Türk bankacılık sisteminin Avrupa Birliği'ne entegrasyonu

tarihinde yürürlüğe giren ortak para birimi EURO ile Avrupa Para Birliği'nin sağlanmış olması, Bretton Woods Sisteminin kabulünden ve IMF'nin kurulmasından sonra uluslararası para sisteminde gerçekleşen en önemli olaydır. Bu gelişme, Avrupa'da 1958'den beri tek ve büyük bir pazar oluşturulması için harcanan çabaların başarısını göstermektedir. 2000'li yıllara girerken dünya; ekonomik, finansal ve ticari alanlarda bütünleşmeye yönelmektedir. Uluslararası bütünleşmenin bir ayağını, Avrupa Birliği ülkelerinin parasal ve siyasi birlik hedefine ulaşmak için gayretleri ve çalışmaları oluşturmaktadır. Özelllikle finans sektöründe yaşanan küreselleşme ve uluslararası rekabet diğer alanlara göre daha fazladır. Avrupa Birliği'ne Gümrük Birliği ile bağlantılı tek ülke olan Türkiye, Avrupa Birliği ülkeleri ile oldukça yakın ticaret, hizmet ve finans bağlantılarına sahiptir. Bu nedenden dolayı Birlik içindeki gelişmeleri yakından izlemek ve uyum sağlamaya çalışmak zorundadır. Türk finans kesiminin en gelişmiş sektörünü oluşturan bankaların, ekonominin diğer sektörleriyle doğrudan ilgili olmaları da önemlerini bir kat daha artırmaktadır. Günümüzde bankalar, sadece mevduat toplayıp, bunları kredi olarak plase eden kurumlar olmak yanında, yapmış oldukları hizmetleri çeşitlendirmeye ve farklılaştırmaya çalışmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, Türk bankacılık sektörünün Avrupa Birliği Bankacılık sektöründeki yeri ve öneminin, entegrasyonda çıkabilecek soruların ve rekabet şansının karşılaştırmalı olarak analiz edilerek belirlenmesidir. Bunlara ek olarak, Türk bankacılık sisteminin gelişimi ve mali piyasaların derinleşmesini engelleyen faktörlerle birlikte, bankacılık sektörünün yapısı, karlılıkları, kaynak kullanımındaki etkinlikleri, aktif ve pasif yapılarıyla ilgili durumları da AB ülkelerinin bankacılık alanında yaptıkları düzenlemelerin ışığında incelenmektedir. Ill Yaptığımız tespitlere göre, Türk bankacılığı ile Avrupa Birliği bankacılığı arasında mevzuat bakımından önemli farklılıkların bulunmadığı, Türk bankacılık sisteminin yapısall ve ekonomik nitelikte sorunlara sahip olduğu ancak bunların Birliğe entegrasyonu engelleyecek nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Tezin amacı açısından kullanılan tek araç, Data Envelopment Analysis adı verilen bir yöntemdir. Türkiye'de yeni bir uygulama olan bu yönteme göre, herhangi bir gözlem kümesi içinde en az girdi bileşimi kullanarak en çok çıktı bileşimini üreten en iyi gözlemleri belirler ve bazı varsayımların ışığı altında bu gözlemlerden oluşturulan etkinlik sınırına göre diğer karar birimlerinin nisbi etkinliklerini ölçmeye çalışır. Çalışmamızın ampirik yönünü DEA adı verilen tekniğin kullanılması suretiyle Türk ve Avrupa Birliği bankalarının nisbi etkinliklerinin saptanması oluşturmaktadır. Yaptığımız analiz sonucunda, incelenen dönem (1993-1998) itibariyle tek bir kamu bankasının sadece bir dönemde etkin olduğu, Türk kamu bankalarının aktiflerinin Türk özel bankalarına nazaran büyük olmasına rağmen etkinsiz olarak faaliyette bulundukları, Türk özel bankaları etkinlik oranlarının Avrupa Birliği bankaları etkinlik oranlarına yakın olduğu tespit edilmiştir. Türk bankalarının uluslararası bankacılık alanında etkin olabilmeleri, mali yönden güçlenmelerine, teknik ve pratik piyasa bilgilerinin sağlanarak aktif bir şekilde uygulanmasına bağlıdır.