İşletmelerde kriz yönetimi ve Ankara sanayi işletmelerindeki bir uygulama çalışması ile model önerisi

11 DOKTORA TEZ OZU İŞLETMELERDE KRİZ YÖNETİMİ VE ANKARA SANAYİ İŞLETMELERİNDEKİ BİR UYGULAMA ÇALIŞMASI İLE MODEL ÖNERİSİ Serpil Esen COŞKUN İşletme Anabüim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 2003 Danışman : Prof. Dr. İnal Cem AŞKUN Bugün dünyamız, pek çok değişimin hızlı bir biçimde yaşandığı, doğrusal olmayan, düzensiz, kararsız ve belirsiz bir dönemi yaşamaktadır. Böylesi özelliklere sahip olan ve fırtınalı dönem olarak adlandırılan bir dönemin işletmeler için getirişi yeni krizler olacaktır. İçinde yaşadığımız yüzyılın bu koşullarında işletmelerin geleceğe önde varabilmeleri, yeni zamanların öncü işletmeleri olabilmeleri, en azından hayatta kalabilmeleri için yapmaları gereken şey, krizleri başarılı bir biçimde yönetip tehditleri fırsata dönüştürebilmek, yeni fırsatlardan ve gerçeklerden yararlanabilmektir. 20. yüzyılın sonunu ve 21. yüzyılın başlangıcını anlatan ve bir geçiş dönemi olarak nitelendirilen 1900'lü yıllarda işletmelerin yaşadığı krizlerin boyutunun yaşamsal ölçülere ulaşması nedeniyle kriz yönetimi, işletmelerin gündemine girmiştir. Ancak, birçok araştırma kriz yönetiminin, yeni bir olgu olması nedeniyle, bugün birçok işletmede yeterince anlaşılmadığım ortaya koymuştur. Bu nedenle, çağımız koşullarında işletmelerin yaşamı açısından son derece önem taşıyan kriz yönetimi araştırma konusu olarak seçilmiş ve Türk Sanayi İşletmelerindem kriz yönetiminin ne ölçüde anlaşıldığı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, Ankara Sanayi İşletmeleri üzerinde bir uygulama çalışması yapılmıştır. Araştırmada, işletmelere kriz yönetiminin genel çerçevesinin sunulması; araştırma kapsamında yapılan uygulama çalışması sonucunda, kriz yönetiminin yeterince anlaşılmadığı ve bu nedenle krizlere karşı herhangi bir yönetim yapısı oluşturmadığı belirlenen Ankara Sanayi İşletmelerinin kendi yapı, işleyiş ve özelliklerine göre kendi kriz yönetim sistemlerini oluşturmalarında yol gösterecek genel bir kriz yönetim modeli önerilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda araştırma, beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kriz ve kriz yönetimi kavramları üzerinde durulmuş ve bu kapsamda krizin tanımı ve özellikleri, kriz süreci, kriz yönetiminin tanımı ve özellikleri ile kriz yönetim süreci incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, işletmelerde kriz yönetimi kapsamında yapılması gereken etkinlikler üzerinde durulmuştur. Bu etkinlikler, kriz sürecinin izlediği seyire koşut olarak kriz öncesi kriz yönetimi etkinlikleri, kriz am kriz yönetimi etkinlikleri ve kriz sonrası kriz yönetimi etkinlikleri olmak üzere üç başlıkta incelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, kriz dönemlerinde kriz yönetim sürecindeki yönetim biçimi üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda öncelikle, olağan dönemler ile kriz dönemleri karşılaştırılarak aralarındaki farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Daha sonra, kriz koşullarının gerekli kıldığı karar verme yaklaşımı, önderlik biçimi, güç kullanma biçimi, yönetim kuramı seçimi ve yönetici kişiliği incelenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, Ankara Sanayi İşletmelerinde kriz yönetiminin ne ölçüde anlaşıldığım belirlemeye yönelik uygulama çalışmasına yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise, uygulama çalışması sonuçlarının genel değerlendirmesi ile Ankara Sanayi İşletmeleri için genel bir kriz yönetim modeli önerisi sunulmaya çalışılmıştır.