Okul öncesi dönemindeki down sendromlu ve normal gelişim gösteren çocukların entegrasyonunda sosyal iletişim davranışlarının incelenmesi

Okul öncesi dönemdeki Down Şendromlu ve normal çocukların entegrasyonunda ; entegrasyon programlarının Down Şendromlu çocukların gelişimlerine etkisini araştırmak; Down Şendromlu ve normal gelişim gösteren çocuklar arasındaki sosyal iletişim davranışlarını incelemek amacıyla bu araştırma yapılmıştır. Örneklem grubunda 37 normal gelişim gösteren, 12 Down Şendromlu çocuk yer almaktadır 0 Araştırma deseni ön test, uygulama, son test şeklindedir. Örneklem grubundaki Down Şendromlu çocuklara ön test niteliğinde Seattle Performans Gelişim ölçekleri verilmiştir, aynı ölçekler entegrasyon programlarından sonra son test olarak tekrar uygulanmıştır. Örneklem grubundaki Down Şendromlu çocuklar deney ve kontrol grubuna ayrılmış ve deney grubundaki Down Şendromlu çocuklar serbest oyun saatinde normal gelişim gösteren çocuklarla entegre edilmişlerdir. Entegrasyon uygulaması sırasında çocuklar otuz saniyelik zaman dilimlerinde, yirmi saniye aralıklarla altı dakika süre ile gözlenmiştir. Gözlemler kamera ile video cihazına kaydedilmiştir ve daha sonra sürekli gözlem kodu ile analiz edilmiştir o Her çocuğa ait 240 dakikalık gözlem bilgisi elde edilmiştir. Verilerin analizinde, Mann Whitney-ü testi, Wilcoxon Eşleştirilmiş iki örnek testi, khi kare önemlilik testi kul- 237 lanılmış ve khi kare analizinin uygulanamadığı durumlarda ise yüzde delerler kullanılmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak elde edilen sonuçlar özetle aşağıdaki gibidir: Entegrasyon programlarına katılan Down Sendromlu çocuklar, izole özel eğitim sınıfındaki Down Sendromlu çocuklara göre bilişsel, sosyal-özbakım ve motor gelişim alanlarında istatistiksel olarak önemli aşamalar kaydetmişlerdir. ( 0 .05). Entegrasyon uygulaması sırasında Down Sendromlu çocuklar en fazla manüplatif oyun, dramatizasyon ve blok köşelerini tercih etmişlerdir. Oyun tercihinde ise beraber ve paralel oyun en fazla tercih edilen oyun tipleri olmuştur. Down Sendromlu çocuklar en çok karma yaştaki kız ve erkek çocukların bulunduğu köşeleri tercih etmişlerdir. Down Sendromlu çocuklar sıklıkla, çocuk sayısının 1-3 arasında olduğu gruplarda oynamayı tercih etmişlerdir. Normal gelişim gösteren çocuklar özürlülere göre daha fazla oranda iletişimi başlattıkları bulunmuştur. Normal gelişim gösteren çocuklar arasında daha çok dört' yaşındaki çocuklar ve erkek çocuklar iletişimi başlatmışlardır. Entegrasyon ortamında normal gelişim gösteren ve Down Sendromlu çocuklar birbirlerine karşı en fazla 'bakma' davranışı göstermişlerdir. Sözel olmayan olumsuz iletişim davranışları da en fazla } Down Sendromlularda 'saldırgan iletişim' normal gelişim gösteren çocuklarda ise 'sosyal da ve te tepki vermemek' davranışları gözlenmiştir. Sözel ile- 238 tişim davranışlarında Down Sendromlu çocuklar 'dinleme', normal çocuklar 'emir, öneri verme, yönlendirme' davranışlarını en fazla sıklıkla göstermişlerdir. Down Sendromlu ve normal çocukların birbirlerine karşı gösterdikleri sözel olmayan olumlu iletişim ve sözel iletişim davranışları bakımından oyun tipleri arasındaki fark önemli bulunmuştur (P < 0 .05). Down Sendromlu ve normal çocukların birbirlerine karşı gösterdikleri sözel olmayan olumlu iletişim davranışlarına göre, oyun köşesinde bulunan çocukların cinsiyet özellikleri arasındaki fark önemli bulunmuştur (P < 0 .05). Benzer şekilde, sözel olmayan olumlu iletişim davranışlarına göre, oyun köşesinde bulunan çocukların yaş özellikleri arasındaki fark önemli bulunmuştur (P < 0 .05). İletişim kurulan normal çocukların cinsiyet özelliğine göre, Down Sendromlu ve normal çocukların birbirlerine karşı gösterdikleri sözel olmayan olumlu iletişim davranışları arasındaki fark önemli bulunmuştur (P < 0 .05). Down Sendromlu ve erkek çocuklar arasında daha fazla iletişim kurulmuştur. Normal çocukların Down Sendromlu çocuklara karşı gösterdiği sözel iletişim davranışları arasında fark olduğu gözlenmiştir (P < 0'05). Kız çocuklar daha fazla sözel iletişim davranışı göstermişlerdik İletişim kurulan çocukların yaş özelliğine göre; Down Sendromlu ve normal çocukların birbirlerine karşı gös- 239 terdikleri sözel olmayan olumlu iletişim davranışları arasındaki fark önemli bulunmuştur (P < 0 .05). Down Sendromlu ve normal çocuklar arasında daha fazla iletişim görülmüştür, Down Sendromlu çocukların entegrasyon uygulamaları sırasında tek başına oldukları durumlarda yaptıkları davranışların sayısı gözlem periyodlarına göre incelendiğinde, ilk periyoddan son periyoda doğru azalma göstermiştir. Aynı inceleme sosyal iletişim davranışları için yapıldığında; sözel olmayan olumlu ve sözel iletişim davranışlarında ilk periyoddan son periyoda doğru artma gözlenmiştir. Özürlü bireylerin topluma kazandırılması için, okul öncesi döneminden başlayarak normal insanlarla entegre edilmeleri, bağımsız olabilmeleri için ailelerin ve eğitimcilerin koruyucu tutum yerine, destekleyici ve motive edici bir tutumla hareket etmeleri önerilmektedir.