Travma yaşantısına sahip üniversite öğrencisi kadınların demografik özellikleri, kolektif başa çıkma tarzları ve profesyonel psikolojik yardım arama çabaları

Travma; fiziksel veya ruhsal bütünlüğü tehdit eden doğrudan maruz kalma, şahit olma veya haber alma şeklinde yaşanan olaylara bağlı olarak ortaya çıkan yoğun duygusal sıkıntıdır. Travmatik belirtiler kaygı düzeyinin artması, olayı hatırlatan uyarıcılardan kaçınma, duygusal tepkilerde azalma veya duygusal tepkilerin aşırı hale gelmesi şeklinde seyredebilir. Farklı psiko-sosyal değişkenlerle ilişkili olup, kadın ve erkekler arasında yaygın olarak gözlenen travmatik yaşantılarla başa çıkmak için bireysel ve kolektif stratejiler kullanılır. Kullanılan stratejiler yardım arama çabalarıyla da bağlantılıdır. Bu çalışmanın temel amacı, üniversitede öğrenim gören kadınların, travmatik yaşantılarını ve bunların demografik değişkenlerle ilişkilerini, kolektif başa çıkma tarzlarını ve aynı zamanda yardım arama çabalarını incelemektir. Betimleyici bir araştırma desenine uygun olarak tasarlanan çalışma farklı üniversitelerden seçilen iki farklı örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek uyarlama çalışmasını kapsayan birinci grupta 691 kişi, genel araştırma grubunda ise 2400 kişi yer almıştır. Verilerin toplanması için Kişisel Bilgi Formu, Travmatik Olaylar Listesi, Kolektivist Başa Çıkma Stilleri Envanteri ve Problem Çözme Envanteri kullanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, KBÇSE'nin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; araştırmaya katılan üniversite öğrencisi kadınlar arasında gözlenen yaygın travmatik olayların 'Sevilen bir kişinin ölümü ya da hastalığı', 'Özel bir insandan ayrılma', '14 yaş öncesinde veya sonrasında cinsel istismara uğrama', 'Başka birisinin yer alandığına ya da şiddete uğradığına şahit olma' ve 'Kişisel bir hastalık yaşama' olduğu tespit edilmiştir. Travmatik yaşantıların en uzun süre ikamet edilen yerleşim birimine bağlı olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığı ancak ebeveyn eğitim düzeyi ile gelir seviyesindeki düşüşe bağlı olarak sarsıcı yaşam olaylarında belirgin bir yaygınlığın ortaya çıktığı saptanmıştır. Kadınların travma ile başa çıkma sürecinde kolektivist başa çıkma stillerinden; 'kabullenme-yeniden yapılandırma ve mücadele' ile 'din ve maneviyat'ı daha çok tercih ettikleri ve yaşanan travmanın türüne bağlı olarak farklı kolektivist başa çıkma stillerini seçtikleri gözlenmiştir. Sosyo-ekonomik düzey açısından dezavantajlı durumda olanların daha çok 'din ve maneviyat', yüksek grupta olanların ise 'özel duygusal paylaşımlar' stillerini daha fazla tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Travma yaşayan kadınların önemli bir kısmı (%83.34) profesyonel düzeyde bir yardım almamaktadır. Katılımcılar; sorunlarını önce kendi yöntemleri ile çözme daha sonra ise aile ya da yakın bir arkadaştan yardım talep etme yolunu tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Profesyonel yardım arama talebi son derece düşük bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlar travma tür ve yaygınlığının diğer toplumlarla benzerlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Travmayla başa çıkma sürecinde kullanılan kolektif başa çıkma tarzları da benzer niteliktedir. Türk toplumu kolektivist ilişki ve yardım çabalarının yaygın olduğu bir yapı arz etmektedir. Bu tür toplumlarda din, maneviyat, kabullenme-yeniden yapılandırma ve mücadele gibi başa çıkma mekanizmaları yaygın olarak kullanılmakta, travmatik durumlarda profesyonel uzmanlardan çok yakın kişilerden yardım talep edilmektedir. Bu çalışma ile ortaya çıkan sonuçların kolektif başa çıkma konusunda henüz yeterli bir araştırma birikimine ve ölçme araçlarına sahip olmayan araştırmacılar için önemli bir kaynak teşkil edebileceği değerlendirilmektedir. Sonuçların, önleyici, geliştirici ve müdahale edici süreçleri tespit ve yönetme bakımlarından politika yapıcılar için de yararlı olabileceği düşünülmektedir.