Ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı ile anksiyete ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi; Sancaktepe örneği

Bu araştırmanın amacı 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinde oyun bağımlılığı ile anksiyete ve empatik eğilim ilişkisinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ili Sancaktepe ilçesinde 10-18 yaş aralığında ortaokul ve lisede öğrenim gören 254'i kız, 295'si erkek olmak üzere 549 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan değişkenleri ölçmek amacıyla katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Çocuklar İçin Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Empatik Eğilim Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada ilk olarak oyun bağımlılığı, demografik değişkenlere göre ele alınmıştır. Bu maksatla araştırmada katılımcıların oyun bağımlısı olan ve oyun bağımlısı olmayan grupların anksiyete ve empatik eğilimi arasında bir ilişkinin olup olmadığı incelenmiştir. Buna ek olarak çalışmanın bağımsız değişkeni olan oyun bağımlılığına yönelik cinsiyet, yaş, ailenin algılanan ekonomik durumu ve farklılaşıp farklılaşmadığı araştırma sorularında cevap aranmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizlerinde değişkenlere bağlı olarak t testi, tek yönlü Varyans analizi, Bootstrapping tekniği, Levene testi, Welch testi, Tamhane T2 post-hoctest kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle çalışma grubunda yer alan öğrenciler oyun bağımlısı olan ve olmayan şeklinde gruplara ayrılmıştır. Bu gruplama polythetic format kullanılarak yapılmış, ölçekten ortalama 4 ve üzeri alan öğrenciler oyun bağımlısı grubuna, 3 ve altı alan öğrenciler ise oyun bağımlısı olmayan gruba dahil olmuştur. Ardından çalışmada öne sürülen oyun bağımlısı olanların ve olmayanların anksiyete ve oyun bağımlılık düzeylerinin, empatik eğilimin aracılık rolünün olup olmadığı test edilmiştir. Bootstrapping analizi sonucuna göre, oyun bağımlısı 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinde anksiyetenin oyun bağımlılığını artıcı bir rolü olduğu, empatik eğilimin ise oyun bağımlılığında anlamlı bir rolünün olmadığı bulunmuştur. Ayrıca oyun bağımlısı olmayan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinde anksiyetenin oyun bağımlılığını artıcı bir rolü olduğu, empatik eğilimin ise oyun bağımlılığında anlamlı bir rolünün olmadığı ortaya konmuştur. t testi sonucuna göre oyun bağımlısı 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinde anksiyete düzeyinin oyun bağımlısı olmayan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin anksiyete düzeyinden anlamlı bir biçimde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca oyun bağımlısı olan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin empatik eğilim düzeyinin, oyun bağımlısı olmayan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin empatik eğilim düzeyinden anlamlı bir biçimde daha düşük olduğu belirtilebilir. Cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde, oyun bağımlısı olan ve olmayan kız ile erkek 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılık düzeylerine ait ortalama ve standart sapmalar ile bunlara yönelik t testi sonuçlarına göre ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılık düzeylerinin cinsiyetlerine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı saptanmıştır. Yaş değişkeni '10- 12 arasında '13- 15 arasında ve '16- 18 arasında olan oyun bağımlısı olan ve olmayan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılıklarının karşılaştırılmalarında tek yönlü varyans analizi tekniği kullanılmış ve 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı düzeylerinin yaşları açısından anlamlı şekilde farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu farklılığın kaynağını saptayabilmek amacıyla gerçekleştirilen Tukey çoklu karşılaştırma testine göre yaşları 10-12 ve 13-15 arasında olan oyun bağımlısı ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı düzeylerinin, yaşları 16-18 arasında olan oyun bağımlısı 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı düzeylerinden anlamlı bir biçimde düşük olduğu belirlenmiştir. Diğer taraftan oyun bağımlısı olmayan ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı düzeylerinin yaşları açısından anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Son olarak yapılan analiz sonuçlarında algılanan ekonomik düzey değişkeni varyans analizi sonucuna göre ekonomik algıları 'düşük', 'orta' ve 'yüksek' olan oyun bağımlısı olan ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılığı düzeylerinin algılanan ekonomik durum açısından anlamlı bir farklılık oluşturduğu ifade edilebilir. Ekonomik durumu yüksek olan, oyun bağımlısı olan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılık düzeylerinin ekonomik durumu düşük olan oyun bağımlısı gruba göre, anlamlı biçimde yüksek olduğu belirlenmiştir. Diğer taraftan oyun bağımlısı olmayan 10-18 yaş arası ortaokul ve lise öğrencilerinin oyun bağımlılık düzeylerinin algılanan ekonomik durum açısından anlamlı bir fark oluşturmadığı ifade edilebilir.