Cultural values and ethical decision making: A comparison study on the attitudes of Turkish and Libyan banking employees

İşgörenlerin etik karar vermelerini etkileyen pek çok unsur bulunmaktadır. İşgörenin kültürel değerleri etik karar vermeyi etkileyen önemli faktörlerden biridir. Toplumlara özgü olan ve örgüt kültürünü de önemli ölçüde etkileyen kültürel değerler ülkeden ülkeye hatta bölgeden bölgeye farklılık göstermektedir. Ulusların kültürel değerleri üzerine çalışmalar yapan Hofstede, ulusların kültürünü altı kültürel boyutta toplamıştır. Güç mesafesi, erillik, bireysellik, belirsizlikten kaçınma, uzun döneme yönelme ve heveslilik olarak adlandırılan bu boyutlar bireyin etik karar verme sürecinde de önemli rol oynamaktadır. Ulusal kültürün etik karar verme üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada; Türkiye ve Libya banka çalışanları üzerinde yapılan ampirik bir çalışmanın sonuçları paylaşılmaktadır. Hofstede'nin kültürel boyutları da dikkate alınarak Türk ve Libyalı banka çalışanlarının etik karar verme ile ilgili algıları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Betimsel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada; Hofstede'nin kültürel boyutlarını içeren kültürel değerler ölçeği ile etik karar verme ölçeğini içeren yapısall bir anket formu kullanılmıştır. Araştırma, Ankara ve Trablus'ta faaliyet gösteren özel ve kamu bankalarında çalışan işgörenler üzerinde gerçekleştirilmiş, yüz yüze yapılan anket çalışması sonucunda toplamda 770 kullanılabilir anket elde edilmiş ve sonuçlar frekans analizi, aritmetik ortalama, t testi, Anova testi, Regresyon ve Korelasyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, Türk ve Libyalı banka çalışanlarının kültürel değerleri arasında farklılık olduğunu, bu farklılığın Güç Mesafesi, Belirsizlikten Kaçınma, Uzun Döneme Yönelme ve Heveslilik boyutlarından kaynaklandığını göstermektedir. Benzer şekilde, Türk ve Libyalı banka çalışanları etik karar verme açısından da anlamlı farklılık göstermektedir. Sonuçlar, Türk banka çalışanlarının kültürel boyutlarının cinsiyet, yaş, eğitim durumu, bankadaki görevi ve iş tecrübesi gibi demografik faktörlere göre; Libyalı banka çalışanlarının ise cinsiyet, eğitim durumu ve iş tecrübesine göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, Türk banka çalışanlarının etik kararları ile cinsiyet, yaş gibi demografik faktörler ve bankada düzenlenen etik kurslara katılma arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. Libyalı işgörenlerin demografik nitelikleri ile etik karar vermeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Yapılan korelasyon ve regresyon analizleri, kültürel boyutlar ve etik karar verme arasında pozitif yönlü zayıf ve/veya orta düzeyde bir ilişki ve etki olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ilişki, Türk bankacılık sektöründe Erillik, Belirsizlikten Kaçınma, Uzun Döneme Yönelme, Heveslilik boyutlarından kaynaklanmakta olup yapılan regresyon analizi ise etik karar alma üzerinde Uzun Döneme Yönelme, Erillik ve Heveslilik boyutlarının etkili olduğunu göstermektedir. Libyalı banka sektörü çalışanlarının Güç Mesafesi, Erillik, Belirsizlikten Kaçınma, Uzun Döneme Yönelme ve Heveslilik algıları ile etik karar verme arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca, Heveslilik, Belirsizlikten Kaçınma ve Uzun Döneme Yönelme boyutları etik karar verme üzerinde etkilidir.