Teknolojik gelişme ile artan ürün özellikleri ve tüketici satın alma davranışına etkileri

Bu yüksek lisans tezinde, teknolojik gelişme ile artan ürün özelliklerinin tüketici satın alma davranışlarına etkisi incelenmektedir. Teknoloji pazarının ve ileri teknoloji ürünlerinin özelliklerine değinilmiş, teknolojik ürün tüketicileri ve teknolojik ürün pazarında tüketici davranışı ve satın alma karar süreci incelenmiştir. Ayrıca, teknolojik ürünlerin pazarlanması konusunda da bilgi içermektedir. Son olarak da cep telefonu tüketicilerinin teknolojiye ve cep telefonuna yönelik tutumlarını, artan ürün özelliklerinin tüketiciler üzerindeki etkisini ölçmeye yönelik bir uygulamaya yer verilmiştir. Teknoloji pazarları genç ve dinamik pazarlardır dolayısıyla birçok belirsizlik içermektedirler. Bu belirsizlikler tüketicilerin korku ve endişelerinin artmasına neden olmaktadır. Teknolojik ürünler de diğer tüketici ürünlerinden farklı özellikler içermektedir. Bunlar arasında Ar-Ge maliyetlerinin yüksek olması, ürün yaşam eğrilerinin kısa olması ve modalarının çabuk geçmesi, pazarlama stratejilerinin daha dikkatli seçilmesi gerekliliği ve daha iyi performans gösterebilmeleri için genellikle tamamlayıcı ürünlere ihtiyaç duyulması yer almaktadır. Teknolojik ürün tüketicileri de dinamik ve karmaşık bir ortamda yaşamlarını sürdürmektedirler. Bu karmaşık ortamda tüketici satın alma karar süreci daha uzun sürmektedir. Tüketiciler sadece ne alacaklarına değil ne zaman alacaklarına da karar vermek zorundadırlar. Bu aşamada teknolojiye adaptasyon önem kazanmaktadır. Tüketiciler teknolojiyi kabul etmelerine kadar geçen süre ve bu sürede güvendikleri kaynaklar bakımından farklı kategorilere ayrılmaktadırlar. Satın alma sürecinin en uzun olduğu ve satın alma sonrası tatmin sorunlarının en yoğun yaşandığı ürün grubu teknolojik anlamda fazla ve karmaşık özelliklere sahip olanlardır. Dolayısıyla teknolojik ürün pazarında pazarlama faaliyetleri daha çok önem kazanmaktadır. Firmalar teknolojik ürünleri konumlandırırken farklılaştırmaya büyük önem vermektedirler ve daha yoğun olarak ürünlerine yeni özellikler ekleyerek farklılaştırmayı tercih etmektedirler. Ürünlere eklenen bu özelliklerin tüketiciler üzerinde farklı etkileri bulunmaktadır. Eklenen her yeni özellik ürünün alıcı bulması için yeni bir sebep oluşturmaktadır. Fakat bazı durumlarda ürünlerin çok fazla özellik ile donatılması bu ürünü müşteri gözünde zorlaştırmaktadır ve bu da müşteri memnuniyetsizliğine neden olmaktadır. Tatmin sorunu özellikle satın alma sonrasında ürünü kullanma aşamasında karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda cep telefonu pazarı çok hızlı gelişmektedir. Tüketiciler cep telefonlarını artık oyun, hesap makinesi, metin mesaj gönderimi, kablosuz internet bağlantısı, dijital kamera, mp3 player ve GPS olarak da kullanabilmektedirler. Tüketicilerin teknolojiye karşı tutumlarını ve artan ürün özelliklerinin tüketici davranışları üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla Türkiye'de faaliyet gösteren bir teknoloji marketten Ekim 2007 ? Mart 2008 döneminde alışveriş yapan ve cep telefonu kullanıcısı olan müşteriler ile bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırma için oluşturulan online soru formu yaklaşık 70,000 müşteriye e-mail yoluyla ulaştırılmış ve toplanan veriler SPSS paket programında farklı testler kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre yeniliklere açıklık ile teknolojiye yönelik tutum arasında ilişki bulunmaktadır. Tüketicilerin cep telefonuna ve artan ürün özelliklerine yönelik tutumları da yeniliklere açıklık derecelerinden ve teknolojiye yönelik tutumlarından etkilenmektedir. Teknolojinin gelişmesi ile artan ürün özellikleri ürünü tüketiciler gözünde daha cazip hale getirirken satın alma sonrasında kullanım zorluğuna neden olmakta ve tüketicilerin kullanmadıkları özellikler için de para ödedikleri fikrine kapılmalarına neden olmaktadır. Bu yargı ile bağlantılı olarak tüketicilerin satın alma öncesi cep telefonu özelliklerine verdikleri önem ile satın alma sonrası özelliklerin kullanım sıklığı arasında fark vardır. Cep telefonunun sahip olduğu özelliklere satın alma öncesinde yüksek önem verilirken satın alma sonrasında bu özelliklerin kullanım sıklığı düşüktür. Araştırmadan elde edilen diğer sonuçlar da cep telefonu özelliklerine verilen önemin ve özelliklerin kullanım sıklığının cep telefonuna sahip olma süresi ve cep telefonu kullanım yoğunluğu ile ilişkili olduğudur.