Evliliğe hazırlık programının çift ilişkileri ve ilişki istikrarı üzerindeki etkisi

Bu araştırmanın amacı, 'Evliliğe Hazırlık Programı'nın üniversite öğrencilerinin çift ilişkileri ve ilişki istikrarı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmada ön test son test-izleme testi kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, öncelikle bireylerin romantik ilişkilerinde problem yaşadıkları alanlar; evlendikten sonra problem yaşayacaklarını düşündükleri alanlar ve evlenmeden önce eğitim almak istedikleri konular değerlendirilmiştir. Bu amaçla 366 üniversite öğrencisine uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen yanıtlar içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Ortaya çıkan temalar dikkate alınarak, 'İletişim, Romantizm-cinsellik, Çatışma çözme, Sosyal Destek, Farklılıkları kabul' boyutlarını içeren bir 'Çift İlişkileri Ölçeği- ÇİÖ' geliştirilmiştir. ÇİÖ'nün geliştirilmesinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları olarak, açımlayıcı faktör analizi, benzer ölçekler geçerliği, iç tutarlılık ve testi yarılama yöntemleri kullanılmıştır. ÇİÖ'nün geçerli ve güvenilir olarak kullanılabilecek bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır. ÇİÖ'nün 'İletişim', 'Çatışma çözme', 'Farklılıkları Kabul' ve İlişki İstikrarı Ölçeği'nin 'İlişki doyumu' ve 'Bağlılık' alt ölçeklerinden ortalama ile ortalamanın 1 standart sapma üstündeki aralıkta puan alan 40 partner belirlenmiş ve bunlar deney ve kontrol gruplarına rastlantısal olarak yerleştirilmiştir. Böylece her bir grup 20 öğrenciden oluşturulmuştur. Deney grubuna, John Gottman'ın 'Güçlü İlişki Evi' modeline dayalı olarak geliştirilen 10 oturumluk Evliliğe Hazırlık Programı uygulanmış; kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Çalışmada deney ve kontrol grubuna, ön test, son test ve izleme testi olarak ÇİÖ ile İİÖ uygulanmıştır. İzleme ölçümleri, son test uygulamasından altı ay sonra yapılmıştır. Çalışmada, deneysel işlemin başlangıcında, deney ve kontrol gruplarının Çift İlişkileri ve İlişki İstikrarı değişkenlerine ilişkin ön test puanlarının dağılımları arasında anlamlı bir fark bulunmadığı Mann Whitney U ile test edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun ön test puanları ile deneysel işlemin sonucunda son test puanlarının karşılaştırılmasında, ayrıca deney grubunun son test puanları ile izleme testi puanlarının karşılaştırılmasında ilişkili ölçümler için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, deney grubunun İletişim, Çatışma çözme, Farklılıkları Kabul, İlişki doyumu, Bağlılık değişkenleri son test puan ortalamalarının, kontrol grubunun son test puan ortalamalarından manidar olarak farklı olduğu görülmüştür. Ayrıca, deney grubunda yer alan bireylerin İletişim, Çatışma çözme, Farklılıkları Kabul, İlişki doyumu değişkenleri son test puan ortalamalarının, ön test puan ortalamalarından manidar olarak farklı olduğu, Bağlılık değişkeni son test puan ortalamalarının ise ön test puan ortalamalarından manidar olarak farklı olmadığı görülmüştür. Kontrol grubunda yer alan katılımcılarınsa ölçülen boyutlarda, ön test son test puan ortalamaları arasında manidar bir fark olmadığı gözlenmiştir. Dolayısıyla, bu beş değişkenin her birinde Evliliğe Hazırlık Programı uygulaması sonrasında, deney grubu puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla manidar olarak arttığı görülmüştür. Ayrıca deney grubundaki bireylerin Çatışma çözme, Farklılıkları Kabul, İlişki Doyumu, Bağlılık son-test ve izleme testi ölçümleri arasında manidar bir fark olmadığı; iletişim izleme testi puanlarının ise son test puanlarından manidar olarak yüksek olduğu bulunmuştur. Dolayısıyla deney grubuna uygulanan Evliliğe Hazırlık Programı'nın etkisinin kalıcı olduğu görülmüştür. Ayrıca, programın tamamlanmasının ardından katılımcıların cevapladıkları yarı yapılandırılmış görüşme formları incelenmiş ve görüşleri içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen nitel bulgular, deney grubuna uygulanan Evliliğe Hazırlık Programı'nın katılımcıların ilişkilerine yönelik olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Bulgular literatür ışığında tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.