Kentsel imgeler ve kent kimliği: Bursa'da üç yaşam çevresi üzerine bir araştırma

oz Aydmgün, Ismail. 'Kentsel İmgeler ve Kent Kimliği: Bursa'da Üç Yaşam Çevresi Üzerine Bir Araştırma', Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Ruşen Keleş, 191 s. Bu çalışmanın amacı, Bursa'da, sembolik olarak en önde gelen ve kimi tarihsel imgelere sahip olan üç farklı yaşam çevresinde yaşayanların, başta kendi yaşam çevreleri olmak üzere, yaşadıkları kenti hangi öğelerle tanımladıklarım saptayarak, kent kimliğim oluşturan öğeleri belirlemek; zaman içinde kimlik öğelerinde ve kent kimliğinde meydana gelen değişimleri ortaya koymak; kentin, kentte yaşayanlar üzerinde herhangi bir kentsel imge özelliği etkisi bırakıp bırakmadığını ve belirli bir kent kimliğinin bilincinde olup olmadıklarını incelemektir. Bu amaçla, rastlantısal örnekleme tekniği kullanılarak, Bursa'daki üç yaşam çevresinden 180 erkek ve kadın denekle görüşme yapılmıştır. Soru kağıdı uygulamasının gerçekleştirildiği üç bölge, coğrafi özelliklere, mesken veya işyeri olma özelliğine ve yaşayanların sosyoekonomik durumlarına göre önce kümelere ayrılmış, bu kümelerden de rastgele örneklem seçilmiştir. Yaşam çevrelerinden toplanan veriler çözümlenerek karşılaştınlmıştır. Bulgulara göre, araştırmanın gerçekleştirildiği üç yaşam çevresinde yaşayanlar, kenti, öncelikle, yaşam çevrelerinden hareketle algılamakta ve kendi yaşam çevrelerindeki imgelerle tanımlamaktadırlar. Bir başka deyişle, kent kimliğini oluşturan öğelerin sıralanmasında, kentin bütününe yönelik öğelere değil, kendi yaşam çevrelerindeki kimlik öğelerine öncelik vermektedirler. Bunun nedeni olarak, kendi yaşam çevresinin çok fazla dışına çıkmama; kendim yaşadığı uzamla kısıtlama ve kentin bütününü kullanmama olarak saptanmıştır. Bu durum, kentli kimliği ve kent kültüründen çok, mahalleli kimliğinin ve mahalle kültürünün var olduğunu göstermektedir. Denekler, kent kimliğinden ve kent kimliğinin zaman içinde geçirdiği değişimlerin farkındadırlar. Ancak, kent kimliğinin farkında olmakla birlikte, bu kimliğin tam olarak özümsendiği söylenemez. Güçlü ve içselleştirilmiş bir kent kimliğinin varlığı gözlenememiştir. Araştırmanın gerçekleştirildiği yaşam çevrelerinde yaşayanların sosyoekonomik durumlarının, yaşadıkları kente ilişkin imgeleri ve kent kimliğini algılamalarını doğrudan etkilediği görülmüştür. İnsanların bir kenti tanımaları, bir kentin bütününü ve o kentteki farklı ve çeşitli kentsel imgeleri algılamaları, yaşadıkları kentin olanaklarından en üst düzeyde yararlanmalanyla olanaklıdır. Kentin olanaklarından yararlanma, en başta, gelir düzeyinin orta ve orta-üst düzey olmasını gerektirir. Kenti tanımayı ve kentin olanaklarından yararlanmayı doğrudan etkileyen etkenlerden biri olan gelir düzeyinin düşüklüğü, bu yaşam çevrelerinde yaşayanların farklı ve çeşitli kentsel imgeleri algılamalarına engel olmaktadır. Deneklerin büyük bir çoğunluğu, uzun süredir Bursa'da yaşamalarına karşın, kenti farklı özeklerden hareketle algılayamamaktadırlar. Bunda, uzamsal kısıtlılık, kentin olanaklarından yararlan mamalan ve kentin bütününü tanımamaları, başta gelen nedenler arasındadır. Bu nedenle, denekler, kentleri konusunda daha ayrıntılı bilgiye ve farklı ve çeşitli kentsel imge algılamalarına sahip değildirler. Araştırma sonucunda, Bursa'nın kent kimliği öğeleri arasında, sanat ve kültür nitelikli bir kimlik öğesine rastlanılamamıştır. Bu sonuç, hem kentin bu etkinlikleri sun mamasını, hem de kentlilerin bu faaliyetleri talep etmediklerini göstermektedir. Kentlilerin bu tür etkinlikleri talep etmemesi ya da katılmaması, kentli değerlerin ve/veya kentlilik bilincinin henüz tam olarak oluşmadığının; kentin bu tür etkinlikleri sun mamasının da, Bursa'ya özgü bir kent kültürünün olmadığının bir göstergesidir.