Osmangazi Üniversitesi Eğitim, Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde evde bakım hizmetleri biriminin organizasyonu için bir model önerisi

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA HASTANESİNDE EVDE BAKIM HİZMETLERİ BİRİMİNİN ORGANİZASYONU İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ Sultan KUTLU İşletme Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Marf 1999 Danışman: Prof. Dr. Hikmet SEÇİM Tüm toplumlarda, doğuşla elde edilen 'sağlıklı yaşam' hakkı ile ilgili hizmetleri üreten işletmeler konumundaki hastanelerin maliyetleri sürekli artmaktadır. Bu maliyet artışları kaçınılmaz olarak tüm ulusların sağlık bakım hizmetleri kaynaklarının en önemli kısmını tüketen hastaneleri bu hizmetlerde kaliteden ödün vermeksizin maliyetlerin düşürülmesinde odak noktası haline getirmektedir. Bu nedenle sağlık bakım hizmetleri sisteminin odağında yer alan hastaneler ile hastane öncesi hizmetler ve hastane sonrası hizmetler arasındaki koordinasyon ve işbirliği etkinliğini ön palana çıkmaktadır. Gerek hastane hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi gerekse de hastane maliyetlerinin düşürülmesine yönelik bir yaklaşım olarak hastanelerdeki tedavi hizmetlerinin en üst düzeyde gelişmiş olduğu bilinen ülkelerde en az otuz yıldır evde bakımın gerekliliğine işaret eden çalışmalar başlamış olup; bu çalışmalar günümüzde bu hizmetin savunucusu olmaktan öte, evde bakımın en etkili, en kaliteli ve en ucuz nasıl sağlanabileceği arayışına dönüşmüştür. Bu paralelde, bir sağlık hizmet sunum yaklaşımı olarak evde bakım hizmetleri; kronik hastalıkların izlem ve tedavileri, solunum tedavileri, bazı ilaç uygulamaları, total parenteral beslenme ve daha birçok gerçek ya da potansiyel sağlık sorunlarına yönelik bir hizmet gereksinimlerinin karşılanmasını sağlayan bir yaklaşımdır. Ülkemiz sağlık bakım hizmetleri sistemi incelendiğinde; birinci basamak sağlık hizmetleri sabit donanım ve personelli örgüt yapısı ile sağlık ocakları modeli yoluyla sunulmaya çalışılmaktadır. Ancak ülkemiz sağlık ocakları ağırlıklı olarak poliklinik hizmetlerinin verildiği, reçete yenilenmelerinin yapıldığı ve sorgulamadan, muayene edilmeden ileri basamaklara 'istek üzerine' şevklerin yapıldığı kurumlar durumuna gelmişlerdir. Dolayısıyla birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşanan kalite ve verimlilik sorunları direkt olarak ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti üretme işlevi yüklenen hastanelere yansımaktadır. Gerek yasal mevzuat yetersizliği ve güncelleştirme gereksinimi gerekse sevk zincirimizin işlememesi paralelinde hastane sayısı olarak % 84, yatak kapasitesi olarak % 94'ü kar amacı gütmeyen hastanelerimizin önemli verimlilik ve kalite sorunları mevcuttur. Sağlık Ocakları ve hastanelerimizin mevcut yapısall durumları paralelinde evde bakım hizmetleri ele alındığında sistematik olarak örgütlenmiş bir evde bakım hizmetleri kavramı karşımıza çıkmaktadır. 900 kadro yataklı Osmangazi Üniversitesi Hastanesinin son beş yıllık yatan hasta istatistikleri incelendiğinde hastanenin talep artırıcı uygulamalar içine girmesini gerekli kılan sonuçlar gözlenmektedir. Bu sonuçlar ve uluslararası bir kalite güvence sistemi olan ISO 9001 Kalite Güvence Sistemi kurma çalışmaları yapan hastanenin kalite politikası ve hedefleri doğrultusunda hastane işletmeciliğinde kalite artırıcı bir uygulama olarak evde bakım hizmetlerini gündeme alması gereklidir, denilebilir. Evde bakım hizmetleri multidisipliner ekip hizmeti gerektirir. Oysa Osmangazi Üniversitesi Hastanesi gibi; görev yetki ve sorumlulukları net olarak tanımlanmamış üst yönetim organlarına ve oldukça karmaşık bir örgüt yapısına sahip olan hastanelerde; işlevini etkin olarak yerine getirebilecek evde bakım hizmetlerinin hastane örgüt yapısı içindeki yeri önemli hale gelir. m