Taşkale çevresinin jeomorfolojisi

Taşkale Kasabası, iç Anadolu'nun, güney kesimlerinde, Toros Dağlarının iç yamacında. Karaman İlinin doğusunda yer almaktadır. Bu kasabanın kurulduğu Yeşildere Kanyonu ile daha güneydeki İncesu akarsularının havzaları araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Yeşildere ile İncesu akarsuları arasındaki ilişkiler karmaşık karstik. fluvial ve tektonik olaylar sonucunda gerçekleşmiştir. Güneyde Bolkar Dağlarfnın, kuzeyde ise Konya kapalı havzasının ortamsal koşullarından etkilenen bu bölgede, çeşitli jeolojik birimler bir arada bulunmaktadır. Paleozoik ve Mesozoik yaşlı ve genellikle karbonatlı birimler, post orojenik dönemde oluşan Orta Miyosen kireçtaşları ile örtülüdür. Bu kayaçlarda karstlaşmayı belirleyen birincil ve ikincil etmenlerin uygunluğuna bağlı olarak, yoğun bir karst gelişmiştir. Farklı tabakalanma ve litoloji özelliklerine sahip olan bu kayaçlarda karstik yer şekillerini görmek mümkündür. Bölgede gözlenen karstik şekillerin büyük bir bölümü paleokarstik dönemde oluşmuş, bazı bölgelerde ise paleo ve neo karst iç içe geçmişştir. Ancak; Miyosen kayaçlarının lito-stratigrafik özellikleri, bölgede sığ ve yayvan karstik şekillerin oluşmasına neden olmuştur. Oligosen sonunda Anadolu Paratetis ile Neotetis arasında yükselerek yassı bir kara yüzeyi halini almıştır. Üst Burdigaliyen-Langiyen'de gelişen gerilme tektoniği nedeniyle, bölgede bir deniz açılmış ve sahada denizel sedimantasyon başlamıştır. Serravaliyen sonunda, Arap levhasının, Anadolu levhasına çarpmasıyla, deniz bölgeden çekilmiş, Orta Miyosen formasyonları deniz tabanından kıvrılarak yükselmiştir. Tortoniyen sonlarında havza ve sırtlardan oluşan paleorelief, Messiniyen'de yaşanan tuzluluk krizi nedeniyle içerisinde playaların bulunduğu geniş aşınım ortamlarına dönüşmüştür. Konya Havzası da böyle bir havza halini almış, bu büyük playanın çevresinde geniş pediment sistemleri oluşmuştur. Taşkale çevresindeki ilk karstik şekiller bu evrede oluşmaya başladıysa da giderek kuraklaşan iklim karstlaşmanın duraklamasına neden olmuştur. Pliyosen'de bölgenin tektonik bakımdan durağan olması ve giderek artan fluvial aşınım sahada oldukça düz bir aşınım yüzeyinin oluşmasını sağlamıştır. Ayrıca KB-GD doğrultulu ilk akarsu ağı oluşmaya başlamış, yeraltında da mağara sistemleri ortaya çıkmıştır. Pliyosen sonlarında Konya Havzasında sübsidansın artmasından dolayı, Pliyosen yaşlı akarsu ağı ve karst sistemleri parçalanmaya başlamıştır. Bu evrede İncesu Deresi havzasını genişleterek Bolkar Dağlarına kadar uzanmıştır. Bu genişleme karst depresyonlarının ve mağara sistemlerinin aleyhine gerçeklemiş, İncesu-Asarini-Kartiçi Mağaralar sistemi parçalara ayrılmıştır. En Alt Pleistosen'de karstlaşma ve fluvial aşınım hız kazanmıştır. Yeşildere karstik ve tektonik hatları izleyerek doğuya doğru yön değiştirmiş. KB-GD doğrultulu konsekant dereleri kaparak havzasını genişletmiştir. Bu gelişimsel süreç, Yeşildere'nin hızla gömülmesine ve İncesu Deresinin yeraltından kapılmasına neden olmuş ve bunun sonucunda Gürleyik Mağarası oluşmuştur. Kapma olayı İncesu Deresinin gelişimini durdurmuş, Yeşildere bölgedeki karstik şekilleri parçalamış ve dış drenaja açmıştır. Diğer taraftan platonun üzerindeki bazı vadiler karstlaşmış, dolin ve fluvio-karstik depresyonlara dönüşmüştür. Pleistosen boyunca glasyal ve interglasyal dönemlilik etkisini göstermiş, Konya Havzasında pluvial bir göl oluşmuştur. Yeşildere 200 m derinliğinde bir kanyon vadi kazmış, drenajı büyük ölçüde kendine çevirmiştir. Platonun üzerinde eski karstik depresyonlarda ikinci bir taban gelişimi olmuş, yüzey yüzlerce dolin tarafından işgal edilmiştir. Karstlaşmanın ileri evrelerinde dolinler bütün yüzeyi kaplamış, güney kesimler poligonal karsl sahası halini almıştır. Geçirimsiz birimlerin yüzeye çok yakın bir karstik taban düzeyi oluşturması ve yarılmanın derinliği nedeniyle, Yeşildere Vadisinde kütle hareketleri başlamıştır. Yeşildere bu dönemde Konya pluvial gölünün kenarında büyük bir birikinti yelpaze-deltası oluşturmuştur. Holosen'de bitki örtüsünün ortadan kalkmasıyla beraber erozyon artmış, saha bu dönemde geniş lapya ve taş alanlarıyla kaplanmıştır. Bu olaylar dizisi bölgede Epiorojenik sığ karsta ait, Epiorojenik yatay karstın oluşmasını sağlamıştır. Sahada Karaisalı Formasyonunu oluşturan birimlerin karmaşık litolojik özellikleri, aynı formasyon içerisinde çok katlı, asılı karst sistemlerinin gelişmesini sağlamıştır. Yarılmayla akarsular alt birimlerde karstlaşmış, böylece tabaka arası karstın tipik şekilleri ortaya çıkmıştır. Yüzeyde ise karstik gelişim lito-stratigrafik özelliklerden dolayı yanal olarak sürmektedir.