Üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerinde bağlanım: Romantik ilişkilerle ilgili akılcı olmayan inançlar ve cinsiyet rolleri

Bu araştırmada, romantik birlikteliği olan üniversite öğrencilerinin, Yatırım Modeli çerçevesinde ele alınan, ilişki bağlanımları incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak, üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerine bağlanımları ile romantik ilişkilerle ilgili akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişki incelenmiştir. Bunun yanında, romantik ilişkilerle ilgili akılcı olmayan inançların, cinsiyetin, cinsiyet rollerinin, SED'in, algılanan ana-baba tutumunun, ebeveyn birlikteliğinin yakın ilişkilerine bağlanımlarını yordayıp yordamadığına bakılmıştır. Son olarak, cinsiyet, cinsiyet rolleri, SED, algılanan ana-baba tutumu, ebeveyn birlikteliğine göre yakın ilişkilerine bağlanımlarının farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma, var olan bir durumu olduğu gibi ortaya koymayı amaçlayan, betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2012- 2013 eğitim-öğretim yılı güz döneminde öğrenimine devam eden 379'u kadın, 243'ü erkek, toplam 622 üniversitesi öğrencisinden oluşmuştur. Araştırmada öğrencilerin ilişkilerine bağlanımlarını ölçmek üzere 'İlişki İstikrarı Ölçeği'; romantik ilişkileriyle ilgili akılcı olmayan inançları ile ilgili veriler 'Romantik İlişkilerde Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği'; toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili veriler 'BEM Cinsiyet Rolleri Ölçeği' kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından katılımcılarla ilgili kişisel bilgilere ulaşabilmek 'Kişisel Bilgi Formu' geliştirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerine bağlanımları ile romantik ilişkilerle ilgili akılcı olmayan inançlar arasında ilişkiyi incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı; öğrencilerinin akılcı olmayan inançları, cinsiyet, cinsiyet rolleri, cinsiyet/cinsiyet etkileşimi, sosyo-ekonomik durum, algılanan ana-baba tutumu, ebeveyn birlikteliği durumlarının yakın ilişkilerle ilgili bağlanımlarını yordayıp yordamadığını belirleyebilmek için Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi; cinsiyet ve cinsiyet rollerine göre romantik ilişkilerde bağlanım puan ortalamalarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için İki Yönlü MANOVA ; SED, algılanan ana-baba tutumu, ebeveyn birlikteliğine göre yakın ilişkilerine bağlanımlarının farklılaşıp farklılaşmadığı test edebilmek için ise ANOVA kullanılmıştır. Çalışmada hata payı üst sınırı. 05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma çerçevesinde elde edilen bulgular aşağıda özetlenerek verilmiştir:1-Üniversite öğrencilerinin Yakın İlişkilerde Bağlanım'ın alt ölçeklerinden Doyum ile Romantik İlişkilerle İlgili Akılcı Olmayan İnançlardan Fiziksel Yakınlık ve Cinsiyet Farklılıkları arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu; Aşırı Beklentiler, Sosyal Zaman Kullanımı, Zihin Okuma ve Farklı Düşünmek arasında anlamlı ilişkiler olmadığı görülmüştür. Alternatifler alt boyutu ile Fiziksel Yakınlık arasında pozitif yönde; Zihin Okuma, Farklı Düşünmek ile negatif yönde ilişkili vardır. Bununla birlikte alternatiflerle Aşırı Beklentiler, Sosyal Zaman Kullanımı ve Cinsiyet Farklılıkları arasında da anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Yatırım alt boyutu ile Sosyal Zaman Kullanımı, Zihin Okuma ve Farklı Düşünmek arasında pozitif yönde; Aşırı Beklentiler ile negatif yönde ilişki elde edilmiştir. Fiziksel Yakınlık ve Cinsiyet Farklılıkları arasında anlamlı bir ilişki yoktur.2-Araştırmada İlişkiye yaşanan doyumu sırasıyla Fiziksel Yakınlık, Cinsiyet Rolleri ve Farklı Düşünme değişkenlerinin yordadığı görülmektedir. Alternatiflerin Niteliğini Değerlendirmeyi ise Cinsiyet/Cinsiyet Rolleri Ortak Etkileşimi, Fiziksel Yakınlık, Zihin Okuma, Sosyal Zaman Kullanımı, Farklı Düşünme değişkenlerinin yordadığı görülmektedir. İlişkiye Yapılan Yatırımları yordayan değişkenler incelendiğinde Zihin Okuma, Cinsiyet Farklılıkları, Sosyal Zaman Kullanımı ve algılanan ebeveyn tutumları olduğu görülmektedir. 3- Erkek katılımcıların kadınlarla kıyaslandığında alternatifleri daha olumlu değerlendirdikleri görülmüştür. Bununla birlikte cinsiyetler açısından İlişkiden Elde Edilen Doyum ve İlişkiye Yapılan Yatırımlar puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. 4 -Üniversite öğrencilerinin cinsiyet rollerinde göre Doyum alt boyutunda, Kadınsıların Erkeksilerden, Androjenlerin Erkeksi ve Belirsiz olanlardan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmektedir. Alternatifler açısından bakıldığında, Erkeksilerin Kadınsı ve Belirsiz olanlardan daha yüksek olduğu görülmektedir. Son olarak, Yatırım açısından değerlendirildiğinde, Androjenlerin Belirsiz olanlardan daha yüksek puana sahiptirler.5-Cinsiyet/Cinsiyet rolleri ortak etkisine Yakın İlişkilerde Bağlanım puanlarının ortalamaları karşılaştırıldığında, Yatırım puanlarının ortalamalarının farklılaştığı; buna karşın Doyum ve Alternatifler puanlarının ortalamalarının ise farklılaşmadığı görülmektedir. Yatırım açısından ortaya çıkan farkın kaynağı incelendiğinde, erkek Androjenlerin puanlarının ortalamasının kadın Erkeksilerden ve erkek Belirsiz olanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmektedir. 6 -Katılımcıların sosyo-ekonomik düzeylerine göre Yatırım Yapma ve Alternatifleri Değerlendirme ortalamalarının farklılaşmadığı, sosyo-ekonomik durumu orta olan üniversite öğrencilerinin, sosyo-ekonomik düzeyi düşük olanlardan daha fazla Doyum yaşamaktadırlar.7-Ana-baba tutumlarının ve ebeveyn birlikteliğinin bireylerin yakın ilişkilerinden aldıkları Doyum, Alternatifleri Değerlendirme ve İlişkilerine Yaptıkları Yatırım üzerinde anlamlı bir değişken olmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları ilgili alan yazın ışığında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.