Globalleşme sürecinde işletmelerin işbirliği yönelimleri ve birlikte kalkınma modeli

Teknoloji ve iletişimde meydana gelen büyük ilerlemelerin bütünleşmeye doğru yönlendirdiği günümüz dünyasının önde gelen tartışmalarından biri 'küreselleşme' veya 'globalleşme' kavramı etrafında yoğunlaşmaktadır. Bilgi, teknoloji, hammadde, ara mallar, nihai ürün ve hizmetlerin uluslararası dolaşım ve paylaşımı artık gözlenebilir bir seviyeye ulaşmıştır. Üretim ve tüketim dünya ölçeğinde planlanmaya başlanmıştır. Ülkelerin sınırlarının önemi gittikçe azalmaktadır. Globalleşme sürecinde işletmelerin temel amaçlan karlılık, devamlılık, piyasa değerini arttırmak ve büyümek olarak özetlenebilir. Büyüme amacını yerine getirmeye çalışan işletmeler çeşitli büyüme stratejilerine yönelmektedirler. İşletmeler açısından globalleşme sürecinin ilk adımı, sadece iç pazar için yapılan üretimle sınırlı kalınmayan ve ihracat aşamasına geçilen dönem olarak ele alınabilir. Uluslararasılaşma döneminden sonra, tam anlamıyla küresel işletme anlayışına geçiş döneminin belirgin özelliklerinden biri, ülke dışında üretim faaliyetlerine yönelik olarak gerçekleştirilen doğrudan dış yatırımlardır. Sanayileşmenin gelişmesi ile birlikte işletmeler büyüme sürecine girmişlerdir. İşletmelerin büyümesi, iletişimin hızlanması, rekabetin artması gibi faktörler işletmelerin değişik politikalar uygulamasını ortaya çıkarmıştır. Günümüzde 'globalleşme', 'rekabet gücü', 'maliyetlerin düşürülmesi', 'kalite', ve 'verimlilik' birbiriyle bağlantılı olarak kullanılan kilit sözcükler olmuştur. Bir işletme dünyanın neresinde olursa olsun, hangi kısıtlara sahip olursa olsun, faaliyetlerini ulusal ve uluslararası boyutların ötesinde, bir başka anlatımla dünya ölçeğinde planlayıp uygulamalı veya uygulamak zorundadır. Dünya ölçeğinin normları ise 'verimlilik' ve 'kalite'dir. Dünya ölçeğinde verimliliğe, kaliteye ulaşıp, bu ölçekte üretimde bulunmalıdır. Eğer bunu başaramazsa işletmenin başarısızlığı gelecektir. Çünkü iletişim teknolojisinin gelişimi nedeniyle, dünyanın her yerindeki insanlar tüm gelişmelerden aynı zamanda ve aynı şekilde yararlanmak istemekte ve bu gelişmelerle uyumlu ürünü ve hizmetiIV talep edebilmektedir. Öyleyse bu taleplere uygun faaliyet planlaması ve uygulaması gerekecektir. Globalleşme yönelimli faaliyetler hedeflenmesine rağmen, yerel olanakların yetersizliği nedeniyle gerçekleştirilemezse ne olacaktır? Buna da globalleşmenin çözümü vardır: İŞBİRLİĞİ. Tüm dünyada işletmeler globalleşebilmek amacıyla, birleşme, devralma ve joint venture'a dayalı işbirliği stratejilerini uygulamaktadırlar. Çok gelişmiş işletmeler bile, rekabette etkinlik, ölçek ekonomilerinden yararlanmak amacıyla işbirliğine gitmektedirler. Globalleşmeye yatkın işletmeler işbirliği stratejileri uygularken, globalleşme yönelimli faaliyette bulunmak isteyen ve zorunda olan işletmelerin yönelmemelerinin kabul edilecek yanı yoktur. Ülke içi ya da ülke dışı işletmelerle pazar, finansman, teknoloji, yönetim ve işletmecilik know-how'ı saptama amaçlarıyla işbirliği yapmak gerekecektir. İşletmeler ile tüketiciler arasındaki uzaklık bazı durumlarda önemsenmeyecek boyutlarda iken bazı durumlarda ise çok önemli boyutlara ulaşıp büyük sorunlar ortaya çıkarmıştır. Bu sorunları ortadan kaldırabilmek için aynı endüstride faaliyet gösteren işletmeler işbirliği içine girmiştir. Günümüzde artan rekabet ve globalleşen pazarlar işletmelerin tek başlarına ayakta durmalarına veya gelişmelerine bir engel teşkil etmektedir. Bu düşünce ile dünyada dev işletmeler dahil birçok işletme, diğer işletmelerle işbirliği yoluna gitmektedirler. Globalleşme yönelimleri dünyayı tek pazar haline getirmiş ve pazarda faaliyet gösteren işletmeler rekabetin şiddetini arttırmıştır. Bu arada pek çok işletme de ulusal kimliğini kaybetmiş ve işbirliğine dayalı işletme yapılarını ortaya çıkarmıştır.