Bir kamu politikası olarak sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının yoksullukla mücadeledeki rolü

İnsanlığın var olduğu günden beri, bireysel ve sosyal bir problem olagelen yoksulluk olgusu, modern dönemde kapitalizm, globalleşme, ekonomik liberalizm ve onun yarattığı acımasız rekabet şartları gibi birçok çağcıl gelişmenin etkisiyle en şiddetli ve en derin dönemini yaşamaktadır. Dünyada, yoksullukla mücadelede devletlerin rolü ve işlevi ise, ülkeden ülkeye farklılık gösterebilmektedir. Ülkemiz açısından, Anayasamızın 2. Maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti Devleti, demokratik laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. Bu çerçevede, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, Sosyal Devlet ilkesinin bir gereği olup, sosyal hakların tesisinin sağlamakla görevle kamu kurumlarından biridir. İlk kez, 1986'da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu'nun kurulmasıyla var olan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, bugün, illerde ve ilçelerde teşkilatlanan kamu kurumları olarak sosyal hizmetler vermektedirler. Bir Kamu Politikası Olarak Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakıfları'nın Yoksullukla Mücadeledeki Rolü, başlıklı bu çalışmanın amacı; bir kamu politikası olarak, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları'nın yoksullukla mücadeledeki etkisini irdelemek ve araştırmaktadır. Bu kapsamda çalışma; birinci bölümde kavramsal ve kuramsal çerçevenin; ikinci bölümde ise ampirik çalışmanın yer aldığı iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yoksulluk olgusunun teorik ve kavramsal çerçevesi ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu aracılığıyla hizmet veren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları'nın idari, hukuki, mali yapısı ve yapılan yardımların mahiyeti ve türleri anlatılmıştır. İkinci bölümde ise, alan araştırmasının evreninin özellikleri, ampirik çalışmanın metodolojisi ve araştırma verilerinin analizi ve yorumlanmasına yer verilmiştir. Alan araştırmasında, Kars'ın Arpaçay ilçesinde içinde açık uçlu soruların da yer aldığı, yarı yapılandırılmış görüşme formunun kullanıldığı bir alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırması çalışması için, halihazırda Arpaçay Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'ndan hizmet ve yardım almakta olan 400 kişi ile yüz yüze görüşme yapılarak açık uçlu soruların da içinde yer aldığı bir anket uygulanmıştır. Vatandaşla yapılan ankette, yöre halkının daha çok hangi yardımlara ihtiyaç duyduğu, kendilerine yapılan sosyal hizmetleri bir hak olarak görüp görmedikleri, sosyal yardımların kendilerinde bir bağımlılık ilişkisi yaratıp yaratmadığı, aldıkları yardımların yaşamlarını rahatlatıp rahatlatmadığı ve yardımları yeterli bulup bulmadıkları gibi hususlar kapalı anket sorusu ile araştırılmıştır. Aynı anket formunda, katılımcıların aldıkları yardımlardan memnunlarsa neden memnun oldukları; memnun değillerse neden memnun olmadıkları konusu ile devletin yoksullukla mücadelesinde ne tür beklenti ve önerilerinin olduğu hususları ise açık uçlu sorularla irdelenmiştir. Böylelikle Arpaçay örneğinde, Sosyal Yardımlaşma Vakıfları'nın yoksullukla mücadeledeki rolü ve etkisi araştırılmış ve varsa sorunların çözümü konusunda doğrudan bu hizmetlerin muhataplarından çözüm önerileri alınmıştır. Böylelikle konunun doğrudan muhatapları üzerinden güncel sorunlar ve çözüm önerileri tespit edilmiştir. Elde edilen verilerin sosyal devlet, sosyal politikalar, yoksulluk, Sosyal Yardımlaşma ve Danışma Vakıfları gibi konularla ilgilenen akademik/idari, kişi ve kurumlara katkı sağlayacağı öngörülmektedir.