Türkiye'de ruh sağlığı sorunları ve halkla ilişkiler

Bu tez konusunu oluşturan çalışma, psikiyatrlardan erişebildiğimiz 84 kişilik bir popülasyonla yapılmış bir tutum araştırmasıdır. Psikiyatrlarımız kendi deneyimlerine dayanarak ülkemizde ruh sağlığı hizmetlerini çeşitli alanlardaki durumu ve saptamış oldukları aksaklıklar ile kendi önerilerini bildirmişlerdir. Araştırmanın rasyonelleri ile gerekçesi özellikle sağlık hizmetlerinde dün ya da yeni gelişmekte olan ve sosyal hizmet mesleğinden ayrı bir çalışma alanı oluşturan ve 'Halkla ilişkiler' mesleğinin ruh sağlığı hizmetlerinde yararlı olup olamayacağını irdelemektir. Araştırmanın amacı herhangi bir model önermek değildir. Bu amaç tezin I. BÖLÜM'ünde niteliği açıklanmış olan iletişim kavramının ve halkla ilişkiler olgusunun hizmet vereceği alanların saptanmasıdır. Tezin incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, ruh sağlığı hizmetlerinde sorun parametreleri çok ve çeşitlidir. Halkla ilişkiler mesleğinin işlevi kurum içi ve kurum dışı bireyler arasında ve kurum ile hizmet verdiği kitle arasında verimli bir iletişim yolu ile 'bilinç bütünleşmesi' sağlamak olduğuna göre, söz konusu kişi, grup ve kitlelerin her- şeyden önce, etkileşim alanında mevcut olan 'sorun'lar hakkında ve muhatap tuttukları grup ve kitlelerin bu konulardaki görüşleri hakkında bilinçlendirilmesi gerekir. Görülüyor ki halkla ilişkiler etkinliği bir 'sorun çözme' etkinliği değil, bir sorun tanıma ve tanıtma etkinliğidir. Bu tez ruh sağlığı hizmetlerinde anahtar kişiler durumunda olan psikiyatrların kendileri, meslekleri, uygulamada karşılaştıkları sorunlar ile bu sorunların kaynakları ile olası çözümleri konusunda onların görüşlerini ortaya koymaktadır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. I. BÖLÜM'de yapılan literatür taramasına ve araştırmacının gözlem ve deneyimlerine dayanarak etkileşim ve iletişim olgusu ile bu olgunun ruh sağlığı hizmetlerindeki durumu ve işlevi açıklanmıştır. Bu arada, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı'nın resmi verilerine dayanılarak ülkemizde ruh sağlığı hizmetlerini kapsayan organizasyon ile bu organizasyonun yapısı, işlevleri ve sorunları hakkında Devlet'in görüşü açıklanmıştır. 75- 76 ? Tezin II. BÖLÜM'ünde yapılan araştırmanın niteliği, amaçları ve rasyonelleri incelenmiş, tutum araştırmasının neden psikiyatrlar üzerinde yapıldığı, nasıl hazırlandığı ve uygulandığı anlatılmıştır. Araştırma araştırıcının erişebildiği ve yanıt alabildiği 84 psikiyatra verilmiş olan ve tezin Ek:A BÖLÜM'ünde örneği sunulan soru formuna dayanarak gerçekleştirilmiştir. Soru kağıdının incelenmesinden de anlaşıldığı gibi, soruların bir kısmı psikiyatrların hekim olarak mesleki kimliklerini ve mesleklerine ilişkin nitelik ve özellikleri ortaya koyan bilgileri toplamak amacıyla hazırlanmıştır. Bu veriler sorun alanlarının saptanmasında ve önerilerin ortaya konuşunda olası farklılıkları gruplandırabilecektir. Bir kısım sorular psikiyatrların başka hizmet elemanları ile işbirliği olanakları ve işbirliğinin gerçekleşme oranlarını araştırmak amacına yöneliktir. Bir kısım sorular hekimin halkın ruh sağlığı hizmetine ihtiyacı ve hasta artışının sorun olup olmadığı konusundaki görüşünü ortaya çıkarmak için düzenlenmiştir. Bir kısım sorular ülkemizde psikiyatrik hizmetlerin düzeyi konusundaki hekim görüşünü ve gelişimin sağlanması yolunda önerilerini saptamaya yöneliktir. Bir soru gönüllü örgütler ve mali kaynaklar konusunda; bir soru da ruh sağlığı sorunlarının toplumca algılanışına ilişkindir. Psikiyatrlara ulaştırılmış olan 271 soru kağıdının yanıtlanıp geri gönderilen 87'si incelemeye alınmış ve geçerli sayılan 84'ü değerlendirilmiştir. Yine bu II. BÖLÜM'ün son kısmı araştırma bulgularına ayrılmıştır. Bu kısımda, veriler ana özelliklerine göre ve sorun alanları ile öneri gruplarına göre kategorilere ayrılarak 30 tablo halinde sunulmuştur; ve sayıları oranlamaya el ve rişli bulunduğu tablolarda aynı türden yanıtların popülasyona göre oranları yüzdelerle gösterilmiştir. Tezin III. BÖLÜM'ünü oluşturan tartışma ve sonuç kısmında, tablolar arasında ayrıntılı özellikleri özel olarak açıklanmış bulunan verilerin genel anlamı tartışılmış ve ruh sağlığı hizmetlerimizin sorunlarına ilişkin olarak görüş ve önerileri açıklanmıştır. Buna göre hekimlerimiz bu hizmetlere ilişkin eğitim ve uygulamanın yetersiz olduğu konusunda görüş birliği içindedirler. Bu yetersizliğin ayrıntılarına inildiğinde yayın ve öğretim olanakları, kurum kapasitesi, ekip elemanları, destek birimler ve mali kaynaklar açısından psikiyatrların büyük engellerle karşıÖZET Bu tez konusunu oluşturan çalışma, psikiyatrlardan erişebildiğimiz 84 kişilik bir popülasyonla yapılmış bir tutum araştırmasıdır. Psikiyatrlarımız kendi deneyimlerine dayanarak ülkemizde ruh sağlığı hizmetlerini çeşitli alanlardaki durumu ve saptamış oldukları aksaklıklar ile kendi önerilerini bildirmişlerdir. Araştırmanın rasyonelleri ile gerekçesi özellikle sağlık hizmetlerinde dün ya da yeni gelişmekte olan ve sosyal hizmet mesleğinden ayrı bir çalışma alanı oluşturan ve 'Halkla ilişkiler' mesleğinin ruh sağlığı hizmetlerinde yararlı olup olamayacağını irdelemektir. Araştırmanın amacı herhangi bir model önermek değildir. Bu amaç tezin I. BÖLÜM'ünde niteliği açıklanmış olan iletişim kavramının ve halkla ilişkiler olgusunun hizmet vereceği alanların saptanmasıdır. Tezin incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, ruh sağlığı hizmetlerinde sorun parametreleri çok ve çeşitlidir. Halkla ilişkiler mesleğinin işlevi kurum içi ve kurum dışı bireyler arasında ve kurum ile hizmet verdiği kitle arasında verimli bir iletişim yolu ile 'bilinç bütünleşmesi' sağlamak olduğuna göre, söz konusu kişi, grup ve kitlelerin her- şeyden önce, etkileşim alanında mevcut olan 'sorun'lar hakkında ve muhatap tuttukları grup ve kitlelerin bu konulardaki görüşleri hakkında bilinçlendirilmesi gerekir. Görülüyor ki halkla ilişkiler etkinliği bir 'sorun çözme' etkinliği değil, bir sorun tanıma ve tanıtma etkinliğidir. Bu tez ruh sağlığı hizmetlerinde anahtar kişiler durumunda olan psikiyatrların kendileri, meslekleri, uygulamada karşılaştıkları sorunlar ile bu sorunların kaynakları ile olası çözümleri konusunda onların görüşlerini ortaya koymaktadır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. I. BÖLÜM'de yapılan literatür taramasına ve araştırmacının gözlem ve deneyimlerine dayanarak etkileşim ve iletişim olgusu ile bu olgunun ruh sağlığı hizmetlerindeki durumu ve işlevi açıklanmıştır. Bu arada, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı'nın resmi verilerine dayanılarak ülkemizde ruh sağlığı hizmetlerini kapsayan organizasyon ile bu organizasyonun yapısı, işlevleri ve sorunları hakkında Devlet'in görüşü açıklanmıştır. 75