Kocasu Çayı deltası ve yakın çevresinin ekolojik açıdan değerlendirilmesi

Ekosistem sorunları 4,6 milyar yaşında olan dünyamızın yaşadığı büyük problemlerden biridir. Ekosistemdeki bozulmalar ise genel olarak insan etkisiyle meydana gelir. İnsanlar, bulundukları ekosistemdeki canlı ve cansız varlıkları etkileyerek ekosistemin bozulmasına yol açar. Ekosistemin bir parçası da olan insanlar özellikle sanayi devrimi sonrası yerküremizde büyük oranda değiştirici bir rol oynamaya başlamıştır. Zamanla teknolojinin gelişmesi ile de bu süreç baskın hale gelmiştir. Kontrolsüz nüfus toplanma alanlarının oluşturulması, yanlış arazi kullanımı, plansız ve çarpık kentleşme, doğal kaynakların bilinçsiz ve sınır tanımaz bir şekilde kullanılması, orman tahribatı ve su kaynaklarının kirletilmesi, atmosfere salınan sera gazları gibi olayları örnek verebiliriz. Böylece atmosfer, litosfer, hidrosfer ve biyosfer yıkımları ekosistem sorunlarına yol açmaktadır. Bu olumsuz yaşananların zararları sadece insan türünü değil diğer biyosfer elemanları ile birlikte tüm sistemi etkilemektedir. Dünyanın bir noktasında yaşanan degredasyon süreçleri küresel ölçekte sorunlara böylece zemin hazırlamaktadır. Bu bakımdan uluslararası önemde ve doğal rezerv niteliğindeki dikkate değer bir biyosfer habitatı olan Kocasu Çayı Deltası ve yakın çevresinde de önlem almayı gerektiren ekolojik sorunların meydana gelmekte olduğunu ifade edebiliriz. Kocasu Çayı deltası ve yakın çevresi, barındırdığı doğal yaşam alanlarının çeşitliliği bakımından eşsiz doğal zenginliğe sahiptir. Delta, kumul bitkileri, bataklık, longoz ormanları ve lagünleriyle birçok doğal yaşama ev sahipliği yapar. Dişbudak, kızılağaç ve söğütlerden oluşan longoz ormanları; nilüfer, deniz börülcesi, ılgın, sümbül, göl soğanı, tavşan meşesi gibi sucul bitkiler; karaleylek, pasbaş, patka, bataklık kırlangıcı, akça cılıbıt, küçükbalaban, gece balıkçılı, alacabalıkçıl, küçükakbalıkçıl, gri balıkçıl, kuğu, yeşil baş, çıkrıkçın, macar ördeği, elma baş patka, akkuyruklu kartal, sakarmeke, poyrazkuşu, sumru, küçük sumru ve birkaç ağaçkakan türünün bulunduğu delta, göç esnasında küçük karabatak ve ak pelikan gibi kuş türlerine de ev sahipliği yapmaktadır. İnceleme sahası karaleylek, bataklık kırlangıcı, kesik kolye yağmur kuşu'nun üreyen popülasyonlarıyla Önemli Kuş Alanı statüsü kazanmıştır. Toprak kurbağası, ova kurbağası, benekli kaplumbağa, çizgili kaplumbağa, su yılanı, pürtüklü semender gibi amfibi ve sürüngenler sahada yaşayan diğer biyosfer elemanlarıdır. Bunların yanı sıra lagünler nesli tükenmekte olan yılan balıkları ile turna, kızılkanat, sazan, dere pisisi, rhodeus sericeus amarusiç gibi balıklara ev sahipliği yapar. Vejetasyon bakımından sahada tatar karapazısı yüksek risk kategorisinde yer alan endemik türdür. Kum zambağı, ormangülü korunmada öncelikli; kum ayrığı, göl soğanı ise hassas korumalı kategorisinde yer alır. Yine endemik bir tür olan dalakotu ise düşük riskli grupta değerlendirilmektedir. Longoz ormanları, kumul bitkileri, sucul vejetasyon, kuş türleri ve lagünlerin ekoturizm ve jeomorfoturizm potansiyelleri çekicilik teşkil etmektedir. Doğal sit alanı olmasına rağmen Dalyan, Poyraz ve Arapçiftliği lagünlerindeki kirlilik, yanlış arazi kullanımı, kimyasal gübre kullanımı, Bursa ilinin sanayi atıklarının Koçasu Çayına karışması, siltasyon, ötrofikasyon, kum çekilmesi, longoz ormanındaki ağaçların kesilmesi gibi bazı yanlış uygulamalar telafisi imkansız degredasyonlara yol açmaktadır.