Eğitim düzeyi, cinsiyet, boşanma nedeni ve sosyal statünün kadının boşanma isteğine ilişkin algılar üzerine etkisi

Bu araştırmada, boşanmaya ilişkin algılar incelenmiştir. Araştırmada ele alınan temel değişkenler, boşanmak isteyen kadının sosyal statüsü, boşanma nedeni, deneğin eğitim düzeyi ve deneğin cinsiyetidir. Araştırma 320' si ilkokul, 320' si üniversite mezunu olmak üzere toplam 640 kişi ile yürütülmüştür. Her iki grupta da deneklerin yarısı kız yarısı erkektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, boşanmak isteyen bir kadının sosyal statüsü ile boşanma nedeninin değişimlendiği, sekiz öykü kullanılmıştır. Bu öykülerin ilkinde, evde dışarıya iş yapan ve ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocasından dayak yiyen kadın, ikinci öyküde evinde dışarıya iş yapan ancak evde kendisinden beklenen işleri aksattığı gerekçesi ile kocası tarafından azarlanan/ aşağılanan, üçüncü öyküde herhangi bir geliri olmayan ve ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocasından dayak yiyen kadın, dördüncü öyküde herhangi bir geliri olmayan ve ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocası tarafından aşağılanan, azarlanan, beşinci öyküde prestiji düşük bir işi olan ancak ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocasından dayak yiyen kadın, altıncı öyküde prestiji düşük bir işi olan ancak ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocası tarafından aşağılanan, azarlanan, yedinci öyküde prestijli bir işte çalışan ve ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocasından dayak yiyen ve son olarak prestijli bir işte çalışan ve ev içi sorumluluklarını ihmal ettiği gerekçesi ile kocası tarafından azarlanan, aşağılanan kadınlar betimlenmiştir. Deneklerden, boşanmak isteyen kadını ve boşanmaya neden olan davranışı yapan erkeği ne ölçüde haklı gördüklerini 5 basamaklı ölçekler üzerinde değerlendirmeleri istenmiştir. Elde edilen verilere 4X2X2X 2 Faktörlü Deney Desenine uygun varyans analizi uygulanmıştır. m Araştırma sonunda ortaya çıkan bulgular, ilkokul ve üniversite mezunlarının, çeşitli statüdeki kadınların boşanma isteğini ne derecede haklı algıladıkları cinsiyetten bağımsız olarak karşılaştırıldığında, ilkokul mezunlarının yüksek prestijli işlerde çalışan kadınları, üniversite mezunlarının düşük prestijli işlerde çalışan kadınları daha fazla haklı olarak algıladıklarını görülmüştür. Üniversite ve ilkokul mezunlarının boşanmaya ilişkin algıları, boşanma nedeni açısından karşılaştırıldığında, üniversite mezunlarının azarlanan ev kadınları ile düşük prestijli işte çalışanları dövülenlere göre daha haklı algıladıkları, dayak koşulunda ise, evinde dışarıya iş yapan ve prestiji düşük işlerde çalışan kadınları diğer statüdeki kadınlardan daha haklı olarak algıladıkları tespit edilmiştir. İlkokul mezunları çalışan kadınları azarlandıkları, ev kadınlarım da dövüldükleri durumlarda daha haklı bulmaktadırlar. Ancak, düşük prestijli işlerde çalışan kadınların dövüldükleri değil azarlandıkları durumda daha haklı olduklarına inanmaktadırlar. Araştırma bulguları, boşanmaya neden olan davranışı yapan erkeğin haklı algılanması açısından incelendiğinde, ilkokul mezunlarının üniversite mezunlarına göre, erkeklerin de kadınlara göre erkeği sözel veya fiziksel şiddet uygulamakta daha fazla oranda haklı olarak algıladığı görülmüştür. Çeşitli statülerdeki kadınların kocasının boşanmaya neden olan davranışı yapmakta ne derece haklı bulunduğu, eğitim düzeyi ve cinsiyete göre karşılaştırıldığında ilkokul mezunu erkek deneklerin ilkokul mezunu kadın deneklere göre prestiji yüksek işe sahip kadının kocasını diğer sosyal statüler karşısında daha haksız bulurken, üniversite mezunu kadın deneklerin prestiji düşük işe sahip kadının kocasını, erkek deneklerin ise evinde dışanya iş yapan kadının kocasını daha haksız bulduğu tespit edilmiştir. Üniversite mezunları boşanma nedeni açısından karşılaştırıldığında, kadın deneklerin sözel şiddet uygulayan kocayı, erkeklerin ise tam tersine fiziksel şiddet uygulayan kocayı daha haklı algıladıkları görülmüştür. IV İlkokul mezunu erkek denekler kadın deneklere göre hem dayak hem de azar söz konusu olduğunda boşanmaya neden olan davranışı yapan kocayı daha haklı algılamıştır. Boşanma nedeninin dayak olması durumunda ilkokul mezunu kadınlar üniversite mezunu kadınlara göre boşanmaya neden olan davranışı yapmakta erkeği daha fazla oranda haklı olarak algılarken, boşanma nedeninin azar olması durumunda ilkokul mezunu erkeklerin üniversite mezunu erkek deneklere göre boşanmaya neden olan davranışı yapmakta daha fazla oranda haklı olarak algıladığı görülmüştür. Fiziksel şiddet uygulayan erkeğe verilmesi uygun görülen ceza açısından bakıldığında erkeklerin kadınlara göre daha fazla ceza verilmesinden yana oldukları görülmüştür. Elde edilen bulgular ilgili kaynakların ışığı altında tartışılmıştır.