İnşaat sektöründe indirimli orana tabii konut teslimine ait KDV iade sistemi sorunlar ve çözüm önerileri

Bu çalışmada, İnşaat Sektöründe Konut Teslimi ile ilgili olarak, İndirimli Orana Tabi Katma Değer Vergisi İade Sistemi ve Uygulamaları, Türk Vergi Mevzuatı'nda yer alan Katma Değer Vergisi iadesi ve indirimli oranlı Katma Değer Vergisi'nin, AB kapsamında karşılaştırılması ve uyumlaştırılması, Katma Değer Vergisi iade sürecinde, karşılaşılan sorunlar, özellikli durumlar ve ihtilaflara neden olan konulara değinilmiş, bu hususlara istinaden Katma Değer Vergisi iadesi için de bazı Danıştay Kararları ile birlikte çözüm ve öneriler ele alınmıştır. Deprem kuşağında yer alan ve çarpık kentleşme nedeniyle milyonlarca konuta ihtiyaç duyulan ülkemizde, Katma Değer Vergisi iadesi Kanunu'nun, 28 ve 29 /2'inci mad. ne istinaden, indirimli Katma Değer Vergisi (% 1 ve %8) teşvikiyle buna bir çözüm getirilmek istenmektedir. Konut ihtiyacı bu şekilde giderilmeye çalışılırken, bir taraftan da inşaat sektörü aktif, dinamik tutularak ve verginin tabana yayılması sağlanmak suretiyle yüksek tutarda vergi de toplanmak istenmektedir. Katma Değer Vergisi teşviki ile bu özellikli alanlarda, standardı yüksek yeni kentler ve sosyal donatı alanları da inşa edilmelidir. Öte yandan, inşaat işleri konut piyasasında, olabilecek haksız rekabet ve haksız iadeler varsa önlenmeli, gri alanlar daraltılmalı ve bu kapsamda, denetim mekanizmasının tüm unsurları ile birlikte, teknoloji de katılmak suretiyle gerekli tedbirler alınmalıdır. İnşaat sektörü, Gayri Safi Yurtiçi Hasılada yarattığı katma değer ile Türkiye'nin, lokomotifi olarak en ön sıralarda yer almaktadır. Bu özellikler, yapılan iş ve işlemleri aynı yoğunlukta ve derecede vergilemeyi de etkileyebilmektedir. 4369 Sayılı kanuna istinaden, 1999 yılından itibaren uygulana gelen, İndirimli Orana Tabi Katma Değer Vergisi iadesi için, işlemler indirimli oran kapsamında yer almalı, indirime konu olan mallar mutlak surette teslimi gerçekleşmeli veya kullanıcının tasarrufuna bırakılmalı, iade tutarları Bakanlar Kurulu Kararının belirlemiş olduğu alt limit tutarlarını aşmalı ve indirimle telafi edilemeyen tutarlar da Devreden Katma Değer Vergisini de aşmamalıdır. Konut teslimi, Katma Değer Vergisi iade işlemleri için de ayrıca, 2007/ 13033 ve 2008/ 14092 Sayılı Kararname ile 2012/ 4116 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na göre, konutun üzerinde yapıldığı arsanın vergi değeri, 0-500 TL aralığında, uygulanacak Katma Değer Vergisi %1 ve %8 oranında, konutun büyüklüğü de 150 m 'nin altında olmalıdır. AB üyesi ülkelerce kullanılan Katma Değer Vergisi oranlarında, farklı oranlı Katma Değer Vergisi yerine, tek oranlı uygulamanın ekonomik yansımalarının daha olumlu olduğu söylenebilir. Türkiye'de de indirimli oran Katma Değer Vergisinin uygulandığı alanlar, burada olduğu gibi temel ihtiyaçlara konu olan sektörler ile teşvike konu olan alanlarda olduğu görülmektedir. Bu mal ve hizmetlere istinaden, çok sayıda ve çeşitte kullanılan İndirimli oran Katma Değer Vergisi yerine, genel oran işleme tabi tutulmak, oran ve çeşitte azaltmaya gidilmek ve teşviklere de sübvansiyon uygulanmak suretiyle uyumlaştırma yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda, vergide uyumlaştırma, aynı zamanda mükelleflerde de vergi uyumu noktasında pozitif anlamda katkı sağlayacağı ifade edilebilir. Ülkemizde Katma Değer Vergisi iade işlemlerine kaynak olan unsurlar ve hukuki dayanaklar, Katma Değer Vergisi Kanunu, kararname, tebliğ, sirkü, genelge, özelge, mukteza, genel yazı vs. ile diğer vergi kanunları ve bunun dışında, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Genel Tebliği de kullanılmaktadır. Bu kapsamda, iadeye konu olan unsurlar dikkate alınarak, bilgi ve belgeler analiz edilmek suretiyle işlemlerin doğruluğu, uygunluğu bir kuyumcu hassasiyeti ile haksız iade ve haksız kazancın önlenmesi, adaletli bir vergi sisteminin tesis edilmesi adına, değerlendirilmeler ve analizler bir bütün halde yapılmalıdır. Aynı şekilde, elektronik sistem belli alanlarda ve konularda hem mükellefler hem de meslek mensupları, sisteme dahil edilmek veya entegrasyonları sağlanmak suretiyle yeni programlar oluşturulmalı ve geliştirilmeleri sağlanmalıdır. Ayrıca, yargı ile olan ihtilafların azaltılması, uygulamada birliğin sağlanması adına, iadeye esas işlemlerin tebliğ ve diğer araçlar ile değil, kanunla yerine getirilmeli, bu anlamda yasal boşlukların olması halinde gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Katma Değer Vergisi iade müessesi etkileri ve sonuçları itibariyle birçok kesimi ilgilendirmektedir. Katma Değer Vergisi iade süreci ve sistemi, bu anlamda büyük bir emek, iş, zaman ve maliyet, aynı zamanda da, bir finansman kaynağı olarak rol almaktadır. Bu süreçte, İndirimli Orana Tabi Konut Teslimi ve İade işlemlerinde, sistem kapsamında, işlemlerin doğruluğu ve uygunluğu için gerekli olan bütün yasal düzenlemelerin usul ve esasları, özellikli durumları, tereddüt ve ihtilaf oluşturan hususları ve bunlarla ilgili çözümlerin neler olduğu, özellikle iade için Danıştay kararları da göz önünde bulundurulmak suretiyle işlemler tesis edilmeli, etik değerler kapsamında da vergi bilinci ve sorumluluğu uyandırılmalı, yerleştirilmeli, bunlar için gerekli tüm tedbirler alınarak yasal düzenlemeler yapılmalıdır.