Büyükşehir belediye meclislerinde temsil ve katılımda adalet: Hatay örneği

okulu olarak da değerlendirilen yerel yönetimler, halka en yakın idari kuruluşlardır. Bu açıdan, yerel ihtiyaçlara en uygun cevabı verebilmesi ile halkın katılımını daha fazla açıklamaktadır. Tarihsel süreçte farklı ad ya da oluşumlar olarak var olan yerel yönetimler, Cumhuriyet ile beraber kendine özgü yasal düzenlemelere konu olmuştur. Temsil ve katılım kavramlarının da tarihsel bir gelişimi vardır. Galata-Beyoğlu uygulaması istisna tutulursa Cumhuriyetle birlikte bu kavramlar da çok konuşulmuştur. Özellikle 90'lı yıllarla birlikte bu kavramlar özel sektörde, sivil toplum örgütlerinde ve kamuda öne çıkmaya başlamıştır. Son yıllarda yapılan demokratikleşme uygulamaları ile bu alanda yapılan reformlar, etkin bir yerel yönetim açısından daha fazla önemli hale gelmiştir. Bugün büyükşehir yönetimlerinin çok daha fazla önemli olduğu hatta 6360 sayılı yasa ile ayrı bir boyut kazandığı dikkate alınırsa temsil ve katılım olgusunun büyük ölçekli yerleşim alanlarında da dikkatle üzerinde durulmasını gerektirmektedir. Çünkü büyükşehir belediyeleri hizmetlerin planlı, programlı, etkin ve uyum içinde yürütülmesi ve yerel halkın ihtiyaçlarını karşılaması açısından önemli bir konumdadır. Belediyelerin karar organı olan belediye meclislerindeki üyeler, halkın yerel müşterek ihtiyaçlarını karşılama konusunda önemlidir. Özellikle 6360 sayılı yasanın oluşturduğu yeni durum dikkate alınarak oluşan yeni ölçeğin, 2014 seçilmeleri sonrası yerel meclislerin temsil yeteneği üzerinde ne gibi etki yapacağının araştırılmasına ihtiyaç vardır. Meclis üyeleri kendilerini seçen halkı meclislerde ne düzeyde temsil ettiği, halkın meclise ve yönetime katılımının ne düzeyde olduğu ve katılımda adaletin sağlanıp sağlanamadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile belediye yönetimlerine ilişkin düzenlemelerin hem genel hem de Hatay ili özelinde etkileri değerlendirilmeye çalışılmakla birlikte özellikle Büyükşehir yönetimlerine ilişkin yapılan yeni düzenlemeyi de dikkate alarak, ölçeğin büyüklüğü veya küçüklüğünün, yerel meclislerde temsilin işlevselliğine nasıl etki edeceği, temsilde adalet ve katılımcılığa etkisinin ne yönde olacağı üzerine çalışılmıştır. Bu bağlamda Büyükşehir belediye meclislerinin oluşumu, ilçelerin nüfus büyüklüğü, meclis üyelerinin profilleri, ölçek büyüdükçe meclis üyelerinin etki alanının ne olacağı, meclis üye sayısının artışı ve niteliği, il sınırı düşünülerek hangi temsilcinin kentin hangi alanını ve ne kadar temsil edeceği ve gerçek bir temsilin ve katılımın sağlanıp sağlanamayacağı gibi konular irdelenmiştir. Bu bağlamda, üç bölümden oluşan tezin Birinci Bölümü büyükşehir yönetimlerini dikkate alarak kavramsal, kuramsal çerçeve ve temsil ve katılıma ilişkin süreç üzerinde durmaktadır. İkinci bölümde, öncelikle Büyükşehir Yasası çerçevesinde temsil ve katılım açısından büyükşehir belediyelerinin yapısı, gelişimi ve işleyişi, daha sonra ise kalkınma planları ve çeşitli raporlarda temsil ve katılım konularının nasıl yer aldığı üzerinde durulmuştur. Üçüncü Bölümde, büyükşehir belediyelerinin yeniden düzenlenmesi bağlamında değerlendirilen ve büyükşehir yönetimlerine ilişkin yeni düzenlemeyi dikkate alarak Hatay Büyükşehir Belediye Meclis üyelerine bir anket uygulaması yapılarak, onların görüş ve düşünceleri alınmıştır. Anket çalışmasından elde edilen veriler SPSS frekans ve regresyon yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçta ise hem teorik hem de uygulamada elde edilen bilgi ve veriler birlikte değerlendirilmiş ve bazı önerilerde bulunulmuştur.