Baz referans bulanık alfa indirgeme yöntemi ve ampirik bir uygulama

İnsanoğlunun yapmış olduğu her iş ve faaliyet bir karar sonucu gerçekleşmektedir. Birden fazla kıstas bazında birbirine rakip alternatifler arasından seçme işi 'karar' olarak tanımlanmaktadır. Kriterler ile alternatifler, karar verme ortamının gereklerine göre tek bir karar verici tarafından değerlendirilebileceği gibi birden çok kişiden oluşan KV grubu tarafından da değerlendirilebilir. Değerlendirme süreci içinde KV veya KV grubunun kriterler / alternatifler hakkında sahip olduğu bilgi seviyesi de kullanılacak olan yöntemlerin tespitinde belirleyici olmaktadır. Bu tez çalışmasında, hem tam ve hem de eksik bilgili bulanık çok kriterli karar verme problemlerini ikili karşılaştırma matrisleri çerçevesinde tutarlılaştırarak çözen bir yaklaşım geliştirilmiş ve devamında mikrofinans kurumlarının mali performans derecelendirmesinde kullanılacak olan finansal indikatörlere ağırlık ataması önerilen ÇKKV yöntemiyle eksik bilgili bulanık grup karar verme ortamında yapılmıştır. Mikfrofinans kurumları, sürdürülebilir kalkınma süreçlerindeki aktörlerden biri olarak alt gelir seviye gruplarına, özellikle de bu gelir grubundaki kadınlara, mikro/küçük ölçekli işletmeler kurabilmeleri için finansal hizmetler sunmaktadır. Bu kurumlar, her ne kadar alt gelir gruplarına öncelikli olarak hizmet verse de, hem diğer finansal araçların getirisinden daha fazla bir getiri sağlayabilmesi hem de kalkınma politikalarında oynadıkları etkin roller açısından yatırımcıların ve ulusal/uluslararası paydaşların ilgisini çekmektedir. Finansal indikatörler, bu kurumlara yatırım yapmak isteyen yatırımcılar ile kalkınma süreçlerindeki diğer paydaşlara mikrofinans kurumlarını mali performanslarına göre derecelendirmede bir temel sağladığından yaşamsal bir öneme sahiptir. Bu yaşamsal öneme rağmen mikrofinans kurumları için mevcutta bulunan finansal indikatörlerin sayıca fazla olması, her bir yatırımcının/paydaşın bu indikatörlerin tamamı üzerine derinlemesine analiz kapasitesinin eksikliği, mevcut finansal indikatörler arasındaki göreceli üstünlüklerin eksik bilgiye dayalı bir grup karar verme ortamında ve hiyerarşik bir yapıda ortaya konmak istenmesi ve bunun kesin rakamlar yerine muğlaklık içeren sözel/dilsel değişkenlerin aracılığıyla olması mikrofinans kurumlarının mali performans derecelendirmesini ÇKKV problemi olarak ortaya çıkarmaktadır. Eksik bilgili bulanık karar verme problemleri için bu tez çalışmasıyla geliştirilen Baz Referans Yaklaşımına dayalı Bulanık Alfa İndirgeme Yöntemi'ne ait bir ampirik uygulamaya tezde yer verilmiştir. İlgili uygulamada üç kişiden oluşan KV grubundan mikrofinans kurumlarına ait iki hiyerarşik seviyede yapılandırılmış unsurlar için göreceli önem dereceleri anket aracılığıyla alınmıştır. İkili karşılaştırmaların sayıca çokluğu nedeniyle iki KV eksik bilgili durumlara uygun baz referans yöntemini tercih etmiştir. KV grubunun oluşturduğu ikisi eksik, biri tam bilgili matrisin sentetik ikili karşılaştırma matrisinde bütünleştirilmesi, bütünleştirme sonrası, , olarak ayrıştırılan matrislerden determinantı 0 olarak çıkmayanların MATLAB aracılığıyla bulunan alfa katsayıları ile tutarlı hale getirilmesi de dahil olmak üzere ilgili hesaplamalar ve durulaştırma işlemleri ilgili bölümde gösterilmiştir. Bu tezde geliştirilen BRBAİY ile elde edilen kriter ağırlıklarından ilk hiyerarşide yer alan Risk ve Likidite, Genel Finansal Performans ve Finansman Yapısı'nın önde gelen üç kategori olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bu tez çalışmasının son bölümünde elde edilen sonuçlar özetlenerek geliştirilen yöntemin hangi alanlara genişletebileceğiyle ilgili değerlendirmede bulunulmuştur.