Milli Eğitim Bakanlığı ilköğretim müfettişlerinin tükenmişlik duygusu üzerine bir araştırma

araştırma, Milli Eğitim Bakanlığı ilköğretim müfettişlerinin sahip oldukları tükenmişlik duygusunun 'duygusal tükenme', 'duyarsızlaşma' ve 'kişisel başarı'boyutlarında hangi düzeyde olduğunu ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma ile ayrıca, tükenmişlik duygusunun 'cinsiyet, yaş, medeni durum, müfettişlikteki kıdem, öğretmenlikteki branş, müfettişlikten önceki çalışma hayatındaki yöneticilik görevi, öğrenim durumu, görev yapılan il, aynı ilde görev yapma süresi, birlikte çalışılanilköğretim müfettişi sayısı, elde edilen doyum alanı ve stres yaratan görev çeşidi'değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının saptanması amaçlanmıştır. Betimsel tekil tarama modeli niteliğinde olan bu araştırmada, ilköğretim müfettişlerinin kişisel nitelikleri ve meslekleriyle ilgili algılarına ilişkin bilgiler için araştırmacı tarafından hazırlanan ve 12 sorudan oluşan 'Kişisel Bilgi Formu' ile tükenmişlik düzeyleri hakkında veri toplamak amacıyla 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği' kullanılmıştır. Veri toplama araçları birleştirilerek tek form haline getirilmiş ve beraber uygulanmıştır. Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeği, toplam 22 maddeden oluşan ve tükenmişliği üç boyutta değerlendiren bir ölçektir. Çam'ın(1993) ve Ergin'in (1993) ayrı ayrı Türkçe'ye çevirerek geçerlik ve güvenirliksınamasını yaptıkları ölçeğin boyutları olan 'Duygusal Tükenme' 9 maddeden,'Duyarsızlaşma' 5 maddeden, 'Kişisel Başarı' ise 8 maddeden oluşmaktadır. Araştırmanın evrenini, Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki illerde görev yapan ilköğretim müfettişleri oluşturmuştur. Araştırma, evrenin tümü üzerindeyapıldığından, örneklem alma yoluna gidilmemiştir. Araştırma için gönderilen anketlerin % 82'si geri dönmüş, 197 anket üzerinde işlem yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS programı ile bilgisayar ortamında yapılmıştır. Verilerin analizinde, frekans ve yüzde dağılımı, aritmetik ortalama ve standart sapma, t testi, tek yönlü varyans testi, Scheffe ve Dunnett C testlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir:Araştırmada, ilköğretim müfettişlerinin genel olarak tükenmişlik duygusunuorta düzeyde yaşadıkları bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, ilköğretim müfettişlerinin tükenmişlik duygusunu, duygusal tükenme boyutunda orta düzeyde, duyarsızlaşma boyutunda düşük düzeyde, kişisel başarı boyutunda ise orta düzey ile düşük düzey arasındaki sınırda yaşadıklarını göstermektedir. Bayan ilköğretim müfettişleri duygusal tükenme boyutunda erkek meslektaşlarına göre daha yüksek tükenmişlik yaşamaktadırlar. lköğretim müfettişlerinin yaşı ilerledikçe tükenmişlik düzeyleri azalmaktadır. Evli ancak ailesiayrı kentte yaşayan ilköğretim müfettişlerinin tükenmişlik düzeyleri tüm boyutlardaevli olanlara göre anlamlı şekilde yüksektir. Öğretmenlikte sınıf öğretmenliği yapan ilköğretim müfettişleri, branş öğretmenliği yapan meslektaşlarına göre anlamlı şekilde daha yüksek duygusal tükenme yaşamaktadırlar. Müfettişlikten önceki çalışma hayatında yöneticilik görevi yapmayan ilköğretim müfettişlerinin tükenmişlik düzeyleri anlamlı şekilde yüksektir. lköğretim müfettişlerinin eğitim düzeyi ile duygusal tükenme arasında doğru bir orantı olup, eğitim düzeyi yükseldikçe duygusal tükenme düzeyi de yükselmektedir. lköğretim müfettişlerinin tükenmişlik düzeyi, mesleğin ilk yıllarından itibaren artmaya başlamakta, on yıldan sonra düşüşegeçmektedir. lköğretim müfettişi ihtiyacının fazla olduğu illerde görev yapan ilköğretim müfettişleri daha yüksek duygusal tükenme yaşamaktadırlar. Aynı ilde 4-6 yıl süreyle görev yapan ilköğretim müfettişleri, 10 yıl ve daha fazla süreyle görev yapanlardan anlamlı şekilde daha yüksek duygusal tükenme yaşamaktadırlar. En düşüktükenmişlik düzeyleri 21-30 kişilik meslektaş grubuyla çalışan ilköğretim müfettişlerinde bulunmuştur.-İlköğretim müfettişleri mesleklerinden en çok sosyaldoyum elde ederken, en az doyumu ekonomik alanda elde etmekte ve ekonomikdoyum elde edenlerin tükenmişlikleri en yüksek düzeydedir. En fazla stres yaratangörev alanı değişkenleri ilköğretim müfettişlerinin tükenmelerine etki etmemektedir.