Tüketicilerin organik gıdalara bakış açılarının değerlendirilmesi

Organik gıdalar günümüzde bilimsel araştırmaların odak noktası haline gelen konuların ilk sıralarında yer almaktadır. Dünyada gün geçtikçe artan nüfus kadar gıda tüketimi de artış göstermektedir. Bu durum mevcut gıda sistemlerinin en önemli zorluklarından biridir. Çünkü büyüyen bir nüfusun beslenme gereksinimlerini karşılamak oldukça zordur. Tüketicilerin artışı ile sanayileşmede gelişim göstermektedir. Bu gelişim dünyada birçok olumsuz etkenlere zemin hazırlamıştır. Tehlikeli ve riskli olan olumsuzluklara karşı çevre bilinci, çevrecilik, doğaya saygı gibi akımların oluşması bireylerin tüketim davranışlarını etkilemektedir. Bu akımların sonucunda yeni bir üretim sistemi olarak gelişen organik tarım sistemi ortaya çıkmıştır. Bu tarım sisteminin gelişmesi ile birlikte yetiştirilen organik gıdanın tüketicide uyandırdığı algı, gıda seçimini etkileyen olumlu veya olumsuz faktörler, tüketicilerin organik gıda konusunda bilgi ve bilinç düzeyleri gibi birçok durum değerlendirilmeye açık hale gelmektedir. Bu araştırmanın amacı; tüketicilerin organik gıdalara bakış açılarının değerlendirilmesidir. Araştırma; İstanbul ili Kadıköy ilçesi Kozyatağı, Erenköy, Caddebostan, Fikirtepe, Göztepe ve Koşuyolu semtlerinde halk pazarları ve marketlere gelen 18 yaş ve üzeri 225 kadın ve 145 erkek birey üzerinde yapılmış, %32.4' ü ise 25-34 yaş aralığında olup diğer yaş gruplarına göre çalışmaya en çok katılım sağlayan bireylerdir. Katılımcılara sosyo-demografik özelliklerden oluşan soru formu, organik gıdalar hakkında bilgilerini, tüketim sıklığını, tercih etme/etmeme durumunu, satın alma sıklığı gibi özellikleri içeren soru formu bireylere, anket şeklinde yüz yüze görüşme ile uygulanmıştır. Araştırmada kişilerin %88.8'i organik gıdaların sağlığa olumlu etkisi olduğunu belirtmiştir. Ayrıca bireylerin %48.9'u organik gıda hakkında bilgi sahibidir. Bireyler için gıda alışverişinde önemli olan faktörün büyük çoğunluğu kalite, fiyat ve çeşitliliğinin önemli olduğunu söylemiştir. Araştırmada bireylerin çoğu organik gıdayı ''doğal ürün'' olarak tanımlıyor. Ayrıca bireylere organik gıdaları tüketme nedenleri sorulduğunda, besin değerinin yüksek olmasından dolayı tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır (%26.9). Bunun aksine organik gıdaları tüketmeyen bireylere nedenleri sorulduğunda %47'si organik gıdaları pahalı bulduğu için ve %22.2'si güvenmedikleri için tercih etmemektedir. Bu çalışmada kadınlar ve erkekler organik gıdanın sağlığa etkisinin olumlu olduğunu düşünmektedir. Ancak araştırmada kişilerin organik gıdayı ne sıklıkla aldıkları ile cinsiyetleri arasında anlamlı bir farklılık vardır. (p<0.05). Kadınlar organik gıdayı ayda bir almayı tercih ederken, erkekler organik gıdayı haftada birden fazla tercih etmektedir. Araştırmadaki kişilerin organik gıda tüketmelerinin en önemli sebepleri ile aylık gelirleri arasındaki ilişki değerlendirildiğinde anlamlı bir farklılık vardır (p<0.05). 5000 TL'nin altında aylık gelire sahip olan bireyler pahalı olduğu için organik gıda tüketmediklerini ifade erken, 5000 TL ve üzeri aylık gelire sahip kişiler organik gıdalar güvenli gelmediği için tüketmediklerini belirtmişlerdir. Araştırmada bireylere hangi özelliğinden dolayı organik gıda satın alırsınız sorusu ile eğitim durumları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). Okuryazar olmayan katılımcılar belirttikleri diğer sebeplerden dolayı ürünü satın alabileceklerini ifade ettiler. Diğer eğitim seviyesine sahip katılımcılar ürünün fiyatı uygun olursa satın alabileceklerini belirtmiştir. Araştırmada kişilerin organik gıda logosunun ne anlama geldiğini bilip bilmemeleri durumu ile eğitim durumları arasında anlamlı bir farklılık yoktur. (p>0.05). Her eğitim grubundan katılımcı, organik gıda logosunun ne anlama geldiğini bilmemektedirler. Bu araştırma sonucunda, çalışmaya katılan bireylerde organik gıdalar hakkında bilgi, bilinç düzeylerinin değerlendirilmesi sonucunda sadece organik gıdayı tüketen bireylerin gelir seviyesinin, eğitim düzeyinin ve bunun gibi etkileyici faktörlerin yüksek olmadığının, bunun aksine organik gıda tüketim tercihi ve bilgi sahibi olan bireylerin eğitim seviyesi ve gelir seviyesi karşılaştırılan düzeye göre düşük olduğu çalışmanın sonucunda bulunmuştur.