Tekrarlanan cinsel istismara maruz kalan ergenlerin bireysel ve ailesel risk faktörleri

Bu araştırma tekrarlanan cinsel istismara maruz kalan, bir kez cinsel istismara maruz kalan ve kalmayan ergenlerin sosyal destek, riskli davranış, akılcı olmayan inanç ve psikolojik belirti düzeyleri ile ailesel ve bireysel olası risk faktörlerinin incelendiği betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Eylül 2013 -Haziran 2014 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ankara Çocuk Merkezi'ne başvuran 15-18 yaş arası, 70'er tekrarlanan ve bir kez Cİ'ye maruz kalan kız ergen ile merkezin bulunduğu hastanenin çocuk polikliniğine başvuran 15-18 yaş arası 70 kız ergen oluşturmaktadır. Veri toplamak amacıyla Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Riskli Davranışlar Ölçeği, Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği-Ergen Formu, Kısa Semptom Envanteri, Aile Bilgi Formu ve İstismarcı Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemelerinde SPSS 21.0 programından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi ile ki-kare testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, toplumdan algılanan destek, sigara ve alkol kullanımı, intihar ve okul terki boyutundaki riskli davranışlar ile depresyon, olumsuz benlik, bedenselleştirme ve düşmanlık boyutundaki psikolojik belirtiler yönünden tekrarlanan Cİ'ye maruz kalan ergenlerin puan ortalamaları ile karşılaştırma grubunun ve bir kez Cİ'ye maruz kalan ergenlerin puan ortalamaları arasında anlamlı farklar belirlenmiştir. Anti-sosyal davranış yönünden de tekrarlanan Cİ'ye maruz kalan ergenlerin puan ortalamaları ile karşılaştırma grubunda yer alan ergenlerin puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır. Bunlara ek olarak, aileden algılanan destek düzeyi ve kaygı boyutu açısından hem tekrarlanan hem de bir kez Cİ'ye maruz kalan ergenlerin puan ortalamaları ile karşılaştırma grubunda yer alan ergenlerin puan ortalamaları arasındaki farklar anlamlı bulunmuştur. Bir kez Cİ'ye maruz kalan ergenlerin ise sigara kullanımı, depresyon, olumsuz benlik ve bedenselleştirme boyutundaki puan ortalamaları ile karşılaştırma grubunun puan ortalamaları arasında anlamlı farklar belirlenmiştir. Beslenme boyutundaki riskli davranış ve akılcı olmayan inanç yönünden ise gruplar arasında anlamlı farklar saptanmamıştır. Ebeveynlerden elde edilen bireysel ve ailesel olası risk faktörlerine yönelik bulgulara göre tekrarlanan Cİ grubunun hem karşılaştırma hem de bir kez Cİ grubundan anlamlı farklar gösterdiği değişkenler: ebeveynlerinin daha fazla tek veya üvey ebeveyn olması, son zamanlarda ebeveynlerin daha fazla alkol ve/veya madde kullanımı ile sadakatsizlik konusunda birbirleriyle sorun yaşaması, ailelerinde alkol kullanımının varlığı, babalarının kendilerine fiziksel istismar uygulaması, ebeveynleriyle eve giriş-çıkış saatlerine uyma ve erkek arkadaş varlığı konusunda sorun yaşamaları, olumsuz arkadaş çevrelerinin varlığı, kendilerinin alkol kullanımı, özyaralama ve okuldan kaçma davranışı sergilemeleri ile ders başarılarının düşük düzeyde olmasıdır. Ayrıca, tekrarlanan Cİ grubunun karşılaştırma grubuna göre ailelerinde daha fazla uyuşturucu kullanımının olduğu ve yurt veya koruyucu aile ortamında daha fazla yaşadıkları belirlenmiş olup; ancak bu değişkenler açısından tekrarlanan Cİ grubunda yer alan ergenlerin bulguları ile bir kez Cİ'ye maruz kalan ergenlerin bulguları arasında anlamlı farklar saptanmamıştır. Ebeveynlerin eğitim düzeyi, ailelerinin devlet kurumlarından yardım ve/veya hizmet alma durumları, ailede son yıllarda daha fazla sorun yaşanması, ailede son yıllarda ekonomik durumda, eşler arasında ve aile ilişkilerinde sorun yaşanması, ebeveynlerin eşi tarafından sözel ve fiziksel şiddete maruz kalması, ebeveynlerin şiddetli geçimsizlik yaşaması, ailede öfke kontrol sorunu yaşayan ve cezaevine girmiş bireyin varlığı ile ergenin intihar girişiminde bulunması yönünden de hem tekrarlanan hem de bir kez Cİ'ye maruz kalan grup ile karşılaştırma grubu arasında anlamlı farklar belirlenmiştir. Okul terki ve evden kaçma davranışı konusunda ise üç grup arasında anlamlı farklar saptanmıştır. Annenin çalışma durumu, ailenin çevreden destek alabileceği kişilerin varlığı, ikamet edilen semtin güvenli olma durumu, son zamanlarda ebeveynlerin eşlerinin aileleriyle sorun yaşaması, annenin çocuğa fiziksel istismar uygulama durumu, bilgisayar kullanımı ve ders çalışma konusunda ebeveynin çocuğu ile sorun yaşaması ve çocuğun kronik hastalık durumu yönünden ise üç grup arasında anlamlı farklar belirlenmemiştir. Sonuç olarak, Cİ'ye maruz kalan ergenlerin hem bireysel hem de ailesel çok fazla psiko-sosyal sorunlarının olduğu, ergenlerin tekrarlanan Cİ'ye maruz kalması durumunda da bu sorunların hem sayı hem de nitelik yönünden arttığı saptanmıştır. Araştırmanın bulgularından hareketle, araştırmacılara, psikolojik danışmanlara ve politikacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.