Çöp gübresindeki bazı ağır metallerin aylık ve mevsimsel değişiminin incelenmesi ve bazı iklim koşulları ile ilişkileri

İnsanlar tarafından üretilen çöpler evsel, sanayi, tarımsal ve maden kaynaklı olabilmekte, evsel çöpler ise pis su arıtma çamurları ve katı çöpler olmak üzere, ayrılabilmektedir Evsel kaynaklı şehir çöp leri' değişik şekillerde değerlendirilerek çevre kirliliğinin azalmasına yardımcı olmakta, sanayiye hammadde ve tarıma da organik gübre sağlayarak katkıda bulunmaktadır. Şehir katı çöpleri evler, bürolar, dükkanlar ve okullardan gelen çöplerdir. 3u yolla oluşan çöpler gün geçtikçe artmaktadır ve bunlar yakılarak veya gömülerek yok edilmektedir. Ancak bu. yöntemlerin de çeşitli zararları görülmüştür. Bazı ülkeler çöp azaltma yoluna giderek çöp problemlerini çözümlemeye çalışmaktadırlar. Çöpün değerlendirilmesinde en uygun yöntem cam, metal kağıt organik madde ve tekstil artıklarının tekrar kullanılabilir hale getirilmesi geri kalan atıkların ise kompostlaştırılarak organik madde şeklinde tarımda gübre alarak kullanılmasıdır. Topraklarımızın organik maddece zayıf olduğu bilinmektedir. Bu açığın sadece, ahır gübresi ile karşılanması da mümkün değildir. Bu yönden de çöp gübresi önemli bir etkiye sahip olmaktadır. Ancak çöp kompostunun topraklarımıza karışması ile kirliliğe yol açmaması gerekir. Bu nedenle toksik olabilen ağır metal ile bitki beslenmesini aksatacak diğer ametal veya hafif metal miktarlarının bilinmesinde yarar vardır. Bu amaçla İzmir Büyükşehir Belediyesine ait Uzundere çöp Fabrikasından bir yıl süre ile alman çöp kompostu örneklerinde ağır metal içerikleri ve gübre olarak değerini saptamak için bitki besin maddesi miktarları araştırılmıştır. Çöp kompostu örnekleri Mayıs ayından başlasak üzere her ayın 15 inde alınmıştır, üç tekrarlamalı olarak alınan örneklerde elemente analizler yapılmıştır. Araştırma sonucunda çöp kompostunun N ve Mg içeriklerinin ahır gübresi kadar yüksek, P. K ve Ga içeriklerinin ise daha. düşük olduğu belirlenmiştir- Sodyum açısından çöp kompostunun bazı aylarda zengin olduğu görülmüş ve bu kompostun uygulanacağı toprakların Na içeriklerinin bilinmesinde yarar olduğu sonucuna varılmıştır. Kimi mikro besin maddelerinden Fe. Zn, Mn ve Cu'zn çöp kompos tunda ahır gübresine oranla yüksek olduğu belirlenmiştir. Molibden miktarları ise çok düşük miktarlarda bulunmuştur. Bor bazı aylarda yüksek düzeylerde saptanmış,, bu nedenle Bor'a hassas bitkilere çöp kompostu uygulanırken dikkat edilmesi, gerektiği tespit edilmiştir. Pb, Hg, Ni, Co, Cr,, Cd gibi toksik olabilen ağır metallerin ise literatür bulgularına göre insan sağlığına zararlı bir etki yaratmayacağı belirlenmiştir. Bir yıllık çöp kompostu örneklerinde K. Ca. MgfKa. Fe. Zn. Cu, MorNi. Co. Cr. Cd bitki besin maddeleri ve ağır metalleri Ocak ve Şubat aylarında istatistik bakımdan: farklılık göstermeyen stabil bir dönem oluşturmuşlardır. Azot. Bor ve Civa elementleri için Mart. Nisan ve P. Mn. Pb elementleri için ise Ağustos. Eylül ayları stabil dönemler olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak İzmir şehir çöpünün kompostlaştırıldıktan sonra çiftçiler tarafından gübre olarak kullanılmasında hiçbir sakınca olmadığı görülmüştür. Ancak uzun süreli uygulamalarda topraklarımızın kirlenebileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.