Acil ve afetlerde sağlık hizmetleri çalışanlarının algılanan aidiyet, algılanan stres ve problem çözme becerilerinin incelenmesi

Giriş: Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetlerinde çalışan sağlık personellerinin çalışma şekilleri bağlı oldukları kuruma olan aidiyetlerini etkileyen en önemli faktörlerdendir. Kurumlarına bağlılıklarının karşılaştıkları stres faktörleri ile birlikte problem çözme yeteneklerini etkileyip etkilemediğini irdelemek gerekmektedir. 24 saat nöbet usulü çalışmak fiziksel ve psikolojik sağlıklarını olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışma şekilleri karşılaşılan stresin olumsuz etkilerini arttırmaktadır. 112 Acil Ambulans Servisi, Hastane Acili ve Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi çalışanlarının anlık karşılaştıkları sağlık problemlerini çözümleyecek, afet durumlarında hasta, yaralı ve insanları yönlendirebilecek seviyede bilgi ve beceriye sahip olması gerekmektedir. Yapılacak her türlü müdahale insan sağlığını doğrudan etkileyeceğinden dolayı hızlı bir şekilde karar vermek ve verilen kararı en uygun şekilde uygulayabilme gerekliliği yaşanılan stresi arttırmaktadır. Bu alanlarda çalışan personelin problem çözme becerilerinin üst seviyede olması beklenmektedir. Amaç: Bu araştırma; algılanan aidiyet duygusunun algılanan stres ve problem çözme becerileri üzerindeki ve birbirleriyle olan etkilerinin incelenmesi çıkan sonuçların değerlendirilerek Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri alanında çalışan personelinin daha etkin çalışması için öneriler sunulması amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada Sosyodemografik Özellikler ve Bilgi Formu, Algılanan Aidiyet Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Problem Çözme Envanteri olmak üzere 4 adet ölçek kullanılmıştır. Ölçekler Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetlerinde çalışan 510 kişiye uygulanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi SPSS 16 paket programı aracılığı ile yapılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik bilgileri frekans ve yüzde tablosu olarak gösterilmiştir. Ölçek puanlarının normallik sınamasında Çarpıklık katsayısı kullanılmıştır. Yapılan normallik sınamasında ölçek puanlarının normal dağılım gösterdiği tespit edildiğinden puanların sosyodemografik değişkenlerin karşılaştırılmasında bağımsız iki örneklem t testinden ve ANOVA testinden yararlanılmıştır. ANOVA testinde anlamlı farklılık görüldüğünde farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla LSD post hoc testi kullanılmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişki analizinde Pearson korelasyonu; algılanan stres ve algılanan aidiyet değişkenlerinin problem çözme becerileri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Analizlerde güven aralığı %95 (anlamlılık düzeyi 0,05 p<0,05) olarak belirlenmiştir. Bulgular: Ölçme araçları ile toplanan verilerin tutarlılık katsayısını tespit etmek amacıyla Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Katsayı tablosuna göre; 'Algılanan Stres Düzeyi Ölçeği' Cronbach Alpha katsayısı 0 ,86; alt boyutlarının Cronbach Alpha katsayıları 0,84 ve 0,81 olarak, 'Algılanan Aidiyet Durumu Ölçeği' Cronbach Alpha katsayısı 0,86 olarak ve son olarak 'Problem Çözme Envanteri' Cronbach Alpha katsayısı 0 ,91; alt ölçeklerin Cronbach Alpha katsayıları sırasıyla 0 ,80/ 0,82 / 0,71 / 0,74 / 0,80 ve 0,72 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayılar ile veri setinin güvenilir olduğu kabul edilmiştir. Sonuç: Acil ve Afetlerde Sağlık Hizmetlerinde çalışan sağlık personellerinin stres, aidiyet ve problem çözme becerilerinin araştırıldığı çalışmada; Algılanan stresi yüksek olan bireylerin algılanan aidiyet düzeyleri düşük çıkmıştır. Nöbet (24 saat) ve mesai (08.00-17.00) şeklinde çalışan katılımcıların algılanan aidiyet ölçek puanları, nöbet (12 saat) şeklinde çalışan katılımcıların puanına göre anlamlı düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Problem çözme beceri düzeyi yüksek olan bireylerin algılanan aidiyet düzeyleri de yüksek çıkmıştır. Problem çözme envanteri ölçek ve alt boyut puanlarının katılımcıların çalışma şekline göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Algılanan stresi yüksek olan bireylerin problem çözme beceri düzeyi düşük çıkmıştır. Algılanan stresi yüksek olan bireylerin aceleci yaklaşım, düşünen yaklaşım, kaçıngan yaklaşım, değerlendirici yaklaşım, kendine güvenli yaklaşım, planlı yaklaşım ve problem çözme becerisi düzeyleri düşük çıkmıştır. Algıladığı aidiyetin sağlık çalışanlarının problem çözme becerileri üzerinde anlamlı etkiye sahip olmadığı sonucu elde edilmiştir.