Velayet ve kişisel ilişkide baba figürü

Ülkemizde yaşanan boşanma oranlarının yüksekliğine ve bunlar sonucu yaşanan sorunların sıklığına karşın boşanma sürecinde ve sonrasında sıklıkla yaşanan Ebeveyne Yabancılaşma olgusu konusunda henüz çalışma yapılmadığı görülmektedir. Bu tez çalışması alandaki bu eksiklikten hareketle Ebeveyne Yabancılaşma olgusunu tanımlamayı ve bunu etkileyen mekanizma ve kökenleri açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmada Ebeveyne Yabancılaşma olgusu hakkında literatürde bulunan tanımlamalar ve tartışmalar irdelenmiş, olguda çoğunlukla göz ardı edilen ebeveyn olan reddedilen ebeveynin -bu çalışmada baba olarak ele alınmıştır- Ebeveyne Yabancılaşma sürecindeki deneyimlerine odaklanılarak onun yaklaşımlarına ve algılarına açıklık getirmek amacı güdülmektedir. Çalışmaya İstanbul Adliyesi 9. Aile Mahkemesinde 2015- 2016 yıllarında çekişmeli boşanma davası devam 54 çocuklu aileden 38 baba ve 73 çocuk olarak 111 kişi, gönüllülük esası ile katılmıştır. Katılımcıları ait sosyo-demografik özellikler Sosyal İnceleme ve Değerlendirme Raporlarına temel teşkil eden Sosyo-demografik veri formu ile, çocukların ebeveyne yabancılaşma yaşantıları Baker Yabancılaşma Ölçeği ile, babaların babalık tutumları Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği değerlendirilmiştir. Katılımca 38 baba ile yapılan derinlemesine görüşmeler ile de baba-çocuk ilişkileri, ayrılık sonrası görüşme düzenleri, babalık tutum ve algıları, anneye yönelik düşünceleri ve Ebeveyne Yabancılaşma deneyimleri ile ilgili konular ele alınmıştır. Araştırmada elde edilen sosyo-demografik bilgiler ve Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği SPSS ile analiz edilmiştir. Verilerin frekans ve yüzdelik dağılımının tespit etmek için tanımlayıcı istatistik yöntemleri, kategorik değişkenlerin birbiriyle olan ilişkisini değerlendirmek için Ki-Kare testi ve üçlü grup analizlerinde Kruskal Wallis testleri kullanılmış, anlamlılık düzeyi olarak. 05 alınmıştır. Baker Yabancılaşma Ölçeği değerlendirme yönergesi uyarınca 7 puan ve üzeri için 'yabancılaşma var', 6 puan ve aşağısı için 'yabancılaşma yok' olarak yorumlanmıştır. Derinlemesine görüşme sonucu elde edilen veriler; içerik analizi yöntemi uyarınca kavramsallaştırılmış, ortaya çıkan kavramlara göre mantıklı bir şekilde düzenlenerek buna uygun biçimde veriyi açıklayan temalar belirlenmiştir. Çalışmada çocukların %42,5'inin babalarına yabancılaşma geliştirdiği, ebeveyne yabancılaşma sürecinin aile içi şiddet ve çocuğa yönelik fiziksel şiddet iddiaları, babaları ile görüşme durumları, babaların yaşları, babaların Ebeveyne Yabancılaşma yaşantısına yönelik farkındalıkları ile ilişkili olduğu görülmektedir. Ayrıca kardeşleri babalarına yabancılaşma yaşayan çocuklar ile anneleri ile beraber yaşayan çocukların babalarına daha fazla yaşadıkları, çocuklarına karşı koruyucu, demokratik ve otoriter tutumlar geliştiren babaların çocuklarının kendilerine daha az yabancılaştıkları anlaşılmaktadır. İçerik analizine göre babaların ifadeleri incelendiğinde anneye yönelik atıflar, sürecin babalık kimliği üzerindeki etkisi, babalık haklarını yitirme hissi ve ayrılık öncesi babalık algıları olmak üzeri 4 tema belirlenmiştir. Çocukları kendilerine yabancılaşma yaşayan babaların bu temalarda kodlanan ifadeleri Çocukları kendilerine yabancılaşma yaşamayan babalara göre daha sık kullandıkları anlaşılmıştır.