Iroquois kızılderililerinde yaratılış miti üzerine resim denemeleri

Mitoloji ve sanat konusu kendi içinde iki durumu barındırmaktadır. Birincisi mitolojiye konu olan yani miti oluşturan toplumlarda sanat kavramı: maske, totem, duvar resmi, heykel gibi ürünler, ikincisi sanat tarihinde farklı alam ve sanatçıların sanat yoluyla mitolojiye yönelmeleri ve bu tavrın teorik olarak nasıl yapılandırıldığıdır Bazı Ortaçağ ve Rönesans sanatçıları. El Greco, Pre-Raffaelitler. Ekspresyonistler. Matisse. Picasso. Kobra Grubu, Ernst. Tobey, Pollock, Beuys gibi sanatçı ve akımlar bu duruma örnek teşkil etmektedirler. Bu çalışmada Kuzey Amerika Yerlileri yanı Kızılderililer esas alınıp, konu bir Kızılderili kabilesi olan Iroquois'larda 'Yaratılış Miti' olarak sınırlandırılmıştır. Bu konunun seçilmesinin temelinde modernizm ve çağdaş batının belirlediği sınırlar dışında kalan toplumlara duyulan ilgi bulunmaktadır. Bizlerle çağdaş, hala yaşayan Kızılderililerin olması konuyu daha da çekici kılmaktadır. Yine modernizmin belirlediği sanat çerçevesinin dışında kalan uygarlıkların kültürlerini ya da mitlerim resim yoluyla temsil etme çabası, sanatın insan bağlamında sorunsallarından birisidir. Aldığımız modernist eğitim ya da sanat tarihi bize sadece kendi seçtiği ve istediği şeyleri sunmaktadır; Mısır. Yunan ve Roma mitolojileri gibi. Oysa bu seçiciliğin dışında kalan birçok kültür bulunmaktadır. Kızılderili Mitolojisi ise dünyada yalnız olmadığımız gerçeği ve evrene bu bütün olarak bakma ihtiyacindan yola çıkılarak seçilmiştir. Bu bakış açısı içerisinde, bize egemen olarak öğretilmiş olan değerler dışında da var olan ve haberdar olduğumuz değerler sanatsal tasarımlarımıza kendiliğinden girmektedirler Bu, çağdaşı olduğumuz, fakat farklı kültürel eksenlerde bulunduğumuz kültürlere duyulan ilgiden kaynaklanmaktadır. Birinci durum olarak değinilen miti oluşturan toplumlarda sanat kavramı üzerinde özellikle durulmakta ve ilkel-uygar ayırımı, sanatın kökeni, ilkel toplumlarda mitin yeri vb. konular ele alınmaktadır. Yapısalcılık ve temsilcilerinden biri olan C. Levi-Strauss'un budunbilimci yaklaşımı yöntem olarak mitlerin açıklanması ve bu verilerin günümüzdeki yeri bakımından belirleyicidir. Konu edilen yaratılış miti bir bilgi nesnesi olarak ele alınmaktadır. Seçilen mitin bir bilgi nesnesi olarak kavranması direkt olarak mitoloji, mit, ilkel topluluklar, Kızılderili kültürü gibi konularla ilgili bilgilenmeyi gerektirmektedir. Dolayısıyla antropoloji, etnoloji, estetik, yapısallcılık ve diğer alanlardan faydalanma zorunluluğu doğmaktadır. Burada bir bilgi nesnesi olan yaratılış miti sanatçının nesnesi olmaktadır. Konu olarak bir figür ya da doğa nesnesi değil, insanın ürünü olan mit seçilmiştir. Böylelikle günümüz sanat kuramları ve alegorik sanat, tarihe yönelme, sanatta özgünlük kavramlarıyla ilişki kurulmaktadır. Konu olan mit üzerine yapılan denemelerde yazılı bir metni resim diliyle yorumlama, simge ve sembollerin oluşturduğu alegorik bir anlatımla yapılmaya çalışılmıştır. Kızılderili sanatı incelenmiş ve oluşturdukları semboller dünyası çalışmalara kimi zaman kaynaklık etmiştir. Primitif sanatın özellikleri dikkate alınarak ve Kızılderililerin düşünce sistemine yaklaşmaya çalışılarak; mitin resimsel temsili için simge, sembol ve tasarımlar oluşturulmuştur.