Bireysel değerlerin girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisi: İstanbul'daki devlet ve vakıf üniversiteleri öğrencileri üzerine bir araştırma

Bir ülkenin iktisadi açıdan gelişiminde en önemli unsurlardan birisi, o ülkedeki girişimcilerin varlığı, niteliği ve niceliğidir. Bir bireyin girişimci olabilmesi için ise bireyde girişimcilik eğiliminin/niyetinin olması önem arz etmektedir. Girişimcilik eğilimi üzerinde pek çok faktörün etkisi bulunmakla birlikte, bu faktörlerden biri de bireysel değerler olmaktadır. Bu çalışma çerçevesinde ise; devlet ve vakıf üniversiteleri öğrencilerinin bireysel değerlerinin girişimcilik eğilimleri üzerindeki etkileri karşılaştırılmaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle literatür taraması yapılarak değerler, bireysel değerler, girişimcilik ve girişimcilik eğilimi konuları incelenmiş, bununla birlikte literatürde bahsi geçen konularla ilgili daha önceden yapılmış olan çalışmalar incelenmiştir. Çalışma kapsamında, birincil veri elde etmek üzere veri toplama aracı olarak anket uygulamasından yararlanılmıştır. Hazırlanan ankette katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek üzere 22 soru sorulmuş, katılımcıların bireysel değerlerini ölçmek üzere 58 ifadeden meydana gelen Schwartz Değerler Envanteri kullanılmış, katılımcıların girişimcilik eğilimlerini tespit etmek üzere ise Yılmaz ve Sünbül (2009), Börü (2006), Bozkurt ve Baştürk (2011) ile Bozkurt tarafından oluşturulmuş ölçeklerin bileşiminden meydana gelen ve 50 ifadeden oluşan Girişimcilik Eğilimi Ölçeği öğrencilere yöneltilmiştir. Çalışma çerçevesinde devlet üniversitelerine örnek olarak İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi; vakıf üniversitelerine örnek olarak ise Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul Ticaret Üniversitesi ve Yeditepe Üniversitesi seçilmiştir. Bu üniversitelerin son sınıf İşletme Bölümü'nde okumakta olan 620 öğrenci üzerinde anket uygulanmış ve 504 anket analiz için geçerli bulunmuştur. Anket vasıtasıyla elde edilen bulgular çerçevesinde, bireysel değerler ölçeği için 6, girişimcilik eğilimi ölçeği için ise 9 faktör saptanmıştır. Bireysel Değerler Ölçeği'ne yönelik gerçekleştirilen varyans analizinde; cinsiyet, medeni durum, üniversite türü, ailenin ikamet ettiği coğrafi bölge, mezun olunan lise türü, ailenin gelir durumu ve öğrencilerin kariyer hedefleri değişkenleri bakımından anlamlı farklılıklara rastlanırken; öğrencilerin yaşları ve doğdukları coğrafi bölge değişkeni bakımından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Girişimcilik Eğilimi Ölçeği'ne yönelik gerçekleştirilen varyans analizinde ise; cinsiyet, yaş, üniversite türü, mezun olunan lise türü, ailenin gelir durumu, öğrencilerin kariyer hedefleri değişkenleri bakımından anlamlı farklılıklara rastlanırken; medeni durum, öğrencilerin doğdukları coğrafi bölge ve öğrencilerin ailelerinin ikamet ettikleri coğrafi bölge değişkenleri bakımından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Yapılan analizler neticesinde çalışmaya katılan üniversite öğrencilerinin yüksek düzeyde girişimcilik eğilimine sahip oldukları, bununla birlikte vakıf üniversitesi öğrencilerinin devlet üniversitesi öğrencilerine göre daha yüksek girişimcilik eğilimine sahip oldukları belirlenmiştir. Bireysel Değerler Ölçeği ile Girişimcilik Eğilimi Ölçeği arasındaki ilişkileri saptamak üzere gerçekleştirilen korelasyon analizinde; tüm bireysel değerler faktörlerinin çeşitli girişimcilik eğilimi faktörleri ile anlamlı bir ilişkisi bulunmakta olduğu, Başarı ve Güç bireysel değer faktörünün ise tüm girişimcilik eğilimi faktörleri ile anlamlı ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bireysel değerler boyutlarının girişimcilik eğilimi faktörleri üzerindeki etkilerini belirlemek üzere gerçekleştirilen doğrusal regresyon analizi neticesinde; öğrencilerin girişimcilik eğilimleri üzerinde bireysel değerlerinin etkili olduğu belirlenmiştir. Burada en fazla etkili olan bireysel değer boyutunun Başarı ve Güç boyutu olduğu, bu boyutun tüm girişimcilik eğilimi faktörlerini etkilemekte olduğu, girişimcilik eğilimi faktörleri üzerinde Başarı ve Güç boyutu haricinde farklı bireysel değer boyutlarının da etkilerinin bulunabilmekte olduğu saptanmıştır. Bireysel değerler faktörlerinin girişimcilik eğilimi faktörleri üzerindeki etkilerinin üniversite türüne göre nasıl farklılaşmakta olduğunu belirlemek üzere gerçekleştirilen regresyon analizi sonucunda ise yedi girişimcilik eğilimi faktörü üzerinde, vakıf üniversiteleri ile devlet üniversiteleri öğrencilerinin bireysel değerlerinin etkilerinin farklılaşmakta olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, vakıf üniversiteleri ile devlet üniversiteleri öğrencilerinin bireysel değerlerinin girişimcilik eğilimleri üzerindeki etkilerinin farklılaşmakta olduğu neticesine ulaşılmıştır.