Feminist yaklaşıma dayalı ilişki geliştirme programının güç paylaşımı, benlik yönelimleri ve çift uyumuna etkisi

Araştırmanın amacı, Feminist Yaklaşıma Dayalı İlişki Geliştirme Programının evli çiftlerin güç paylaşımı, benlik yönelimleri ve çift uyumlarına etkisinin belirlenerek çiftlerin programa ilişkin değerlendirmelerinin incelenmesidir. Feminist Yaklaşıma Dayalı İlişki Geliştirme Programı, araştırma süreci içerisinde geliştirilmiş ve programın oluşturulması aşamasında öncelikle araştırmanın temel kavramları çerçevesinde çiftlerin deneyimlerine ilişkin bilgi edinmek amacıyla nitel bir çalışma yapılmıştır. Temel araştırma sorularının incelenmesine nitel çalışmanın ardından geçilmiştir. Araştırma, nicel ve nitel paradigmaların birlikte kullanıldığı karma yöntem yaklaşımına göre yürütülmüş; desen olarak iç içe karma desende temellenmiştir. Çalışmanın nicel aşamasında, yarı deneysel desen koşullarına göre her grupta altı evli çift yer alacak şekilde deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Sekiz oturumdan oluşan program, deney grubuna uygulanmış; kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Program sürecinin sonunda çalışmanın nitel aşaması olarak deney grubuna katılan evli bireylerin programa ilişkin değerlendirmeleri incelenmiştir. Araştırmanın ön test, son test ve izleme ölçümlerinde; 'güç paylaşımı' değişkenini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından çalışma kapsamında geliştirilen Çift İlişkilerinde Güç Paylaşımı Ölçeği, katılımcıların 'benlik yönelimlerini' değerlendirmek amacıyla Dengeli Bütünleşme-Ayrışma Ölçeği ve 'çift uyumu' düzeylerini belirlemek amacıyla Çiftler Uyum Ölçeği kullanılmıştır. İzleme ölçümü, yalnızca deney grubundaki katılımcılar için, son test ölçümlerinden üç ay sonra gerçekleştirilmiştir. Programın uygulanmasının ardından deney grubundaki katılımcılardan programa ve deneysel sürece ilişkin değerlendirme yapmaları beklenmiş; katılımcıların yazdıkları değerlendirme metinleri ise araştırmanın nitel veri toplama aracını oluşturmuştur. Nicel ve nitel aşamalarda elde edilen veriler ayrı ayrı analiz edilmiş; araştırma sürecinin sonunda analiz sonuçları birbiriyle ilişkilendirilerek ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve yorumlanmıştır. Deneysel süreç öncesinde, deney ve kontrol gruplarının ön test puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olup olmadığı Mann Whitney U Testi yoluyla değerlendirilmiştir. Deney grubu katılımcılarının ön test ve son test ölçümleri, kontrol grubu katılımcılarının ön test ve son test ölçümleri, deney grubu katılımcılarının son test ve izleme ölçümleri arasındaki farkın anlamlılığını incelemek için Wilcoxon İşaretli Sıra Sayıları Testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki katılımcıların son test puanları arasındaki farkın karşılaştırılmasında ise Mann Whitney U Testinden yararlanılmıştır. Nitel veri olarak elde edilen dokümanların değerlendirilmesinde içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın güvenirliği açısından nitel veri analizi, araştırmacıyla birlikte iki kişinin üzerinde uzlaştığı kodlara ve temalara göre şekillenmiştir. Araştırma sonucunda Feminist Yaklaşıma Dayalı İlişki Geliştirme Programının; deney grubundaki evli bireylerin güç paylaşımı, ilişki yönelimi ve çift uyumu düzeylerini arttırmada istatistiksel açıdan etkili olduğu belirlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarının son testleri karşılaştırıldığında; programın, deney grubundaki katılımcıların kontrol grubundakilere göre, istatistiksel olarak, benlik yönelimlerinde önemli bir değişimi sağlayamaz iken, güç paylaşımı ve çift uyumu puanlarını arttırmada etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubundaki katılımcıların son test ve izleme ölçümleri karşılaştırıldığında ise, programın güç paylaşımı ve çift uyumu açısından etkisi devam eder iken, ilişki yönelimine ilişkin etkisinin kalıcı olmadığı görülmüştür. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre; programa katılan evli bireylerin, 'çatışma çözümü için kendisi üzerinde güç sahibi olma', 'hassasiyet döngüsünü kavramsallaştırma', 'sorumlulukları paylaşma', 'sistemik bakış açısı', 'güç dağılımını irdeleme', 'eşitliğin kavramsallaştırılması', 'sosyal bağlama ilişkin farkındalık' ve 'yakınlık' alt temaları çerçevesinde kazanımları olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcı geribildirimlerinde; programın güçlü yanlarının, içeriği, uygulama ortamı ve psikolojik danışman ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Programın zayıf yanlarının ise oturum sürelerinin uzaması, toplam oturum sayısının kapsamına göre yetersizliği, homojen grup yapısı gibi özellikler olduğu görülmüştür. Katılımcılar, programın geliştirilmesine yönelik önerilerini de zayıf yanların giderilmesi çerçevesinde belirtmişlerdir.