Türk kamu kesiminde personel başarı değerlendirmesi ve uygulamadan bir örnek: MKE Kurumu Genel Müdürlüğü

örgütlerin sahip olduğu insan gücü kaynağını etkili ve verimli bir şekilde kullanması gereği, bu kaynağın örgüt için değerinin belirlenmesine ve biçimsel başarı değerlendirme sistemlerinin oluşturulmasına neden olmuştur. Başarı değerlendirmesinin amacı; bireysel başarının önceden belirlenmiş standartlar aracılığı ile ölçülerek, çalışanların eksik, zayıf ya da güçlü yönlerinin tespit edilmesi, daha etkili ve verimli çalışma için alınacak tedbirlerin ortaya konulması ve bu şekilde çalışanların başarı, nitelik ve hatalı davranışlarından hem birey hem de örgüt gelişiminde yararlanılmasıdır. Değerlendirme ile çalışan ve çalışmayan personel birbirinden ayrılmakta ve değerlendirme sonuçlarından çalışanlara ilişkin ödül, ceza, atama, tayin, terfi gibi kararların alınmasında yararlanılmakta, iş ve işgören uyumunu sağlayacak tedbirlerin alınması mümkün olmaktadır. Değerlendirmenin taşıdığı önemden dolayı, her örgüt kendi yapı, amaç ve ihtiyaçlarına uygun değerlendirme sistemini geliştirmek zorundadır. Değerlendirmede kullanılan yöntemler geleneksel yaklaşımdan çağdaş yaklaşıma doğru bir gelişme göstermiştir, özellikle çağdaş değerlendirme yöntemleri ile değerlendirme, birey ve örgütü geliştirme yönünde kendisinden beklenilen fonksiyonları yerine getirmeye başlamıştır. Bu çalışmada, ülkemizde uygulanmakta olan değerlendirme sistemine ilişkin esasların belirlendiği yasal düzenlemelerin, geleneksel değerlendirme yöntemlerinin sahip olduğu özellikleri büyük oranda taşıdığı görülmüştür. Kamu kesimindeki her türlü uygulamanın esası yasalarla belirlendiğinden ve belirlenen esaslara uygun davranılması bir zorunluluk olduğundan, öncelikle mevcut düzenlemelerin çağdaş değerlendirme yöntemlerinin uygulanmasını mümkün kılacak biçimde yeniden ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte her konuda olduğu gibi başarı değerlendirmesi konusunda da yapılan düzenlemelerin niteliği ne olursa olsun, değerlendirme sisteminin kendisinden beklenilen fonksiyonları yerine getirmesinde en önemli unsur insan unsurudur. Özellikle bu konuda, değerlendirme yapan amirlerin konuya yaklaşımlarının etkisi göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle, değerlendirmenin önemi, amacı ve nasıl uygulanacağına dair eğitimlerin verilmesi, etkili bir değerlendirme için zorunluluktur. MKE Kurumu Genel Müdürlüğünde çalışan personelin değerlendirme sistemine ilişkin görüş ve önerilerinin alınarak, ülkemizdeki değerlendirme çalışmalarına katkıda bulunmak amacıyla yapılan araştırmada; Türk kamu personel sisteminde uygulanan başarı değerlendirmesinin geleneksel düzenlemelerin etkisi ile günümüz ihtiyaçlarına cevap veremediği, değerlendirmede kişisel özelliklerin ele alındığı, iş başarısını ölçmeye yönelik başarı standartlarına gereken ölçüde yer verilmediği, bu nedenle amirlerin değer yargılarının değerlendirmeyi büyük ölçüde belirlediği ve objektif bir değerlendirme yapılamadığı görülmüştür. Değerlendirme sonuçlan gizli tutulmakta ve sonuçlardan çalışanların geliştirilmesi, onlara verilecek eğitimin belirlenmesi amacıyla yararlanılmamakta, değerlendirme işlemi sadece bir saptamadan ibaret görülmektedir. Ülkemizde uygulanan başarı değerlendirmesinin çalışanla çalışmayanı ayırt etmeye ve buna göre farklı uygulamalar yapmaya esas bir sistem olarak ele alınmadığı; değerlendirmenin yasalar gereği yapılması zorunlu olan bir işlemin, idari bir formalitenin yerine getirilmesinden ibaret görüldüğü sonucuna varılmıştır. Bu çalışma ile; başarı değerlendirmesinin kamu sisteminin ihtiyaçları çerçevesinde yeniden düzenlenmesinde yararlanılabilecek öneriler getirilmeye çalışılmıştır..