Koklear implantlı ve normal işiten adölesanların benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılık düzeylerinin karşılaştırılması

Şahlı, A. S., Koklear İmplantlı ve Normal İşiten Adölesanların Benlik Saygısı, Depresif Duygulanım ve Eleştiriye Duyarlılık Düzeylerinin Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eğitim Odyolojisi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2005. Çalışmanın amacı, koklear implantlı ve normal işiten adölesanların benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılık düzeylerini karşılaştımaktır. Bu amaca yönelik olarak, 12-19 yaş arası 30 koklear implantlı adölesandan oluşturulan çalışma grubuna ve benzer özelliklere sahip 60 çocuktan oluşturulan kontrol grubuna Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği uygulanmıştır. Ölçek, benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılık düzeylerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. Uygulama sonucunda her iki grubun verdikleri cevaplara göre aldıkları puanlar istatistiki olarak karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonuçlan incelendiğinde, kontrol ve koklear implantlı kız ve erkekler arasında benlik saygısı ve depresif duygulanım ölçümleri bakımından istatistiki olarak anlamlı fark bulunmazken, eleştiriye duyarlılık ölçümlerindeki fark istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Bu durumun, koklear implantlı adölesanın, ergenliğin getirdiği sıkıntılarının yarımda, işitme kaybının neden olduğu iletişim problemleri ve implantın görüntüsünü bozduğu düşüncesiyle yaşadığı estetik kaygılardan kaynaklandığı düşünülmüştür. Kontrol grubunda yer alan kız adölesanlarda benlik saygısı ve depresyon ilişkisi istatistiki olarak anlamlı bulunmazken, erkek adölesanlarda benlik saygısı ve depresyon ilişkisi istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Koklear implantlı kız ve erkek adölesanlarda ise benlik saygısı ve depresyon arasındaki ilişki istatistiki olarak anlamlı bulunmamıştır. Kontrol ve koklear implantlı grupta, cinsiyete göre benlik saygısı ile eleştiriye duyarlılık arasındaki ilişki incelendiğinde, her iki grupta yer alan kız ve erkek adölesanlarda benlik saygısı ve eleştiriye duyarlılık ilişkisi istatistiki olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışmamızda bu sonuçlara ek olarak, anne ve babanın eğitim durumu yükseldikçe, her iki grup adölesanın benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılık düzeyinin olumlu etkilendiği görülmüştür. Annenin çalışıyor olmasının, her iki grup adölesanda benlik saygısını olumlu yönde etkilerken, depresif duygulanımı ve eleştiriye duyarlılık düzeyini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Her iki grupta da babanın mesleği ve adölesanın doğum sırasının benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılık üzerinde etkisi gözlemlenmemiştir. Okul öncesi eğitimin, her iki grupta da benlik saygısı, depresif duygulanım ve eleştiriye duyarlılıkta olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, her iki grupta da orta ve üst gelir düzeyine sahip, müstakil ve apartman dairesinde oturan ve kardeşi olan adölesanların benlik saygısı ve depresif duygulanımlarının diğerlerine göre daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular sonucunda, koklear implantlı adölesanlara ve ailelerine bu dönemin özellikleri ve yaklaşım prensiplerine yönelik uzman kişilerden danışmanlık verilmesi, adölesanın sosyal aktivite ve kurslara yönlendirilmesi, olumlu yönlerinin desteklenmesi ve bu konuda farklı vaka grupları ile ileri çalışmalar yapılması önerilmiştir.