turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Çorlu ilçesi eski ve yeni düzensiz çöp depolama alanlarının BOI5/KOI oranlarının zamanla değişiminin incelenmesi ve ağır metal salınımlarının tespiti

Bu çalışmanın amacı, Çorlu ilçesi eski ve yeni düzensiz çöp depolama alanlarında BOI5/KOI, BOI5, KOI, pH, NH3-N, NO2-N, NO3-N, Pb+2, Zn+2, Cd+2, Cr+6, Cu+2, Ni+2 parametrelerinin zamanla değişiminin incelenmesi ve ağır metal salınımlarının tespitidir. Eski Çorlu çöplüğü 1997- 2004 yılları arasında kullanılmış 3.5 ha büyüklüğünde bir hazine arazisidir. 2004- 2009 yılları arasında 6.0 ha büyüklüğünde eski kum ocağı yeni deponi alanı olarak kullanılmıştır. Eski ve yeni çöp depolama alanlarına sanayi atıklarının da döküldüğü bilinmektedir. İlk olarak katı atıklar ve sızıntı suları ile ilgili geniş bir literatür çalışması yapılmıştır. Toplam sekiz ay boyunca eski ve yeni deponi alanlarında haftalık numuneler alınarak ilgili parametreler incelenmiştir. Çıkan sonuçlar literatür değerleri ile karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Çorlu eski ve yeni düzensiz çöp deponi alanlarından alınan sızıntı suları, Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü laboratuvarına getirilerek analizler yapılmıştır. Eski deponi alanında BOİ5/KOİ oranları 0,19-0, 47 arasında, yeni deponi alanında ise BOİ5/KOİ oranları 0,18-0, 40 arasında değiştiği görülmektedir. Çöp alanlarının düzensiz olması, kaçak ve kontrolsüz olarak endüstriyel atıkların bu sahalara dökülmesi çıkan sonuçların yorumlanmasını güçleştirmektedir. BOİ5/KOİ oranlarının çok düşük olmasına rağmen biyolojik olarak arıtılabilir grubuna girmektedir. Eski deponi alanında BOİ5 değeri 650- 1327 mg/L, yeni deponi alanında ise BOİ5 değeri 153- 1135 mg/L arasında değiştiği gözlenmiştir. Eski deponi alanında BOİ5 değerlerinin zamanla çok fazla değişmediği, yeni sahaya göre sahanın daha stabil olduğu söylenebilir. Yapılan bu çalışmanın sonucunda eski deponide pH değerinin 7,75-8, 43 arasında, yeni deponide de 6,7-7, 63 arasında değiştiği gözlenmiştir. Genel olarak pH değeri 7-8 aralığında olmaktadır. Eski deponi alanında NH3-N değerleri 1,93-9, 79 mg/L, yeni deponi alanında NH3-N değerleri 0,98-12, 47 mg/L arasında değiştiği gözlenmiştir. Eski ve yeni sahalarda amonyak konsantrasyonlarının çok düşük çıkması her iki sahada da hidroliz ve asitleşme safhasının baskın olduğunu göstermektedir. Eski ve yeni deponi alanlarında ölçülen kurşun ve diğer ağır metal konsantrasyonları açısından bakıldığında genel olarak 1 mg/L'nin altında olduğu görülmektedir. Çöp depolama sahalarında oluşan sızıntı suları yüzeysel ve yeraltı sularını kirletmektedir. Bu nedenle çevresel risk oluşturmaktadır.
Endüstri kuruluşlarından kaynaklanan kontamine üstübü ve bez atıklarından enerji eldesi için piroliz uygulaması

Endüstrinin hızla gelişmesi, bir yandan insanların yaşam düzeyinin yükselmesini ve konforun artmasını sağlamakta, diğer yandan da doğal dengenin giderek bozulmasına ve böylece insan yaşamının olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Günümüzde en büyük çevre sorunlarından biri hızla artmakta olan katı atıklardır. Bu sorun atıkların bertarafında kullanılan teknolojilerin ekonomik ve çevre dostu olması gerekliliğini göstermekte ve konuyla ilgili araştırmalar giderek artmaktadır. Sanayileşmiş ve gelişmekte olan ülkelerin geleceğe dönük bir enerji politikası mutlaka olmalıdır. Atıklardan enerji eldesi amacıyla kullanılan piroliz metodu da çevreye etkileri açısından ele alındığında tercih edilebilir bir yöntem olarak düşünülmektedir. Bu çalışma, endüstri kuruluşlarından kaynaklanan tehlikeli atık kontamine üstübü ve bez atıklarına piroliz metodu uygulanarak sıvı yakıt üretimi ve verimi üzerine yapılmıştır. Deneyler; 400, 500 ve 600 0C sıcaklık ortamlarında katalizörlü ve katalizörsüz olarak tekrarlanmıştır. Sonuç olarak 600 0C' de katalizörsüz olarak yapılan deneylerin sıvı veriminde daha etkili olduğu görülmüştür. Elde edilen piroliz sıvı ürünü, GC-MS ile karakterize edilmiştir. Çıkan sıvı ürünün %87,54'nün alifatik hidrokarbonlardan oluştuğu tespit edilmiştir. Buna göre çıkan sıvı ürün özellikleri incelendiğinde petrol türevli olduğu ve sentetik sıvı yakıt olarak kullanılabileceği görülmüştür.
Treatment of an azo dye and azo dye production wastewaters with fenton-like and photo-fenton-like advanced oxidation processes

Çalışmanın ilk bölümünde azo boyar madde Asit Kırmızı 183 çözeltisinden Fenton benzeri, foto-Fenton-benzeri ve demiroksalat-foto-Fenton-benzeri prosesleri ile renk ve toplam organik karbon giderimleri incelenmiştir. Fe konsantrasyonunun ve başlangıç pH'sının Fenton-benzeri oksidasyon verimi üzerindeki etkisi de değerlendirilmiştir. Fenton-benzeri reaktan ile optimum koşullarda 40 dakika sonunda %98 renk ve %56 TOK giderimi sağlanırken, foto-Fenton-benzeri proses ile giderim verimi ve hızı artmıştır. Demiroksalat-foto-Fenton-benzeri prosesin arıtma verimi ise Fenton-benzeri ve foto-Fenton-benzeri proseslere göre daha düşük kalmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde sentetik Asit Mavi 193 ve Reaktif Siyah 39 üretimi atıksuları ile gerçek Reaktif Siyah 39 üretimi atıksuyunun foto-Fenton-benzeri proses ile arıtılabilirliği incelenmiştir. Kritik proses parametrelerinin (başlangıç Fe, H2O2 ve kimyasal oksijen ihtiyacı konsantrasyonları ile reaksiyon süresi) arıtma performansı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla Cevap Yüzey Metodu'ndan faydalanılmıştır. KOİ değeri <200mg/L olan sentetik Asit Mavi 193 üretimi atıksuyu için optimum reaksiyon koşulları Fe =1.5mM, H2O2=35mM ve reaksiyon süresi= 45 dakika olarak belirlenmiştir. Bu koşullar altında yürütülen deney sonucunda elde edilen giderimler %98 renk, %78 KOİ ve %59 TOK olup bu sonuçların model tahminleri ile uyumu yüksektir. Model, sentetik Reaktif Siyah 39 üretimi atıksuyunun arıtımına da başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Gerçek atıksuyla yürütülen deney sonucunda elde edilen giderimler ise atıksuyun yüksek klorür içeriği sebebiyle model tahminlerinden oldukça düşük kalmıştır.
Katı atık yönetiminde coğrafi bilgi sistemleri: Eskişehir ili atık aktarma istasyonları için yer seçimi örneklemi

Günümüzde hızlı şehirleşme ve endüstrileşme sınırlı doğal kaynakların tüketimini artarırken insan faaliyetlerinden kaynaklanan atıklar da çeşitlenmekte ve çoğalmakta; bu nedenle atıklar çevreyi, dolayısı ile insan sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bulunduğu çevrenin niteliklerine göre farklılık gösteren atıkların yönetimi üretildiği alanın koşullarını göz önünde bulundurmayı gerektirmektedir. Atığın toplanması, taşınması, aktarılması, geri kazanılması, bertarafı işlemlerini içeren atık yönetim sürecinde, coğrafi koşullar, sosyo-ekonomik yapı, demografik özellikler nedeniyle farklı tür ve miktardaki atıkların sürdürülebilir yönetiminin standart çözümlerle gerçekleştirilmesi oldukça zordur. Bu çerçevede, Coğrafi Bilgi Sistemleri, farklı verilerin ortak bir platformda değerlendirilmesi gerektiren mekansal analiz süreçlerinde doğru sonuca hızlı bir şekilde ulaşılmasına olanak sağlayan; atık yönetiminde sıklıkla kulanılan bir araçtır. Bu çalışma kapsamında, ilgili alan yazın ve yasal mevzuat taraması sonucunda elde edilen bilgilere dayanarak atık aktarma istasyonu yer seçiminde kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan veriler belirlenmiş, CBS ortamında mekansal analiz araçları kullanılarak değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Değerlendirme sonucunda farklı uygunluk derecelerine göre atık aktarma istasyonu için uygun alanlar tespit edilmiştir. Bu tespitlere göre çalışma alanının kuzeybatısında ve güneybatısında birinci derece uygun alanlar; ağırlıklı olarak da kuzeydoğu ve güneydoğu bölgelerinde ikinci derece uygun alanların olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada faaliyet alanı seçerken çevre ve insan sağlığını koruyarak en uygun alanların belirlenmesinde CBS kullanımının faydaları ve önemi vurgulanmıştır.
Reaktif Blue 222 Boyar Maddesinin Sulu Çözeltilerden Elektrokoagülasyon ve Ultrases-Elektrokoagülasyon Yöntemlerini Kullanarak Gideriminin İncelenmesi

Bu tez çalışmasında, demir elektrotlar kullanılarak elektrokoagülasyon ve ultrases destekli elektrokoagülasyon prosesi ile Reaktif Blue 222 (RB222) boyarmaddesinin sulu çözeltilerden giderimi incelenmiştir. Birinci bölümde elektrokoagülasyon çalışmaları, ikinci bölümde ise ultrases destekli elektrokoagülasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda başlangıçtaki boyarmadde derişimi (50, 100 ve 250 mg/L), pH (5, 7 ve 9), akım yoğunluğundan (2, 10, 20 ve 40 mA/cm2) ve elektroliz süresinden (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 15, 20, 25 ve 30 dakika) oluşan işletme parametrelerinin renk giderim verimine etkileri incelenmiştir. Elektrokoagülasyon prosesi ile RB222'nin sulu çözeltilerden gideriminde %99'un üzerinde verim elde edebilmek için optimum çalışma koşulları; başlangıç derişimi 50 mg/L, akım yoğunluğu 2 mA/cm2, pH 5 ve elektroliz süresi 9 dakikadır. Ultrases destekli elektrokoagülasyon prosesi için optimum çalışma koşulları ise; başlangıç derişimi 50 mg/L, sistemin akım yoğunluğu 2 mA/cm2, pH 5 ve elektroliz süresi 25 dakikadır. Aynı verime (>%99) ulaşmak için ultrases destekli elektrokoagülasyon prosesine (11. 29 kWh/g) kıyasla elektrokoagülasyon prosesi (0.021 kWh/g) oldukça düşük maliyetle işletilmiştir. Sonuç olarak sulu çözeltilerden Reaktif Blue 222 boyarmaddesinin giderimi prosesini uygun işletme maliyetiyle gerçekleştirebilmek için ultrases desteğine gerek olmadığı ve elektrokoagülasyon prosesinin tek başına yeterli ve ekonomik olduğu anlaşılmıştır. Kısa proses zamanı gerektirmesi, basit ekipman ihtiva etmesi, daha az çamur oluşumu ile sonuçlanması ve tehlikeli reaktant/ürün ortaya çıkarmaması gibi avantajları ile elektrokoagülasyon prosesi, Reaktif Blue 222'nin gideriminde oldukça etkili sonuçlar ortaya koymuştur.
Çinko iyonlarının sıvı membran prosesleriyle giderimi

Yüksek Lisans Tezi ÇİNKO İYONLARININ SIVI MEMBRAN PROSESLERİYLE GİDERİMİ Züleyha BİNGÜL Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı Danışman : Yrd. Doç. Dr. Nuhi DEMİRCİOĞLU Bu çalışmada, taşıyıcı olarak d-2-etil heksil fosforik asit (D2EHPA) içeren sıvı membran yoluyla sulu ortamlardan çinko iyonlarının arıtımı incelenmiştir. Parametre olarak karıştırma hızı, sıcaklık ve pH seçilmiştir. Karıştırma hızı, sıcaklık ve pH arttıkça çinko iyonlarının taşınım verimi artmıştır. Membran giriş hız sabiti ku, ve çıkış hız sabitleri k2m ve k2a'nın lineer olarak arttığı gözlenmiştir. Maksimum membran giriş ve çıkış akı değerleri için aktivasyon enerji değerleri sırası ile Eam=6, 196 kcal/mol ve Eaa=6,801kcal/mol dür. Hesaplanan aktivasyon enerji değerleri reaksiyonun difüzyon kontrollü olduğunu göstermektedir. Çinko iyonlarının sıvı membran yoluyla gideriminin konvansiyonel metodlarla mukayese ile daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. 2002, 91 sayfa
Erzurum şehir atmosferindeki polisiklik aromatik hidrokarboların kaynaklarının pmf yöntemi kullanılarak incelenmesi

Bu çalışmada Erzurum şehir merkezi atmosferinde bulunan Polisiklik Aromatik Hidrokarbon 'ların kaynaklarının Pozitif Matris Faktorizasyon yöntemi kullanılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Erzurum kent merkezinde ilk kez 02.03. 2008 15.02. 2009 tarihleri arasında kış ve yaz periyotlarını kapsayacak şekilde; aktif örnekleme yöntemi kullanılarak örneklenmiş ve analizi yapılmış 57 adet atmosferik 18 PAH bileşen konsantrasyonları kullanılmış ve elde edilen bulgular detaylı irdelenmiştir. Alınan örnekler uygun ön işlemler uygulandıktan sonra, Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometrisi cihazında analiz edilmiştir. Örneklenen 57 adet atmosferik 18 PAH bileşiği EPA PMF 5.0 versiyonu genel reseptör modelinin giriş verilerini oluşturmuştur. Gerekli işlemler gerçekleştirildikten sonra model çalıştırılmıştır. Optimum bir modelleme yapabilmek amacıyla 3 ila 7 faktörlü çözümler incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda 5 faktörlü sonuçların en optimum sonuç olduğu belirlenmiştir. PMF yöntemi kullanılarak yapılan inceleme sonucunda Erzurum şehir merkezi atmosferinde 5 baskın PAH kaynağı olduğu belirlenmiştir. Bu kaynaklar, Doğalgaz Yanması, Trafik Emisyon, Karışık Kaynak, Yağ Yanması ve Kömür ve Odun Yanmasıdır. Çalışma sonucunda Erzurum şehir merkezi atmosferinde 5 baskın PAH kaynağının yüzdesel dağılımları belirlenmiştir. En baskın kaynak %32, 91 ile Doğalgaz kaynağı olurken; Trafik emisyonu %27,82, Karışık Kaynak %17,73, Yağ Yanması %13, 85 ve Odun Kömür Yanması %7,69 değere sahiptir.
Otomotiv sanayinin çevresel etkilerinin incelenmesi

Anahtar Kelimeler: Otomotiv Sanayii, Çevresel etkiler, Emisyonlar, Atıksular, Ekzos gazları, Gürültü Otomotiv Sanayii 650 000 oto/yıl üretim kapasitesi ve 3 000 000'u aşan araç parkı ile Ülkemizin önemli sektörlerinden biridir. Sektör aynı zamanda diğer sektörleri etkileyebilen lokomotif bir sektördür. Böylesine büyük bir sektörün çeşitli çevresel etkileri vardır. Otomotiv Sanayii atıksuları üretim faktörlerine bağlı olarak eser miktarda ya da yüksek konsantrasyonlarda zararlı toksik etkili kirletici parametreler içermektedir. Otomotiv Sanayii ürünleri gürültü, emisyon, katı atık gibi çevre kirliliğinin önemli göstergelerine sebep olan bir endüstri koludur. Otomotiv Sanayii üniteleri ve üretim metodu planlanan hedefler doğrultusunda değişiklik gösterir. Sanayiden kaynaklanan katı atıklar, emisyonlar, atıksular incelenmiş ve bu atıksuların mevzuatlara uygun şekilde arıtılarak alıcı ortamlara verildiği görülmektedir. Ancak kirletici parametrelerin zamana bağlı zararlarının da araştırılması gerekir. Yapılan bu çalışmada Otomotiv Sanayiinin atıksuları ve arıtma sistemleri genel hattarı ile incelenmiştir. Katı atıklar örneklerle miktar, cins ve kaynaklanan üniteler bazında ele alınmıştır. Sanayiinin emisyonları incelenmiş bu emisyonların çevresel etkileri değerlendirilmiştir. Eksoz gazları gürültü ve kirlilik parametrelerinin insan sağlığına etkileri ve önlenme seçenekleri konusunda bilgi verilmiştir. Her endüstride olduğu gibi Otomotiv Sanayii çevresel etkileri de farklılık göstermektedir. Çevresel etkilerin önlenmesi için uygulanacak yöntemler de farklı olacaktır. Bu çalışmada çevresel etkilerin ne olduğu ve nasıl önlenebileceği konusunda gerekli tedbirlerle ilgili bilgiler verilmiştir.
Bursa'nın üç farklı bölgesinde poliklorlu bifenillerin zeytin ağacı ve çam ağacı bileşenleri kullanılarak biyoizlenmesi ve kaynak belirlenmesi

Bu çalışmada, Bursa Uludağ Üniversitesi'nde atmosferik poliklorlu bifenil seviyelerinin belirlenmesi ve olası PCB'lerin kaynaklarının tespit edilmesi amacıyla 2016 yılı boyunca iki bölgeden (U2 GK) zeytin yaprakları ve dalları, üç bölgeden ise (U1, U2 ve GK) çam iğneleri ve dalları da toplanmıştır. PCB konsantrasyonlarını belirlemek için bir ve iki yıllık zeytin ve çam dalları ile iğneler örneklenmiştir. Partikül fazdaki PCB'ler için toplanan zeytin ve çam yapraklarının yüzeyi hafifçe kağıt peçeteyle silinmiştir. Peçete örnekleri, silinmiş zeytin yaprağı ve çam iğnesi örnekleri ayrı ayrı analiz edilmiştir. Ayrıca GK bölgesinde hasat döneminde zeytin meyvesi örneği de toplanmış ve analiz edilmiştir. Zeytin ağacı bileşenlerinde ortalama PCB konsantrasyonları 1,56 0, 47 ile 14,5 5, 25 ng/g KM arasında değişmiş iken çam ağacı bileşenlerinde 2,64 0, 56 ile 7,47 2, 10 ng/g KM aralığında değişmiştir. Kentsel bölgedeki PCB konsantrasyonları yarı kırsal bölgelerden daha yüksek bulunmuştur. Ölçülen PCB konsantrasyonları literatürle karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçların önceki çalışmalarda rapor edilen değerler arasında kaldığı görülmüştür. PCB'lerin kaynak analizinde PMF metodu kullanılmıştır. PMF analizleri sonucunda U1, U2 ve GK bölgelerinde tespit edilen PCB'lerin kaynağının uzun menzilli atmosferik taşınma ve ikincil kaynaklardan buharlaşmalar olduğu tespit edilmiştir. Tüm bölgelerde en yüksek PCB seviyeleri zeytin yapraklarında ve çam iğnelerinde belirlenmiştir. Genel olarak, bulgular zeytin ve çam ağaçlarının PCB'lerin izlenmesi için uygun medya olduğuna işaret etmiştir.
Health impacts of particulate matter collected from Istanbul city

Bu çalışmada, farklı kentsel ve endüstriyel özellikleri olan mega kentin çeşitli yerlerinden toplanan atmosferik PM örneklerinin toksisitesi ve genotoksisite düzeyleri değerlendirildi. Ortam hava örnekleri, solunabilir partiküllerin kaba fraksiyonu büyüklüğünde, PM2.5-10, bir yıllık dönemde aylık bazda bir pasif örnekleme yöntemi ile teflon filtreler üzerinde toplandı. Daha sonra bunlar, dimetil sülfoksit ve ultra-saf su ile lipofilik ve hidrofilik faz ekstrakte edildi ve sulu ekstreler sırasıyla foto-lüminesan bakteri Vibrio fischeri Microtox ve SOS chromotest kitleri ile akut toksisitesi ve genotoksisite için test edildi. Her iki ölçümlerden sonraki arka plan değeerlendirmelerinde partiküler maddelerden zehirli maddelerin absorbe olduğu durumları içeren örneklerde istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edildi. Toksisite ve genotoksisite düzeylerinde anlamlı mevsimsel ve konumsal farklılıklar tespit edildi. Yerel antropojenik faaliyetleri ve diğer faktörlerin birlikteliğinde, sayısal yüksek düzeylerin ilişkili olduğu tespit edildi. Son olarak, nitel iç karşılaştırma çalışması, bölgesel toksisite ve genotoksisite endeksleri, İstanbul kentsel alanda kirlilik ve risk düzeyleri net olarak önerildi. Bu endeksleme çalışmasında, PM2.5- 10 örneklerinde toksisitesi ve genotoksisite düzeyleri için eşik kentsel arka plan seviyeleri ve epizodik olaylar için 1.11 TU ve 8.73 TU için sırasıyla 0.72 IF ve 1.38 IF olduğu tespit edildi
Melen nehri su kalitesinin istatistiksel analiz yöntemleri ve yapay zeka teknikleri kullanılarak değerlendirilmesi

Bu çalışmada, Büyük Melen Nehri ve kollarında DSİ tarafından 5 örnekleme noktasından elde edilen 1995- 2006 yılları arasındaki 26 fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreye ait ölçümler kullanılarak istatistiksel analiz yöntemleri ve yapay zeka teknikleri uygulamaları yapılmıştır. Ölçüm istasyonlarından elde edilen her bir veri setinde belirtici istatistiklerden ortalama, ortanca değer, tepe değeri ve dağılım ölçüleri grubuna giren varyans, standart sapma, standart hata gibi ölçüler belirlenmiştir. Su kalite verileri yüksek debili ve düşük debili dönem şeklinde 2 döneme ayrılmış, bu ayrım 11 yıl içindeki yüksek debili ve düşük debili dönemler, yağış ve debi verileri birlikte incelenerek belirlenmiştir. İstatistiksel analiz yöntemlerinden FA/TBA-ÇLR ve yapay zeka tekniklerinden KÖÖH-YSA kullanılarak yapılan analizlerde tüm istasyonların yüksek debili, düşük debili ve tüm dönemleri için ilişkili parametreler belirlenerek kirletici kaynakları belirleyen faktör/gruplar elde edilmiştir. Her iki yöntem için tüm istasyonlarda nehir sistemine etki edebilecek kirletici kaynaklardan nehrin mineral yapısı, bölgedeki toprak yapısı ve erozyonu, tarımsal faaliyetler, evsel ve kentsel deşarjlar ve foseptikler, kentsel yüzeysel akış, çiftlik hayvanları, katı atık depo alanları ve mevsimsel etki gibi kirletici kaynaklar belirlenmiştir. Ayrıca her bir faktör/gruba ÇLR ve YSA uygulanarak faktör/gruplar içindeki diğer parametreleri temsil eden etken parametreler belirlenmiştir. MTBS/ÇLR uygulaması ile her bir parametrenin konsantrasyonuna her bir kirletici kaynak bileşeninin lineer maddesel katkısı belirlenerek kaynak paylaşımı yapılmıştır. Bu uygulama sonuçları bulanık mantık uygulaması ile daha yalın ve anlaşılabilir bir biçime getirilerek hangi kirletici kaynağın hangi parametreyi hangi oranlarda etkilediği belirlenmiştir. Bu çalışmada, istatistiksel analiz ve yapay zeka tekniklerinin çok boyutlu veri setlerinin daha yorumlanabilir hale getirilmesi için kullanılabilirliği araştırılmıştır. Aynı zamanda su kalitesinin değerlendirilmesi ve yorumlanması, etkili kirletici parametrelerin ve kirletici kaynakların belirlenmesi, su kalitesinde etkili bir yönetim için çok değişkenli istatsitiksel yöntemler ve yapay zeka tekniklerinin etkili yöntemler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın, havza izleme çalışmalarında özellikle anlık ve sürekli verilerin değerlendirilmesi ve yorumlanması açısından havza yöneticilerine, denetleyici ve akademik kurumlara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
Yağlı atıksuların elektrik alanı uygulamasıyla arıtımı

Bu çalışmada Petrol Ofisi boryağı kullanılarak hazırlanan sentetik atıksuların arıtımı, alüminyum elektrotlar kullanılarak elektrokimyasal yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Deneyler yatay ve dikey olmak üzere aynı hacimli iki farklı elektrokinetik ünitede yapılmıştır ve toplam deney süresi 90 dakika olarak belirlenmiştir. Elektrotlara uygulanan voltaj farkının, elektrot alanının, elektrotların yerleşim düzeninin, debinin ve çalışma modunun yağ giderim verimine etkileri incelenmiştir. Her iki ünitede de elektrotlar arasındaki potansiyel farkı arttıkça yağ giderim verimi artış göstermiştir. Elektrotlara 15 V potansiyel farkı uygulandığında yatay ve dikey ünitelerde %95 ve %75 yağ giderim verimleri elde edilmiştir. Elektrotlar arası mesafe 1 cm mesafede sabit tutularak 4, 6 ve 8 adet alüminyum levha kullanılarak gerçekleştirilen deneylerde elektrot alanındaki artışa bağlı olarak her iki ünitede de arıtım verimleri artmıştır. Ayrıca monopolar olarak bağlanan 8 alüminyum levha elektrotların elektrokinetik ünitede yerleşim düzenleri değiştirilerek yağ giderim veriminin değişimi incelenmiştir. Yatay ünitede elektrot yerleşim düzeninin arıtım verimine etkisinin olmadığı, dikey ünitede ise en yüksek arıtım veriminin elektrotların ünitenin çıkışına yerleştirildiğinde sağlandığı gözlenmiştir. Ayrıca yatay ve dikey ünitede yağ giderim verimleri, atıksuyun debisine bağlı olarak bazı değişiklikler göstermiştir. Her iki ünitede de debinin artması ile yağ giderim verimleri azalmakla birlikte, giderim verimlerindeki bu azalışların yatay ünitede daha fazla olduğu gözlenmiştir. Yatay ve dikey ünitede 8 alüminyum elektrot kullanılarak aynı çalışma şartlarında (15 V) kesikli ve sürekli akışlı deneyler yapılmıştır. Kesikli deneylerde, yatay ve dikey ünitelerde elde edilen KOİ giderim verimleri sırasıyla %97 ve %88'dir. Sürekli akışta ise her iki ünitede de %80 KOİ giderim verimi elde edilmiştir ancak, dikey ünitede giderim verimindeki artışların daha yavaş olduğu gözlenmiştir. Her iki ünitede enerji tüketimleri hesaplanmıştır. Kesikli deneylerde, yatay ve dikey ünitelerdeki spesifik enerji tüketimi 11,77 kW-sa/m 3 ve 9,97 kW-sa/m3'tür. Sürekli akışlı deneylerde ise bu değerler 14,64 kW-sa/m 3 ve 12,95 kW-sa/m3'tür. Elde edilen sonuçlar yağlı atıksuların kesikli akışlı çalışma modunda elektrokimyasal arıtımında yatay ünite kullanılması durumunda, bulanıklık ve KOİ giderim verimlerinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak yatay ünite kullanımı ile daha yüksek verimler elde edilirken daha fazla enerji tüketimi gerçekleşmektedir. Sürekli akışlı çalışma modunda ise, yatay ünitede KOİ giderimi için tüketilen enerji dikey ünitede tüketilen enerjiden yaklaşık %40 daha fazladır. Bu nedenle sürekli akışlı çalışma modunda yapılan deneylerde, her iki ünitenin benzer giderim verimleri sağlamasından dolayı, dikey ünite kullanılmasının daha ekonomik olduğu sonucuna varılmıştır.