5 ve 7 yaş kız ve erkek çocuklarının çocuk bahçelerindeki oyun araçlarında gözlemlenen sosyal etkileşimleri

Bu araştırmada, 5 ve 7 yaş kız ve erkek çocuklarının, çocuk bahçelerinde bulunan bazı oyun araçlarındaki sosyal etkileşimleri incelenmiştir. Sosyal etkileşimlerin, yaş, cinsiyet ve araçlara göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Araştırma, Ankara'da, Bahçelievler 5. Cadde'de bulunan çocuk bahçesinde, 20'si erkek, 20'si kız, toplam 40 çocuğun gözlemlenmesiyle yapılmıştır. 5 ve 7 yaş çocuklarının, sözel etkileşim açısından genel gelişimsel eğilimleri yansıtır biçimde farklılaştıkları, 7 yaşındaki çocukların daha fazla sözel etkileşimde bulundukları; bu arada da 5 yaşındaki çocukların yetişkinlerle daha fazla sözel etkileşime girmelerine karşılık 7 yaşındaki çocukların çocuklarla daha çok sözel etkileşimde bulundukları görülmektedir. Ayrıca, erkeklerin, kızlardan daha fazla sözel etkileşime girdikleri bulunmuştur. Sosyal etkileşim kategorilerine bakıldığında, başatlık ve yakınmanın erkekler, saldırganlık ve direnmenin de kızlar tarafından, diğer cinsiyete göre daha fazla sergilendiği; 7 yaşındaki çocukların saldırganlık ve bakımı, 5 yaşındakilere göre daha fazla gösterdiği bulunmuştur. 5 yaşındaki çocuklar, diğer yaş grubuna göre, başatlık, direnme, başvurma, davranış sergileme ve duymazlıktan gelme davranışlarında daha çok bulunmaktadırlar. Oyun araçlarının sosyal etkileşimsel doğurguları da bu araçlarda sergilenen sosyal etkileşimlerin incelenmesiyle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu değerlendirmeye 158 göre, 'dönen araç', çatışma ve katılmanın en çok gözlemlendiği araç olarak, sosyal becerilerin sınanmasına en çok zemin sağlayan araç olarak göze çarpmaktadır. Kaydırak, saldırganlık, bakım, davranış sergileme ve duymazlıktan gelme davranışlarının; atlıkarınca ise, başvurma, yakınma ve uysallık davranışlarının en çok görüldüğü araçtır. Çocuk bahçeleri ile çocukların davranışları üzerindeki etkilerinin araştırılması, bu alanların gelişimsel olarak uygun duruma getirilmelerine yardımcı olacaktır. Ancak çocuk bahçelerinde çocukların davranışlarını etkileyen çok sayıda değişken vardır. Bu araştırmada, bu değişkenlerden, yalnızca yaş, cinsiyet ve oyun aracı ele alınabilmiştir. Oysa, çocukların davranışlarını etkilediği bilinen, çocukların geldikleri ailelerin sosyoekonomik düzeyleri ile diğer sosyo-psikolojik özellikleri, çocukların mizaç özellikleri, çocuk bahçesine birlikte geldikleri kişilerle ilişkileri, onlarla olan etkileşimlerinin nitelikleri, çocuk bahçesinin büyüklüğü, kalabalıklığı, çocuğun birlikte oynadığı, etkileşime girdiği çocukları tanıyıp tanımadığı, daha önceden onlarla yaşantısının olup olmadığı ve okul öncesi kuruma gidip gitmediği, sosyal etkileşim biçimlerini belirlemede önemli olduğu izlenimi edinilen, ancak bu araştırmada kontrol edilememiş değişkenlerdir. İleride, çocuk bahçeleri üzerine yapılacak özellikle davranışsal araştırmaların, bu değişkenleri bağımsız ya da kontrol değişkenleri olarak ele almaları yararlı olacaktır. Yine bu araştırmada karşılaşılan önemli sorunlardan biri, çocuk bahçesinin gürültülü bir yer olması ve çocukların hareket halinde oluşları nedeni ile, özellikle sözel etkileşimlerinin içeriğinin sağlıklı bir biçimde işitilebilmesinin zaman zaman mümkün olmamasıdır. Bu sorun, başka araştırmacılar tarafından da belirtilmiş ve çözümüne yönelik teknik öneriler getirilmiştir (örneğin, Asher ve Gabriel, 1993). Çocuk bahçesi araştırmalarının teknolojik olanaklardan yararlanılarak yapılması, 159 çocukların davranışlarının daha eksiksiz bir biçimde yakalanmasını sağlayacaktır. Bu araştırmada çeşitli nedenlerle kısa tutulmak zorunda kalman gözlem süresinin, başka araştırmalarda daha uzun tutulması ve daha fazla sayıda çocuğun gözlemlenmesi de bu amaca hizmet edecektir. 160