Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik düzeylerinin ve tutumlarının incelenmesi

Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik ve tutum düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan öz-yeterlik ve tutum ölçekleri geliştirilmiştir. Araştırmada ayrıca öğretmen adaylarının öz-yeterlik ile tutum düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığına ve her iki ölçekten elde edilen puanların cinsiyet, yaş, öğrenim türü, mezun olunan ortaöğretim kurumu, akademik başarı ortalaması, Kamu Personeli Seçme Sınavı kursuna devam durumu ve üniversite değişkenlerine göre farklılaşma durumu incelenmiştir. Araştırmada, nicel araştırma tekniklerinden betimsel tarama ve korelasyonel tarama desenleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2014- 2015 öğretim yılında Türkiye'de 59 üniversitenin eğitim fakültesinin ilköğretim bölümü sosyal bilgiler öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören 6432 son sınıf öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise Abant, Amasya, Anadolu, Cumhuriyet, Dicle, Gazi, Kafkas, M. Akif Ersoy ve Muş Alparslan Uşak, Yıldız Teknik Üniversitelerinin eğitim fakültelerinin sosyal bilgiler öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören 818 (359 kadın, 459 erkek) son sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen ve tarama modeline uygun olarak yapılan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik ölçeği ile coğrafyaya yönelik tutum ölçeği ve kişisel bilgiler formu olmak üzere üç bölümden oluşan basılı form şeklindeki veri toplama aracıyla sağlanmıştır. Ölçeklerin geliştirilme çalışmasında uzman görüşleri alınmış ve elde edilen veriler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik ölçeğinin yapılan güvenirlik testi sonucunda Cronbach Alpha değeri. 908 olarak tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik tutum ölçeğinin bütününe ait Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı.975, birinci alt boyut ölçeğinin Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı.951, ikinci alt boyut ölçeğinin Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı.855'dir. Araştırma çalışmalarında elde edilen veriler, bilgisayar ortamında analiz edilmiş olup anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. Ayrıca araştırmanın alt problemlerine ait bulguların tespit edilmesi için yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, korelasyonel analiz, bağımsız grup t-testi, tek yönlü varyans analizi ile post-hocTukey HSD testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik düzeylerinin ''kesinlikle katılıyorum'', ''çok yüksek düzeyde'', coğrafyaya yönelik tutumlarının ise ''katılıyorum'', ''yüksek'' düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik düzeyleri ile tutumları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve olumlu korelasyon tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik öz-yeterlik düzeylerinin cinsiyet, yaş, öğrenim türü, mezun olunan ortaöğretim kurumu, akademik başarı ortalaması, öğretmenlik sınavı KPSS için kursa devam etme durumu değişkenine göre anlamlı farklılık olmadığı tespit edilirken, öğrenim görülen üniversite değişkenine göre farklılık tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafyaya yönelik tutumlarının yaş, öğrenim türü, mezun olunan ortaöğretim kurumu, akademik başarı ortalaması ve öğretmenlik sınavı KPSS için kursa devam etme durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre ölçeğin bütünü ile sevgi ve hoşlanma boyutunda anlamlı farklılaşma tespit edilirken, gerekli görme alt boyutunda anlamlı bir farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Üniversite değişkenine göre tutum ölçeğinin alt boyutlarında anlamlı farklılık tespit edilirken tutum ölçeğinin bütününde anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir.