Karabük çevresinin vejetasyon ekolojisi ve sınıflandırılması

Orman ekosisteminin sürdürülebilir bir biçimde işletilmesi, biyoçeşitliliğin korunması, canlı yaşamı ve gelecek nesillere uygun ortamın bırakılması bir gereklilikdir. Bu nedenle; vejetasyonun dağılış gösterdiği alandaki ortam özellikleri doğru belirlemeli, ortam-bitki ilişkisi iyi irdelemeli ve ortam üzerinde olası antropojenik baskı kontrol altına alınarak daralan doğal yaşam alanlarına nefes aldırılmalıdır. Ekosistem ekolojisi bozulmaya başladığında yapılan yanlışlardan dönebilmek hem zor hem de zaman alıcıdır. Orman varlığını korumanın en önemli koşullarından birisi, ortam şartlarının parametreleri üzerine dikkatle çalışarak bitki topluluklarını ekolojik isteklerine göre sınıflandırmaktır. Ormanların vejetasyon ekolojisi ve sınıflandırması yapılarak; ormanın bakımını, üretimini, gençleştirilmesi ve başka yararlanılabilir özelliklerini ön plana çıkararak ormandan daha fazla verim elde etme ve koruma sağlanmalıdır. Bu düşünceden hareket ederek; Türkiye'nin önemli orman varlığına sahip yerlerinden birisi olan 'Karabük Çevresinin Vejetasyon Ekolojisi ve Sınıflandırılması' araştırmanın amacını oluşturmuştur. İklim, topografya, ana materyal, toprak ve biyotik faktörler ekolojinin bütününü oluşturmaktadır. Farklı parametrelerin araştırmada kullanılması pek çok yöntemin bir arada değerlendirilmesini sağlamıştır. Araştırma ve araştırmayı haritalama için kullanılan farklı yöntemlerin bir arada sınıflandırma basamaklarını oluşturması yöntemin de karma araştırma modeline dönüşmesini sağlamıştır. Araştırmanın kartografik malzemeleri ArcGIS 10.3 paket programı kullanılarak hazırlanmıştır. Elde edilen bulgular;Türkiye'nin ve Karadeniz bölgesinin kuzeybatısında yer alan araştırma sahası, kuzey ve kuzeybatıda Avrupa-Sibirya ya da Karadeniz Bitki Coğrafyası, Karabük havzası Akdeniz Bitki Coğrafyası ve güneyde ise karasal koşulların egemen olduğu Karadeniz ve İran-Turan Bölgeleri bitki coğrafyası bölgeleri arasındaki geçiş bölgesine tekabül eden Karadeniz Ardı Bölge içerisinde yer almaktadır. Türkiye'nin ekolojik bölgeleri yönünden araştırma alanının kuzey ve batısı Karadeniz kıyı bölümü nemli-ılıman ve nemli-soğuk bölgesi, Karabük havzası, Akdeniz bitki örtüsünün yaygın olduğu Karadeniz ardı oluklar bölümü ve güneyi ise Karadeniz ardı dağ ve platoları bölümü içerisinde yer almaktadır. Başlıca bitki toplulukları ekolojik bölgelere göre şöyledir:1. Nemli-Ilıman Geniş Yapraklı Ormanlar; Nemli ve ılıman iklim koşullarının hüküm sürdüğü kuzeyde Büyükdüz mevkiinin kuzey ve Yenice havzasının alt kesimlerinde kayın ormanlarının egemen olduğu ve ıhlamur, meşe, kestane ve dere içlerinde dişbudak ve kızılağaçların görüldüğü ormanlar hakimdir.2. Nemli-Soğuk Karışık ve Saf İğne Yapraklı Ormanlar; Kuzeyde Büyükdüz mevkiinde kayın, göknar ve sarıçam ağaçlarının yer aldığı karışık ormanlara rastlanılır. Eğriova mevkiinde ise sarıçam ve kuzeye bakan lokal alanlarda saf sarıçam ormanları görülür. Buradaki nemli sarıçam ormanlarının altına gelen göknarların büyümesiyle sarıçam-göknar karışık ormanları ortaya çıkar. Sarıçamların aşırı kesildiği yerlerde ise göknarların hakim olduğu ormanlara geçilir. Yenice havzasının üst kesimlerinde kayın ve sarıçamların nadiren görüldüğü karışık ormanlar göze çarpar.3. Kurakçıl Ormanlar; Yaz kuraklığının egemen olduğu Karabük depresyonu ve Soğanlı çayı havzalarının alt kesimlerinde bazı maki elemanlarının yetiştiği kızılçam ormanları yer alır. Ayrıca bu sahada üst kesimlere doğru kuraklığa dayanaklı karaçam ve kızılçam karışık ormanları görülür. Güneydeki sahaların alçak kesimlerinde karasal etkilerden dolayı kışları soğuk geçen yerlerde meşeler ile karaçamlar bulunur.4. Yarınemli-Soğuk İğne Yapraklı Ormanlar; Araştırma alanının güneyinde Kışla mevkiinde sadece sarıçamların yer aldığı saf sarıçam ormanları görülür. 5. Çalı vejetasyonu; Karabük havzasının kızılçam ormanlarının kesildiği yerlerde maki, Yenice vadisinin güneye bakan yamaçlarında yine ormanların tahrip edildiği yerlerde nemcil maki elemanlarının yetiştiği çalı vejetasyonu görülür. 5. Subalpin-Alpin Çayırlar; Orman sınırının üzerinde yer alan sahalardır. Araştırma alanının batısındaki Yenice havzasının özellikle alt kesimlerinde hüküm süren nemli-ılıman iklim koşulları çok sayıda türün yetişmesini sağladığı için sadece araştırma alanında değil, ülkemizde de biyoçeşitliliğin en fazla olduğu yerler arasındadır.