Özel lise öğrencilerinin yalnızlık ve umutsuzluk düzeyleriyle internet bağımlılığı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bugün bizi ve yaşam biçimimizi geçmişş çağlardan ayıran temel olgu internet ve dijital teknolojidir. Çünkü günümüz teknolojisi, belki de hiç beklenmedik bir etkiyle, sosyal, kültürel ve psikolojik açıdan varoluş biçimimizi şekillendirmektedir. Günümüz toplumlarında teknolojik gelişimin vardığı düzey ve kullanım amaçlarına bağlı olarak ortaya çıkan birçok sorundan söz edilebilir. Dünyanın her yerinde insanlar ve özellikle gençler, internetin hızlı ve kolay şekilde bilgi toplamak ve etkileşim kurmak için ne kadar yararlı olduğunu keşfedeli epey zaman geçti. Bununla birlikte bazı bireylerin internete bağlı davranışları üzerinde kontrolü kaybettikleri ve bu durumun günlük hayatlarında, aile ve sosyal yaşamlarında zorluklara neden olduğu, sonuçta da sosyal, bilişsel, davranışsal, gelişimsel ve akademik sorunlara yol açtığı görülmektedir. Bu durumun diğer kimyasal olmayan bağımlılıklar gibi özellikler taşıdığı ve 'internet bağımlılığı' veya 'sorunlu internet kullanımı' olarak tanımlandığı bilinmektedir. İnternet bağımlılığına neden olduğunu düşünülen birçok faktörden söz edilebilir. Eğitim, teknolojiye en çok başvurulan alanlardan birisi olarak, bu bağımlılığın açığa çıktığı en dikkat çeken alanlardan biridir. Bu çalışmada ergenlerdeki internet bağımlılığı yalnızlık ve umutsuzluk açısından incelenmiştir. Ayrıca araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu aracılığıyla bireylerin bazı sosyo-demografik özellikleri ile internet kullanımı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu bağlamda İstanbul ili dahilinde farklı özel liselerde eğitim gören 302 kız 413 erkek öğrenciden oluşan gönüllü örneklem grubuyla çalışılmıştır. Öğrencilerin yalnızlık düzeylerine ilişkin veriler, Russel, Peplau ve Cutrona (1980) tarafından geliştirilen, Demir (1989) tarafından Türkçeye uyarlanan 'UCLA Yalnızlık Ölçeği', umutsuzluk düzeylerine ilişkin veriler Seber'in (1991) Türkçe'ye uyarladığı, ''Beck Umutsuzluk Ölçeği'' ve internet bağımlılığı düzeylerine ilişkin veriler Günüç'ün (2009) geliştirdiği ''İnternet Bağımlılık Ölçeği'' kullanılarak elde edilmiştir. Analiz sonuçlarında, anlamlılık düzeyleri en az p<0. 05 olarak kabul edilmiştir. Sonuçlar, SPSS programının hesapladığı değer 0 .05'den küçükse anlamlıdır, 0 .05'den büyükse anlamsızdır ilkesine göre değerlendirilmiştir. İkiden fazla bağımsız değişkenler arasındaki farkın anlamlılığı için Kruskal Wallis analizi, iki değişken arasındaki ortalamalar arasındaki farkın manidarlığı için de Mann Whitney-U Testi kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenleri arasındaki ilişki spearman korelasyon ile test edilmiştir. UCLA Yalnızlık, Beck Umutsuzluk ve İnternet Bağımlılığını yordama daki önem sırasını belirlemek için de regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin, %50,6'sı günde 3 saatten fazla internette vakit geçirmekte ve bu süre arttıkça internet bağımlılığıyla ilgili anlamlı farklar da ortaya çıkmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizinde 10. Sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeyinin diğer bireylerden daha yüksek olduğu, erkek öğrencilerde kız öğrencilerden daha yüksek internet bağımlılığı düzeyine rastlandığı, anne-baba ilişkilerinin vasat olan bireylerle, ilgisiz ebeveyn tutumuna maruz kulan bireylerin ve kardeş ilişkileri kötü olan bireylerin yalnızlık ve umutsuzluk düzeylerinin ve internet bağımlılığı düzeylerinin yüksek olduğuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte anne baba birliktelik durumu ve gelir durumlarına göre internet bağımlılığıyla ilgili anlamlı bir fark bulunmamıştır.