Lise öğrencilerinde algılanan anne-baba tutumları, benlik değeri ve sanal zorbalık/mağduriyet arasındaki ilişkinin incelenmesi

Anne Baba ve tutumları konusunda farklı değişkenlerin incelendiği çalışmalara bakıldığında ebeveyn tutumlarının bazı davranışların ortaya çıkmasında etkili bir faktör olduğunu görmekteyiz. Ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu ilişki onları yönlendirme biçimleri çocuklarının toplum içerisinde veya akranları içerisinde kurdukları iletişimleri de etkileyebilmektedir. Aynı zamanda ergenin algıladığı benlik değerini de etkilemesi muhtemeldir. Birbiriyle bağlantılı ebeveyn tutumu ve benlik değeri faktörü ergenin kendi toplumsal çevresindeki ya da sanal dünyasındaki iletişim kurma biçimlerini de etkilediğini söyleyebiliriz. Bu araştırmada lise öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumları, algıladıkları benlik değeri ile sanal zorbalık ve sanal mağduriyet ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın modelini tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli oluşturmaktadır. Araştırma İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesinde yer alan özel Anadolu lisesi statüsünde eğitim veren okullarda öğrenim gören 9, 10, 11 ve 12. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 163'ü (%52.6) erkek; 147'si (47.4) kız olmak üzere toplam 310 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş aralığı ise 14 ile 18 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 15 .77'dir. (SS=.896). Araştırmada veriler toplanmadan önce öğrencilere İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından onaylı Veli Onam Formu dağıtılmış ve evlerinde velilerine imzalatarak getiren öğrencilere Bilgilendirilmiş Onam Formu verilip onayları alındıktan sonra Kişisel Bilgi Formu, Anne Baba Tutumları Envanteri, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet Ölçeği uygulanmıştır. Değişken türüne ve parametrik testlerin uygulanma koşullarına bağlı olarak, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, ANOVA testinin ardından karşılaştırmalar için Scheffe ve Tukey testleri, Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Sanal zorbalık ve sanal mağduriyet yaşanmasında ebeveyn veya aile büyükleri tarafından denetim mekanizması faktörünün incelenmesi amacıyla yöneltilen soruya verilen cevaplar incelendiğinde katılımcıların %49'unun sanal ortamda geçirdiği sürenin ebeveyn ya da aile büyükleri tarafından denetlenmediğini, %51'inin sanal ortamda geçirdiği sürenin ebeveyn ya da aile büyükleri tarafından denetlendiğini görmekteyiz. Algılanan benlik değeri ile sanal zorbalık ve sanal mağduriyet arasında cinsiyete göre bir farklılık çıkmamıştır. Demokratik ebeveyn tutumu ile algılanan benlik değeri arasında pozitif bir ilişkiye rastlanırken otoriter ebeveyn tutumu ile algılanan benlik değeri arasında negatif bir ilişkiye rastlanmıştır. Otoriter ebeveyn tutumunun algılanan benlik değerini düşürmektedir. Bunu yanında koruyucu ebeveyn tutumunun algılanan benlik değeri üzerinde bir etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Ebeveynlerin demokratik tutumunun artmasının sanal zorbalığa yönelmeyi azalttığı fakat ebeveynin otoriter ve koruyucu tutum sergilemesinin sanal zorbalık mağduriyetine sebep olduğunu araştırma sonuçları ortaya koymuştur. Demokratik ebeveyn tutumu işe sanal zorbalık arasında negatif bir ilişki, koruyucu ve otoriter tutum ile sanal zorbalık arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Anne babanın otoriter veya koruyucu tutum içerisinde olması sanal zorbalığa yöneltebilmektedir. Sanal mağduriyet ile algılanan benlik değeri arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Algılanan benlik değeri arttıkça sanal mağduriyet de artmaktadır. Bunun yanında sanal zorbalık ve benlik değeri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.