Mesleki sorun düzeyleri farklı okul rehber öğretmenlerinin kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi

Araştırmada, mesleki sorun düzeyleri farklı olan rehber öğretmenlerin kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin farklılık gösterip göstermediğini ve kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin özlük niteliklerine, çalıştıkları okulun niteliklerine ve mesleğe yönelik algı ve beklentilerine ilişkin değişkenler açısından değişip değişmediği incelenmiştir. Araştırma, Türkiye'deki coğrafi bölgeleri temsil edecek şekilde on beş ilde bulunan her tür ve kademedeki devlet okullarının rehberlik servislerinde görev yapan rehber öğretmenlerden 534 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; rehber öğretmenlerin mesleki sorun düzeyleri geliştirilen Okul Rehber Öğretmenleri Mesleki Sorun Listesi ile, kişisel ve sosyal uyum düzeyleri Özgüven (1992) tarafından geliştirilen Hacettepe Kişilik Envanteri ile, rehber öğretmenlerin özlük nitelikleri, çalıştıkları okulun nitelikleri ve mesleğe yönelik algı ve beklentilerine ilişkin bilgiler ise Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Araştırmada verilerin analizinde; mesleki sorun düzeyi düşük ve yüksek olan rehber öğretmenlerin kişisel uyum ve sosyal uyum ile bunların alt ölçeklerinden elde edilen puan ortalamaları arasındaki farkların önem kontrolü bağımsız gruplara uygulanan t testi ile yapılmıştır. Mesleki sorun düzeyi düşük ve yüksek olan rehber öğretmenlerin kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amacıyla, kişisel ve sosyal uyuma ilişkin elde edilen puan ortalamaları arasındaki farkların önemli olup olmadığı iki değişkenli seçkisiz gruplar deseninde basit faktöryel varyans analizi uygulanarak belirlenmiştir. Uygulanan varyans analizi sonucunda temel ve ortak etkiler önemli bulunduğunda, bu etkilerin hangi ortalamalar arasındaki farklardan kaynaklandığını saptamak amacıyla Tukey-Kramer testi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel çözümlemeler için önemlilik düzeyi. 05 olarak alınmış ve bunun üzerinde olanlar ayrıca belirtilmiştir. Araştırmada, mesleki sorun düzeyi yüksek olan rehber öğretmenlerin düşük olanlara göre kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin daha düşük olduğu görülmüştür. Rehber öğretmenlerin özlük nitelikleri ile ilgili değişkenlerden cinsiyet ve mesleki kıdeme göre, rehber öğretmenlerin kişisel uyum düzeylerinin farklılaştığı, sosyal uyum düzeylerinin ise farklılaşmadığı görülmüştür. Kadınların erkeklere, 2-4 yıl arası rehber öğretmen olarak çalışanların 5 yıldan daha fazla çalışanlara göre kişisel uyum düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte; rehber öğretmenlerin yaş, medeni durum, mezun olunan lisans programı gibi nitelikleri açısından kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin arasında önemli farklılıkların olmadığı görülmüştür. Rehber öğretmenlerin çalıştıkları okulun nitelikleri ile ilgili değişkenlerden; çalıştıkları okulun türü, okulda birlikte çalıştığı rehber öğretmen sayısı, çalıştığı okulun gündüzlü veya yatılı olmasına göre rehber öğretmenlerin kişisel ve sosyal uyum düzeylerinin farklılaşmadığı bulunmuştur. Bunların yanı sıra, mesleki sorun düzeyi ve okulun gündüzlü veya yatılı olması arasındaki etkileşim kişisel uyum üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açtığı görülmüştür. Mesleki sorun düzeyi düşük ve gündüzlü okulda çalışan rehber öğretmenlerin kişisel uyum düzeyleri mesleki sorun düzeyi yüksek ve yatılı okullarda çalışanlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, çalışılan okuldaki öğrenci sayısı rehber öğretmenlerin kişisel uyum düzeylerini farklılaştırmazken; öğrenci sayısı çok olan büyük okullarda çalışan rehber öğretmenlerin sosyal uyum düzeylerinin, öğrenci sayısı az olan küçük okullarda çalışan rehber öğretmenlerinkine göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Rehber öğretmenlik mesleğine yönelik algı ve beklentilerle ilgili değişkenlerden; rehber öğretmenlerin mesleğin uygulanabilirlik düzeyine İlişkin algılarının, mesleğini sürdürmedeki isteklilik durumlarının ve algıladıkları iş doyumu düzeylerinin onların kişisel ve sosyal uyum düzeylerini farklılaştırmadığı bulunmuştur. Bunun yanı sıra mesleğin geleceğine ilişkin beklentileri daha iyi olacak şeklinde olan rehber öğretmenlerin sosyal uyum düzeyleri, daha kötü olacak şeklinde olanlannkinden daha yüksek bulunmakla birlikte; kişisel uyum düzeyleri arasında önemli farklılıklar bulunmamıştır.