Türkiye'de merkezi idareyi geliştirme teşkilatı 'İdareyi Geliştirme Başkanlığı'

Türkiye'de idarenin yeniden düzenlenmesi ve geliştirilmesi alanında yapılan bütün çalışmalarda yeniden düzenleme ya da geliştirme girişimlerinin başarıya ulaşamamasının nedenlerinden biri olarak, gerek merkezi gerekse kurumsal düzeyde bu konu ile yakından ilgilenecek bir örgütlenmenin gerçekleştirilememiş olması gösterilmektedir. Bu sebeple; ülkemizde kurumsal düzeyde idareyi geliştirme çalışmalarını yürütmek üzere Araştırma, Planlama ve Koordinasyon birimleri görevlendirilmiştir. Merkezi düzeyde ise idareyi geliştirme çalışmalarını koordine etmek ve ilgili kuruluşlar arasında yeterli bir işbirliğini gerçekleştirmek için 'Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı' kurulmuştur. İdareyi geliştirme çalışmalarının amacına ulaşabilmesi için eksikliği duyulan her iki örgütlenme biçiminin oluşturulması ülkemiz açısından olumlu bir gelişmedir. Ancak oluşturulan bu iki örgütlenme biçiminin idari sorunları ne oranda çözüme ulaştırabildikleri konusunun açıklığa kavuşturulması gerekir. Bunun içinde mevcut örgüt yapıları ve çalışmaları incelenmelidir. Kısa süre önce kurumsal idareyi geliştirme birimlerinin yapıları ve çalışmalarıyla ilgili araştırmaların yapıldığı bilinmektedir. Fakat merkezi düzeyde oluşturulan 'İdareyi Geliştirme Başkanlığı' konusunda yapılan bir araştırmaya rastlanamamıştır. Bu sebeple tezimizde 'merkezi düzeyde oluşturulan idareyi geliştirme birimi' incelenmiştir. Tez giriş, üç bölüm ve bir değerlendirme ile önerileri kapsayan beş kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusu, kapsamı, amaçları, kullanılan yöntemler ve planı yer almaktadır. Birinci bölümde zamanla değişen yönetim anlayışı üzerinde durulmakta, daha sonra yönetimin devlete yansıma biçimi; bürokrasi konusunda açıklamalar yapılarak önceleri geniş tutulan bürokratik yapının küçültülmesi ancak etkin bir duruma getirilmesi anlayışının zamanla ağırlık kazandığı vurgulanmaktadır. Etkin bir bürokrasinin tesisinde ise yönetimin karşı karşıya bulunduğu sorunların tesbiti, sorunlara getirilen çözüm yolları ve bunlar içerisinde yer alan idareyi geliştirme çalışmalarının yeri, idareyi geliştirme sebepleri ve bu çalışmalarda yararlanılabilecek yol ve yöntemler, bu yöntemler içinde idareyi geliştirme biriminin önemi gibi konular üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde idareyi geliştirme çalışmalarında önemli bir yeri olan 'merkezi idareyi geliştirme' biriminin oluşturulması konusunda ülkemizde Cumhuriyet kurulduktan sonraki dönemde yapılan çalışmalardan söz edilmektedir. Üçüncü bölümde sözü edilen merkezi idareyi geliştirme biriminin yıllar sonra ilk defa ayrı bir başkanlık olarak nasıl kurulduğu anlatılarak, 1987'den bu yana faaliyet gösteren Başkanlık çeşitli yönleriyle tanıtılmaktadır. Son kısımda ise genel bir değerlendirme yapılarak; konu ile ilgili yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlar belirtildikten sonra önerilere geçilmektedir. Yapılan araştırma sonucunda idareyi geliştirmenin esas itibariyle idarede görevli tüm kurum ve kuruluşların temel fonksiyonu olduğu; ancak, bu faaliyetlerin koordinasyonu açısından merkezi bir idareyi geliştirme birimine ihtiyaç duyulduğu, bu amaçla kurulan Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı'nın ise teşkilat yapısı, personeli, görev ve yetkileri, v. b. konularda yeterli düzeyde olmadığı bu sebeple Başkanlığın bir bütün olarak ele alınarak gözden geçirilmesi, geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.