Kamu mali yönetiminde iç kontrol, iç denetim ve iç denetim uygulamalarında karşılaşılan sorunlar

Denetim; genel olarak yapılan her türlü iş ve işlemin, önceden belirlenmiş olan ilgili mevzuatı olmak üzere idari ve teknik standartları, kuralları ve toplumca benimsenmiş kabullerine uygun bir şekilde, zamanında ve yerinde yapılıp yapılmadığının araştırılıp incelenmesini ve sonucun genellikle bir rapora bağlanıp denetimi isteyen üst makamlara sunulmasını ifade eder. Bu bakımdan gerek kamu idarelerinde ve gerekse özel kurum, kuruluş veya şirketlerde yürütülmekte olan işlerin, planlanan hedeflere ulaşma yolunda idarecilerin çizdikleri strateji doğrultusunda ve bu stratejiyle uyumlu olarak hedefe doğru gidip gitmediğinin anlaşılması gerekmektedir. Kurum ve kuruluşların bu hedeflerine ulaşıp ulaşamadıklarının anlaşılması bakımından denetimden başka yol bulunmadığı da aşikardır. Denetimin aynı zamanda özel ya da kamu idarelerinin mali sistemlerinin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve bu sistemlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması açısından da önemli ve gerekli olduğu açıktır. Denetim kavramı, yerine, zamanına ve denetimi yapan denetçinin yasal statüsüne göre genel olarak; iç denetim, dış denetim ve yüksek denetim olarak sınıflandırılmaktadır. Bu tez çalışmamızın ağırlıklı olarak üzerinde duracağı denetim türü ise kamu sektöründe görev yapmakta olan iç denetçiler tarafından yapılacak olan kamu iç denetimidir. Kamu idareleri tarafından sunulan hizmetlerinin istenilen toplumsal faydayı sağlaması, işlerin doğru zamanda ve doğru bir şekilde yapılması, bu hizmetlerin finansmanına yönelik kamu idare bütçelerinden yapılan harcamaların etkin, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadığının anlaşılabilmesi için bu idarelerin bünyesinde yürütülmekte olan iç denetim faaliyetlerinin önemi açıktır. Bu tez çalışması altı bölümden ibaret olup, Tezin birinci bölümünde; giriş ve amaç başlığı altında, bu tez çalışmasının amacı ve kapsamı ile çalışmanın yöntemine değinilmektedir. İkinci bölümde; 'Türk Kamu Mali Yönetim Sistemine Genel Bakış' başlığı altında, '1050 Sayılı Kanun' ile hayat bulan geleneksel kamu mali yönetim sistemi veya anlayışına değinilecek olup müteakiben bu kanunun yürürlükten kaldırılarak yerine getirilen '5018 Sayılı Kanun' ile gelen yeni kamu mali yönetim sistemi veya anlayışına değinilecek olup eski sistemin gerek ülkenin değişen şartları gerekse dünyadaki yeni trendler karşısında yetersiz kalması sonucu sisteme getirilen eleştiriler ve reform çabalarına da kısaca yer verilecek, Üçüncü bölümünde ise; '5018 Sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren kamu mali yönetim sistemimize getirmiş olduğu yeni uygulamalara kısaca değinildikten sonra tezin ana temasını oluşturan 'Kamu İç Kontrol Sistemi' ile bu sistemin en önemli fonksiyonlarından olan 'İç Denetim' olgusuna vurgu yapılacaktır. Tezin dördüncü bölümünde Kamu idarelerinde iç denetim yapılabilmesine yönelik ön çalışmalardan olan ve idareyi oluşturan müdürlük veya hizmet birimlerindeki riskleri ölçerek denetim yapılacak alanların tespit ve önceliğini belirleyen 'Kurumsal Risk Analiz Değerlendirme ' çalışmasına yer verilecek. Tezin beşinci bölümünde ise; bir X Belediyesinde 'Kurumsal Risk Analiz Değerlendirme' çalışması sonucu denetim öncelikleri belirlenen müdürlüklerde yapılan bir 'İç Denetim' uygulamasına yer verilecek olup, Tezin altıncı, sonuç ve öneriler bölümünde ise; iç denetim uygulamalarında karşılaşılan bazı sorunlar ile bu sorunların giderilmesine yönelik muhtemel çözüm önerileri anlatılmaya çalışılacaktır.