Ankara ilinde denetimli serbestlik yükümlülerinde suç tekrarı

Bu çalışmada Ankara Denetimli serbestlik müdürlüğüne bağlı olarak işlemleri yürütülen denetimli serbestlik yükümlülerinin suç davranışı nedeniyle karşılaştığı resmi ve sosyal tepkiler, yükümlünün aile, iş ve sosyal hayatında yaşadığı damgalanma deneyimleri ve bunun tekrarlı suç davranışı ile ilişkisi anlaşılmak istenmektedir. Buna ek olarak, denetimli serbestliğin bir kurum olarak yapısall sorunları, personelin sisteme ve yükümlüye bakış açısı ve sistemin personelden kaynaklanan sorunları üzerinde durulmuştur. Denetimli serbestliğin iyileştirme çalışmalarının etkinliği tartışılarak daha etkili bir denetimli serbestlik için öneriler getirilmiştir. Araştırma kapsamında Ankara Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde 4'ü kadın olmak üzere, 53 denetimli serbestlik yükümlüsü ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Buna ek olarak Ankara Denetimli Serbestlik Müdürlüğü ve Batı Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde 5'i öğretmen, 5'i sosyolog, 5'i sosyal çalışmacı, 2'sinde idari personel olmak üzere toplam 17 Denetimli Serbestlik Uzmanı ve personelle ile mülakat yapılmıştır. Çalışmanın teorik çerçevesini damgalama teorisi oluşturmaktadır. Tannenbaum'un 'kötülüğün dramatize edilmesi', Lemert'in 'birincil ve ikincil sapma' kavramları, Becker'in 'suç haline getirme' ve Braithwaite'in ' birleştirici ve ayırıcı utandırma' kavramı tezin önemli kavramsal araçlarındandır. Yükümlülerin özellikle iş arama sürecinde yaşadıkları damgalanma deneyimi onları suç davranışını tekrar etmeye yönlendirmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkmıştır ki, yükümlülerin hemen hepsi suç davranışına verilen resmi tepki ve 'suçluluğun kişi için baskı statüye dönüşmesinden çok önce suçla ilgili olmayan nedenlerle damgalanmayı deneyimlemişlerdir. Suçlu damgası yükümlülerin başka başka sebeplerle yaşamları boyunca ve halihazırda deneyimledikleri damgalanmanın bir uzantısı, şekil değiştirmiş hali niteliğindedir. Denetimli serbestlik sistemi ise tüm iyi niyetine rağmen uygulamadan kaynaklanan sorunları nedeniyle damgalanmayı arttırıcı daha da kötüsü suçu teşvik edici bir etki yapmaktadır. Suçlu damgasının kişi için baskın statü haline gelmesinin izleri bu çalışmada sürülebilir. Kendini gerçekleştiren bir kehanete dönüşen suçlu damgası kişinin sosyal izolasyonunu arttırarak toplumsal hayata katılımını engellemekte kişiyi suçla karakterize olmuş bir sosyal çevreye hapsetmektedir. Kişi içeride tanıştığı kişilerin yanında kendini daha rahat hissetmekte böylelikle suç kariyerine hapsolmaktadır. Yükümlülerin babaları ile olan ilişki tarzının neredeyse tüm görüşmelerde kendini tekrar etmesi oldukça ilginçtir. Yükümlülerin babaları ile olan ilişkilerinin onların suç davranışına yönelmesinde oldukça etkili olduğu söylenebilir. Suç davranışının ortaya çıkmasında bireyin babası ile ilişkisi suç davranışını tetikleyici bir rol oynarken, anne ise bu davranışın devamında etkili olmaktadır. Denetimli serbestlik sistemi içinde iyileştirme faaliyetleri hedeflenenin çok gerisinde kalmakta sistem bu haliyle caydırıcılığı elinden alınmış bir infaz kurumu olmanın ötesinde gidememektedir. Yükümlülerin damgalanma deneyimlerinin suç tekrarına etkisi ve yükümlünün denetimli serbestlik sistemi ile ilişkisi çalışma boyunca tartışılmaktadır.