Türkiye'deki işletme lisans programlarında yaratıcı düşünme ve inovasyon eğitiminin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de İşletme Bölümleri lisans öğretim programlarında ve üniversitelerin beş yıllık stratejik planlama belgelerinde, yaratıcı düşünme ve inovasyon kavramlarını analiz etmek; yükseköğretimde İşletme Bölümleri akademisyenlerinin düşüncelerini belirlemek, bulgular doğrultusunda Türkiye'de işletme lisans öğretim programlarında yaratıcı düşünme becerisi ve inovasyon eğitiminin durumunu ortaya koymaktır. Araştırma; işletme lisans programlarını program geliştirme çalışmalarına, yükseköğretimde stratejik planlama araştırmalarına veri sağlaması açısından önemlidir. Araştırma betimsel bir araştırmadır. Araştırma, var olanı ayrıntılı bir şekilde betimlemeyi hedeflediğinden, araştırma türü olarak nitel bir araştırmadır. Araştırma üniversitelerin eğitiminin var olan durumuna özgü bulgular ve ilgili akademisyenlerin bu bağlamda görüşlerini içerdiğinden, tek katmanlı çoklu durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırma, işletme lisans öğretim programlarında yapılan bir hedef evren araştırmasıdır: Türkiye'de 80 ilde 100 devlet üniversitesine, 45 vakıf üniversitesine bağlı bulunan 207 lisans öğretim programında; 109 devlet ve 45 vakıf üniversitesinin beş yıllık Stratejik Planlama belgelerinde yaratıcılık ve inovasyon kavramlarına yer verme durumları incelenmiştir. Akademisyenlere uygulanan 'Yaratıcı Düşünme Becerisi ve İnovasyon Anketi', araştırmacı tarafından hazırlanmış ve Türkiye'de farklı üniversitelerden 30 akademisyenin katılımı ile tamamlanmıştır. Araştırmada işletme lisans öğretim programları ve stratejik planlama belgelerinde, yaratıcı düşünme ve inovasyon bulguları doküman incelemesi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmada, ilgili akademisyenler ile gerçekleştirilen anket, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Bulgular doğrultusunda işletme programları bağlı bulundukları Fakülte Amacında %19, 8 yaratıcılık; %28, 5 inovasyon, Program Tanımında %9,2 yaratıcılık, %21, 7 inovasyon; Program Çıktısında %25, 6 yaratıcılık, %51, 7 inovasyon kullanımı bulunmaktadır. Araştırmada, programlarda görülen 182 ayrı ders tanımlanmıştır. Derslerin 144'ü seçmeli 25'i zorunlu olarak tanımlanmıştır. Dersler ağırlıklı olarak beş AKTS değerinde, yedinci ve sekizinci yarıyılda tanımlanmaktadır. Türkiye'de üniversitelerin stratejik planlama belgeleri sunuş metinlerinde yaratıcılık %15, inovasyon %14; Misyonda yaratıcılık %16, inovasyon %7; Vizyonda yaratıcılık %7, İnovasyon %9; Kurumsal Değerlerde yaratıcılık %29, inovasyon %20 oranında kullanılmıştır. Türkiye'de üniversitelerin stratejik planlama belgeleri amaçlarda yaratıcılık %9, inovasyon %10; Hedeflerde yaratıcılık %9, inovasyon %15; Faaliyet/Stratejide yaratıcılık %7, inovasyon %17; Göstergeler de yaratıcılık %1, inovasyon %8 oranında kullanılmıştır. Akademisyenlere göre yaratıcı düşünme ve inovasyon eğitimi gereklidir ve yetersizdir. Yaratıcılık ve inovasyon kavramları beşer farklı temada tanımlanmıştır. Akademisyenler yaratıcı düşünme becerisi ve inovasyon eğitim için bir eğitim programını gerekli görmektedir. Türkiye'de yükseköğretimde, işletme lisans öğretim programlarında eğitim niteliğinin arttırılması için akademisyen eğitimi gereklidir. Eğitim ve öğretimin niteliğinin artırılması için eğitim uygulamalı olarak yapılmalıdır.