İl özel idareler ve toplum kalkınması

İl özel idaresi, dayanağını Anayasadan alan ve kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları yine kanunda gösterilen seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan tüzel kişiliğe sahip bir yerel yönetim birimidir. Oldukça yavaş bir gelişme izleyerek kurulan il özel yönetimleri, kökleri Osmanlı İmparatorluğuna uzanan, en eski kuruluş yasası ve en uzun süreyle hayatta kalan geçici yasasıyla hukuk ve yönetim sistemimizde özel bir yere sahiptir. Çünkü bu yönetimler idari yapıda duyulan ihtiyaçların ekonomik ve sosyal gelişmenin ürünü olmaktan ziyade, politik yönü ağır basan, mecburiyet karşısında gerçekleştirilen uygulamalar olmuştur. Köy halkının ihtiyaçlarını köy idaresi, belde halkının ihtiyaçlarını belediyeler karşıladığı halde, il özel idarelerinin sundukları hizmetler hem kırsal, hem de kentsel niteliktedir. Çünkü il sınırlan içerisinde hem belediyeler hem de köyler bulunmaktadır. Ancak il özel idarelerinir mali yetersizlikleri nedeniyle görevlerini tam olarak yerine getiremedikleri bir gerçelrtir. Mali ve idari açıdan desteklendikleri takdirde il özel idareleri toplum kalkınması çalışmalarının başarıyla uygulanması konusunda çok büyük bir etkinliğe kavuşacaklardır. Çeşitli tanımlamalar olmakla birlikte bir tanım yapacak olursak Toplum Kalkınması, nihai hedef olan ülkenin kalkınması ve halkın refahının arttırılması için, yerel düzeyde ekonomik, sosyal.. vb. alanlarda örgütlenmiş halk ve onları bu amaca yönlendirmiş olan devlet tarafından yerel imkanların sistemli, planlı bir şekilde milli amaçlarla kullanılmasıdır. 97 Halkı toplum kalkınması amacına yöneltmek, karar alma aşamasından, işi bitirme aşamasına kadar her aşamada halkı toplum kalkınması çalışmasının içerisine almak toplum kalkınmasında temel gayedir. Her şeyi devletten beklemek yerine, kalkınmak için gerekli işlerin yerel düzeyde sahiplenilmesi fakat imkanların tıkandığı noktada devlet desteğinin devreye girmesi yerel kalkınma açısından son derece önemlidir. Toplum kalkınması kavramının, bağlantılı olabileceği örgütlenmenin, merkezi idarenin bir uzantısı olan kuruluşlardan daha ziyade, yerel yönetim kuruluşlarıyla olabileceği düşünülmüştür. Çünkü yerel yönetimlerin seçimle işbaşına gelmeleri, halkın arasından seçilmeleri, o yörede yaşayan ve o yörenin sorunlarım bizzat görerek bilen insanların yerel kalkınma açısından son derece faydalı olacağı bir gerçektir. İl düzeyinde örgütlenmiş bulunan il özel idareleri toplum kalkınmasında kilit öneme sahip bir rol üstlenmişlerdir. Çeşitli kanunlarla kendilerine verilmiş olan görev ve sorumluluklar nedeniyle il özel idareleri bir anlamda toplum kalkınması çalışmalarının uygulanması konusunda çok büyük öneme sahiptirler. Özel idarelerinin sundukları hizmetler hem kırsal, hem de kentsel nitelikte olması nedeniyle toplum kalkınması kavramı ile de örtüşmektedir. Zira toplum kalkmmas ı kavramı da aym şekilde hem kentsel hem de kırsal bir kalkınma yaklaşımıdır. İl özel idarelerine çeşitli kanunlarla verilmiş bulunan görevler net bir şekilde belirlenir ve bu görevlerin yapılmasındaki ikili yapı giderilirse il özel idarelerinin etkinlikleri artacak ve yine aym şekilde özel idarelerin, mali açıdan ve yönetim açısından desteklenmesi durumunda toplum kalkınması açısından çok büyük işler başanlacağı da bir gerçektir. 98