Yerli halklar ve çevresel adalet

Bu çalışmada yerli halklara karşı yapılan çevresel adaletsizlikler incelenmektedir. Araştırma, büyük ölçüde internet üzerinden literatür ve belge taraması ile yapılmıştır. Yerli Halklar ve Çevresel Adalet konularında Türkiye'de kaynak bulmak mümkün olmadığı için zorunu olarak bu yöntem tercih edilmiştir. Bu çalışma, Giriş, Kavramsal Çevre, Yerli Halklar ve Çevresel Adalet ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. I. Bölüm Kavramsal Çerçeveyi içermekte olup, kendi içerisinde beş alt bölümden oluşmaktadır. Birinci alt bölümde 'yerli' ve 'yerli halklar' terimleri tanımlanmaya çalışılmıştır. 'Yerli'lerin tanımlanması için kullanılan nesnel ve öznel öğeler açıklanmış, uluslararası tüzel düzenlemelerde yerli halkların tanımları ele alınmış ve yerli halklar ile azınlıkların farkı üzerinde durulmuştur. İkinci alt bölümde yerli kültüründeki 'çevre'nin anlamı ele alınmış, yerlilerin doğaya olan bütünsel bakış açıları yansıtılmaya çalışılmıştır. Yerli halkların doğayla ilişkisi 'yerli halklar için çevrenin korunmasının önemi' ve 'çevrenin korunması için yerli halkların haklarının tanınmasının önemi' olmak üzere iki fonksiyonel bakış açısıyla incelenmiştir. Yerli halkların haklarının temelde dayanışmaya yönelik olması sebebiyle üçüncü alt bölümde dayanışma hakları ele alınmıştır. En önemli dayanışma haklarından olan kendi geleceğini belirleme hakkı üzerinde durulmuş, yerli halkların varlıklarını ve kültürlerini devam ettirebilmeleri için şart olan toprak ve çevre hakları açıklanmıştır. Dördüncü alt bölümde ise Birleşmiş Milletler sisteminde ve Amerika-İçi Sistemde yerli halkların haklarının oluşturulması ve korunması için gerçekleştirilen çalışmalar açıklanmaya çalışılmıştır. Beşinci alt bölümde Çevresel adalet tanımlanmış, çevresel adalet hareketinin ortaya çıkış sebepleri ele alınmıştır. II. Bölümde Yerli Halklar ve Çevresel Adalet konusu iki alt bölümde incelenmiştir. Birinci alt bölümde geçmişşten günümüze yerli halklara karşı 98 izlenen politikalar, 'Irkçı ve Ayrımcı Politikalar', 'Yerli Halkların Kimliklerinin ve Kültürlerinin Yadsınması' ve 'Kalkınma Saldırısı' başlıkları altında incelenmiştr. İkinci alt bölümde ise dünya çapında yerli halklara yapılan çevresel adaletsizlikler ve ardındaki politikalar ele alınmıştır. Yerli halkların topraklarının ve doğal kaynaklarının yok edilmesinin nedenleri incelenmiş, ulusların ekonomik faaliyetleri sebebiyle yerli halkların ana vatanlarından kovulmakta oldukları gündeme getirilmiş, 'çevre dostu' olarak bilinen ekoturizmin yerli halkların bakış açısıyla pek de 'çevreci' olmadığı gösterilmeye çalışılmıştır. Son olarak bu bölümde küresel ekonominin yerli halklar üzerindeki etkileri ele alınmış, 'biyokorsanlık' olarak da nitelendirilen yerli halkların bilgi, buluş ve biyogenetik kaynaklarına el konulması üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın sonucu, egemen toplumların modern yaşamının ve bilgisizliğinin, yerliler ve doğa arasında kurulmuş olan mükemmel simbiyoza zarar vermekte olduğunu göstermektedir.. Biyolojik çeşitliliğin korunması için gerçekleştirilen çalışmalar, yıllardır türler ve genler üzerine odaklanmış ve insanoğlunun çeşitlilik kaybı görmezden gelinmiştir. Günümüzde Afrika, Asya ve Latin Amerika'da yaşayan pek çok yerli kültür yok olma tehditi altındadır. Trajik olan, doğanın bozulması sebebiyle tehdit altında olan bu kültürlerin, doğayla uyum içerisinde yaşamayı bilen tek kültürler olmasıdır. Bu durumun belki en büyük nedeni, bu çalışmada bahsi geçen örneklerde de görüldüğü gibi, egemen toplumlar tarafından gerçekleştirilen çevresel adaletsizliklerdir. Yerli halkların toprakları, suları, ormanları ellerinden alınmakta, kirletilmekte ve bu halklar ekonomik bakımdan zor koşullara sürüklenmekte, kirliliğin ve yoksulluğun beraberinde getirdiği pek çok sağlık problemi ile yüz yüze bırakılmaktadırlar. 'İlkel' olarak varsayılan bu halklar küreselleşme, kalkınma projeleri, ulus devletlerin refahı için her gün kendi kültürlerine biraz daha yabancılaştırmakta ya da yalnızlığa ve çaresizliğe itilmektedirler. Yerli halklara karşı yapılan çevresel adaletsizliklere son verilmediği takdirde, bizlere rehberlik edebilecek olan tüm bilgileriyle birlikte yerli halklar tarihe karışacaktır. 99