Göçe maruz kalmış 9-11 yaş çocukların kendilerini dışa vurma açısından resimlerin yorumlanması

Sanayi devrimi ile birlikte, kırsal kesimden kentlere doğru gelişen göç, yirminci yüzyılda gelişmiş ülkelerde uluslararası, kıtalararası ve denizaşırı olan dış göç dalgasına yol açmıştır. Az gelişmiş ülkelerde ise feodal ilişkilerin devam etmesi ve şehirleşme sürecinin tamamlanmaması sonucu iç göç yaşanmıştır. Bu tür ülkelerde çoğu zaman dış etmenlerden kaynaklı olarak yaşanan göç, çoğu kez olumsuz sonuçlar doğurabilmiştir. Ülkemizin doğu ve güneydoğu anadolu bölgeleri sanayinin gelişmediği, feodal ilişkilerin devam ettiği bir ülke olarak iç göç yaşayan ülkelerden biridir. Ülkenin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Diyarbakır bugün sanayinin gelişmediği bir kent olmasına rağmen, bölgede yaşanan güvenlik sorunundan dolayı sürekli kırsaldan kent merkezine istem dışı oluşan bir göçe maruz kalmaktadır. Bu durum toplumda çeşitli değişimlerin ve sarsıntıların yaşanmasına ve bu alanda çeşitli araştırmalar yapılmasına neden olmaktadır. Araştırma kapsamında Diyarbakır il merkezinde herhangi bir nedenden dolayı, genellikle iç göçe maruz kalmış ailelerin göçü yaşayan çocukları ile bu çocuklarla aynı sınıfı paylaşan göç etmemiş 9-11 yaşları arasındaki çocukların yapmış olduğu resimler kendilerini dışa vurma açısından incelenmiştir. Bu amaçla bölgede yaşanan sorunlar nedeniyle, gerçekleşen göç mağduru çocukların resimleri ile göçe maruz kalmayan çocukların resimleri arasında, resmi meydana getiren unsurların farklı olup olmadığı incelenmiştir. Bu inceleme için çocuklara yaptırılan serbest konulu kuru boya resimler, resmi oluşturan çizgi, renk, doku, kompozisyon, biçim, oran-orantı, perspektif, ifade vb. açısından alan uzmanlarına incelettirilmiştir. Uzmanların resimler hakkındaki görüşleri ve yorumları resimler arasındaki farklılığın belirlenmesinde temel olmuştur. Bir nüfus hareketi olarak göç hareketinin analizi, Türkiye'de gerçekleşen göçler ve bu göçlerin yarattığı sonuçlar üzerinde durulmuştur. Diyarbakır ilinin son yıllarda aldığı yoğun göçün bireyler üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Çocukların farklı yerleşim yerlerine gelerek yaşadıkları durumlar üzerinde durulmuş, bu çocukların kendilerini resim yoluyla nasıl ifade edebilecekleri tartışılmıştır. Hedef alınan grubun hangi aşamalarda olduğunu anlamak için çocuk resimlerinin gelişim basamakları irdelenerek bir dışavurum aracı olan resmin, dışavurumu açıklanmıştır. Ayrıca yaratıcı bireylerin yetiştirilmesi gerekli olduğundan, yaratıcılık kavramına da değinilmiştir. Yoğun göç alan bölgelerden olan Diyarbakır ilindeki göçe maruz kalan öğrencilerin yer aldığı üç okul seçilmiştir. Bu öğrencilerden göçe maruz kalmış 55 öğrenci ve göçe maruz kalmayan 55 öğrencinin yaptığı resimler, resim alanında dört öğretim üyesine gösterilerek resimler hakkında onların yorumları alınıp kayıt edilmiştir. Öğretim üyelerinin resimler hakkındaki yorumları analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda göçe maruz kalan çocukların yapmış oldukları resimlerin, çocukların resimsel gelişimi açısından yaşlarına göre geri oldukları ve çevrelerinde görüp etkilendikleri kültürel ve sosyal yaşantıları, olayları, anılarını ve duygularını yansıttıklarını ancak anlatımda yeterli düzeyde olmadıkları görülmüştür. Göçe maruz kalmayan çocukların da yapmış olduğu resimler sonucu sanatsal gelişim seviyelerinin altında olduklarını, çevrelerinde sıklıkla gördükleri nesnelerin resimlerini çizdiklerini ve bunları anlatmada yetersiz oldukları gözlenmiştir.