Medya psikolojisi bağlamında internet kullanıcılığı ile oluşan endişeler: Mahremiyet endişesi

Dünyadaki internet kullanım artışının hayatlarımız üzerinde bir dizi etkisi bulunmaktadır. Eski zamanlardan beri toplum içerisinde önemli bir yeri ve işlevi bulunan gözetimin internet kullanıcılığı ile günlük yaşam pratiklerinin içerisinde giderek daha çok yer alması ve suçun internet aracılığıyla giderek çeşitlenmesi bu etkilerden bazılarıdır. İnternet kullanıcıları, gözetime ve siber suçlara maruz kalmaya dair endişelerinin yanı sıra çevrimiçi ortamlarda maruz kaldıkları etmenler sebebiyle mahremiyet endişesi de yaşamaktadır. Son dönemlerdeki bilimsel çalışmalarda internet kullanıcılarının yaşadığı mahremiyet endişesine daha çok dikkat çekilmektedir. Bu çalışmaların bulguları mahremiyet endişesinin farklı biçimlerine işaret etmekte, mahremiyetin geçmişşi göz önüne alındığında internetten sonra geçirdiği önemli dönüşüm fark edilmektedir. Bu tez çalışması internetin insan hayatına kattığı yeni süreçlerin varlığında internet kullanıcısının yaşadığı endişe biçimlerini ve bu endişelerin çevrimiçi davranışa etkilerini, mahremiyet endişesine yaptığı vurgu çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yürütülen araştırmada mahremiyet endişesinin çevrimiçi davranışlara etkisine hangi değişkenlerin aracılık ettiği ve internetin teknolojik, sosyal, psikolojik ve politik anlamda getirdiklerine ilişkin farklı türdeki bilginin bu ilişkide bir rol oynayıp oynamadığı analiz edilmeye çalışılmaktadır. Bunun için uzmanlık alanları farklı olan 40 akademisyenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın diğer bir amacı da çevrimiçi ortamlardan sağlanan psikolojik fayda ve kişisel kazancın mahremiyet endişesine ve çevrimiçi davranışlara nasıl etki ettiğinin saptanmasıdır. Çalışma bu yönü ile interdisipliner bir alan olan Medya Psikolojisi kapsamına girmekte ancak araştırmada konuya ilişkin eleştirel bir duruşu mümkün kılacak sosyal bağlam ve toplumsal faktörler de sorgulandığından Medya Psikolojisi'nin kapsamını aşmaktadır nitekim araştırma sonucunda elde edilen bulgular da bu yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymuştur. Farklı psikolojik unsurların sosyal medya kullanımını belirlediği, bu mecraların kullanılıyor olması halinde buralardan sağlanan psikolojik yararların mahremiyet ihlali risklerine ilişkin algıyı etkilediği araştırma kapsamında yapılan görüşmeler ışığında elde edilen bulgular arasındadır. Araştırmayla aynı zamanda sosyal medyanın sunduğu gizlilik ayarlarının kullanıcılara sağladığı doyumun mahremiyet endişesini gideren bir unsur olduğu ortaya çıkmıştır. Gözetime ilişkin bilginin ve farkındalığın boyutlarının akademisyenlerin uzmanlık alanına göre farklılaştığı, gözetimin araştırmaya katılan akademisyenlerin çoğu tarafından gerekli görüldüğü, gözetimin gerekli olmadığını düşünen akademisyenlerin hem gözetim hem de mahremiyet endişesi yaşadıkları çalışmanın bulguları arasındadır. Araştırma ile birlikte akademisyenlerin yarısından fazlasının mahremiyet endişesi yaşamasına karşılık neredeyse hepsinin çevrimiçi mahremiyet ihlaline karşı önlem aldığı gözlenmiştir. Çalışmanın bulguları konu ile ilgili diğer çalışmalar ışığında yorumlanmış, bulguların yeni sosyal olgulara işaret ediyor olabileceği tartışılmıştır.