Üretim ve tüketim ilişkisinin sanata etkisi

18. yüzyıl başlarından itibaren resim sanatında genel üretim-tüketim dengeleri ile ilişkili olarak, toplumun sosyal gelişimin -buna yapılanmasındaki değişim de diyebiliriz- beraberinde özellikle yapıt da tarih içinde o dönemlere kadar olan kullanılan geleneksel ifadelerin dışında farklılıklar gözlemlenmeye başlanmıştır. Bu farklılıkların temelinin toplumu oluşturan tek tek bireylerin -sanatçıların- üretimlerinde gözlemlenirken, dünya üzerinde son iki yüzyılda ard arda gördüğümüz yeniliklerin, sosyal devrimlerle arasında elbette ki kuvvetli bir bağ bulunmaktadır. Sanayii Devrimi, Aydınlanma Felsefesi, Çağdaş Kent yapının kurulması, Endüstri Hareketi, Makine ve Teknik Sanayideki yeni oluşumlar, Dünya Savaşları, Medyanın devreye girmesi, Popüler kültürün oluşumu ve sonunda Bilgi çağının varlığı, bütün bunların dışında siyasi yapının sürekli değişimi, pozitif bilimlerin gelişimi, bilimin sınırlarının inanılma/lan ulaşması ve iletişim çağının oluşup bilgisayarların gündelik hayata girmesi, sanatı dolayısıyle sanatçıyı ve yapıtlarım da etkilemiş, görsel ya da içeriksel sunumları ile birlikte başkalaştırmıştır. Sanayi devriminden sonra geleneksel ikonvari, din amaçlı resimlerin yerini ağır makinelerin devreye girmesi ile gücün etkilerini görmeye başlarız. Buharlı makineler, gemiler, lokomotifler, tekstil dokuma makineleri resmin konusu olmaya başlamıştır. IVAkim devreye girmesi ile doğaya açılan sanatçı önce gerçekçi ardından kendi izlenimleri olarak tabiatı resmeder. Kent kültürü resimle birlikte birçok teknik yeni üretimleri doğurur. Afiş sanatı, grafik çalışmaları, baskı çeşitlerinin gelişmesi çoğaltmaya yönlenme, galeri mekanlarının oluşturulması, yapıtların izleyiciye sunulması... Savaşların ardından sarsılan sanatçı yapıtlarında agressif dışavurumlara yönelmiş, şiddeti ve özellikle aile kavramının parçalanışı konu başlıklarının başlıcaları olmuşlardır. Bir süre sonra etrafını hem çok iyi gözlemleyen cesur hem de dalga geçen dikkatli ama yaramaz çocuk olmuştur sanatçı ve yapıtları da bu doğrultuda başkalaşıraştır. Üretimlerinde sosyal evrelerle denk akımlar ve yem hareketler özellikle Dünya Savaşının ardından hızlanmıştır. Makine uygarlığının etkilerini yapıtlarda henüz görüp alışmaya başlamışken birden kent kültürünün ve teknik yeni icadlarm etkisi ile yepyeni yüzlerle karşımıza çıkar. Fotoğraf makinesinin görsel sanatlarda mucizevi yapısı hemen fark edilir. Peşpeşe gelen teknik keşifler, medyanın gücü, popüler yaşam düşünme ve üretim - tüketim sisteminde çok yeni kapılar aralamıştır. Artık yapıtın tek ve benzersizliği tartışılır olmuş hatta tam aksi görüşlerle tabular yıkılmaya çalışılmıştır. Teknolojinin varlığı ve yeni görüşlerin oluşmasının sanat yapıtı içinde konu ve malzeme sınırlarını tamamen ortadan kaldırmış; beden, bilim, coğrafya, mizah, makineler, ses, bilgisayarlar... hemen her şey sanat için hammadde haline gelebilmiştir. Günümüze geldiğimizde bilginin ve görselliğin taşımrhhğmm ve çabukluğun olağanüstü hallere gelmesi ile yerküre üzerinde şuurlar kalkmış, sanat evrenselliğini netleştirmiş, sanatçı da yöreselliğin dışında hiçbir alan ve bölgeye bağlanmadan dünyalı olarak tanımlanmıştır. Üretim-tüketim dengelerinin artması ya da farklılaşması ile de sanat o ölçüde genel sonuçtan etkilenmiş ve bünyesini genişleterek yenilikler kazanmıştır. VI