Denetim yönetimi Türkiye'de yönetsel denetimin yapısı ve işleyişi

DENETİM YÖNETİMİ TÜRKİYE'DE YÖNETSEL DENETİMİN YAPISI VE İŞLEYİŞİ Yönetim kavramı kısaca iki ya da daha çok kişinin bir amacı gerçekleştirmek için işbirliği etmesi süreci olarak tanımlanmaktadır. Bir yönetim işlevi olan ve yönetimin ayrılmaz bir parçası olarak yönetim kavramının içerisinde her zaman gizil bir güç olarak bulunun denetim işlevi ise; örgütçe benimsenen amaçların ya da üstlenilen görevlerin eksiksiz, verimli ve zamanında gerçekleşip gerçekleşmediğinin hiyerarşi içinde ve yaptırımlı biçimde izlenmesi biçiminde tanımlanmaktadır. Kamu yönetimi ise, devletin amaçlarını gerçekleştirecek biçimde insanların ve araç gerecin örgütlenmesi ve yönetimidir. Toplum yaşamı açısından kamu yönetiminin uyumlu ve sağlıklı çalışması gereklidir. Bu nedenle, kamu yönetiminin denetlenmesi hem devletin geleceği hem de kamu yaran, kamu sağlığı ve kamu güvenliği açısından yaşamsal önem taşır. Denetim kavramı uygulamada, revizyon ve kontrol kavramlarıyla karşılaştırılmaktadır. Revizyon, sürdürülmekte olan bir çalışmanın yeni gelişmeler karşısında yeniden gözden geçirilmesi ve yeniliklere uyulmasıdır. Kontrol ise, yürütülmekte olan işin, yapılma anında izlenmesidir. Denetimin bunlardan farkı yönetsel işlemler tamamlandıktan sonra yapılan bir işlem olmasıdır. Birden fazla insanın bulunduğu her yerde yönetim vardır. Yönetimin ortaya çıktığı her yerde ise denetim mevcuttur. Dolayısıyla yönetimin ve buna bağlı olarak yönetsel denetimin tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Kamu yönetimi çeşitli biçimlerde denetlenebilmektedir. Bu denetimin yapılış biçimine göre, yasama denetimi, yargı denetimi, kamuoyu denetimi ve yönetsel denetim türlerine ayrılmaktadır. Ve bu konu başlıkları altında incelenmektedir. Yasama denetimi, yasama organının yürütme organını denetleme yetkisi ve bu yetkiyi kullanma yolları biçiminde tanımlanır. 275 Yargı denetimi, yönetimin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olması demektir. Yönetimin yargısal denetimi, hukuk devleti ilkesinin temel ölçütlerinden birisidir. Kamuoyu denetimi, kamu yönetiminin kamuoyu tarafından denetlenmesidir. Gelişmiş ülkelerde en yaygın kamu yönetimi denetim aracıdır. Kamuoyu denetiminin etkili bir biçimde yapılabilmesi için özgür ve bağımsız bir kamuoyunun oluşmasına olanak sağlayabilecek toplumsal gelişmişlik düzeyinin bulunması gerekir. Yönetsel denetim, örgütün planlanan ve saptanan amaçlara ulaşıp ulaşmadığının, ne ölçüde ulaşabildiğinin, aksayan yönlerinin, noksanlıklarının ve hatalarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi amacıyla zaman zaman personel ve malzeme dahil örgütün tüm eylem ve işlemlerinin kontrol edilmesi biçiminde tanımlanmaktadır. Türk kamu yönetiminde, kamu kuruluşlarının denetimi hizmetlerinin örgütlendirilmesinde herhangi bir ölçüt bulunmamaktadır. Denetim birimleri, kuruluşun baş yöneticisi olan bakan ya da genel müdüre bağlı olarak yürütülmektedir. 128 Adet yönetsel denetim birimi mevcuttur. Bunların büyük bir bölümü iç denetim yapmaktadır. Çok geniş ve karmaşık bir mevzuatı bulunan denetim kurulları görevin gerektirdiği dinamizme sahip değildir. Bunun en önemli nedeni mevzuattır. Mevcut denetim elemanı sayısı denetlenen birimlerin fazlalığı ve yürüttükleri iş ve işlemlerin yoğunluğu karşısında yetersiz kalmaktadır. Devlet Denetleme Kurulu, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, Başbakanlık Teftiş Kurulu, İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu ve Maliye Teftiş Kurulu hem iç ve hem de dış denetim yapan önde gelen denetim kurullarıdır. Türk denetim dizgesinin en önemli noksanlığı olarak performans denetimi yapacak mevzuata sahip bulunmaması gösterilmektedir. Yönetsel denetim dizgesinin geliştirilmesi amacıyla ilgili kuruluşlarca olumlu çalışmalar yürütülmektedir. Yolsuzlukların yaygın olması nedeniyle bu konu güncelliğini sürdürmektedir.