İşitme duyusunun iç mekanda mekan bağlılığının artırılmasına yönelik kullanımı

İnsanlar içinde yaşadığı çevreyi kavramak ve anlamlandırabilmek için farklı duyu organlarını kullanmaktadırlar. Bu duyu organlarının farklı kanallarla almakta olduğu uyarılar, içinde bulunulan mekana dair bir algı oluşmasına sebep olmaktadır. Bir mekanın deneyimlenmesinde her bir duyu organı farklı roller üstlenmesine rağmen mekan algısı yaratmada özellikle görme ve işitme duyuları ön plana çıkmaktadır. Görme duyusunun aksine işitme duyusunun her zaman açık ve tetikte olması insanların istemsizce işitme ağırlıklı uyarıların etkisinde kalmasına neden olmaktadır. Bu durum göz önünde bulundurulduğunda işitme duyusunun mekan algısı üzerinde görme duyusunun da ötesinde bir etkisi bulunmaktadır. Ancak geçmişşten günümüze geçerliliğini sürdüren göz-merkezcil anlayışın baskısı altında tasarımda işitme duyusuna yönelik ögelerden çok görsel ögelerin ön planda tutulmakta olduğu dikkat çekmektedir. Halbuki akustik çevreyi meydana getiren tüm işitsel ögelerin yarattığı mekan algısının, insanlar üzerinde oluşturduğu farklı izlenimler sebebiyle o mekanın deneyimlenmesinde olumlu ya da olumsuz etkilere sahip olduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak tasarımda işitme duyusunun öneminin ortaya koyulması ve mekan algısı üzerindeki etkilerinin ele alınması önem taşımaktadır. Bu sebeple çalışmada işitme duyusunun iç mekanda mekan bağlılığının artırılmasına yönelik kullanımı konu edilmektedir. Gündelik yaşamda insanların karşılaştığı ses kaynakları mekansal deneyimi işitsel boyutta etkisi altına almaktadır. Bu ses kaynakları arasından müzik, kullanıcılarda uyandırdığı farklı hisler sebebiyle ön plana çıkmakta olup, mekan algısını şekillendirme ve mekan bağlılığı yaratma konusunda önemli bir role sahiptir. Bir mekanın kişi üzerinde yarattığı hisler psikolojik yönden mekan algısını etkileyerek mekana dair belirli izlenimler elde edilmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle bu hisler arasından mekan bağlılığı üzerinde olumlu etkiye sahip olanların bir anketle belirlenmesi; başlıca müzik türleri göz önünde bulundurularak mekan bağlılığı yaratma etkisi yüksek olan müzik türlerinin, mekanı ve müziği aynı anda tanımlayabilecek hisler ve bu hislere ait alt etiketlerden yararlanılarak hazırlanmış bir anket gerçekleştirilerek belirlenmesi amaçlanmıştır. Mekan ve müziğin kullanılan bu yöntem ile ortak bir ölçekte değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkarılan müzik ve mekan ilişkisi, işitsel deneyim açısından verdiği ipuçları ile iç mekan tasarımında mekan bağlılığı sağlanmasında yol gösterici olmaktadır. Müziğin mekan algısını değiştirerek mekan bağlılığı üzerinde oluşturduğu olumlu etkinin bir tasarım stratejisi olarak kullanılmasının hem tasarımcı hem de kullanıcı açısından daha iyi bir mekansal deneyim yaratılmasına katkıda bulunacağı öngörülmektedir. Özellikle mağaza, restoran ve benzeri ticari mekan tasarımlarında müziğin bir tasarım ögesi olarak ele alınması yolu ile yaratılmak istenen mekan kimliği pekiştirilerek kullanıcı üzerinde daha güçlü bir izlenim bırakılması sağlanacaktır. Bu sayede kullanıcıların mekana uğrama ve mekanda zaman geçirme alışkanlıkları olumlu yönde kontrol altına alınmış olacaktır. Sonuç olarak, iç mekan tasarımında müzik önemli bir tasarım ögesidir ve mekan algısını değiştirmek için kullanılabilmektedir. Tasarımcının müziği doğru bir biçimde kullanabilmesi ve yaratmak istediği mekan algısının başarıya ulaşması adına elde edilen veriler ile düzenlenmiş olan müzik türleri ve mekan ile ilişkilendirilmiş hislerin mekan bağlılığı üzerindeki etkisini göstermekte olan tablo çalışmada belirlenmiş olan kullanıcı kitlesine yönelik olarak tasarımcıların ve araştırmacıların kullanımına sunulmuştur.