Ebeveynlerde kişilik tipolojileri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasındaki ilişki

Giriş: Psikoloji kendi başına bir bilim olarak kabul edildiği günden bu yana kişilik ve şiddet kavramları ile ilgili pek çok araştırma yapılmış ve günümüzde halen araştırma yapılmaya devam edilmektedir. Kişilik; insanı fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal özellikleri ile diğer insanlardan ayıran, diğer insanlardan farklılaştıran bir kavramdır. Kişilik doğuştan ve sonradan kazanılan özelliklerin bir bütün haline gelmesi ile oluşmaktadır. Psikoloji kuramcıları kişilik üzerine çok sayıda araştırma yapmıştır. Bu araştırmalar neticesinde kişilik ile ilgili pek çok kuram ortaya çıkmıştır. Psikoloji bilimi kuramcılarının kişilik ile ilgili ortaya koyduğu pek çok tanım ve kurama rağmen, üzerinde anlaşabildikleri tek bir tanım yoktur. Buna rağmen tüm kuramcıların ortak görüşü kişilik gelişimi ile ilgili çocukluk çağının özellikle de hayatın ilk 5-6 yılının çok önemli olduğu görüşüdür. Şiddet kavramı insanlık tarihi ile var olan insanlık tarihi boyunca pek çok disiplinin araştırma konusu olan ve halen araştırılmaya devam eden bir kavramdır. Şiddet hayatın her alanında görülmektedir. Her insan dolaylı ve dolaysız bir şekilde şiddete maruz kalabilmektedir. Şiddet kavramı pek çok tanıma sahiptir. En geçerli tanım olarak Dünya Sağlık Örgütü şiddeti şu şekilde tanımlamıştır; ''Bireyin kendisine, başkasına, belirli bir topluluk veya gruba yönelik yaralama, ölüm, fiziksel zarar, bazı gelişim bozuklukları veya yoksunluk ile sonuçlanabilen, tehdit ya da fiziksel zor kullanmadır.'' Dünya Sağlık Örgütü şiddeti bireyin kendisine yönelik, kişilerarası ve toplu şiddet olarak üçe ayırmıştır. Toplumsal ve bireysel etkileri olan şiddet olgusu ile doğası gereği toplulukla yaşama ihtiyacı duyan insanın davranışları üzerinde etkili olan kişilik kavramının birbiri ile arasındaki ilişkinin ortaya konabilmesi adına yapılan bu çalışma ile literatüre katkı sağlamak hedeflenmiştir. Amaç: Ebeveynlerde kişilik özellikleri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı araştırılmaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS 23 paket programı aracılığı ile yapılmıştır. Demografik değişkenlere ait verilerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Değişkenler arası yordayıcılık ilişkileri için regresyon analizi yapılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında t testi uygulanmıştır. İkiden fazla grup karşılaştırmalarında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Tüm analizler 0,05 hata payında test edilmiştir. Çalışmada Sosyodemografik Veri Formu, Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği ve Uluslararası Kişilik Envanteri Kısa Formu kullanılmıştır. Araştımanın örneklemini İstanbul ili içerisinde 2-6 yaş arası çocuğu olan 902 ebeveyn oluşturmaktadır. Bulgular: Ölçme araçları vasıtası ile toplanan nicel veri setine ilişkin tutarlılık katsayısını tespit edebilmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Katsayı tablosu incelendiğinde Buss-Perry Agresyon Ölçeği alt boyutlarının güvenilirlik katsayılarının 0,710 ile 0,792 arasında, Uluslararası Kişilik Envanteri Kısa Formu alt boyutlarının ise 0,698 ile 0,867 aralığında olduğu tespit edilmiştir. Bu katsayılar ile veri setinin güvenilir olduğu kabul edilmiştir. Sonuç: Ebeveynlerin kişilik tipolojileri ile şiddet davranışı ve şiddet eğilimi arasındaki ilişkinin araştırıldığı çalışmada; kişilik yapısı ile saldırganlık düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Sözel saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içe dönük, düşmanlık, dağınıklık, duygusal dengesizlik ve gelişime açıklık kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Fiziksel saldırganlık düzeyi ile içe dönük, düşmanlık, duygusal dengesizlik, yeniliklere kapalı olmak / gelişime açık olmamak kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Öfke saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içe dönüklük, düşmanlık, dağınıklık ve duygusal dengesizlik kişilik yapıları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Düşmanlık saldırganlık düzeyi ile dışadönüklük, içe dönüklük, düşmanlık, dağınıklık, duygusal dengesizlik ve yeniliklere kapalı olmak / gelişime açık olmamak kişilik yapıları ile pozitif yönlü ve anlamlı, yumuşak başlılık kişilik tipolojisi ile de negatif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir.