Güneş aktivitelerinin Kuzey Atlantik salınımı ve arktik salınım üzerindeki etkileri ile bunların yağış ve sıcaklık değerleri bakımından Türkiye'den örnekler ile değerlendirilmesi

Dünya İklim Sistemi çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu çok karmaşık yapı bir yandan da kırılgan ve hassas bir yapı özelliği göstermektedir. Bu sistemin en önemli unsuru güneş aktiviteleridir. Bu araştırmada daha önceki dönemlerdeki güneş lekeleri ile sıcaklık dalgalanmaları karşılaştırılmıştır. Ayrıca Son 60 yıllık dönemde güneş aktivitelerinin durumu incelenerek aktivitelerin gösterdiği eğilim saptanmaya çalışılmıştır. Genel eğilim son 60 yıl boyunca güneş aktivitelerinin giderek azaldığı yönündedir. Özellikle 2008 yılı son 50 yıllık dönemde güneş aktivitelerinin en az gerçekleştiği yıl olarak kayıtlara geçmişştir. Güneş aktivitelerinin Dünya İklim Sisteminin belirleyici bir unsuru olmasına karşın bu sistemin en önemli bileşenleri okyanus-atmosfer etkileşimi sonrası ortaya çıkan atmosfer salınımları; son yıllarda el nino-la nina güneyli salınımların yanında Kuzey Atlantik Salınımı konusu iklimbilimciler arasında popüler bir konu haline gelmiştir. Bunun asıl nedeni El Nino ve La Nina güneyli atmosfer salınımları ile açıklanmayacak ölçüde bazı atmosfer olaylarının meydana gelmesi olarak gösterilebilir. Bazı yıllarda Avrupa kıtasının normalden daha fazla kurak geçmesi buna karşılık Akdeniz havzasının son derece yağışlı bir yıl geçirmesi, özellikle yağışlı ve nispeten ılık bir kış mevsimi geçirmesi neticesinde gözler Kuzey Atlantik Salınımına çevrilmiştir. Bunun yanında bazı kış mevsimlerinde mevsim normallerinin üzerinde yağışlar yaşanmasının yanı sıra sıcaklık koşullarının mevsim normallerinin altında seyretmesi neticesinde Akdeniz havzası ve özellikle Avrupa kıtası üzerinde sadece Kuzey Atlantik Salınımının etkilerinin olmadığı bunu yanında daha başka atmosfer salınımlarının da etkili olabileceği ihtimali göz önünde bulundurularak gözler bu kez Arktik Salınıma çevrilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda Kuzey Atlantik Salınımı ve Arktik Salınım genel olarak negatif olduğu durumlarda Akdeniz havzası bol yağışlı bir yıl, özellikle de kış mevsimi geçirirken, bu salınım değerleri pozitif bir durum gösterdiğinde Kuzey Avrupa bol yağış alırken Akdeniz havzası daha kurak fakat sıcaklıklar bakımından daha soğuk bir kış geçirdiği gözlemlenmiştir. Bu salınımların Türkiye üzerinde sıcaklık özellikle de yağış değerleri üzerinde etkisi son derece fazla olduğu bu çalışmada da ortaya çıkmıştır. Yine bunun yanında güneş aktivitelerinin de Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım üzerinde doğrudan etkileri olduğu görülmektedir. Bununla birlikte yıllık bazda yapılan analizlerde mevsimsel eğilim tam yansımamaktadır. Ortaya çıkan eğilim genel olarak istatistiksel olarak anlamsız veya zayıf anlamlıdır. Daha sonra yapılan aylık analizler neticesinde Kuzey Atlantik ve Arktik Salınımların yağış ve sıcaklık değerleri üzerindeki etkileri daha net görünüm sergilemektedir. Özellikle Arktik salınımın ortalama sıcaklık ve yağış değerleri üzerindeki etkileri Kuzey Atlantik Salınımının ortalama sıcaklık ve yağış değerleri üzerindeki etkilerinden daha kuvvetli olduğu görülmektedir. Buna ilave olarak Özellikle aralık ve ocak ayları ortalama sıcaklıklar ve yağışlar üzerinde hem Kuzey Atlantik hem de Arktik Salınım açısından pek fazla anlamlı bir eğilim çıkmazken şubat ve mart aylarında özellikle yağış değerleri başta olmak üzere sıcaklık ve yağış değerleri ile Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım arasında anlamlı hatta kuvvetli anlamlı eğilimler tespit edilmiştir. Dünya İklim Sistemi çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu çok karmaşık yapı bir yandan da kırılgan ve hassas bir yapı özelliği göstermektedir. Bu sistemin en önemli unsuru güneş aktiviteleridir. Bu araştırmada daha önceki dönemlerdeki güneş lekeleri ile sıcaklık dalgalanmaları karşılaştırılmıştır. Ayrıca Son 60 yıllık dönemde güneş aktivitelerinin durumu incelenerek aktivitelerin gösterdiği eğilim saptanmaya çalışılmıştır. Genel eğilim son 60 yıl boyunca güneş aktivitelerinin giderek azaldığı yönündedir. Özellikle 2008 yılı son 50 yıllık dönemde güneş aktivitelerinin en az gerçekleştiği yıl olarak kayıtlara geçmişştir. Güneş aktivitelerinin Dünya İklim Sisteminin belirleyici bir unsuru olmasına karşın bu sistemin en önemli bileşenleri okyanus-atmosfer etkileşimi sonrası ortaya çıkan atmosfer salınımları; son yıllarda el nino-la nina güneyli salınımların yanında Kuzey Atlantik Salınımı konusu iklimbilimciler arasında popüler bir konu haline gelmiştir. Bunun asıl nedeni El Nino ve La Nina güneyli atmosfer salınımları ile açıklanmayacak ölçüde bazı atmosfer olaylarının meydana gelmesi olarak gösterilebilir. Bazı yıllarda Avrupa kıtasının normalden daha fazla kurak geçmesi buna karşılık Akdeniz havzasının son derece yağışlı bir yıl geçirmesi, özellikle yağışlı ve nispeten ılık bir kış mevsimi geçirmesi neticesinde gözler Kuzey Atlantik Salınımına çevrilmiştir. Bunun yanında bazı kış mevsimlerinde mevsim normallerinin üzerinde yağışlar yaşanmasının yanı sıra sıcaklık koşullarının mevsim normallerinin altında seyretmesi neticesinde Akdeniz havzası ve özellikle Avrupa kıtası üzerinde sadece Kuzey Atlantik Salınımının etkilerinin olmadığı bunu yanında daha başka atmosfer salınımlarının da etkili olabileceği ihtimali göz önünde bulundurularak gözler bu kez Arktik Salınıma çevrilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda Kuzey Atlantik Salınımı ve Arktik Salınım genel olarak negatif olduğu durumlarda Akdeniz havzası bol yağışlı bir yıl, özellikle de kış mevsimi geçirirken, bu salınım değerleri pozitif bir durum gösterdiğinde Kuzey Avrupa bol yağış alırken Akdeniz havzası daha kurak fakat sıcaklıklar bakımından daha soğuk bir kış geçirdiği gözlemlenmiştir. Bu salınımların Türkiye üzerinde sıcaklık özellikle de yağış değerleri üzerinde etkisi son derece fazla olduğu bu çalışmada da ortaya çıkmıştır. Yine bunun yanında güneş aktivitelerinin de Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım üzerinde doğrudan etkileri olduğu görülmektedir. Bununla birlikte yıllık bazda yapılan analizlerde mevsimsel eğilim tam yansımamaktadır. Ortaya çıkan eğilim genel olarak istatistiksel olarak anlamsız veya zayıf anlamlıdır. Daha sonra yapılan aylık analizler neticesinde Kuzey Atlantik ve Arktik Salınımların yağış ve sıcaklık değerleri üzerindeki etkileri daha net görünüm sergilemektedir. Özellikle Arktik salınımın ortalama sıcaklık ve yağış değerleri üzerindeki etkileri Kuzey Atlantik Salınımının ortalama sıcaklık ve yağış değerleri üzerindeki etkilerinden daha kuvvetli olduğu görülmektedir. Buna ilave olarak Özellikle aralık ve ocak ayları ortalama sıcaklıklar ve yağışlar üzerinde hem Kuzey Atlantik hem de Arktik Salınım açısından pek fazla anlamlı bir eğilim çıkmazken şubat ve mart aylarında özellikle yağış değerleri başta olmak üzere sıcaklık ve yağış değerleri ile Kuzey Atlantik ve Arktik Salınım arasında anlamlı hatta kuvvetli anlamlı eğilimler tespit edilmiştir.