Üniversite öğrencilerinin sağlıklı internet kullanımını arttırmaya yönelik çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı ile grup rehberliği programının etkililiğinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin sağlıklı internet kullanımını arttırmaya yönelik çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı ile grup rehberliği programının etkililiğini incelemek amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırma 3x3 (üç grup; deney 1, deney 2, kontrol grubu; üç ölçüm; ön test, son test, izleme testi) modeline dayalı yarı deneysel bir çalışmadır. Bu araştırmanın bağımsız değişkenleri Sağlıklı İnternet Kullanımını Arttırmaya Yönelik Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışma Programı ile Sağlıklı İnternet Kullanımını Arttırmaya Yönelik Grup Rehberlik Programı uygulaması, bağımlı değişkeni ise üniversite katılımcılarının interneti problemli olarak kullanma düzeyleridir. Araştırmanın çalışma grubu, Afyon Kocatepe Üniversitesi Çay Meslek Yüksek Okulunda 2018- 2019 öğretim yılı bahar döneminde eğitim gören üniversite öğrencileri arasından seçkisiz olarak seçilmiştir. Her grupta 13 kişi olmak üzere toplam 39 üniversite öğrencisi ile çalışılmıştır. Uygulamalardan önce, uygulamalardan sonra ve uygulamalar tamamlandıktan üç ay sonra olarak Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumlarına katılan öğrencilerin katıldıkları her bir oturumdan sonra o oturuma ilişkin deneyimleri yapılandırılmış günlükler olarak mail yoluyla alınmıştır. Ön test, son test ve izleme testi ölçümlerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde, ölçüm ve gruplar arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için, karışık ölçümler için ANOVA analizi tekniği kullanılmıştır. Yapılandırılmış günlüklerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmadan ulaşılan bulgulara göre; problemli internet kullanımı ölçeği internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutları ve problemli internet kullanımı ölçeği toplam puanları açısından müdahale x zaman etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür (p<.05). Elde edilen bu bulgu, farklı deneysel koşullarda yer almalarının ön test, son test ve izleme testi puanlarını farklı düzeyde etkilediğini göstermektedir. Bu farklılığa ilişkin kaynağın belirlenmesi amacıyla Bonferonni düzeltmesi uygulanmış çoklu karşılaştırmalar testinden yararlanılmıştır. Yapılandırılmış günlüklerin analizlerinden elde edilen bulgulara göre; çözüm odaklı psikolojik danışma grubunun oturumlara ilişkin deneyimlerinden farkına varma, interneti sağlıklı kullanabilmek, interneti çok kullanma sebeplerim, internet kullanımında oto kontrolün artması, olumlu değişim gibi kategorilerin sıklıkla tekrar ettiği tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın problemli internet kullanımı ölçeğinin genelinde ve internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutlarında etkili olduğu ve üç aylık izleme sonunda da kalıcılığını koruduğunu ortaya koymuştur. Grup rehberliğinin herhangi bir uygulama almayan kontrol grubuna göre problemli internet kullanımı ölçeğinin genelinde ve internetin olumsuz sonuçları, sosyal fayda/sosyal rahatlık, aşırı kullanım alt boyutlarında etkili olduğu ancak; çözüm odaklı grupla psikolojik danışmanın grup rehberliğine göre etkisinin daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumları ile üniversite öğrencilerinin kendileri ile ilgili farkındalıklar elde ettikleri, interneti daha sağlıklı kullanarak internet kullanımlarına sınırlandırmalar koydukları ve yaşamlarında olumlu değişimler kaydettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan ulaşılan sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara, psikolojik danışmanlara, eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur.