Gıda ürünlerinin ambalajı üretiminde hammadde ve katkı maddelerinin geridönüşümü ve tekrar kullanımı

Son yıllarda, bütün dünya ambalaj maddelerinin geri dönüşümü ve tekrar kullanımı üzerine etkin bir duyarlılık göstermektedir. Bilir kişilerce hazırlanan istatistiklere göre dünya materyalleri gıda maddelerinin çürütülmesi ve kaynakların bilinçsizce ve rasgele kullanılması sonucu % 30-50 oranında kaybedilmektedir. Globalleşen dünya ülkelerinde maddenin geri dönüşüm ve geri kazanım programları hazırlanarak, çevre koruma altına alınmaktadır. Ambalaj, diğer maddeleri korumaya yönelik olduğundan herhangi diğer bir endüstriye oranla daha fazla atık madde üretmektedir. Dünyada tekrar kullanılabilir maddeler üreten ambalaj tesisleri, ulusal seviyelerde ambalaj esaslı atık maddeleri toplamak ve geri dönüşümünü sağlamak üzere geniş kapsamlı hukuki maddelerin oluşmasına öncülük etmektedir. Güney Afrika'da alüminyum kutu dönüşümü, hizmeti evsiz ve işsiz kişilere ek gelir olarak verilmektedir. Almanya, ambalaj atıklarının toplanması ve dönüşümünü Yeşil Nokta Programı ile kontrol altına almaktadır. Japonya'da ambalajlama ve uygulama direkt üreticiye sorumluluk getiren kanunlardan oluşmaktadır. Her ülkede, maliyetler göz önünde bulundurularak farklı değerlendirmeler yapılmaktadır, fakat dönüşüm çalışması özünde birbirinin aynısıdır. Geri kazanım aslında atık maddelerin toplanması, nakli, öğütülerek hazır hale getirilmesi ve yeniden üretime alınması ve çok amaçlı endüstrilere hammadde olarak sunulmasını kapsamaktadır. Bunlara örnek; okunmuş gazete IXkağıtlarının kalıplanıp yastıkla ma malzemesi haline getirilmesi, atık makarna kutularının mikro-dalga fırınlarında ısıtılmaya uygun kaplar haline getirilmesi gibi. Geri Dönüşümlü malzemeler kısmen dönüşümlü malzemelerden yapılmış ürünler arasında önemli farklar vardır. Ambalaj malzemesinin çoğu, tekrar kullanılabilir maddeler içerir. PET içecek şişeleri, konserve kutuları, kağıt esaslı şekillenmiş kutular gibi. Bütün bunlar dönüşümlü malzeme içerir. Konserve kutularının üzerindeki baskı maddesi, PET şişelerdeki etiket ya da karton ambalaj üzerindeki baskılı etiketler geri dönüşmezler. Almanya, Amerika, İngiltere ve Avustralya daha geniş çapta ve daha verimli biçimde geri kazandırılması için girişimler bulunmaktadır. Ambalaj, geri dönüşmüş ve geri dönüşebilecek karakterde birçok maddeden oluşmaktadır. Herhangi biri en az % 5 oranında dönüşümlü madde içermektedir. Orijinal maddeler ileride dönüşüm sonrası başka mamulün imalatında ana madde olabilmelidir. Malzemeden tasarruf etmenin yanında, çevre korumacılığı kaygılan, firmalara ürettikleri ve kullandıkları ambalaj ile ilgili olarak gittikçe artan bir sorumluluk yüklemektedir. Çevre koruma koşullarına uyum sağlayacak makine ve cihazlar USA' da 1994 yılında toplam masrafların % 23'ü olmuş, en büyük masraf ise % 75 oranında Temiz Hava Kanununun uygulanmasından olmaktadır. Ambalaj endüstrisi dönüşümü sağlamak için gerekli toplama çalışmalarını organize ettiğinden perakende satıcılar için ambalaj materyallerinin toplanması için yükümlülükler bulunmamaktadır. Avrupa Birliğine dahil bütün ülkelerdeki yönetmelik çerçevesinde, ambalaj üzerinde, ambalajın hangi maddeden yapıldığı ve hangi tarihe kadar kullanılabileceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Etiket üzerinde ambalaj malzemesinin geri dönüşebileceği, yeniden kullanılabileceği ya da enerji sağlamak amacıyla özel yakım makinelerinde yakılarak imha edilebileceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Ambalajdaki geri dönüşen malzemenin yüzdesi ve ambalajın tekrar kullanılabilirliği ayrıca belirlenmiş ve gösterilmiş olması gerekmektedir. Gelişen ülkeler geri dönüşüm masraflarının maliyetleri üzerindeki negatif etkiyi tam olarak yüklenemezler. Sadece, gelişen ambalaj ve tüketim malları endüstrilerinin çevreye vereceği kirliliğe duyarlılığı arttırıcı yöntemlere yardımcı olabilmekteler. Ekonomik olarak gelişen ülkeler, gelişmiş ülkelerdeki 'israf etme - yeniden kullan - dönüşümü sağla' gibi 'Çevre-Ambalaj' içerikli uygulamaları örnek almalıdırlar. XI