Kadınlarda cinsiyet rolleri ve yaşa bağlı olarak benlik saygısı, depresyon ve menopoza ilişkin belirtilerin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, üç farklı yaş grubunda yer alan kadınlarda cinsiyet rolleri ve yaşa bağlı olarak benlik saygısı, depresyon ve menopoza ilişkin belirtilerin incelenmesidir. Ayrıca araştırmada benlik saygısı, depresyon ve menopoza ilişkin belirtiler arasındaki ilişki de incelenmiştir. Ek olarak Belirti Tarama Listesi'nde yer alan psikolojik faktör maddeleri ile Beck Depresyon Ölçeği maddeleri arasındaki ilişkiye de bakılmıştır. Araştırmanın örneklemini 3 farklı yaş grubunun (15- 19 yaş; 23-35 yaş; 45-60 yaş) toplamı olan 653 kadın denek oluşturmuştur. 23-35 ve 45-60 yaş grubunda üniversite mezunu, sosyoekonomik düzeyi yüksek ve halen çalışmakta olan kadın denekler yer alırken, 15-19 yaş grubundaki denekler kollejde okuyanlar ve sosyoekonomik düzeyi yüksek olan üniversite 1. sınıf öğrencileri arasından seçilmiştir. Araştırmada Bern Cinsiyet Rolleri Ölçeği, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği, Belirti Tarama Listesi ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon tekniği kullanılmıştır. Ülkemizde uyarlama çalışması yapılmış olan Bem Cinsiyet Rolleri Ölçeğinin araştırmacı tarafından uyarlama çalışmasının tekrar yapılması uygun görülmüştür. Araştırmacı tarafından önce 89 denek daha sonra 653 denek üzerinde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış ve elde edilen bulgular ışığında ölçek çalışmada kullanılmıştır (Tüm ölçek için r=.84; erkeksilik alt ölçeği için r=.81; kadınsılık alt ölçeği için r=.76; sosyal beğenirlik alt ölçeği için r=.51). Araştırmada yaşın benlik saygısı üzerinde temel etkisi anlamlı çıkmıştır. Bulgular, 45-60 yaş grubunda yer alan kadınların benlik saygısı düzeylerinin 15-19 ve 23-35 yaş grubundakilerden; 23-35 yaş grubundaki kadınların benlik saygısı düzeylerinin de 15-19 yaş grubundakilerden daha yüksek olduğu yönündedir. Çalışmada benlik saygısı üzerinde yaşın ve cinsiyet rollerinin ortak etkisi anlamlı çıkmıştır. Buna göre, 23-35 yaş grubunda erkeksi cinsiyet rolüne sahip olan kadınların benlik saygısı düzeyleri kadınsı cinsiyet rolüne sahip olanlardan daha yüksek çıkmıştır. Araştırmada yaşın depresyon üzerinde temel etkisi anlamlı çıkmıştır. Bulgular, 45-60 yaş grubunda yer alan kadınların depresyon puanlarının 15-19 ve 23-35 yaş grubundakilerden daha düşük olduğu yönündedir. Bulgular, menopoza ilişkin belirtilerin çalışmamızda yaşa bağlı olarak anlamlı bir şekilde değiştiğini göstermiştir. Buna göre, 45-60 yaş grubunda yer alan kadınların 15-19 ve 23-35 yaş grubunda yer alan kadınlardan daha düşük toplam belirti puanlarına sahip oldukları görülmüştür. Deneklerin Belirti Tarama Listesinde yer alan faktörlerin altındaki maddelerden aldıkları puanlar incelendiğinde 45-60 yaş grubunda yer alan kadınların psikolojik, somatik ve psikosomatik belirtileri 15-19 ve 23-35 yaş grubunda yer alanlardan daha düşük düzeyde yaşadıkları saptanmıştır. Orta yaş (45-60) grubunda yer alan kadınlar menopozda olup olmamalarına bağlı olarak incelendiklerinde sadece somatik belirtilerin menopozda olan grupta daha yüksek olduğu ortaya konmuştur. Çalışmada ayrıca benlik saygısı, depresyon ve menopoza ilişkin belirtiler arasındaki ilişkilere bakılmıştır. Yapılan analizler sonucunda benlik saygısı ile depresyon arasında negatif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Benlik saygısı ile menopoza ilişkin belirtiler arasındaki ilişkiye bakıldığında bulgular negatif bir ilişki olduğu yönündedir. Yapılan analizler sonucunda depresyon ve menopoza ilişkin belirtiler arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır Belirti Tarama Listesinde psikolojik faktör altında yer alan maddeler ile Beck Depresyon Ölçeği maddeleri arasındaki ilişkinin de pozitif yönde olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları ülkemizde ve diğer ülkelerde yapılan çalışmaların sonuçları çerçevesinde tartışılmıştır.