Van'da ulaşım sistemleri ve ulaşım sistemlerinin tarihi gelişimi

Türkiye'de ulaşım sitemlerinin gelişimi incelendiğinde, ilk karayolunun Hititler zamanında yapıldığı görülmektedir. Persler tarafından yapılan Kral Yolu ile Anadolu'nun önemi artmaya başlamıştır. Roma ve Osmanlı dönemlerinde yapılan çalışmalarla Anadolu'daki ulaşım ağı daha da gelişmiştir. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde, Osmanlıdan kalan ulaşım hatlarına ilave olarak ilk dönemlerde kaynak yetersizliğinden, önemli bir çalışma yapılamamıştır. 1950'li yıllara kadar demiryolu ağırlıklı bir ulaşım politikası izlenmiştir. Bu tarihten sonra karayolu ulaşımına ağırlık verilmeye başlandığı görülmektedir. Dünyanın, küresel köy haline gelmesinde, ulaşım ve iletişimdeki gelişmelerin önemi oldukça büyüktür. Gelişmiş ülkelere bakıldığında, ulaşım sistemlerindeki gelişmenin çok belirgin olduğu görülmektedir. Türkiye'de özellikle son yıllarda, ulaşım sistemlerinde, ciddi gelişmelerin olduğu, önemli projelerin hayata geçirildiği görülmektedir. Marmaray projesi, metro hatları, tramvay hatları, otoyollar, duble yollar ve havaalanları gibi projeler hayata geçirilmiştir. Van'da ulaşım sistemleri ve ulaşım sistemlerinin tarihi gelişimi adını taşıyan bu çalışma; yüksek lisans tezi çalışması olarak hazırlanmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm de Türkiye'de ulaşım sistemleri ve genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Ulaşımı etkileyen coğrafi koşullardan, fiziki unsurların ulaşımı nasıl sınırlandırdığı veya olumlu etkiler yaptığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca beşeri unsurların Van'da ulaşımı nasıl etkilediği konusu ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Van'da ulaşımı belirleyen doğal ve beşeri koşullar üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda nüfus artışına paralel olarak, Van'daki ulaşım sistemlerinde ne gibi değişimlerin olduğu, alternatif ulaşım sistemlerinin değişim ve gelişimi üzerinde durulmuştur. Yer şekillerinin, Van Gölü havzasındaki ulaşım sistemleri içinde özellikle demiryolu üzerinde bozucu bir etkisi olmuştur. Yer şekilleri Tatvan-Van arasındaki demiryolu ulaşımının yapılmasını olumsuz yönde etkilemektedir. Buradaki topoğrafik yapı demiryolu için büyük engel teşkil etmektedir. Van Gölünün güneyinin engebeli bir araziye sahip olması, kuzeyinde ise yolun uzaması sonucu artan maliyetten dolayı demiryolu hattı yapılamamıştır. Alternatif olarak göl üzerinde feribotlarla demiryolu ulaşımı göl üzerinden feribotlarla sağlanmaya çalışılmıştır. Göl ulaşımında, tamamıyla demiryolu ulaşımına endeksli düşünüldüğü için, özellikle yolcu taşımacılığında gelişme sağlanamamıştır. Van'da Havayolu ulaşımı istikrarlı bir gelişme göstermektedir. Özellikle son yıllarda THY'ye alternatif firmaların pazara girmesi, bilet fiyatlarının düşmesi, insanların alım gücünün yükselmesi, havayolu ulaşımının daha güvenli olması ve ulaşım süresinin kısa olması gibi nedenlerden dolayı karayolları ulaşımından sonra Havayolu Van'da en fazla tercih edilen ikinci ulaşım sistemi olmuştur. Van'daki ulaşım sistemleri, içerisinde en fazla gelişen, yaygınlaşan, bütçeden en fazla payı alan ulaşım sistemi, karayolları olmuştur. Son yıllarda duble yollar ile alternatif yolların yapılması, konforun ve güvenliğin ön planda olduğu taşıtların üretilmesi bu ulaşım sisteminin gelişmesinde etkili olmuşlardır. Bu çalışmada farklı kaynaklardan yararlanılmıştır. Ulaşımla ilgili kurumlardan istatistiki veriler ve bilgiler almanın yanında kurum yetkilileri ile mülakatlar yapılmış, şehirlerarası otobüs firmaları, ilçe minibüs durakları, şehir içi otobüs ve minibüs durakları, belirli taksi durakları ziyaret edilerek ilgililerle mülakatlar yapılmıştır. Bu çalışmada ayrıca daha önce yapılmış kuramsal ve akademik yayınlardan da yararlanılmış ve eldeki duruma getirilmiştir.