Çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile çatışma iletişim tarzları arasındaki ilişki

Bu çalışmada, işyerlerinde kişilerarası davranışların adil olarak algılanmasıyla, bireylerin çatışmalarda kullandıkları iletişim tarzları arasındaki ilişki incelenmiştir. İşyerindeki kişilerarası adil davranış algısı, çalışanların, yönetici ve iş arkadaşlarının kendilerine ne kadar adil davrandıklarına ilişkin değerlendirmelerini içerir. Yapılan çalışmalarda, nazik ve saygılı olma, yalan söylememe gibi davranışların adil olarak değerlendirildiği görülmüştür. Bu araştırmada da Donovan Drasgow ve Munson (1998) tarafından çalışanlara yönelik olarak geliştirilen 'Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği' kulanılmıştır. Araştırmada işyerindeki etkileşimsel adaletle ilişkisi açısından incelenen çatışma iletişim tarzları, bireylerin bir çatışma sürecinde kullanabilecekleri farklı iletişim tarzlarını ifade etmektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar, bireylerin çatışmalarda duygularını ifade etme, durumla yüzleşme ya da çatışmadan kaçınma gibi farklı iletişim tarzlarını kullandıklarım göstermiştir. Bu konuyla ilgili olarak çalışmada Goldstein (1999) 'in Çatışma İletişim Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Yapılan daha önceki araştırmalarda bu iki değişkenin bir arada incelendiği bir çalışmaya rastlanmamış ancak her iki değişkenin de kültürlerarası çalışmalarda ele alındığı görülmüştür. Ayrıca özellikle son yıllarda elde edilen bulgular, aynı kültürde farklı eğilimlerin olabileceğini göstermiş ve Türkiye'de bireylerin hem bireyci hem de toplulukçu eğilimlere sahip olduklarına ilişkin bulgular artmıştır. Bu nedenle, bu çalışmada da kültürel eğilimler, diğer değişkenlerle ilişkileri açısından incelenmiştir. Kültürel eğilimlerin ölçülmesi amacıyla Bireycilik-Toplulukçuluk Değerler Ölçeği (Triandis 1995) kullanılmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada, veri toplama amacıyla kullanılacak Kişilerarası Adil Davranış Algısı, Çatışma İletişim Tarzları ve Bireycilik - Toplulukçuluk Değerler Ölçeklerinin Türkçe'ye uyarlama çalışmalarıIII yapılmıştır. Bu aşamaya Ankara, İstanbul, Afyon, Denizli ve Antalya illerinde, özel sektörde ve kamu sektöründe çalışan 82 kadın ve 120 erkek, toplam 202 kişilik bir örneklem grubu katılmıştır. Toplanan verilerle ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, ölçeklerin yeni formları, Ankara, İstanbul, İzmir, Van, Denizli ve Antalya illerinde, özel sektörde ve kamu sektöründe çalışan, 214 kadın, 180 erkek ve 6 cinsiyet belirtmeyen toplam 400 kişiye uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, çalışanların kişilerarası adil davranış algılarıyla, çatışmalarda kullandıkları iletişim tarzları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ancak önemli bir bulgu olarak farklı kültürel eğilimlere sahip bireylerin, çatışmalarda kullandıktan iletişim tarzları arasında bir ilişki görülmüştür. Buna göre bireyci eğilimleri yüksek olan çalışanlar, toplulukçu eğilimlilere göre çatışmalarda daha fazla duygularım ifade etmekte ve daha fazla çatışmaya yaklaşan bir iletişim tarzı kullanmaktadırlar. Algılanan kişilerarası adil davranışlarla, bireylerin sahip oldukları kültürel eğilimler arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Diğer yandan çalışanların cinsiyet, çalıştıkları sektör ve bulundukları konumlarına ilişkin olarak da bazı analizler yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, işyerindeki kişilerarası adil davranış algılarının bireylerin çalıştıktan sektörlere göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca çatışmalarda, erkeklerin kadınlara göre daha çatışmaya yaklaşan bir iletişim tarzım kullandıkları, kadınlarda ise duygularını ifade etme eğiliminin daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca çatışmalarda duygularım ifade etmeleri açısından kamu sektöründe ve özel sektörde çalışanlar arasında da anlamlı fark olduğu görülmüştür. Sonuç olarak bireylerin çatışmalarda kullandıktan iletişim tarzlarının, çevrelerinde algıladıktan kişilerarası adil davranışlardan çok, sahip olduktan kültürel eğilimlere göre farklılaştığı görülmüştür. Ancak, bireylerin sahip olduktan kültürel eğilimler ile işyerinde algıladıkları kişilerarası adil davranışlar arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca çalışmaya katılan deneklerin önemli bir bölümünün hem bireyci hem de toplulukçu eğilimlere sahip olduktan görülmüştür.