Positive outcomes among the 1999 Düzce earthquake survivors: Earthquake preparedness behavior and posttraumatic growth

Bu çalışma 1999 Düzce Depremi'nin ortaya çıkardığı muhtemel olumlu sonuçları incelemek üzere, ileride gerçekleşmesi muhtemel depremlerin zararlarını azaltıcı önlem alma davranışını ve travma sonrası gelişimi yordayan faktörleri incelemektedir. Depreme önlem alma davranışını incelerken Person Relevant to Event Modeli (Mulilis & Duval, 1997), travma sonrası gelişimi incelerken ise Model of Life Crises and Personal Growth Modeli (Schaefer, & Moos, 1992) baz alınmış ve bazı ilgili modellerden yapılan eklerle bunların geçerliliği araştırılmıştır. Yetişkinlerin betimleyici özellikleri, depreme maruz kalma düzeyleri, kullandıkları başa çıkma stratejileri, önlem almanın algılanan zorluğu, önlem almanın algılanan yararlılığı, sorumluluk, algılanan tehdit, travma sonrası gelişim, sosyal destek ve dinsel inanç değişkenlerinin depreme önlem alma davranışını ve travma sonrası gelişimi yordama becerileri ölçülmüştür. Veriler üç bölümden oluşan anket aracılığı ile toplanmıştır. Anketin birinci bölümü katılımcının betimleyici özelliklerini incelemeye yönelik maddelerden oluşturulmuştur. İkinci bölüm, kişinin geçmişş deprem yaşantısı ve depremle ilgili sıkıntılarını, önlem alma sorumluluğu algısını ve önlem alma veya almama nedenlerini ölçen maddelere ayrılmıştır. Anketin üçüncü bölümü sekiz farklı ölçekten meydana getirilmiştir. Bu ölçeklerden Başaçıkma Yolları Ölçeği ile katılımcıların kullandıkları başa çıkma stratejileri, Geliştirilmiş Mulilis-Lippa Depreme Hazırlık Ölçeği ile katılımcıların depreme hazırlık seviyeleri, hazırlanmanın zorluğu ve yararlılığı ile ilgili algıları, Dindarlık Ölçeği ile dini inanç düzeyleri, Sosyal Destek Ölçeği ile sosyal destek miktarları, travma sonrası stres belirtileri ile depremle ilişkili sıkıntı düzeyleri, Psikolojik İyi Olma Ölçeği ile algıladıkları iyilik halleri ve Yaşam Kalitesi Ölçeği ile halihazırda yaşam kalitelerini nasıl değerlendirdikleri ölçülmüştür. Çalışma örneklemi Kaynaşlı'da yaşayan 199 yetişkinden (18- 73 yaşları arasında 105 kadın ve 94 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılar yaş, cinsiyet ve oturdukları evin özelliği temel alınarak seçilmiş ve veri toplanırken ev ziyaretleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde, depreme önlem alma oranları ile önlem almanın algılanan zorluk ve faydalılık miktarları, önlem alma ve almama nedenleri verilmiş, bunlara ilaveten depreme önlem alma ve travma sonrası gelişim miktarlarını yordayan faktörleri tespit etmek için regresyon analizleri sunulmuştur. Yapılan regresyon analizi sonuçları, önlem almanın algılanan yararının, sorumluluğun, travma sonrası stres tepkilerinin azlığının ve problem odaklı baş etmenin depreme önlem alma davranışı ile; evli olmanın, problem odaklı baş etmenin, iyi olma halinin, sosyal destek arama ve sosyal desteğin travma sonrası gelişim miktarı ile anlamlı olarak ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan regresyon analizinde, yukarıdaki bulgulara ek olarak, genel problem odaklı baş etme becerilerinin, depreme özel aktif baş etme davranışlarına nazaran travma sonrası gelişimi daha etkili yordadığı bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır. Ayrıca çalışmanın kısıtlılıkları, klinik göstergeleri tartışılmış ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.