10.-17. Yüzyıllar arasında Fransa'da tapestry sanatı ve gelişim süreci

En eski dokuma sanatları içinde yer alan tapestry dokumalar figürlüörneklerin olusumuyla ortaya çıkmıs bir kavramdır. Tapestry; figürlü, resimlidokumaların Avrupa kaynaklı ismidir. Tapestryler; atkı yüzlü düz dokumayapısını tanımlamakla birlikte, mekik olmadan, parmaklarla ya da bir bobinyardımı ile atkı ipliklerinin çözgüye baglandıgı bir dokuma türüdür. Tapestry dokumalarda atkı iplikleri olusturulacak figür boyunca ileri geri hareket ederekdesen olusumunu saglar. Diger düz dokumalarda olduğu gibi atkı ipliklerikumasın eni boyunca ilerlemez. Tapestryde kullanılan atkı iplikleri çözgüipliklerinden daha ince olur ve bu yöntemle elde edilen dokuma, renk ve desen olarak zengin aynı zamanda atkı ipliklerinin çözgü ipliklerini tamamenkapatacak sekilde bir dokuma yapısına sahip olur. Tapestryler duvar örtüsü, perde, halı, mobilya örtüsü ve farklı islevlere sahip ürünler olarak dakullanılabilinen, çogunlukla üzerleri resimli elde dokunmus tekstil ya dadokuma kuması da ifade etmektedirler. Tapestry dokumalarda agırlıklı olarak yün, keten, pamuk, ipek gibi dört temel dogal lif ve dogal boyalar kullanılmıstır. Ortaçag'ın sonlarına dogruyapılan tapestrylerde altın ve gümüs iplikler dokumalara eklenmistir. Tapestryler Ortaçag'ın baslarında yalnızca korunma, yalıtım, dekoratif unsuramaçlı kullanılırken çagın sonlarına dogru itibar ve politik deger tasıyanürünler olarak görülmüslerdir. Yapılan arastırmalar dogrultusunda günümüzde Anadolu 'daÇatalhöyük'te James Mellaart ve Ian Hodder tarafından gerçeklestirilenkazılarda ele geçirilen kumas kalıntılarının bundan yaklasık 8 bin yıl önceyedayandıgı kanıtlanmıstır. Tapestry tekniginin batıya geçisinde etkin olan Mısır'da ise bu dokuma tekniginin M. Ö.5000'lere kadar uzanan bir geçmişsiolduğu bilinmektedir. Fransa'da ise tapestry dokumaların olusması 9. yüzyıldagerçeklesmis, 11. ve 12. yüzyılda gelisme göstererek belirli alanlarda kurulanatölyelerle üretim saglanmıs ve üretilen ürünlerin kalitesi bakımından belli baslı dokuma merkezleri olusmustur. Fransa'da 12. yüzyılda tapestry üretimi alanındaki ilk merkez Paris olmustur. Tamamlanması uzun yıllar alan ve büyük bir incelikle dokunmustapestryler her dönem gelisen ve degisen teknolojiden yararlanılarak dokuma sanatının evriminde malzeme ve yorum açısından degisim göstermis olsa bile, bu dokumalarda kullanılan teknikler her zaman aynı kalmıstır. Bugün kullanılan dokuma yapıları; kullanılan yeni malzemeler ve yapısallcı sentezlerısıgında figüratif, sembolik, dekoratif, politik yönelim tasıyan, düsündürücükategorilerde yorumlanmaktadır. Günümüzde dokuma sanatçıları gelenekselteknikleri, güncelligin getirdigi hız ve yeni malzeme ile eski malzemekullanımlarını birlestirerek tekrar yorumlamıslardır. Tapestry sanatında çıgıraçan dokuma sanatçıları ve tasarımcılarının etkinliklerinden çalısma kapsamı içinde söz edilmistir. Tezin içerigi dogrultusunda, tapestry dokuma sanatı temel alınarak hazırlanan özgün dokumalarda çıkıs noktası olarak ele alınan konu portre sanatı olmustur. Portre sanatı, Fransa'da 15. ve 16. yüzyıllarda ortaya çıkmısfakat etkisi çok uzun ömürlü olmamıstır. O yüzyıllardaki temel amaç, var olan bir yaglı boya veya herhangi bir teknikle olusturulmus portrelerden yola çıkarak tapestry dokuma portreler üretmek olmustur. Uygulama örnekleri, 15. yüzyıl Fransa'sında dokunan portre çıkıslı tapestry teknigini ilke edinerekasamalı bir sekilde sürdürülmüstür.