Ebeveynlerini sıkı denetimli ve kabul edici algılayan lise öğrencilerinin aile-içi ilişkilere yönelik bilişsel kurgularının repertuar ağı tekniği ile incelenmesi

Bu çalışmada ergenlerin aile içi ilişkileri bilişlerinde ne şekilde kurguladığı anne-babalarının çocuk yetiştirme tutumları repertuar ağı tekniği ile incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; her iki ebeveynini sıkı denetim/kontrol boyutunda ve kabul/ilgi boyutunda algılayan ergenlerin aile içi ilişkilere yönelik bilişsel kurgularını repertuar ağı tekniği ile incelemektir. Araştırma grubu, 2015- 2016 Eğitim Öğretim yılında İstanbul ili Kadıköy İlçesi'nde yer alan Suadiye Hacı Mustafa Tarman Anadolu Lisesinde 9, 10, 11 ve 12. sınıfa devam eden toplam 20 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma grubu oluşturulurken, 120 öğrenciye Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği uygulanmış; kardeşi olma ve anne-baba birlikte olma koşulları gözetilerek 10 kabul/ilgi; 10 sıkı denetim/kontrol belirten öğrenci seçilmiştir. Katılımcılarla ilgili kişisel ve ailesel özelliklere ilişkin veriler araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' ile toplanmıştır. Bu çalışma, nitel bir araştırma olup olgubilim deseninde düzenlenmiştir. Olgu bilim kişilerin yaşadıkları olay veya durum ile oluşturdukları öznel deneyimlerin incelendiği nitel araştırma yöntemidir (Lester, 1999). Olgubilim deseni, aslında bildiğimiz fakat açıklamada bulunurken bilimsel bulgulara dayalı olarak net söylemler üretemediğimiz olguları derinlemesine inceleme imkanı sağlayan, yorumlamalarda bulunma olanağı veren bir araştırma desendir (Yaman, 2010). Araştırma modelinde iç geçerliğin dikkate alınmasından dolayı nicel vaka analizi olarak belirlenmiştir. Araştırmada repertuar ağı yöntemi ile toplanan veriler doğrultusunda ebeveynlerini sıkı denetim/kontrol ve kabul/ilgi boyutunda algılayan ergenlerin; anneleri ile olan ilişkilerini, babaları ile olan ilişkilerini, annelerinin kardeşi ile olan ilişkilerini, babalarının kardeşleri ile olan ilişkilerini ve anne babasının ilişkilerini hangi kişisel yapılarla bilişlerinde temsil ettiğinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin tamamı ve sıkı denetim boyutunda gören ergenlerin 9'u anneleri ile olan ilişkilerini olumsuz kişisel yapılarla, ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin tamamı ve sıkı denetim boyutunda gören ergenlerin 8'i babaları ile olan ilişkilerini olumsuz kişisel yapılarla ifade etmiştir. Kardeşleri ile olan ilişkilerini her iki gruptaki ergenlerin 8'i olumsuz yapılarla açıklamışlardır. Ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin 9'u ve sıkı denetim boyutunda gören ergenlerin 8'i anneleri ile olan ilişkilerini olumlu kişisel yapılar ile açıklamaktadır. Ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin 8'i babalarının olanlarla olan ilişkilerini olumlu, sadece ikisi olumsuz kişisel yapılar ile açıklamıştır. Buna karşın sıkı denetim/kontrol boyutundaki ergenlerin 5'i babalarının kendileriyle olan ilişkilerini olumsuz kişisel yapılar ile açıklamıştır. Ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin tamamı ve sıkı denetim boyutunda gören ergenlerin 9'u annelerinin babaları ile olan ilişkilerini olumlu kişisel yapılar ile açıklamaktadır. Ebeveynlerini kabul boyutunda gören ergenlerin 6'sı babalarının anneleri olan ilişkilerini olumlu, 4'ü olumsuz kişisel yapılar ile açıklamıştır. Buna karşın sıkı denetim/kontrol boyutundaki ergenlerin 9'u babalarının anneleri ile olan ilişkilerini olumlu kişisel yapılar ile açıklamıştır.