Toksik liderliğin örgütsel bağlılığa ve iş tatminine etkisi: Bir kamu bankası örneği

Araştırmada yöneticilerin toksik liderlik özelliklerinin çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminlerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında bir kamu bankasında görev yapan çalışanların görüşlerine göre yöneticilerin toksik liderlik düzeylerini belirlemek ve belirlenen yönetici davranışlarının banka çalışanlarının örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeyleri ile ne kadar ilişkili olduğunu ve bu davranışları ne kadar etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın ifade edilen amaçlarına ulaşmak maksadıyla tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Marmara Bölgesi'nde bulunan bir kamu bankasında çalışan personel oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise Marmara Bölgesi'nde bulunan bir kamu bankasında çalışanlar arasında 'Basit Tesadüfi Örnekleme' yöntemi kullanılarak belirlenen 302 kişi oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak için 'Kişisel Bilgi Formu' , 'Toksik Liderlik Ölçeği', 'Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve 'İş Tatmini Ölçeği' kullanılmıştır. İfade edilen veri toplama araçları ile 302 banka çalışanından toplanan veriler SPPS 25 paket programına işlenmiş ve bu program aracılığıyla veriler analiz edilmiştir. Verilerin analizi aşamasında çalışmanın alt problemleri dikkate alınarak cinsiyet ve medeni durum değişkenleri için 'Bağımsız Örneklem t-Testi', eğitim durumu, mesleki tecrübe, bulunduğu kurumda çalışma süresi, kurumdaki pozisyonu değişkenleri için 'Tek Yönlü Varyans Analizi' kullanılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon, değişkenlerin birbirini etkileme düzeyini belirlemek için ise regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmada banka çalışanlarının toksik liderliğe ilişkin algıları arasında 'kurumda görev alınan pozisyon' değişkenine göre 'Çıkarcılık' ve 'Toksik Liderlik Genel' boyutlarında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Anlamlı farklılığın kurumda pozisyonu memur ile üst yetkili; yetkili yardımcı-yetkili ile üst yetkili; uzman yardımcısı-uzman ile üst yetkili olanlar arasında olduğu saptanmıştır. Banka çalışanlarının örgütsel bağlılığa ilişkin algıları arasında 'eğitim durumu' değişkenine göre 'Normatif Bağlılık ve Örgütsel Bağlılık Genel' boyutlarında; 'mesleki tecrübe' değişkenine göre 'Duygusal Bağlılık, Normatif Bağlılık ve Örgütsel Bağlılık Genel' boyutlarında; 'kurumda çalışma süresi' değişkenine göre ise 'Duygusal Bağlılık, Normatif Bağlılık ve Örgütsel Bağlılık Genel' boyutlarında; 'kurumdaki pozisyon' değişkenine göre 'Duygusal Bağlılık, Devam Bağlılığı ve Örgütsel Bağlılık Genel' boyutlarında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Banka çalışanlarının iş tatminine ilişkin algıları arasında 'cinsiyet ve medeni durum' değişkenlerine açısından anlamlı farklılığın olmadığı; 'eğitim durumu', 'mesleki tecrübe', 'kurumda çalışma süresi' ve 'kurumdaki pozisyon' değişkenlerine göre tüm boyutlarda anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada 'Toksik liderlik-Örgütsel Bağlılık', 'Toksik Liderlik-İş Tatmini' arasındaki korelasyona ilişkin veriler incelendiğinde Normatif Bağlılık-Olumsuz Ruhsal Durum boyutları arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Fakat diğer tüm boyutlar arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada 'Toksik liderlik-Örgütsel Bağlılık', 'Toksik Liderlik-İş Tatmini' arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmuştur. Örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeylerinin belirleyicisi olarak toksik liderlik ile ilişkilerinin zayıf olduğu görülmüştür. Banka çalışanlarının algıladıkları toksik liderlik düzeyi, örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeylerini azaltmaktadır.