AT Rekabet Hukukunda hakim durumun kötüye kullanılması

AT REKABET HUKUKUNDA HAKİM DURUMUN KOTUYE KULLANILMASI Rekabet politikasının en temel amaçlarından biri, tüketiciye ilgili pazarda en geniş seçme şansını ve en düşük fiyattan sağlayarak yardımcı olmaktır. Ayrıca faaliyet gösteren işletmelerin mal ve hizmetlerin alım-satımında belirli kurallara uymadıkları bir piyasa düşünülebilmesi mümkün değildir. Böyle kuralların yokluğu, ticaretin serbest işleyişini ve etkin rekabetin sağlanmasını engelleyecektir. Rekabetin engellenmesi, sınırlanması veya ortadan kaldırılmasının bir yolunda, piyasada elde edilen hakim durumun kötüye kullanılmasıdır. AT rekabet hukukunda hakim durumun kötüye kullanılması, ATA'nın 86. maddesiyle ayrıca bir Komisyon kararına gerek kalmaksızın yasaklanmıştır. Anttaşma'nın 86. maddeye göre bir veya birden fazla işletmenin Ortak Pazar'da veya önemli bir bölümünde hakim durumlarını kötüye kullanmaları, üye devletler arasındaki ticareti etkilediği ölçüde Ortak Pazar'la bağdaşmaz kabul edilir ve bu nedenle yasaklanır. Kötüye kullanma özellikle aşağıdaki durumlarda mevcut olabilir: 174 REKABET HUKUKU Doğrudan veya dolaylı olarak haksız alış veya satış fiyatları ya da başka haksız ticari şartlar koşulması, Tüketiciye zarar verecek şekilde üretimin, pazarların veya teknik gelişmenin sınırlandırılması, Ticari ilişkilerin taraflarına eş edimler için eşit olmayan koşullar uygulayarak, onların rekabette dezavantajlı duruma düşürülmesi, Sözleşmenin yapılmasının, nitelikleri gereği veya ticari teamüle göre bu tür sözleşmelerin konusuyla hiçbir bağlantısı olmayan ek yükümlülüklerin, karşı tarafça kabulü şartına bağlanması. AT rekabet hukukuna göre Antlaşma'nın 86. maddesi anlamında bir hakim durum, tek başına herhangi bir yaptırıma ya da hukuki sonuca bağlanmamıştır. ATA'nın 86. maddesi açıkça, sahip olunan hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklamaktadır. Çünkü hakim durumun tek basma sahip olmadığı rekabeti sınırlama etkisi, kötüye kullanılması halinde rekabeti kısıtlayacak ve hatta ortadan kaldırabilecektir. Bu bağlamda hakim durumun bulunduğu pazarda, pozisyonun sahibine piyasa koşullarını ve diğer rakiplerini önemsemeksizin karar alabilme gücü verdiği ve normal piyasa koşullarında sağlayamayacağı avantajlar sağladığı söylenebilir. ATAD yukarıdaki düzenlemeler ışığında 86. maddenin ihlal edilip edilmediğini incelerken, üç unsur üzerinde durmaktadır. Bunlar 86. maddeyi ihlal ettiği iddia edilen işletmenin hakim durumda olup olmadığı, hakim durumdaysa bunu kötüye kullanıp kullanmadığı ve son olarak da üye ülkeler arası ticaretin etkilenip etkilenmediğidir. Antlaşma'nın 86. maddesinin uygulanması konusunda sorumlu olan tek organ Divan değildir. Komisyon 89. maddenin kendisine verdiği yetkiye dayanarak, 85 ve 86. maddelerin ihlallerinin incelendiği ilk makam olma görevini sürdürmektedir. 17 Saydı Konsey Tüzük'ünün 14. maddesine göre, Komisyon bu görevini yerine getirirken, işletmelere ve işletme birliklerine karşı gerekli olan tüm incelemeleri yürütebilir. Bununla birlikte dikkat edilmesi gerekli nokta, Komisyon 175 REKABET HUKUKU incelemelerinin taraflarının gerçek kişiler değil, işletmeler ve işletme birlikleri olmasıdır. Komisyon kararlarına karşı ilgili kişiler, kararın iptali istemiyle Divan'a başvurabilirler. Rekabetin Korunması Hakkında Kanun 1994 yılında rekabetin sağlanması ve korunması amacını gerçekleştirmek için çıkartılmıştır. 4054 sayılı bu Kanun 07.12. 1994 tarihinde kabul edilmiştir. Altı kısım ve altmış beş maddeden oluşan söz konusu Kanun, rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları, hakim durumun kötüye kullanılmasını, rekabeti sınırlayıcı birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Kanun'u yürütecek makam olarak, Komisyon'un yetkilerine benzer yetkilerle donatılmış olan bir Rekabet Kurulu oluşturulmuştur. ATA'nın 86. maddesiyle büyük benzerlikler taşıyan RKHKun 6. maddesi de yukarıda belirtilen esaslar ışığında hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklamaktadır. 176