Sabır eğiliminin öz-belirleme öz-anlayış ve kişilik özellikleri açısından incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin öz-belirleme, öz-anlayış ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olup öz-anlayış, öz-belirleme ve kişilik özellerinin sabır düzeylerini anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını, sabır puanlarının öğrencilerin cinsiyet ve yaş gibi özlük niteliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Öğrencilerin cinsiyet, öz-belirleme, öz-anlayış ve beş faktör kişilik özellikleri araştırmanın bağımsız değişkenleri olarak alınmıştır. Bağımlı değişken ise üniversite öğrencilerinin sabır düzeyleridir. Bu araştırmanın evrenini Bartın, Batman, Konya Necmettin Erbakan ve Selçuk Üniversitesinde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreni Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Bartın Üniversitesi Batman Üniversitesidir. Araştırma örneklemi bu fakültelerin çeşitli bölümlerinde öğrenim görmekte olan 1. 2. 3. ve 4. sınıf öğrencilerinden tesadüfi küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma örneklemi 704 kız ve 462 erkek olmak üzere toplam 1166 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilerin yaş aralığı 17-30 ve yaş ortalaması 20 .89'dur. Öğrencilerin sabır puanlarını belirlemek için kullanılan yöntem Schnitker (2012) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan sabır ölçeğidir. Öz-anlayış puanlarını belirlemek için Öz-Anlayış ölçeği (Deniz, Kesici & Sümer, 2008), beş faktörlü kişilik özellikleri puanlarının belirlenmek için Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (Bacanlı, İlhan & Arslan, 2009) ve öz-belirleme puanlarını belirlemek için Özerk Benlik Yönetimi Ölçeği (Ersoy & Güldü, 2008) kullanılmıştır. Sabır puanları ile cinsiyet değişkenine göre grupların ortalamaları arasındaki farkın önem kontrolü t testi ile yapılmıştır. Sabır, öz-anlayış, öz-belirleme ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin analiz edilmesinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı tekniğinden yararlanılmıştır. Öz-belirleme, öz-anlayış ve beş faktörlü kişilik özelliklerinin sabrı anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığı ise çoklu regresyon analizi ile hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir: 1. Kız ve erkek öğrencilerin sabrın yaşam zorluklarında sabır alt boyutunda kız öğrenciler yönünde anlamlı farklılık vardır. 2. Sabrın tüm alt boyutlarıyla öz-anlayış arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Sabrın alt boyutlarıyla öz-belirlemenin bireysel farkındalık alt boyutu arasında anlamlı ilişki vardır. Sabrın alt boyutları ile yumuşak başlılık deneyime açıklık ve sorumluluk arasında pozitif yönde anlamlı ilişki, duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Dışa dönüklük ile sabrın alt boyutlarından olan yaşam zorluklarında sabır arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 3. Öz-anlayış, öz-belirleme ve beş faktörlü kişilik özellikleri ile ayrı ayrı ve birlikte değerlendirildiğinde sabrın tüm alt boyutlarını yordadığı görülmektedir. Sabrın alt boyutlarından gündelik yaşamda sabrın en iyi yordayıcısı beş faktörlü kişilik özelliklerinin duygusal dengesizlik alt boyutudur. Yaşam zorluklarında sabır ve kişiler arası sabrın en iyi yordayıcısının ise öz-anlayış olduğu görülmüştür.