Yüksek nitelikli evlilikler yaratmak: Mutlu çiftlerin deneyimleri üzerine bir araştırma

Bütün toplumlarda vazgeçilmez olarak kabul edilen aile kurumunun varlığı, iki birey arasındaki evlilik sözleşmesi ile başlamaktadır. Çeşitli şekillerde kurulmuş, ortak özellikleri bulunan bir yaşam şekli olarak evlilik ilişkisi, hem kendi üyelerine hem de insanlığa yarar sağlayan birçok işlevi yerine getiren ailenin bir alt sistemidir. Bu alt sistemde çiftler, tarifsiz duyguların hissedildiği olumlu yaşam deneyimleri gibi baş edilmesi oldukça güç olan problemlerle de karşılaşmaktadır. Evlilik problemleri, mutsuz evlilik deneyimleri ve boşanmaların gün geçtikçe artmasının yanı sıra çiftlerin problemlerini çözmek için psikolojik desteğe başvurmaları, olumsuz evlilik deneyimlerine rağmen evliliklerini sürdürme çabası içerisinde olmaları ve boşanmaların ardından yeniden evlenme oranları; uzmanlara insanların evlilik ilişkisi kurma isteği ve ihtiyacı içerisinde olduklarını ancak evlilik ilişkisinin geliştirilmesi konusunda desteğe ihtiyaç duyduklarını düşündürtmüştür. Bu nedenle yüksek nitelikli evliliklere sahip çiftlerin evlilik deneyimlerini ortaya çıkarmak, bu deneyimleri destekleyen stratejileri anlamak çiftlerin ihtiyaç duyduğu desteği sunabilmek açısından oldukça önemlidir. Bu araştırmada, sağlıklı ve güçlü evliliklere sahip mutlu çiftler üzerinden yüksek nitelikli evliliklerin özelliklerini incelemek ve bu özellikleri doğuran faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori deseninin kullanıldığı bir metodoloji üzerine oturtulmuştur. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerine bağlı olarak belirlenen ve evlilik süreleri iki ila dokuz yıl arasında değişen yirmi mutlu çift olmak üzere kırk bireyden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü gömülü teori çalışmalarında kullanılan kuramsal doygunluğa ulaşılması yaklaşımına uygun olarak belirlenmiştir. Nitel verilerin toplanması, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soru listesi ile kırk yedi ila doksan beş dakika arasında süren derinlemesine görüşmeler yapılarak sağlanmıştır. Görüşmelerde dijital ses kayıt cihazıyla kaydedilmiş veriler, veri analiz programı NVivo 11'e transfer edilmiş, gömülü teorinin açık kodlama, eksen kodlama, seçici kodlama süreçlerinden geçirilerek, sürekli karşılaştırma veri analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde ortaya çıkan bulgulara göre yüksek nitelikli evliliklere sahip olmak, eşlerin evliliğinden doyum alması, kendini huzurlu ve mutlu hissetmesi, çiftler arasında süregelen bir uyum ve harmoni olması, partnerlerin eşlerine karşı sevgi, saygı, bağlılık, güven, aidiyet, anlayış, minnettarlık duygularını içerisinde barındıran duygusal yakınlık taşıması anlamına gelmekte ve bu boyutlar çiftlerin evlilik niteliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Çiftlerin kişiler arası ilişki dinamiğinin etkileşimsel stratejileri incelendiğinde, eşlerin birlikte zaman geçirmeye özen gösterdikleri, etkili bir iletişim örüntüsüne sahip oldukları, evliliğe uygun rol performansını yerine getirdikleri ve işlevsel çatışma çözme becerilerini kullanıldıkları görülmüştür. Yüksek nitelikli evlilikleri doğuran etkileşimsel stratejilerle bağlantılı çevresel koşullar incelendiğinde, çiftlerde ekonomik yeterlik algısı olduğu ve kendileri için uygun bir finansal yönetim biçimi oluşturdukları, çocuğun aileye katılımının olumlu ve olumsuz etkilerinin yarattığı ikileme rağmen çiftlere tam anlamıyla aile olma düşüncesini kazandırdığı, çiftlerin köken ve kayın ailelerle olan ilişkilerini evliliğin iç dinamiklerine zarar vermeyecek şekilde stabil olarak devam ettirdikleri, sosyal destek olarak algılanan arkadaş ilişiklerinde anlaşabildikleri görülmüştür. Bu etkileşimsel stratejilere ve bağlamsal koşullara kaynaklık eden kişisel koşullar genel olarak incelendiğinde ise eşlerin uyumlu, sakin, dengeli, neşeli, sevgi dolu, konuşkan, sorumluluk sahibi ve fedakar olma özelliklerini taşıdığı; karşılaştırmalı olarak incelendiğinde ise eşlerin birbirini dengeleyen kişisel özellikler sergilediği görülmüştür. Ayrıca eşlerin çeşitli fonksiyonel düşüncelere sahip olduğu ve ortak bir manevi değer oluşturabildikleri anlaşılmıştır. Sonuç olarak yüksek nitelikli evliliklerin, çiftin ilişki dinamiği, kişisel özellikleri ve çevresel faktörler bağlamında ortaya çıkan kavramların birbiriyle etkileşimi sonucunda yaratıldığı anlaşılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar yorumlanmış, benzerlikleri ve farklılıkları bakımından daha önceki çalışmalarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.