Sosyal medya kullanım davranışları ile yalnızlık olgusu arasındaki ilişki üzerine bir araştırma

Günümüzde yeni iletişim teknolojilerinin, internetin ve sosyal medyanın kullanımının yaygınlaşması ile insanların bankacılık işlemlerini, iletişimlerini, alışverişlerini, doktor randevularını ve daha birçok günlük ihtiyaçlarını bu ağlar aracılığıyla gerçekleştiriyor olması, araştırmamızı bu yöne çevirmemize neden olmuştur. İnsanların sosyal paylaşım ağlarını kullanarak; düşüncelerini, fotoğraflarını, videolarını paylaşıp, diğer kullanıcılarla iletişim kurmaları ve bu durumun gün geçtikçe yaygınlaşması, sosyal medya uygulamaları aracılığıyla tanışan ve görüşen insanların artması, bu uygulamalar üzerinden etkileşime geçmeleri, yalnızlık hislerini gidermeleri, bir araç olarak sosyal medyanın hayatımıza ne kadar yer ettiğini ve önemli olduğunu bize göstermektedir. Bu çalışmada sosyal medya kullanım davranışları ve motivasyonlarının yalnızlıkla olan ilişkisi incelenmiştir. Çeşitli değişkenler kullanılarak bu ilişkinin alt boyutları da araştırmada kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Araştırmada ölçekler sosyal medya uygulamaları üzerinden 18-55 yaş aralığında bulunan ve sosyal medya kullanan 416( 248 kadın, 168 erkek) kişiye uygulanmıştır. Araştırmada, Sosyodemografik Ölçek, N. Gizem Koçak tarafından 2012 yılında hazırlanan 'Sosyal Medya Kullanım Ölçeği' ve bireylerin yalnızlık hissini ölçmek için DiTommaso, Brannen ve Best (2004)'nin geliştirdiği ve A. Çeçen (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlaması gerçekleştirilen 'Sosyal ve Duygusal Yalnızlık Ölçeği' kullanılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, yeni medya, sosyal medyaya genel bakış, tarihçesi, özellikleri, sosyal medya uygulamaları açıklanmıştır. İkinci bölümde, kullanımlar ve doyumlar kuramı, tarihçesi, işlevleri, aktif izleyici ve doyumlar ile ilgili kavramlar ve boyutlar açıklanmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde, yalnızlık kavramı, tanımlamaları, yalnızlığın türleri, yalnızlıkla ilgili değişkenler, sosyal medya ve yalnızlık ilişkisi ve yalnızlıkla ilgili yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde elde edilen verilerin değerlendirilmesi yapılmış ve tablolarla sunulmuştur. Akabinde sonuç ve öneriler kısmı bulunmaktadır. Araştırmanın sonucunda, yalnızlık olgusunu açıklamada kullanılan alt boyutlar üzerinde sosyal medyanın etkisini ölçebilmek amacıyla çoklu regresyon analizi uygulamıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde sosyal medya kullanımının yalnızlığa etkisi % 6 oranında kalmıştır. Veriler neticesinde, sosyal medya kullanımının alt boyutları ile yalnızlık alt boyutları arasında ilişkilendirilebilen sonuçlara ulaşılmıştır. Fakat beklediğimiz şekilde çok yüksek anlamlı bir değer çıkmadığı gözlemlenmiştir. Yalnızlık olgusuna yönelik modeller incelendiğinde sosyal medya parametrelerinin yalnızlık olgusu alt boyutlarını açıklamada yetersiz kalmaları dikkat çekici bir bulgudur. Regresyon modellerinin yalnızlık boyutlarını açıklama gücü %6 civarında kalmış, duygusal yalnızlığı açıklayacak regresyon modeli ise oluşturulamamıştır. Sosyal medyada gerçekleştirilen eylemler ve yalnızlık olgusu arasındaki ilişkiyi inceleğimizde, kendi çektiği video'ları paylaşma, fotoğraflara bakma, kendi fotoğraflarını paylaşma, kendi ürettiği müziği paylaşma sıklığı, bireyin yazı/görüşlerini paylaşma eylemleriyle yalnızlık alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Sosyal medya kullanım motivasyonlarından gündemi takip etme, kendini gerçekleştirme alt motivasyonları öne çıkmaktadır. Sosyal medyanın etkisinden çok literatürde belirtildiği gibi bireyin yalnız hissetmesine neden olan pek çok etken söz konusudur. Bunlardan bazılarını bireyselliğin artması, çarpık kentleşme, rezidans kültürünün artması, ağır ve yoğun çalışma şartlarının olması, ekonomik nedenler, aile yapısının değişmesi vb. olarak özetlememiz mümkündür. Sosyal medya kullanımının yalnızlığa etkisini değerlendirdiğimizde bu etkenlerin yanında çok daha az bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.