Varoluşsal öfke ölçeği geliştirme çalışması

Bu çalışmada yer aldığı şekliyle varoluşsal öfke; bireylerin yaşamakta olduğu hayatın anlam-sızlığı ve hiçliği üzerine yürütülen düşünce süreçlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan, varoluş anksiyetesi ve varoluş krizi kavramları ile ilişkilendirebileceğimiz, insanın varoluşuna yönelik hissettiği saf ve katıksız öfke duygusu olarak tanımlanabilir. Çalışmanın amacı, bireylerde deneyimlendiği düşünülen varoluşa yönelik öfke duygusunu ölçmeye yönelik psikometrik bir ölçüm aracının geliştirilmesidir. Çalışma toplamda 18-67 yaş aralığında 342 kişilik bir örneklemle yapılmıştır. İlk olarak 92 kişilik örneklemle pilot çalışma yapılmış, daha sonra ise 250 kişilik bir örnekleme ulaşılarak, toplamda 10 maddeden oluşan 5'li Likert tipi Varoluşsal Öfke Ölçeğinin yanında, demografik bilgi formu, Kararlılık Ölçeği (Akın ve ark., 2011), Yaşam Projesi Ölçeği (Şimşek & Kocayörük, 2013) , Yaşam Amacı Ölçeği (Ryff, 1993), Kısa Semptom Envanteri'nin depresyon alt ölçeği (Derogatis, 1992) ve Beş Faktör Kişilik Envanteri (Costa & McCrae, 1992) uygulanmıştır. Ayrıca, ölçeğin güvenirliğini test etmek amacıyla 30 kişilik bir örnekleme test-tekrar test çalışması uygulanmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliğinin ortaya çıkarılması için Açımlayıcı faktör analizi, yapı geçerliliğini doğrulamak için Doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Örneklem büyüklüğünün faktör analizi uygulanması için yeterli olup olmadığını test etmek için KMO ve Bartlett testleri uygulanmıştır. Ölçeğin genel güvenilirliği için Cronbach's Alpha katsayısı hesaplandığında güvenilirlik düzeyi a=.93 olarak belirlenmiş ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğu ortaya konmuştur. Yapılan açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu bir yapı olduğu doğrulanmıştır. DFA sırasında ölçme modeli için uyum iyiliği değerleri ve düzeltme indeksleri gözden geçirildiğinde ölçekteki iki madde (2. ve 4.) birbirine benzer olduğu için yüksek oranda hata kovaryansına sahip olduğu gözlenmiştir. Bu nedenle 2. ve 4. madde ölçekten çıkarılmıştır. Ölçeğin revize edilmiş hali toplamda 8 maddeden oluşmaktadır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Varoluşsal Öfke Ölçeği'nin yapı geçerliğini test etmek amacıyla benzer ölçek geçerliği yapılmış ve ölçeğin benzer ölçeklerle ilişkisine bakılmıştır. Ölçekler arası ilişkileri saptamak için Pearson Kore-lasyon analizi kullanılmıştır. Korelasyon düzeyleri incelendiğinde Varoluşsal Öfke Ölçeği'nin, Yaşam Projesi Ölçeği'nin hiçlik ve pişmanlık alt boyutları, Kısa Semptom Envanteri Ölçeği Depresyon alt boyutu ve Beş Faktör Kişilik Envanteri Ölçeği'nin nevrotiklik alt boyutu ile pozitif yönde anlamlı ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Varoluşsal Öfke Ölçeği'nin iki boyutlu Kararlılık Ölçeği'nin ilgi de ve çabada ısrar alt boyutları, Yaşam Amaçları Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Envanteri ölçeğinin dışadönüklük, uyumluluk, özdisiplin alt boyutları ve Yaşam Projesi Ölçeği'nin etkinlik ve umut alt boyutları ile negatif yönde anlamlı ilişkiye sahip olduğu bulgulanmıştır. Varoluşsal Öfke Ölçeği'nin psikoloji ve psikoterapi alanında, özelikle öfke bozuklukları, madde bağımlılığı, anksiyete bozuklukları ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıkların çalışılmasına katkı sağla-yabileceği amaçlanmıştır. Ayrıca ileride yapılması olası varoluşçu psikoloji temelli araştırmalara ve kişisel gelişimin varoluş ile ilgili boyutuna da ışık tutabileceği düşünülmektedir.