Katı atık yönetimi-Tahran örneği

Tahran değişik çevre sorunlarıyla karşı karşıya olduğu bir kenttir. Bu sorunlardan biri atıklardan kaynaklanan çevre kirliliğidir. 1986'da, yeni katı atık toplama ve yok etme sistemi Tahran Belediyesi tarafından uygulanmaya konuldu. Eski sistemde, atıklar, el arabası ile çöpçüler tarafından evlerden toplanırdı. Çevre sağlık koşullan önemsenmeden atıklar kaldırımlara boşaltılırdı. Sonra, bu atıklar küreklerle kamyonetlere yüklenirdi. Bu kamyonetler, atıkları Tahran'ın civarında bulunan açık alanlara boşaltırdı. Bu işlem hem ekonomi açısından karlı değildi hem de sağlık ve çevre açısından, su, hava ve toprak kirliliğine sebep olurdu. Yeni sistemde, evsel atıklar mekanize bir şekilde, özel kamyonetlerle toplanmakta ve intikal istasyonlarına taşınmaktadır. Atıklar Semi-Treylerlere boşaltıldıktan sonra Kehrizek yok etme merkezine götürülmektedir. Atıkların, üretildiği mekanda geri kazanım, kompost üretim, özel atıkların yakılması ve atıkların sağlıklı bir şekilde gömülmesi ve inşaat kalıntılarının toplanması ve taşınması, hastane atıkların toplanması, kentsel hizmetlerin özel sektöre devri, atık depoların kurulması, atık toplama sisteminin otomasyonu gibi uygulamalar ana programın kapsamında gerçekleştirilmektedir. Bu tezde, eski ve yeni sistemlerin avantajları ve dezavantajları ve kentsel hizmetlerin özelleştirilmesi tartışılırken, sosyo-ekonomik, kültürel ve çevre koşullan, önemli etmenler olarak göz önünde bulundurmuştur. Bu araştırmadan alınan olan sonuçlar, mekanize sistemin evsel atıklan yok etmenin sonucunda ortaya çıkan kirliliğinin azaltılmasında başarılı olmadığını göstermiştir. Değişik kültürlere sahip insanların bir araya yaşadıkları, eğitimsizlikleri ve vatandaşlann işbirliliği yapmamalan bu başansızlığın en önemli nedenleri 348 arasında yer alırlar. Aktarma istasyonları, taşınma maliyetini azaltmasında büyük rol oynamaktadırlar. Ancak bu istasyonları kurmak için kent alanında uygun boş arsa bulmanın zor olmasından dolayı bu istasyonlar uygunsuz yerlerde kurulmaktadır ve bu istasyonlarda çalışanlar ise sağlık konuları uygulamadıkları için o çevrede oturan vatandaşları rahatsız etmektedirler. Özet olarak bu istasyonların dezavantajı çevre kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunmalarıdır. Günümüzde Tahran atıklarım yok etmek için sağlıklı gömme yöntemi uygulanmaktadır. Tahran' in atıklarının artması ve eskilerde atıkları yok etmek için uygun yöntemlerin Kehrizek atık yok etme merkezi geleceği yönelik yeterli kapasiteye sahip olmadığı saptanmaktadır. Ayrıca gerekli tedbirler alındığı halde yeraltı suları hala tehlike altındadırlar. Hastane ve diğer toplamış atıklar da bu merkezde gömülmektedir. Atıkları geri kazanım uygulamalarının hala gelişmediği ve bu alandaki çalışmaların hızlandırılmasında etkili bir girişim bulunmamaktadır. Özel sektör tarafından kullanılmış kağıtların toplanması ve yeniden değerlendirilmesi yeni sistemde gerçekleştirilen ilk adımlardan biridir. Eski gübre fabrikasının (500 tonluk) onarımı ve yeniden açılması için gerekli çalışmalara başlanmaktadır. Ayrıca bu fabrikanın yeni birimlerinin açılması için yabancı şirketlerle sözleşmeler imzalanmaktadır. Yeni sistemin asıl amacı kompost üretmektir. Kompost üretiminin maliyeti diğer atık yok etme yöntemlerine göre daha az olduğu için bu yöntem önem kazanmaktadır. Ayrıca bölgede tarım arazilerin varlığı, uygun iklim koşulları ve Tahran atıklarda büyük miktarda organik maddelerin var olması, 349 kompost üretiminin gerekliliğini göstermektedir. Ayrıca bu yöntem, çevre kirliliğini azaltmakla birlikte, maddelerin geri dönüşümünde, uzun dönemde ekonomik açıdan karlılık sağlamaktadır. Atıkları gömme yönteminin maliyeti, kompost ve yakma yöntemlerin maliyetleri ile karşılaştırılmayacak kadar düşüktür. Ancak sağlık ve çevre sorunları yaratığı için uygun bir yöntem değildir. Tahran katı atıklarının yok edilmesi için yakma fırınlardan faydalanmak, sağlık ve ekonomik açıdan karlı değildir. Ancak tehlikeli sanayi ve hastane atıkları yakmak amacıyla, çevre koşullan göz önünde bulundurarak, bir atık yakma fırının açılması gerekiyor. Tahran'ın katı atık yönetiminin özelleştirmesi ile ilgili yapılmış olan araştırmaların sonucunda, ülkenin siyasi, sosyo-ekonomik ve kültürel koşullarına uygun olmayan özelleştirme olgusunun seçildiği görülmektedir. Açıkçası İran'da özelleştirme olgusu, devletin görev yoğunluğunun en yüksek seviyesine ulaşması ve ekonomik ve idari değişime gereksinimleri göz önünde bulundurulmadan daha çok gelişmiş ülkelerin ekonomik-idari stratejilerini izlenmesi şeklinde yorumlanmaktadır. Tahran Belediyesi'nin hizmetlerinin özel sektöre devrinden sonra, ekonomik açıdan bir avantaj sağlanmadığı saptanırken, genel olarak; İran'daki özelleştirmenin başarısızlığına yol açan önemli nedenler, - Maliyetin doğru bir şekilde hesaplanmaması, - Fazla insan gücü kullanarak maliyetin yükseltilmesi ve - Düzensiz kontrol ve programsızlık olarak özetlenebilir. 350