Üniversite öğrencilerinin duygu stillerinin beş faktör kişilik özellikleri depresyon, anksiyete ve strese göre incelenmesi

Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin depresyon, anksiyete, stres ve beş faktör kişilik özelliklerinin duygu stillerini anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını ve üniversite öğrencilerinin duygu stilleri puanlarının öğrencilerin özlük niteliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlemektir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri olarak özlük nitelikleri, depresyon, anksiyete, stres ve beş faktör kişilik özellikleri alınmıştır. Bağımlı değişken ise üniversite öğrencilerinin duygu stilleridir. Araştırmanın evrenini Selçuk Üniversitesi'nin farklı fakültelerinde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreni, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Edebiyat Fakültesi'dir. Araştırma örneklemi bu fakültelerin çeşitli bölümlerinde öğrenim görmekte olan 1. ve 4. sınıf öğrencilerinden tesadüfi küme örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma örneklemi 418 kız ve 382'si erkek olmak üzere toplam 800 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilerin yaş aralığı 17-34 ve yaş ortalaması ise 20 .35' SS:2, 14 dür. Öğrencilerin duygu stilleri puanlarını belirlemek için Araştırmacı tarafından geliştirilen Duygu Stilleri Ölçeği, Türkçeye uyarlaması Akın ve Çetin tarafından yapılan (2007) Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği ve beş faktör kişilik özellikleri puanlarının belirlenmesinde Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (Bacanlı, İlhan ve Arslan, 2009) kullanılmıştır. Duygu Stilleri puan ortalamaları ile cinsiyet, sınıf, anne babalarının birlikte olma durumu, duygusal bir ilişki yaşama durumu ve çocukluk döneminde üzücü duygusal veya fiziksel bir yaşantı geçirme değişkenlerine göre grupların ortalamaları arasındaki farkın önem kontrolü bağımsız gruplar t testi ile yapılmıştır. Duygu Stilleri puan ortalamalarının yaşadığı yer değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile test edilmiş, farklılaşma gözlenen durumlarda farklılaşmanın kaynağının belirlenmesi için tukey testi kullanılmıştır. Duygu stilleri, depresyon, anksiyete, stres ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin analizinde pearson momentler çarpım korelasyon katsayısı tekniğinden yararlanılmıştır. Depresyon anksiyete stres ve beş faktör kişilik özelliklerinin duygu stillerini anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığı ise çoklu regresyon analizi ile hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular aşağıda özetlemiştir.1. Cinsiyet değişkeni açısından öğrencilerin duygu stillerinin 'bastırma' alt boyutu puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur. Erkek öğrencilerin duygu stilleri alt boyutundan bastırma puan ortalaması kız öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. 2. Sınıf değişkeni açısından öğrencilerin duygu stillerinin 'bastırma' ve 'tolere' etme alt boyutu puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur. Dördüncü sınıf öğrencilerin duygu stilleri alt boyutundan bastırma puan ortalaması birinci sınıf öğrencilerinden anlamlı düzeyde düşük çıkmıştır. Dördüncü sınıf öğrencilerin duygu stilleri alt boyutundan 'tolere etme' puan ortalaması birinci sınıf öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. 3. Yaşadığı yer değişkeni açısından öğrencilerin duygu stillerinin 'bastırma' alt boyutu puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur. Yaşamının çoğunu köy ve kasabada geçiren öğrencilerin duygu stilleri alt boyutundan bastırma puan ortalaması yaşamının çoğunu il ve büyük şehirlerde geçiren öğrencilerinden anlamlı düzeyde düşük çıkmıştır. 4. Öğrencilerin anne babalarının birlikte yaşayıp yaşamama değişkenine göre öğrencilerin duygu stilleri puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma bulunmamıştır. 5. Romantik bir ilişki yaşama değişkeni açısından öğrencilerin duygu stillerinin 'tolere' alt boyutu puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılaşma bulunmuştur. Romantik ilişki yaşayan öğrencilerin duygu stilleri alt boyutundan 'tolere' puan ortalaması romantik ilişki yaşamayan öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. 6. Çocukluk döneminde üzücü duygusal veya fiziksel bir yaşantı geçirmeyen öğrencilerin duygu stillerinin 'başetme' alt boyutu puan ortalamaları yaşantı geçiren öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. 7. Öğrencilerin duygu stilleri ile depresyon anksiyete ve stres puanları arasında negatif yönlü anlamlı düzeyde bir ilişki bulunmuş ve depresyon anksiyete ve stresin, duygu stillerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. 8. Öğrencilerin duygu stilleri ile beş faktör kişilik özelliklerinden duygusal dengesizlik/nevrotizm puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken, dışadönüklük, deneyime açıklık, yumuşakbaşlılık ve sorumluluk alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı düzeyde ilişkiler bulunmuş ve beş faktör kişilik özelliklerinin duygu stillerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür.