turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Dünya'da ve Türkiye'de serbest bölgeler, faaliyetleri ve vergilendirme

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU DÜNYA'DA VE TÜRKİYE'DE SERBEST BÖLGELER, FAALİYETLERİ VE VERGİLENDİRME Onur BAŞER Maliye Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kasım 2001 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Tufan ÇAKIR Ülkelerin siyasi sınırlan içinde olup, gümrük sınırlarının dışında kabul edilen serbest bölgeler, 20. yüzyılın ilk yarısından itibaren gerek tür ve gerek sayı olarak artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Gelir, Kurumlar, Katma Değer, Gümrük Vergisi muafiyet ve istisnaları, işçi gelirlerinden vergi muafiyeti kolaylıkları ile yüzde 25'e varan tasarruf sağlama, yabancı sermaye, teknoloji, istihdam ve döviz geliri sağlayan serbest bölgeler, 1980 sonrasında ihracata yönelik sanayileşme stratejisi politikası kapsamında ekonomik ve sosyal kalkınmayı benimseyip sağlam ve istikrarlı bir ekonomik temel oluşturmak isteyen Türkiye'nin amaçlarını gerçekleştirmede uygulanan önemli araçlardan birisi olması nedeniyle çalışmamızın içeriğini oluşturmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümüne, farklılık gösteren bölge türlerine ilişkin açıklamalarla başlanmış, amaç ve özellikleri anlatılmıştır. İkinci bölümde, dünyadaki serbest bölgelerin tarihsel gelişimi ele alınmış, üretim ve faaliyet konuları incelenmiş, Avrupa Topluluğu içerisindeki serbest bölgelerin hukuki ve işlevsel özelliklerine değinilerek ülkelerdeki serbest bölgeler hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye'deki gelişimi ve yasal alt yapısının oluşumuyla başlanmış, hukuki ve idari yapısındaki önemli noktalar anlatılmıştır. Gümrük Birliği'nin gerçekleşmesiyle oluşan düzenlemelere değinilmiş, Türkiye'de kurulmuş olan serbest bölgelerin genel yapıları ile bugüne kadar yaptıkları ticaret hacimleri, verilerin toplanması ve çözümü çerçevesinde anlatılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, vergi muafiyet ve istisnaları, sunulan vergi avantajlarının çeşitleri ve özellikleri anlatılmıştır. Serbest bölgeler de vergi kolaylıklarının yatırımcıları dünyaya açılmak için serbest bölgelere çektiği, serbest bölgelere olan talebin giderek arttığı, dış ticaret içindeki payının da giderek yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır.
Kadınların çalışma hayatındaki iş yaşam dengesi sorunları ve Avrupa Birliği-Türkiye düzenlemeleri

Kadınlar, tarihsel süreçte kendi döneminin ihtiyaç ve niteliklerine göre şekillenen biçimde, çalışma hayatının içinde yer almış, Sanayi Devrimi ve köyden kente göç ile birlikte ücretli işçi statüsü kazanmışlardır. Küreselleşme ve teknolojik gelişmeler işlerin yapılış şekillerini değiştirmiş, bilgiye dayalı daha esnek bir işgücü ihtiyacı ortaya çıkarak kadınların işgücüne katılımı daha kolay hale gelmiştir. Yine de kadınların işgücü piyasasına giriş ve iş hayatlarını sürdürmelerinin önünde pek çok engel bulunmaktadır. Bu engellerden en önemlisi ise toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümü ve cinsiyet eşitsizliğidir. Çift kariyerli ailelerin sayısının artmasıyla kadının ve erkeğin toplumdaki rolleri her ne kadar modern hayat içerisinde değişmeye başlasa da birçok kişi için hala kadının tek görevi çocuk doğurmak, bakımını üstlenmek ve ev işlerini yerine getirmektir. Avrupa Birliği Amsterdam Anlaşması ile sosyal politika alanında önemli bir gelişim sağlamıştır. Kadın-erkek fırsat eşitliği temelinde iş-yaşam dengesini sağlayıcı esnek çalışma, ebeveyn izni ve çocuk bakım hizmetleri gibi uygulamalar direktifler ve politikalarla düzenlenmiştir. Türkiye'de Ulusal İstihdam Stratejisi ve Eylem Planında kadınlara yönelik politikalar yer alsa da, esnek çalışma biçimleri yaygınlaşmamıştır. Ebeveyn izinlerinin 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmemesi, çocuk bakım hizmetlerinin ise kurumsallaşamaması iş yaşam dengesi açısından kadınların çalışma hayatını olumsuz etkilemeye devam etmektedir. Bu çalışmada literatür taraması ve istatistiklerden yararlanılarak kadının çalışma hayatındaki yeri ve önemi belirtilmiş, kadınların istihdamını etkileyen faktörler incelenmiştir. İş-yaşam dengesini sağlamaya yönelik uluslararası kuruluşların, özellikle Avrupa Birliği ülkelerinin politikaları ve direktifleri incelenmiş, Türkiye'nin Avrupa Birliği ülkeleriyle iş yaşam dengesi üzerine olan politikaları karşılaştırılmıştır
Avrupa Birliği'nin bilim-teknoloji politikaları ile güç kazanma stratejisinin karşılaştırmalı analizi ve Türkiye'nin yeri

Uluslararası ilişkilerde güç sahip olunan kapasiteler ve bu kapasitelerin başkalarının davranışlarını etkilemek için kullanılması yoluyla başkalarının üzerinde kontrol kurabilme yeteneği olarak tanımlamaktadır. Uluslararası sistem içinde yer alan tüm aktörlerin gücü de sahip olunan bu kapasiteler ve yaratılan etki çerçevesinde belirlenmektedir. Uluslararası ilişkilerde etkin rol oynamak isteyen, sistemi biçimlendirme ideali olan tüm aktörler gibi Avrupa Birliği de daha fazla güç kazanmanın gücü oluşturan unsurlara ilişkin kapasitelerin daha fazla artırılmasıyla mümkün olabileceği düşüncesiyle hareket etmektedir. Lizbon Stratejisi olarak da nitelenen AB güç kazanma stratejisinin özellikle AB bilim ve teknoloji politikalarıyla nasıl gerçekleştiğinin ortaya konması ve Türkiye'nin bu strateji içindeki yerinin belirlenmesi bu çalışmanın konuları arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın başka bir boyutu da bilim ve teknoloji kapasitesi yanında, askeri kapasite, ekonomik kapasite, demografik, sosyal ve coğrafi kapasite ve uluslararası güç olma kapasitesi dikkate alınarak belirli ülkelere yönelik olarak yapılan güç ölçümüdür. Bu kapsamda AB yanında, uluslararası sistem içinde güç olarak algılanan Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Çin, İngiltere, Almanya, Fransa, Rusya ve Hindistan ile Türkiye'nin gücü 1997 ve 2007 verilerine dayanarak karşılaştırmalı olarak hesaplanmış ve analiz edilmiştir. Bu çalışma, Cline'ın geliştirdiği güç eşitliği dizininden esinlenerek ve onun eksik yanlarını Analitik Hiyerarşi Süreci ve ölçeklendirme yöntemlerinden yararlanma yoluyla gidererek özgün bir dizin oluşturma çabası olarak görülmelidir.
Avrupa Birliği ve Türkiye'de işsizlik sigortası

oz İşsizlik sorunu, sadece az gelişmiş ülkelerin değil, gelişmiş ve endüstrileşmiş ülkelerin de en önemli sorununu oluşturmaktadır. Gelişen bilim ve teknolojinin getirdiği üretim yöntemlerinin yoğunlaştırdığı işsizlik, aynı zamanda sosyal bir risktir. Bu bakımdan toplumları yakından ilgilendiren bir konu haline gelmiştir. Ülkelerin çeşitli istihdam politikalarının yanı sıra işsizlik sigortası uygulamaları ile toplumun sosyal refahının istikrarı temin edilmeye çalışılmıştır. Çalışmalar göstermiştir ki işsiz kalan insanların birçoğu iş aramak amacıyla dahi uzun süreli harcama yapmama eğilimindedir. Bu ise insanların iş bulma şanslarını düşürmekte, insanları daha bağımlı hale getirmektedir. Bu bakımdan ülkelerin sosyal güvenlik sistemleri, en azından kişilerin yeni iş aramalarında destek olmalı, kişinin kısa süreli de olsa gelir düzeyini belli seviyelerde tutmasını sağlamalıdır. Bu çalışmada sosyal güvenlik sisteminin bir parçası olan ve yaygın olarak gelişmiş ülkelerde uygulanan işsizlik sigortası sistemi incelenmiş, AB ülkelerinde ve ülkemizdeki uygulama biçimlerinden bahsedilmiştir. İşsizlik sigortası sistemi AB ülkelerinde 20. yüzyılın başlarından itibaren uygulana gelmiş olmasına rağmen ülkemizde ancak 21. yüzyıla girildiği dönemde kabul edilerek, 2002 yılında uygulamaya başlanmıştır. Ülkemizde 2000 yılı Haziran ayı itibariyle uygulamaya geçilmiş, ancak henüz 2002 yılı Mart ayı itibariyle işsizlik sigortası ödemeleri yapılmaya başlanmıştır. Bu bakımdan İşsizlik Sigorta Fonunda işçi ve işveren katkısı ve devlet payı ile beraber ciddi kaynak oluşmuştur. Gelecekte oluşabilecek muhtemel açıklara meydan vermemek için bu kaynağın akılcı yatırımlarda kullanılması gerekmektedir. Fonun amacı dışında kullanılması daha büyük sorunlara neden olacaktır. m
Dış politikanın sivil-asker ilişkileri üzerindeki etkisi: AB koşulluluk ilkesi ve Türkiye'nin ulusal güvenlik paradigması

Bu çalışma, Avrupa Birliği koşulluluk ilkesi bağlamında 2000- 2004 yılları arasında Türkiye'de yürürlüğe konulan reformların ve bu reformlar sonrası başlayan Avrupalılaşma sürecinin, sivil-asker ilişkileri bağlamındaki sonuçları üzerinde odaklanmaktadır. Çalışmanın temel sorunu, Avrupalılaşmanın Türkiye'de sivil-asker ilişkilerini dönüştürme kabiliyetini tartışmaktır. Söz konusu amaç doğrultusunda, koşulluluk reformlarının sivil-asker ilişkilerinin tezahür alanı olarak dış politika ve güvenlik politikası süreçlerini nasıl etkilediği sorgulanmıştır. Bu çerçevede, öncelikle, çalışmanın kavramsal temellerini oluşturmak açısından Avrupalılaşma, dış politika ve güvenlik politikası süreçleri ile sivil-asker ilişkileri gibi kavramlar, kuramsal modeller üzerinden tanımlanmıştır. Bu aşamadan sonra ise Türkiye'de koşulluluğun işleyiş biçimi, bu işleyişin getirdiği Avrupalılaşma düzeyi ve dış politika/güvenlik politikasını kimlik ve uygulamalar açısından dönüştürme kabiliyetini saptamak için reformlar öncesi ve sonrası durum karşılaştırılmıştır. Netice olarak, reformlar ve Avrupalılaşma sürecinin, en etkili olduğu 2000- 2010 yılları arası dönemde Türkiye'de dış politika ve güvenlik politikası kimliği ile uygulamalarını dönüştürdüğü, Türkiye'nin söz konusu dönemde bu alanlardaki göreceli kazanımlar, değerlerden arındırılmış bir dünya siyaseti görüşü ve katı güç parametrelerine dayalı realist anlayışından, Avrupa Birliği'nin karşılıklı mutlak kazanımlar, normatif bir dünya siyaseti görüşü ve yumuşak güç parametrelerine dayalı liberal/uluslararası toplum anlayışına doğru geçiş yaptığı görülmüştür. Bu geçiş çabası, Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerinde gerilime yol açmış, değişime karşı çıkan subay kadroları, sivil otoriteyi baskı yoluyla yönlendirerek geri adım atmaya zorlamıştır. Ancak hem toplumun, hem de AB ülkelerinin desteğini alan Türk hükümeti, bu baskıya direnebilmiş, dolayısıyla da bu alanlardaki dönüşüm, 'komşularla sıfır sorun' ve 'demokratik açılım politikası' gibi diplomasi ve iç güvenliği ilgilendiren politika değişimleri yönünde adımlar atılmasını sağlamıştır. Buna karşılık, 2010 sonrasında yaşanan ulusal ve uluslararası gelişmeler neticesinde, 1940'lı yılların ortalarından itibaren Türkiye'nin dış ve güvenlik politikasını şekillendiren realist anlayış, yeniden süreçlere hakim olmuştur.
Mediterranean security process

Soğuk Savaşın sona ermesi Avrupa için güvenlik ve savunma stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesi sonucunu doğurmuş, güvenlik kavramı sadece askeri değil, siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel boyutlarıyla da ele alınmaya başlanmıştır. Özellikle Merkez ve Doğu Avrupa ülkelerinin tehdit unsuru olmaktan çıkıp Avrupa Birliği üyeliği yolunda hızla ilerlemeleri sonucunda Akdeniz bölgesinden kaynaklanan güvenlik unsurları ve bölgenin güvenliği Avrupa Birliği üyesi ülkeler için giderek artan bir önem taşımaya başlamıştır. Bölgede Soğuk Savaş döneminden bu yana süregelen birincil güvenlik unsurları olan Orta Doğu'daki çatışma, Ege ve Kıbrıs sorunları ve kitle imha silahlanndaki artış gibi askeri tehditlerin yanında ekonomik işbirliğinin önündeki engeller, yasadışı göç, köktendinci hareketler, terörizm, çevre kirliliği, enerji kaynaklarının güvenliği gibi ikincil unsurlar da güvenlik ajandasındaki yerlerini almışlardır. Bu çerçevede NATO'nun ve Avrupa Birliği'nin bölgedeki rolleri ve bu aktörlerin güvenlik kavramının değişik boyutlarına ilişkin girişimleri, Akdeniz bölgesinden kaynaklanan tehditlerin önüne geçilmesi yolundaki çabaların başlıcalandır. Öte yandan, sahip olduğu jeopolitik ve jeostratejik konumdan dolayı bölgedeki en önemli aktörlerden biri olan Türkiye'nin hem Ege ve Kıbrıs gibi taraf olduğu sorunlardaki tutumu, hem de laik bir ülke olarak bölgedeki diğer Müslüman ülkelere örnek olabilme potansiyeli dolayısıyla yadsınamaz rolü tartışmanın bir diğer boyutunu oluşturmaktadır. Sonuç olarak, tüm bu verilerin ışığında Akdeniz bölgesinden kaynaklanan güvenlik unsurları özellikle Avrupa Birliği için büyük önem taşırken Türkiye için de Avrupa Birliği ile ilişkilerini daha da sağlamlaştıracak bir araç olarak değerlendirilebilir.
Bölgesel farklılıkların giderilmesinde bölgesel kalkınma ajanslarının rolü

Bölgesel ekonomiyi canlandırmak için kurulan bölgesel kalkınma ajansları, bulundukları bölgelerdeki potansiyeli, iç dinamikleri ortaya çıkararak ulusal ve uluslararası arenada gerek ekonomik, gerek sosyal, gerekse kültürel bir değer haline dönüşmeyi hedeflemektedirler. Bölgeye çekilecek yatırımlar sayesinde az gelişmiş bölgelerin en büyük sorunu olan işsizliğin minimize edilmesine katkı yapacaklardır. Kalkınma ajansları bölgesel ekonomiyi canlandırırken, buna paralel olarak ülke ekonomisine, büyümesine ve kalkınmasına da katkıda bulunacaklardır. Türkiye'de konu ile ilgili çalışmaların çok fazla bir geçmişşi yoktur. 1999 Helsinki Zirvesinde AB ülkelerindeki kalkınma ajansları örnekleri, Türkiye'ye Katılım Ortaklığı Belgesinde orta vadede yapılması gereken hedefler arasında sunulmuştur. 2000 yılı Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı çerçevesinde kalkınma ajansları tanımlanmış ve 2006 yılında pilot uygulamalar olarak İzmir'de ve Çukurova'da olmak üzere iki kalkınma ajansı kurulmuştur. Söz konusu ajansların görevleri, bulundukları bölgeye dış yatırımcıları çekebilmek, danışmanlık hizmeti sunmak, özellikle bölgesel gelişme farklarının ortadan kalkmasına katkı sağlamak ve bölge halkının kalkınmaya katılımını sağlamak olarak özetlenebilir. Bütçeleri, Genel Bütçe ve Özel Fonlardan finanse edilen kalkınma ajansları aynı zamanda AB ve Dünya Bankası hibelerinden ve Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu'ndan yararlanabilmektedirler. Bu çalışmanın amacı, bölgesel gelişmişlik farklılıklarının giderilmesinde bölgesel kalkınma ajanslarının oynayabileceği rolleri aydınlatmaktır. Bölgesel kalkınma ajanslarına duyulan ihtiyaç, çeşitli ülkelerde kurulmuş bulunan kalkınma ajanslarının genel özellikleri, Avrupa Birliği'nin bölgesel politikaları ve bu alanda kalkınma ajanslarına düşen görevler, Türkiye'nin bölgesel kalkınma çabaları, Türkiye'de yeni kurulmuş olan kalkınma ajanslarının idari yapısının ve isleyişlerinin tasvir edilmesi, kuruluş ve isleyiş sorunlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Kalkınma ajanslarının Türkiye'de yeni oluşu, uygulama sonuçlarının olmayışı, bilimsel tartışmaların da devam etmesi sebebiyle konunun incelenmesi önem arz etmektedir.
Avrupa Birliği Erasmus programına katılan Türk ve yabancı öğrencilerin programla ilgili görüşlerinin karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı Avrupa Birliği Erasmus programına katılan Türk ve yabancı öğrencilerin programla ilgili görüşlerini inceleyerek kıyaslamalı analiz yoluyla Erasmus programından duyulan memnuniyet konusunda genel bir değerlendirme yapmak ve AB Yükseköğretim Politikaları'nda üyelik sürecindeki Türkiye ve diğer ülkelerin Erasmus uygulamalarının işleyişi hakkında bilgi vermektir. Araştırma betimsel tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Erasmus programına katılan beş büyük ildeki Türk ve yabancı toplam 57 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada öğrencilerin program ile ilgili görüşlerini incelemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan bir anket kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde, bağımsız gruplar t-testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; araştırmaya katılan öğrencilerin görüşlerinde uyruk ve yaş değişkenine yönelik olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir. Türk öğrencilerin yabancı öğrencilere göre, 20-24 yaş grubunda olanların 24+ yaş grubuna göre programdan daha fazla memnun oldukları sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın diğer alt problemlerinde öğrencilerin görüşleri cinsiyet, bölüm ve yabancı dil değişkeni açısından anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırma da kullanılan anket amaçlar, maddi destek, yardım, haklar, Arkadaş İlişkileri, Uyum, Kazanımlar, Üniversitenin Koşulları, Beklentilerin Karşılanması, Tercihler, öneriler ve Avrupalılık olmak üzere 12 alt boyuttan oluşmaktadır. Türk ve yabancı öğrencilerin memnuniyet düzeyleri arasındaki farklılık bu boyutlara göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda üniversitenin koşulları ve katkı boyutuna yönelik memnuniyet düzeyleri açısından anlamlı farklılık bulunmuştur.
Adalet ve Kalkınma Partisi hükümetlerinin Avrupa Birliği yaklaşımı: 2002 - 2015

Çalışmanın konusu 2002- 2015 dönemleri arasındaki Adalet ve Kalkınma Partisi Hükümetlerinin Avrupa Birliği yaklaşımlarının incelenmesidir. Esasen 58., 59., 60., 61. ve 62. Türkiye Hükümetlerinin kapsamaktadır. Bu bağlamda Hükümetlerin belgeleri, AKP'nin yayınları ve AKP'li milletvekillerinin söylemleri irdelenecektir. Bunun yanında AKP'nin AB'ye yaklaşımını etkileyen iç ve dış gelişmeler de anlatılacaktır. Ayrıca çalışmada AKP Hükümetleri ve AB arasındaki ilişkilerdeki ilerlemeler ve duraklamalar da değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde Avrupa bütünleşme sürecinin tarihi ve Avrupa Birliği'nin tarihi kısaca izah edilecektir. Sonra ikinci bölüm olarak Türkiye ile Avrupa Toplulukları arasında 1957'den AKP seçimi kazandığı 2002 yılları arası dönemdeki ilişki anlatılacaktır. Üçüncü bölümde AKP Hükümetlerinin AB'ye dair yaklaşımları incelenecektir. Son olarak da çalışma AKP'nin beş Hükümetinin AB'ye karşı genel bakışının değerlenmesini içermektedir.
Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları

Doğrudan yabancı sermaye yatırımları küreselleşmenin vazgeçilmez bir parçası olarak dünya ekonomisine şekil veren unsurların başında gelmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları çok uluslu şirketler tarafından yapılırlar. Günümüzde çok uluslu şirketlerin gelirleri bazı ülkelerin gayri safi yurtiçi hasılasından bile büyüktür. Çok uluslu şirketler doğrudan yabancı sermaye yatırımı yapacakları ülkeyi seçerken ülkenin yatırım ortamının özellikleri, ekonomik ve siyasi istikrar gibi faktörleri göz önüne alırlar. Ayrıca o ülkedeki işçilik gibi üretim faktörlerinin ucuz olması, iki ülke arasındaki mesafe uzunsa taşıma maliyetlerini minimuma indirmek, hammaddeyi daha ucuza veya yerinde temin etmek, teknoloji ve insan kaynaklarına erişmek, yeni pazarlara açılmak, o ülkede var olan ithalat tarife ve kotalarından kaçınmak gibi nedenlerle doğrudan yabancı sermaye yatırımı yaparlar. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları özellikler Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler tarafından tasarruf açığının kapatılması ve sermaye açığının giderilmesinde bir kurtarıcı olarak görülmektedir. Türkiye'de doğrudan yabancı sermayeyle ilgili mevzuat özellikle 1980'den sonra liberalleşme kapsamında kolaylaştırılmıştır. Yine de Türkiye'ye büyük miktarlarda doğrudan yabancı sermaye çekilememiştir. Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerinin ve Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında ve Avrupa Birliği kaynaklı doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında önemli etkileri mevcuttur. Avrupa Birliği de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının en önemli ihracatçısı ve ithalatçısı konumundadır. Bu tezin amacı Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımları ile doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirleyen gayri safi yurt içi hasıla, ihracat, ithalat, döviz kuru, faiz oranı ve istihdam oranı gibi makroekonomik göstergelerle arasındaki eşbütünleşme ilişkisini analiz etmektir.
Türkiye'de kamu borçlarının Maastricht mali disiplin kriterleri çerçevesinde AB ülkeleri ile karşılaştırmalı analizi (2000-2014)

Avrupa Birliği, kuruluşundan itibaren birliğe üye olacak ülkelerin belirli şartları taşımasını öngören uygulamalar gerçekleştirmiştir. Özelliklebeşinci genişleme döneminden sonra tam üyelik başvurusunda bulunan ülkelerebelirli siyasi ve ekonomik kriterlere uyma şartı getirilmiş, topluluğa katılmak isteyen ülkelerden AB ekonomisine uyumunu sağlayacak olan gerekli ekonomik şartları sağlaması beklenmiştir. Tez çalışmasında, AB ile olan ilişkileri 1959 yılına dayanan ve 2005 senesinde ise AB'ye tam üyelik başvurusu kabul edilen Türkiye'nin, Maastricht Kriterleri çerçevesinde 2000 sonrası bütçe dengesi ve kamu borç stokugöstergelerinin AB ülkeleri ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Özellikle Maastricht Kriterleri'nden mali disiplin konusunu ilgilendiren bütçe açığı ve borç stoku kriteri ele alınmaktadır. Çalışmada, Türkiye'nin 2000 - 2014 yılları arasında kamu maliyesi alanında gösterdiği gelişim ve uyguladığı stratejilerin ortaya konulmakta ve bu süreçte Maastricht Kriterleri'ne uyum çalışmalarının mali göstergeler üzerindeki etkisi incelenmektedir
Türk bankacılık sisteminin yapısal sorunları ve AB ile uyumlaştırılması

1980'li yıllardan itibaren Türk bankacılık sektöründe yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemin başlıca özellikleri faizlerin serbestleştirilmesi, yabancı bankaların ülkede faaliyet göstermeleri için uygun bir ortamın hazırlanması, ticari banka kuruluşunun kolaylaşması, Türk bankacılığının dışa açılması ve bankacılıkta otomasyonun artması olarak sayılabilir. Finansal liberalleşme ve globalleşme, ülkemizde faaliyette bulunan bankaları, hem iç hem de dış piyasalarda yabancı bankalarla rekabet etmek zorunda bırakmıştır. Ancak kamu müdahalesi ile sektöre giriş ve çıkışların sınırlandırılması, mal ve hizmetlerin fiyatlarına müdahale edilmesi, oligopolistik piyasa yapısı gibi nedenlerle bankacılık sektöründe tam rekabet sağlanamamıştır. Türkiye'de diğer sektörlerde olduğu gibi bankacılık sektörü de uzun ve kalıcı bir enflasyonist ortam içinde sağlıklı temeller üzerinde oturamamış, bankacılığın gelişimi olumsuz yönde etkilenmiştir. Verimlilik, karlılık, risk yönetimi vb. kavramlar geri planda kalmıştır. Bankacılık sektörümüz özkaynak yetersizliği, ölçek sorunu, sistem içinde kamu payının ağırlığı, zayıf aktif kalitesi, piyasa risklerine karşı aşırı duyarlılık, yetersiz risk yönetimi, denetim ve şeffaflık eksikliği gibi yapısall sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Sorunların birikmesi sektörde bir takım düzenlemelerin yapılmasını gerektirmiştir. AB ekonomik ve mali entegrasyonu para birliğinin oluşturulması ve Euro'ya geçişle sağlanmıştır. AB bankacılık alanında büyük ölçüde sorunlarını çözümlemiştir. Türkiye'nin AB'ne aday ülke olarak kabul edilmesiyle Bankacılık sektöründe uyumu sağlamak amacıyla çalışmalar yapılması kaçınılmaz olmuştur. Yapılan düzenlemeler sonucunda teknik ve hukuki açıdan Türkiye'nin AB ile uyum problemleri asgari düzeye inmiştir. Ancak uyum sorunu yapısall ve ekonomik açıdan devam etmektedir.
Avrupa Birliği'nde dolaysız vergilerin uyumlaştırılması

Avrupa Birliği'nde vergi politikasının amacı, üye ülkeler arasındaki vergi ile ilgili sorunları çözüme kavuşturmak, mevcut vergi sistemlerinin ahenkleştirilmesini sağlamaktır. Birlik içinde ilke olarak ekonomik ve mali politikaların ülkelerin ulusal yetki alanlarında kalması sonucu her üye ülkede farklı vergi yapısı, matrah ve oranlar uygulanmaktadır. Bu durum Avrupa Birliği'ni; kişilerin, hizmetlerin, malların, sermayenin serbest dolaşımını sağlamak ve AB ekonomisini uluslararası rekabette daha güçlü kılmak için düzenlemeler yapmaya yönlendirmektedir. Bu amaçla üye ülkelerin vergi yapılarındaki farklılıkların giderilmesi gerekmektedir. Birlik içindeki dolaylı vergilerin, özellikle katma değer vergisinin uyumlaştınlmasında başarılı sonuçlar alınmıştır. Avrupa Birliği'nde dolaysız vergilerin uyumlaştuılması ise oldukça yavaş ilerlemekte olup, özellikle kaynak ülkede vergilendirme ilkesinin hakim olması ve verginin devletlerin egemenlikleriyle özdeş kabul edilmesi gibi nedenlerle ilerleme sağlanamamıştır. Birliğe üye olma yolunda ilerleyen Türkiye ise, henüz hukuki açıdan bağlayıcılığı olmamakla birlikte vergi mevzuatım AB ile uyumlaştırma yoluna gitmiştir. Dolaylı vergiler alanında katma değer vergisi uyumlaştınlmış, dolaysız vergilerde ise birlikteki gelişmelere paralel olarak sadece kurumlar vergisi alanında farklı üye ülkelerdeki şirketlerin devir, birleşme, bölünme ve hisse değişimi gibi konularda uyumlaştirma yapılmıştır. vm