Ahşap kaplamalı betonarme bir yapının yapım ve yaşam sonu aşamalarının çevresel etkileri

Günden güne artan insan popülasyonu ile birlikte yapı ihtiyacı da artmakta, sanayinin gelişmesi ile birlikte yeni yapılar inşa edilmektedir. Konutlar, okullar, fabrikalar ve ofis binaları, inşa edilen binaların önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. İnşaat sektörü, doğal kaynakların ve enerjinin kullanımında önemli bir paya sahiptir. Bu nedenle inşaat sektöründeki çevresel sürdürülebilirlik, her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Yapılar ile ilgili dünyada yürütülen YDD çalışmaları son yıllarda öne çıkmaktadır. Gerçek veriler üzerine yürütülen bu çalışmada, ahşap kaplamalı betonarme bir yapının inşa ve yaşam sonu aşamalarının çevresel etki değerlendirmesi araştırılmıştır. Yaşam döngüsü değerlendirme yaklaşımı ile yürütülen bu çalışmanın çevresel etki değerlendirme modellemesi GaBi v4.3 yazılımı ve bu yazılım dahilindeki ''profesyonel database'' veri tabanı kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen tüm sonuçlar ile birlikte, CML 2001 metoduna göre etki değerlendirmeleri yapılmıştır. Değerlendirme için seçilen etki kategorileri, Abiyotik Tüketim Potansiyeli/Fosil, Asidifikasyon Potansiyeli, Ötrofikasyon Potansiyeli, Tatlı Su Canlılarına Ekotoksitite Potansiyeli, Küresel Isınma Potansiyeli, İnsana Toksitite Potansiyeli, Fotokimyasal Ozon Oluşum Potansiyeli ve Karasal Ekotoksitite Potansiyeli 'dir. Gerçek proje verilerine dayanan baz koşulların yanı sıra, yapım aşaması ve yaşam sonu aşamaları için birer senaryo koşulu araştırılmış ve bu sonuçların çevresel etkiler üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Yapım aşamasının senaryo koşulu, alternatif bir yalıtım malzemesi kullanımı üzerine kuruludur. Baz koşulda, yapı envanterinde yer alan taş yünü yerine, aynı hacimde EPS strafor kullanımının çevresel etkileri hesaplanmış, çevresel açıdan taş yününe göre sahip olduğu avantajlar ve dezavantajlar yorumlanmıştır. Bu senaryo koşulunun sonucunda, ATPf'nin %21, TCETP'in %3, KIP'in %2 ve FOOP'un %167 arttığı, AP ve ÖP'nin %5, İTP'nin %1, KETP'in ise %58 azaldığı saptanmıştır. Yaşam sonu aşamasında ise, yapının kullanım ömrü tamamlandıktan sonra tüm malzemelerin geri kazanımı ve bertarafının etkileri araştırılmıştır. Literatür verilerine ve günümüz şartlarında uygulanmakta olan geri kazanım olanaklarına dayanılarak kurgulanmıştır. Cam, ahşap ve inşaat çeliğinin belirli oranlarda geri kazanılmasının, geriye kalan tüm malzemelerin ise bertarafının çevresel etkileri hesaplanmıştır. Yaşam sonu için belirlenen senaryo koşulu ise, ikincil kullanımın çevresel açıdan yararlarını araştırmak amacıyla kurgulanmıştır. Bu koşulda PVC pencereler ve camların tamamı ile birlikte, yapıda kullanılan ahşabın bir bölümünün ikincil kullanıma gönderilmesi durumu incelenmiştir. Bu senaryo koşulunun sonucunda ATPf, AP, ÖP, TCETP, KIP, İTP ve FOOP'de büyük iyileşmeler gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ömrünü tamamlayan bir yapıdaki malzemelerin ikincil kullanıma sunulmasının, geri kazanıma göre çevresel açıdan çok daha olumlu olduğunu göstermiştir. Baz koşul ve senaryo koşulları için elde edilen sonuçlar, literatür verileri ile karşılaştırılmış ve gözlemlenen farklılıklar üzerine yorumlar yapılmıştır.