Lösemili çocukların ailelerinde teşhis-tedavi sürecinin meydana getirdiği yapısal değişiklikler ve kaygı düzeylerinin psikososyal açıdan incelenmesi

Çocukluk çağı kanserlerinden en sık rastlanılan malignite olan löseminin teşhis ve tedavisi hastayı olduğu kadar ailesini de derinden etkilemektedir. Aile işlevselliğinde çeşitli değişiklikler oluşturmakta ve sorunlar yaratmaktadır. Kronik bir hastalık olan diyabetin de teşhisi, tedavi süreci ve kontrolleri aileler üzerinde çeşitli sorumluluklar yüklemektedir. Lösemili çocukların aileleri teşhis dönemi, tedavinin 4. ayı ve 6. ayından sonra değerlendirilmiş süreçten nasıl etkilendikleri araştırılmıştır. Teşhis konulalı en az altı ay en çok 5 sene olmuş diyabetli çocukların anne-babaları ile de, lösemili çocukların anne-ba- balarına uygulanan üçüncü ölçümler karşılaştırılarak bu iki farklı hastalığın aileleri nasıl etkilediğini görmeyi amaçladık. Araştırmamızda anne-babalara sırasıyla yarı yapılandırılmış Aile Görüşme Formu, Aile Değerlendirme ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmış, çocukların fiziksel durumlarını değerlendirmek için Kamofsky Performans Durum Skalası kullanılmıştır. Veriler SPSS bilgisayar programı ile değerlendirilmiş yüzdeleme, eşleştirilmiş seriler için kullanılan t testi ve lineer korelasyon analiz yöntemleri kullanılmıştır. Lösemili çocukların ebeveynlerinin aile işlevlerinin süreçten nasıl etkilendiğine baktığımızda son uygulamada aile işlevlerinin gittikçe olumsuz yöne doğru kaydığı ve başta aile içindeki iletişim olmak üzere tüm ilişkilerin farklılaştığı gözlenmektedir. Anne-baba puanları ayrı ayrı değerlendirildiğinde özellikle anne iletişim puanlarının ve babanın genel fonksiyon puanlarının anlamlı derecede etkilendiği görülmektedir. Anne-babaların durumluk kaygı puanlarının birinci ölçümde yüksek olduğu üçüncü ölçümde ise genel bir düşüş olduğu görülmüştür. Kontrol grubu olarak alınan diyabet hastalarının anne-babalarında en anlamlı sonuç olarak annelerin davranış kontrol puanlarının yüksek olduğu ama normal sınırlar için de kaldığı, sınırı geçmeye en yakın olan aile işlevinin gerekli ilgi ve yakınlığı gösterebilme işlevi olduğu belirlenmiştir. Bu grupta da anneler babalardan daha kaygılı görülmektedir. Lösemili ve diyabetli çocukların ailelerinde uyguladığımız aile değerlendirme ölçeği ve durumluk-sürekli kaygı ölçeği puanlarının genel olarak karşılaştırmasında lösemili çocuğa sahip gruptaki ailelerde davranış kontrolü ve genel fonksiyon puanlarının daha yüksek (ileri derecede anlamlı olduğu görülmüştür. Diğer bütün aile fonksiyonlarında da lösemili çocukların anne-babalarının daha fazla etkilendiği belirlenmiştir. Genelde kaygı oranı da diyabetli çocuğa sahip ailelerden daha yüksektir. Lösemili çocukların annelerinin problem çözme, babalarının davranış kontrolü ve genel fonksiyon puanlarının diyabetli grubun ebeveynlerinden daha fazla etkilendiği ve diyabet grubunun babalarından daha kaygılı ve endişeli oldukları sonucuna varılmıştır. Bütün sonuçlara genel olarak baktığımızda lösemili çocuğa sahip ebeveynlerin teşhis tedavi süreci içerisinde aile fonksiyonları, birbirleriyle olan ilişkileri, iletişimleri açısından olumsuz yönde etkilendiği, buna rağmen durumluk kaygı puanlarında düşme olduğu, diyabetli çocukların ebeveynleri ile kıyaslandığında yine lösemili çocukların ailelerinde daha sorunlu aile ilişkilerine ve yüksek kaygı düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir.