turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ilgaz dağları ile Çankırı şehri arasındaki kır yerleşmeleri

Güneyde Çankın şehri ve çevresinden başlayan araştırma alanı, kuzeyde İlgaz Dağları'na kadar çıkar. İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümü ile Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz Bölümü arasında bir geçiş zonu üzerinde yer alan saha, bu konumuyla hem İç Anadolu Bölgesi'nin hem de Karadeniz Bölgesi'nin karakteristik coğrafi özelliklerini yansıtır. Araştırma alanı içerisinde birbirinden belirgin özelliklerle ayrılan başlıca üç morfolojik ünite vardır. Bunlar araştırma alanını hemen hemen tam ortasından diagonal bir hat ile kat eden Devrez Çayı vadisi ve bu vadinin güneyindeki dağlık ve platoluk alan ile kuzeyindeki İlgaz Dağları'dır. İklim verilerinin değerlendirilmesi sonucunda Çankırı'nın İç Anadolu'ya has bir iklim özelliğine, İlgaz'ın ise iki coğrafi bölge arasında bir geçiş iklimine sahip olduğu anlaşılmaktadır. Çankırı ve çevresi, tipik bir bozkır görünümündedir. Ancak bu görüntü üzerinde bu alanda meydana gelen orman tahribinin de rolü büyüktür. İlgaz Dağlan çevresinde bitki örtüsünde görülen zenginlik ise yağış miktarındaki artış ile ilgilidir. İlgaz Dağlan'nda sıcaklığın yıl içerisinde gösterdiği fark, steplerdeki kadar fazla olmadığı için bu alanlarda gür ormanlar gelişme imkanı bulabilmişlerdir. Araştırma alanı içerisinde yer alan akarsular iki ayn havzaya aittir. Bunlar Kızılırmak ve Filyos Çayı havzalarıdır. Bu akarsuların büyük bir bölümü Kızılırmak'ın üç farklı koluna aittir. İlgaz Dağlan'nın kuzey ve kuzey batısındaki akarsulann bir bölümü ise Filyos Çayı'nın kollandır. Sahadaki kırsal yerleşmelerde nüfus gelişimi, ülke genelindeki kır nüfusunun gelişimi ile paralellik göstermektedir. Araştırma alanında 152kır nüfusu 1960 yılına kadar sürekli artış göstermiştir. 1960 yılına kadar olan dönemde en fazla nüfus 54,049 kişi ile 1950 yılında tespit edilmiştir. Bu dönemdeki nüfus artış hızı, bir önceki genel nüfus sayımına göre %0 21.7 olarak gerçekleşmiştir. Kırsal yerleşmeler 'Çankırı Şehri Çevresi ve Kuzeyindeki Dağlık Alan', 'Devrez Çayı Vadisi' ve 'İlgaz Dağlan Bölümü' olarak üç üniteye aynlarak incelenmiştir. Daimi yerleşmeler başlığı altında köyler, geçici yerleşmeler başlığı altında ise yayla, ağıl, dam, kışla, çiftlik, bağ-bahçe evleri, değirmen, taş, tuğla ve kiremit ocakları ele alınmıştır. Konutların yapımında öncelikle, doğal çevre koşullan etkili olmaktadır. Sahada gerek köylerde ve gerekse geçici yerleşmelerde bu etkilerin tümünü görmek mümkündür. Bu nedenle çevrede kerpiç, ahşap, taş gibi malzemelerden hangisi daha kolay elde edilebiliyorsa inşaat malzemesi olarak tercih edilmektedir Aynca ekonomik faaliyet türleri, sosyal ve kültürel özellikler, gelenek ve görenekler de bu konuda etkili olmaktadır. 153
Elazığ ilinde terör nedeniyle gerçekleşen göçlerin kırsal yerleşmelerdeki ekonomik etkileri

Elazığ ilinde terör nedeniyle gerçekleşen göçlerin kırsal yerleşmelerdeki ekonomik etkilerinin tespit edilebilmesinin son derece zor olduğu ortadadır. Bu nedenle araştırmada, göç ister başka bir kente, şehir merkezlerine veya başka bir kırsal kesime doğru yönelmiş olsun, yani göçün yöneldiği yer neresi olursa olsun belirgin kitlesel göç hareketleri sonucunda boşalmış kırsal yerleşmeler ve bu yerleşmelerdeki ekonomik kayıplar dikkate alınarak konuya yaklaşılmıştır. Terör sebepli göçün en net ve maksimum düzeyde belirginleştiği, nüfusu boşalmış yerleşmelerin özellikle Elazığ İlinin doğusundaki Alacakaya, Ancak, Palu, Kovancılar ve Karakocan ilçelerinde tespit edilmesi nedeni ile, çalışma sahası detayda bu beş ilçe ile sınırlıdır. Şüphesiz çalışmamızda örnek olarak belirttiğimiz yerleşmelerden başka terör sebebi ile göç veren pek çok kırsal yerleşme bulunabilir. Araştırma sahamızda Alacakaya İlçesinin Yalnızdamlar Köyünün Baginler mezrası, Ancak İlçesinin Çavuşdere, Erbağı Köyleri ile Erimli Beldesinin Yazlık ve Kaşan mezralan, Karakocan İlçesi Akkuş Köyü, Kovancılar İlçesi Yenidam Köyünün Beruş mezrası, Palu İlçesinin Andılar Köyünün İncesu mezrası, Hasbey Köyü, Beydoğan Köyü, Küçükçaltı Köyü, Akbulut Köyü, Yanmtepe Köyünün Tulumlu mezrası, Anndık Köyünün Hüssam ve Şeyhpiran mezralan, Burgudere Köyü ve Masalla mezrası, Kırkbulak Köyünün Kayalık ve Dutağacı mezralan ve Köklüce Köyünün Bük ve Dolküçük mezralan olmak üzere toplam 8 köy ve 13 mezra (429 hane ve 2789 kişi ile) terör nedeniyle boşalmıştır. Terör nedeniyle boşalan bu kırsal yerleşmelerde mevcut kaynaklann kullamlamamasından somut olarak ölçülebilen 7.581. 788 $, kullanılamayan Devlet yatınmlanndan 102.235. 857 $, toplam 109.817. 645 $, 2001 yılı Ağustos ayı dolar döviz kuruna göre (1$=1. 430. 000 Tl.) ise 157.039.232.350. 000 Tl. ekonomik kayıp söz konusudur.
Sivas'ta şehirsel gelişme

Sivas'ta Sehirsel Gelismenin? incelendiği bu tezde, sehrin geçmişsten günümüze geçirdiği evreler incelenmistir. Söz konusu çalısmada faydalanabilecek, eser ve dokümanlar incelenmis, gözlem ve analizlere genis ölçüde yer verilmistir. Sehrinfonksiyon sahaları, mahalleler ve gelisimleri açıklanmıs bunlarla ilgili sonuçlar ortaya konmustur. Geçmiste gelismis bir potansiyele sahip Sivas sehrinin günümüzde ise sahip olduğu durağan yapısını kırmaya çalısan bir görünümde olduğu belirtilmistir. Bu durumda etkili olan faktörlerle sehri ayakta tutan ve daha da gerilemesini durdurannedenlerden bahsedilmistir. Sonuçta sehrin gelismesi içinde yer alan tüm faktörler dikkate alınarak, ne derece gelisim gösterdiği, sorunları ve yapılan çalısmaların ne olduğu belirtilerek günümüzde ne durumda olduğu ortaya konmustur.
İstanbul'da Sultançiftliği ve Alemdar örneğinde yapısal değişim

öz Çalışma sahası içine giren Sultançiftliği ve Alemdar beldeleri 1987 yılına kadar Üsküdar İlçesine bağlı köy statüsündeyken 1 994 yılından sonra Ümraniye İlçesine bağlı belde belediyesi olmuşlardır. Sultançiftliği ve Alemdar beldelerinin bu statüyü almasında; İstanbul'un sürekli aldığı iç göçlerle büyümesi, ulaşım ağının gelişmesiyle yeni kurulan veya önceleri köy statüsünde olan yerleşme sahalarının da bu göçlerden etkilenerek ekonomik etkinliklerdeki değişim etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Tüm bu değişim ve gelişmeler belli bir plan dahilinde gerçekleşmediği için diğer örneklerde olduğu gibi sanayi tesisleri ve ticarethanelerle yerleşmelerin iç içe girdiği, çarpık yerleşme alanları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu beldelerin geniş alanlı İSKİ su toplama havzası içinde yer almaları, buraları sanayi ve yerleşme açısından daha dikkat çekici hale getirmektedir. Çalışma sahasının büyük bir kısmı orman alanı olması, orman tahrip edilmesi ile sahalarının gelişimi diğer önemli bir unsurdur.
Ankara şehrinde ısı adası oluşumu

Bu çalışma, mekansal olarak Ankara şehri ve yakın çevresini konu alırken, içerik olarak bu mekandaki sıcaklık durumunu, sıcaklığın dağılışını, bu dağılışa etki eden olası faktörleri ele almaktadır. Çalışmada iki farklı mekan ele alınmıştır. Bunlardan ilki Ankara şehri ve çevresi, ikicisi ise bu çerçeve içinde, hem kırsal hem de şehirsel alanların içerisinde bulunduğu, kuzeyden güneye uzanan bir hat ve yakın çevresidir.
Arhavi ilçesi için dron verisine dayalı sel ve taşkın modellemesi

Bu tezde; Arhavi İlçesinde meydana geleneksel ve taşkınların araştırılması hedeflenmiştir. Araştırma; Dron, Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri teknolojileri kullanarak gerçekleştirilmiştir. Arhavi Belediyesine ait olan drone kullanarak elde edilen yersel verilerle, yüksek çözünürlüklü Dijital Yüzey Modelemesi üretilmiştir. Çalışma alanına ait hava fotoğraflarının çekimi Dron aracılığı ile yapılmıştır. Yüksek çözünürlüklü DYM'nin oluşturulabilmesi için de fotogrametrik yazılımlar kullanılmıştır. Ayrıca, 47 yıllık; günlük yağış verileri, 2, 5, 10, 25, 50 ve 100 yıllık tekrarlama peryodu ile Weibull metodu kullanarak, 24 saatlik yağış tekrarlama peryodu hesaplanmıştır. Daha sonra akış hidrografı; SCS Sentetik Hidrograf yöntemi kullanılarak sentezlenmiştir. Sentezleme hidrografı üç akarsu havzasını; Musazade Havzası, Yukarı Hacılar Havzası ve Aşağı Hacılar Havzasını içermektedir. Daha sonra, sel-taşkın felaketinden etkilenen bölge için HEC-RAS yazılımı kullanarak analizler yapılmıştır. Analizde; tez sahasına ait DYM ve Akış hidrografı, çalışma alanının fiziksel faktörleri dikkate alınmıştır. Sonuç olarak; drone ve fotogrametrik işlem kullanarak, 3,2 km2 lik alanı için piksel başına 20 cm'lik yüksek çözünürlüğe sahip DYM oluşturulmuştur. Tez sahasına ait 3,2 km2 lik alanı için simülasyon sonuçlarından; tez sahasında, 2 yıllık tekrarlama periyodunda, yağış düştükten sonra 3 saat 10 dakika sürede sel afetlerinin gerçekleşeceği anlaşılmıştır. 100 yıllık dönem için simülasyon sonucu; selden etkilenecek alan 0,221 km2 lik bir alan olacaktır. En çok etkilenen alan, Yukarı Hacılar ile Aşağı Hacılar deresi arasındaki alan ve üç akarsudan gelen suyun birleştiği Özay Hotel'in arkasındaki yerleşim alanıdır. Yapılan analizler su kütlesinin 65 saat içinde Karadeniz'e tahliye olacağına işaret etmektedir.
Türkiye-Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ticari ilişkileri

Bu tez çalışması, Türkiye'nin dört Körfez ülkesi ile olan dış ticaretini incelemektedir. Bu çalışmada, önce her ülkenin dış ticareti genel olarak incelenmiş, daha sonra bu ülkelerin Türkiye ile olan dış ticareti Standart Uluslararası Ticari Tasnif kriterleri ışığında incelenmiştir. Bu tez çalışması, Türkiye'nin bu ülkelerle olan dış ticaretini neden-sonuç ilişkisi içerisinde inceleyerek, yükseliş ve düşüşleri ortaya koymayı ve bunları tahlil etmeyi hedeflemektedir. İncelemeye konu olan küçük fakat yüksek sermaye birikimine sahip dört Körfez ülkesi petrole aşırı bağımlı ekonomilerini çeşitlendirmek için yeni yatırım alanları aramaktadırlar. Bu ülkelerin nüfusları oldukça az olmasına rağmen genç nüfusun genel nüfusa oranı yüksektir. Bu demografik yapı bu ülkelerin cazip birer tüketim pazarı haline gelmesinde önemli bir etkendir. Kültürel ve tarihi bağlar bu ülkelerin Türkiye ile ticari bağlar kurmalarını kolaylaştıran nedenlerin başında gelmektedir. Bu ülkelere yönelik dış ticaretin gelişmesinin önündeki en önemli engel ise Türkiye'den bu ülkelere giden en kısa yolların halen iç istikrar sorunları yaşayan Irak veya Suriye'den geçiyor olmasıdır. Türkiye'nin bu ülkelerle olan dış ticaretindeki diğer bir engel ise dış ticaretin yeterince kurumsallaşmamış olmasıdır. Diğer bir ifadeyle tarafların hükümet ve hükümet-dışı kuruluşlarının dış ticaretteki düzenleyici ve istikrar kazandırıcı rolü oldukça zayıftır. Bu durum, dış ticaretteki ani düşüş ve yükselişlerin de nedenlerinden birisidir. Bu tez çalışmasında, Türkiye İstatistik Kurumu verileri ve Dış Ticaret Müsteşarlığı İstatistikleri ile ilgili ülkelerin bakanlıklarının ve istatistik enstitülerinin verileri kullanılmıştır.
Erzurum Şehri'nin sağlık fonksiyonu

Araştırmamızın konusunu oluşturan Erzurum şehri, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Erzurum-Kars Bölümü'nde yer alan Erzurum ili merkezini oluşturmaktadır. Söz konusu şehir, Erzurum Ovası'nın güney kenarı ile Palandöken Dağları'na doğru oluşmuş birikinti konileri ve yelpazeleri üzerinde yayılmaktadır. Erzurum Ovası'nı çevreleyen dağlar, genellikle batıdan doğuya doğru yükselmektedir. Thornthwaite tasnifine göre: Araştırma sahası, yarı nemli-yarı kurak, düşük sıcaklıkta mikrotermal, su fazlası olmayan, denizel şartlara yakın kontinantal iklim tipine girer. Ancak bu yapılan tasniflere karşılık, Erzurum şehrinin iklim elemanlarına ait veriler değerlendirildiğinde: yarı kurak, şiddetli kontinental bir iklim tipini tarif ettiğini söylemek daha doğru olacaktır. Yörenin sularını Fırat ırmağının kolu olan Karasu drene etmektedir. Bu yörede, kahverengi topraklar ve kestane renkli topraklar oldukça fazladır. Erzurum Ovası ve çevresi, Doğu Anadolu Bölgesi gibi İrano-Turaniyen Fitocoğrafya bölgesi içerisinde yer almaktadır. Erzurum yöresi iklimine en uygun klimaks türün, her ikisi de Avrupa-Sibirya flora bölgesinin elamanı olan sarıçam ve huş ağaçları olduğu söylenebilir. Erzurum şehrinin 2007 yılına ait nüfusu, 348156'dır. Cinsiyet durumlarına bakıldığında ise şehir nüfusunun %51,1'ini kadınlar, %49,9'unu ise erkekler oluşturmaktadır. Erzurum şehri, hizmetler fonksiyonunun geliştiği bir şehir yerleşmesidir. Nitekim iktisaden faal nüfus içerisinde, %75,7'lik bir oranı hizmetler sektörü oluşturmaktadır. Bunu, %13, 0 ile sanayi, %6,1 ile tarım sektörü takip etmektedir. Bununla birlikte, araştırmamızın konusunu oluşturan sağlık sektörünün toplam istidam içerisindeki oranı ise %15,7'dir. Erzurum şehrinde bulunan, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Yakutiye ve Aziziye Araştırma Hastaneleri, devlet hastaneleri ve özel hastaneler Doğu Anadolu Bölgesi ve kısmen de Karadeniz Bölgesi halkına hizmet vermektedir. Erzurum şehrinin etki bölgesi içerisinde yer alan illerde oluşan hastalıkların oluşumunda ve tetiklenmesinde coğrafi faktörlerin etkisinin önemli rolü bulunmaktadır.
Melet Çayı havzasında arazi kullanımı ve mekansal değişim

Arazi kullanımı ve mekansal değişimin incelendiği Melet Çayı Havzası, Karadeniz Bölgesinin Orta ve Doğu Karadeniz Bölümlerinde Ordu, Sivas, Tokat, Giresun illerinin sınırları içerisinde kalmaktadır. Havza Coğrafi Koordinat Sistemine göre 40 19 58 - 40 53 13 kuzey enlemleri ile 37 32 42 - 37 12 06 doğu boylamları arasında kalmaktadır. Kuzey ile güney arasında kuş uçumu uzaklık en fazla 74 km, doğu ile batı arasında 56 km'dir. 2015 km2 yüzölçümüne sahip havzasının en büyük akarsuyu 160 km uzunluğundaki Melet Çayı'dır. Çalışma alanının en alçak yeri deniz kıyısı en yüksek yeri ise 3098 m ile Karagöl Dağı'dır. Melet Çayı Havzası'nın sahip olduğu su ve tarımsal potansiyeli ile doğal güzellikleri son zamanlarda hızlı bir değişime uğramasına neden olmuştur. Bu değişimler genel olarak iki safhada meydana gelmiştir. Birincisi orman alanlarının tarım alanlarına dönüştüğü, ikincisi ise tarım alanlarının yerleşme ve sanayi alanlarına dönüştüğü dönemdir. Günümüzde bile devam eden tarım alanı genişletme çalışmaları ağırlıklı olarak 1990'lı yılların sonuna kadar sürmüştür. Bu yıllara kadar daha çok kırsal özellik taşıyan havza birinci dönem olarak incelenmiştir. Bu sürecin ardından havza içinde başlayan değişim hızlı bir şekilde devam etmiştir. Bu doğrultuda artmaya başlayan yerleşme ve sanayi ikinci dönem olarak incelenmiştir. Ekonomik fonksiyonlarda meydana gelen değişimler öncelikle yerleşmelerin yapısını etkilemiştir. Bu durum ise mekansal değişimleri beraberinde getirmiştir. Gelecek nesiller adına oldukça yararlı olacak bu durum havzanın daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Çalışmada bu amaçla öncelikle yörenin genel özellikleri üzerinde durulmuş, daha sonra havzanın mekansal değişimleri ve arazi kullanım türleri uydu görüntüleri yardımıyla dönemler halinde incelenerek analiz edilmiştir. Elde edilen bu verilerle arazi kullanım farkı ve gelecekteki arazi kullanımları farklı uygulamalardan yararlanılarak yapılmıştır.
Çivril ilçesinde eğitim coğrafya ilişkisi

Eğitimin kalitesini yükseltmek ve eğitimde başarıyı artırmak istiyorsak öncelikle eğitim kriterlerinin belirlenmesi gerekir. Bu kriterlerin belirlenmesinde temel oluşturacak olandeğişken, coğrafyadır. Coğrafi faktörler ile eğitim seviyesi ve eğitimin dağılımı oldukça ilişkili bir durumdur. Bu husus doğrultusunda araştırmanın amacı Çivril lçesi'nde eğitim coğrafya ilişkisini saptamak ve geliştirici öneriler sunmaktır. Çalışma esnasında coğrafyanın dağılım, bağlantı ve nedensellik ilkeleri dikkatealınmıştırYapılan çalışmalar sonrasında coğrafya ile eğitim arasında anlamlı bir ilişki ortaya konulamamıştır. Yani elde edilen veriler değişken olduğundan, eğitim ile coğrafya ilişkisi anlamında genel kanılar üretmenin güvenilir olmayacağı tespit edilmiştir. Elde edilen bütün veriler doğrultusunda coğrafyanın eğitim üzerinde kimi zaman olumlu, kimi zaman ise olumsuz sonuçlar ortaya çıkardığı saptanmıştır.
Konya'da şehirleşmenin sıcaklık ve yağış üzerine etkisi

İnsanoğlu dünya üzerinde var olduğu günden beri doğal çevreden etkilendiği gibi, doğal çevreyi doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemektedir. İnsanın doğal çevreye etkisi olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilmektedir. Özellikle günümüz sorunlarından şehir iklimlerinde görülen değişme ve bu durumun etkilediği daha geniş ölçekte olan küresel ısınma, bu olumsuzluğun başında gelmektedir. Bu çalışmada; şehir iklimlerinde görülen değişme Konya ölçeğinde incelenerek, Konya'da zamana bağlı olarak yağış ve sıcaklık özelliklerinde değişim olup olmadığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın amacı belirlenerek, bu amaca uygun olarak Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden Meteoroloji 8. Bölge Müdürlüğü'ne bağlı olan Konya ve Çumra İstasyonlarına ait 1972- 2014 yılları arası veriler alınmış ve bu veriler iki aşamada analiz edilmiştir. İlk aşamada, her iki istasyon için regresyon analizi yöntemiyle zamana bağlı bir regresyon modeli oluşturularak, her bir ay için zamanın etki katsayıları elde edilmiş ve bu veriler yorumlanmıştır. Her ay için ele alınan yıllar bazında grafikler trend etkisi eklenerek sunulmuş ve regresyon sonuçlarına bağlı olarak yorumlanmıştır. İkinci aşamada istatistiksel grup farklılığı sınamaları analiz edilerek, iki istasyona ait ortalama, maksimum ve minimum sıcaklıklar açısından farklılık olup olmadığı analiz edilmiştir. Bulunan farklılıkların kaynağı belirlenerek yorumlanmıştır. Verilere ayrıca Kolmogorov-Simirnov ve Shapiro-Wilk normal dağılım testleri ve Mann-Whitney-U testi uygulanmıştır. Çalışma alanımızın yağış özelliklerini incelerken, çalışmada kullanılacak verilerin eş zamanlı olması için yağış verilerinin başlangıç yılı 1972, bitiş yılı ise 2011 olarak seçilmiş ve bu veriler de sıcaklık verilerine uygulanan testlere tabi tutulmuştur. Daha önce bu konu üzerinde yapılan çalışmalar incelenmiş ve çalışmanın birinci bölümünde şehir iklimini etkileyen faktörler belirtilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde; çalışma alanının coğrafi konumu ve iklim, yeryüzü şekilleri, jeolojik yapı, su kaynakları gibi doğal özellikleri ile nüfus, sanayi, turizm, ticaret, madencilik, tarım ve hayvancılık gibi beşeri ve ekonomik özellikleri belirtilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde; meteoroloji istasyonlarına ait veriler istatistiksel işlemlere tabi tutulmuştur. Bu istatistiksel işlemlerden Regresyon tahmin sonuçlarına göre maksimum, minimum ve ortalama sıcaklıklar için Konya'da şehirleşmeye bağlı olarak şehir ısı adası etkisinin görülmediği ortaya konulmuştur. Ancak Konya ve Çumra istasyonlarına ait 1972- 2014 yılları arası maksimum, minimum ve ortalama sıcaklık verilerinin aylar bazında ortalama değerleri karşılaştırıldığında, bu üç sıcaklık verisinden elde edilen bilgiler ışığında Konya'nın bütün yıllarda Çumra'ya göre daha sıcak olduğu ortaya çıkmaktadır. Yağış verileri incelendiğinde ise şehirleşmenin yağış üzerine bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde; yapılan araştırmaya ait veriler değerlendirilerek, bu değerlendirmelere bağlı olarak ortaya çıkan sonuçlar belirtilmiştir.
Madra Havzası'nın uygulamalı jeomorfoloji etüdü

oz İnsanoğlu, yer şekillerini tanımak ve onun gelişiminde rol oynayan etken ve süreçleri analiz etmek zorundadır. Çünkü yer şekilleri sürekli değişim göstermektedir. Yerşekillerini değişime uğratan etken ve süreçlerin, aynı zamanda insan hayatında önemli etkileri bulunmaktadır. Yaşadığımız mekanda gerçekleşen doğal çevre sorunları ile bu sorunların oluşturduğu zararların önceden belirlenmesi, önlemler alınabilmesi ve mekandan en uygun şekilde yararlanılması bu yolla mümkündür. Bu gerçekler doğrultusunda inceleme alanı olarak seçilen Madra Çayı Havzasında, öncelikle fiziki ve beşeri coğrafya özelliklerinin ortaklaşa etkileşimi sonucu ortaya çıkan sorunların tanımlanması ve daha sonraki aşamada ise bu sorunlara neden olan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmalar esnasında arazi çalışmaları, topografya haritaları ve uydu görüntülerinden elde edilen veriler işlenerek, analizi yapılmaya çalışılan sorunlara coğrafi perspektif doğrultusunda çözüm önerileri getirilmesi hedeflenmiştir.
Birecik ilçe merkezinin coğrafi etüdü

Jüri: Yrd. Doç. Dr. Cemal SEVİNDİ Yrd. Doç. Dr. Serkan DOĞANAY Yrd. Doç. Dr. Mustafa ÖZDEMİR Araştırma sahamızı oluşturan Birecik ilçe merkezi Güneydoğu Anadolu Bölgemizin Orta Fırat bölümünde yer almaktadır. İdari bakımdan Şanlıurfa iline bağlı olan Birecik, Şanlıurfa il merkezine 82 km uzaklıktadır. Araştırma sahası Şanlıurfa'nın güneybatısında yer almaktadır. Doğuda Suruç, batıda Nizip, kuzeyde Halfeti, kuzeydoğuda Bozova ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin güneyinde Suriye devlet sının uzanır. Birecik ilçesi idari bakımdan 2 nahiye ve 70 köyden oluşur. Belediye yönetim sınırlan dahilinde yerleşim alanının yüzölçümü ise 10 km2 kadardır. 1990 yılında Birecik ilçe merkezi nüfusu 28440 iken, 2000 yılında 40054'e yükselmiştir. Araştırma sahasında göç hareketleri 1960'lı yıllardan sonra daha da artmıştır. Göç olayının temelinde bulunan faktör, insanlann geçimlerini sağlamak için daha uygun yerlere gitmek ve burada iş bulmak, çeşitli imkanlardan faydalanmak ve yerleşmektir. Genel hava dolaşımı ve coğrafi faktörlere bağlı olarak sahada; Karasal iklim şartları ve Akdeniz iklim şartlan hüküm sürmektedir. Birecik'te yıllık ortalama sıcaklık 12 .8 C, yıllık en yüksek sıcaklık 45 .2 C, yıllık en düşük sıcaklık da -10.3 C kadardır. Araştırma sahasının en önemli akarsulan Fırat Nehri, Kehriz, Caber, Zeytin, Birecik ve Koymat gibi akarsulardır. Aynca, Tat-Ayn çayı, Tishe, Ayran ve Çoğan çayı gibi küçük akarsularda vardır.
Hafif-Ekinli arasında jips karstı

Eriyebilen kayaçlardan olan jips Anadolu'da kireçtaşma oranla oldukça az görülen bir kayaç türüdür. Ancak çalışmaya konu olan Sivas Doğusu jipsin Anadolu'da en çok yüzeylendiği kesimdir. Kalınlığı 750 metreye ulaşan masif Miyosen jipslerin bulunduğu bu bölgede; lapya, erime dolini, çökme dolini, kör vadi, karstik kaynak, düden mağara, tavanı açılmış mağara, doğal köprü, boğaz ve polye gibi tüm karstik şekiller bir arada bulunmaktadır. Çalışma alanı Miyosen sonunda yükselerek tamamen karalaşmıştır. Bundan sonra iklim de değişerek yağmur ve akarsu şebekesinin bol olduğu bir devir başlamıştır. Bu şartlar altında bölgedeki erozyon artmış kara halinde olan sahada jipsler üzerinde 1460- 1600 metrelerde görülen aşınım yüzeyi gelişmiştir. Ayrıca Pliyosen'de aşman malzemelerin birikmesiyle konglomera tabakaları meydana gelmiştir. Geç Pliyosen'den itibaren gerek akarsuların yataklarını sürekli olarak derine kazmaları, gerekse de jipsin hızla karstlaşması sonucunda özellikle Kızılırmak ve ona karışan Acısu nehri çevresindeki jips tabakaları hızla boşaltılmıştır. Bu aşınmaya bağlı olarak Geç Pliyosen'den itibaren Kızılırmak vadisi çevresinde bir oluk şeklinde doğu-batı yönünde uzanan Erken Kuaterner aşınım yüzeyi gelişmeye başlamıştır. Bu aşınım yüzeyi 1350- 1420 metreler arasında görülmektedir. Pliyosen aşınım yüzeyi genç karstm, Kuaterner aşınım yüzeyi ise olgun karstm görüldüğü alanlardır. Sahanın kuzeyinde doğu-batı doğrultusunda uzanan Pliyosen aşınım yüzeyinde hakim şekli erime dolinleri iken, güneyde Kızılırmak ve Acısu nehirleri çevresindeki Kuaterner aşınım 78 yüzeyinin hakim şekli çökme dolinleridir. Kızılırmak nehrinin Kuaterner başlarında hızla yatağını derine kazması bunun sonucunda yüzeyden gerçekleşen drenajı yeraltına indirmiş, yatay mağara tavanları yükselmiştir. Neticede, mağaraların tavanları çökerek Kuaterner aşınım yüzeyinin hakim şekli çökme dolinleri oluşmuştur. Bölgede kaide seviyesine yaklaşan jips alanlarında karst kenar ovalan halinde açık polyeler ve paleo vadilerin karstlaşması ile drenajı yeraltından sağlanan kapalı polyeler gelişmiştir. Günümüz şartlarında Pliyosen aşımm yüzeyinde karstik gelişim devam etmektedir. Kuaterner aşımm yüzeyi ise hızlı bir tahrip süreci içerisindedir. 79