Yatılı ilköğretim bölge okulunda ve ailesi yanında kalan öğrencilerin benlik kavramı düzeyleri

Bu araştırmada, Yatılı İlköğretim Bölge Okulu'nda ve ailesi yanında kalan temel eğitim öğrencilerinin benlik kavramı düzeyleri bazı değişkenlere göre karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırma, YİBO öğrencilerinden random örnekleme ile seçilen 570 öğrenci (168 kız, 402 erkek) ile karşılaştırma grubu olarak alınan ve yatılı olmayan ilköğretim okullarına devam eden 568 öğrenci (172 kız, 396 erkek) olmak üzere toplam 1138 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan benlik kavramını ölçmek üzere 'Piers-Harris Çocuklar İçin Benlik Kavramı Ölçeği' kullanılmıştır. Öğrencilerin kişisel ve ailesel özellikleri, YİBO'lardakİ uygulamalar ve koşullarla ilgili bağımsız değişkenleri belirlemek için ise araştırmacı tarafından geliştirilen 'Öğrenci Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Toplanan verilerin değerlendirilmesinde, t-testi, iki yönlü varyans analizi, tek yönlü varyans analizi ve Scheffe testi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1. YİBO'da ve ailesi yanında kalan öğrencilerin benlik kavramı düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 2. YİBO'da kalan kız öğrencilerin benlik kavramı düzeyi, hem YİBO'da hem de ailesi yanında kalan erkek öğrencilerinkinden düşük bulunmuştur. 3. YİBO'da kalan 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin benlik kavramı düzeyleri, YİBO'da kalan 6. sınıf öğrencilerininkinden düşük bulunurken, ailesi yanında kalan öğrencilerin benlik kavramı düzeyleri arasında ise devam edilen sınıfa göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. 4. Ailesel değişkenler bakımından her iki grupta da, ailesinin gelir düzeyini düşük algılayan öğrencilerin yüksek ve orta algılayanlara; anne-babalarının birbirleriyle ilişkilerini kötü algılayan öğrencilerin iyi algılayanlara; ailesi tarafından başarısı yetersiz bulunan öğrencilerin başarısı yeterli bulunanlara; anne tutumunu otoriter olarak algılayan öğrencilerin demokratik algılayanlara göre daha düşük benlik kavramı düzeyine sahip oldukları bulunmuştur. Baba tutumunu demokratik ve otoriter algılamaya göre YİBO öğrencilerinin benlik kavramı düzeyinde anlamlı bir fark bulunmazken, ailesi yanında kalan ve baba tutumunu otoriter algılayan öğrencilerin benlik kavramı düzeyi demokratik algılayanlarınkinden düşük bulunmuştur. Diğer yandan her iki grupta da ailedeki kardeş sayısı ve doğum sırasına göre öğrencilerin benlik kavramı düzeylerinde anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. 5. Her iki grupta da, akademik başarı düzeyini orta olarak algılayan öğrencilerin çok iyi ve iyi algılayanlara; okuldaki arkadaş ilişkilerinden memnun olmayanların memnun olanlara; geleceğe ait beklentisi konusunda kaygısı olanların kaygısı olmayanlara göre benlik kavramı düzeyleri daha düşük bulunmuştur. 6. YİBO'da kalan öğrencilerden, kendi istemediği halde koşullar gereği YİBO'ya girenlerin kendi isteği ile girenlere; YİBO'da bir yıl-üç yıl arası kalanların altı ay-bir yıl arası kalanlara; YİBO'da gereksinmelerinin karşılanmasından memnun olmayanların memnun olanlara; ailesi tarafından seyrek ziyaret edilenlerin sık ziyaret edilenlere; eve ya da aile bireylerinin yanına çok ender gidenlerin sık gidenlere; öğretmenlerinin tutumlarını otoriter veya ilgisiz olarak algılayanların demokratik algılayanlara; okuldaki sosyal etkinliklerle hiç ilgilenmeyenlerin bu tür etkinliklere hem aktif hem de izleyici olarak katılanlara göre daha düşük benlik kavramı düzeyine sahip oldukları bulunmuştur.