turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bilgi sistemleri ve pazarlama arasındaki uyumun algılanan pazarlama performansına etkisi ve bir uygulama

Pazarlama performansı işletmelerin başarı kriter değerleri arasında en önemli unsurlarından birisidir. Ancak performansı arttırıcı bazı öğeler gerekmektedir. Bunlardan bir tanesi de bilgi sistemleridir. Özellikle bilgi sistemlerinin pazarlama ile uyumu, pazarlama performansı ile ilişkilendirilebilinir. Bilgi sistemleri ve pazarlama arasındaki uyum ise pazarlama yönelimde ve stratejik yönelimde uyum boyutlarına sahiptir. Yapılan birçok araştırmada bilgi sistemlerinin pazarlama performansına etkisi incelenmiştir. İncelenen bilgi sistemleri ve bunların işletmeye katkıları ve sonucunda da pazarlama performansını etkilemesi gibi birçok unsur içinde hangi yönelimde uyumun gerçekleştiği soruları pek fazla cevap bulmamıştır. Çalışanların bu yönelimlere bağlı pazarlama performansını değerlendirmeleri ve aradaki ilişkinin ortaya konulabilmesi, işletmeler tarafından nelere dikkat edilmesi gerektiğinin de anlaşılmasına neden olacaktır. Bunun için öncelikle pazarlama ve bilgi sistemleri arasındaki uyumu hangi boyutların destekleyeceği iyi bilinmelidir. Ayrıca aradaki uyum ile ilgili boyutların ve kavramların bilinmesi, hem işletmelerin hem de çalışanların pazarlama performansını arttırıcı yönde ilerlemelerini sağlayacaktır. Bu çalışmada bilgi sistemleri ve pazarlama arasındaki uyum ile ilgili kavram ve boyutlar ortaya konmuş ve ısıtma-havalandırma-iklimlendirme sektöründe çalışanlarca algılanan pazarlama performansına etkisinin analiz edilmesi için bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 72 firma incelenmiştir. Sektör içerisinde satış ve pazarlama departmanlarında çalışanların bilgi sistemi ve pazarlama arasındaki uyum ile algılanan pazarlama performansına etkisine yönelik yapılan analizlerde, bilgi sistemleri ve pazarlama arasındaki uyum arttıkça algılanan pazarlama performansının artacağı görülmüştür. Ayrıca ısıtma-havalandırma-iklimlendirme gibi pazarlamanın oldukça yoğun olduğu bir sektör dışındaki diğer sektörlerde de bu ilişkinin incelenmesi ve aynı sonuçlara ulaşılıp ulaşılmayacağı konusu araştırmaya değerdir.
Dijital pazarlamada C kuşağının dijital ürünleri benimseme düzeyi farklılıklarının belirlenmesine dair bir alan araştırması

Bu çalışma, Everett Rogers (1983) tarafından geliştirilen 'Diffusion ofInnovations- Yeniliklerin Yayılması' teorisi çerçevesinde C kuşağının dijital ürünleribenimsenme düzeyini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla benimseme çıktısı olarak dijital ürünleri kullanım niyeti, yeniliğin algılanan özellikleri, benimseyen kategorileri ve demografik özellikler bünyesinde değerlendirilmektedir. Araştırmada dijital oyunlar, video, mobil uygulamalar ve e-yayınlar dijital ürün olarak yer almaktadır. Dijital ürünlerin algılanan özelliklerinin benimseme düzeyine etkisi çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. İnternet ile yaşayan ve dijital bir kuşağı temsil eden C kuşağının tanımlanmasına katkıda bulunmak çalışmanın amaçları arasında bulunmaktadır. Bireysel anlamda yenilikçilik düzeyi ve benimseyen kategorileri belirlenen C kuşağının, dijital ürünleri benimseme niyetinde benimseyen kategorileri ve demografik özellikler açısından farklılık olup olmadığı araştırılmaktadır. Nicel bir araştırma olarak tasarlanan çalışmada, araştırmacılar tarafından uyarlanan 4 farklı ölçek aracılığıyla veriler toplanmıştır. İstanbul ilinde, 15-29 yaş aralığındabireylerle yapılan yüz yüze anket yöntemiyle elde edilen 464 anket formunun verileri istatistiksel teknikler kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlara göre dijital ürünlerin algılanan göreceli üstünlük, uyumluluk, denenebilirlik ve gözlenebilirlik özellikleribenimseme düzeyini pozitif yönde etkilemektedir. Yenilikçiler ile erken benimseyenlerkategorisinde yer alan C kuşağı üyelerinin dijital ürünleri benimseme düzeyi daha yüksektir. C kuşağı genel olarak yenilikçi bir profil çizmektedir.
Kalite maliyetlerinin belirlenmesinde kullanılan teknikle ve bir uygulama

Küresellesen dünyada kalite varlıklarını koruyabilmek için firmaların vazgeçilmez unsuru olmustur. Son yıllarda yapılan arastırmalar kalitenin müsteriler için diger kriterlerekıyasla birinci sırada olduğunu göstermistir. Bir toplam kalite yönetimi progarmının basarılı bir sekilde uygulanması için en önemli araç kalite maliyetleriidir. Kalite maliyetleriisletmelerin kalite faaliyetlerinin parasal açıdan ifadesidir. Kalite maliyetleri kalite ile ilgili yatırımların degerini parasal bakımdan kolaylıkla analiz ve takip edilebilmesi için kullanılan etkili bir araçtır. Kalite maliyetleri toplam kalite yönetimini detaylandırılmıs finasal hususlaradayandıgından organizasyon içindeki önemini artırır ve toplam kalite yönetimini daha somuthala getirir. Bu çalısmada kalite maliyetlerinin, toplam kalite felsefesini benimseyen firmalar için önemi vurgulanmıstır. Kalite maliyetleriyle ilgili çesitli tanımlamalara ve görüslere yer verilmistir. Ayrıca kalite maliyetlerinin analizinde kullanılan pareto analizi, oran analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi arastırılmıstır. Uygulamada kalite maliyetleri ve unsurları arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıstır.
UEFA mali kriterlerinin Türk futbol kulüplerinin finansal raporlamasına etkisi

Lisanslama sisteminde yer alan mali kriterler kulüpler için mali tabloların hazırlanmasını, sunumunu, denetimini içeren muhasebesel şartlardan ve finansal performansın arttırılması ve izlenmesi için bir dizi finansal performans kriterlerinden oluşmaktadır. Kulüpler hukuki yapıları ister dernek ister şirket olsun, uymakla yükümlü oldukları muhasebe kurallarından bağımsız olarak; UEFA tarafından tanımlanmış finansal raporlama şartlarına uymak zorunda kalmaktadırlar. Neticede futbol kulüplerine ve futbol ekonomisine özgü finansal raporlar ve finansal performans izleme metotları ortaya çıkmaktadır. Bu durum, futbol kulüplerinin mali tablolarında birçok yeni ve özgün kavramın vücut bulmasına sebebiyet vermektedir ve Avrupa futbol kulüpleri için ortak bir finansal raporlama izleme standardı oluşturmaktadır.
Şirket tahvillerinin çoklu diskriminant analizi, sıralı logit ve sıralı probit modelleriyle derecelendirilmesi

Ekonomilerin küreselleşmesi ve liberalizasyonu sermaye piyasalarının hacminin genişlemesini tetiklemektedir. Bu gelişmelere paralel olarak, sermaye piyasasının önemli araçlarından olan şirket tahvillerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Bu durum, tahvilin kalitesinin göstergesi olan derecelendirmeye olan ihtiyacı artırmaktadır. Şirket tahvilleriyle 1970'li yıllarda tanışan Türkiye, özellikle kamunun yüksek borçlanma ihtiyacıyla özel sektörü dışlaması, vergisel dezavantajlar ve yüksek enflasyonun beraberinde getirdiği belirsizlik ortamı gibi nedenlerle özel sektör tahvil piyasasının dolayısıyla tahvil ve sermaye piyasasının gelişimini sağlayamamıştır. Ancak, son yıllarda yaşanan faizlerdeki ve enflasyondaki düşüş trendi, Merkez Bankası'nın iyimser açıklamaları ve vergilendirmedeki düzenlemeler şirket tahvillerinin alternatif finansman kaynağı olarak tekrar gündeme gelmesini sağlamıştır. Örneklemde yer alan firmaların uzun dönem tahvil dereceleri ile mali tablolarına ilişkin rasyolar, çoklu diskriminant analizi, sıralı logit ve sıralı probit analiz teknikleri ile çözümlenmiştir. Yapılan analizler ile iki temel nokta vurgulanmak istenmektedir. Bunlardan ilki, şirket tahvili derecelendirilmesinde yaygın olarak kullanılan bu üç yöntem ile modeller elde etmek ve literatürde yer alan boşluğu doldurmak; ikinci amaç ise, yüksek derece notlarını etkileyen rasyoların ortaya çıkarılmasını sağlamaktır. Elde edilen bulgulara göre, şirket tahvili derecelendirilmesinde en çok etkiye sahip faktörlerin faaliyet karı, borç rasyoları ve özsermaye karlılığı rasyosu olduğu görülmektedir. Bundan önceki çalışmaların sonuçları ile kıyaslandığında benzer sonuçlar elde edilmesi, bulguların tutarlı olduğunu göstermektedir.
Yaş faktörünün tüketici satın alma davranışı üzerindeki etkileri ve bir uygulama

Bu çalışma, tüketici davranışlarını etkileyen yaş faktörünün, bireyin satın alma kararları üzerinde etki düzeyini ölçmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, genç tüketicilerin cep telefonu tercihleri ve bu tercihlerini etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. Bu konuyu incelemek için toplam 499 lise ve üniversite öğrencisine yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; yaş faktörü ile birlikte, gençlerin ve genç yetişkinlerin satın alma kararlarını etkileyen faktörlerin değiştiği, lise öğrencilerinin üniversite öğrencilerine göre arkadaşlarının seçimine ailesinin seçiminden daha çok önem verdiği görülmektedir. Çalışmada yer alan benzer sonuçların pazarlamacılar için hedef pazar belirlerken uygulayacakları pazarlama karması seçiminde faydalı olacağı düşünülmektedir.
Determinants of organizational behaviors among knowledge workers: The role of job charcteristics, job satisfaction, and organizational commitment

Örgütsel vatanadaşlık davranışları konusu son yirmi yılın önemli bir araştırma alanıdır. Yazındaki mevcut birçok deneysel araştırma bu görev dışı davranışların sonuçları ve bu davranışa yol açan unsurları tespit etmiştir. Bu çalışma iş özellikleri, iş doyumu ve örgütsel bağlılığın vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu nedenle, iş özellikleri, iş doyumu, duygusal bağlılık ve normative bağlılık değikenlerinin tümünü içeren bir model oluşturulmuştur. Bu model, iş özellikerinin vatandaşık davranışlarını iş doyumu, duygusal bağlılık ve normative bağlılık aracılığı ile etkilediğini savunmaktadir. Bahsedilen değişkenler arasındaki hipozteleri test etmek için veri elle çalışmayan ve o iş dışındakilerin sahip olmadığı becerilere sahip olan bilgi çalışanlardan toplanmıştır. Bu çalımada kullanılan örneklerm 4 farklı seöktöre faaliyet gösteren farklı şirketlerde çalışan 225 katılımcıdan oluşmaktadır. Bu çalışamaya Savunma, Bilişm-Telekommunikasyon, Yazılım ve Bankacılık sektöreleri dahil edilmiştir. Veri hem kitaçık haline getirilen hem de internet tabanlı anket aracılığı ile toplanmıştır. Bulgular iş doyumu ve duygusal bağlılığın iş özellikleri ve vatandaşlık davranışları arasındaki ilişikiye kusursuz olarak aracılık ettiklerini desteklerken normatif bağılılğın sözü geçen ilişkiye kısmi olarak aracılık ettiğini göstermektedir. Bu çalışma bulguların kuramsal ve uygulamaya yönelik yorumlanması, çalışmanın sınırlıkıları ve gelecek çalışmalara yönelik önerilerle son bulmaktadır.
Havayolu işletmelerinde hizmet kalitesi ve Türk Hava Yolları'nda hizmet kalitesine yönelik uygulamaların araştırılması

Havayolu işletmelerinin işlevi, ulaşım hizmetinin pazarlanmasıdır. Havacılık sektöründeki yoğun rekabet havayolu işletmelerini emniyeti içeren teknik kalitenin yanı sıra yolcuya sunulan tüm hizmetlerin belirli standartlarda sunulmasını gerektirmektedir. Bir havayolu işletmesi için müşterinin tercih edeceği bir havayolu olmak ve müşteri memnuniyetim sağlamak, dakik hizmet anlayışı, müşteri odaklı ve gülümseyen personel, kaliteli ikram hizmetlerinin sunumu, teknolojik olanaklardan yararlanma, kısaca, hizmet kalitesine gösterilen özen, çaba ve müşteride yaratılan güvenin bir sonucu olacaktır. Çalışmamda bu konuyu seçmemin nedeni, bilgi çağım yaşadığımız bu yıllarda tüm hizmet sektörü açısından hizmet kalitesinin önemini vurgulamaktır. Bu çalışmanın birinci bölümünde hizmet kalitesi kavramı, hizmet kalitesinin arttırılmasının hizmet işletmelerine sağlayacağı avantajlar ve bu konuda gösterilmesi gereken çabalara değinilmiştir. Bölüm sonunda Dünya çapında kaliteli hizmetler sunan hizmet işletmelerinin bu konudaki çabalarından örnekler verilmiştir. Birinci bölüm daha çok teorik nitelikte olup diğer iki bölüme ışık tutucu niteliktedir. İkinci bölümde ise, havacılık sektöründe hizmet kalitesinin önemi açıklanmış ve bu konuda dünya çapında kaliteli hizmetler sunan havayolu işletmelerinin uyguladıkları çalışmalardan örnekler sunulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada yer alan havayolu işletmeleri dünyaca ünlü kurum ve kuruluşlarca övgüye layık görülmüş ve ödül almış havayolları arasından seçilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Uluslararası ve Avrupa Sivil Havacılık dünyasında önemli dereceler almış milli havayolumuz olan THY'nin hizmet kalitesine yönelik çalışmaları incelenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise, THY'nın hizmet kalitesi konusundaki proje ve çalışmaları ve THY'nın çeşitli kademelerindeki yöneticilerinin kuruluşun kalite anlayışına ilişkin görüşleri ortaya konmaya çalışılmıştır.
Karayolu yük taşımacılığı için ağır ticari araç sektöründeki çekici araç seçimi problemine yönelik Copras-G yöntemi ile karar verme

Bu tez çalışması karayolu yük taşımacılığında kullanılan ve ülkemizde de bu sektördetedarikçi pozisyonunda olan sekiz firmanın en çok tercih edilen sekiz farklı model aracının çok kriterli karar verme tekniklerinden olan COPRAS-G yöntemi ile seçilmesini kapsar. Çalışma bu sektörde faaliyette bulunan gerek kurumsal gerek bireysel kullanıcılara maliyetleri oldukça yüksek olan bu araçların satın alım süreçlerinde yol göstermeyi amaç edinmektedir. Bu bağlamda uzman görüşlerine başvurarak ve literatür incelenerek araç seçiminde kullanılan ana ve alt kriterler belirlenmiş daha sonra incelenen bu kriterler araçların teknik broşürlerinden elde edilen verilerle modele alınarak COPRAS-G yöntemi uygulanıp en ideal çözüme ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmamız üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm karayolu yüktaşımacılığına, dünyadaki ve Türkiye'deki otomotiv sektörüne genel bir bakışı kapsamaktadır. Yine ikinci bölümde karar verme teorisine, çok kriterli karar verme tekniklerine ve uygulamada kullanılan COPRAS-G tekniğine değinilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise çalışmamızda kullanılan ana ve alt kriterler belirlenerek COPRAS-G yöntemi ile karar verme süreci analiz edilmiş daha sonra ise sonuç bölümünde bulgulardan ve önerilerden bahsedilmiştir.
Yükseköğretim performansının ölçülmesinde ağ VZA tabanlı Dengeli Puan Kartı uygulamaları

Üniversitelerin başarıları sıralamaları farklı kriterler baz alınarak yapılır. Kurum içi değerlendirme kriterleri, yerel üst kurumların değerlendirme raporları, dünya çapında kabul görmüş kuruluşların sıralamaları üniversitenin sadece belirli kriterler bazında prestijini gösterir. Üniversitelerin de diğer işletmeler gibi güçlü ve zayıf yönlerini belirlemesi, performansını ölçebilmesi, stratejik planlarını hazırlaması açısından tüm kriterlerin bütünsel bir çerçevede görülmesi önemlidir. Üniversitelerin finansal ve finansal olmayan tüm kriterlerini temelde 4 boyut altında inceleyerek, başarı ve başarısızlık yaratan kriterlerin ortaya konulmasını sağlayan Dengeli Puan Kartı Yaklaşımı üniversite performansını değerlendirmede de kullanılabilir. Bu çalışmada Türkiye'deki araştırma üniversitelerinin başarı kriterleri literatür, yayınlanan raporlar kaynak alınarak belirlenmiştir. Belirlenen kriterler Dengeli Puan Kartı Yaklaşımı ile finansal boyut, müşteri boyutu, iç süreçler boyutu, öğrenme ve gelişim boyutuna atanmış ve kriterler arasındaki ilişki bir şebeke halinde gösterilmiştir. Üniversitelerin karşılaştırmalı performans değerlendirmesi için; birden fazla sürecin yer aldığı, çok girdi ve çok çıktı olduğu durumda göreli etkinlik skoru üreten Ağ Veri Zarflama Analizi Yöntemi ile yapılmıştır. Ağ Veri Zarflama Analizi bu çalışmada bir Çok Kriterli Karar Verme modeli olarak kullanılmakta ve üniversitelerin göreli etkinlikleri sıralanmaktadır. Yükseköğretimde performans ölçümü için Dengeli Puan Kartı Tabanlı Ağ VZA yöntemi ile bir model önerilmiştir. Ağ VZA modeline bazı kriterler arasına ağırlık kısıtlamaları, bazı kriterler arasına ödünleşim ilişkileri ekleyerek farklı senaryolar altında Dengeli Puan Kartı süreci ve üniversitelerin performansının göreli etkinlikleri, başarılı ve başarısız oldukları kriterler sunulmuştur.
Liderlik teorilerinde toksik liderliğin araştırılması: Hitler ve Stalin örneği

Bu çalışma yönetimdeki toksik liderliği, psikoloji çerçevesinde, bu liderliğin en çarpıcı örneklerini sergilemiş olan iki kişi üzerinden incelemiştir. Bir kişinin tüm hayatını şekillendiren unsurların dışavurumunu değerlendirmede en etkin yöntemlerden birisi psikolojik tahlildir. Bu çalışmanın ele aldığı problem, geçerliliği kanıtlanmış olmasına rağmen, yönetim seviyesindeki kişilerin seçiminde onların duygu durumları ve kişilik yapılarına yeterince önem verilmemesi olmuştur. Kişilik yapılarının ve altında yatan psikolojik nedenlerin bu açıdan önemini gösterebilmek adına dünya tarihine etki etmiş iki lider, bu liderlerin kişilik özellikleri ve bu özelliklerin oluşmasında etkili olan psikolojik faktörler detaylı bir biçimde incelenmiştir. Bu çalışma aynı zamanda adı geçen liderleri bu yönlerden inceleyerek bir liderin davranışlarının belirli bir oranda öngörülebileceğini göstermeyi de amaçlamıştır. Sonuç olarak bu iki liderin kişilik özellikleri ve psikolojilerinin doğru bir analiz ile yönetim şekilleri üzerindeki etkileri ile bunların önceden öngörülebilmesinin mümkün olduğu gösterilmiştir. Bu örnekler üzerinden, psikolojik bir analizin yönetim kademelerindeki kişilerin göreve getirilmelerinde büyük önem taşıdığı ortaya konulmuştur. Seçilen örneklerin özellikleri çalışmada ikincil kaynaklar kullanılmasını gerektirmiş, bu nedenle derin bir literatür taramasının yapılmış, kaynakların güvenilirliği ve resmiyeti dikkate alınmıştır.
Verimlilik ve alüminyum levha imalatında döküm teknolojilerinin araştırılmasına ilişkin bir uygulama

İşletmelerin iktisadi hayatta var olabilmelerinin öncelikli şartı, küreselleşme ve teknolojik gelişmelere bağlı olmak kaydıyla rekabet güçleri ile belirlenmektedir. Bu kapsamda işletmelerin kısıtlı kaynaklarla üretimi planlayarak, kendilerine rekabet avantajı sağlayacak önlemler almaları gerekmektedir. Buradan yola çıkarak, bu araştırmada Kahramanmaraş'ta alüminyum levha işleme işi ile uğraşan bir işletmenin verimliliğinin arttırılması ile ilgili sonuçlar elde etmek amaçlanmıştır. İlk olarak yazın taraması gerçekleştirilmiş ve yazındaki çalışmaların ışığında yalın üretim modelinin benimsenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, yapılan değişikliklerin işletmenin verimliliğinde önemli katkılar ortaya koyduğu gözlenmiştir. Nitekim uygulama öncesinde döküm için kullanılan süre ortalama 15 saatken, 10,5 saate kadar azalması sağlanmıştır. Mamul çıktıları bakımından incelendiğinde, uygulama öncesinde her dökümde 250 birim mamul elde edilebilirken, uygulama sonucunda 370 birime kadar artışlar gözlenmiştir. Yine uygulama öncesinde 4000 kg toplam çıktı miktarı elde edilebilirken, uygulama sonucunda 5920 kg üretim gerçekleştirilebilir hale gelmiştir. Bütün bunların yanında klasik döküm şarj işlemlerinde 6 saat gibi bir toplam çalışma süresi mevcutken, yapılan döner sistem ile 3,2 saate kadar düşen süreler gözlenmiştir. Son olarak, konu ile ilgilenebilecek araştırmacıların kullanabilecekleri bir takım araştırma önerisinde de bulunulmuştur.
Yaratıcı ekonomi odağında yaratıcı şehirler: Türkiye örneği

Yaratıcı şehirler, yaratıcı mesleklerde çalışan yaratıcı sınıfı kendisine çeken, eğitim düzeyi yüksek insanların yoğun olduğu, yüksek teknolojili endüstrilere sahip, farklılıklara hoşgörülü şehirlerdir. Bu çalışmanın amacı da Türkiye'nin yaratıcı şehirlerinin belirlenmesi ve sıralanmasıdır. Yaratıcılık düzeylerinin belirlenmesinde Florida'nın gelişmişliğin de göstergesi olduğunu ileri sürdüğü teknoloji, yetenek ve tolerans endeksleri yani 3T kullanılmıştır. Teknoloji endeksinin girdileri yüksek teknolojili endüstriler, patent başvuru sayısı ve Ar-Ge yatırımları; yetenek endeksinin girdileri yaratıcı sınıf ve beşeri sermaye; tolerans endeksinin girdisi ise göçtür. Bu veriler ışığında, küresel yaratıcılık endeksinde kullanılan, endeks oluşturma yöntemi ile şehirlerin yaratıcılık düzeyleri hesaplanmıştır. Türkiye'nin yaratıcılık endeksinde birinci sırayı Ankara ve Kocaeli paylaşırken, Eskişehir ikinci, İstanbul üçüncü sırada yer almıştır. Ankara ve Kocaeli yaratıcı insanları cezbetme kapasitesi en yüksek ikincil olarak karşımıza çıkmıştır. Sonuç olarak, şehirlerin yaratıcılık sıralamaları ve gelişmişlik düzeyleri arasındaki güçlü ilişki de yaratıcılığın neden günümüzün en önemli konularından biri haline geldiğini gözler önüne sermiştir.
Kripto paralarda volatilite analizi: Bitcoin ve Ethereum üzerine bir uygulama

Kripto para, ekonomik sistemler içerisinde bütün dünyayı etkisi altına almayı başararak küreselleşme olgusuyla beraber sistemin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Aynı zamanda finansal piyasalar içerisindeki payının ciddi boyutlara ulaşması da yatırımcılar açısından merak konusu haline gelmiştir. Özellikle de kripto para türlerinden olan Bitcoin'in piyasalardaki işlem hacminin giderek genişlemesi nedeniyle kişilerin tercih ettiği bilinmektedir. Bu yüzden kripto para hakkında araştırmaların yapılıyor olması son derece olağan karşılanmaktadır. Bununla birlikte Bitcoin dışında piyasalara günden güne yeni kripto paraların eklendiği gözlemlenmektedir. Kripto para kavramının bu kadar önemli olmasının nedeni blokzincir teknolojisi olarak adlandırılan bir alt yapıya sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Bu tasarım ile karışık matematiksel algoritmalar kullanılarak sistemin güvenliği üst düzeye çıkarılmaktadır. Bu yüzden son derece etkin işleyen bir yapıya sahip olup geleceğin teknolojisi olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, kripto para birimlerinin volatilitesinin anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Bu bağlamda, teorik bölümde bahsedilen ARCH, GARCH, ARCH-M, GARCH-M, IGARCH, EGARCH, TGARCH, APARCH ve ACGARCH modelleri kullanılarak piyasa değeri yüksek olan BTC ve ETH kripto para birimleri seçilerek getiri serileri oluşturulmuş ve volatiliteleri analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda BTC getiri serilerinde meydana gelen olumsuz şokların volatilite üzerinde olumlu şoklara göre daha fazla etkisi bulunduğu; ETH getiri serilerinde meydana gelen olumlu şokların volatilite üzerinde olumsuz şoklara göre daha fazla etkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada kullanılan veriler için asimetrik koşullu değişen varyans modellerinin, simetrik koşullu değişen varyans modellerine göre daha anlamlı sonuçlar verdiği görülmüştür.
Yapay sinir ağları destekli etkinlik ölçümü: Veri zarflama analizi üzerine uygulamalar

Bu tez çalışmasında; performans analizi literatüründe son yıllarda ilgi odağı haline gelen Yapay Sinir Ağları ve Veri Zarflama Analizinin birlikte kullanıldığı mevcut yöntemler değer-lendirilerek YSA-VZA literatüründe değinilmemiş ve VZA'nın araştırmalarda sıklıkla odaklanılan olası bir zayıf yönü olan ağırlık belirleme serbestisi ve ayrıştırma gücü sorunsalına YSA ve VZA'nın yeni ve özgün bir kullanımı geliştirilerek yeni bir katkı önerilmiştir. Bu tezde, VZA'da ayrıştırma gücü sorunsalına yönelik popüler bir yöntem olan ağırlık kısıtlı VZA için yeni bir nesnel bilgi kaynağı önerilmiştir. VZA'nın temel varsayımlarını dayanak alan bir genel üretim fonksiyonunun derin öğrenme ile modellendiği ve model tahminlerini açıklama güçleri bakımından farklı girdilerin göreli etkisini makine öğrenmesi yorumlama algoritmalarıyla ölçerek ordinal bilginin türetildiği bu araştırma, YSA-VZA literatürüne VZA kriterleri önem bilgisinde farklı perspektiflere yönelik iki ayrı yöntemin kullanımını sunmaktadır: Girdi Pertürbasyonu ile Öznitelik Sıralama Algoritması ve Shapley Değerleri Algoritması. Ve bu araştırmanın amacı; ayrıştırma gücü sorunsalına mutlak ve etkili bir veri temelli çözüm geliştirmektir. Ayrıca kullanımı önerilen girdi pertürbasyonu ile öznitelik sıralama algoritmasının geliştirilen yeni ve optimizasyon temelli bir versiyonu ile algoritma değişkenliği ortadan kaldırılmış ve algoritma robust hale getirilmiştir. Bu araştırmada model tahminlerini açıklama güçleri bakımından farklı girdilerin göreli etkisini ölçen makine öğrenmesi yorumlama algoritmalarınının kullanımı öncelikle bir keşif deneyi ile incelenmiş ve ardından 1000 deney içeren bir simülasyon analizi ile genellenebilirlik testine tabi tutulmuştur. Yapılan uygulamada keşif ve genellenebilirlik testi fazları sonunda VZA'nın ayrıştırma gücünü iyileştirmede PÖS'ün ve SDA'nın kararlı ve neredeyse denk iyileştirmeler sağladığı saptanmıştır. Önerilen yöntemler, VZA'da ayrıştırma gücü sorunsalına yönelik araştırmalara nesnel, erişilebilir bir bilgi üretebilmekte ve bu bilgi üzerinden formüle edilen ağırlık kısıtlı-VZA mo-delleri üzerinden tam bir çözüm sunmaktadır.