Bireysel emeklilik fonları ile yatırım fonlarının getiri profillerinin istatistiksel olarak karşılaştırılması

Yatırımların değerlendirilmesi bireyler ya da kurumlar için son derece önemlidir. Kazançlarından ayırdıkları paranın tekrar ekonomiye kazandırılarak bireyler ya da kurumlar için bir artı değer oluşturması gerekmektedir. Ancak bu yatırımların bireyler ve kurumlar için bir fayda üretmesi ve risklere karşı bir güven oluşturması gerekir. Bu nedenle yatırımları risklere karşı çeşitlendirerek korumanın en önemli araçlarını yatırım fonları oluşturmaktadır. Yatırım fonlarının içeriklerinde çeşitli yatırım araçlarının olması ve bu yatırım araçlarındaki risklere göre kazancın oluşması nedeniyle bu fonlara yatırım yapan bireyler ya da kurumlar riskleri çeşitlendirmekte ve kazançları optimal düzeye taşımaktadırlar. Yatırım fonlarının bu özelliklerine benzer görünüm bireylerin emekliliklerinde ek bir gelir oluşturmak için geliştirilen bireysel emeklilik fonlarında da vardır. Bireysel emeklilik fonları bireylerin ileriki yaşlarında mevcut gelirlerine ek bir gelir yaratmak üzere yatırım fonlarına benzer oluşturulan fonlardır. Bireysel emeklilik fonları, yatırım fonlarına benzer şekilde piyasa yatırım araçlarına yatırım yapmakta, riskleri dağıtırken kazancı optimal seviyeye getirmeye çalışmaktadırlar. Yatırım ve bireysel emeklilik fonları aynı yatırım araçlarını kullandıkları için birçok benzerlik taşımaktadırlar. Bunun yanında bireysel emeklilik fonları, bireylerin ileriki yaşamlarına ek bir gelir getirmek için tasarlandığından yatırım fonlarından farklı olarak birçok avantaja da sahiptirler. Yatırım ve bireysel emeklilik fonlarının ortak yatırım araçlarını kullanmasından (112 tanesi A tipi fon, 163 tanesi B tipi fon ve 103 tanesi bireysel emeklilik fonu) hareketle yatırım ve bireysel emeklilik fonlarından oluşan 384 fon 01.01. 2004 ile 31.12. 2009 tarihleri arasındaki 1511 iş günü fon fiyatları dikkate alınarak faktör analizi ile değerlendirilmişlerdir. Burada faktör analizi yapılmasının iki temel amacı vardır. Bunlardan birincisi ortak özellikleri olan fonları belirleyip bir grup oluşturarak, anlamsal birlikteliğin istatistiksel birlikteliği sağladığını göstermek, ikincisi de fonlar arasındaki ilişkilerden yararlanarak bazı yeni özellikler ortaya çıkarmaktır. Faktör analizi yapılırken ele alınan 384 fondan oluşan değişkenlerin 1511 iş günündeki gözlem sonucunda 384 fondan gözlenemeyen ancak bir kısım fonların bir araya gelmesi ile ortaya çıkan gruplamalar bulunmaya çalışılmıştır. Çalışmada faktör analizinin yanında aynı faktörde yer alan fonların grafikleri çizilmiş ve benzer getiri profillerine sahip oldukları gösterilmiştir. Kuruluş olarak benzer özelliklere sahip olan fonların istatistiksel olarak da benzer gruplarda toplandığı ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla fon çeşitliliğinin fazla olması getiri çeşitliliğinin fazla olmasını sağlamadığı görülmüştür. Çalışma 5 bölümden oluşmuş birinci bölümde yatırım fonları, ikinci bölümde bireysel emeklilik fonları, üçüncü bölümde yatırım ve bireysel emeklilik fonlarının karşılaştırılması, dördüncü bölümde faktör analizinin genel yapısı ve beşinci bölümde Türkiye'deki yatırım ve bireysel emeklilik fonları faktör analizi ile incelenmiştir.