Türkiye'de postmodern planlama

Türkiye'de yönetim anlayışının değişmesine paralel olarak planlama anlayışı da değişmiştir. Dünya ile bütünleşme hedefi doğrultusunda öncelikle bu değişim; kalkınma yönetimi üzerinde gerçekleşmiştir. Her şeyden önce batıyı yakalamak amaçlı kalkınmagayesi, yerini, batıya benzeme hedefine bırakmıştır. Bu dönüşüm ise; daha önce BMönderliğinde yapılmakta iken artık Dünya Bankası ve IMF gibi kurumlarca yapılmaya başlanmıştır. Bu yapısall reform adı altında sunulan değişim programları önce planlama örgütünün yapısall ve işlevsel değişimini tamamlamış, daha sonra diğer kamu kuruluşlarının uygulayacağı planlama sürecinin hayata geçirilmesini sağlamıştır. Bu değişen planlama siyasetinde öne çıkan unsur, postmodern düşünsel eylemtarzının, planlama fonksiyonunda kullanılarak postmodern planlama sürecininoluşturulmasını sağlamak olmuştur. Bu yönetim şeklini gerçekleştirecek olan vasıta ise, stratejik planlama aracı olarak tespit edilmiştir. Bu araç ile kamu kurumları arasındaplanlama işlevi kendi ihtiyaçlarına göre belirlenerek merkezden uzak, kendi olanakları ile planlama sürecini başlatacaklardır. Bunu yaparken de kaynakları ve ihtiyaçları oranındaplanlama metnini oluşturup, buna göre merkezi bütçeden pay alacaklardır. Bunun sonucu olarak da; kamu yönetiminde bu zamana kadarki eksiklikler olarak belirtilen kırtasiyecilik, verimsizlik, personel yığılması, gelir-gider dengesizliği ve borç yönetiminde görülenaçıklar giderilecektir. Bu anlamda; idari, siyasi, ekonomik ve mali nitelikte mevzuatın yeniden yapılandırılması öncelikli ihtiyaçların arasına girmiştir. Bu yeni planlama anlayışı çerçevesinde, 2003 tarihinden itibaren bazı örnekpilot çalışmalar yapılmasına rağmen henüz sonuçların beklenildiği gibi olup olmadığını söylemek yanıltıcı olacaktır. Yapısı gereği 2001- 2023 gibi uzun vadeli bir bakış açısıyla7ülkemiz kapsamında yapılmış olan bu plan için değerlendirme sürecine henüz ulaşılmamıştır. Ancak şu tespitleri yapmamız da çalışmamız kapsamında yararlı olacaktır. Öncelikle, postmodern planlamanın üniter yapılı bir devlet için değil, daha çok federalyönetim tarzıyla oluşmuş devlet yapılarında etkin sonuç verdiği gözlenmiştir. Özellikle;üniter yapının önemli öğeleri olan; kamu hizmeti, kamu yararı ve idarenin bütünlüğü gibi kavramlarla postmodern planlama oldukça tartışmalı bir durum içindedir. Bunu doğuransebep ise; stratejik planlamanın işletme ölçeğinde başarılı sonuçlaralabilmesine rağmen, bunun temel ilkeleri olan müşteri memnuniyeti, hesap verebilirlik, kalite anlayışı, örgütü sürekli iyileştirme anlayışı, bireysel faydanın tercih edilmesi gibi etmenlerin kamu yönetimi bağlamında olumsuz sonuçlar verebilecek nitelikte olması gösterilebilir. Bunların yanında planlama anlayışının ulusal çıkarları gözetmek yerine, ülke içinde ve dışında bazı oluşumların çıkarlarını gözettiği ortadadır. Oluşturulan planlama işlevi içinde de; planlama hiyerarşisinde kavram kargaşası mevcuttur. Bu nedenle planlama işlevini gerçekleştirecek çalışanlar arasında görev karmaşası da ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, kamu mali yönetimi üzerine çok büyük değişiklikler getiren bu yeni sistem içinde, denetim mekanizmaları açık olarak tanımlanmamıştır. İç denetim ve dış denetim unsurları ve genel yetkili olması gereken Sayıştay ile idari bazı konularda Danıştay'ın yetkilerinin net olarakaçıklanmadığı saptanmıştır.