Effects of the selection process on expatriates performance and adjustment to Turkey

Özellikle son yirmi yıldaki hızlı küreselleşme, şirketlerin kendi ülkeleri dışında farklı ülkelerde de faaliyet göstermeye başlamalarına neden olmuştur. Yurt dışındaki faaliyetlerinde de başarılı olmayı hedefleyen uluslararası şirketler için bu ülkelerde görev yapacak kişilerin seçimi de büyük önem kazanmıştır. Çünkü, yabancı bir ülkede görev yapacak kişinin teknik bilgi ve becerisinin yanında farklı bir kültüre uyum sağlama ve adapte olma süreci de şirketin başarısı etkileyen önemli bir faktördür. Bu amaç çerçevesinde hazırlanan araştırmada, kendi ülkesi dışında çalışan kişilerin seçim sürecinin, Türkiye'de çalışan yabancı yönetici ve diğer kademelerde çalışanların uyum becerilerine ve performanslarına etkileri incelenmiştir. Araştırmaya, çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren uluslararası ve yerel firmalardan, özel üniversite ve okullardan toplam 50 yabancı yönetici ve çalışan ile 50 Türk iş arkadaşı katılmıştır. Araştrmada 6 hipotez ortaya atılmış ve analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında ise genel olarak seçim sürecinin yabancı yönetici ve çalışanların uyum kabiliyetlerini ve performanslarını etkilediği ortaya çıkmıştır. Eleman seçim kriterlerinden biri olan daha önceki uluslararası iş deneyiminin, yabancı yönetici ve çalışanların hem performansı hem de Türkiye'ye uyum becerisi ile ilişkisi incelenmiştir. Bu kriterin performansla bir ilişkisi olduğu ortaya çıkarken uyum becerisi ile bir ilişkisi olmadığı ortaya çıkmıştır. Bunun ana nedeni uyum sürecinin tamamen gidilen ülkenin kültürel ve sosyal yapısıyla ilgili olmasıdır. Yabancı yönetici ve çalışanlar her ne kadar bilgi ve deneyim bakımından yeterli olurlarsa olsunlar eğer yabancı kültürlerle ilgilenmiyorlarsa, yabancı ülkeye gitme konusunda istekli değillerse, kültürel farklılıklara duyarlı değil ve onları kabul etmek istemiyorlarsa, ırk ve etnik toleransları yoksa o kişilerin gittikleri ülkeye uyumları başarısızlıkla sonuçlanabilir. Daha önceki uluslararası deneyimin uyum becerisi ile ilişkisinin olmamasının bir diğer nedeni de önceki deneyimin kendi ülkesinin kültürüne yakın bir kültüre sahip olan başka bir ülkede elde etmiş olmasıdır. Avrupalı bir yabancı çalışanın başka bir Avrupa ülkesine uyumu ile Japonya gibi çok farklı bir kültüre uyumu farklılık göstereceğinden böyle bir deneyimin etkisi yoktur. Daha önceden uluslararası bir iş deneyimine sahip olmanın ise yabancı yönetici ve çalışanların performansı ile bir ilişkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Uyum becerisini etkileyen diğer bir faktör de gidilecek ülke hakkında yabancı çalışana detaylı bilgi verilmesidir. Yabancı yöneticiler ve çalışanlar gidecekleri ülkeyi önceden ne kadar iyi tanırlarsa, oraya uyumları da o oranda kolaylaşır. Yabancı yöneticilerin ve çalışanların uyum sürecini etkileyen faktörlerden bir diğeri ise medeni durumu. Araştırmamıza katılan yabancı yöneticilerin çoğunun evli olduğu ortaya çıkmıştır. Ailesi yanında olan yabancıların daha kolay uyum sağlaması ailelerinden aldıkları desteğe bağlanabilir. İş performansları ile cinsiyet arasında ise hiçbir ilişki bulunamamıştır. Türkiye'de görev yapan yabancı erkek çalışanların sayısı kadınlarınkinden iki kat fazladır. Fakat, performansları arasında hiçbir fark yoktur. Son bulgu ise mülakat ile performans arasında bir ilişki olmasıdır. Mülakat aşamasından geçerek seçilen yabancı çalışanların performansları daha farklıdır. Bu kriter, şirketlerin yurt dışına çalışmak için göndereceği yönetici ve diğer kademeler için insan kaynakları uzmanlarına doğru kişiyi seçebilmesi ve onları iyi tanıyabilmesi açısından önem taşır. Yukardaki sonuçlar, uluslararası firmalara Türkiye'ye eleman seçip gönderme aşamasında ışık tutacağı gibi, Türk şirketlerine de yurtdışı görev için eleman seçerken faydalı olacaktır.