Ergenlerin meslek kararı verme yetkinlik algılarının, algılanan ana-baba tutumu ve bazı özlük nitelikleri açısından incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, ergenlerin meslek kararı verme yetkinlik algılarının, algılanan ana-baba tutumu ve bazı özlük nitelikleri açısından incelenmesidir. Bu araştırma genel tarama modelinde olup 8. sınıf öğrencilerinin meslek kararı verme yetkinlik algıları çeşitli değişkenler açısından betimlenerek karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmanın evrenini 2008- 2009 yılında Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü' ne bağlı ilköğretim okullarında öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise Konya merkez ilçelerindeki ilköğretim okullarında öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri arasından tesadüfi küme örneklemi yoluyla seçilmiştir. Araştırmaya 233' ü kız, 209' u erkek olmak üzere toplam 442 öğrenci katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerle ilgili veri toplamak amacıyla; Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği, Ana Baba Tutum Envanteri ve araştırmacı tarafından hazırlanan 4 maddeden oluşan Bireyi Tanıma Çizelgesi kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, varyans analizi, tukey testi, pearson momentler çarpımı korelasyon tekniği ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği'nin mesleklerle ilgili toplama ve gerçekçi plan yapma alt boyutlarında erkek öğrencilerin puan ortalamaları, kız öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Araştırma bulguları bireysel ve mesleki özellikleri doğru değerlendirme puanlarının anne eğitim düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Annesi lise mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, annesi ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Ayrıca annesi üniversite mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, annesi ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Araştırma bulguları bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puanlarının baba eğitim düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Babası lise mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, babası ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Araştırma bulgusuna göre; babası üniversite mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, babası ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. MKVYÖ' nün her üç alt boyutu da sosyo-ekonomik düzeye göre anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Araştırma bulgularına göre alt SED'e sahip öğrencilerin meslek kararı verme yetkinlik puanları orta SED' e sahip öğrencilere göre daha düşüktür. Ayrıca alt SED'e sahip öğrencilerin meslek kararı verme yetkinlik puanları üst SED' e sahip öğrencilere göre daha düşüktür. Araştırma bulgularına göre MKVYÖ' nün bütün alt boyutları ile demokratik ana baba tutumu arasında pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki vardır. Demokratik ana baba tutumlarının artması meslek kararı verme yetkinlik düzeyini de artırmaktadır. MKVYÖ' nün alt boyutlarıyla koruyucu istekçi tutum ve otoriter tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırma bulgularına göre Ana Baba Tutum Envanteri alt boyutlarından sadece demokratik ana baba tutumunun meslek kararı verme yetkinliğini anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Koruyucu istekçi tutum ve otoriter tutum ise meslek kararı verme yetkinliğini açıklamada önemli bir güce sahip değildir.