Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve algıladıkları ebeveyn tutumlarının değerlendirilmesi

Bu çalışma lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve algıladıkları ebeveyn tutumlarını değerlendirmek; bu algının deneklerin bazı kişisel özelliklerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Ordu ili Fatsa ilçesindeki lise öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Anketleri uygulamaya alınan 200 gönüllü öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen sosyo-demografik form, dijital oyun bağımlılığının ölçülmesi için Lemmens ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen Irmak ve Erdoğan (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (DOP-7), ebeveyn tutumlarının belirlenmesi için ise Kuzgun (1972) tarafından geliştirilen Ana Baba Tutumları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler öngörülen istatistik teknikleri kullanılarak SPSS Windows Paket Programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Yürütülen araştırmanın sonucunda lise öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn tutumlarına ilişkin görüşleri değerlendirildiğinde; lise öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumu demokratik boyutuna ilişkin görüşleri arasında; en yüksek puan 'Arkadaşlarımı eve çağırmama izin verir, geldiklerinde onlara iyi davranırdı.', en düşük puan 'Evde bir konu tartışılırken görüşlerimi söylemem için beni teşvik eder.' olarak belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumu otoriter boyutuna ilişkin görüşleri arasında; en yüksek puan 'Fiziksel ve duygusal olarak kendisine yakın olmak istediğim zaman soğuk ve itici davranırdı.' , en düşük puan 'Her yaptığım işin olumlu yanlarını değil kusurlarını görmüş ve beni eleştirmiştir.' olarak belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumu koruyucu boyutuna ilişkin görüşleri arasında; en yüksek puan 'Her zaman başıma kötü bir şey gelecekmiş gibi beni koruyup kollamaya çalışır.', en düşük puan 'Beni kendi emellerine ulaştırmak için bir araç olarak kullanırdı.' olarak belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn tutumlarına ilişkin görüşlerinin bütün alt boyutlar için cinsiyet, yaş, anne eğitimi, baba eğitimi, sınıf, evlerinde bilgisayar olma durumu, ailenin toplam aylık geliri değişkenine göre değerlendirildiğinde anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerine ilişkin görüşleri değerlendirildiğinde; lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarına ilişkin görüşleri arasında; en yüksek puan 'Günlük yaşamdan uzaklaşmak için oyun oynadığın oldu mu?, en düşük puan 'Oyun oynamak için diğer önemli faaliyetleri ihmal ettin mi? olarak belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin cinsiyetlerine göre dijital oyun bağımlılığı düzeyine ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir farklılaşma bulgulanmıştır. Buna göre araştırmaya katılan erkek öğrencilerin puanları kız öğrencilerin puanlarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeyine ilişkin görüşlerini yaş değişkenine göre değerlendirildiğinde; yaş değişkeninin anlamlı bir farklılık unsuru olduğu bulgulanmıştır. Buna göre araştırmaya katılan lise öğrencilerinin yaş düzeyleri arttıkça dijital oyun bağımlılığı düzeyleri azalmaktadır. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerine ilişkin görüşlerinin baba eğitimi değişkenine göre değerlendirildiğinde; baba eğitim değişkeninin anlamlı bir farklılık olduğu bulgulanmıştır. Buna göre araştırmaya katılan lise öğrencilerinin baba eğitim düzeyleri arttıkça dijital oyun bağımlılığı düzeyleri azalmaktadır. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerine ilişkin görüşlerinin ailenin toplam aylık geliri değişkenine göre değerlendirildiğinde; ailenin toplam aylık geliri değişkeninin anlamlı bir farklılık unsuru olduğunu bulgulanmıştır. Buna göre araştırmaya katılan lise öğrencilerinin aile toplam aylık gelir düzeyleri arttıkça dijital oyun bağımlılığı düzeyleri azalmaktadır. Bununla birlikte lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları ile algıladıkları otoriter tutum, arasında 'düşük' düzeyde, pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları ile algıladıkları demokratik tutum, arasında 'düşük' düzeyde, negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmektedir. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıkları ile algıladıkları koruyucu tutum, arasında ise 'düşük' düzeyde, pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, lise öğrencilerinin algıladıkları demokratik ebeveyn tutumu düzeyi arttıkça dijital oyun bağımlılığı düzeyi azalmaktadır sonucuna ulaşılmıştır. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerine ilişkin görüşlerinin anne eğitimi ve evlerinde bilgisayar olma durumu değişkeni göre değerlendirildiğinde; anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır.