Menopoza ilişkin Belirti Tarama Listesi'nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Bu araştırmanın temel amacı, 35-64 yaşları arasındaki Türk kadınların da menopoza ilişkin olarak ortaya çıktığı öne sürülen belirtileri incelemeye yönelik kültüre özgü bir ölçek geliştirilmesi, güvenirliğinin ve geçerliğinin saptanmasıdır. Araştırmanın ikinci amacı, yaş, eğitim düzeyi ve farklı menopoz gruplarına göre menopoza ilişkin belirtileri ve bu belirtilere ilişkin faktörlerdeki değişimleri incelemektir. Ayrıca araştırmada, yukarıda sözü edilen değişkenlerle birlikte deneklerin çeşitli demografik özelliklerinin menopoza ilişkin belirtileri ve faktörleri yordamadaki gücü belirlenmiştir. Araştırmanın ömeklemini 4 farklı eğitim düzeyinden, 35-64 yaşları arasında 3 farklı yaş grubunun (35- 44 yaş, 45-54 yaş, 55-64 yaş) toplamı olan 480 kadın denek oluşturmuştur. Ayrıca örneklemdeki 45-54 yaş grubu menopoza girmiş ve menopozda olup kliniğe başvurmuş eşit iki gruptan oluşmaktadır. Araştırmada menopoz dönemine ilişkin belirtileri belirlemek amacıyla, Türk kültürüne uygun olarak geliştirilen, geçerliği ve güvenirliği saptanan Belirti Tarama Listesi kullanılmıştır. Verilerin analizinde Varimax Rotasyonuyla birlikte Temel Bileşenler Analizi, ANOVA, Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, Türk kültürüne özgü olarak geliştirilen Belirti Tarama Listesi maddelerinin üç faktör altında toplandığı görülmüştür. Güvenirlik çalışması ise ölçeğin içtutarlık ve uygulamadan uygulamaya tutarlı sonuçlar verebilme gücünün oldukça yüksek olduğunu göstermiştir. Araştırmada gelişimsel açıdan menopoza ilişkin belirtiler ve bu belirtilere ilişkin faktörlere bakıldığında yaş grupları ve eğitim düzeyleri bakımından anlamlı farklılıklar olduğu gözlenmiştir. En yüksek toplam belirti puan ortalamasının 35-44 yaş ve 45-54 yaş grubunda olduğu görülmüştür. Ill Faktörler açısından incelendiğinde ise; en yüksek psikolojik faktör puan ortalamasının 35-44 yaş grubunda; somatik faktör puan ortalamasının 45-54 yaş grubunda olduğu gözlenmiştir. Eğitim düzeyi yükseldikçe menopoza ilişkin toplam belirti puan ortalamasında ve somatik ile psikosomatik faktör puan ortalamasında azalma olduğu görülmüştür. Araştırmamızın diğer odak noktası olan menopoza ilişkin genel belirtileri ve belirtilere ilişkin faktörleri yordamada katkısı olan değişkenlere ilişkin bulgular ise, diğer bulgularımızla tutarlı sonuçlar vermiştir. Medeni durum, yaş ve eğitim düzeyinin menopoza ilişkin toplam belirtileri; yaş ve medeni durumun psikolojik faktör puanlarını; medeni durum, yaş ve eğitim düzeyinin somatik faktör puanlarını ve eğitim düzeyinin psikosomatik faktör puanlarını yordamada anlamlı katkısı olduğu görülmüştür. Araştırmada 45-54 yaşları arasındaki menopoz gruplarına ilişkin bulgulara bakıldığında ise, menopozda olup kliniğe başvuran gruptaki deneklerin en yüksek toplam belirti puan ortalamasını aldığı görülmüştür. Faktörler açısından incelendiğinde ise, menopozda olup kliniğe başvuran gruptaki deneklerin psikolojik, somatik ve psikosomatik faktör puan ortalamalarının menopozda olup alandan seçilen deneklere göre anlamlı olarak yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca eğitim düzeyi yükseldikçe menopoza ilişkin toplam belirti puan ortalamasında ve psikolojik, somatik ve psikosomatik faktör puan ortalamalarında azalma olduğu görülmüştür. Menopoza ilişkin belirtileri ve bu belirtilere ilişkin faktörleri yordamada anlamlı katkısı olan değişkenlere ilişkin bulgular ise, menopoz grubunun, eğitim düzeyinin, medeni durumun ve çocuk sayısının menopoza ilişkin toplam belirtileri ve psikosomatik faktör puanlarını; menopoz grubunun, eğitim düzeyinin ve medeni durumun ise psikolojik ve somatik faktör puanlarını yordamada anlamlı katkıları olduğunu göstermiştir. Araştırma bulguları diğer ülkelerde yapılan çalışmaların sonuçları çerçevesinde tartışılmıştır.