Bursa'da şehirleşmenin yağış ve sıcaklık üzerine etkisi

Bursa'da Şehirleşmenin Yağış ve Sıcaklık Üzerine Etkisi konulu bu tez çalışmamızda Türkiye gibi sanayileşen ve kırsal kesimden kentlere göçün fazla olduğu bir ülkede büyük bir hızla büyüyen şehirlerden olan Bursa'da şehirleşmenin, inşam en çok etkileyen iklim elemanları yağış ve sıcaklık üzerinde farklılaştırıcı etkisinin olup olmadığım inceledik. Şehir kanyonları, büyük nüfus kitlelerinin vücut ısısı, artan enerji tüketimi, ulaşım araçlarının artması, yağmur suyunun asfalt ve betonla kaplanan yüzeylerden yer altına sızamayıp akışa geçmesi, yüksek binaların rüzgarın hızım kesmesi, yine bu binaların güneş ışınlarım farklı yansıtarak çevresindeki kırsal alana göre sıcaklık farkı yaratması, bitki örtüsünün tahrip edilmesi, bölgesel iklimde değişme ve yüksek değerlerde hava kirliliği, şehir atmosferinde sıcaklığın devamlı yükselmesi sonucunu doğurmuştur. Şehir atmosferinde göze çarpan sıcaklık artışı, 'şehir ısı adası' olarak bilinmektedir. Bursa'da şehir ısı adası etkisinin söz konusu olup olmadığım anlayabilmek için, Bursa'yla benzer coğrafi özelliklere sahip olan yalan bir kırsal yerleşme olan Yenişehir'in yağış ve sıcaklık verileri kullanılmıştır. Bursa ve Yenişehir'in günlük ortalama, minimum ve maksimum sıcaklıkları ve yağış verileri Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden alınmıştır. Bursa verileri 1931- 2002 arasında, Yenişehir verileri 1985- 2002 arasında mevcuttur. Yağış verileri ise Bursa'da 1931, Yenişehir'de 1941 yılından 2002 yılma kadar mevcuttur. Birbirine yakın enlem ve yükselti değerlerine ve yer şekli özelliklerine sahip olan bu iki yerleşmenin sıcaklık değerlerinin de yalan olması beklenirken, ölçüm yapılan yılların aylık ortalamaları incelendiğinde Bursa'da sıcaklıkların daha yüksek olduğu görülmüştür. Bunun için, Bursa ve Yenişehir sıcaklıkları arasındaki fark bulunmuş ve bu fark doğrusal regresyon ve Mann-Kendall eğilim analizi ile incelenmiş ve grafikleri çizilmiştir. Bunlara göre, ortalama sıcaklıkların farkında bir azalma mevcuttur. Minimum sıcaklıklardaki farkta belirgin bir azalma yoktur. Bursa ve Yenişehir'in maksimum sıcaklıkları arasındaki farkın azalma eğilimi ise çok daha belirgindir. Bursa ile 120 Yenişehir arasındaki farkın azalma eğiliminde olması, Yenişehir'in de şehirleşmeye başladığını gösterir. Yağış verileri değerlendirilirken; önce yağışlı gön sayılan bulunmuş, bunda bir artma veya azalmanın olup olmadığı ve hangi tarihten itibaren arttığı veya azaldığı Mann-Kendall test ile incelenmiştir. Daha sonra ise; günlük yağışlar, yağış şiddetine göre sınıflandırılmıştır. Yıl geneli, yaz ve sonbahar mevsimlerinde yağışlı gün sayılarında belirgin bir azalma vardır. İlkbahar ve kış mevsimlerinde ise 1975- 1997 arasında azalma vardır. Ama hepsinde son yıllarda belirsizlik ve eğilimsizlik mevcuttur. Yenişehir'de ise ilkbahar mevsimindeki yağışlı gün sayısında azalma, yaz mevsiminde 1970'ten itibaren anlamlı bir artma bulunmuştur. Yağışları sınıflandırarak yaptığımız değerlendirmede ise hafif şiddetli yağışlı günlerin sayısında belirgin bir artış olmakla birlikte diğer gruplarda azalma mevcuttur. Bunun sebebi, havadaki toz ve kirleticilerin havada çok az birönem olsa bile yoğunlaşmaya sebep olarak yağış oluşturmasıdır. Yenişehir'de ise 0,1 mm'den çok, 6 ,25mm - 12 ,5mm arasındaki ve 12,5 mm'den fazla yağışlarda önemli bir artış vardır. Bu da Yenişehir'de şehirleşme etkisinin arttığım göstermektedir. 121