Yerel yönetim birimi olarak belediye hizmetleri ve ekonomik girişimleri

Yerel yönetim birimi olarak belediyeciliğin dünyada çeşitli adlar altında ve benzeri işlevlerle var olduğu görülmektedir. Ülkemizde de Osmanlı Döneminde Batılı anlamda örnekleri görülen belediyeciliğin Cumhuriyetle birlikte çağdaş anlamda temeli atılmış, ancak 1950'lere kadar varan dönemdeki katı merkeziyetçi politikalar nedeniyle gelişme' sağlanamamıştır. Daha sonraki düzenlemelerle belirli bir iyileşme gerçekleşse de zamanla değişen ekonomik ve sosyal koşullara ayak uydurulamadığı görülnuıştür. Belediyelerin, 1980 sonrası hükümet programları, ekonomik anlayış ve yasal düzenlemelerin etkisiyle ise belirli bir rahatlama sürecine girdikleri ve büyüme gösterdikleri görülmüştür. Ancak, merkezle etkileşim, idari ve mali sorunlar, planlama ve uygulama konularında problemlerin arttığı gözlenmiştir. Günümüzde belediyelerin zorunlu hizmetlerini yerine getirme uğraşı yanında her türlü ekonomik girişimi ve yöntemi de denedikleri görülmektedir. Ancak, yeni piyasa koşullan ve pazar anlayışına uyum ve rekabet konusunda sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Belediyelerin merkeziyetçi bir bağlamda yaşadıkları, idari ve mali sorunlarının ve hizmetteki yetersizliklerinin sürekli vurgulandığı ancak çözüme yönelik araştırmaların ve önerilerin yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir. Bu nedenle tezimizde belediye hizmetierinin gelişimi sürecinde ve vardığı noktadaki durumu ve belediyelerin ekonomik yaşamı düzenlemedeki rolleri, öncelikleri, girişimleri ve sorunları incelenmeye çahşılmıştır. Tez giriş, üç bölüm, genel değerlendirme, sonuç ve önerileri kapsayan beş kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin amacı, konusu ve kapsamı, önemi, yöntemi ve planı yer almaktadır. Birinci bölümde belediye hizmetierinin tarihsel gelişimi süreci üzerinde durulmakta, ayrıca, değişen hizmet anlayışı ve bu bağlamda düşünülen yasal düzenlemeler, yeni ekonomik girişim arayışındaki nedenler, ekonomik yaşamıIV düzenlemede belediyelerin rolleri üzerinde durulmakta ve merkezle etkileşim, hizmet alanlannm paylaşımı, görev, yetki ve sorumluluk sınırlarının belirlenmesi, kaynak sağlanması ve gelir bölüşümünde sağlıklı bir yasal çerçevenin kurulmasrmn önemi gibi konular vurgulanmaktadır. İkinci Bölümde belediyelerin finansmanı ile ilgili çeşitli konular, belediye rıizmetierinin görülmesinde uygulanan ekonomik yöntemler, diğer demokratik ülkelerden örnekler, belediye ekonomik kuruluşlanmn olumlu ve olumsuz etkileri ve alternatif yaklaşımlar üzerinde durulmakta ve belediyelerin idari ve mali özerkliğe kavuşmalanmn gereği yanında belediye ekonomik kuruluşlanmn günümüz pazar anlayışına ve rekabet gücüne uygun olarak ıslahının ya da özel sektöre devrinin önemi üstünde durulmaktadır. Üçüncü Bölümde belediyelerin ekonomik-finansman sorunlarına yeni yaklaşımlar üstünde durulmakta, mali yapıya yönelik yasal düzenlemeler, gelirler ve gider durumlarından söz edilerek kamu kaynaklarının merkezi yönetimle paylaşımı, öz kaynak sorunu ve mali özerkliğin önemi gibi konular vurgulanmaktadır. Son kısımda ise genel bir değerlendirme yapılarak konu ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlar belirtildikten sonra önerilere geçilmektedir. Yapılan araştırma sonucunda yerel yönetim birimi olarak belediye hizmetlerinin başlangıcından günümüze yeni anlayış ve beklentilerle gelişmekte olduğu, ancak dünyadaki gelişmeler ile ekonomik ve sosyal yapıdaki değişimle birlikte yeni koşullara, piyasa ve pazar anlayışına uygun ekonomik roller ve girişimlerin zorunlu olduğu, katı merkezi yönetim anlayışından vazgeçilerek kamu yönetimi bütünlüğü içerisinde belediyelere idari ve mali özerklik tanınması ve böylece küçük ve etkin devlet anlayışı sürecinde yerinden yönetim bilincinin ve katilımcılığın geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.