Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların anneleri ile ilişkilerini algılamaları ile annenin çocuğu kabüllenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan, 9-12 yaş arası çocukların, anneleriyle ilişkilerini algılamaları ile annenin çocuğunu kabullenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve ilgili olabilecek değişkenlerin incelenmesidir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya katılan grubu; İstanbul ili, Avrupa yakasından, random olarak seçilmiş; Hüseyin Avni Sipahioğlu İlköğretim Okulu (11), Ambarlı İlköğretim Okulu (5), Mustafa Kemal Paşa İlköğretim Okulu (7), Evrim Koleji (10), Vali Rıdvan Yenişen İlköğretim Okulu'nda (6) öğrenim gören, Bakırköy Rehberlik ve Araştırma Merkezi (13) ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite ve Özel Öğrenme Güçlüğü Derneği'ne (8) başvuran, toplam 60 DEHB'li çocuk ve anneleri oluşturmuştur. Araştırmada; Aile Kabul ve Reddetme Ölçeği, Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği ve bir bilgi formu kullanılmıştır. Toplanan verilerin istatistiksel analizleri, bilgisayarda SPSS programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada şu bulgular elde edilmiştir: Annenin çocuğu kabul ve red davranışları; annenin yaşına, babanın öz olup olmamasına, anne ve babanın beraber olup olmamasına, algılanan sosyo-ekonomik düzeye, annenin eğitim düzeyine, babanın eğitim düzeyine, çocuğun cinsiyetine, annenin sahip olduğu çocuk sayısına, annenin doğum yaşına, annenin hamileliğinin planı olup olmamasına, çocuğun ilaç tedavisi görüp görmemesine, çocuğun özel eğitim alıp almamasına, annenin yakın akraba/bakıcı desteği görüp görmemesine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Annenin çocuğu kabul ve red davranışları, babanın yaşına, annenin öz olup olmamasına ve DEHB tanısı konulan yaşa göre. 01 ve.05 düzeylerinde anlamlı farklılık göstermektedir. Babanın yaşı arttıkça, annenin, saldırganlık-kin, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal ve ayrıştırılmamış reddetme davranışları azalmaktadır. Annenin öz olup olmaması değişkeninde bulunan farklılık ise özellikle, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal alt boyutlarında ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Öz olan annelerin bu üç boyuttan aldıkları puanlar, üvey olan annelerden anlamlı derecede 149 yüksek bulunmuştur. Çocuğa DEHB tanısı konulan yaş değişkeninde bulunan farklılık, sıcaklık-sevgi alt boyutunda ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Annelerin sıcaklık-sevgi davranışları, çocuğun yaşı küçüldükçe artmaktadır. Çocuğun, annenin kabul ve red davranışlarım algılamaları; çocuğun cinsiyetine, özel eğitim alıp almamasına, ilaç tedavisi görüp görmemesine göre farklılık göstermemektedir. Çocuğun annenin kabul ve red davranışlarını algılamaları; çocuğun yaşına göre ise. 05 düzeyinde farklılaşmaktadır. 11 yaş ve üstü olan grubun sıcaklık- sevgiyi algılayışları, diğer gruplara oranla daha yüksek bulunmuştur. Annenin, 'sıcaklık ve sevgi gösterme' davranışı ile çocuğun, 'sıcaklık ve sevgiyi algılama'sı arasında,. 001 düzeyinde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annenin, 'saldırganlık ve kin' davranışları ile çocuğun, 'saldırganlık ve kini algılama'sı arasında,. 001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Annenin, 'ilgisizlik ve ihmal' davranışları ile çocuğun, 'ilgisizlik ve ihmali algılama'sı arasında, anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Annenin, 'ayrıştırılmamış reddetme' davranışları ile çocuğun, 'ayrıştırılmamış reddetmeyi algılama'sı arasında,. 001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Anne formu 'ölçek toplam puanı' ile çocuk formu 'ölçek toplam puanı arasında,. 001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmacı, bu araştırmada elde edilen verilerin; özellikle çocukların ve anne-babaların eğitimi alanlarında yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağım ummaktadır.