Çağdaş sanatta yabancılaşma kavramı, rolü ve kapsamı

Küreselleşme, ulaşım ve iletişim ağlarının gelişmesi ile birlikte sınırların erimesi ve kültürel etkileşimler, teknolojik gelişmeler, yeni toplumsal yapılar, sanal ağların yaygınlaşması, gibi etkenler postmodern bir dünyanın kapılarını aralamış, sanat da postmodern çağa göre yeniden şekillenmiştir. Çağdaş yaşamın en belirgin sorunlarından biri haline gelen yabancılaşma Çağdaş sanatın da en sık başvurulan kavramlarından biri olmuştur. Bu tez çalışmasında yabancılaşma olgusunun çağdaş sanatta etkisinin var olup, olmadığını saptamak, eğer varsa bu etkinin çağdaş sanatta hangi yollarla ve postmodern kavramlarla nasıl ele alındığını tespit etmek, aynı zamanda araştırmacının çalışmalarındaki etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Tezin giriş bölümünde çağdaş sanat ve yabancılaşma kavramı açıklanmıştır. Takip eden bölümde, seçilen 10 sanatçı ve eserleri çağdaş sanat stratejilerinden ironi, kendine mal etme, reformatting ve projeksiyon bağlamında sınıflandırılarak incelenmiştir. Bulgular ve yorumlar bölümünde seçilen sanatçıların yapıtları, tezin amacına yönelik oluşturulan farklı ölçütlere göre yorumlanmış ve bu doğrultuda ortaya çıkan bulgular sıralanmıştır. Uygulama bölümünde araştırmacının yapıtları tezin kavramsal çerçevesi ile bağlantılı şekilde incelenmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde tezin kavramsal çerçevesi ve uygulama bölümünden elde edilen sonuçlar sıralanmış, kavramsal çerçeve ve uygulama bölümünün birbirini nasıl etkilediği açıklanmıştır. Sanatçıların yabancılamayı ilişkilendiği kavramlar ve bağlamlar ortaya koyulmuş, yabancılaşma kavramının, araştırmacının işlerine kavramsal ve plastik katkıları gözler önüne serilmiştir. Tez çalışması betimsel bir durum çalışması olup, araştırmada Karma yöntem kullanılmıştır. Yabancılaşma kavramının sanat yapıtlarındaki rolünün tespitinde nitel araştırma veri toplama araçlarından doküman incelemesi kullanılırken, araştırmanın uygulama aşamasında sanat temelli araştırmadan, esere ilişkin çözümlemelerde ise çağdaş çözümleme yöntemlerinden içerik analizi, kompozisyon yöntemi, ikonografi ve göstergebilim yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çağdaş sanat alanında yapılan çözümlemeler bu yapıtlara ilişkin farklı bakış açıları geliştirmeye katkılar sağlamaktadır. Özellikle bu tez çalışması yabancılaşma kavramını tümelden tikele ele alarak, araştırmacının içinde bulunduğu toplumla birey ilişkisinin çözümlemesi açısından önemlidir. Bu bakış açısından araştırmacı hem çalışmanın öznesi hem de nesnesi olma bağlamında alana kendi bakış açısından bir durum olarak yaklaşmıştır. Bu durumda araştırmacının elde ettiği veriler hem alan yazın hem de görsel yolla belgelenme olanağına kavuşmuştur. Bu özellikleri ile araştırmanın oldukça özgün bir değer taşıdığı söylenebilir. Araştırma sonucunda çağdaş sanatçıların yabancılaşmayı aktarırken çağdaş sanat stratejilerini sıklıkla kullandıkları ve en çok kendi geçmişşleri ya da sanat tarihinden yararlandıkları görülmüştür. Coğrafyanın üretilen işlerde tema ve konuyu belirlemede etken rol oynadığı sonucuna varılmıştır. Uygulama bölümünde yapılan sanat temelli araştırma sonucunda süreç içerisinde elde edilen bulgular araştırmacıyı yeni araştırma alanlarına yöneltmiştir. Bu sayede yapıtların kavramsal analizlerinin de süreç içerisinde geliştiği görülmüştür. Böylece hem araştırmacının yapıtları araştırmaya yön vermiş hem de kavramsal çerçeve araştırmacının yapıtlarına katkı sağlamıştır.