Kariyer Uyumu ve İyimserliği Ölçeği' nin geliştirilmesi

Kariyer gelişim kuramları ve mesleki danışmanlık alanlarında yıllardır yazılar yazılmasına ve araştırmalar yapılmasına rağmen özel bir konu olan okuldan işe geçiş ile ilgili çalışmalar son zamanlarda ortaya çıkmıştır. Kuzey Amerika'da konuyla ilgili bazı çalışmalar yapılmış ve ölçme araçları geliştirilmiştir. Bu çalışmalarda kariyer uyumu ya da esnekliği ve kariyer iyimserliği başarılı bir geçişte etkili olan önemli değişkenler olarak tanımlanmaktadır Bu çalışmaların değerlendirilmesiyle ülkemizdeki bireylerin okuldan işe geçişleriyle ilgili araştırmaların ve Türk toplum ve kültürüne uygun kullanışlı bir ölçme aracının olmadığı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı; ülkemizdeki okuldan işe geçiş dönemindeki bireylerin kariyer uyumu ve iyimserliğini değerlendiren bir ölçme aracı geliştirmek ve aracın psikometrik özelliklerini saptamaktır. Standart ölçme aracı geliştirme işlem yolları kullanılarak; öncelikle 77 maddelik bir deneme formu oluşturulmuş ve devamında yapılan açımlayıcı factör analizi çalışmaları sonucunda 18 maddeden oluşan Kariyer Uyumu ve İyimserliği Ölçeği elde edilmiştir. Aracın geliştirilmesine iki ayrı çalışma grubuyla çalışılmıştır. İlk olarak ölçek, biri devlet (n= 120) ve biri özel (n=89) olmak üzere iki üniversiteden seçilen son sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Buna ek olarak Ankara ve Isparta illerinden üniversiteden mezun olmuş fakat bir işte çalışmayan 208 kişiden veri toplanmıştır. Geçersiz yanıtlar çıkarıldıktan sonra 385 katılımcının verileri ile yapı geçerliği çalışmaları kapsamında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi çalışmaları yapılmıştır. İkinci çalışma grubu olarak üniversite son sınıf öğrencileri ve üniversiteden mezun olmuş ama henüz bir işe yerleşmemiş 116 kişiden elde edilen veriler ile ölçeğin ölçüt geçerliği ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri için AMOS 16 ve SPSS 18 paket programları kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi ve içerik geçerliği çalışmalarında maksimum benzerlik yöntemi ve direct oblimin yöntemi kullanılmıştır. Kapsam geçerliği çalışmalarının ardından yapılan açımlayıcı faktör analizinde maksimun benzerlik yöntemi ve direct oblimin döndürme tekniği kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam 18 maddeden oluşan tek boyutlu yapının geçerliğini sınamak amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizinde bu tek boyutlu yapı sınanmış ve sınanan modelin oldukça iyi uyum endekslerine sahip olduğu saptanmıştır. Ölçüt geçerliği kapsamında KUİÖ' nün Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği ile ilişkisi incelenmiş ve bunun sonucunda KUİÖ ile MSBÖ arasında r= ,60 ( p < .01) anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İkinci çalışma grubundan (n = 116) elde edilen verilerle yapılan güvenirlik çalışmalarında Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı. 93 ve üç hafta ara ile tekrarlanan test ? tekrar test güvenirlik katsayısı ise, 85 olarak bulunmuştur. Psikometrik özelliklere sahip bu ölçme aracı; üniversite öğrencileri ve yeni mezunlar ile yapılacak okuldan işe geçiş fenomeniyle ilişkili sonraki araştırmalarda kullanışlı olabilir. Ayrıca bu ölçek psikolojik danışmanların üniversite çalışmalarından tam zamanlı bir işte çalışan ve üretken bir yetişkin olma geçişindeki öğrencilerle olan çalışmalarında kolaylık sağlayabilir.