Üstün zekalı ve özel yetenekli öğrencilerde sosyal duygusal öğrenme becerilerinin yordayıcısı olarak üst bilişsel farkındalık

Bu araştırmanın amacı üstün zekalı ve özel yetenekli öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık ile sosyal duygusal öğrenme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bir diğer amaç ise sosyal duygusal öğrenme becerilerinin yordanmasında üstbilişsel farkındalığın etkisinin incelenmesidir. Ayrıca bu kavramların bazı demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığının araştırılması da bu çalışmanın alt amaçlarındandır. Araştırma deseni, ilişkisel tarama desenidir. Araştırmanın evrenini 2018- 2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan Bilim ve Sanat Merkezleri ve üstün zekalı ve özel yetenekli öğrencilere eğitim veren tüm özel/resmi eğitim kurumlarda bulunan üstün zekalı ve yetenekli 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem grubu ise basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle, 2018- 2019 eğitim öğretim yılında Bahçelievler İTO Bilim ve Sanat Merkezi, Beşiktaş Bilim ve Sanat Merkezi, Üsküdar Çocuk Üniversitesi ve Küçükçekmece Çocuk Üniversitesi'nde eğitimlerine devam eden toplam 367 üstün zekalı ve özel yetenekli ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği (Karakelle ve Saraç, 2007), Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği (Kabakçı ve Korkut Owen, 2010) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Öğrencilerin üstbilişsel farkındalık, sosyal duygusal öğrenme becerileri toplam ve alt boyut düzeylerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, anne baba birliktelik durumu, ders harici ekran süresi, günlük kitap okuma süresi, okul öncesi eğitim alıp almama durumu ve algılanan okul başarı durumu değişkenleri arasındaki farklılıkları ve ilişkileri tespit etmek için 'İlişkisiz Grup t Testi' ile 'Tek yönlü Varyans Analizi' analizi yapılmış ve birimler arasındaki farklılıkları tespit etmek için Post Hoc testlerinden yararlanılmıştır. Üstbilişsel farkındalık ve sosyal duygusal öğrenme becerileri arasındaki ilişki Pearson Momentler Korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Üstbilişsel farkındalık düzeylerinin sosyal duygusal öğrenme becerilerini ne derece yordadığını belirlemek amacıyla Regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda üstün zekalı ve özel yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalıkları ile sosyal duygusal öğrenme becerileri arasında yüksek düzeyde, anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu görülmektedir. Üstbilişsel farkındalık ile anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, ders harici ekran süresi, günlük kitap okuma süresi ve algılanan okul başarısı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sosyal duygusal öğrenme becerileri ile anne eğitim düzeyi, ders harici ekran süresi, günlük kitap okuma süresi ve algılanan okul başarısı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal duygusal öğrenme becerileri alt boyutlarından iletişim becerileri ile cinsiyet, günlük kitap okuma süresi ve algılanan okul başarısı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Sosyal duygusal öğrenme becerileri alt boyutlarından problem çözme becerileri ile ders harici ekran süresi, günlük kitap okuma süresi ve algılanan okul başarısı değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal duygusal öğrenme becerisi alt boyutlarından stresle başa çıkma becerileri ile ders harici ekran süresi ve günlük kitap okuma süresi değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Son olarak sosyal duygusal öğrenme becerisi alt boyutu olan kendilik değerini artıran beceriler ile anne baba birliktelik durumu, ders harici ekran süresi, günlük kitap okuma süresi ve algılanan okul başarısı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular alanyazındaki diğer araştırma bulguları ışığında tartışılmış ve araştırma sonuçlarına göre araştırmacılara ve eğitimcilere yönelik öneriler sunulmuştur.