Firmalarda uzun vadeli fon tedariki ve optimal sermaye yapısı 'İMKB'de işlem gören firmalar' üzerine bir analiz

Belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kurulan ve faaliyetlerini sürdüren firmalar için 1900'lü yılların başına kadar temel amaç kar maksimizasyonu olarak kabul ediliyordu. Ancak küreselleşen dünyamızda ekonomik faaliyetlerde meydana gelen değişiklikler sermayenin kıt olması ve maliyetinin sermaye bileşimine göre farklı bulunması ekonomide önemli rolü olan sermayenin kontrolünü zorlaştırmaktadır. Bu nedenle günümüzde firmaların temel amacı en çok karı elde etmekten ziyade sahip olduğu varlıkların belirlenen amaca en fazla katkıyı verecek şekilde yönetilerek firmanın net bugün ki değerinin maksimum kılınmasını sağlamak olmuştur. Bu açıdan uygun finansman kaynaklarının belirlenmesi ve bunların optimum bir şekilde sağlanması firmalar için büyük önem arz etmektedir. Firmaların sermaye yapıları borç ve öz sermaye kalemlerinden oluşmaktadır. Firma yöneticileri bu iki kalemin oranlarında yaptıkları değişikliklerle firmanın piyasa değerini, sermaye maliyetini ve karlılığını yönetebilmektedirler. Genel olarak firmalar bu iki kalemde yaptıkları değişikliklerle piyasa değerlerini arttırmak, sermaye maliyetlerini düşürmek ve firmanın karlılığını maksimum yapmayı amaçlamaktadırlar. Firmaların belirledikleri amacı gerçekleştirmeye yönelik yaptıkları alternatif sermaye yapıları arasındaki seçimin firmaya yüklemiş olduğu maliyetleri vardır. Kaynak maliyetinin minimum, firma değerinin maksimum olduğu sermaye yapısı optimal sermaye yapısı olarak tanımlanmaktadır. Tüm firmalar için değişen optimal sermaye yapısı, temel olarak hedeflenen, firmalar tarafından arzulanan sermaye yapısıdır. Bu sebeple firmaların en uygun kaynak bileşimini sağlayarak minimum sermaye maliyetine sahip optimal sermaye yapısını oluşturmaları gerekmektedir. Finans literatüründe sermaye yapısı üzerine yapılmış kuramsal ve ampirik çalışmalar sermaye yapısı ile firmaların sermaye maliyetleri, sermaye yapısı kararları ve firma piyasa değeri arasında önemli bir ilişkinin varlığını vurgulamaktadır. Bu konuda yapılan çalışmalarda dönüm noktasını Modigliani ve Miller'in (1958) çalışmaları oluşturmaktadır. Bu çalışmada, İMKB'de işlem gören gıda ve çimento sektörlerinde faaliyet gösteren 30 firmanın 2003- 2009 yılları arasında işlem görmüş verilerinden hareketle sermaye yapısının sermaye maliyeti üzerindeki vergiden sonraki etkisinin incelenmesi, sermaye yapısının sermaye maliyeti ve firma değeri arasındaki ilişkinin yönünün ne olduğunu istatistiki analiz yöntemleriyle ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde firma amacı ve sermaye kavramına değindikten sonra sermaye yapısını oluşturan öz kaynak ve yabancı kaynak kalemleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın İkinci bölümü firmanın finansman ve yatırım kararlarının alınmasında önemli bir faktör olan sermaye maliyeti ve sermaye yapısını oluşturan unsurların maliyetlerinin hesaplanmasının önemi ve nasıl hesaplanacağı ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bununla birlikte sermaye yapısı, sermaye maliyeti ve firma değeri ilişkisini ortaya koyan teorik yaklaşımlar üzerinde durulmuş, firmanın optimal sermaye yapısı ve optimal sermaye yapısının seçimini etkileyen faktörler ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, İMKB'de işlem gören gıda ve çimento sektörlerinde faaliyet gösteren 30 firmanın 2003- 2009 yılları arasındaki verilerinden hareketle sermaye yapısının sermaye maliyeti üzerindeki etkisi incelenmiş, sermaye yapısının sermaye maliyeti ve firma değeri arasındaki ilişkinin yönünün ne olduğu istatistiki analiz yöntemleriyle ortaya konulmuştur.