Yukarı akışlı yataklı durultucuların işletme verimini etkileyen faktörlerin araştırılması

Bu çalışmada çamur yataklı durultucularda çamur yatağı karakteristiklerimn sistemin işletilmesine ve organik madde giderimine etkisi araştırılmıştır. Değişen şartlarda çamur yatağının stabil kalmasını sağlayacak ve çıkış suyu kalitesini arttıracak şartların belirlenmesi hedeflenmiştir. Tam ölçekli tesis üzerinde ortaya konan deneysel çalışmada İSKİ İkitelli FSMH Tasfiye Tesisi'ndeki çamur yataklı durultucular kullanılmıştır. Tesiste ham su giriş debisinin gün içinde çok sık değişmesi ve ham su katı madde oranının düşük olması nedeniyle çamur yatağım stabil tutmakla ilgili problemler yaşanmaktadır. Sunulan literatür araştırmasında ilk olarak çamur yataklı durultucular hakkında bilgi verilmiş, özellikle çamur yataklı durultucularda arıtma verimini etkileyen faktörler üzerinde durulmuş, organik maddenin içme suyu antımındaki önemi ile yüzeysel su ortamlarındaki organik madde kaynaklan belirtilmiş, alum koagülasyon ve polielektrolit flokülasyon mekanizmaları hakkında bilgi verilmiş ve İkitelli FSMH Tasfiye Tesisi tanıtılmıştır. Polielektrolit dozaj inin çamur yatak karakterestiklerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmada 0 .04, 0 .08,0.12, 0.16 mg/lt dozajlarında polielektrolit dozlanarak değişen yüzey yükü değerlerine karşılık çamur yatak yüksekliği, çamur hacim konsantrasyonu ve çıkış bulanıklık değerleri ölçülmüştür. Elde edilen verilerde çamur yatağı katı madde oranının polielektrolit dozaj ıyla orantılı olarak arttığı tespit edilmiştir. Artan polielektrolit dozajıyla çamur yatağı katı madde oranındaki ve yatak çökme hızındaki artış nedeniyle çamur yatağı yukarı akış hızına karşı stabil kalmakta ve debi artışlarında problem yaşanmamaktadır. Yüksek polielektrolit dozajında çamur yatağının çökme hızındaki artış nedeniyle aynı yüzey yükünde daha düşük çamur yatak yüksekliği ölçülmüştür. Düşük polielektrolit dozajı uygulamasında çamur yatağı dağınık olarak gözlemlenirken, yüksek dozlarda çamur fazı ile duru su fazının birbirinden net olarak ayrıldığı ve çamur yatağından ihmal edilecek kadar az flokun duru faza karıştığı gözlenmiştir. Yapılan çalışmada çamur yataklı durultuculara uygulanacak maximum yüzey yükünün çümur yatağı katı madde miktarına ve polielektrolit dozajna bağlı olduğu belirlenmiştir. 0.04 mg/lt polielektrolit dozajında 3.5 m3/m2. sa yüzey yükü değeri güçlükle uygulanırken, 0.12 mg/lt dozaj değerinde çalışmanın yapıldığı durultucularm maximum yüzey yükü olan 4.0 m3/m2. sa değeri güvenli olarak uygulanmıştır. vıuYüzey yükünün çamur yatağı karateristiklerine etkisinin araştırıldığı çalışmada, 0.12 mg/lt polielektrolit dozajında, 2.0, 2.5, 3.0, 3.5, 4.0 m3/m2. sa yüzey yükü değerleri uygulanarak çamur yatak yüksekliği ve çamur yatağı boyunca üç ayn noktadan (tabandan itibaren 0.5, 1.5, 2.5 m) alınan numunelerde katı madde oranı ölçülmüştür. 3.0 m /m. sa değerinden düşük yüzey yükü değerlerinde çamur yatağının üst seviyesinin çamur toplama konilerinin altında olduğu ve katı madde orammn tabandan yukarı doğru azaldığı tespit edilmiştir. 3.0 m3/m2. sa ve üzerindeki yüzey yükü değerlerinde çamur yatağının yüksekliği çamur konileriyle aynı seviyede ölçülmüş ve yatak derinliği boyunca katı madde orammn homojen olduğu belirlenmiştir. Yapılan çalışma çamur yatak yüksekliğini ideal seviye olan çamur konilerinin üst seviyesinde tutabilmek ve çamur yatağı boyunca katı madde orammn homojen dağılımım sağlayabilmek için yüzey yükünün 3.0 m3/m2. sa ve üzerindeki değerlerde uygulanması gerektiğini ortaya koymuştur. Çamur yatağı içinde organik madde gideriminin araştırıldığı çalışmada iki farklı çalışma ortaya konmuştur. Birinci çalışmada çamur yatağı katı madde orammn düşük olduğu, ikinci çalışmada ise yüksek olduğu şartlarda 20, 30, 40, 50 mg / İt değerlerinde alum dozu uygulanarak ham su ve durultucu çıkış TOC ölçümü yapılmıştır. Yapılan çalışmada çamur yatağı katı madde orammn organik madde giderimini etkilemediği, organik madde gideriminin alum dozu ile orantılı olarak arttığı belirlenmiştir. IX