turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Sürekli üretim yapan sistemler için performans yönetim sistemi tasarımı

Üretim işletmelerinin varlıklarını sürdürmeleri, sahip oldukları kaynakları belirledikleri amaç ve hedefler doğrultusunda kullanmalarına bağlıdır. Amaç ve hedeflere hizmet etmeyen kaynak kullanımlarının, diğer bir deyişle kayıpların, belirlenip ortadan kaldırılması ile üretim maliyetlerini düşürebilecek olan işletmelerin böylece rakipleri karşısında rekabet avantajı sağlaması kaçınılmaz olacaktır. İşletmelerde amaca uygun veri toplanmamasından ve toplanan verinin değerlendirme yöntemlerindeki eksikliklerden dolayı performans izleme açısından yeterli fayda sağlanamamaktadır. Oysaki performansını sürekli artırmak zorunda olan işletmeler, süreçlerine en uygun performans ölçüm ve izleme sistemlerini satın almalı veya geliştirmelidir. Literatürde, işletmelerin süreçlerine uygun olan performans ölçüm sistemlerini kendi içlerinde geliştirmelerinin satın almaya kıyasla daha fazla yarar sağlayacağı belirtilmiştir. Bu amaçla tez çalışmasında, bir bilgi sistemi çerçevesi geliştirilerek işletmelerin kendi bünyelerinde, üretim kayıplarını değerlendirecek ve kaynaklarının etkinliğini artıracak karar destek sistemleri ve uzman sistemler tasarlayabilmeleri hedeflenmiştir. İmalat endüstrisinde, makinelerden sorumlu operatörlerin sağladığı veriler kullanılarak belirlenen üretim kaybı değeri ile gerçekleşen üretim kaybı değeri arasında çoğu zaman fark gözlenebilmektedir. Tezde, açıklanamayan üretim kaybı olarak tanımladığımız bu fark değeri ölçümlerdeki belirsizliğin bir ölçümüdür. Dolayısıyla, tezin bir diğer amacı da, açıklanamayan üretim kaybının etkisini minimize etmek, üretim kaybı ve performans göstergelerinin hesaplanmasında belirsizliği ele alarak performansı uygun tekniklerle izlemektir. Bu amaçla, makinelerin üretim hızı ile üretim kesintisi süresi bileşenleri bulanık sayılar ile ifade edilmiş ve üretim kayıplarının bulanık küme teorisi ile modellenmesi için bir yaklaşım önerilmiştir. Böylece sürekli üretim sistemlerindeki üretim kayıplarının hesaplamalarına belirsizlikler dahil edilmiştir. Bunun yanı sıra, operatör kaynaklı belirsizlik veya ölçüm hatası içeren üretim hızı ve üretim kesintisi bileşenlerinin değerlerini tahmin etmek için bir optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Bu modelle, operatörün sağladığı değerler kullanılarak çözüm kümesine en kısa mesafedeki değerler çözüm olarak bulunmuştur. Tezde ele alınan diğer bir konu, belirsizlik içeren bileşenlerin modellenmesi için uygun olasılık dağılımlarının belirlenmesi ve bunların izlenmesi için kontrol grafiklerinin kullanılmasıdır. Çalışmada, toplam üretim kesintisi rastsal değişkeninin izlenmesi amacıyla sıfır-yoğunluklu birleşik Poisson-Gamma modeli kullanılmış ve geliştirilen bir kontrol grafiği ile sürecin kontrol dışı durumlarının izlenmesine olanak sağlanmıştır. Bir saha çalışması olarak tez kapsamında önerilen bilgi sistemi çerçevesi sürekli üretim yapan bir üretim tesisi için uygulanmış ve çalışma ayrıntıları ile anlatılmıştır.
Sürdürülebilir tedarik için performans değerlendirmeli opsiyon sözleşmeleri model önerisi

Kamu alımları ile özel sektör dış kaynak kullanımında ölçek ekonomisi, maliyet optimizasyonu, işlem maliyetlerinde azalma, tedarik süreçlerinde etkililik ve tedarikçi performansında iyileştirme sağlamaları nedeniyle uzun süreli kontratların kullanılma eğiliminin arttığı görülmektedir. AB ülkelerinde çerçeve anlaşmalar, A. B. D.'de çok yıllı kontratlar ve opsiyonlar; uzun süreli kontrat yapmaya imkan sağlayan sözleşme araçları olarak önemli tasarrufların elde edilmesine imkan sağlamaktadır. Türkiye'de kamu ihale kurumu istatistiklerinin incelenmesi sonucunda çerçeve anlaşmaların son derece düşük uygulanma oranına sahip olduğu bulgusu elde edilmiştir. Tez çalışmasında çerçeve anlaşmalara alternatif çok yıllı kontrat yapma aracı olarak Performans Değerlendirmeli Opsiyon Sözleşmeleri Modelinin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Çalışmada konunun farklı boyutları olması nedeniyle içerdiği zorluklara rağmen araştırma deseni olarak karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Nitel Araştırma; derinlikli görüşme yöntemiyle akademisyen, kontrat subayları, tedarik uzmanları, Sayıştay ve Kamu İhale Kurumu denetçilerinden oluşan 30 uzman personel ile yurt içi ve yurt dışında gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma, Türkiye'de çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 55 firma ile yüz yüze anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen nitel ve nicel araştırma sonuçları PDOS Modelini destekler nitelikte birbirleriyle örtüşmektedir. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye'de görüşme gerçekleştirilen uzman personelin %92'si, anket uygulaması yapılan endüstriyel firmaların % 93'ü PDOS Modelinin uygulanabilir bir tedarik yaklaşımı olduğunu belirtmektedir. Araştırmada, kamu ve endüstriyel firma bakış açılarını yansıtması bakımından önerilen modele çok olumlu yaklaşım gösterildiği yönünde sonuçlar elde edilmiştir. PDOS Modelinin kamu tedarik faaliyetlerinde kalite, maliyet-etkinlik ve verimlilik artışı sağlayabileceğine yönelik çok önemli bulgulara ulaşılmıştır. Çalışma, kamu idareleri ve endüstriyel firma perspektifinden çerçeve anlaşmaların uygulanamamasının nedenlerini ortaya koyan ve performansın bir kriter olarak kamu alımlarında kullanılmasını öngören ilk çalışma olma özelliğini taşımaktadır. A. B. D.'de kamu alımlarında yaygın olarak kullanılan performansa dayalı tedarikler ve opsiyon sözleşmeleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda Türkiye'de kamu alımlarında yaşanan gerçek bir probleme çözüm olabilecek bir yaklaşım olarak PDOS Modelinin Türkiye'deki koşulları göz önünde bulundurularak önerilmesi de çalışmayı özgün yapan özelliklerden birisidir. PDOS Modeli; endüstriyel firmalar, kamu tedarik ve tedarik hukuku profesyonelleri tarafından önemli oranda kabul görmüştür. PDOS Modelinin Türkiye kamu tedarik sisteminde makul uzun süreli kontrat yapma ihtiyacına yönelik, çerçeve anlaşmalara alternatif çok yıllı kontrat yapma aracı olabileceği yönünde çok önemli bulgulara ulaşılmıştır. Sonuç olarak PDOS Modelinin kamu tedarik sistemine bir sözleşme yöntemi ve yaklaşımı olarak entegre edilmesinde kamu yararı bulunduğu değerlendirilmektedir.
İşveren markası, örgütsel çekicilik ve katılma niyeti ilişkisi üzerinde aday özelliklerinin rolü

Bu tez çalışması, adayların belirli bir organizasyona katılma niyetleri ile doğrudan veya dolaylı biçimde ilişkili olduğu düşünülen değişkenlerin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu maksatla bir askeri yükseköğretim kurumuna başvuran 539 adaydan anket tekniği ile toplanan verilerle yapılan istatistiksel analizler sonucunda araştırma kapsamında öne sürülen hipotezler sınanmış, bir bölümü kısmen bir bölümü tamamen doğrulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre katılma niyeti üzerinde en etkili değişkenlerin örgütün çekiciliği ve kurumsal itibarı olduğu tespit edilmiştir. İşveren markasının manevi fayda boyutunun, örgütsel çekiciliğin en bariz yordayıcısı olduğu ve bu etki üzerinde adayın sosyo-ekonomik seviyesi ve akademik başarısının düzenleyicilik rolünün bulunduğu tespit edilmiştir. Örgütsel çekicilik ve katılma niyeti arasındaki ilişki üzerinde akademik başarının ve ailede aynı mesleğin yapılmasının düzenleyicilik etkisi görülmüştür. Ayrıca, kurumsal itibarın kuruma katılma niyeti üzerindeki etkisinde örgütsel çekiciliğin kısmi aracılık rolünün olduğu bulunmuştur.
Hava sahası kontrol sektörleri oluşturma problemine çözüm önerileri

Hava sahası sektörizasyonu sivil hava trafik yönetiminde yıllardır çalışılan özel bir problem türüdür. Amacı, hava sahası sektörlerinin sınırlarını değiştirerek, sektörler arasındaki iş yükü farkını en küçüklemektir. Genelde bilinen üç tane çözüm yöntemi Genetik Algoritma tabanlı Voronoi Diyagramları, Uçuş Rotaları Kümeleme ve Karma Tamsayılı Programlamadır. Askeri birimlerce icra edilen hava savunma ve komuta kontrol faaliyetleri ise hava sahasında yapılan işler itibariyle sivil hava trafik yönetiminden farklıdır. Genel olarak havadan gelebilecek tehditlere karşı ülkeyi savunmaya yönelik faaliyetleri içermektedir. Bu faaliyetler sisteminin unsuru olan kontrol ihbar merkezleri tarafından hava sahası kontrol sektörlerinde yürütülmektedirler. Bu çalışmada iş yükünü dengeleyecek şekilde hava sahası kontrol sektörlerinin tasarlanması amaçlanmıştır. Tasarlanan sektörlerin komuta kontrol edilebilir olması ve karar vericilerin taleplerini karşılayabilmesi aranan özelliklerdir. Çalışmada problemin çözümüne yönelik olarak üç adet yöntem önerilmektedir. Her üç çözüm yönteminin de temelini, hava sahasının coğrafi koordinat sistemine göre dörtgenlere bölünmüş olması oluşturmaktadır. Türkiye için örnek olarak türetilmiş bir senaryodan hava sahasındaki her bir dörtgenin iş yükü elde edilmiş ve Türkiye hava sahası önerilen yöntemler ile aralarındaki iş yükü farkı en çok %3 olacak şekilde beş hava sahası kontrol sektörüne bölünmüştür. Çalışmada ilk olarak bir hava sahasındaki iş yüklerinin nasıl belirlenmesi gerektiğine dair bir yöntem geliştirilmiştir. Daha sonra hava sektörlerini belirlemek için araç rotalama modelinden yararlanılarak bir karma tamsayılı matematiksel model önerilmiş ve model GAMS 23.5. 1 programında kodlanarak CPLEX çözücüsü ile çözülmüştür. Üçüncü olarak problemin çözümü için K-Ortalama tabanlı hava sahası sektörizasyon algoritması geliştirilmiştir. Bu algoritma ile iki adet uygulama yapılarak hava sahası sektörleri iki farklı şekilde tasarlanmıştır. Son olarak hava sahası bir depo gibi düşünülerek problem için S-Şekilli sezgisel algoritma ile çözüm geliştirilmiştir.
Savunma sanayii için problem temelli kavramsal teknoloji veritabanı model önerisi

Teknolojinin hızla geliştiği sektörlerin başında savunma sanayi gelmektedir. Bu sebeple yeni teknolojilerin ürünlere adapte edilmesi ve pazarlanabilmesi için savunma sanayi içinde her sektör kendi teknolojileri hakkındaki bilgileri doğru bir şekilde edinmeli ve analiz etmelidir. Bu sebeple bu çalışmada teknoloji, sektör ve sektöre yön verecek kritik bilgilerden teknoloji olgunluğunun belirlenmesi üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada teknoloji yönetiminde kullanılmak üzere problem temellikavramsal bir teknoloji veri tabanı model önerisinde bulunulmuştur. Bu çalışmada öncelikle savunma sektörünün teknolojik gereksinimleri ve sektörde neden yeni bir teknoloji yönetimi aracına gerek duyulduğu anlatılmıştır. Önerilen veri tabanı modeli, teknoloji değerlendirme sürecinde iyileştirmelere yol açacağından dolayı teknoloji yönetiminde bir karar verme aracı olan teknolojiolgunluk değerlendirme süreci ve teknoloji hazırlık düzeyi belirleme aracı detaylı olarak anlatılmıştır. Otomatik teknoloji olgunluk düzeyi belirleme işleminin yapılabilmesi için gerekli veri yapısının ne olduğu teknolojik bilgi de olması gereken özelliklere bakılarak belirlenmiştir. Önerilen veri tabanının literatürdeki teknolojiolgunluk düzeyi belirleme araçlarının tüm eleştirilerine cevap vermesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada problem temelli yapısıyla literatüre yeni girecek olan teknolojiveritabanının amaçları, gereksinimleri, yapısı ve faydaları detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Tehlikeli madde taşımacılığında riski de dikkate alan CBS temelli dinamik güzergah belirleme

Tehlikeli madde taşımacılığı problemi 1970'lerden beri üzerinde çalışılan bir konudur. Problem genellikle toplum ve çevre üzerindeki riskleri önleme ve kontrol etmeye yönelik olarak ele alınmış ve araştırmacılar, kullanılmak üzere çeşitli risk modelleri önermişlerdir. Tehlikeli madde taşımacılığı yıllardır resmi otoritelerin, sivil toplum örgütlerinin, bilim çevrelerinin ve taşıyıcı firmaların dikkatini çeken bir konudur. Taşıyıcı firmalar için taşımadaki riskten daha ziyade mesafe ve zaman daha fazla öneme sahiptir. Riskin yanı sıra mesafeyi en küçükleyen güzergah seçimi taşıyıcı firmalar için önemlidir. Bu konu ile ilgili şebeke tasarımını diğer şebeke tasarımlarından ayıran neden taşınan maddedir. Bu nedenle tehlikeli maddeyi taşıyan araçlar için bir şebeke belirleme ve en uygun güzergahı bulma konusu bir özel konu olarak çalışılmalıdır. Tez çalışmasında tehlikeli madde taşımacılığı yapacak şirket ya da kamu kurumuna tüm faktörlerin dikkate alınabileceği CBS temelli bir karar destek aracı vasıtasıyla dinamik olarak güzergahların belirlenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışması için tespit edilen bölgede CBS kullanılarak tüm verilerin girildiği bir şebeke tasarlanmış, üç farklı senaryoya uygun olarak zaman, mesafe ve riskleri en küçükleyen en iyi güzergahlar tespit edilmiştir. Riskler önce normalizasyon yöntemi ile birleştirilmiş, AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmış risk ve ağırlıklandırılmış birleşik risk değerleri kullanılarak en iy güzergahlar üç senaryo için bulunmuştur. Ayrıca, karar vericinin isteğine uygun olarak belirlenen şebeke üzerinde zaman ve riski değişik oranlarda dikkate alan uygun güzergahlar tespit edilmiştir. Tez çalışmasında, bir karar destek aracı olarak CBS kullanılmış ve Doğu-Güneydoğu Anadolu Bölgesinde tespit edilen bölgeye ait karayolları için zaman, mesafe ve risklere ait tüm verilerin girildiği bir şebeke oluşturulmuştur. Bu sayede belirlenen şebekede tüm olası senaryolar istenildiği kadar çıkış ve varış noktaları seçilerek uygulanabilmektedir. Aynı zamanda şebeke üzerinde tespit edilen güzergahta ilerlenirken meydana gelebilecek anlık durumlara uygun olarak dinamik bir şekilde yeni güzergah belirlenebilmektedir. Önerilen yaklaşım, sisteme ilgili coğrafik yörelere ilişkin tüm veriler girildikten sonra karar verici için istediği kadar alternatif senaryo üretip onları çözebilecek esnekliğe sahiptir.
Tehlikeli maddelerin taşınmasında çok tipli bir model önerisi ve bir uygulama

Tehlikeli maddeler, kimyasal ve/veya fiziksel karakteristikleri nedeni ile çevreye ve canlılara zarar verebileceği için, bu maddelerin lojistiği diğer malzemelerden farklı olarak uluslararası mevzuatlarla denetim altında tutulmaktadır. Tehlikeli maddelerin sevkiyatında, yükleme ve boşaltma alanında bulunan insanlar için oluşan riskler, sevkiyatın bulunduğu güzergahta yaşayan insanlar için de geçerlidir. Tehlikeli maddelerin büyük bir kısmı karayolu ile taşınmakta ancak demiryolunun maliyet avantajı da zaman zaman kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki tehlikeli madde üreticileri/ana depoları ile farklı şehirlerde bulunan kullanıcılar arasındaki taşımacılıkta oluşan maliyet ve risklerin en aza indirgenmesi problemi ele alınmaktadır. Literatürde sınırlı sayıda çalışmada patlayıcıların risk analizi ile karşılaşıldığından, taşınacak malzeme olarak patlayıcılar seçilmektedir. Maliyetin en aza indirgenmesi ve Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın demiryollarının etkinliğinin arttırılması projesi kapsamında, taşıma tipi olarak karayolu ve demiryolunun birlikte kullanıldığı çok tipli bir taşıma modeli oluşturulmaktadır. Problemin çözümü için doğrusal programlama ve 'geleneksel risk' risk modeli kullanılmaktadır. Çalışma kapsamında, karayolu ve demiryolu taşımacılığı kullanılarak, tehlikeli madde taşımacılığında oluşan maliyeti ve riskleri en aza indirgeyen bir iki amaçlı optimizasyon modeli geliştirilmektedir. Geleneksel risk yöntemi ile her şehir arası risk değeri hesaplanılarak taşıma için en uygun güzergah belirlenmekte, bu kapsamda hangi şehirlerin aktarma noktası olacağı değerlendirilmektedir. Risk profilinin belirlenmesinde, nüfus etkisi ve patlayıcı maddenin özelliklerinden yararlanılmaktadır. Patlayıcı etkisi için, bir kamu kurumunda en sık kullanılan patlayıcılardan biri seçilerek, bu malzemenin NATO teknik dökümanına göre risk hesaplaması yapılmaktadır. Nüfus etkisinin hesaplanması için ise Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2013 yılı şehirlerin nüfus yoğunluğu verisi kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra demiryolu ve karayolu taşımacılığında kullanılan sınırlamalar ve kurallar da bazı varsayımlarla modelin kısıtlarını oluşturmaktadır. Örnek olay çalışması kısmında ise model GAMS programında iki amaçlı, sadece maliyet amaçlı ve sadece risk amaçlı çözülerek elde edilen çıktılar değerlendirmektedir. Güzergah üzerindeki bir terör eylemi ya da yol yapım çalışması, o şehrin risk değerini arttıracağı için yapılacak yeni hesaplama sonucunda kullanıcıya her seferinde en uygun güzergah sunulmaktadır.
İş ahlakı değerlerinin sağlık çalışanlarının iş tutum ve davranışlarına etkisi

Ülkemiz için en önemli ve en sağlıklı işlemesi gereken sektörlerden birisi de insan hayatına olan etkisi nedeniyle sağlık sektörüdür. Karmaşık yapısı, yüksek uzmanlaşma düzeyi, verilen hizmetin ertelenememesi ve vazgeçilememesi, çok farklı düzeyde eğitim yelpazesinden çalışanları barındırması bu sektörü diğerlerinden ayıran özelliklerdendir. Sağlık sektöründen alınan hizmetin niteliği itibarıyla hem hizmet alanlar, hem hizmet verenler hem de yöneticiler bağlamında diğer sektörlere göre beklentiler de değişmektedir. Bu da araştırmacıları en başta sağlık çalışanlarının iş tutum ve davranışlarını etkileyen sebepleri araştırmaya teşvik etmiştir. Araştırmada sağlık çalışanlarının iş tutum ve davranışlarından yazından en çok araştırılan iş tatmini, duygusal bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde sağlık çalışanlarının demografik özellikleri ve iş ahlakı değerlerinin etkilerinin olup olmadığı, varsa etki düzeylerinin ne olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. İş ahlakı değerleri yazında genel anlamda nitel olarak ele alınmış ve sübjektif sınıflama ve boyutlandırmalarla değerlendirilmiştir. Bazı araştırmacılar dini bakış açısıyla, bazıları tarih bakış açısıyla ve bazıları da bunların kültüre olan etkisini değerlendiren bakış açısıyla ele almış ancak iş ahlakı bağlamında aynı dili konuşarak bilimsel bir beyin fırtınasına dönüştürmek mümkün olmamıştır. İş ahlakı değerlerini yukarda belirtilen sebeplerden dolayı görgül olarak test etmek için temelleri Alman düşünür Max Weber tarafından atılan ve batı yazınında üzerinde yıllardır araştırmaların yapıldığı Protestan iş ahlakı değerlerinin iş tutum ve davranışları üzerindeki etkileri araştırmada tespit edilmeye çalışılmıştır. Ölçek Türkçe'ye çeviri-geri çeviri yöntemiyle uyarlanmış ve pilot uygulama ile yapı geçerliliği ve güvenilirliği test edilmiştir. Ankara, İstanbul ve İzmir'de görev yapan 226 kamu ve özel sektör sağlık çalışanından toplanan veri ile sağlık çalışanlarının iş tatmini, duygusal bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde demografik değişkenler ve Protestan iş ahlakı değerlerinin etkileri araştırılmıştır. Toplanan veriler için geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılmış, T testi, ANOVA testi, regresyon analizi yapılmıştır. Analizlerde sağlık çalışanlarının iş tutum ve davranışları üzerinde anlamlı etkisi olmayan demografik değişkenler regresyon analizinde dahil edilmemiş, anlamlı fark yaratanların etkilerini kontrol altına alınmak maksadıyla hiyerarşik regresyonda modele ilk önce sokulmuştur. Analizler sonucunda Protestan iş ahlakının alt boyutları olan 'çok çalışma', 'boşa zaman harcamama', 'bağımsızlık' ve 'hazdan kaçınmanın' iş tutum ve davranışlarından iş tatmini ve duygusal bağlılığı örgütsel vatandaşlık davranışına göre daha güçlü bir şekilde anlamlı ve olumlu yordadığı, ÖVD sergilemelerini anlamlı ve olumlu olmakla beraber nispeten daha az yordadığı tespit edilmiştir.
Sosyo-ekonomik statünün akademik başarıya etkisinde beş faktör kişilik özellikleri ve akademik öz-yeterlik algı düzeyinin aracılık rolü: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma

Bu çalışma, ailelerin sosyo-ekonomik statüsünün öğrencilerin akademik başarısına olan etkisini, aynı zamanda bu etkide öğrencilerin beş faktör kişilik özellikleri ve akademik öz-yeterlik algı düzeylerinin aracılık rolünün olup olmadığını bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu maksatla, Gazi üniversitesinde okuyan 420 katılımcıdan anket yoluyla elde edilen veriler kullanılmıştır. Veriler, SPSS (20,0) ve AMOS paket programları kullanılarak korelasyon, t-testi, tek yönlü varyans ve regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde, öğrencilerin demografik özelliklerinden bazılarının araştırmada incelenen değişkenler üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu görülmüştür. Sosyo-ekonomik statünün bölüm ve sınıf düzeyine göre değiştiği belirlenmiştir. Kişilik özelliklerinin cinsiyete göre farklılaştığı, bayanların erkeklere göre daha dışa dönük, uyumlu ve disiplinli oldukları görülmüştür. Akademik öz-yeterlik algı düzeyi açısından, Türk Dili ve Edebiyatı bölümü öğrencilerinin iktisat ve endüstri mühendisliği bölümü öğrencilerinden kendilerini daha yeterli gördükleri anlaşılmıştır. Yine bayanlar akademik açıdan erkeklerden daha başarılı bulunmuştur. Bağımsız ve aracı değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisi incelendiğinde, ailelerin sosyo-ekonomik düzeylerinin öğrencilerin akademik başarısını negatif yönde anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Ayrıca kişilik alt boyutlarından sadece öz disiplin boyutunun akademik başarıyı etkilediği belirlenmiştir. Akademik öz-yeterlik algı düzeyinin akademik başarı üzerindeki etkisine bakıldığında, yeterlik düzeyinin başarıyı pozitif yönde güçlü bir şekilde yordadığı görülmüştür. Sosyo-ekonomik statünün akademik başarıya etkisinde kişilik özellikleri ve akademik öz-yeterlik algı düzeyinin aracılık rolü ile ilgili, Sosyo-ekonomik statünün akademik başarıya etkisinde beş faktör kişilik özellikleri ve akademik öz-yeterlik algı düzeyinin aracılık rolünün olmadığı anlaşılmıştır. Tüm bulgular değerlendirildiğinde, çalışmamızda elde edilen sonuçların modelimizi kısmen desteklediği görülmektedir.
Aksaklıklara karşı dayanıklı Havayolu Ekip Eşleme Problemi için çözüm algoritmaları ve karar destek çerçeve önerisi

Bu tez çalışmasında aksaklıklara karşı dayanıklı havayolu ekip eşleme problemi ile ilgilenilmiştir. Gerçek yaşam problemi olan aksaklıklara karşı dayanıklı HEEP, ekip çizelgelerinin uygulanması safhasındaki belirsizlikleri dikkate alarak yapılan proaktif bir planlama yaklaşımıdır. Bu yaklaşımda esas amaç, aksaklıklara daha az maruz kalabilecek veya aksaklıklara maruz kalındığında onarılması daha kolay ekip eşlemelerinin üretilmesidir. Bu çalışmada söz konusu problem, yayılan gecikmelerin beklenen değerinin enazlanması ve aynı zamanda belirli bir seviyede maliyet-etkin bir çözümün muhafaza edilmesini amaçlayan Çift Amaçlı Genel Küme Bölüntüleme modeli olarak formüle edilmiştir. Çalışmada, eşlemeler oluşturulurken aksaklık bilgilerini içeren geçmişş veri setlerinin kullanılması önerilmiştir. Önerilen modelde dayanıklılığın bedeli, -yöntemi kullanılarak sınırlandırılmıştır. Çözüm yaklaşımı olarak, Dal-Sınır ağacının her bir düğümünde sütun oluşturma yöntemi uygulanan Dal-Ücret esaslı bir algoritma geliştirilmiştir. Elde edilen çözümlerin dayanıklılık performansının değerlendirilmesi için ise, bir kesikli olay benzetim modeli önerilmiştir. Ayrıca, geliştirilen model ve algoritmalar bir karar destek çerçevesinde kavramsal olarak birleştirilmiştir. Önerilen model ve çözüm yaklaşımının değerlendirilmesi için Türkiye'deki orta ölçekli bir havayolu şirketine ait gerçek veriler kullanılarak deneysel çalışmalar yapılmıştır. Deneysel çalışmalar sonucunda, önerilen yaklaşımın en iyi sonuçlar üretebildiği ve son karar öncesi birçok değişik senaryonun değerlendirilmesine imkan verecek ölçüde, kabul edilebilir işlem zamanlarında çözümlerin elde edilebildiği gözlenmiştir.