turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
The relationship between parental psychological control and preschoolers' social-emotional competence

Bu çalışma, anne ve babaların psikolojik kontrol davranışları ve anaokulu çocuklarının sosyal yetkinlik, kızgınlık-saldırganlık ve anksiyete-içe dönüklük olmak üzere sosyal-duygusal becerileri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya anaokulu çocuklarının anneleri (n = 136), babaları (n = 124) ve öğretmenleri katıldı. Çocukların yaş ortalaması 66.32 aydır (ranj = 48 -78, S = 7 .97) ve çocukların %51.5'i erkektir. İlgili alanyazındaki psikolojik kontrol ebeveynlik tarzının negatif etkileri ile ilgili olarak süregelen kültürel tartışma dikkate alınarak, bu çalışmada anne ve babaların psikolojik kontrol davranışları, toplam psikolojik kontrol ve psikolojik kontrol alt formları olmak üzere ayrı ayrı incelenmiştir. Annelerin toplam psikolojik kontrol ebeveynlik tarzı ile çocukların sosyal yetkinlik puanları arasında anlamlı bir negatif ilişki ve çocukların kızgınlık-saldırganlık puanları arasında anlamlı bir pozitif ilişki bulunmuştur. Babaların toplam psikolojik kontrol ebeveynlik tarzı ve çocukların sosyal-duygusal becerileri arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Psikolojik kontrol, ilişkisel ve düşmanca olmak üzere ayrı alt formlar olarak incelendiğinde ise, ilişkisel psikolojik kontrol, çocukların sosyal-duygusal becerileri ile ilişkili bulunmazken, düşmanca psikolojik kontrol formunun çocukların sosyal yetkinlik puanları ile negatif, kızgınlık-saldırganlık puanları ile pozitif ilişkili olduğu görülmüştür. Genel olarak, çalışma bulguları psikolojik kontrol ebeveynlik tarzının kültürel bağlamda incelenmesinin önemini desteklemektedir.
KARADENİZ BÖLGESİ'NDE ALKOL KULLANAN BİREYLERİN PSİKOLOJİK SEMPTOMLARI VE ALEKSİTİMİ DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Bu çalışma, Karadeniz Bölgesi'ndeki Bireylerin Alkol Kullanım Sıklığı ile aleksitimi ve psikolojik semptomlar arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma için 4600 katılımcının verileri incelenmiş olup, alkol kullanım sıklığı ile psikolojik belirtiler ve aleksitimi, değişkenlerinin alkol bağımlılığı düzeylerine göre farklılıkları değerlendirilmiştir. Çalışma için katılımcılara 'Demografik Bilgi Formu', 'Kısa Semptom Envanteri ' ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)' uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, alkol bağımlılık düzeyi yüksek olan katılımcıların psikolojik semptomlardan depresyon, anksiyete, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite alt boyutları puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca, TAÖ- 20 Duyguları Tanımada Güçlük alt boyutu puanlarının Alkol Kullanım Sıklığı yüksek olan katılımcılarda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Cinsiyet, yaş, çocuk sayısı, medeni durum, eğitim, aleksitimi alt boyutları yordayıcı analizine ilişkin bulgular doğrultusunda, erkek olmak, bekar olmak, çocuk sahibi olmamak, duyguları tanımlamada güçlük puanlarının yüksek olması Alkol Kullanım Sıklığıni anlamlı biçimde yordamaktadır. Yordanan ilişki varyansın %10'unda anlamlıdır. Ayrıca, cinsiyet, yaş, çocuk sayısı, medeni durum, eğitim, psikolojik semptomlar alt boyutları yordayıcı analizine ilişkin bulgular doğrultusunda, kadın olmak, bekar olmak, çocuk sahibi olmamak, ileri yaşta olmak ve hostilite alt boyut puanlarının yüksek olması alkol bağımlılık düzeyini anlamlı biçimde yordamaktadır. Yordanan ilişki varyansın %12'sinde anlamlıdır. Bu çalışma, Türkiye Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Profili Çalışması kapsamında Karadeniz Bölgesi'nde yaşayan bireylerin alkol bağımlılığı ile psikolojik semptomlar ve aleksitimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, Karadeniz Bölgesi'nde alkol kullanımı alan bireylerde psikolojik belirtlerin ve aleksitiminin olduğu görülmektedir. İleri dönem çalışmalarla, katılımcılarla yapılacak görüşmeler aracılığıyla çalışmanın kapsamının genişletilebileceği öngörülmektedir.
Üstün zekalı 10 ve 14 yaş aralığındaki ergenlerin duygusal zeka ile mutluluk doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma, 10-14 yaş arasında üstün yetenekli çocukların duygusal zeka ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma için Kadıköy ve Ataşehir BİLSEM ve üstün yetenekli öğrencilere eğitim veren Üsküdar Çocuk Üniversitesi'ndeki 381 öğrenciyle ölçek çalışması gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere, Sosyodemografik Bilgi Formu, Bar-On Duygusal zeka Ölçeği ve Oxford Mutluluk Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada karşılaştırmalı ve ilişkisel istatistik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, cinsiyet, hanedeki kişi sayısı, eğitim alınan kurumdan memnun olma durumu değişkenleri bakımından duygusal zeka alt boyutları ve mutluluk düzeyinin anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Mutluluk ve duygusal zeka alt boyutları arasındaki korelasyon bulgularına göre, duygusal zeka tüm alt boyutlarıyla mutluluk düzeyi ile anlamlı ilişkili tespit edilmiştir. Duygusal zekanın mutluluk düzeyi üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek için yapılan çoklu regresyon analizi bulgularına göre, stres yönetimi, bireylerarası, genel ruh hali ve olumlu etki alt boyutlarının mutluluğu ileri düzeyde ve anlamlı etkilediği sonucu elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, üstün yetenekli çocuklarda ayrıca ele alınması gereken duygusal zekanın mutlulukla ilişkisi olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçların ileri çalışmalara yön verebileceği ve üstün yetenekli çocuklar için eğitim programlarının yapılandırılmasında katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Predictive roles of loneliness and automatic thoughts on resilience of university students

Bu çalışma üniversite öğrencilerinin yalnızlık ve otomatik düşüncelerinin psikolojik dayanıklılıkları üzerindeki yordayıcı araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu aras tırma olayların ya da olguların nedenlerini bulmaya yönelik yordayıcı korelasyonel araştırma modeli tarama modelinde bir çalıs madır. Araştırmanın örneklemi Yeditepe Üniversitesinde öğrenim gören 516 lisans öğrencisinden (405 kız, 111 erkek) oluşmaktadır. Araştırma grubu Sosyal ve Fen Bilimleri alanlarında öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırma verileri UCLA Yalnızlık Ölçeği (Russel, Peplau and Ferguson, 1978; Demir, 1989), Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (Terzi, 2013), Otomatik Düşünceler Ölçeği (Hollon and Kendall, 1980; Şahin and Şahin, 1992) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu aracılığı ile toplanmıştır. Üniversite öğrencilerinin yalnızlık, otomatik düşünceler ve psikolojik dayanıklılık seviyelerinin yaş değişkeni açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesinde tek faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Ayrıca, araştırma değişkenleri arasındaki korelasyonların belirlenmesi için Pearson korelasyon analizi; yalnızlık ve otomatik düşüncelerin psikolojik dayanıklılık üzerindeki yordayıcı rolünün belirlenmesi için de regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, üniversite öğrencilerinin yalnızlık, otomatik düşünce ve psikolojik dayanıklılıklarının yaş değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği; yalnızlık ve otomatik düşünce orta düzeyde negative anlamlı ilişki olduğu; yalnızlığın ve otomatik düşüncelerin psikolojik dayanıklılığın meydan okuma alt boyutuyla düşük seviyede negative anlamlı ilişki olduğu; yalnızlık ve otomatik düşüncenin psikolojik dayanıklılığın control alt boyutuyla düşük seviyede negative anlamlı ilişki olduğu; yalnızlık ve otomatik düşüncenin psikolojik dayanıklılığın kendini adama alt boyutuyla arasında orta derecede negative anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca, yalnızlık ve otomatik düşüncenin control alt boyutunu düşük negative anlamlı şekilde yordadığı, kendini adama boyutunu ise orta derecede negative anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur.
İlkokul çocuklarının inanç gelişimi: Psiko-teolojik bir yaklaşım

araştırmanın amacı, ilkokul dönemi çocuklarının inanç gelişiminde etkili olan unsurları ve bu unsurların boyutlarını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini, amaca uygun olarak seçilen ilkokul çağındakibeş çocuk oluşturmuştur. Araştırma, nanç Gelişimi Teorisi çerçevesinde çalışılmıştır. Niteliksel olarak çalışılan bu araştırmada, Vaka çalışması stratejisi kullanılmıştır. Bu araştırmada, yöntem olarak ise, ağırlıklı olarak Fowler tarafından yapılandırılan görüşme tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler, yaklaşık 1,5 saat sürmüştür. Görüşmelerden elde edilen veriler, yine Fowler tarafından yapılandırılan skorlama kağıtları bağlamında analiz edilmiştir. Bunun sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: Araştırmaya katılan ilkokul çağındaki beş çocuk, Fowler'nın nanç Gelişimi Teorisi'ne göre ikinci aşamadadır. Bu dönem çocuklarının inançgelişiminde, aile, okul, arkadaş grubu, dini gelenek, televizyon ve bilgisayar gibi unsurlar etkili olmaktadır. Bu dönem çocuklarının inanç gelişiminde, özellikle aile ve yakın çevrenin etkisi daha belirgindir. Ayrıca bu analizlerde ortaya çıkan unsurların, pratik hayattageçerliliğini görebilmek için, etnografik gözlemler yapılmıştır. Bu gözlemler, aile ortamıylasınırlı tutulması tutulmuştur. Bu gözlemlerde ise, aile ve okul ön plana çıkmaktadır. Özellikleokul, bu dönem çocuklarının günlük aktivitelerini ve diğer unsurlarla olan ilişkilerinidüzenlemektedir. Buna nazaran ailenin otoritesi, bu dönemde, bir önceki döneme nazaranazalmıştır. Ancak aile, bu dönem çocuklarının inanç gelişiminde özellikle değerleriyleotoritesini devam ettirmektedir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, araştırmanın amaç ve önemiyle ilgili değerlendirmelerin yapıldığı problem ve amaca, araştırmanın sorularına, araştırmanın sınırlılıklarına ve araştırmaya yönelik bilinmesi gerektiği düşünülen bazı kavramlara yer verilmiştir. kinci bölümde, konuyla ilgili yapılan araştırmaların değerlendirildiği literatür ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, araştırmanın tasarımına, evren ve örneklemine, veri toplama ve veri analizine dair bilgilerin sunulduğu araştırmanın yöntemi yer almaktadır. Dördüncü bölümde ise, araştırmanın bulguları ve yorumlarına yer verilmektedir. Araştırmanın sonunda, araştırmanın bulgularına dair değerlendirmenin yapıldığı sonuç ve değerlendirme yer almaktadır.
DİYAY-Ruh sağlığı ilişkisinde yaratıcılığın ve benlik kavramı belirginliğinin aracı rolü

Bu araştırmanın amacı DİYAY ile ruh sağlığı ilişkisinde yaratıcılığın ve benlik kavramı belirginliğinin aracılık rolü olup olmadığının, var ise ne yönde olduğunun incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini İstanbul ve Muğla'da bulunan bir vakıf ve bir de devlet üniversitesinde okuyan 175 kadın, 135 erkek toplam 310 öğrenci oluşturmaktadır. ile yaratıcılık.19, anksiyete.49, depresyon.57, olumsuz benlik.49, somatizasyon.30, hostilite.41, ve aleksitimi. 53 arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Diğer taraftan DİYAY ile benlik kavramı belirginliği. 23 arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yaratıcılık ile benlik kavramı belirginliği -.12 arasında negatif yönde; depresyon. 12 ve aleksitimi. 13 arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yaratıcılığın çalışmanın diğer değişkenleri ile anlamlı ilişkiler göstermediği saptanmıştır. Benlik kavramı belirginliği ile anksiyete -.53, depresyon -.53, olumsuz benlik -.52, somatizasyon -.38, hostilite -.44 ve alakesitimi -.45 arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Benlik kavramı belirginliğinin DİYAY ile depresyon, anksiyete, aleksitimi, olumsuz benlik, hostilite ve somatizasyon arasındaki ilişkide aracılık rolü oynadığı bulunmuştur. Yaratıcılığın DİYAY hostilite ilişkisinde aracılık rolü olduğu bulunmuştur.
Üniversite öğrencilerinin sağlık kaygı düzeylerini belirlemeye yönelik bir çalışma: Isparta ili örneği

Sağlık kaygısı kavramı ilk kez Salkovskis ve Warwick (1986) tarafından tanımlanan, kişinin somatik belirtilerini yanlış yorumlamasına bağlı olarak ciddi bir hastalığı olduğuna ya da olacağına ilişkin bir inancının olması ve sağlıkla ilgili aşırı kaygı duymasıdır. Bu çalışma; Isparta merkez kampüsünde okuyan, Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencilerinin sağlık kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu kapsamda, Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencilerinin sağlık kaygı düzeylerini ölçmeye ilişkin Salkovskis ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilen, 18 ifadeden oluşan ve Aydemir ile arkadaşları (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Sağlık Anksiyete Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Çalışma, Süleyman Demirel Üniversite'sinde öğrenci olan 18-36 yaş arası, 180'i kadın ve 173'ü erkek olmak üzere 353 katılımcı üzerinde gerçekleşmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda; öğrencilerin %53,8'nin sağlık kaygı düzeyleri düşük, geriye kalan %47,2'sinin sağlık kaygı düzeyleri yüksek olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin yaşı, aylık geliri, barınma durumu, babalarının meslek durumu, bulunduğu bölüm ve sınıf ile sağlık kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sağlık kaygı düzeyi ile öğrencilerin kendilerine verdikleri genel sağlık durumu puanlaması, babalarının eğitim durumu, annelerinin meslek ve eğitim durumu arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, kadınların sağlık kaygı düzeylerinin erkeklerin sağlık kaygı düzeylerine göre yüksek olduğu görülmüştür.
Tutumlar, inançlar ve üst bilişlerin yeme davranışı üzerindeki yordayıcı etkileri

Yeme davranışları sağlığımız üzerinde önemli etkiye sahip olabilmekte ve bozulmuş yeme davranışları özellikle gençlerde oldukça yaygın görülmektedir. Bu çalışmada literatürde yeme davranışı ile ilişkisi belirtilen üstbilişler, yemeye dair temel inançlar, bedene ve yemeye yönelik tutumların bozulmuş yeme davranışı üzerindeki yordayıcı etkileri araştırılmıştır. Türkiye'nin farklı şehirlerindeki vakıf ve devlet üniversitelerinden 200'ü erkek ve 529'u kadın toplam 729 öğrencinin katıldığı araştırmada; demografik bilgi formu, Yeme Tutumu Testi Kısa Formu, Beden Bölgelerinden ve Özelliklerinden Hoşnut Olma Anketi, Yeme Tutum İnanç Ölçeği, Üst Biliş 30 Ölçeği, Yeme Bozukluğunu Değerlendirme Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar cinsiyet ve psikopatoloji kontrol edildiğinde bozulmuş yeme davranışlarının temel inançlar, yeme ve bedene yönelik tutumlar tarafından yordandığını göstermektedir. Temel inançların tüm alt boyutlarının yeme davranışına dönüşmesinde yeme tutumları ve bedene yönelik tutumların kısmi aracı etkisi gözlemlenmiştir. Öte yandan üstbilişlerin de yeme davranışı üzerinde yordayıcı etkisi olduğu, bu etkide özellikle düşünceleri kontrol, olumlu inançlar ve olumsuz inançlar alt boyutlarının ön plana çıktığı görülmektedir. Üst bilişlerin de bazı boyutlarının yeme davranışı üzerindeki etkisi kısmen yeme tutumları ve bedene yönelik tutumlar aracılığı ile gerçekleşmektedir. Tüm bu bulgular bozulmuş yeme davranışlarının ortaya çıkmasında sağlık psikolojisi ve klinik psikolojideki öne çıkan modellerin tutarlı olduğunu, üstbilişler ve temel inançların kısmen tutumlar aracılığıyla yeme davranışına etki ettiğini göstermektedir. Bu doğrultuda yapılacak önleyici çalışmaların bu risk faktörlerini göz önüne alarak gerçekleştirilmesi önem taşımaktadır.
Negative emotions in siblings of individual with a developmental disorder: The roles of early maladaptive schemas and system justification

Araştırmalar, gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşlerinin, yaşamlarında genellikle olumsuz duygular deneyimlediklerini göstermektedir. Fakat bu kardeşlerin olumsuz duygu deneyimlerinin altında yatan psikolojik yordayıcılar hakkında çok az bilgi vardır. Bu çalışmanın amacı gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşlerinin olumsuz duygularının yordayıcılarını açıklamaktır. Gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşleri, duygular, erken dönem uyumsuz şemalar ve sistemi meşrulaştırma literatürlerinden hareketle, gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşlerinin olumsuz duygularının yüksek miktarda erken dönem uyumsuz şema ve düşük miktarda ruh sağlığı sistemini meşrulaştırma eğilimi tarafından yordanacağı ileri sürülmüştür. Buna ek olarak, gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşlerinin, gelişimsel bozukluğu olmayan bireylerin kardeşlerine kıyasla daha fazla olumsuz duyguya, erken dönem uyumsuz şemalara ve sistemi meşrulaştırma eğilimine sahip olacağı hipotezi kurulmuştur. Yapılan korelasyonel çalışmada 72 gelişimsel bozukluğu olan bireyin kardeşinden, 109 gelişimsel bozukluğu olmayan bireyin kardeşinden veri toplanmıştır. Sonuçlar, beklenildiği gibi, sistemi meşrulaştırma eğiliminin ve Kopukluk, Zedelenmiş Özerklik gibi şema alanlarının olumsuz duyguların önemli yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak, gelişimsel bozukluğu olan bireylerin kardeşleri, gelişimsel bozukluğu olmayan bireylerin kardeşlerinden daha fazla kardeşle ilişkili olumsuz duygu ve yüksek oranda ruh sağlığı sistemini meşrulaştırma rapor etmişlerdir. Çalışmanın katkıları ve gelecek çalışmalar hakkındaki görüşler tartışılmıştır.
Panik Bozukluk tanısı almış hastalarda yanlış baş etme stratejileri, anksiyete ve depresyon ile ilişkisi

Panik bozukluk en sık görülen psikolojik rahatsızlıklardan biridir. PB sürecinin başlangıcı genellikle çevresel veya psikolojik faktörlerle yakından ilişkilidir ve genellikle süregendir. Bilişsel ve davranışçı kurama göre anksiyete bozukluklarında ve özellikle panik bozuklukta hastalığın sürmesinin en önemli faktörlerinden birisi de yanlış baş etme stratejilerinin varlığıdır. Yanlış baş etme stratejileri olumsuz uyarıcının olabileceği ortamlardan uzak durmaktır. Yani bir anlamda korunmak için önlem almaktır. YBS anksiyetenin devamı ve kalıcı olmasında önemli bir rol oynar. Kaçma ve kaçınma davranışları kişiyi anlık stresten kurtarırken aslında daha fazla anksiyetenin yerleşmesini sağlar. Bu çalışmanın amacı, panik bozukluk tanısı almış hastalarda yanlış baş etme stratejilerinin belirlenmesi ve anksiyete ve depresyon ile ilişkisinin incelenmesidir. Nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı kesitsel bir araştırma olarak planlanan çalışmamızda Nisan 2017/ Nisan 2019 tarihleri arasında özel bir muayenehaneye başvuran PB tanısı almış 56 katılımcı analiz edilmiştir. Bu hastaların yanlış baş etme stratejileri psikyatrist görüşmesi ve ardından psikolog görüşmesi sırasında nitel yöntemler ile hastaların sözel beyanlarının içerik analizi ile listelenmiş ve gruplanmıştır. Katılımcılara aynı zamanda Beck anksiyete, STAI anksiyete, Beck depresyon, PASS ölçekleri ve kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırmaya 31 kadın (%55,4), 25 erkek (%44,6) alınmıştır. Bu araştırmanın nitel çalışma basamağında elde edilen içerik analiz çözümlemelerine dayanarak YBS üç ana grupta toplanmıştır: 1 -Kardiak (kalple ilgili-n=25), 2 -Solunumsal (n=12), 3- Mental (n=19). Bu üç grubun anksite düzeyleri karşılaştırldığında aralarında fark olmadığı saptanmıştır. BDÖ, BAÖ, STAI-Tve STAI-S puanları yaş gruplarına ve medeni duruma göre farklılık göstermemektedir. Kaçınma sayısı arttıkça BDÖ, BAÖ, STAI-1ve STAI- 2 puanları anlamlı olarak artmaktadır. PB hastalarında YBS türlerinin ve sayısının belirlenerek gruplandırılması bu hastaların anksiyete tedavisinde önemli katkı sunacaktır. Nitekim bu hastaladaki tedavinin amacı; strese karşı duyusal hassasiyeti, belirli durumlarda oluşan kaygı verici düşünceleri ve bu durumlarla ilişkili kaçınma davranışlarını azaltmak için YBS lerini ortadan kaldırmaktır.
Özel gereksinimli ve sağlıklı kardeşe sahip bireylerde ebeveynleşme olgusu ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi

Ebeveynleşme olgusu, aile sistemini oluşturan alt sistemler arasındaki sınır eksikliği sonucu, çocukların ebeveynlere ait rol ve sorumlulukları kendi yaş ve gelişim dönemlerine uygun olmayacak şekilde üstlenmesi olarak tanımlanmaktadır. Aile içi stresörlerden alkololik bir ebeveyne sahip olmak, ailenin sosyoekonomik durumunun düşük olması, göç yaşantısı ve aileden birinin özel gereksinime sahip olmasının ebeveynleşme olgusunu arttıracağı ileri sürülmektedir. Ebeveynleşme olgusunun kişiler arası ilişkileri ve kişilik özelliklerini etkilediği, bazı psikopatolojik sorunlarla da ilişkisellik gösterdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacını, ebeveynleşme ile psikolojik belirtiler ve obsesif-kompulsif belirtiler arasındaki ilişkiyi; bu ilişkide, öfke ve sorumluluğun aracı, özel gereksinimli ya da sağlıklı kardeşe sahip olmanın ve sosyal desteğin düzenleyici rolünün incelenmesi oluşturmuştur. Araştırmanın bir diğer amacını ise sosyo-demografik değişkenler olan cinsiyet, doğum sırası ve ailenin sosyo-ekonomik durumu için ebeveynleşme olgusunun farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini 18 yaş ve üstü özel gereksinimli kardeşi olan 104 (% 41.1) ve sağlıklı kardeşi olan 149 (% 58.9) katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Ebeveynleşme Envanteri, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Obsesif İnanışlar Ölçeği, Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği, Hasta Sağlık Ölçeği- Somatik, Kaygı, Depresyon Belirtiler ve Obsesif-Kompulsif Envanteri- Revize uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda özel gereksinimli kardeşi olanların olmayanlara göre kardeşe yönelik ebeveynleşmelerinin daha yüksek olduğunu ve ebeveynleşmeyi daha az yararlı algıladığını bulunmuştur. Araştırmanın bir diğer sonucu, ebeveynleşmenin algılanan yarar/uyum değişkeni azaldıkça ve öfke aracı değişkeni artıkça psikolojik belirtilerin artığını göstermektedir. Son olarak aracı ve düzenleyici değişkenlerin rolü incelendiğinde özel gereksinime sahip kardeşi olmayan grupta, sosyal desteğin çok düşük olmasının kardeşe yönelik ebeveynleşme ile öfke / sorumluluk arasındaki ilişkiyi düzenlediği ve bu ortak etkileşim sonucunda öfkenin / sorumluluğun kardeşe yönelik ebeveynleşme ile OKB ya da psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiye aracılık etkisi olduğu bulunmuştur.
Ana-baba tutum algısının kız öğrencilerinin kullandıkları stresle başa çıkma yollarına etkisi

Bu araştırma. lise öğrencilerinin algıladıkları aile yapılarının, kullandıkları stresle basa çıkma yollarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 1995- 1996 eğitim ve öğretim yılında Adana il merkezinde yer alan Adana Kız Lisesi'nin Lise- 1 ve Lise-2. sınıflarındaki öğrenciler oluşturmuştur. Araştırma örneklemi ise. Adana Kız Lisesi'nde okuyan 441 kişi Lise- 1 ve 1029 kişi Lise- 2 sınıftan olmak üzere, toplam 1470 öğrenci arasından rastlantısal olarak seçilen 604 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmamızda öğrencilerin gençlik döneminde içinde yaşadıkları aile ortamının yapısını, ana-baba tutumlarını belirlemek amacıyla 1994 yılında Tuğrul tarafından geliştirilen 'Gençlik Dönemindeki Aile Sorunlarını değerlendirme ölçeği'; öğrencilerin herhangi bir stres durumunda kullandıkları stresle başa çıkma tarzlarını saptamak amacıyla Şahin ve Durakk (1995) tarafından kısaltma çalışmalarının yapıldığı Folkman ve Lazarus'un (1980) geliştirdiği 'Stresle Başa Çıkma Tarzları ölçeği' kullanılmıştır. Ayrıca, öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyi araştırmacı tarafından geliştirilen 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak belirlenmiştir. Araçlardan elde edilen verilerin çözümlenmesi 'Çoklu Regresyon Analizi' tekniğinden yararlanılarak yapı Imıştır. Sonuç olarak araştırma bulguları, öğrencilerin algıladıkları aile yapılarından 'aile üyelerinin sosyal etkinliklerinin kısıtlı olarak algılanması 'nın, kullandıkları stresle başa çıkma yollarından 'kendine güvenliII yaklaşım'i; 'Ana-babaların otori ter-baskıca olarak algılanması' ve 'ailenin ekonomik sorunlarının algılanması 'nın, 'çaresiz yaklaşım'i; 'Aile ilişkilerindeki sınırsızlık ve istismarın algılanması 'nın, 'boyun eğici yaklasım'ı anlamlı olarak açıkladığını göstermiştir. Ancak, algılanan aile yapılarının, diğer bağa çıkma tarzlarının aksine 'sosyal desteğe başvurma'yı anlamlı düzeyde açıklamadığı saptanmıştır.