Avrupa Birliği Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Programı'nın CIPP modeline göre değerlendirilmesi

Bu çalışmada, AB Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Programı ve bu kapsamda uygulanan öğretim programı bağlam, girdi, süreç, ürün modeline göre değerlendirilmiş olup hem nicel hem de nitel araştırma desenlerinin birlikte uygulandığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Erasmus Programı'na katılan üniversite öğrencileri ve üniversitelerin Erasmus koordinatörleri oluşturmaktadır. Evrenden rastgele seçilen 730 öğrenci ve 11 koordinatör çalışma gruplarını teşkil etmektedir. Nicel boyutta betimsel, nitel boyutta ise durum çalışması yöntemleri işe koşulmuş ve veriler araştırmacı tarafından geliştirilen araçlar yardımıyla elde edilmiştir. Öğrencilere uygulanan nicel veri toplama aracı pilot uygulamaya tabi tutulmuş, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Aracın Cronbach Alpha değeri 0.968 olarak bulunmuştur. Frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Tek Yönlü Varyans Analizi ve Scheffe Çoklu Karşılaştırma Testi kullanılarak nicel veriler analiz edilmiştir. Erasmus koordinatörlerinden elde edilen nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve kategorik içerik analizine tabi tutulmuştur. Analizler sonunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Daha önce Erasmus Programı kapsamında yurt dışına gidip gelmiş olan öğrencilerin katılımı ile gerçekleştirilen toplantılar yapılmakta ve üniversitelerin web sayfası aracılığı ile izlenecek prosedür, pasaport, vize ve ulaşım konularında öğrenciler bilgilendirilmekte ve oryantasyon eğitimi verilmektedir. Programın prestijli yönleri vurgulanarak, sertifika törenleri düzenlenerek ve bazı üniversiteler tarafından mali destek sağlanarak özendirme yapılmaktadır. Ancak yapılan bilgilendirme, yönlendirme ve özendirme çalışmaları, oryantasyon eğitimi ve öğrencilere sağlanan finansal destek yetersiz kalmaktadır. Ulusal Ajans'ın ölçütlerinde yabancı dil bilgisi kriteri olmasına rağmen herhangi bir yabancı dil sınavına girmeden bazı öğrencilerin programa dahil oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte yaklaşık olarak öğrencilerin dörtte biri seçim sınavına İngilizceden katılmış ancak yurt dışında İngilizce dışında başka bir dilde eğitim almıştır. AB Erasmus Programı'na öğrencilerin her yıl artan katılımlarının olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bunun yanında öğrencilerin ilgili, istekli ve meraklı olmalarına rağmen yabancı dil ve bürokratik işlemler konusunda bazı endişeleri ve talepleri vardır. Erasmus birim koordinatörlerinin, öğrencilerin sorularını yanıtlayabilecek ve danışmanlık yapabilecek düzeyde bilgili olmaları, öğrencilerin talepleri arasındadır. AB Erasmus Programı'na katılmış olan öğrencilerin olumlu izlenimler edindikleri, yurt dışında kolay arkadaşlık kurdukları, programın bireysel gelişimlerine katkı sağladığı, yabancı dil bilgilerinin arttığı, özgüvenlerinin geliştiği, programa katılımın istihdam sürecinde bir avantaj olacağı bulgusuna ulaşılmıştır. Sosyo-kültürel etkileşim ve sunulan imkanlara bağlı olarak öğrencilerin memnuniyet düzeyleri yüksektir. Diğer taraftan, öğrenciler dersleri takipte yabancı dil açısından zorluk çekmektedir. Türkiye'de Avrupa Kredi Transfer Sistemi'ne uygun müfredatları güncelleme, yabancı dile daha çok ağırlık verilmeye başlanması ve seçmeli derslerin artırılması gibi program geliştirme etkinlikleri artmaktadır. Buna karşılık olarak, öğrenciler son yıllarda yurt dışına eğitim amacı ile değil daha çok sosyal etkinlik veya gezi maksatlı programa katılmaktadır. Yurt dışında AKTS'ye yurt içindeki kadar titizlikle uyulmamasından, derslerin farklı isimler altında farklı kredilerle okutulmasından ve derslerde takip edilen dilin farklı olmasından kaynaklanan zorluklar yaşanmaktadır. Öğrencilerin yaklaşık olarak dörtte birinin yurt dışı ve yurt içi derslerinin tanınmasında zorluk yaşadığı ortaya çıkmıştır. Bazı üniversitelerin Türkiye'deki üniversitelerle işbirliği konusunda isteksiz davranmasına rağmen AB Erasmus Programı ve Bologna Süreci paralelinde tecrübelerin paylaşılmasının, sürekli değişime öncülük edeceği ve akademik anlamda üniversitelere mutlak katkı sağlayacağı ifade edilmektedir. Yaşanan bazı olumsuzluklara rağmen, araştırmaya katılan öğrencilerin neredeyse tamamı programdan memnun kaldığından bu süreci diğer öğrencilere önermektedirler. Daha çok öğrencinin programa katılabilmesi için kontenjanların, sağlanan finansal desteğin ve öğrencileri programa özendirici etkinliklerin artırılması gerekmektedir. Erasmus Programı gereği ulusal programlarda AKTS'ye uyulması, seçmeli derslerin ve yabancı dil niteliğinin arttırılması konularında düzenlemelerle olası sorunlar çözülebilir. Bununla birlikte öğrencilerin yurt dışında kalış sürelerinin uzatılması, yabancı dil ve alan öğretimine katkı sağlayacaktır. Diğer taraftan öğrencilerin gittikleri ülkeyi iyi tanımaları ve ülkeleri seçerken o ülkedeki eğitim imkanlarını araştırmaları da önerilmektedir.