Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi köy politikaları (1950-2000)

Bu çalışmada; Türkiye'de Cumhuriyet döneminde tasarlanan ve uygulanan köy/kır politikalarıyla, bu politikaların köye etkileri incelenmiş, elde edilen bilgiler değerlendirilmiş ve çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Köy, temelde tarım toplumu özelliklerini koruyarak gelişmiştir. Sanayi döneminde farklı ihtiyaçların ortaya çıkması nedeniyle bu temel özellik değişiklik göstermeye başlamıştır. Türkiye'de Cumhuriyet dönemi köy yapılanmasında; devralınan toplumun özellikleri kadar, kurulan yeni devletin hukuki düzenlemelerinin de etkisi vardır. Cumhuriyet dönemi köy yapılanması tarım toplumu özellikleri temelinde gelişme göstermiştir. Türkiye'de Cumhuriyet dönemi politikalarının iki temel aşamadan geçtiği kabul edilir. Birinci aşama, Cumhuriyetin kuruluşundan 1950'ye kadar olan tarım aşaması, ikincisi ise, 1950- 2000 arası kısmen sanayileşme aşamasıdır. Cumhuriyet döneminde, köye yönelik çalışmalarla belirli gelişmeler sağlanmıştır. Buna göre; İlk dönemde, Köy Kanunu çıkarılmış, toprak-tarım, vergi, eğitim, sağlık gibi köye yönelik çalışmaların sosyal ve ekonomik temelleri hazırlanmıştır. Dönemin kıt imkanları, altyapı eksiklikleri, merkezi noktalara ağırlık verilmesi gereği vb. öncelikler nedeniyle köy yönünde yeterince kullanılamamıştır. 1950- 2000 arasını kapsayan ikinci dönemde; dıştan alınan kredilerle ağırlıklı olarak sanayi merkezleri desteklenmiş ve kentleşme yatırımlarına öncelik verilmiştir. Bununla beraber, köylerde; yol ve su gibi öncelikli altyapı çalışmaları başlamış ve zaman içerisinde ilerlemeler kaydedilmiştir. Bu dönemde, köy sorunlarının çözümü yönünde; eğitim, sağlık, elektrik, haberleşme gibi altyapı çalışmaları artmıştır. Buna ek olarak, köyün sosyal ve ekonomik yönden gelişimini sağlama yönünde; yönetim ve sosyo-ekonomik örgütlenme, köy kalkınması, toprak reformu, köyün yeninden yapılanması çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, tarım döneminin yöntem, teknik ve örgütlenişini içerdiğinden, gelişen sanayi dönemi köy sorunlarını çözmede yeterli olamamıştır, özellikle; eğitim, sağlık, yol, su, elektrik, haberleşme, toprak ve tarım reformu, hukuk reformu, gelir yetersizliği gibi bazı temel sosyal ve altyapı hizmetlerinde yeni döneme uygun çözümler üretilemediğinden köyde yeni sosyal ve ekonomik sorunlar ortaya çıkmıştır. Köyde ortaya çıkan farklı ve yeni sorunlar, köy içinde yeterince çözülemeyince, 'göç' çözüm olarak kabul edilmiş ve köyden kente büyük göç dalgası başlamıştır. Köyde istihdam edilemeyen ve sanayileşme için gerekli olan emek gereksinimlerine göçle geçici de olsa çözüm bulunmuştur. Bütün bu gelişmelerin sonunda köyler önemli ölçüde boşalmıştır. Kentlerde ise; iş, altyapı, çevre vb. sorunları çoğalmıştır. Buna bağlı olarak köylülerin köyde kalma eğilimleri artmıştır. Günümüzde, köylerde yeni teknik ve yöntemlerle altyapı ve çalışma imkanlarının oluşturulabileceği döneme girilmiştir. Köy nüfusunun yerinde istihdamı konusu önceki dönemlerden daha etkili bir şekilde gündeme gelmiştir. Bu yeni dönemde, teknolojik, ekonomik ve sosyal gelişmelerle, yeni hukuk ve hizmet yapılanmasının birlikte çözümlenmesi gerekmektedir. Bu, bilimin yol göstericiliğinde çoğulcu, demokratik ve rekabeti esas alan bir yapılanmayla oluşturulmuş model çalışmalarla sağlanabilir.