Türk sanayiinin kalite ödüllerine yaklaşımı

Son yıllarda gelişen hızlı küreselleşme ve rekabet, kalite ve müşteri tatminine daha fazla önem verilmesine yol açmıştır. Bunun sonucu olarak, firmalar kalite programlarım geliştirmek zorunda kalmışlardır. ISO 9000 Standartları kalite kavramına yeni bir boyut kazandırmıştır. Uluslararası alanda kabul gören bu standartlar, kalite faaliyetlerinin başlangıç noktasıdır. Sürekli gelişmeye kalkışı da olan bu standartlar, uluslararası rekabet, müşterilerin belge isteklerini karşılama ve kalite tahhütlerini içeren kalite güvence sisteminin uygulanması yolunda yararlı olmaktadır. Ancak, ISO 9000 Standartları, firmaların tüm kalite gereksinimlerine cevap verememektedir. Bu standartlar, müşteri odaklı olmadığı gibi ürün veya hizmetin nasıl daha iyi olacağı konusunda hüküm içermemektedirler. Kalite sistemi elemanlarının iyileştirilmesi ve yapılan değerlendirmelere atıfta bulunmamıştır. Fakat tüm bu adı geçen konulan içeren Toplam Kalite Yönetimi uygulamaları için gerekli olan kalite sisteminin kurulması ve sürdürülmesine esas teşkil etmektedir. Toplam Kalite Yönetimi için birçok tanım yapılmaktadır. Toplam Kalite Yönetimi müşterilerin şu andaki ve gelecekteki beklenti ve ihtiyaçlarını belirleyerek bunları karşılamayı ve aşmayı, mutlak müşteri memnuniyetini hedef alan bir yönetim felsefesi ve iş yapma biçimidir. Toplam Kalite Yönetimi, klasik yönetim modeline göre daha yüksek bir rekabet gücü sağlayabilmektedir. Bu modelin başarılı olabilmesi, tüm unsurlarının benimsenerek uygulanması ile olasıdır. Bu unsurlar; üst yönetimin liderliği, müşteri odaklılık, firma çalışanlarının eğitimi, takım çalışması ve sürekli gelişme sürecinin benimsenerek uygulanması şeklinde sıralanabilir. Toplam Kalite Yönetimi modelinin yaygınlaşması ve gelişmesine yardımcı olmak amacıyla Kalite ödülleri verilmektedir. Kalite kontrolün ve kalite güvence sisteminin geliştirilmesi amacıyla ilk olarak Japonya'da verilen Deming ödülü, Toplam Kalite Yönetimi uygulamasıyla rekabetin ve müşteri tatmininin gerçekleştirilmesi amacıyla Amerika'da verilmeye başlanan Malcolm Baldrige Ödülü ile Toplam Kalite Yönetimi'nin mükemmellik kavramı üzerinden toplumsal gelişmenin sağlanması amacıyla Avrupa'da verilmeye başlanan Avrupa Kalite Ödülü tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu üç ödülün değerlendirme kriterleri arasında farklılıklar olmasına karşılık bu kriterler, üst yönetimin liderliği, politika ve stratejiler, organizasyon yapısı ve işlerliği, kalite kontrol faaliyetleri, bilgi ve teknoloji kullanımı, planlama, insan kaynaklan, müşteri ve çalışanların tatmini, prose kalitesi ve iş sonuçlan gibi başlıklardan oluşmaktadır. Araştırma sonunda, Türk sanayi sektöründe, kalite güvence sisteminin yerleşmeye başladığı, müşteri tatmini ve rekabet konusunda firmaların istenen düzeye gelemediği, Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarına çok az firmanın geçmişş olmasına karşılık genel eğilimin bu yöne doğru olduğu görülmüştür. Sonuçların kalite ödülleri ile karşılaştırılmasından, kalite tanımının Toplam Kalite Yönetimi felsefesine uygun yapılması, kalite ödüllerinden beklenenlerin en başında Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarının geliştirilmesinin gelmesine karşılık kalite ödülü kriterlerinden, Deming Ödülü ve Malcolm Baldrige Ödülü kriterlerinin, Avrupa Kalite Ödülü kriterlerinden daha fazla öne çıkması, henüz Toplam Kalite Yönetimi Modeli'nin tam olarak yerleşmediğini göstermektedir.