Bankacılık sektöründe kişiliğin değerlendirilmesi

Bu araştırma bankacılık sektöründe gerekli görülen kişilik özelliklerinin belirlenmesi ve bu Özellikleri ölçen bir kişilik envanterinin hazırlanması amacıyla yapılmıştır. Başarılı bir bankacının taşıması gereken kişilik özellikleri, Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü, Eğitim Dairesi Başkanlığının 2002 - 2003 yılı, hizmet içi eğitim çalışmalarına katılan farklı statüdeki 477 banka personelinin görüşlerine dayalı olarak belirlenmiştir. Bankacılardan görüşlerini, araştırma kapsamında hazırlanan 84 maddelik sıfat listesini kullanarak belirtmeleri istenmiştir. Bu listeye dayalı olarak elde edilen görüşlerin analizi sonucunda, bankacıların önemli saydığı 27 kişilik sıfatının sosyal ve performans olmak üzere iki temel kişilik boyutunda kümelendiği görülmüştür. Boyutların içerikleri incelendiğinde, kişiliğin sosyal boyutunun dürüst olma ve kişiler arası iyi ilişkiler kurma özelliklerini kapsadığı, performans boyutunun ise, adaptasyon ve göreve bağlı olma özelliklerini içerdiği gözlenmiştir. Bu özellikleri sergileyen bireyleri, diğer bankacılardan ayıran davranışların neler olduğu, 450 bankacı üzerinde yapılan ikinci bir araştırmayla incelenmiştir. Araştırma sonuçları, başarılı bir bankacıda bulunması gereken kişilik özelliklerinin 16 kümede toplanabileceğini göstermiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında, bankacılık sektörü için önemli sayılan bu kişilik özelliklerine sahip olan ve olmayan bireyleri ayırt edebilmek amacıyla bir kişilik envanteri hazırlanmıştır. Bu amaçla, 16 kümede toplanan bankacı görüşleri ve bu görüşlere paralel olarak önceden yapılmış araştırma bulguları bir araya getirilerek her boyut için kritik sayılabilecek davranışlar belirlenmiştir. Çalışmanın bir sonraki aşamasında, kritik davranışların her biri için yazılmış test maddelerinden oluşan bankacı kişilik envanteri ön formu hazırlanmıştır. Hazırlanan kişilik envanteri, bankacılık sektörüne dış kaynaktan alınacak aday bankacıların seçiminde de kullanılabilecektir. Bu durum dikkate alınarak, envanterin maddeleri yazılmış ve maddeler mümkün olduğunca sosyal beğenirlik etkisinden arındırılmaya çalışılmıştır. Envanterin istenilen özellikleri dolaylı ölçmesinin, yanlı yanıt verenleri belirlemede tek ba-Ill sına yeterli olmayacağı düşünülmüş ve envanterden ayrı olarak bir sosyal beğenirlik ölçeği hazırlanmış ve maddeleri kişilik envanterine eklenmiştir. Bankalarda ağırlıklı olarak üniversitelerin iktisat, edebiyat, fen ve eğitim fakültelerinden mezun olanlar istihdam edilmektedir. Bu nedenle kişilik envanterinin ön formu Hacettepe Üniversitesi iktisat, Edebiyat, Fen ve Eğitim Fakültelerinde, üçüncü ve dördüncü sınıflarda 2003 - 2004 öğretim yılında öğrenim gören 1207 üniversite öğrencisine uygulanmıştır. Bu uygulamadan elde edilen veriler, madde ve test istatistikleriyle incelenmiş ve hazırlanan kişilik envan terinin, çalışmanın başlangıç aşamalarında belirlenen bankacı kişilik özelliklerine ve bu özellikler arasındaki ilişkilere uygun şekilde 16 alt ölçekten oluşan iki boyutlu bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Analiz sonuçlarına göre, envanterin 17 alt ölçeğinden 14'ünde iç tutarlık katsa yıları.70'in üstünde bulunurken, üç alt ölçekte iç tutarlık katsayılarının. 60 civarında olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar, araştırma kapsamında hazırlanan 16 alt ölçek ve iki temel boyuttan oluşan kişilik envanterinin, bankacılık sektöründe istenilen kişilik özelliklerini ölçtüğü anlamına gelmektedir. Ayrıca bu çalışmada hazırlanan envanterin alt ölçeklerinden her biri, disiplinler arası akademik çalışmalarda da kullanılabilecek niteliktedir.