Türkiye'de belediye-kenttaş ilişkileri ekseninde belediyelerin demokratik niteliği; Ankara örneği

Yerel yönetimler ile demokrasi arasında ilişki, oldukça tartışmalı bir konu olmayı sürdürmektedir. Merkezi yönetim-yerel yönetim eksenli çalışmalarda gözlenen genel eğilim, merkezi yönetimin bitmek tükenmek bilmeyen kötü yanlarının sıralanması şeklinde belirmektedir. Yerel yönetimlerde, adeta bir filmin negatifinde olduğu gibi, merkezi yönetimin tüm olumsuzluklarını ortadan kaldırabilecek karşıt ikizi olarak takdim edilmektedir. Yerel yönetimler ve demokrasi özdeşliği olarak yorumlanabilecek bu ele alış, olan ve olması gereken arasında mesafeyi net olarak ortaya koymaktan uzak olduğundan eksik ve hatalı sonuçlara yol açabilmektedir. Söz konusu yaklaşımın bir diğer sorunu demokrasiyi bir ölçek sorununa indirgemek şeklinde belirmektedir. Küreselleşme ve yerelleşme söylemlerinin sıklaştığı günümüzde, yerel yönetimler ayrı bir anlam kazanmaktadır. Ulus devlete yöneltilen eleştiriler paralelinde yerel ölçek yeni alternatif olarak sunulmaktadır. Özellikle siyasal demokrasi söz konusu edildiğinde, ne merkezi yönetim- yerel yönetim ekseni, ne de küresel-yerel eksen tatminkar bir çözümleme düzeyine sahip görünmektedir. Bu çalışmada yöneten-yönetilen eksenli ele alış, daha az sorunlu bulunduğu için, esas alınmıştır. Belediye-kenttaş ilişkileri eksenine oturan çalışma kapsamında, 'Kenttaş Gözüyle Belediyeler' adıyla bir alan araştırması yürütülmüştür. Alan araştırmasıyla, kenttaş algısında belediyelerine yeri ve kenttaşların belediye algısında demokrasinin konumunun tespiti hedeflenmiştir. Kenttaşlann belediye algısını nasıl inşa ettikleri, belediye algısının hangi ilişki ve iletişim şetme dayandığı ortaya konulmuştur. Bu süreçte elde edilen bulgular ile kenttaş algısında, demokratik açıdan, belediyelerin özgünlüğü açıklığa kavuşturulmaya çalışılmışta. Elde edilen bulgular çerçevesinde, kenttaşlann belediyeye yönelik algılarının genel olarak olumsuz olduğu ifade edilebilir. Bu olumsuz algı içerisinde belediyelerin demokratiktik niteliği, kenttaşlarca görece olumlu değerlendirilmiştir. Ancak kenttaşlann belediyeye ilişkin algılarını inşa ederken, belediye ile ilişki ve iletişiminin çok cılız kaldığı gözlenmiştir. Söz konusu belediye algısı oluşturulurken, bilgi ve deneyimden ziyade duygusal ve yargısal öğeler önemli rol oynamışlardır. Kenttaşlar belediyelerden öncelikli olarak hizmet beklediklerini ifade etmişlerdir. Bu algı, aynı zamanda, demokratik niteliklerin ikinci plana itilmesini de etkilemektedir. Kenttaşlann seçim süreciyle sınırlı demokrasi kavrayışı, belediyelerin demokratik olarak değerlendirilebilmesine de etki etmektedir. Ancak genel olarak kenttaşlann belediye yönetimlerine yönelik ciddi bir güvensizlik içinde olduklan gözlenmiştir. Kenttaşlann belediye yönetimlerine yönelik derin güvensizliğinde, belediyelerin yanlı tutumları önemli bir rol oynamaktadır. Kenttaşlar, belediye ile ilişkilerinde pasif ve izleyici bir konuma sahip görünmektedirler. Bu tutum, genel olarak modern demokrasi kurgusuyla ilişkili bulunmuştur. Bu etkiyi kuvvetlendiren diğer bir süreç ise, Türkiye'nin benimsemiş olduğu, devlet merkezli modernleşme stratejisi olarak değerlendirilmiştir. Yerel demokrasinin niteliği açısından temel sorun, yerel kamusal alanın cılızlığı olarak belirmektedir. Belediye-kenttaş ilişkisi ekseninde, yerel kamusal alanının cılızlığı, kenttaşlann pasif ve izleyici konumunun sürdürülmesine etki etmektedir. Yerel demokrasinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesi, yerel kamusal alanın varlığı ve zenginliği ile doğrudan ilişkilidir. Yerel kamusal alan ve demokratik ortamın ön koşullan sağlanmadan, yerelleşme söylemi, yeni iktidar odaklannın yeniden üretimine katkı sağlayacaktır.