Erkeklik ve kadına yönelik aile içi şiddet: Eşine şiddet uygulayan erkekler

Bu araştırmanın amacı, eşine şiddet uygulayan erkeklerin erkeklik kurgularının yaşam boyunca güç, iktidar ve şiddet etrafında oluşumunu ve bu doğrultuda kadına yönelik şiddetin ortaya çıkışını anlamaktır. Bu bilgiler ışığında kadına yönelik şiddetin sonlaması için sosyal politika ve sosyal hizmetlerin geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmaktadır. Niteliksel araştırma modeliyle tasarlanan araştırmada, yaşam öyküsü yöntemi kullanılarak yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla eşine şiddet uygulamış toplam 18 erkekle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Eşine şiddet uygulamaktan dolayı Açık ve Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında tutuklu ve hükümlü 12 erkek, denetimli serbestlik cezası alan bir erkek ile Adsız Alkolikler grubundan beş erkekle yapılan görüşmeler, kuramsal bilgiler ışığında çözümlenerek yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları; erkekliğin anlamı, krizdeki erkeklik, çocukluk ve yetişkinlik dönemlerinde erkekliğin güç ve şiddet ekseninde oluşumu, şiddete bakış ve bireysel dönüşüm ana başlıkları altında yorumlanmıştır. Erkeklik, hegemonik erkeklikle ilişkili olarak tanımlanmakta ve kadınlığın karşıtı olarak konumlandırıldığı anlaşılmıştır. Erkek olmak, güçlü olma, ailenin geçimini sağlama, kadın üzerinde iktidar sahibi olma, özgür olma, sorumluluk taşıma, cinsel ilişki kurma, şiddet kullanma, askerlik yapma ve silah sahibi olma gibi özelliklerle tanımlanmıştır. Erkeklik krizi, kadınların çeşitli toplumsal gelişmelerle birlikte toplumsal yaşamda güçlenmeye başlamaları sonucunda özellikle evlilik yoluyla üzerlerinde kurulan iktidara karşı direnme olanaklarının gelişmesi sonucu yaşandığı anlaşılmıştır. Erkeğin sarsılan iktidarı şiddetle yeniden kurulmaya çalışılmaktadır. Güçsüzleştirici yaşam deneyimlerinin erkeklik krizinin daha yoğun şekilde yaşanmasına neden olduğu görülmüştür. Çocukluk döneminde, erkekliğin kurgulanmasında etkili olan aile ilişkileri, eğitim sistemi, yoksulluk, yaşanan çevre, rol modelleri, cinsel istismar ve cezaevi deneyimi, şiddet içeren eril sporlar gibi etmenlerin erkekliğin iktidar ve şiddetle kurgulanmasında önemli olduğu anlaşılmaktadır. Eşitsiz toplumsal cinsiyet ilişkilerinin ve kadına yönelik şiddetin normalleştirilerek içselleştirilmesi, yetişkinlik döneminde de etkilerini sürdürmektedir. Yetişkinlik döneminde evlilik, cinsellik, kapitalizm, kadına yönelik şiddetle mücadele araçları, cezaevi, askerlik, polis gibi kurumlarıyla devletin ve alkolizmin, erkekliği güç ve güçsüzlük çelişkisi içinde şiddetle kurguladığı ortaya konulmaktadır. Kadın üzerinde iktidar kurma yetkisi sonucu, iktidarının sarsıldığı durumlarda kadına karşı şiddet uygulayarak erkekliğin onarılmaya çalışıldığı anlaşılmıştır. Şiddete bakış açısının anlaşılması üzerine yapılan çözümlemede, şiddet uygulamanın erkeğin hakkı olduğunu düşünme, şiddete karşı duyarsızlık, şiddeti anlık öfkeyle açıklama, şiddeti inkar etme, şiddetin kadını güçlendirdiği iddiası, pişmanlık duyma ve şiddete karşı olma temaları çerçevesinde çeşitli görüşler ortaya konmuştur. Adsız Alkoliklerle yapılan görüşmeler ışığında bireysel dönüşümün sağlanmasında kadınların önemi ön plana çıkmıştır. Grup çalışmaları sayesinde dönüşüm geçiren erkeklerin şiddet ve toplumsal cinsiyet konusunda farkındalık geliştirdikleri ve şiddetsiz yaşam için yeni düşünce ve davranış geliştirdikleri görülmüştür.