Çeşitli ülkelerdeki sınıf öğretmenlerinin temel özlük haklarının karşılaştırılarak bu haklara ilişkin Türkiye'deki öğretmen görüşlerinin incelenmesi

Devlet görevlilerinin, yasaların öngördüğü koşul ve biçimlere bağlı olan hakları özlük hakkı olarak adlandırılmaktadır. Bir ülkenin geleceğinin inşasında oldukça önemli bir yeri olan öğretmenlerin sahip oldukları hakların geliştirilmesi eğitime çok boyutlu değer katmaktadır. Öğretmenlerin mesleğine saygınlığını arttırarak toplum nezdinde hak ettiği konuma ulaşması, öğretmenlerin sosyal ve ekonomik açıdan kalkınmış olması eğitimde verimliliği doğrudan etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı Almanya, İngiltere, Singapur, Avustralya ve Japonya'daki sınıf öğretmenlerinin sahip oldukları temel özlük haklarının Türkiye ile karşılaştırılarak Türkiye'deki sınıf öğretmenlerinin temel özlük haklarına ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın alt amaçları seçili ülkelerdeki sınıf öğretmenlerinin temel özlük haklarını incelemek, seçili ülkelerdeki sınıf öğretmenlerinin emel özlük hakları arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları karşılaştırmak ve Türkiye'deki sınıf öğretmenlerinin kendi özlük haklarına ilişkin görüş ve önerilerini incelemektir. Çalışmada, Almanya, İngiltere, Singapur, Avustralya ve Japonya aşağıdaki nedenlerden dolayı seçilmiştir: Almanya'nın Avrupa'da eğitimde başarılı bir grafik çizmesi, İngiltere'nin Avrupa Birliğinin en güçlü ülkelerinden biri olması, Singapur ve Avustralya'nın PISA sınavlarındaki istikrarlı başarısı ve Japonya'nın hem eğitimdeki başarısı hem de dünyanın en köklü eğitim sistemlerinden birine sahip olmasıdır. Seçili ülkelerde ve Türkiye'deki sınıf öğretmenlerinin temel özlük hakları karşılaştırılırken ve Türkiye'deki sınıf öğretmenlerinin sahip oldukları özlük haklarına ilişkin görüşleri incelenirken aynı haklar üzerinde durulmuştur. Söz konusu bu haklar; öğretmenlerin çalışma koşullarına, yer değiştirmelerine, terfi ve ilerlemelerine, maaşları ve ek ödemelerine, izin ve tatillerine, işten çıkarma ve disiplin cezalarına ve emeklilik durumlarına ilişkin haklardır. Araştırma sürecinde 2016- 2017 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Kartal, Sultanbeyli ve Pendik ilçelerinde görev yapan 30 sınıf öğretmeninin (10 kadın (%33) ve 20 erkek (%67)) özlük haklarına ilişkin görüşlerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Bu araştırmada seçili ülkelerdeki ve Türkiye'deki sınıf öğretmenlerinin temel özlük hakları arasındaki benzer ve farklı uygulamalar tespit edilmiş ve karşılaştırmalı eğitim yaklaşımlarından yatay ve dikey yaklaşımlar benimsenerek mevcut durum ortaya konmuştur. Elde edilen bulgulara göre; Türkiye'de sınıf öğretmenlerinin çalışma koşullarında bir iyileşme olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, özellikle büyük şehirlerde sınıf mevcutlarının fazla olduğu, öğretmenlerin başlangıç maaşlarının OECD ortalamasına yakın olduğu ancak tecrübeye bağlı maaş artışının oldukça düşük olduğu, sınıf öğretmenlerinin kariyer gelişimi ile ilgili var olan uygulamaların diğer ülkelerle karşılaştırıldığında eksik ve yetersiz görüldüğü, sınıf öğretmenlerinin yer değiştirmelerinin diğer branşlara kıyasla oldukça zor olduğu ve öğretmenlerin emeklilik haklarının diğer ülkelere oranla yetersiz olarak görüldüğü tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulguların Milli Eğitim Bakanlığı'nın öğretmenlerin özlük haklarını iyileştirmeye yönelik çabalarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.