Farklı öğrenim düzeyindeki tüketicilerin süpermarketlerden gıda alışverişlerinde etkilendikleri faktörler

Bu araştırma, farklı öğrenim düzeyindeki tüketicilerin süpermarketlerden gıda alışverişlerinde etkilendikleri faktörlerin belirlenmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma Ankara ili, merkez ilçelerinde yer alan 18 ayrı süpermarketin farklı mağazalarında, gıda alışverişi yapan 500 tüketici üzerinde yapılmıştır. Veri toplama tekniği olarak anket formu kullanılmıştır. Araştırmada tüketicilerin genel alışveriş alışkanlıkları, süpermarket alışverişleri ile ilgili alışkanlıkları ve süpermarketlerden gıda satın alma davranışları araştırılmıştır. Araştırma kapsamına alınan tüketicilerin ailelerinde alışveriş en çok kadın erkek birlikte ya da kadınlar tarafından yapılmaktadır. Ailelerde gıda maddeleri, temizlik maddeleri, kozmetik ve küçük mutfak araçlarının satın alınmasına çoğunlukla kadınlar karar verirken giyim, büyük mutfak araçları ve mobilyanın satın alınmasına çoğunlukla kadın erkek birlikte karar verenlerin oranı daha yüksektir. Tüketiciler günlük ve toptan alışverişlerini en çok süpermarketlerden yapmaktadır. Tüketicilerin yarıdan fazlası (%55.8) gıda alışverişlerinden önce her zaman ihtiyaç listesi hazırlamakta, ihtiyaç listesi hazırlayan tüketicilerin oranı öğrenim düzeyi yükseldikçe düşmektedir. Araştırmaya alınan tüketicilerin %41.6'sı gıda alışverişlerinden önce her zaman piyasa araştırması yapmaktadır ve tüketicilerin gıda alışverişlerinde en fazla kullandıkları bilgi kaynakları geçmişş deneyimleri (%58.6) ve piyasa araştırması (%34.2)'dır. Ayrıca yüksek öğrenim düzeyindeki tüketicilerde broşürlerin bilgi kaynağı olarak kullanılma oranı (%15.8)'da yüksektir. Gıda alışverişlerinde ambalaj yapısından etkilenen tüketiciler en fazla ambalajın gıdaya uygunluğundan ve sağlam olmasından etkilenmektedir. Tüketicilerin sağlık açısından en uygun gördükleri gıda ambalajlan sırasıyla cam ambalaj, karton kutu ve tetra-pak kutudur. Araştırma kapsamına alınan tüketicilerin %73.2'si her zaman gıda ambalajındaki bilgileri okumakta, öğrenim düzeyi yükseldikçe bu oran artmaktadır (p<0.05). Gıda ambalajları üzerinde en çok dikkat edilen bilgiler kullanma tarihleri, marka ve TSE markasıdır. Tüketicilerin büyük bir çoğunluğu (%73.0) gıda alışverişlerinde reklamlardan etkilenmekte ve öğrenim düzeyi arttıkça reklamlardan etkilenme oranı da artmaktadır (p<0.05). Tüketicilerin süpermarketlerden gıda alışverişlerinde etkilendikleri müzik türleri Öğrenim düzeyine göre farklılaşmaktadır (p<0.05). Tüketicilerin süpermarketlerden gıda alışverişi yaptıkları gün ve saatler ve alışveriş yapma sıklıkları öğrenim düzeyine göre değişmektedir. Yüksek öğrenim düzeyindeki tüketiciler genellikle haftada 1-2 gün, hafta sonları ve akşam saatleri alışveriş yapmaktadır. Süpermarketlerden yapılan gıda alışverişlerinde ödeme yaparken kredi kartı kullanma oranı yüksek öğrenim düzeyindeki tüketicilerde daha fazladır (p<0.05). Her iki öğrenim düzeyinde de tüketicilerin süpermarketleri tercih nedenleri benzerlik göstermektedir. Yüksek öğrenim düzeyinde en önemli neden ürün çeşit ve markasının çokluğu, ortaöğrenim düzeyinde ise malların daha taze ve kaliteli olmasıdır. Süpermarket alışverişlerinde en çok tercih edilen reyonlar gıda ve temizlik maddeleri reyonlarıdır. Tüketicilerin süpermarketlerden alışveriş yaparken en çok karşılaştıkları sorunlar sırasıyla; fiyatların sürekli değişmesi, kullanım tarihi sona eren ürünlerin raflarda bulunması ve etiket ile kasa fiyatlarının birbirini tutmamasıdır. Tüketicilerin gıda alışverişlerinde en çok etkilendikleri faktörler fiyat, marka, kullanma tarihleri, tazelik, TSE markası, temizlik ve ambalaj yapısıdır. Süpermarketlerden gıda alışverişlerinde; ürünlerin diyet olması, gıda katkı maddeleri ve görünümden etkilenen tüketicilerin oranı öğrenim düzeyi yükseldikçe artmaktadır.