerlendirilen stren-akrilat ko-polimeri, bu polimerin bileşenleri olan 'stren ve akrilik asit' bireysel maddeleri esas alınarak hem mikrokirletici hem tehlikeli madde olarak insan sağlığı için risk değerlendirmesi kapsamında ele alınmıştır. Bu bireysel maddeler; kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikler, çevresel etkiler, insan sağlığı ve su sistemi üzerindeki zehirlilik etkileri, maruz kalma durumundaki kronik etkiler ve insan sağlığı için müsaade edilen maruz kalma limitlerini esas alan kriterlerle değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme yaklaşımından sonra risk değerlendirmesine esas teşkil edecek olan deneysel çalışma yürütülmüştür. Kullanılan bu izolasyon malzemelerinin suyla temasında su kalitesi ve güvenliği üzerindeki etkileri ve olası kirleticilerin suya çözünme yoluyla geçmesi araştırılmıştır. Bu amaçla BS 6920 standartlarına göre su milux>organizmalarının çoğalması, metallerin ekstraksiyonu, tat ve koku, bulanıklık ve renk testleri ve standardın dışında öngörülen UV spektrofotometre ile organik madde ölçümü testleri yürütülmüştür. Bu deneysel çalışma, malzemenin suyla teması halinde meydana gelebilecek kontaminantlan araştırmak ve tüketim amaçlı kullanılan suda ne tür istenmeyen etkilerin meydana geleceğini tespit etmek amacıyla, insan sağlığı risk değerlendirmesinin ilk adımı olan tehlikeyi belirlemek üzere yapılmıştır. Gerek BS 6920 standardının öngördüğü testlerin ve gerekse önerilen UV spektrofotometre ile organik madde ölçümünün sonuçlarına göre bu malzemeyle temasta bulunan suda, organik madde ve metal kontaminasyonu olmadığı ve tat, koku, renk ve bulanıklık değerlerinin standardın öngördüğü değerlerin altında olduğu saptanmıştır. Buna göre vnıelde edilen deneysel bulgular, bu malzemenin su kalitesi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmadığı ve insan sağlığı için risk oluşturacak kontaminantlann meydana gelmediği yönünde değerlendirilmiştir. Kullanılan bu tip yapı malzemelerinin suyla teması halinde bir risk değerlendirmesinin yapılabilmesi için, standartlara göre yapılan bu testler dolaylı veriler sağlamaktadır. Bu düşünceyle, malzemede kullanılan tehlikeli kimyasal maddelerin uygun analitik yöntemlerle doğrudan ölçümlerinin yapılması BS 6920 standardına ek olarak önerilmektedir.