Lise öğrencilerinin sosyal medya kullanım tutumları ile yabancılaşma arasındaki ilişkinin incelenmesi; İstanbul ili Eyüpsultan ilçesi örneği

Sosyal medya günümüz insanının günlük yaşantısının büyük bir bölümünü işgal etmektedir. Sosyal medyanın yoğun bir şekilde kullanılması ise insanın gelişimi ve hayatı açısından birçok zararın ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu zararlardan bir tanesi ise yabancılaşmadır. Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin sosyal medya kullanım tutumlarının yabancılaşmaya olan etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ili Eyüpsultan ilçesinde bulunan toplam 5 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 9., 10. ve 11. sınıf 551 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Tutum Ölçeği ve Dean Yabancılaşma Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma grubundan alınan verilerin analizinde SPSS 25 ve AMOS 22 programları kullanılmıştır. Veriler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, çoklu doğrusal regresyon, tek faktörlü ANOVA, çoklu karşılaştırma Tukey testi ve bağımsız örneklemler t-testi ile incelenmiştir. Bağımsız değişkenin alt boyut puanlarının yabancılaşma puanlarını yordayıcılığını incelemek için önce Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu analizi yapılmıştır. Analiz sonrasında bağımsız değişkenlerin yabancılaşma puanı ile anlamlı ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bağımsız değişkenin alt boyut puanlarının yabancılaşma puanlarını yordama gücünü incelemek için ise çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda bağımsız değişkenlerin yabancılaşmanın toplam varyansına katkısı %14 olduğu görülmüştür. Sosyal yetkinlik ve öğretmenlerle ilişki boyutlarının yabancılaşma ile anlamlı ilişkiye sahipken regresyon analizinde yabancılaşmayı yordamadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin okul türlerine göre sosyal medya tutumları arasındaki farka yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda aradaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Farkın hangi ortalamalar arasında olduğunu belirlemek için çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey testi uygulanmıştır. Analiz sonucunda Anadolu İmam Hatip Lisesinde öğrenim gören öğrencilerin sosyal medya tutum düzeylerinin Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Özel Lise öğrencilerinden anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medyaya her girdiğinde harcadıkları ortalama süreye göre yabancılaşma eğilimlerinin anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığı belirlemek için Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda her girdiğinde harcadığı süre 5-10 dakika süre olan ile 31-60 arasında ve 121 dakika üzeri olan öğrenciler arasında ve her girdiğinde harcadığı süre 11-30 dakika arasında olan öğrenciler ile 121 dakika ve üzeri olan öğrencilerden anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Öğrencilerin sosyal medyada tanık olduğu insanlık dışı görüntülere verdiği tepki durumuna göre yabancılaşma eğilimleri anlamlı farklılaşıp farklılaşmadıklarına yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medya üyeliği oluşturduktan sonra sosyal çevresindeki değişiklik durumuna göre yabancılaşma düzeyi anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadıkları sorusuna yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda aradaki farkın anlamlı olmadığı bulunmuştur. Sosyal medyada gerçek ad ile takma ad kullanan öğrencilerin yabancılaşma düzeylerinin anlamlı farklılaşıp farklılaşmadıkları sorusuna yanıt bulmak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi yapılmıştır. Analiz sonucunda ortalamalar arasında anlamlı farkın olduğu bulunmuştur. Bulgular alan yazını ışığında tartışılmıştır.