Kadın yoksulluğunun sosyo-ekonomik önemi: Türkiye- Avrupa Birliği karşılaştırması

Son yılların en fazla tartışılan konularından bir tanesi de yoksulluk olgusu olup; kadın yoksulluğu konusu ise gerek akademik, gerekse politik çevrelerde özenle izlenen ve çalışılan konulardan bir tanesidir. Bu çalışmanın amacı, kadın yoksulluğu ve kadın yoksulluğunu etkileyebileceği düşünülen ekonomik, sosyal ve politik göstergeler itibariyle Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında karşılaştırma yaparak; Türkiye'deki kadınların Avrupa Birliği içerisinde yoksulluk itibariyle ve O'nu etkileyebilecek sosyo-ekonomik ve sosyo politik- durumlarını saptamaktır. Çalışmanın metodu karşılaştırmalı analiz yapmaya yönelik olup; kadın yoksulluğu ve kadınların sosyo-ekonomik ve sosyo-politik verileri TÜİK, EUROSTAT, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı veri setlerinden elde edilmiştir. Belirtilen veriler itibariyle yapılan karşılaştırma daha ziyade 2000- 2015 dönemini kapsamıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya genelden özele doğru yaklaşıp; önce genel olarak yoksulluk olgusu ele alınmıştır. Bu kapsamda, yoksulluğun kavramsal çerçevesi tartışılmış, daha sonra yoksulluk türleri üzerinde durulmuş, ardından, yoksulluk ölçüm yöntemleri ile sosyolojik ve ekonomik yönden yoksulluk kıstası incelenmiştir. İzleyen kısımlarda ise; kadın yoksulluğunun önemi, İktisat kuramlarının kadın yoksulluğuna bakışı, kadın istihdamındaki değişimler incelenmiştir. İkinci bölümde; Türkiye'de kadın yoksulluğu ve kadınların sosyo-ekonomik statüsü başlığı altında Türkiye'de kadın yoksulluğunun boyutu, Türkiye'de kadın istihdamının boyutu, Kadınların gelir dağılımı payları, iş gelirleri, kişi başına düşen brüt milli gelir tahmini, eğitim, sağlık, İnsani kalkınma ve politik göstergeler itibariyle çoğunlukla Türkiye'deki erkeklerle kıyaslanarak, Türkiye'deki kadınların mevcut durumları saptanmıştır. Diğer yandan, bu bölümde söz konusu saptamalar eşliğinde Türkiye'de kadın yoksulluğunun nedenleri ekonomik, sosyal ve politik anlamda değerlendirilmiştir. Bu bölümün son kısmında ise Türkiye'de kadın yoksulluğuna yönelik doğrudan veya dolaylı olarak çözüm odaklı politikalar ele alınmıştır. Bölümün temel amacı Türkiye'de kadın yoksulluğu ve bunu etkileyen sosyal, ekonomik ve politik açılardan Türkiye'deki kadınların durumunu, özellikle erkeklerle kıyaslamak suretiyle belirlemektir. Üçüncü bölümde ise kadın yoksulluğu bakımından Türkiye ve Avrupa Birliği karşılaştırması yapılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak Avrupa Birliği'nin kadın yoksulluğuna ilişkin temel nitelikteki politikaları ele alınmıştır. Daha sonra çalışmanın esasını oluşturan kadın yoksulluğu bakımından Türkiye-Avrupa Birliği karşılaştırması yapılmıştır. Söz konusu karşılaştırma önce medyan gelir gruplarına göre kadın yoksulluğu bakımından yapılmıştır. Daha sonra, yine Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde kadınların çalıştıkları halde yoksulluk riski altında olup olmadıklarını saptamak üzere yaş gruplarına göre yoksulluk riski oranları itibariyle karşılaştırma yapılmıştır. Bundan sonra, Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde en zengin ve en yoksul kadınlar arasındaki gelir farkı dikkate alınarak karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, gelirle ilgili olarak kadınların kişi başına gayri safi milli gelir tahmini değerleri itibariyle de karşılaştırma yapılmıştır. Söz konusu analizden sonra yine bu bölümde Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında kadınların ekonomik statüsünü belirlemek için istihdam, kadın işverenler, kendi hesabına çalışan işçiler, tarım, endüstri ve hizmet sektörlerinde istihdam edilen kadın oranları ve kadın işsizlik oranları itibariyle karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde kadınların sosyal statüsünü belirlemek ve ülkeler arasında karşılaştırma yapmak amacıyla eğitim seviyesi itibariyle kadınların işgücüne katılımı, işsizlik oranları, ilk ve ortaöğretim seviyesinden daha az eğitim seviyesinde olan kadınların oranı, lisans ve dengi seviyesindeki kadınların oranı, Yüksek lisans ve doktora mezunu kadınların oranı, kadınların sosyal dışlanmışlık oranları, doğurganlık hızı, doğumda beklenen yaşam süresi, anne ölüm oranları, AIDS ve HIV hastalığı nedeniyle ölüm oranları ve kadınlarda insani kalkınma seviyesi gibi konular ele alınmıştır. Bu bölümün son kısmında ise yine Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında politik açıdan karşılaştırma yapmak için ve kadınların politik statüsünü belirlemek için parlamentoda kadınların sandalye oranı ve kadın bakan oranı dikkate alınmıştır. Sonuç kısmında, ulaşılan karşılaştırma bulguları ve Türkiye için kadın yoksulluğunu azaltmak adına ekonomik, sosyal ve politik anlamda öneriler sunulmuştur.