Kentsel yoksulluk ve İzmit'te yoksulluk yansımaları

İnsan onuruna yaraşır bir düzeyin altında, maddi yönden yetersiz olma durumu olarak tanımlanabilecek yoksulluk; salt ekonomik verilere dayandırılmamakta, bunun yanı sıra bir takım sosyal ve kültürel gereksinimlerim de karşılanamaması durumu olarak değerlendirilmektedir. Özellikle kentsel bölgelerde bu tür gereksinimlerin karşılanamaması, maddi kısıtlılıklar olmasa da, kentlileşme sürecini de derinden etkilemektedir. Yoksulluğun en belirgin nedeni olarak, gelir dağılımının adaletsizliği görülmektedir. Tüm az gelişmiş ülkelerde genel görünüm yoksulluk iken; gelişme yolundaki ve gelişmiş ülkelerdeki yoksulluk, gelir dağılımının adil olmayışından ve bölgeler arası farklılıklardan doğmaktadır. Öte yandan ekonomik krizler, doğal afetler, göçler, savaşlar, küreselleşme ve yapısall uyum programlarının getirdiği kısıtlamalar hem yoksulluğun şiddetini artırmakta hem de yeni yoksullar oluşturmaktadır. 2000 yılı verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık beşte biri yoksuldur ve yoksulların yarısı az gelişmiş ülkelerde toplanmaktadır. Sağlıklı içme suyuna erişemeyen nüfus sayısı yaklaşık bir milyar, temel halk sağlığı hizmetlerinden yararlanamayanların sayısı yaklaşık 2.5 milyar, yeterince beslenemeyenlerin sayısı ise yaklaşık 900 milyondur. Oysa çağımız bilgi çağıdır. İnsan mutluluğu ve insanın onurlu yaşaması için gerekli koşulların sağlanması ana amaçtır. Zengin ülkeler bu yolda çalışmalar yaparken, bir yandan da yoksul ülkelerdeki ucuz emeği ve hammaddeyi sömürmeye devam etmektedirler. Yardım programları düzenlerken bile, yoksulluğu kökten yok edecek çözümlerden çok geçici ve günlük çözümlere yönelmekte, siyasi kaygılarını ön plana çıkartmaktadırlar. Azgelişmişlerin mutlak yazgısı olan yoksulluk, gelişmiş ülkeleri tehdit etmediği sürece azgelişmişlerin kendi problemleri olarak kabul edilmiştir. Ne zaman ki; göçlerle, küreselleşmeyle, savaşlarla gelişmiş ülkeleri tehdit eder duruma gelmiştir, gelişmiş ülkelerde konuya dikkatlerini çevirmişlerdir. Artık kendi ülkelerinde, modern kentleri de yoksulluğun etkisi altındadır. Bu nedenle yoksullukla mücadeleye yönelik çalışmalar uluslararası boyut kazanmıştır. Türkiye'de ise yoksulluğun temel nedeni dengesiz gelir dağılımıdır. Bunu güçlendiren diğer nedenler ise, bölgesel farklılıklar, plansız sanayileşme ve nüfusun hızlı artışıdır. Özelleştirmelerin, ekonomik krizlerin, doğal afetlerin ve uluslararası finans kuruluşlarının ağır koşullu programlarının, yoksulluğun artması ve derinleşmesi üzerinde etkisi de azımsanmayacak ölçüde olmuştur. Özellikle istihdamın yetersizliği, eğitimsiz nüfusun kaliteli işgücü gereksinimini karşılayamaması, tarımsal faaliyetlerin terk edilmesi ve kentlere yığılma, bireyleri sosyal güvenceden de yoksun bırakmıştır. İşverenlerin de çıkarına gelen bu durumda emek ucuzlamış, sosyal güvencesiz kadın ve çocuk işçi sayısı artmıştır. Marjinal işlerde çalışanların sayısı da her geçen gün artış eğilimi göstermiştir. Yoksullukla mücadelede devlet hiçbir zaman yeterli olamamıştır. Bu konuda var olan büyük boşluğu, bireylerin kendi çalışmalarına terk etmiştir. Yoksullukla mücadele, bazı sivil toplum kuruluşlarının, dernek ve grupların bu konudaki çalışmaları ile özel televizyon kanallarındaki programlarla sürdürülmektedir. Çalışmalardan olumlu sonuçlar elde ediliyorsa da, güçlerin dağılmış olması, yoksulların bu organizasyonlara erişebilme olanaklarının zayıflığı, yoksullarla ilgili sağlıklı bir envanterin bulunmaması, çalışmaların başarısını engellemektedir. Öte yandan yapılan yardımların siyasi kaygılar taşıdığı da gözlemlenmektedir. Her grup, hem yardım niteliğini hem yoksul kitleyi kendi siyasi görüşü paralelinde seçmektedir. Bu da ülke genel ve yerel siyasi hayatında etkili olmaktadır.