Psikolojik danışmanların mesleki tükenmişlik ve yaşam doyum düzeyleri

Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışmanların mesleki tükenmişlikleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırmanın evrenini, Türkiye'de 2018- 2019 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı rehberlik araştırma merkezlerinde, anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışmakta olan psikolojik danışmanlar oluştururken, araştırmanın örneklemini Türkiye genelinde anketlere cevap veren 480 gönüllü psikolojik danışman (338'i kadın, 142'si erkek) oluşturmuştur. Bu araştırmada psikolojik danışmanların mesleki tükenmişliklerini değerlendirmek için Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu, yaşam doyum düzeylerini değerlendirmek için de Diener Yaşam Doyum Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline göre yürütülmüştür. Araştırma sonucunda; psikolojik danışmanların duygusal tükenmede orta, duyarsızlaşmada düşük ve kişisel başarı alt boyutunda düşük düzeyde tükenmişlik puanına sahip olduğu görülmüştür. Kadın psikolojik danışmanların daha yüksek duygusal tükenme puanı olduğu, 0-5 yıl kıdeme sahip olanların daha yüksek duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı puanına sahip olduğu, mesleğini istemeyerek seçenlerin daha yüksek duygusal tükenme puanı olduğu, lisede çalışanların duyarsızlaşma puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Takdir görmeyenlerin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutlarda daha yüksek puana sahip olduğu görülmüştür. Ücretlerinden memnun olmayanların tüm alt boyutlarda daha yüksek puana sahip olduğu duygusal tükenme duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutunda daha yüksek tükenmişlik yaşadığı görülmüştür. Ayda 1 kez sosyal faaliyete katılanların duygusal tükenme puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayda 5'ten fazla sosyal faaliyete katılanların diğer gruplardan daha düşük kişisel başarı puanlarının olduğu görülmüştür. Anlaşılacağı üzere, ayda 5'ten fazla sosyal faaliyete katılanların tükenmişlik düzeyleri düşüktür. Psikolojik danışmanların tükenmişlik puanlarında medeni durum, mezuniyet, kurumdaki hizmet süresi, kurumdaki öğrenci sayısı, nöbet tutma, görevlendirme, günlük internet kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Psikolojik danışmanların medeni durum değişkenine göre yaşam doyumu puanlarında evlilerin bekarlara göre daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu, kıdemi 6-10 yıl olanların daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu, mesleğini isteyerek seçenlerin daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu, lisede çalışanların daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu, kurumunda 6 yıl ve üzeri çalışanların daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu, takdir görenlerin takdir görmeyenlere kıyasla yaşam doyumu puanlarının daha yüksek olduğu, ücretlerinden memnun olanların olmadığını düşünenlere kıyasla yaşam doyumu puanlarının daha yüksek olduğu, ayda 5'ten fazla sosyal faaliyete katılanların diğer gruplara kıyasla daha yüksek yaşam doyumu puanına sahip olduğu görülmüştür. Psikolojik danışmanların yaşam doyumu puanlarının cinsiyet, mezuniyet, kurumdaki öğrenci sayısı, nöbet tutma, görevlendirme, internet kullanım süresi değişkenlerine göre gruplar arasında yaşam doyumu puanlarında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Yaşam doyumu ile tükenmişlik puanları arasındaki korelasyon incelendiğinde yaşam doyumu puanı ile duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı puanları arasında negatif yönlü korelasyon olduğu görülmüştür. Duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı puanlarının yaşam doyumunu yordamasına ilişkin çoklu regresyon analizi sonuçları incelendiğinde; yaşam doyumu ile tükenmişlik puanları arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı değişkenlerinin yaşam doyumu üzerinde önemli bir yordayıcı olduğu görülmüştür. Yaşam doyumu üzerinde kişisel başarı ve duygusal tükenme puanlarında negatif yönde, duyarsızlaşma alt boyutunda pozitif yönde bir ilişki vardır.