Beden eğitimi öğretmenlerinin temel psikolojik ihtiyaçlarının incelenmesi: Iğdır ili örneği

Bu araştırmanın amacı, Iğdır il merkezinde görev yapan Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin temel psikolojik ihtiyaçlarının incelenmesidir. Araştırmanın evrenini 2017- 2018 eğitim-öğretim yılında Iğdır il merkezinde farklı okullarda görev yapan 91 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluştururken, örneklem grubunu ise ulaşılabilen ve anket uygulanabilen 26 kadın, 57 erkek olmak üzere toplam 83 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Bu araştırmada var olan durumu betimlemek amacıyla tarama modeli kullanılmıştır. Tarama modelleri, geçmişşte ya da halen var olan bir durumu var olan şekilde betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımlarıdır. (Karasar, N. 2012 .72). Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan 'Kişisel bilgi formu' ve Deci ve Ryan (2000) tarafından geliştirilen, Kesici, Üre, Bozgeyikli ve Sünbül tarafından Türkçe'ye 2003 yılında uyarlanan 'Temel Psikolojik ihtiyaçlar' ölçeği kullanılmıştır. Ölçek, üç alt boyuttan oluşmaktadır. Bu üç boyut sırasıyla: 1. Özerklik İhtiyacı 2. Yeterlik İhtiyacı 3. İlişki ihtiyacı. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 20 programı ile analiz edilmiştir. Veriler değerlendirilirken, tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Analizler yapılırken verilerin normal dağılım uygunluğuna bakılmış ve normal dağılıma uygun olduğu belirlenmiştir. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında, iki grup arasındaki fark t-testi ile analiz edilmiştir. Gruplara düşen kişi sayısı 30'un altında olduğu durumlarda karşılaştırma analizlerinde Kruskal Wallis H-Testi ve Mann Whitney-U testi uygulanmıştır. İkiden fazla grup durumunda parametrelerin gruplar arası karşılaştırılmalarında Tek Yönlü Anova testi uygulanmıştır. Farklılıkların hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek için, ileri analizde Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven Aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Analizlerde, p<0. 05 düzeyinde değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; öğretmenlerin temel psikolojik ihtiyaçları değerlendirildiğinde; cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sahibi olma, öğrenim düzeyi, statü durumu, idari görev ve gelir düzeyi değerlendirme boyutlarında istatistiki olarak anlamlı ilişki tespit edilememiştir. Görev süresi değişkenine göre ilişki ihtiyacı alt boyutunda, öğretmenliği tercih etme değişkenine göre Yeterlik ihtiyacı alt boyutunda, günlük iş yükünü değerlendirme değişkenine göre özerklik ihtiyacı alt boyutunda anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin temel psikolojik ihtiyaçları değerlendirildiğinde görev süresinin artmasının ilişki ihtiyacının artışı ile paralel olduğu, öğretmenliği kendi isteği ile tercih etmeyenlerin yeterlik ihtiyacının arttığı ve günlük iş yükünü fazla bulan öğretmenlerin özerklik ihtiyacının fazla olduğu görülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin duygusal ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması öğretmenlik mesleğini icra ederken verimin yüksek olmasını sağlayacağı bilgisine bağlı olarak temel psikolojik ihtiyaçların göz ardı edilmemesi öneri olarak ifade edilebilir.