Anne babası boşanmış çocukların gözünden yaşadığı güçlükler: Fenomenolojik bir çalışma

Bu araştırmanın amacı, anne babası boşanmış çocukların boşanmaya ilişkin yaşadıkları deneyimleri öznel ve çok yönlü olarak tanımlamaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma metodu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında anne babasının boşanmasının üzerinden en az 1 yıl geçmişş olan 15 çocuk ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma grubu amaçlı ve kritere dayalı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anne babası boşanmış çocuklarla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile yapılan yüz yüze görüşmeler, kişisel bilgi formu ve anne babası boşanmış çocukların görüşme sonrasında çizmiş oldukları boşanmaya ilişkin neler hissettiklerini ifade eden resimler kullanılmıştır. Anne babası boşanmış çocuklarla yapılan yüz yüze görüşmeler katılımcı velilerinin yazılı izinleri ile ses kayıt cihazına kaydedilmiş ve daha sonra bu ses kayıtları deşifre edilmiştir. Verilerin analizi için nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. İçerik analizi sonucunda anne babası boşanmış çocukların boşanmaya ilişkin yaşadıkları deneyimler 4 ana kategori ve 16 alt kategori altında toplanmıştır. Aile Yaşamı ana kategorisine dair alt kategoriler şu şekildedir: (1) Yaşam düzeninin değişmesi, (2) Hayatta yol gösterecek birinin olmaması, (3) Otoritenin olmaması, (4) Ebeveynleri tekrar birleştirme isteği. Okul Yaşamı ana kategorisine dair alt kategoriler şu şekildedir: (1) Okul başarısının olumsuz etkilenmesi, (2) Utanç ve Dışlanma korkusu. Duygusal Yaşamı ana kategorisine dair alt kategoriler şu şekildedir: (1) Öfke, (2) özlem, (3) Üzüntü ve Ağlama, (4) Korku, (5) Kendini değersiz hissetme, (6) Boşanmadan kendini sorumlu tutmak, (7) Agresif davranışlar sergilemek, (8) Birisi ile paylaşmanın iyi gelmesi, (9) Ben çocuklarıma bunu yaşatmayacağım. Sosyal Yaşamı ana kategorisine dair alt kategori ise (1) Sosyal hayatını bitirmek şeklindedir. Araştırma sonuçları boşanma sonrasında çocuğun alışkın olduğu aile ortamının ve yaşam düzeninin değişmesinin çocuğun okul yaşamını, duygusal yaşamını ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkilediğini göstermiştir. Araştırmaya katılanların çoğu okul hayatını, duygusal yaşamını ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkileyecek bir yaşam düzeni değişikliğine uğramıştır. Boşanmanın olumsuz etkileri çocukların okul yaşamı ve ders başarılarında da etkisini göstermektedir. Boşanma sonrasında boşanmanın vermiş olduğu öfke, üzüntü, korku, özlem, değersizlik duygusu, utanç ve dışlanma korkusu gibi duygular çocukların okul derslerine dikkatini vermelerini olumsuz etkilemiş ve ders başarılarında düşmeler ve okula uyum sağlamalarında problemler yaşamışlardır. Anne babası boşanmış çocuklar boşanmaya dair yaşadıklarını birisiyle paylaşmalarının kendilerini rahatlattığını, iyi hissettirdiğini ifade etmişlerdir. Çocuklar anne babalarının boşanmalarından sonra sosyal yaşamlarının bu durumdan olumsuz etkilendiklerini, içine kapandıklarını ve etraflarına duvarlar ördüklerini ifade etmişlerdir. Boşanma sırasında ve boşanma sonrasında yaşanan olumsuz olaylardan etkilenen çocuklar, kendi çocuklarına bunu yaşatmak istemediklerini ifade etmişlerdir.