Türkiye kültüründe kolektivizm bir meta analiz

İnsanı ve insanlığı anlama gayreti arttıkça bireyleri ve toplumları inceleyen araştırmaların miktarı da artmıştır. Toplumların arasında benzerlikler ve farklılıkların belirlenmesi ve bunların tanımlanması çerçevesinde pek çok yeni kavram ve kuram geliştirilmiştir. Bireycilik ve kolektivizm de bu kavramlar içerisinde en çok incelenenlerden biridir. Kültürlerarası çalışmalar içerisinde Hofstede'nin kültürel değerleri tanımlayan ve onların örgütsel değişkenlerle ilişkilerini ortaya koyan çalışması ve kuramının önemli bir yeri vardır. Bu çalışma batı kültürlerinin bireyci doğu kültürlerinin ise toplulukçu olduklarına işaret etmektedir. Gerek Hofstede (1980) gerekse onu takiben daha gelişkin kuram ve yöntem ile ortaya çıkan GLOBE araştırması (House ve ark., 2004) tarafından kültürlerarası farklılaşmayı açıklamak üzere çeşitli boyutlar önerilmiştir (Wasti, 2007). Bireycilik ve toplulukçuluk sadece psikoloji bilimine ait olan bir kavram değildir. Bu kavram aynı zamanda sosyal bilimler, davranış bilimleri ve beşeri bilimlerde edebiyattan dine, politikadan sosyolojiye kadar uzanmaktadır (Kağıtçıbaşı, 1997). Belirtildiği üzere pek çok alanın temelini oluşturan bireyci veya toplulukçu kültür yapısı ile ilgili pek çok araştırma yapılmıştır. Yapılan araştırmalar incelendiğinde bireycilik ve toplulukçuluk birbirinde farklı çok sayıda ölçeklerle araştırılmaya çalışılmış olmasına rağmen ulaşılan sonuçların birbirinden biraz uzak olduğu da bir gerçektir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye Kültürünün bireycilik ve toplulukçuluk açısından uluslararası platformda nerede olduğunu tespit etmektir. Bununla birlikte bulunduğu yerin istatistiksel büyüklüğü hesaplanarak uluslararası ve yerli yazında karşılaştırma yapabilmeye imkan sağlamaktır. Türkiye ile ilgili bireycilik ve toplulukçuluk ilişkisini inceleyen tüm çalışmalar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda yayınlanmamış çalışmalar veya henüz yayın aşamasında olan çalışmalar da evrene dahildir. Çalışmada örneklem olmayıp tüm evren incelenmeye çalışılmıştır. Meta analizi ile işlem yapılabilecek araştırma verileri ayıklanarak toplamda 36 veri satırıyla işlem yapılmıştır. Bireycilik ve toplulukçuluk önce alt boyutları olan yatay ve dikey şekilde ayrılarak sonra da yatay ve dikey boyutlar birleştirilerek analizler yapılmıştır. Analizler safha safha birleştirilmiş ve sonunda Türkiye'nin yatay bireycilik, dikey bireycilik, yatay toplulukçuluk, dikey toplulukçuluk, kümülatif bireycilik ve kümülatif toplulukçuluk etki büyüklüğü değerleri elde edilmiştir. Meta analitik ilişkilerin tespitinde tanımlayıcı metod olan Çalışma Etkileri Metodu (Bangert-Drowns ve ark.,1983; Hedges & Olkin, 1985; Rosenthal & Rubin, 1982) uygulanmış, verilerin analizi ve yorumlanması için ise Borenstein ve Rothstein (2005) tarafından geliştirilen CMA 2.0 (Comprehensive Meta Analysis 2.0) istatistik paket programı kullanılmıştır. Meta analizi neticesinde ulaşılan elde edilen etki büyüklüğü bulguları kuramsal çerçeve bağlamında yorumlanmış ve Türkiye'nin değerleriyle ilgili değerlendirmeler ortaya konmuştur. Araştırmamızın bulguları ile Türkiye Kültürü'nde bireycilik ve toplulukçuluk arasındaki karmaşık ilişkilerin ortaya çıkarılması noktasında teoriye katkıda bulunulmuştur. Ayrıca ilişkiler meta analiz yöntemiyle analiz edilerek ülkemizde bugüne kadar yapılmış olan araştırma sonuçları birleştirilmiştir. Araştırma neticesinde ülkemizde yapılan bu çalışmaların bir özeti Türk yazınına sunulmuştur. Türkiye'deki araştırmacıların kültürlerarası çalışmalar için bireycilik ve toplulukçulukla ilgili nasıl bulgulara ulaştıkları gösterilmiş; ulaşılmış sonuçların toplamı açısından kümülatif etkiler ortaya konmuştur. Böylece yapılan çalışmaların toplam değeri belirtilmiş ve sonuçları bireycilik ve toplulukçuluk ilişkisini inceleyen çalışmalara teori oluşturması bakımından kaynak teşkil edecek seviyeye ulaşmıştır. Türkiye'nin dünyadaki yerinin bireycilik-toplulukçuluk açısından nerede olduğu tespit edilmiş; bu sayede diğer toplumlarla karşılaştırma yapılabilecek hale gelinmiştir.