Ortaöğretim öğrencilerinin eğitimsel özgeçmişleri ile uyum düzeyleri arasındaki ilişkiler

Bu bölümde araştırmanın kısa bir özeti verilmekte bulgulara dayalı olarak erişilen vargılar ve öneriler yer almaktadır. Ayrıca yeni araştırma önerilerine de yer verilmektedir. Özet ve Vargılar Bu araştırma ortaöğretim öğrencilerinin genel uyum düzeyleri ile, onların eğitimsel özgeçmişşleri ve okudukları lisenin çeşidi arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yani, araştırma ile öğrencilerin genel uyum düzeylerinin eğitimsel özgeçmişş değişkenleri adı altında toplanan değişkenlerle, onların okullaştıkları lisenin çeşidine göre değişip değişmediğine bakılmaktadır. Böylece, eğitim sistemimizden daha uyumlu bireyler yetiştirilmesine katkıda bulunacak öneriler getirilmesi amaçlanmaktadır. Zira Türkiye hızlı kentleşme ve sanayileşme süreçlerine bağlı olarak hızla değişmekte ve toplumu oluşturan bireylerin bu hızlı değişmeye ayak uydurabilmesi ve sağlıklı olabilmesi, eskisinden daha fazla önemli bir sorun olarak görülmektedir. Araştırma evrenini 1992- 1993 öğretim yılında Samsun İH Belediye sınırları içinde bulunan toplam 18392 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrencilerin %3.7'si örnekleme alınarak, araştırma kapsamını toplam 689 öğrenci oluşturmuştur. Örnekleme öğrenci seçilirken Lise çeşidi ve cinsiyet değişkenleri bakımından öğrencilerin evrende bulundukları oranda araştırma kapsamına alınmasına özen gösterilmiştir. Böylece örneklemin temsil edici niteliğinin artırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın bağımlı görünümlü değişkeni genel uyum düzeyleri, bağımsız görünümlü değişkenleri ise (1) Eğitimsel özgeçmişş değişkenleri, (2) Lise çeşidi değişkenidir. Bunlardan genel uyum düzeyi, Özgüven (1992), tarafından geliştirilen Hacettepe Kişilik Envanteri ile, bağımsız görünümlü değişkenler ise, araştırmacı tarafından geliştirilen 'Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimsel Özgeçmişş Anketi' dir. Hacettepe Kişilik envanteri toplam 168 sorudan oluşmaktadır. Öğrencilerin genel uyumlarını puan cinsinden verilerle ölçmektedir. Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimsel Özgeçmişşleri anketi ile toplam 13 sorudan oluşup, anketten süreksiz değişken cinsinden veriler elde edilmiştir. Araştırma toplam on bir denenceden oluşmuştur. Denencelerin sınanması, test edilmesi sürecinde verilerin niteliği göz önünde bulundurularak çift yönlü F ve t testi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın tüm denenceleri kabul edilmiştir. Yani öğrencilerin genel uyum düzeyleri ile onların Eğitimsel Özgeçmişşleri ve halen okudukları lisenin çeşidi arasında önemli ilişkiler bulunmaktadır. Daha açık söyleyişle, öğrencilerin uyum düzeyleri onların (1) ilkokul ve ortaokulu bitirdikleri yer, (2) ilkokul ve ortaokuldaki mezuniyet dereceleri, (3) ilkokul ve ortaokuldaki Türkçe dersinden aldığı notlar, (4) ilkokul ve ortaokulu yatılı okuyup okumadıkları, (5) ortaokulda sınıfta kalıp kalmadıklarına, (6) halen okudukları lisenin çeşidine göre önemli farklılık göstermektedir. Bu değişkenler incelendiğinde anlaşılabileceği gibi, daha çok ortaöğretim öğrencilerinin, önceki öğrenimlerindeki akademik başarıları ile ilgili değişkenlerdir O nedenle araştırma bulguları dikkate alınarak, ortaöğretim öğretim öğrencilerinin genel uyum düzeylerinin önceki akademik başarıları ile ilişkili olduğu, ya da başarıya göre farklılık gösterdiği söylenebilir. Araştırmanın kabul edilen tüm denencelerinin yönü hakkında aşağıda bilgi verilmektedir. 1) ilkokulu şehirde bitiren öğrencilerin uyum düzeyleri kasabada bitirenlerden daha yüksektir. (Köy: x= 91, Kasaba: x= 90 Şehir: x= 92). 2) İlkokulu pek iyi derece ile bitirenlerin genel uyum düzeyi 'iyi ve orta' derece ile bitirenlerden daha yüksektir (Pekiyi: x= 93.5, İyi: x= 89.7, Orta: x= 85.5). 97 3) ilkokuldaki Türkçe notlan pek iyi olan öğrencilerin uyum düzeyleri 'iyi' ve 'orta' olanlardan daha yüksektir (Pekiyi: x= 94.3, İyi: x= 88.8, Orta: x= 83 .2). 4) İlkokulu yatılı okuyanların uyum düzeyleri, yatılı okumayanlardan daha yüksektir. 5) Ortaokulu köy ve şehirde bitirenlerin genel uyum düzeyi kasabada bitirenlerden daha yüksektir (Köy:x = 94.5, Şehir: x= 92.0, Kasaba: x= 90 .2). 6) Ortaokulda sınıfta kalmayan öğrencilerin uyum düzeyi kalanlardan daha yüksektir. 7) Ortaokulu pek iyi ve iyi derece ile bitirenlerin uyum düzeyi 'orta' ile bitirenlerden daha yüksektir (Pekiyi: x= 99.2, İyi: x= 91.3, Orta: x= 88 .5). 8) Ortaokuldaki Türkçe notu pekiyi/iyi olan öğrencilerin uyum düzeyleri orta/geçer olanlardan daha yüksektir. 9) Ortaokulu yatılı okumayan öğrencilerin genel uyum düzeyleri yatılı okuyanlara göre daha yüksektir. 10) Meslek Lisesi ve Genel Liselerde okuyan öğrencilerin genel uyum düzeyleri, teknik liselere göre daha yüksektir (Genel: x= 91.6, Mesleki: x= 92.3, Teknik: x = 87.1). 98 11) Anadolu lisesi öğrencilerinin genel uyum düzeyleri diğerlerinden daha yüksektir. Yukarıda verilenlerin incelenmesinden anlaşılabileceği gibi ilkokul ve ortaokulda mezuniyet derecesi yüksek, ilkokulda ve ortaokulda Türkçe notu yüksek, ortaokulda sınıfta kalmayan ve Anadolu Lisesinde okuyan öğrencilerin uyum düzeyi diğerlerinden daha yüksektir. Araştırma bulguları bu bakımdan tutarlı sonuçlar vermektedir. Ancak okulların bitirildiği yer değişkeni ve uyum düzeyi değişkenleri arasındaki ilişkilere bakılınca farklı olarak nitelenebilecek bir durum gözlenmektedir. Örneğin ilkokulu şehirde bitiren öğrenciler uyum bakımından birinci sırada, köyde bitirenler ikinci sırada, kasabada bitirenler ise üçüncü sırada olmasına rağmen, ortaokula gelince durum değişmektedir. Ortaokulu köyde bitirenler birinci sırada, şehirde bitirenler ikinci sırada ve kasabada bitirenler yine üçüncü sırada yer almaktadır (İlkokulu Köyde bitirenler: x = 91, İlkokulu kasabada bitirenler: x = 90, ilkokulu şehirde bitirenler: x = 92; Ortaokulu köyde bitirenler: x= 94.5, Ortaokulu kasabada bitirenler: x= 90.2, Ortaokulu şehirde bitirenler: x= 92 .0). Bir başka söyleyişle kasaba değişkeni her zaman üçüncü sırada olmakla birlikte, köy değişkenin ortaokulda birinci sıraya geçmesi incelenmesi gereken bir durum olarak görülmektedir. Benzer şekilde öğrencilerin uyumları ile ilkokul ve ortaokulu yatılı okuyup okumama arasındaki ilişkiler incelendiğinde tutarlı gibi görünmeyen bulgular elde edilmiştir. Zira ilkokulu yatılı okuyanlar, yatılı okumayanlardan daha yüksek ortalama uyum puanı aldıkları halde, ortaokulda yatılı okumayanlar yatılı okuyanlara göre daha yüksek ortalama uyum puanı almışlardır. Bu durum incelenmesi gereken bir görünümdedir. Öneriler Bu araştırma sonuçlarına göre, aşağıdakiler önerilebilir. 1) Toplumuzda bağımsız düşünebilen, kararlar alıp aldığı kararları uygulayabilecek, özgüveni yüksek, yaratıcı, üretken, 'hayır' diyebilen insanlara gereksinim vardır. Eğitim sistemimizin kendine güvenen yani 'uyumlu' bireyler yetiştirebilmesi için eğitim programlarının gözden geçirilerek gerekli düzenlemelerin yapılması, Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetlerine gereken ağırlığın verilmesi gerekir. 2) Araştırma sonucunda akademik başarıları düşük olan öğrencilerin genel uyum düzeylerinin de düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Bu öğrencilerin ilkokuldan başlayarak (hatta okul öncesi eğitimden 100 başlayarak) akademik başarılarının yükseltilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerekir. 3) Akademik başarının yalnız öğrenci ve öğretmenle ilgili olmadığı bilinmektedir. Ana-babanın eğitimle ilgili tutumlarından, Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerine kadar tüm bireylerin ilgilendirmektedir. Bunun için akademik başarıyı etkileyen tüm değişkenlerin gözden geçirilerek gerekli düzenlemelerin yapılması gereklidir. 4) Akademik başarıda en önemli etmen öğretmendir. Bunun için dikkatler öğretmenlere yöneltilmelidir. Çünkü akademik başarı ile uyum arasında korelasyon oldukça yüksektir. 5) Bu araştırmada başarılı öğrencilerin, başarısız gibi görünen öğrencilerden daha uyumlu oldukları anlaşılmıştır. Bu nedenle okullarda çalışan Psikolojik Danışma Uzmanlarının başarısız öğrencilerin uyum düzeylerini artırıcı çalışmalar yapmaları ve bu öğrencilere daha fazla özen ve önem vermeleri gerektiği düşünülebilir. Araştırmacılara Öneriler 1) Bu araştırmada öğrencilerin eğitimsel özgeçmişşleri ile, genel uyumları arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Ayrıca ortaöğretim öğrencilerinin eğitimsel özgeçmişşleri ile genel uyumun alt boyutları olan kişisel-sosyal uyumları arasında ne tür ilişkiler olduğu araştırılabilir. 101 2) Çeşitli liselerde okuyan öğrencilerin genel uyum düzeylerinin birbirlerinden farklı olmasının nedenleri ayrı ayrı ele alınarak araştırılabilir. 3) Bu ve benzeri araştırmalar değişik bölgelerdeki öğrenciler üzerinde yapılabilir. Böylece farklı bölgelere ait yeni bulgular, bu alanın daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir. 4) Ülkemizde köyden kente göç oranı oldukça yüksektir. Göç ve kentleşme ile genel uyum arasındaki ilişkilerle ilgili araştırmalar yapılabilir. 5) İlkokulu şehirde bitirenler en yüksek genel uyum puanı almışken ortaokulu köyde bitirenlerin en yüksek genel uyum puanı alma nedenleri araştırılabilir. Ayrıca aynı konunun tekrar araştırılmasına ihtiyaç olduğu anlaşılmaktadır. 6) Araştırma sonucunda ilkokulu köyde bitirenlerle ilkokulu kasabada bitiren çocukların uyumları birbirine benzemektedir. Oysa asıl fark, köy çocukları ile şehir çocukları arasında olması beklenirdi. Bu benzerliğin nereden geldiği araştırılabilir. 7) ilkokulu yatılı okuyanlar, yatılı okumayanlardan daha yüksek ortalama uyum puanı aldıkları halde, ortaokulda yatılı okumayanlar, yatılı okuyanlara göre daha yüksek ortalama uyum puanı almışlardır. Bu farklılığın nedenleri tekrar ele alınabilir.