Kaygının bilişsel ve fizyolojik bileşenlerine yönelik tedavilerin etkinliği

Çalısmada sınav kaygısının tedavisinde davranısçı terapiyle bilissel terapininetkinliginin karsılastırılması amaçlanmıstır. Bu amacın gerçeklestirilebilmesi için bilisselterapinin ve davranısçı terapinin etkinlikleri belirlenmistir ve terapi gruplarındakiögrencilerin üniversite sınavı basarı durumları incelenmistir. Arastırma sonuçları sınav kaygısı kuramları çerçevesinde tartısılmıstır. Belirtilen amaçların dısında çalısmada baskahipotezler de sınanmıstır. Bilissel terapinin kaygının bilissel belirtilerini azaltmadadavranısçı terapiden üstün olup olmadıgı; davranısçı terapinin kaygının fizyolojik belirtilerini azaltmada bilissel terapiden üstün olup olmadıgı ve üniversite sınav sayısı arttıkça ögrencilerin kaygı düzeylerinde artıs olup olmadıgı incelenmistir. Arastırma, hazırlık ve uygulama asaması olmak üzere iki asamadan olusmustur. Arastırmaya, üniversite sınavına hazırlanan lise son ögrencileri ve liseden mezun 50 ögrenci alınmıstır. Arastırmanın uygulaması, grup terapisi seklinde olmustur. Grupterapilerine katılmasına karar verilen ögrenciler seçkisiz atama yoluyla davranısçı terapi ve bilissel terapi gruplarına atanmıstır. Terapi grupları dört-sekiz kisiden olusmustur. Arastırmada, dört davranısçı terapi grubu, dört bilissel terapi grubu olmak üzere, toplam sekiz terapi grubu yer almıstır. Terapi seansları dokuz hafta yürütülmüstür. Terapiseanslarının hepsi videoyla kaydedilmistir. Terapilerin etkinliginin değerlendirimesiamacıyla, bütün gruplara, terapi seanslarına baslamadan önce ve seanslar bittikten sonradeğerlendirme paketi uygulanmıstır. Terapi seanslarının etkinliginin değerlendirimesiamacıyla da, her terapi seansının basında ve sonunda ögrencilerin kaygı ölçümlerialınmıstır. Yapılan analizler sonucunda, davranısçı terapinin ve bilissel terapinin, literatürle uyumlu olarak, sınav kaygısının azaltılmasında etkili oldukları saptanmıstır. Uygulanan iki93terapi biçiminin sınav kaygısının tedavisinde esit oranda etkili oldukları saptanmıstır. Literatürde, sınav kaygısının tedavisine yönelik bu iki terapi biçimini karsılastıran üççalısmadan biri, bu bulguyla uyumludur. Çalısmanın bulguları, sınav kaygısının bilissel ve fizyolojik bilesenlerinin, sınav kaygısında bir süreç olarak birbirlerini etkilediklerinibelirten sınav kaygısı kuramını (Lazarus ve Averill, 1972) desteklemistir. Çalısmada sınav kaygısının iki ayrı bilesenine yönelik farklı tedavilerin, tedavide ele alınmayan digerbileseni de aynı düzeyde etkileyebildikleri görülmüstür. Bilissel terapi ve davranısçı terapi, sınav kaygısının iki bilesenine yönelik ölçümlerde esit olarak etkili bulunmuştur. Uygulanan iki terapi biçiminin, sınav kaygısını azaltma yoluyla ögrencilerinperformanslarını arttırdıgı, terapi gruplarına katılan 50 ögrenciden sadece iki ögrencininüniversite sınavını kazanamadıgı saptanmıstır. Yapılan analizler sonucunda girilenüniversite sınav sayısı arttıkça ögrencilerin kaygı düzeylerinin arttıgı saptanmıstır. Arastırmadaki hipotezlerin dısında, terapi öncesinde, kadınların kaygı düzeylerinin erkeklere kıyasla daha fazla olduğu; ögrencilerin sınav kaygıları üzerinde, okul basarılarınıolumsuz algılamalarının etkisi olmadıgı, dershane basarılarını olumsuz algılamalarınınetkili olduğu saptanmıstır. Ayrıca arastırmada, davranısçı terapinin ve bilissel terapininsınav kaygısında azalma saglayarak, ögrencilerin diger kaygı biçimlerine ve genel psikolojik durumlarına da olumlu yönde etkilerinin olduğu görülmüstür.