Dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin sosyal bilgiler dersi coğrafya konularının öğretiminde kavramsal anlamaya etkisinin karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler dersi içerisindeki coğrafya kavramlarının öğretiminde, dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin öğrencilerin kavramsal anlamalarını etkisini karşılaştırmak ve süreçle ilgili öğrenci görüşlerini belirlemektir. Bu amaçla sosyal bilgiler 6. sınıf 'İnsanlar, Yerler ve Çevreler' öğrenme alanında geçen 16 kavram seçilmiştir. Coğrafya konularının öğretiminde, dijital ve çalışma yaprağı şeklinde kavram karikatürlerinin kavram öğretimine etkisini karşılaştırmalı olarak inceleyen araştırmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın coğrafya öğretimi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma, kavram öğretiminin yoğun olduğu 6. sınıf sosyal bilgiler dersi 'İnsanlar, Yerler ve Çevreler' öğrenme alanı kapsamında yapılmıştır. Bu öğrenme alanında geçen kavramların öğretimi, 'dijital destekli kavram karikatürleri' ve 'çalışma yaprakları destekli kavram karikatürleri' kullanılarak sağlanmıştır. Bu amaçla 'Dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin sosyal bilgiler dersi coğrafya konularının öğretiminde kavramsal anlamaya etkisi nedir? sorusuna karşılaştırmalı olarak yanıt aranmış ve her iki sürece dahil olan öğrencilerden görüş alınmıştır. Araştırma basit deneysel olup çalışmada 'iki gruplu öntest-sontest desen' kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Bursa ili, Yıldırım ilçesindeki bir ortaokulun 6. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Okulda 26 kişilik üç şubeden birisi rastgele birinci deney grubu, diğeri ise ikinci deney grubu olarak belirlenmiştir. Kavramlar, birinci deney grubu öğrencilerine dijital destekli kavram karikatürleri ile zenginleştirilmiş 5E Modeli ders planı kapsamında işlenmiştir. İkinci deney grubundaki öğrencilere ise aynı ders planı, çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürleri kullanılarak uygulanmıştır. Araştırmanın verileri: 'Kavram Anlamayı Sorgulama Formu', 'Dijital destekli kavram karikatürleri', 'Kavram Karikatürleri Çalışma Yaprakları' ve 'Yarı Yapılandırılmış Mülakat Formu' ile toplanmıştır. Gruplara çalışma öncesi ve sonrasında kavramsal anlamayı sorgulama formu, uygulama sonrası ise yarı yapılandırılmış mülakat formu uygulanmıştır. Bulgular nitel ve nicel analizlerle ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda, öğrencilerin sosyal bilgiler dersindeki coğrafi kavramlar hakkında yetersiz ön bilgiye, kavram yanılgılarına ve kavram kargaşalarına sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin kavram öğretimini kolaylaştığı sonucuna varılmıştır. Bunun yanında dijital destekli kavram karikatürlerinin kullanıldığı birinci deney grubu ile çalışma yaprakları destekli kavram karikatürlerinin kullanıldığı ikinci deney grubu öğrencileri arasında, kavramsal anlama düzeyleri açısından, bazı kavramların ortalamalarında farklılaşmalar olsa da anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Her iki gruptaki öğrencilere uygulanan yarı yapılandırılmış mülakat formu sonucunda, öğrencilerin 5E modeli ders planı kapsamında sunulan dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin, 'öğrenme sürecine ve kavram öğrenmelerine olan etkilerine ilişkin olumlu görüşlere sahip oldukları' ve başka derslerde de bu yöntemin kullanılması yönünde görüşlere sahip oldukları tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu araştırmanın sosyal bilgiler dersinde geçen coğrafya konularının öğretiminde, dijital ve çalışma yaprakları ile desteklenmiş kavram karikatürlerinin, kavram öğretiminde uygulanması üzerine literatüre katkı sağlayacağı ve yapılacak araştırmalara fikir vereceği düşünülmektedir.