Görücü usulü ve anlaşarak evlenen bireylerin çeşitli sosyal psikolojik faktörler yönünden karşılaştırılması

Çimen, Ş. Eser, Görücü Usulü ve Anlaşarak Evlenen Bireylerin Çeşitli Sosyal Psikolojik Faktörler Yönünden Karşılaştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Selim Hovardaoğlu, 158 s. ÖzetYatırım modeli, yakın ilişkilerde bağlanım düzeyinin saptanması açısından önemli ve güçlü kuramlardan biridir. Bu kuram ilişkilerdebağlanımın, ilişki doyumunda ve yatırımındaki artış ve seçeneklerin niteliğini değerlendirme düzeyindeki azalma doğrultusunda geliştiğini öngörmektedir. Bireyler ilişkilerinden doyum sağladıkları oranda ilişkilerine yatırım yapmakta, buna bağlı olarak alternatiflere daha az yönelme eğilimi göstermektedirler. Bu araştırmada, görücü usulü ve anlaşarak evlenen bireyler, bağlanımdüzeyleri ; kıskançlık düzeyleri, kıskançlıkla ilgili bir takım tepki ve görüşler ile benlik saygı düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. lişkiye bağlanım düzeyininkıskançlık ve benlik saygısı üzerinde farklı etkileri olup olmadığına da bakılmıştır. Araştırmaya; 84'ü kadın, 66'sı erkek; 86'sı anlaşarak, 64'ü görücü usulü evlenmiş 150 kişi katılmıştır. Ölçme aracı olarak; demorafik bilgi formu, lişki stikrarı Ölçeği, Romantik Kıskançlık Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; lişki doyumunun en iyi yordayıcılarının, ilişki yatırımı, 2. tür tetikleyiciler, belirtilen kıskançlık düzeyi, kıskançlık durumunda verilen bilişsel tepkiler, kıskançlıkla baş etmede umursamama ve konuşma yöntemlerine başvurmanın olduğu görülmüştür. Bu değişkenlerden sadece bilişsel tepkilerinilişki doyumunu olumsuz yönde yordadığı görülmüştür. Bu da bilişsel tepkilerinilişki doyumunu düşürdüğüne işaret etmektedir.123Ayrıca bu araştırmada, yatırım modelinin öne sürdüğü yönde bulgular elde edilmiş, bireylerin ilişki doyumu ve yatırımı arttıkça, seçeneklerin niteliğini olumlu değerlendirme oranının düştüğü görülmüştür. Bu araştırmada, elde edilen diğer bulgulara göre, anlaşarak evlenen bireyler görücü usulü evlenen bireylere oranla daha fazla ilişki doyumu belirtmişlerdir. Katılımcıların kıskançlık düzeylerine bakıldığında cinsiyet ve evlilik şeklinin herhangi bir etkisi olmadığı, ancak bağlanım düzeyi arttıkça belirtilen kıskançlık düzeyinin ve tüm kıskançlık tetikleyicilerine gösterileceği belirtilen kıskançlık düzeyinin arttığı gözlenmiştir. Kadınlar kıskançlık durumunda daha fazla duygusal ve bilişsel tepki vermekte, yine artan ilişki yatırımı duygusal ve bilişsel tepki verme olasılığını arttırmaktadır. Kıskançlıkla baş etmede yıkıcı yöntemlere başvurmada cinsiyet farkı görülmezken, yapıcı yöntemlere daha çok kadınlar başvumaktadırlar. lişki doyumu arttıkça konuşma yöntemine başvurma sıklığı artmaktadır. Kıskançlığın olumlu etkilerine ilişkin görüşlere katılma düzeyi bakımındankatılımcılar arasında herhangi bir fark gözlenmezken, olumsuz etkilerinekadınların ve görücü usulü evlenen bireylerin daha fazla katıldığı görülmektedir. Ayrıca ilişki yatırımının yüksek olması kıskançlığın olumludeğerlendirilmesine neden olmaktadır. Benlik saygı düzeyi karşılaştımasında ise, cinsiyet ve evlilik şekli yönünden bir farka rastlanmamış, bağlanım üzerinde de herhangi bir etkisigözlenmemiştir 124