Romantik ilişkilerde ilişki doyumunu ve yaşam doyumunu yordayan etmenler: İki boyutlu ilişkisel benlik değişimi modeli

Bu çalışmanın temel amacı İki Boyutlu İlişkisel Benlik Değişimi Modeli'ni (Mattingly, Lewandowski ve McIntyre, 2014) Türk kültürü bağlamında test etmektir. Bu amaçla öncelikle, İlişkisel Benlik Değişimi Ölçeği (Mattingly vd., 2014) ve Ben Tasavvuruna Ötekini Katma Ölçeği (Aron, Aron ve Smollan, 1992) kültüre uyarlanmış; Türkçe Romantik İlişkilerde Benlik Değişimi Ölçeği (Dinçer, Ekşi ve Aron, 2017) geliştirilmiştir. Ardından iki ayrı yol modeli oluşturulmuştur. Birinci modelde ben tasavvuruna ötekini katma, aşka ilişkin tutumlar, bağlanma tarzları ve benlik yönelimlerinin benlik değişimi ve benlik değişimi aracılığıyla yaşam doyumu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmaya halihazırda bir romantik ilişkisi olan 485 Marmara Üniversitesi öğrencisi katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, İlişkisel Benlik Değişimi Ölçeği (Mattingly vd., 2014), Ben Tasavvuruna Ötekini Katma Ölçeği (Aron vd., 1992), Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği (Hendrick, Hendrick ve Dicke, 1998), Dengeli Bütünleşme-Ayrışma Ölçeği (İmamoğlu, 1998), Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (Fraley, Waller ve Brennan, 2010) ve Yaşam Doyumu Ölçeği (Diener, Emmons, Larsen ve Griffin, 1985) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulguları ben tasavvuruna ötekini katma, Eros, Pragma ve öz-gelişim / kendileşme yöneliminin benlik genişlemesi üzerinde pozitif yönde, Ludus'un ise negatif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Ben tasavvuruna ötekini katma, Eros, ilişki yönelimi ve kendileşme / öz-gelişim yönelimi benlik daralması üzerinde negatif yönde etkilidir. Eros, benlik budanması üzerinde pozitif yönde etkilidir. Ayrıca benlik genişlemesi, benlik budanması, benlik kirlenmesi ve ilişki yönelimi yaşam doyumu üzerinde pozitif yönde etkili iken benlik daralması yaşam doyumu üzerinde negatif yönde etkilidir. İkinci modelde ise temel kişilik özellikleri, çelişik duygulu cinsiyetçilik, benlik düzenleme odakları ve bilişsel esnekliğin benlik değişimi ve benlik değişimi aracılığıyla ilişki doyumu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmaya halihazırda bir romantik ilişkisi olan 480 Marmara Üniversitesi öğrencisi katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, İlişkisel Benlik Değişimi Ölçeği (Mattingly vd., 2014), Beş Faktör Kişilik Ölçeği (Benet-Martinez ve John, 1998), Benlik Düzenleme Odağı Ölçeği (Lockwood, Jordon ve Kunda, 2002), Bilişsel Esneklik Envanteri (Dennis ve Van der Val, 2010), Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği (Glick ve Fiske, 1996) ve İlişki Değerlendirme Ölçeği (Hendrick, 1988) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulguları korunma odağı ve heteroseksüel yakınlığın benlik genişlemesi üzerinde pozitif yönde, düşmanca cinsiyetçiliğin ise benlik genişlemesi üzerinde negatif yönde etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Korunma odağının benlik daralması üzerinde negatif yönde, gelişme odağının ise benlik daralması üzerinde pozitif yönde etkisi vardır. Gelişme odağı ve heteroseksüel yakınlık benlik budanması üzerinde pozitif yönde etkilidir. Gelişme odağı ve düşmanca cinsiyetçilik benlik daralması üzerinde pozitif yönde etkili iken korunma odağı ve sorumluluk benlik daralması üzerinde negatif yönde etkilidir. Ayrıca benlik genişlemesi ve benlik budanması ilişki doyumu üzerinde pozitif yönde etkili iken benlik daralması ve benlik kirlenmesi ilişki doyumu üzerinde negatif yönde etkilidir.