Employee training and development needs assessment: The Turkish case

Bu araştırmanın amacı, bir organizasyonda eğitim ve geliştirme ihtiyaçlarının saptanmasında elde edilen başarı düzeyi ile çalışanların katıldıkları eğitim faaliyetlerinde ulaştıkları tatmin seviyesi arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Günümüzün küreselleşen iş dünyasında, organizasyonlar süratle değişen bir çevre ile kuşatılmıştır. Değişikliklere nasıl uyum sağlanacağı ve çevrede meydana gelen değişikliklere uyum sağlamak için kuruluşların nasıl hazırlanacağı konusu organizasyondaki yöneticilerin karşılaşacağı bir sorundur. Bu değişiklikler, teknolojide, ürünlerde, rekabette, müşteri tercihlerinde, finans sektöründe, yasalarda, hammadde ve enerji kaynağı fiyatlarında, uluslararası iş kurallarında ve birçok diğer alanda ortaya çıkabilir. Değişikliklerin doğası, şekli, hızı ve yeterlilik düzeyi ülkeden ülkeye ve sektörden sektöre farklılık gösterir. Bir yönetici, sıradan iş tecrübelerinin yeni sorunları çözmekte yetersiz kaldığını fark ettiği zaman, bilgi, danışma ve eğitime ihtiyaç duyabilir. Bu çalışma, yöneticilere organizasyonlarının eğitim ihtiyaçlarının saptanmasında yardımcı olacak bir araçtır. Eğitim ve geliştirme ihtiyaçları saptama tekniklerini ve bu teknikleri kullanmak suretiyle çalışanların eğitim faaliyetlerinden elde edecekleri tatmin düzeylerinin nasıl artırılabileceğini araştırmaktadır. Araştırmanın üzerinde yoğunlaştığı en önemli nokta, eğitim ve geliştirme programları öncesi ihtiyaçların saptanması sürecidir. İhtiyaçların saptanması süreci organizasyon, görev ve personel analizleri olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilir. Bu aşamaların analizinden önce, eğitim ihtiyaçlarının saptanmasına yönelik temel teknikler ile ilgili bilgi sunulmaya çalışılmıştır. Daha sonra bu tekniklerin avantajları ve tekniklerin uygulanmasına yönelik etraflı bilgiler verilmiştir. Organizasyon analizi aşamasında 'Organizasyonun neresinde bir eğitim ihtiyacı ortaya çıkmıştır ve hangi şartlar altında uygulanması gerekir? sorusu sorulur. Bu aşamada organizasyonun hedefleri ve bu hedeflere ulaşmadaki etkinliği, kaynakların etkin kullanımı, eğitim ortamının elverişliliği, çevresel dirençler üzerinde yoğunlaşılır. Organizasyon analizinin amacı, organizasyonun neyi başarmaya çalıştığı, etkinliğin gerçekleştirilmesi için nerede eğitime ihtiyaç duyulduğu, eğitimde başarıyı engelleyen hangi potansiyel engellerin bulunduğu hususlarının ortaya çıkarılmasıdır. Görev analizi aşamasında 'Hangi iş ve görevler, bilgi, beceri ve faaliyetler eğitime dahil edilmelidir? sorusuna cevap aranır. Bireylerin analizi aşamasında ise 'Kim, ne maksatla eğitime ihtiyaç duymaktadır? sorusuna cevap aranır. Bireysel performans bozuklukları ve gelişme ihtiyaçları, eğitim programına ait konuların saptanması için kullanılabilir. Bu bilgi aynı zamanda hangi çalışanların eğitim faaliyetine katılması gerektiğinin tanımlanmasına da hizmet eder. Kısıtlı kaynaklar nedeniyle, eğitim ihtiyaçlarının öncelik derecelerinin belirlemesi şarttır. Bu, organizasyon hedeflerinin belirlenmesinde kaynakların büyük önemi olduğunun göstergesidir. Bütün bu bilgiler ışığında Türkiye'de organizasyonların eğitim ihtiyaçlarını nasıl saptadıkları araştırılmış ve sonuç olarak, yöneticilerin eğitiminden iyi netice almak için neler yapmaları gerektiği üzerinde durulmuştur. Tezin uygulama aşamasında; organizasyonda eğitim ihtiyaçları saptama sürecinde gösterilen performansla, eğitim görenlerin eğitimden elde ettikleri tatmin düzeyi arasında direkt ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer bir ifadeyle, bir organizasyonda eğitim ihtiyaçları saptanırken gösterilen başarının, çalışanların iştirak ettikleri eğitim programlarından elde ettikleri tatmin düzeyini yükselttiği ortaya çıkarılmıştır.