Aile yapısı ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki

SONUÇ VE ÖNERİLER ÖZET Bu araştırmada, İstanbul ili'nde yaşayan farklı sosyoekonomik gelir düzeyindeki ergen çocuklara sahip dört kişilik ailelerin psikolojik yapısı ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Ayrıca ailelerin psikolojik yapılarının, tek tek bireylerin kişilik özellikleriyle ve ailede baskın olarak gözlenen kişilik özellikleriyle ilişkileri de incelenmiştir. Araştırmanın evreni İstanbul ili'nde yaşayan, ana-baba ve çocuklardan oluşan çekirdek ailelerdir. Örneklemi ise, üç farklı sosyoekonomik düzey olarak kabul edilen bölgeden rasgele örnekleme yoluyla eşit sayıda seçilmiş altmış adet çekirdek ailedeki ikiyüzkırk bireydir. Ailenin psikolojik yapısını ölçmek üzere Aile Yapısını Değerlendirme Aracı, ailenin ve bireylerin kişilik özelliklerini ölçmek üzere Sıfat Tarama Listesi kullanılmıştır. Ayrıca her aile, aile sistemi ve üyeler hakkında bilgi almayı amaçlayan bir Aile Tanıma Formu doldurmuştur. Bulguların elde edilmesinde korelasyon katsayısı, -t- testi ve varyans analizi işlemleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, ailenin psikolojik yapılarının araştırılan alt amaç ifadeleriyle ilişkili olduğunu ve üyelerden en çok annenin kişilik özelliklerinin ailenin birçok psikolojik yapısıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlara göre, ailenin yönetimi dışındaki diğer yapılarla annenin, anne ve kız çocuklarının kişilik özellikleri ilişkili bulunmuştur. Bu ailelerde baskın olarak gözlenen özgüven, oto kontrol, karşı cinsle ilişkiler, başarma vbg. diğer kişilik özelliklerinin, kişiliğin yeniden örgütlenmesi evresini yaşayan ergenin; 'kimliği kazanma ve bireyselleşme' aşamasında etkili olacağı düşünülmektedir. Elde edilen bulgular, farklı özellik ve rollerin denendiği bu 189 evrede ergenin içinde bulunduğu gelişimsel özellikler ve ailenin sistem davranışının 'sirküler nedensellik' özelliği çerçevesinde değerlendirilmiştir. SONUÇ Bu araştırmanın yapılması sonucunda, kişilik özellikleri ve ailenin psikolojik yapısı arasındaki ilişkilerin durum saptaması gerçekleştirilmiştir. Özellikle ergenlik döneminde çocuklara sahip çekirdek ailelerde, ailenin psikolojik örüntüleri çerçevesinde yaşanan dinamik ilişkilerin anlık da olsa betimlenmeye çalışılması anlamlıdır. Ancak aile içindeki psikolojik yapıların ve bunların kişilik özellikleriyle ilişkilerine ait bulgu ve yorumların, ergenlik dönemindeki hızlı ve sürekli değişimlerin hesaba katılarak dikkate alınması gerekmektedir. Bu araştırma, Türkiye'de kozmopolitan özellikteki İstanbul İli'nde yaşayan ailelerin küçük bir kısmına ancak aile sistemini oluşturan tüm üyelere ulaşmıştır. Bu nedenle aileyi sistem olarak ele alan araştırmalardaki bakış açısına bir yenilik getirmiştir. Ailedeki bir bireyin sistemi algılaması ile sistem hakkında değerlendirme yapması yerine tüm bireylerin aile sistemini algılaması arasındaki uyum değerlendirilmiştir. Nitekim, aileyi oluşturan tüm fertlerin algısı, aile sistemi hakkında gerçeğe yakın bir bilgi verebilir. Araştırma, Türk toplumunda yaygın olma özelliğini taşıyan çekirdek aile yapısının psikolojik örüntüleri hakkında bilgi vermektedir. Bununla birlikte bu araştırma, ailedeki bireylerin kişilik özellikleri arasındaki uyum ile ailenin psikolojik yapılan arasındaki uyum hakkında da ayrıntılı bilgi sağlamaktadır. Araştırma bulgularının, ana-baba eğitiminden başlayan ve eşlerin eğitimine dek süren geniş bir spektrumda yapılacak eğitim etkinliklerine ışık tutacağı düşünülmektedir. Bu noktada elde edilen olan araştırma bulguları şu şekilde özetlenebilir; 1. Aile sistemleri, tek tek bireylerin sahip olduğu kişilik özelliklerinin düzeyinden olduğu kadar, bu özelliklerde üyeler arasındaki benzerlik düzeyinden de etkilenmektedir. 190