Ticaret gemilerinde küresel tehlike haberleşme sistemleri G. M. D. S. S.

19. yüzyılın sonunda telsiz aygıtının icat edildiği günden beri denizdeki gemiler mors kodlu haberleşmeyi kullanmaktadırlar. Mors kodu, Samuel Mors tarafindan icat edilmiştir. Bu kodlar tehlike ve emniyet haberleşmesi için ilk olarak 1844 yılında kullanılmıştır. Gemi ve sahil radyo istasyonlarının telsiz telgraf ekipmanına sahip olmaları, bunları kullanmaları ve mors kodu ile şifrelenmiş tehlike çağrılan için sıklıkla kullanılan telsiz frekanslarının dinlenmesi ihtiyacı 1912 yılında 'Titanic' gemisinin Kuzey Atlantik Okyanusunda batmasından sonra benimsenmiştir. Hemen ardından Amerikan Kongresi gemilerin tehlike çağrısı için mors kodu radyotelgraf ekipmanı kullanma gereklerini kanuni açıdan yasalaştırdı. Şu anda Birleşmiş Milletler Teşkilatı içinde yer alan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, bütün milletlere ait gemiler için bunun kullanıma girmesini sağladı. Mors ile şifrelenmiş tehlike çağrısı bir asır önce icat edilmiş olmasından bu yana binlerce hayatın kurtarılmasını sağlamıştır. Ancak bu sistemin kullanımı., becerikli ve iyi eğitilmiş telsiz operatörlerinin yamanının önemli bir bölümünü telsiz tehlike frekanslarını dinleyerek harcamasını gerektirmektedir. Bu sistemin kapsamı orta frekans tehlike bandı olan 500 kHz. ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca tehlike haberleşme trafiği arasmda mors sinyalinin taşınabilmesi de sınırlandırılmıştır. On beş yıldan daha fazla bir süredir bir Birleşmiş Milletler Teşkilatı olan, Uluslararası Denizcilik örgütü, denizcilik güvenliği ve denizlerin gemilerce kirletilmesini önleme konularında uzmanlaşmış ve deniz tehlike - emniyet haberleşmesini geliştirmenin yollarını araştırmaya koyulmuştur. 1979'da bir grup uzman, küresel arama ve kurtarma planının gelişimi olarak nitelendirilebilecek Uluslararası Deniz Arama ve Kurtarma Konvansiyonunu tasarlamıştır. Bu grup, arama ve kurtarma planının yürürlüğe konması için ihtiyaç duyulan haberleşme kaynağını sağlayan ve IMO tarafindan GMDSS'nin gelişimi olarak nitelenen tavsiyeleri derleyerek IMO'ya göndermiştir. Bu yeni sistem dünyadaki denizci milletlere ait uydu ve kryısal telsiz servislerinin kombinasyonu fle oluşturulan ve öncelikle gemiden gemiye esas alınan uluslararası tehlike haberleşmesini, gemiden sahile - kurtarma koordinasyon merkezine esas alınacak biçimde değiştirilerek yürürlüğe konmasını sağlayacaktır. Bu ise hemen herkes için, az sayıdaki amatör telsizler hariç, mors kodlu haberleşmenin sonu olarak telaöuzedilmektedir. GMDSS, telsiz operatörlerinin SOS veya MAYDAY çağrısında bulunmak için yeterli yamanlarının bulunmadığı yerlerde otomatik olarak tehlike uyarısının ve bulunulan coğrafi konumun gönderilmesini sağlamaktadır. Ayrıca ilk tehlikenin meydana geldiği yerde oluşacaktehlikelerin yol açacağı sakıncaların önlenmesi için, ilk anda diğer gemiler tarafindan gerekli görülen deniz güvenlik bilgilerine ait yayınların yapılmasını ve alınmasını sağlamaktadır. GMDSS çeşitli sistemlerden oluşmaktadır. Bulardan bazıları yeni, birçoğu ise bir süredir kullanımda bulunmaktadır. Bu yeni sistem aşağıda açıklanan fonksiyonları güvenilir bir biçimde yerine getirmeye uygun olacaktır. Tehlikedeki geminin coğrafi pozisyonunun da saptanmasını sağlayacak 'uyan', arama ve kurtarma koordinasyonu, konumlama, deniz güvenlik bilgisinin yayınlanması., genel haberleşme ve gemiden - gemiye köprüüstü haberleşmesi özel telsiz taşıma gerekleri geminin tonajı yerine kullanım alanına dayanmaktadır. Sistem tehlike uyarısı ve acil güç kaynakları konusunda gerekenden fazla olanak sağlamaktadır, GMDSS, üzerinde anlaşmaya varılmış olan bir usul dahilinde ve koordineli bir biçimde yürürlüğe konulan birbirinden ayrı birçok sistemden oluşmaktadır. Bu sistemin ana elemanları aşağıda kısaca açıklanmaktadır. Cospas - Sarsat Sistemi; Cospas - Sarsat sistemi Kanada, Fransa, A. B. D. ve Rusya tarafından kurulan uluslararası uydu esaslı arama ve kurtarma sistemidir. Bu dört ülke birlikte 406 MHz. uydu acfl durum pozisyon gösterici telsiz vericisinin geliştirilmesine yardım etmiştir. Bu ise Cospas-Sarsat sistemi ile kullanılacak biçimde dizayn edilerek GMDSS'nin bir elemanı halini almıştır. Otomatik olarak faaliyete geçen bu epirbler bugün SOL AS'a uygun bütün gemiler, ticari balıkçı gemileri ve diğer gemiler için bulundurulması istenmektedir. Aynca bu aygıtlar dünyanın herhangi bir yerinden, kurtarma koordinasyon merkezlerine gemi kimliğini ve doğru coğrafi pozisyonu yayınlamak için dizayn edilmiştir. Navtex; Navtex, deniz seyirsel uyanları, hava tahminleri ve uyarılan, Arama- Kurtarma faaliyetlerini ve benzer bilgileri gemilere derhal ulaştırmak için otomatiklestirilmiş uluslararası bir sistemdir. Küçük, düşük maliyetli ve kendi kendini idame ettirebilen akıllı diyebileceğimiz yazıcık bir telsiz alıcısıdır. Tekne veya gemilerin köprü üstlerine tesis edilebilen bu aygıt, gelen her mesajı halen yapılan veya daha önce gerçekleştirilmiş yayınlar içersinde alınıp alınmadığını ve gemi kaptanının ilgilendiği konulardaki kategoride olup olmadığını kontrol eder. Eğer gelen, yeni ve istenen bir mesaj ise aygıt ebadında bir kağıt üzerine basılır. Eğer bu özellikleri taşımıyor ise mesaj göz ardı edilir. O alanda daha önceden bulunan gemilerin, yayınlandığında almış oldukları ve tekrar almak istemedikleri birçok mesaj o alana yeni gelen bir gemi tarafından ilk olarak alınacaktır. Bu yaşamsal bilgilerin alınması için, bir kişinin yapılan yayın boyunca orada hazır bulunmdurulması ihtiyacı da ortadan kalkmaktadır. Inmarsat; GMDSS'nin bir başka önemli elemanı olan ve Uluslararası Denizsel Seyyar Uydu Organizasyonu tarafindan kullandırılan bir uydu sistemidir. GMDSS tarafindan Inmarsat-A terminali kabul edilmekle beraber bu sistem iki yeni servisi de içermektedir. Bunlardan ilki Inmarsat'in güvenlik ağı servisidir. Bu uydu esaslı servis, dünya genelindeki deniz güvenlik bilgisinin, ağır deniz ve hava uyarılarının, Navarea seyirsel uyanların, seyirsel radyo uyanlarının uluslararası buzul devriyesi ile bağlantılı olarak A. B. D. Sahil Güvenlik Teşkilatı tarafindan oluşturulan buzul raporlarının ve Navtex tarafindan sağlanmayan diğer benzer uyanların yayınına ait bir servistir. Bu güvenlik ağı, Navtex kapsamı dışında kalan alanlarda Navtex'e benzer özelliklerde çakşır, ikinci sistem ise, Inmarsat-C'dir. Halen kryı yer istasyonlan vasıtası ile kullanımda bulunan düşük maliyetli teleks ve veri haberleşme servisidir. Inmarsat-C ekipmanı maliyeti, Inmarsat-A için olandan daha azdır. Aynca gemi ekipmanı ve anten ölçüleri de daha küçüktür. Inmarsat da Cospas - Sarsat sistemininkine benzer bir epirb sistemini kullanıma sunmaktadır. Yüksek Frekans; GMDSS'nin neticesi olarak, Sahil Güvenlik yüksek frekans radyoteleks güvenlik servisini geliştirmeye başlamıştır. Bunun sebebi ise kendi haberleşme istasyonlarından denizcilikle ilgili topluluklara HF teleks üzerinden önemli deniz güvenlik bilgisinin yayınlanabilmesidir. Dijital Selektif Çağrı ; IMO, GMDSS Sisteminin bir parçası olarak VHF, MF ve HF telsiz kanallarında yapılan, sahü ve diğer gemilere gönderilen tehlike ve genelradyotelefon çağrılarına hız kazandırmak üzere DSC sistemini gündeme getirmiştir. DSC tamamıyla yürürlüğe konulduğu zaman VHF kanal 16 ve 21824 kHz'deki gürültülü telsiz alıcısını sürekli takip edip kollayan bir kişinin gemi köprüüstünde veya sahilde bulunma ihtiyacını ortadan kaldıracaktır. Ayrıca A. B. D.'de tecrübe edildiği üzere VHF kanal 16 daki artan trafik sıkışıklığı ve tıkanıklık probleminin azaltılmasına yardımcı olabilecektir. Gemilerin yukarıda belirtilen bu frekansları takip etmeleri, izleme durumu l Şubat 199 tarihinde sona erecektir. Bir kez SOLAS gemilerinin VHF ve MF radyotelefon kanalları üzerinde vardiya izleme görevlerinin dağıtımına müsade edildiği zaman diğer gemiler bu gemilerle özellikle birbirlerini geçtikleri zamanlarda irtibat kurabilmek için DSC'ye ihtiyaç duyacaklardır. Gemilerde taşman bütün VHF, MF ve HF telsiz ekipmanı güvenlik açısından DSC yeterliliği bulunacak biçimde olması gerekmektedir. Bunu tamamıyla başarabilmek için, milli gerekler göz önüne alınmalı ki, bütün yeni imal edilen radyotelefonlar, VHF ve MF / HF bazmda 1999 tarihi ile en az temel DSC gereklerine sahip olabilsin. VHF DSC aynı zamanda GMDSS gereklerinin dışmda bazı başka özelliklere de sahip bulunmaktadır. IMO bu özellikleri göz önüne alarak sistemi, gemiden gemiye kimlik tespiti ve izleme için de kullanmaktadır. Arama ve Kurtarma Etkin Yansıtıcısı ; Gemilerdeki GMDSS tesisleri bir veya daha fazla sayıda arama ve kurtarma radar etki yansıtıcısı içermektedir. Bu aygıt tehlikedeki gemilerin veya cankurtarma araçlarının yerini, kurtarma gemilerinin radar ekranlarında 3 cm.'lik birer çizgi serisi üretmek suretiyle göstermek amacıyla kullanılır. Amerikan sahil kaynaklı radyo istasyonları halen GMDSS'nin DSC dışmda her elemanını destekleyici ekipman ve donanıma sahiptir. MF/HF dijital selektif çağn fealiyetieriönümüzdeki iki yıl içersinde tesis edilmiş hale gelecektir. VHF, DSC faaliyetleri de bunu müteakip kısa bir zaman içersinde yürürlüğe konulmuş olacaktır. Gemilerde telsiz zabitlerinin ortadan kalkması ile GMDSS ve ilgili haberleşmesine ah problemlerinin olmayacağı anlamına gelmez. Bazı aygıtlardaki yanlış uyan oranı, eğitim ve bilgi yetersizliği nedeniyle şimdilerde % 99 civarına gelmiş bulunmaktadır. Elektronik kimliklerin, uluslararası veri tabanındaki doğruluğuna ait eksiklik, gemilerin gönderdiği tehlike uyanlarının tanımlanması ihtiyacına ilişkin gereğin halen bir problem olarak kalmasına neden olmaktadır.