Öğretmenlerin çatışma yönetim stratejileri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma, öğretmenlerin iş hayatında karşılaştığı kişilerle çatışma yaşamaları durumunda kullandıkları çatışma yönetim stratejilerini ve tükenmişlik düzeylerini incelemeyi ayrıca öğretmenlerin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Öğretmenlerin çatışma yönetimi stratejileri ve tükenmişlik düzeyleri kişisel değişkenler çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2014 2015 eğitim-öğretim yılı İstanbul ili Ümraniye ilçesine bağlı okullarda görev yapan 395 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem, basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği', 'Çatışma Yönetimi Stratejileri Ölçeği' ve 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS programı kullanılarak istatistiksel analiz ve yorumlarda kullanılmıştır. Analizlerin yapılmasında aritmetik ortalama, standart sapma, frekans gibi betimsel istatistiklerin yanı sıra ikili değişkenler arasındaki farklılığı test etmek amacıyla 'ilişkisiz grup t testi'', ikiden fazla kategorisi bulunan değişkenler arasındaki farklılığı test etmek için ise n>30 olduğu durumlarda Anova, n<30 olduğu durumlarda Kruskal Wallis-H varyans analizi yapılmıştır. Anova analizinin sonucunda anlamlılık çıkmış ise bu anlamlılığın hangi gruptan kaynaklandığını bulmak için post-hoc Tukey, LSD testleri de yapılmıştır. Kruskal Wallis-H varyans analizi sonucunda da anlamlılık çıkmış ise bu anlamlılığın hangi ikili gruptan kaynaklandığını bulmak için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkilerin hesaplanmasında Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen çatışma yönetimi stratejilerine ilişkin sonuçlara göre öğretmenlerin çatışma yaşama durumunda bütünle0ştirme stratejisini 'sık sık', kaçınma stratejisini 'ara sıra', uzlaşma stratejisini 'sık sık', hükmetmeyi 'ara sıra' ve uyma stratejisini 'sık sık' kullandıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Puan ortalamalarına bakıldığında ise en çok kullanılan stratejinin bütünleştirme olduğu bunu sırasıyla uzlaşma, uyma, hükmetme ve kaçınma stratejilerinin izlediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kullandıkları çatışma yönetimi stratejileri branş, cinsiyet, medeni durum, kıdem, çalışılan okul, yaş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterirken eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Araştırmadan elde edilen tükenmişlik düzeylerine ilişkin sonuçlara göre öğretmenlerin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı boyutlarının her üçünü de 'nadiren' düzeyinde yaşadıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri branş dışında cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kıdem, çalıştığı okul, yaş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin çatışma yönetim stratejileri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiye göre ise; kişisel başarı ile uzlaşma, hükmetme, uyma arasında negatif yönlü orta düzeyde; bütünleştirme ve kaçınma ile düşük negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu; duygusal tükenme ile bütünleştirme, hükmetme ve uyma arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı; kaçınma ile düşük pozitif yönlü, uzlaşma ile düşük negatif yönlü bir ilişki olduğu; duyarsızlaşma ile bütünleştirme, uzlaşma ve uyma arasında düşük düzeyde negatif yönlü bir ilişki; kaçınma ve hükmetme ile düşük pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Elde edilen veriler ışığında öneriler geliştirilmiştir.