Yaşlı ana-babaların yetişkin çocuklarıyla ilişkileri ve bu konudaki beklentiler: Kuşaklararası bir değerlendirme

Yaşlı Ana-Babalarm Yetişkin Çocuklarıyla İlişkileri ve Bu Konudaki Beklentiler: Kuşaklararası Bir Değerlendirme, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Programı Doktora Tezi, Ankara, 2000. Ankara ilinde yapılan bu araştırma, farklı sosyo-ekonomik özellikteki yaşlı ana-baba ve yetişkin çocukların ekonomik, psiko-sosyal ve hizmet yardımı konularındaki karşılıklı ilişkilerini belirlemek, yardım konusunda tercih edilen kaynaklar ve çocukların ana-babalanna karşı sorumlulukları konusundaki beklentiler açısından yaşlı ana-baba ve yetişkin çocuklar arasında karşılaştırma yapmak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma kapsamına farklı gelir gruplarım temsil eden semtlerde oturan, 65-74 yaşlarında olan yaşlı ana-babalar arasından tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen, ayn evlerde yaşayan 383 yaşlı ana-baba ve onların yetişkin çocukları alınmıştır. Araştırma kapsamına alman yaşlı ana-babalarda ortalama yaş 68.7, yetişkin çocuklarda 35 .6'dır. Yaşlı ana-babalar (%61.6) ve yetişkin çocuklar (%88.0) arasında evli olanlar en yüksek orandadır. Yaşlı ana-babalar arasında düşük gelir grubunda yer alanlar (%47.8) ve okuryazar olmayanlar (%42.0) önde gelmektedir. Yetişkin çocukların %73.4'ü çalışmaktadır. Yaşlı ana-babalanyla çocuklarının oturdukları yerler birbirine yakınlaştıkça yetişkin çocuklar tarafından ziyaret edilme sıklığı artmaktadır (p<0.05). Yaşlı ana-babalar arasında çocukları tarafından her gün ziyaret edildiklerini belirtenler (%41.8) en yüksek orandadır. Ekonomik konularla ilgili olarak yaşlı ana-babalann %49.3'ü yiyecek ve giyecek, %19.3'ü nakit para yardımı almaktadır. Psiko-sosyal konulara ilişkin olarak yaşlı ana-babalar arasında çocuklarından önemli gün ve tarihlerde hediye alanlar (%84.6), telefonla görüştüklerini belirtenler (%71.5) en yüksek orandadır. Hizmet yardımı ile ilgili olarak yaşlı ana-babalann çoğunluğu (%96.6) hastalık vb. durumlarda yardım aldıklarını belirtmişlerdir. Yetişkin çocukların %20.6'sının ana-babasmdan nakit para yardımı aldıkları saptanmıştır. Yetişkin çocukların yarıdan fazlası yaşlı ana-babalan ile sorunlarım paylaştıklarım (%59.0) ve telefonla görüştüklerini (%59.3) belirtmişlerdir. Yetişkin çocukların çoğunluğu (%95.0) ana-babalarmdan hastalık vb. durumlarda, %77.8'i de çocuk bakımı konularında yardım almaktadırlar. Ekonomik konularda tercih edilen kaynaklarla ilgili olarak yaşlı ana-babalann çoğunluğu (%80.7), yetişkin çocukların ise %25.6'sı nakit para yardımında tercih edilen kaynak olarak devleti belirtmişlerdir (p<0.05). Psiko-sosyal konularda tercih edilen kaynaklar açısından yaşlı ana-baba ve yetişkin çocuklar karşılaştınldığında, sorunlan paylaşma ve telefonla görüşme konulannda yaşlı ana-babalar ve yetişkin çocuklar arasında, çocuklannı tercih edenler en yüksek orandadır (p<0.05). Hizmet yardımı konulannda tercih edilen kaynaklar açısından yaşlı ana-baba ve yetişkin çocuklar karşılaştınldığında, hem yaşlı ana-babalann hem de yetişkin çocuklarının tamamına yakım (%96.1) hastalık vb. durumlarda yardım almada tercih edilen kaynak olarak çocuklannı belirtmişlerdir. Yaşlı ana-babalar ve çocuklan genel olarak tüm ilişkilerini 'çoğunlukla iyi' olarak değerlendirmektedirler.