Hastane ahlakı üzerine nitel bir araştırma

Ahlak insanın yaratılıştan gelen özellikleri ile sonradan benimsediği huy, alışkanlık ve davranışların bütününü ifade etmektedir. Tek başına kullanıldığında güzelhuy ve niteliklere işaret etmektedir. Ahlakın eylemlerin ve söylemlerin maneviboyutunu teşkil ettiği söylenebilir. Davranışların ve davranışların sonuçlarının her halükarda bir anlamı vardır ve gerektiğinde bu anlam da ahlaka uygunluk ile değerlendirilmektedir. Ahlak bireysel, kurumsal ve toplumsal temelde ele alınabilmektedir. Ahlak ile ilişkili bir diğer kavram da etiktir. Etik genel olarakahlakbilim ya da ahlak felsefesi olarak tanımlanmaktadır. İki kavramın farklı olduğunu savunanlar olduğu gibi, birbirini tamamlayıcı ya da aynı olduğunu düşünenler de bulunmaktadır. Fakat iki kavram arasında netleşmiş kesin bir ayrımın bulunduğunu söylemek güç gibi gözükmektedir. Bu nedenle bu çalışmada toplumsal kültüre uygun olması ve kavram kargaşası yaşanmaması için ahlak terimi tercih edilmiştir. Kurumsalbazda ahlaka dair incelenmesi gereken kurumların birinin de hastane olduğu söylenebilir. Hastaneler doğrudan insan sağlığına yönelik hizmet veren kurumlardır. Hem sağlık hizmeti veren personel ile hizmet alan hastalar arasındaki etkileşim, hem de hastane personelinin kendi içinde ve kendileri dışında paydaşlarla olan etkileşimi ahlak dışı bir takım sonuçlar doğurmaktadır. Günümüzde özel hastaneler ile birlikte kamu hastanelerinin de sağlık hizmeti sunumunda ticari mantığı benimsemeye başlaması, hastanelerde iş kollarının farklılığının yanında bu birimlerdeki personelin birbirleri ile ilişkileri ve gelişen tıp endüstrisinin sağlık sektörü üzerinde hakimiyet kurma çabasıhastaneleri ahlaki anlamda incelemeye tabi tutmayı gerektirmektedir. Bu çalışmada amaç hastane ahlakı kavramının içeriğini keşfetmek vehastanelerle ilgili ahlaki ve ahlaki olmayan durum ve eylemleri tespit etmektir. Hastanelerde mevcut ahlaki sorunlara çözüm getirilmesi çalışmanın diğer bir amacıdır. Hastane ahlakının mahiyetinin derinlemesine incelendiği bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni ile dizayn edilmiştir. Olgubilim deseni insanlarınçevrelerinde olup biten olayları nasıl değerlendirdiklerini anlamaya çalışan bir yöntemdir. Bu araştırmadaki olgu ise hastane ahlakı olgusudur. Hastane ahlakı kısaca;hastane personeli, hastalar ve tedarikçilerin kurum olarak hastaneyi ilgilendirendavranış, tutum, inanç ve algılarının ahlaka bakan yönlerinin toplamıdır. Araştırmanın katılımcılarının belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını hastane iş deneyimi olan 22 ve hastalık tecrübesi olan 2 kişiden müteşekkil toplamda 24 görüşmeci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Görüşmeler neticesinde elde edilen veriler tematik kodlama yoluyla çözümlenmiştir. Verilerin analizinde nitel veri analiz programı MAXQDA kullanılmıştır. Araştırma sonucunda hastane ahlakının, iş ahlakı, insan ilişkileri, hastamahremiyeti, örgüt kültürü ve sosyal norm ile nitelendirildiği; hastane ahlakınınbelirleyicilerinin ise sivil toplum kuruluşları, hastalar, sağlık personeli, kamu otoritesi, tıp eğitimi ve tıp endüstrisi olduğu sonucuna varılmıştır. Mevcut hastane ahlakına yönelik düşünceler hastalar, hastaneler ve sağlık politikaları üzerinde yoğunlaşırken, hastanelerde ahlaki seviyenin yükseltilebilmesi için katılımcılar tarafından; kamuvotoritesine, çalışanlara, yöneticilere, hastalara ve sivil toplum kuruluşlarına düşen görevler ile ilgili öneriler getirilmiştir. Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarına bakıldığında; özel hastanelerin ticari bir kuruma dönüşmesi, hekimlerde maddiyatodaklılık, performans sisteminin çalışanlarca suistimal edilmesi, hastane personelininücret ve çalışma koşullarından tatmin olmaması dolayısıyla ahlak dışı davranışlardabulunabilmesi ve hastalarda sağlık personeline karşı saygının azalması olumsuz ahlakisonuçlardandır. Sağlık personelinin fedakarlığı ve hastane personeline karşı saygısınımuhafaza eden hastaların varlığından duyulan memnuniyet ise çalışmanın olumlusonuçlardandır.