Beden eğitimi öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülük ve psikolojik kırılganlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada beden eğitimi öğretmenlerinin psikolojik kırılganlık düzeyleriyle öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Psikolojik kırılganlık insanların yaşamlarını son derece etkileyen ve yaşanmışlıklar sonucu insanların geleceğe dönük olaylara ilişkin dayanıklılığını ele alan bir kavram olarak düşünülebilir. Öte yandan öğrenilmiş güçlülük kavramı ise yine aynı biçimde geçmişş yaşantılardan elde edilen birikimlerin geleceğe dönük olarak kişiyi gerek bilişsel gerekse zihinsel bir hazır oluşa teşvik etmesi anlamını taşımaktadır. Dolayısıyla öğrenilmiş güçlülüğe sahip kişilerin daha düşük düzeyde psikolojik kırılganlığa sahip olmaları, psikolojik kırılganlık ile öğrenilmiş güçlülük arasında ters bir ilişkinin ortaya çıkması beklenmektedir. Araştırmanın evreni 2016- 2017 yılında görev yapmakta olan Beden Eğitimi Öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise Türkiye'nin farklı illerinde görev yapan 982 beden eğitimi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu', Rosenbaum tarafından geliştirilen, Siva ve Dağ tarafından Türkçede geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan 'Rosenbaum'un Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği' ve Sinclair ve Wallston (1999 :119-129) tarafından geliştirilen Akın ve Eker (2011) tarafından Türkçede geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan 'Psikolojik Kırılganlık Ölçeği', ile toplanmıştır. Anketlerden ulaşılan veriler bilgisayar ortamında SPSS 21.0 istatistik programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin tanımlayıcı özelliklerini belirlenmesinde frekans ve yüzde analizlerinden, psikolojik kırılganlık ve öğrenilmiş güçlülük düzeylerini belirlenmesinde ortalama ve standart sapma analizlerinden faydalanılmıştır. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin öğrenilmiş güçlülük ve psikolojik kırılganlık düzeylerinin incelenmesine Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısından ve Lineer Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Tanımlayıcı özelliklere göre psikolojik kırılganlık ve öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin farklılaşma durumunun incelenmesinde ise, MANOVA tekniğinden ve Post-hoc analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda Beden eğitimi öğretmenlerinin cinsiyetlerine, kıdemlerine ve anne-baba tutumlarına göre istatistiksel açıdan farklılaşmalar saptanırken, medeni durumlarına, yaşlarına, kardeş sayılarına, sosyo-ekonomik düzeylerine ve eğitim durumlarına göre psikolojik kırılganlık düzeylerinde farklılaşma olmadığı belirlenmiştir. Öğrenilmiş güçlülük düzeylerine bakıldığında ise; beden eğitimi öğretmenlerinin kıdemlerine ve anne-baba tutumlarına göre farklılıklar saptanırken, cinsiyetlerine, medeni durumlarına, yaşlarına, kardeş sayılarına ve eğitim durumlarına göre öğrenilmiş güçlülük düzeylerinde farklılıkların olmadığı ortaya konulmuştur Araştırma sonucunda, beden eğitimi öğretmenlerinin orta düzeyde psikolojik kırılganlığa, ortalamanın üzerinde öğrenilmiş güçlülük düzeyine sahip oldukları belirlenmiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin psikolojik kırılganlık ve öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Diğer bir ifade ile beden eğitimi öğretmenlerinin psikolojik kırılganlık düzeyleri düştükçe, öğrenilmiş güçlülük düzeyleri yükselmektedir.