Consumer culture in Britain and Turkey

1970 lerin sonundan günümüze dek, Türkiye ve ingiltere'de sosyal ve ekonomik anlamda önemli değişiklikler meydana gelmiştir. İngiltere'de Margaret Thatcher'uL ve Türkiye'de Turgut özal'ın rekabetçi serbest piyasayı ve serbest müteşebbisçüiği esas alan ekonomide liberalleşme politikaları, 'demokrat' ve 'inerilokrat' bir toplum yapısının önemini vurguladı. Böylece 'bireysellik' ön plana çıktı. Bireylerin sadece kendilerinden ve ailelerinden sorumlu olmaları,, onları para kazanabilmek için istedikleri herhangi bir iş alanını yaratmakta da özgür kıldı. Kendi iş sahalarını yaratma konusunda tüm kontrolün bireylere verilmesi ekonomik özgürlüğü beraberinde getirdi Bireyler kendi arzu ettikleri standartta ve şekilde bir hayat tarzı seçme özgürlüğüne kavuştular. Her bütçeye uygun farklılıkta ve zevkte hayat tarzının seçilebilmesi, aynı çeşitlilikte ürün ve hizmetin bireylere arzıyla gerçekleşebilirdi. Bu da tüketim kültürünün oluşumunda en etkili faktör olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak, piyasadaki tüketim malları arasından kendi zevklerine ve bütçelerine uygun olam seçme özgürlüğüne kavuşan tüketiciler, bunu kendilerine tanınmış bir 'otonomi' olarak gördüler. Oysa rekabetçi serbest piyasa ekonomisinin devamlılığını sağlayan esas faktörün tüketici talebi değil, üreticinin arzı olduğu gözden kaçırıldı. Tüketici 'otonomisi', her ne kadar toplumda 'bireyselliği' teşvik edici, sınıflar arası hiyerarşiyi önleyici 'eşitlikçi' bir toplum anlayışının gereği olarak görülse de politik hegemonyaların bir sonraki seçimlerde halkın desteğini ve güvenini kazanmak için ortaya atılmış bir seçim stratejisi olarak ta yorumlandı. Bu stratejiye göre, politik hegemonyalar, tüketim yoluyla halkın maddi ihtiyaçlarına ve beklentilerine cevap vermekte, her bireye istediği hayat tarzım seçme özgürlüğünü sağlamakta ve bu şekilde idareyi elde tutmaktadır. Bu stratejiye 'Otoriter Popülizm / Authoritarian Populism' denmektedir. Fakat 'Otoriter Popülizm / Authoritarian Populism' e karşıt fikirler de ortaya çıkmaktadır. Bu karşıt fikirler 'Sorgulanmayan Popülizm / Uncritical Populism ' teorisi olarak geçmektedir. Bu teoriye göre, tüketiciler, politik ve ekonomik yaptırımlardan bağımsız olarak tüketim mallanm arasından seçim yapabilme özgürlüğüne sahiptiler ve bu seçimler bireylerin hayat tarzlarını, zevk ve stillerini yansıtan bir ifade biçimiydi. Bu tip teorilerin yanılgısı, tüketinı kültürünün ortaya çıkma nedeninin ekonomik ve politik değişimler olduğunu göz ardı etmesinden kaynaklanmaktadır. 1980'lerden sonra hızla gelişmekte olan reklam sektörü ve alıveriş merkezleri 'sorgulanmayan popülizm' in yanılgısına örnek teşkil etmektedir. Reklam sektörü tüketim ürünlerine bir hüviyet kazandırmakta ve tüketicilere sadece ürünleri değil, o ürünle özdeşleşmiş imajı ve hayat tarzım satmaktadır. Böylece, tüketiciler satın aldıkları ürünler aracılığıyla hayat tarzlarını da seçmektedirler. Alışveriş merkezlerinde ise yalnız market ve mağazaların bulunmaması, kişilerin boş zamanlarında eğlenmek için gittikleri çeşitli mekanların bu merkezlerin içine taşınması, alışverişi bir hobi haline getirmektedir. Alışveriş merkezlerinin çoğalması tüketicinin seçeneklerini arttırmaktadır. Ancak, her ne kadar tüketim ürün ve hizmetlerinin arasından yapılacak seçim tüketici 'otonomisi' nin ya da 'sorgulanmayan popülizm' in işlerliğine bir örnek teşkil ediyor gibi görünse de, tüketim ürünlerinin tanıtımı, pazarlanması ve satışı politik hegemonyaların özel müteşşebbislere sağlamış olduğu teşvikle gerçekleşebilmektedir. Alışveriş merkezleri ve reklam sektörü de bu teşvikle ortaya çıkmıştır. 1980'lerin 'tüketim kültürü'nün kabul görmesinin en büyük nedeni, alışverişin, tüketiciye verilen 'özgürlükler' sayesinde bir hobi ve hayat tarzı haline gelmesidir. Burada altı çizilmesi gereken nokta, tüketici özgürlüğünün 'aldatıcı' bir özgürlük olmasıdır. Çünkü tüketiciye seçme hakkım tanıyan üreticidir ve üreticiler, ekonomide liberalleşme hedefine ulaşmak için, serbest piyasada rekabetin güçlenmesini sağlayan özel müteşşebislerdir. Ekonomide liberalizm de politik Hberalizmin bir türevidir ve dolayısıyla tüketim kültürü 'otoriter popülizmin' işleyişine en güzel örnektir.