Resimde biliçdışı anlatımın rastlantısal ve deneysel süreci

Üç bölümde incelenen bu çalışmanın ilk bölümünde, Freud'un Topografik Kişilik Kuram'ında yer alan bilinç, bilinçöncesi, bilinçdışı kavramları sırayla dış gerçeklik, iç ve dış gerçekliğin bütünlüğü ve iç gerçeklik kavramlarıyla benzer yanları vurgulanmış, tanımlarına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Özetle; bilinç, dış dünyadan ya da bedenin içinden gelen algıları fark edebilen zihin bölgesidir. Bu bölüm tıpkı dış gerçeklikle örtüşür, çok derinlerde anlamlar aramaya gerek duyulmaz. Diğer yandan bilinçöncesi, dikkatin zorlanmasıyla bilinç düzeyinde algılanabilen zihinsel olayları ve süreçleri içerir. Tıpkı iç ve dış gerçekliğin bütünlüğü gibidir. Bilinçdışı ise bilinçli algılamanın dışında kalan tüm zihinsel olayları kapsar. Dinamik anlamda ise bilinçdışı, sansür mekanizmasının engeli dolayısıyla bilinç düzeyine ulaşma olanağı olmayan zihinsel süreçleri içerir. Bu içerik, gerçekliğe ve mantığa uymayan ve insanın içinden geldiğince doyurulmak istenen dürtülerden oluşur Bu kısım ise iç gerçeklikle örtüşür. Bilinçdışının sıra dışı dünyasından etkilenen birçok düşünürün bilinçdışı, iç ve dış gerçeklik olgusu çerçevesinde, bilimsel, felsefi, psikolojik ve sanatsal tanımlarına, ardından, bilinçdışı sürecin ve onunla eşanlı olan iç gerçeklik olgusunun sanatçının yaratma serüvenine, yani rastlantı ve deneyselliğe nasıl yön verdiği, incelemeye değer bulunmuştur. Birinci bölümün ikinci kısmı Modern sanatta çocuksuluk ve delilik olgularından oluşur. Bu olgularının önemi, bilinçdışı öğeleri içinde barındırmasında yatar. Çocuk ve deli bilinçdışının tekinsiz yolunda hiçbir engel tanımadan özgürce dolaşabilen bireylerdir. Öncü çıkışlara yol açan bu olgular, bilinçdışı - rastlantı ve deneysellik tanımlarına açıklık getireceği düşüncesiyle araştırma alanına sokulmuştur. İkinci bölüm, tarihsel sürecin içerisinde yer alan, bilinçdışı anlatımın yansıdığı anlayışları kapsar. Geleneksel sanatçının dış gerçekliğe bağlılığı ve modern sürece giren sanatçının iç ve dış gerçeklik birlikteliğinde ve ardından iç gerçekliğin önemiyle ortaya çıkan eserlere ve sanat tarihsel süreçlere değinilmiştir. Geleneksel sanatçının iç gerçekliğinden bir sapma olarak gösterilebilecek olan Van Gogh ve Cezanne ile başlayan süreç sırasıyla, Soyut, Dışavurumculuk, Soyut Dışavurumculuk olarak iç gerçekliğe doğru bir yol kat eder. Soyut sanatın önemli sanatçılarından biri olan Kandinsyk, içsel zorunluluğu ilke alarak bilinçdışının rastlantısal ve deneysel sürecince önemli bir rol üstlenmiştir. Bundan sonraki süreçte sistemli gidiş sona erer, iç-dış gerçeklik birbirinin içinde form değiştirir. Yeni eğilimlerde ise dikkati geçen başlık Yeni Dışavurumculukdur. Yeniden tuvale dönüş olarak yorumlanabilecek bu akımda plastik değerler bağlamında rastlantı ve deneysellik ön plandadır. Üçüncü bölümde ise, uygulama çalışmalarıyla bilinçdışının yaratıcı alanını mühendislik ve bilimsel alanlardaki göstergelerle var olan yapılarına müdahale ederek olası bir zaman ve biçim ihtimaline taşınmak amaçlanmıştır. Resimlerde ön planda iç gerçekliğin dışavurumu olmak üzere, aynı zamanda form değiştirmiş bir dış gerçeklikte odağa alınmış durumdadır. Resimde bilinçli bir eylem varlığını sürdürürken oluşum esnasında rastlantı ve deneysellik bilinçdışının yönlendirmesiyle yer yer üst düzeylere çıkmıştır.