Türkiye'de bağımsız idari otoriteler ve kamu ihale kurumu örneği

1970'li yıllarla birlikte değişen ekonomik, siyasal ve sosyal şartlar karşısında dünyanın pek çok ülkesinde devletin ve kamu yönetiminin yapısı, işlevleri, rolü sorgulanmaya başlanmış, Sosyal Devlet anlayışı tasfiye sürecine girerek neo liberal politikalara doğru bir geçiş yaşanmıştır. Bu doğrultuda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, piyasa ekonomisi model olarak yaygınlaşmış ve küreselleşmenin de etkisiyle kamu hizmetlerinin sunumunda değişimler meydana gelmiştir. Devletin ekonomiye müdahalesini en aza indirme söylemi etrafında devletler, üretici olarak rol aldıkları ekonomiden çekilmişler ardından bu süreci yoğun özelleştirme hareketleri takip etmiştir. Gerçekleştirilen özelleştirmeler sonucunda devletinüretimden çekildiği birçok alanda özellikle ekonominin hassas sektörleri olarak adlandırılan bankacılık, sermaye piyasası, rekabet vb. alanlarda bu alanların doğal tekel niteliklerinden kaynaklanan piyasa aksaklıkları gerçekleşmiş ve bu aksaklıkları ortadan kaldırma, çözme işi de devlete düşmüştür. Devlet, bu nosyonu doğrultusundaartık ekonominin hassas sektörlerinde piyasa aksaklıklarının oluşmasını engellemek için düzenleme ve denetleme görevi üstlenmiştir. Bu görevini de bağımsız idari otoriteler adını verdiğimiz kuruluşlar vasıtasıyla sürdürmektedir.1800'lü yılların sonlarına doğru ABD'de kurulan bağımsız idari otoriteler,1970'li yıllarla birlikte gerçekleştirilen yoğun özelleştirmeler paralelinde Kıta Avrupası ülkelerinde de yaygınlık kazanmaya başlamışlardır. Türkiye'de bu kuruluşlar, ülkemiz için bir dönüm noktasını işaret eden 24 Ocak 1980 kararlarının ardından başlatılan liberalizasyon ve özelleştirme hareketleri doğrultusundakurulmaya ve 1990'lı yıllarla birlikte yaygınlaşmaya başlamışlardır. Bugün Türkiye'de dokuz adet örneği bulunan bağımsız idari otorite örgütlenmesi, yapısall ve işlevsel özellikleri ile klasik kamu kurumlarından farklılaşmaktadır. Ülkemizde bağımsız idari otoriteler, parlamento tarafından çıkarılan yasalarla ihdas edilen, belli sektörlerde regülasyon işlevi yürüten, faaliyetlerini kendilerine tanınan bağımsızlikiçinde yerine getiren, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişileridir. Türkiye, bağımsız idari otorite örgütlenmesinden beklediği faydayı, yanlış kurgulanmaları ve351birbirinden büyük ölçüde farklılıklar taşımaları dolayısıyla bugüne kadar elde edememiştir. Bu doğrultuda, ülke ekonomisi ve kalkınmasında üzerlerine düşen görevi yerine getirebilmeleri için bu kurumları etkinliklerini sağlayacak biçimde yeniden yapılandırmak gerekmektedir. Ülkemizde yer alan bağımsız idari otoritelerden biri de Kamu İhaleKurumu'dur. Kurum, kamu alım sisteminde gerçekleştirilen yeniden yapılandırma çalışmaları ve AB, DB, IMF gibi uluslararası kuruluşların yönlendirmelerineticesinde 2002 yılında kurulmuş ve çalışmalarına başlamıştır. Genel düzenleyici bir bağımsız idari otorite olarak KİK, kurucu yasasıyla güvence altına alınanbağımsızlığı doğrultusunda ihale ile ilgili bütün sektörlerde düzenleme ve denetlemeyapmakta olan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Ekonominin içinde hatırı sayılır bir paya sahip olan Türk ihale sisteminde yürüttüğü faaliyetler ve yaptığı çalışmalar ile Kurum, ülkemiz için vazgeçilmez niteliktedir.