A complementary study on European Portfolio for student teachers of languages in relation to the European Profiling Grid

Yabancı dil öğretmen eğitimi alanındaki mevcut uygulamalar, özellikle yabancı dil bölümlerindeki öğretmen adaylarının değerlendirme sürecince ağırlıklı olarak geleneksel yolların kullanılması eğilimindedir. Öğretmen eğitimi bakımından dünya gözlemlendiğinde, öğretmenlik uygulamaları derslerinde daha yansıtıcı ve nesnel araçlara acil olarak ihtiyaç duyulmakladır. Çünkü öğretmen adaylarını gerçek hayat tecrübelerine hazırlarken, yansımaları ve özerklik, öz-yeterlik ile öz değerlendirmelerini arttırma teşebbüslerini dikkate alırken, bilişsel faktörler kadar duyuşsal faktörlerin başarı ve düzeyi de öğretmen eğitiminde büyük bir rol oynamaktadır. Bu yansımalara olan ivedi ihtiyaç karar alıcıları, profesörleri, eğitimcileri ve uygulayıcıları öğretmen eğitiminde kullanılmak üzere farklı türlerde araçlar bulma arayışına sokmuştur. Bu tez, Dil Öğretmen Adaylarına Yönelik Avrupa Portfolyosu ile Avrupa Profil Belirleme Gridi üzerine tamamlayıcı bir çalışma sunmayı amaçlamaktadır. Bu yolla, bu çalışma Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesinde bulunan İngiliz dili eğitimi öğretmen adaylarının öğretmenlik yeterlik düzeylerini belirlemeyi ve özelikle okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması dersleri gibi öğretmen eğitimi derslerinde bu ölçeklerin kullanımlarına yönelik algıları geliştirmeyi hedeflemektedir. Buna ulaşmak için, uygulamada Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı'nda dördüncü sınıfta okuyan 38 öğretmen adayı rastgele seçilmiştir. Öğretmen adaylarının yeterlik düzeyleri, adaylar tarafından 2014- 2014 akademik yılı güz ve bahar yarıyılında doldurulan Dil Öğretmen Adaylarına Yönelik Avrupa Portfolyosu ile öğretmen adaylarının staj öğretmenleri, ders ve sınıf danışmanları tarafından doldurulan Avrupa Profil Belirleme Gridi aracılığıyla elde edilmiştir. Bahar yarıyılında APG; staj öğretmenleri, ders ve sınıf danışmanları olarak tanımlanan katılımcılar tarafında doldurularak farklı bir tür son-test olarak kullanılırken, güz yarıyılında DÖAYAP ön-test, bahar yarıyılında da son-test olarak kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının DÖAYAP'a yönelik algılarını ve fakülte eğitimleri süresince almaları beklenen zorunlu derslerin korelasyon düzeylerini belirlemeye yönelik iki bölümlü bir anket uyarlanmıştır. Öğretmen adaylarının öğretmenlik yeterliklerini ne ölçüde tanımladıklarını; staj öğretmenleri, ders ve sınıf danışmanlarının öğretmenlik profil düzeylerini birbirleriyle ve DÖAYAP ile ne ölçüde uyumlu olduklarını belirlemek amacıyla ölçeklerin güvenirlik ve geçerlik düzeyleri hesaplanmıştır. DÖAYAP, APG ve iki bölümlü anket sırasıyla.98, .89, .75, and. 88 Cronbach Alpha güvenirlik düzeylerini elde etmiştir. Veri analizi sürecinde SPSS 17.00 paket programı kullanılmıştır. Çalışmanın alt problemleri dikkate alınarak, öğretmen adaylarının yeterlik ve profil düzeylerini tanımlamak ve açıkça verebilmek, ayrıca ölçeklerin uyumluluk ve farkındalıklarını katılımcılara göre istatistiksel olarak açıklamak amacıyla bu çalışmada nitel ve nicel analizlerin ikisi birlikte kullanılmıştır. Öğretimsel süreç öncesinde, öğretmen adaylarına İDÖ 475 Okul Deneyimi dersini aldıklarında DÖAYAP ölçeği uygulanmıştır. Veriler Tek Örneklem T-Testi kullanılarak elde edilmiş ve öğretmen adayları için DÖAYAP'ın tüm bölüm ve alt bölümleri tablolar halinde sunulmuştur. Sonrasında, adayların DÖAYAP'a yönelik farkındalıklarını geliştirmek amacıyla 8 mikro öğretim kaydı hazırlanmıştır. Bu amaçla, adaylara bahar yarıyılında İDÖ 478 Öğretmenlik Uygulaması dersini aldıklarında, bu derslerin yeterlik düzeylerinin karşılaştırmasını açıklamak için DÖAYAP tekrar uygulanmıştır. Tek Örneklem T-test sonuçları ile DÖAYAP'ın tüm bölüm ve alt bölümleri her bir öğretmen adayı için tablolar halinde sunulmuştur. Bu kayıtları öğretmen adaylarının yeterlik düzeyleri üzerinde ne ölçüde etkili olduğunu bulmak amacıyla İlişkili Örneklemler için T-Test uygulanmıştır ve yeterlik düzeylerinin bahar yarıyılında 85.56 iken güz yarıyılında 75.56 olduğu bulunmuştur. Buna göre, mikro öğretim kayıtlarının öğretmen adaylarının öğretmenlik yeterlik düzeyleri üzerinde anlamlı etkisi olduğu kabul edilmiştir, t (37) = 6 .349, p<.01. Öğretmen adaylarını kendileri tarafından doldurulan DÖAYAP haricinde, öğretmen adayları bahar yarıyılında İDÖ 478 Öğretmenlik Uygulaması dersini alırken Avrupa Profil Belirleme Gridi de uygulanmıştır. Bu ölçek DÖAYAP uygulamalarını desteklemeyi; staj öğretmenleri, ders ve sınıf danışmanları gibi farklı katılımcılar tarafından doldurularak kanıt olarak sunulmayı amaçlamaktadır. APG'nin bölümleri ve alt bölümleri için Tek Örneklem T-Test sonuçları, sonrasında staj öğretmenleri, ders ve sınıf danışmanlarına yönelik Kruskal-Wallis Sıralamalı Tek-Yönlü Varyans Analizi ve öğretmen adaylarının bu profesyonel kişilerce tanımlanan öğretmenlik profilleri tablolar halinde verilmiştir. Buna ek olarak, staj öğretmenleri, sınıf ve ders danışmanları açısından öğretmen adaylarının APG düzeyleri Tekrarlı Ölçümler için Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılarak hesaplanmıştır. Buna göre, en anlamlı farklılaşma ders danışmanları ile stajyer öğretmenler arasında ve sonrasında ders ve sınıf danışmanları arasında bulunmaktadır. Ayrıca öğretmen adaylarının profil düzeyleri staj öğretmenleri ve sınıf danışmanları açısından anlamlı bir farklılaşma göstermemektedir, f (2, 74)= 15 .39, p<.01. Öğretmen adaylarının APG düzeyleri ders danışmanları tarafından staj ( = 64 .37) ve sınıf danışmanlarına ( = 71 .01) göre daha yüksek olarak hesaplanmıştır ( = 83 .84). DÖAYAP'ın APG ölçeği ile olan uyumluluğuna gelince, Tekrarlı Ölçümler için Tek Yönlü Varyans Analizi sonuçları verilmiştir. Sonuçlara göre, ders danışmanları tarafından doldurulan EPG bulgularının DÖAYAP sonuçlarına daha uyumlu ve açıkça DÖAYAP ile staj öğretmenleri, sınıf ve ders danışmanları tarafından doldurulan APG düzeyleri arasında anlamlı fark olduğuna ulaşılmıştır, f (3, 111)= 57 .05, p<.01. DÖAYAP ölçeğinde öğretmen adaylarının yeterlik düzeyleri ( = 88 .55) ders danışmaları ( = 83 .84), sınıf danışmanları ( = 71 .01), ve staj öğretmenlerine göre ( = 64 .37) en yüksek olarak elde edilmiştir. Bu durum, öğretmen adaylarının profil düzeylerini belirlerken, DÖAYAP yeterlik uygulaması ile ders danışmanlarınca doldurulan APG düzeyleriyle en uyumlu olduğu anlamına gelmektedir. Son olarak, Ki-Kare Analizi testi kullanılarak öğretmen adaylarının DÖAYAP'a yönelik algıları hesaplanmış; frekans ve yüzdeleri içeren tüm betimsel sonuçlar açıkça tablolar halinde sunulmuştur. Sonuç olarak, nitel ve nicel uygulamalardan elde edilen bulgulara dayalı olarak, DÖAYAP'ın Türkiye'de İngiliz dili öğretmen eğitiminde kullanılabilecek faydalı bir araç olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun üzerine, APG'nin de öğretmen eğitimi sürecine katılmayı hak eden kullanışlı bir araç olduğu söylenebilmektedir. Bu iki ölçek, öğretmen eğitiminin kalite ve ihtiyaçlarını değerlendirmek amacıyla farklı katılımcılara fırsat tanıyan tamamlayıcı bir örnek olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, DÖAYAP ile APG İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmen adaylarına yönelik derin bilgi veren yansıma araçları olmaları yanında aynı zamanda İngiliz Dili Eğitimi bölümlerinin programları ve öğretmen adaylarının öğretmen eğitimi boyunca aldıkları dersler hakkında da bilgi vermektedir. Bu anlamda, DÖAYAP ve APG isteğe bağlı ya da zorunlu olarak İngiliz dili öğretmen eğitimi programına yerleştirilmeli ve İngiliz dili öğretmen eğitimi programında dikkate alınmalıdır. Bu çalışma, öğretmen eğitimi programlarının öğretmenlik yeterlik düzeylerini tartışması ve belirlemesi bakımından DÖAYAP ve APG'nin ortak bir temel oluşturduğu fikrini ortaya çıkarmakta ve desteklemektedir. Böylece, bu ölçekler hizmet öncesi öğretmen eğitimine de aynı zamanda bütünlük getirecek olan ülke çapında öğretmen eğitimi programlarının içeriklerini gözlem ve kıyaslamaya elverişli karşılaştırma araçları olarak hizmet etmektedir.