Şizofreni hastalarının aileleriyle yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programının aile işlevleri üzerindeki etkisi

Bu çalışmada, şizofreni tanısıyla kapalı psikoz servislerinde yatan bireylerin aileleriyle yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programına bağlı olarak değişen aile işlevleri araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda yanıt aranan denenceler dört grupta toplanmıştır. Birinci ve ikinci grupta, deney ve kontrol grubundaki deneklerin Aile Değerlendirme Ölçeği puanlan birbirleriyle karşılaştırmışken, üçüncü grupta deney grubundaki deneklerin uygulama öncesi ve uygulama sonrası ADÖ puanları, dördüncü grupta ise yine deney grubundaki deneklerin uygulama öncesi ve izleme testi ADÖ puanlan birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Araştırmaya katılan denekler 1996 yılı başından itibaren dört aylık süre içinde A. Ü. T. F. Psikiyatri polikliniğine başvuran, katlarda yatarak tedavisi planlanan ve DSM-IV sınıflandırma sistemine göre şizofreni tanısı alan hastaların yakınlarından oluşmuştur. Toplam 23 hasta yakını çalışmaya alınmış, bunlardan on tanesi deney grubunu 13 tanesi de kontrol grubunu oluşturmuştur. Her iki gruba başlangıçta Aile Değerlendirme Ölçeği, aile fonksiyonlarını belirleme amacıyla uygulanmıştır. Bu aşamada deney ve kontrol grubunun Aile Değerlendirme Ölçeği alt ölçek puanlarına göre birbirlerine benzer oldukları parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerden Mann-Whitney U testi ile saptanmıştır. Daha sonra deney grubundaki deneklerle araştırmacı tarafından geliştirilen iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programına başlanmış ve 12 oturumluk süreç sonunda deney ve kontrol gruplarına Aile Değerlendirme Ölçeği tekrar verilmiştir. Altı ay sonra aynı ölçek deney ve kontrol gruplarına son kez tekrar verilmiştir. Araştırmanın birinci ve ikinci grup hipotezlerini oluşturan deney ve kontrol gruplarının birbirleriyle uygulama sonrası ve izleme testi puanları açısından karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Üçüncü ve dördüncü grup hipotezleri oluşturan deney grubunun kendi içinde karşılaştırılmasında ise Wilcoxon Uyumlu-Çiftler İşaretli-Mertebeler testi kullanılmıştır. Bütün analizlerde hata payı p<.05 olarak alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir. 1. Yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programının sonucunda Aile Değerlendirme Ölçeği uygulama sonrası puanları açısından deney ve kontrol grubu karşılaştırıldığında 'problem çözme, iletişim, roller, davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar' alt ölçeklerinde deney grubu lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Gereken ilgiyi gösterme ve duygusal tepki verebilme alt ölçeklerinde ise her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. 2. Yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programının sonucunda Aile Değerlendirme Ölçeği izleme-testi puanları açısından deney ve kontrol grubu karşılaştırıldığında 'iletişim, davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar' alt ölçeklerinde deney grubu lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Gereken ilgiyi gösterme, roller, duygusal tepki verebilme ve gereken ilgiyi gösterme alt ölçeklerinde ise her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. 3. Yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programının sonucunda deney grubundaki deneklerin Aile Değerlendirme Ölçeği uygulama öncesi-uygulama sonrası puanları karşılaştırıldığında 'Problem çözme, iletişim, roller, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar' alt ölçeklerinde uygulama sonrası lehine önemli farklar bulunmuştur. Duygusal tepki verebilme alt ölçeğinde ise uygulama öncesi-uygulama sonrası puanları açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. m 4. Yapılan iletişim becerileri odaklı psiko-eğitim grup programının sonucunda deney grubundaki deneklerin Aile Değerlendirme Ölçeği uygulama öncesi-izleme testi puanları karşılaştırıldığında 'Problem çözme, iletişim, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar' alt ölçeklerinde izleme-testi lehine önemli farklar bulunmuştur. Roller alt ölçeğinde ise anlamlı bir fark saptanmamıştır.