Örgütsel öğrenmenin talep tahmini üzerine etkisi: Kaotik yapının düzenleyici rolü

Araştırmanın amacı, kaotik yapı, örgütsel öğrenme ile talep tahmini arasındaki ilişkiyi açıklamak, kaotik yapının örgütsel öğrenme ve talep tahmini arasındaki ilişkide etkisini anlamaktır. Çalışmada ayrıca, örgütsel öğrenmenin talep tahminine etkisinde kaotik yapınındüzenleyici etkisi araştırılmıştır. Bu çerçevede, Türkiye'de Gıda Sanayi sektöründe faaliyet gösteren bir işletmeden alınan veriler analiz edilmiştir. Bu çalışmanın literatüre kuramsal ve uygulamada katkısı bulunmaktadır. Çalışmanın kuramsal katkısı, örgütsel öğrenmenin talep tahminine etkisinin bütüncül bir modelde incelenmesi, bu ilişkide düzenleyici değişkenin önerilmesi ve bu alandaki boşluğu doldurmasıdır. Çalışmanın uygulamadaki katkısı ise, kaotik seviyenin ölçülerek örgütsel öğrenmenin tahmin değişkenine etkisinin Türkiye'de ilk kez araştırılmış olmasıdır. Araştırmanın nesnelci yöntemsel varsayımla tasarlanmış olup, ilişkisel ve nedensel tarama yöntemi kullanılmıştır. Örgütsel öğrenme ve kaotik yapı değişkenleri ile örgütün talep tahmin değişkeni arasındaki ilişkiler ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır. Ayrıca kaotik yapının diğer iki değişkenle arasındaki düzenleyici rolü incelenmiştir. Bu kapsamda araştırma nedensel araştırma olarak kabul edilebilir. Araştırmanın analiz düzeyi çoklu analiz düzeyidir. Araştırmada kullanılan verilerdenöğrenme seviyesine ait veriler mikro düzey olan bireylerden, kaotik düzey ile tahmin verilerimeso analiz seviyesi olan örgütlerden toplanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak, örgütsel öğrenme verilerinde anket kullanılmış, talep tahmin verileri ve kaotik yapıyı oluşturanverileri elde etmede işletme kaynaklarından faydalanılmıştır. Araştırmanın evreni, Türkiye'de gıda sanayi sektöründe faaliyet gösteren toplam 26 bölgesi olan işletmenin bölge müdürlükleri oluşturmaktadır. Örgütsel öğrenme verileri bölgelerde çalışan talep tahmini sürecine katılan 615 çalışandan, kaotik yapı ve talep tahmin verileri 26 bölgeye ait 2017 verilerinden elde edilmiştir. Örgütsel öğrenme ölçeği olarak, Watkins. veMarsick, (1997, s.4) tarafından geliştirilen ve Basım, Korkmazyürek ve Şeşen (2007, s.369)tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan Öğrenen Örgüt Boyutları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulguları öncelikle talep tahmini ile örgütsel öğrenme seviyesi ile güçlü ve pozitif ilişki, kaotik ortam ile güçlü ve negatif ilişki olduğunu, ayrıca kaotik yapının örgütsel öğrenme ile talep tahmini ilişkisinde düzenleyici etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Müşteriyle devamlı temas durumunda olan ekiplerin yapmış oldukları talep tahminlerisistemdeki parça sayısının ve sürece etki edecek değişkenlerin yani kaotik yapının artmasıylatalep tahmini başarısının azaldığı tespit edilmiştir. Öğrenme ile tahmin değişkenleri arasındaki ilişkide kaosun düzenleyici rolüne bakıldığında; kaosun düşük ve orta seviyede olmasının ilişkiyi azalttığı, kasoun yüksek seviyede oluşmasının ise bu ilişkiyi tersineçevirdiği görülmüştür. Kaos kuramının gelecekle ilgili varsayımı geleceğin öngörülemezolduğudur. (Yaşar ve Sundu 2017, s. 5) Yazın araştırma bulgularına paralel olarak, bir sistemin rastlantısal ve belirlenimci öğelerden oluştuğundan hareketle, kısa dönemli gelecek tahminleri yapılabileceği ancak uzun dönemli tahminlerden kaçınılması gerektiği ortaya konmuştur. Araştırmanın sonunda bulgular ve kaos kuramı yazını ışığında örgütler ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.