Global ekonomide portföy yatırımları analizi

Bu çalışmada Markowitz'in 'Beklenen getiri - Varyans ' analizi ile global yatırımlarda sistematik olmayan riskin sıfıra yaklaştınlabileceği ve böylelikle yatırımcının katlanmak zorunda kaldığı riskin azaltılabileceği incelenmiştir. Bu çerçevede; öncelikle portföy ve risk kavramları teorik olarak açıklanarak modern portföy teorisi ortaya konulmuştur. Daha sonra beklenen getiri açıklanarak, portföyün getirişi ile menkul kıymetin getirişi arasındaki ilişki ve portföyün riski ile menkul kıymetin riski arasındaki ilişki incelenmiş ve portföyün riskinin, portföyü oluşturan menkul kıymetlerin riskinden daha az olabileceği ortaya konulmuştur. Portföy riski açıklandıktan sonra bir etkin çeşitlendirme ve etkin portföyün nasıl oluşturulabileceği gösterilerek Sharpe'in 'Tekli İndeks Modeli ' açıklanmıştır. Çalışmanın araştırma bölümünde; Global olarak piyasaların bir dünya endeksi ile ifadesinin anlamlılığı, dünya piyasası değişimlerinin bireysel piyasaları ne derece etkilediği doğrusal regresyon ilişkisi kurularak test edilmiştir. Bunun için seçilen ülke borsalarının ; tek para birimi kullanılarak haftalık ortalama gerilileri ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Dünya piyasası getirişinin en uygun borsa endeksi getirileri ile temsil edilmesi; Wall Street Journal' de günlük olarak yayınlanan ve Morgan Stanley Capital International tarafından hesaplanan dünya endeksi 'World Index ' olarak kabul edilmiştir. Seçilen ülke borsalarının getiri bazında ilişki katsayılarının belirlenmesi ve bölümlenmiş piyasa yaklaşımının geçerliliğinin test edilmesi; Ülkelerin borsa getirileri arasındaki korelasyon katsayıları matrisi oluşturularak anlamlı ilişkiler olup olmadığı araştırılmıştır. Dünya piyasaları için koşullu ve koşulsuz Pazar doğrusunun elde edilmesi; Koşulsuz Pazar doğrusu elde edilirken, ülke borsalarının haftalık ortalama getirileri 'Beklenen Getiri', standart sapmaları da 'Risk' kabul edilmiştir. Koşullu Pazar doğrusu elde edilirken, beklenen getiri aynı değerler olurken risk değişmekte ve borsa getirilerinin dünya getirişi ile tahminlemesinde oluşan standart sapmalar risk olarak kabul edilmektedir. Döviz değerlerindeki değişim ile nominal piyasa değişimleri arasındaki ilişki; ülkelerin borsa getirilen ve döviz değer değişimleri arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanarak ortaya konulmaktadır. Son olarak Global Etkin Portföy sınırı elde edilmektedir. Etkin sınır elde edilirken ülkelerin ABD dolan cinsinden borsa getiri oranlan kullanılarak aym risk noktalan için maksimum beklenen getiriler ele alınarak etkin portföy sımn oluşturulmaktadır. Markowitz'in Von Neumann ve Morgenstern'ün çalışmalanndan esinlenerek geliştirdiği Modern Portföy Teorisi ve genel olarak Tobin, Sharpe ve Lintner'e atfedilebilecek Finansal Varlık Fiyatlama Modeli'nin uluslararası kapsamda kullamlırlığı bu çalışma ile de desteklenmektedir. Uluslararası portföy yatınmlan analizinde tek fiyat teorisinin geçerliliği uygun görülmektedir. Satın alma gücü paritesinin getiri heseplamalannda kullamlması ile ülke enflasyon ve faiz değerlerinin sonuçlara etkisinin en aza indirgendiği varsayılmıştır. Bu çalışmaya göre, uluslararası portföyü oluşturmak üzere hangi borsalara ne kadar pay aynlacağının hesaplanması için bir öneri getirilmektedir. Bu amaçla, borsaların getiri endekslerinin global piyasada bir finansal varlığı temsil etmesi uygun düşünülmüştür. Belirlenen koşullu ve koşulsuz piyasa doğrulan ve global piyasa eğrisine göre, uluslararası portföy yatırımlarında beklenen getiri-risk analizinin ve fiyatlama modellerinin kullanılabileceği görülmüştür. Dünya piyasasımn özellikle üç borsa ile ifade edilebilir olduğunun gözlenmesine dayanarak, uluslararası yatınmlarda sadece global riski olan bir yatırımın bu üç borsaya yapılarak gerçekleştirilebileceği söylenebilir. Bu borsalar NYSE, Londra ve Tokyo borsalandır. Ancak, yatınmcının amacı portföyün reel getirişini tercih ettiği risk düzeyine göre maksimum kılmak olacağından, diğer yatırım olanaklannm da incelemeye alınması gerekli olmaktadır. Örneğin, belirlenen etkin portföy sınırına göre, optimum kabul edilecek bir portföyde %5 oranında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası piyasa portföyünün bulundurulması faydalı görülmektedir. 3 Aylık ABD Hazine Bonosu'nun risksiz getiri aracı kabul edilmesiyle oluşturulan optimum portföy dağılımına göre, portföyde %45 oranında ABDborsaları yer almakta iken gelişen piyasalara %12 dolayında pay ayırmanın uygun olabileceği belirlenmiştir. Çok daha fazla sayıda borsanın araştırma kapsamına alınmasıyla bu oranda değişme olabilecektir. Özetle, uluslararası yatırımlarda borsa endeks değerleri dikkate alınarak portföy payları borsalara göre belirlenebilecektir. Uluslararası yatırımlarda döviz riskinin azaltılabilmesinin geçerliliği bu çalışmada da incelenmiş olup uygun görülmüştür. Burada belirtilmesi gereken nokta gelişen piyasalarda yerel para biriminin çok değer kaybetmesi ve aym zamanda çok değişkenlik göstermesinin, bu piyasaları daha riskli duruma getirmesidir. Gelişmiş piyasalarda ise döviz değer değişimleri ile piyasa getirileri arasında genel olarak anlamlı ilişldnin gözlenmesinden ve bu piyasalarda riskten korunma fırsatlarının etkin piyasalarda gerçekleşmesinden dolayı, uluslararası yatırımcılar bu piyasalarda daha güvenle yatırım yapabilir. Öte yandan, gelişen piyasaların dünya piyasaları ile tam bütünleşebilmesi için vadeli işlem piyasalarının etkin şekilde oluşması gerekmektedir 89