Farelerde nikotin ile uyarılmış lokomotor duyarlılaşma üzerine kafein ve amfetaminin etkilerinin incelenmesi

-Mart 2002 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Mevcut çalışmanın amacı nikotin ile uyarılmış lokomotor duyarlılaşma üzerine kafein ve amfetaminin etkilerini incelemektir. Araştırmada toplam 152 erişkin ve dişi (25- 35 gr), Swiss- Webster fere kullanılmıştır. Denekler gruplara (n=8) seçkisiz olarak atanmıştır. Çalışmada nikotin, kafein, amfetamin ve şalin kullanılmış, bu maddeler farelere intraperitoneal yolla uygulanmıştır. Fareler madde ya da şalin enjeksiyonun hemen ardından lokomotor etkinlik cihazına konulmuştur. Yapılan uygulamalarda tüm analizler deneklerin yatay, dikey ve yer değiştirme hareketlerine ilişkin puanların toplamından oluşan toplam lokomotor etkinlik puanı üzerinden yapılmıştır. Çalışma sonuçlarının istatiksel analizi için varyans analizi kullanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, nikotin-kafein çapraz duyarlılaşma çalışmasında kullanılacak olan kafeinin etkili dozunun alt sının belirlenmiştir. Bu amaçla, farelere kafein (2.5, 5, 10 ve 20 mg/kg) ya da şalin enjekte edilmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin analizi, kafeinin 5-20 mg/kg'lık dozlarının farelerin lokomotor etkinliklerinde anlamlı artışa neden olduğunu göstermiştir. Çalışma sonucunda kafeinin etkili dozunun alt sının 5 mg/kg olarak belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, nikotin-amfetamin çapraz duyarlılaşma çalışmasında kullanılacak olan amfetaminin etkili dozunun alt sının belirlenmiştir. Bu amaçla, farelere intraperitoneal olarak 1, 4, 8 ve 16 mg/kg amfetamin ya da şalin enjekte edilmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin analizi, amfetaminin 4-16 mg/kg'lık dozlarının farelerin lokomotor etkinliklerinde anlamlı artışa neden olduğunu göstermiştir. Çalışma sonucunda amfetaminin etkili dozunun alt sının 4 mg/kg olarak belirlenmiştir. in Çalışmanın üçüncü bölümünde nikotin ile uyarılmış lokomotor duyarlılaşma üzerinde kafeinin etkisi incelenmiştir. Bu amaçla farelere nikotin (0.5, 1 ve 2 mg/kg) ya da şalin enjekte edilmiştir (iki günlük aralıklarla 10 kez). Çalışmadan elde edilen verilerin analizleri nikotinin 0. S, 1 ve 2 mg/kg'lık dozlarının üçünün de lokomotor duyarlılaşmaya neden olduğunu göstermiştir. Nikotin ile duyarlılaşan bu gruplara son tekrarda (11. tekrar) kafeinin ön çalışma ile belirlenen tek dozu (5 mg/kg) verilerek nikotin ile kafein arasında çapraz duyarlılaşma olup olmadığı incelenmiştir. Analiz sonuçları, üç doz grubunda da çapraz duyarlılaşmanın gerçekleştiğini göstermiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde nikotin ile uyarılmış lokomotor duyarlılaşma üzerinde amfetaminin etkisi incelenmiştir. Bu amaçla farelere nikotin (0.5, 1 ve 2 mg/kg) ya da şalin enjekte edilmiştir (iki günlük aralıklarla 10 kez). Çalışmadan elde edilen verilerin analizleri, 0.5, 1 ve 2 mg/kg'lık nikotin dozlarının lokomotor duyarlılaşmaya neden olduğunu göstermiştir. Nikotin ile duyarlılaşan bu gruplara son tekrarda (11. tekrar) amfetaminin ön çalışma ile belirlenen tek dozu (4 mg/kg) verilerek nikotin ile amfetamin arasında çapraz duyarlılaşma olup olmadığı incelenmiştir. Analiz sonuçlan, üç doz grubunda da çapraz duyarlılaşmanın gerçekleştiğini göstermiştir. Çalışmada nikotin ile kafein ve nikotin ile amfetamin arasında çapraz duyarlılaşma olduğunun gösterilmesi, bu maddelere gelişen bağımlılıkta benzer mekanizmaların etkili olabileceğini düşündürmektedir. Dolayısıyla, toplumda özellikle de gençler arasında yüksek oranda kullanılan bu maddelerden birine olan bağımlılığın tedavisi için geliştirilen ilacın, diğer maddelere bağımlılığın tedavisi için de kullanılma potansiyeline sahip olduğu söylenebilir.