Irak'ta petrol üretimi, tüketimi ve sorunları

Araştırma alanı 'Irak'ta Petrol Üretimi Tüketimi ve Sorunları' konusunu içermektedir. Irak 29 -37 kuzey enlemleri ile 38 -48 doğu boylamları arasındadır. Güneyinde Suudi Arabistan ve Kuveyt, batısında Suriye ve Ürdün,. güneydoğusunda Basra Körfezi, Kuzeyinde Türkiye, doğusunda ise İran bulunmaktadır. Irak'ın sınırlarının toplam uzunluğu 3600 kindir, bunun 60 km sini Basra Körfezinde deniz sınırı oluşturur. Irak'ın yüzölçümü 438. 446 km2 olup, nüfusu ise 22 milyon civanndadır(1997). Irak'ta bulunan petrol alanları ülke içerisinde dengesiz bir şekilde dağılmıştır. Bu alanların çoğu ülkenin kuzey ve güney bölgelerindedir. Kuzey petrol bölgesinde petrol rezervlerinin çoğu bu bölgenin doğusunda bulunur. Bu sahalar 1909 yılından sonra keşfedilmiştir. Ülkenin güney bölgesindeki petrol sahaları ise 1950 yılından sonra keşfedilmiştir. Bu petrol sahaları bölgenin güney kısmında İran ve Kuveyt sınırlarını aşmakta ve en çok rezervi de güneyde bulunan Rumaila ve Zübeyir petrol sahalanndadır. Fakat Irak büyük petrol yataklarına sahip olmasına karşın bu yatakların bir kısmı henüz üretime geçmemiştir. Bunun nedeni işletilmeyen sahalarda petrol kalitesinin farklı olması ve taşıma sorunuyla ilgilidir. Irak'ta ilk petrol kuyusu 1927 yılında Kerkük'te açılmasına karşın, ticari petrol üretimi 1934 yılında başlamıştır. Petrol üretimi ilk yıllarda 1 milyon tonu geçmemesine karşın gittikçe artmıştır. I979'da petrol üretimi 175 milyon tona yükselmiştir. Fakat 1980'de Irak-İran savaşı nedeniyle petrol üretimi azalmıştır. 1990- 1996 yılları arasında Irak'ın, Kuveyt'i işgali nedeniyle, Birleşmiş Milletler Irak'ın petrol satışını engellemektedir. Bu yüzden bugün Irak sadece kendi tüketimi için petrol üretmektedir. 1996'da Birleşmiş Milletler ile Irak arasında yapılan petrol- gıda değişme anlaşması gereği Irak altı ayda 2 milyar dolarlık petrol satabilmektedir. Bu anlaşma bugün de yürütülmektedir. 102 Irak'ta petrol üretimi ile birlikte petrol arıtma tesisleri de kurulmuştur. İlk petrol rafinerisi 1926 yılında AL-Uend Petrol Rafınerisidir. Yapılan rafinerilerin toplam sayısı dokuza ulaşmıştır. Bu rafineriler kapasiteleri, ürettikleri ürünler, yapım teknolojileri farklıdır. 1980 yılından sonra Irak'ın içinde bulunduğu savaşlar nedeniyle bu rafineriler büyük ölçüde tahrip olmuştur. Savaştan sonra bu rafineriler tamire girmiş. Fakat buradaki en büyük problem rafinerilere dışardan alet alınmasına ambargo nedeniyle engel olunmasıyla ilgilidir. Irak'ta petrol ihracatındaki en büyük problem petrolün taşınmasıdır. Çünkü Irak sınırının uzunluğu 3600 km. olmasına rağmen, bunun 60 km. sini deniz sınırıdır. Bu yüzden petrol taşıma için petrol boru hatların yapılması gerekmektedir. Bu hatlardan ilk olarak Kerkük'ten Suriye'ye ve Akdeniz'e iki boru hattı yapılmıştır. Daha sonra Kerkük'ten, Türkiye üzerinde Akdeniz'e ulaşmak için dört boru hattı yapılmıştır. Son yıllarda ise Ürdün'den geçen Kızıldeniz'e Akaba Körfezi'ne ulaşan bir boru hattı daha yapılmıştır. Diğer taraftan güney petrol bölgesinden Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyılarına iki boru hattı da yapılmıştır. Bu yüzden Irak'ın bölgesel politikası bu komşu ülkelere ticari ilişkilerini geliştirmek, petrol geçiş anlaşmaların imzalamak, bu anlaşmalardaki vergi oranlarının uzun süreli ve düzenli bir şekilde tutmaktır. Ülke dışı boru hatları yanında ülke içinde petrol ürünlerini taşımak amacıyla çeşitli boru hatları da yapılmıştır. Bu hatların en önemlisi stratejik petrol boru hatlarıdır. Bu hatların yanında Irak'ta Basra Körfezi kıyılarında üç liman yapılmıştır. Bunlar Fau, AL-Amiye ve Al-Amik Limanlarıdır.