Milletlerarası Özel Hukuk, internet ve fikri haklar

'Milletlerarası özel Hukuk, Internet ve Fikri Haklar' isimli tez çalışmamızda, Internet üzerinde çeşitli şekillerde karşımıza çıkan fikri haklar, milletlerarası özel hukuk yaklaşımıyla incelenmeye çalışılmıştır. Günümüzde Internet ortamında bir Alman dergisini sipariş etmek, bir İngiliz gazetesine abone olmak, bir Amerikan video filmini irlanda'daki bir mağazadan satın almak veya bir Japon radyo yayını dinlemek oldukça kolaydır. Farklı refah seviyesindeki, değişik ekonomik ve teknolojik olanaklara sahip, farklı politik ve kültürel gelenekleri olan ülkelerde değişik fikri haklar hukuklarının olması kaçınılmazdır. Alman Hukuku tarafından korunan bir hakkın Hindistan hukuku tarafından korunmaması söz konusudur. Aynı şekilde, Amerika'da hukuka uygun olan bir durumunda, Türkiye'de hukuka aykırı olabilmektedir. Edebiyat ve Sanat Eserlerinin Korunmasına İlişkin Bern Sözleşmesi ve Ticaretle Bağlantılı Fikri Haklar Anlaşması fikri hakların dünya çapında uyumlaştırılmasını amaçlamaktadırlar. Ancak, bu çok taraflı anlaşmalar da bugüne dek birbirine benzer fikri haklara sahip olan taraf devletlerinde ortak bir model fikri hak rejimi sağlamayı başaramamışlardır. Birçok alanda ülkeler arasında önemli fikir ayrılıkları hüküm sürmektedir. Fikri haklar genel olarak ülkesel bazda düzenlenmiştir. Eser sahibinin hakları gibi, patent ve ticari markalar da genellikle ülkesel, bazen bölgesel bazda düzenlenmekte, global bir çözüm öngörülememektedir. Fikri hakların ülkesel bazda düzenlenmesi fikri haklar hukukunun uluslararası boyutunun daha da çok incelenmesine ve gelişmesine yol açmıştır. Burada amaçlanan fikri hakların milletlerarası alanda da korunmasına olanak sağlamaktır. 191 Milletlerarası Özel Hukuk da hukuk düzenlerinin ülkesel olarak uygulanmasından kaynaklanan problemlere çözüm bulmaya uğraşmaktadır. Birden fazla ülkeyi ilgilendiren yabancı unsurlu bir fikri hak probleminde hangi mahkemenin yetkili olduğu kadar uyuşmazlığa hangi hukukun uygulanacağının da tespiti gereklidir. Bu çalışmada ağırlıklı olarak uygulanacak hukuk ile ilgili problemler irdelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda bağlama noktaları incelenmiş ve gerek akit statüsü gerek fikri hak statüsü açısından çözüm yolları araştırılmıştır. Internet'in gelişmesiyle fikri hak sorunları da artan ölçüde karmaşık ve önemli hale gelmiştir. Internet'in global karakteri nedeniyle ülkesel bağlama noktalarının fikri haklara ilişkin sorunlara uygulanması güçleşmektedir, özellikle uygulanacak hukukun tayini giderek artan ölçüde zorlaşmaktadır. Bu ajandaki ilk çalışmalardan biri olan bu tez sırasında öncelikle sorunların tespiti amaçlanmış, elden geldiğince çözüm önerileri üretilmeye çalışılmıştır. Bu nedenle, çalışmanın birinci bölümünde Internet üzerinde fikri hakların ne şekilde ortaya çıkabileceğine yer verilmiş ve fikri hakların günümüzdeki ve tarihsel gelişimine ışık tutulmaya çalışılmıştır, ikinci bölümde ise Milletlerarası özel Hukuk bakış açısıyla Internet üzerindeki fikri haklara uygulanacak hukuk sorunları incelenmiştir. Bu inceleme sırasında uluslararası sözleşmeler, Avrupa Birliği düzenlemeleri, WIPO tahkim prosedürü ve örnek mahkeme kararlarına konu elverdiğince değinilmiştir.