turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkiye'de atık yönetimi uygulamaları ve atıklardan enerji üretimi

Günümüzde katı atıklar dünyada ve Türkiye'de büyük sorun haline gelmeye başlamıştır. Bu tez çalışmasında katı atık ve atıklardan enerji üretimi konusu Kocaeli örneğiyle birlikte incelenirken, dünyadan örneklerle Türkiye'de katı atık kavramı ve katı atık yönetimi uygulamaları da incelenmiştir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde araştırmanın amacı, araştırma alanı olan Kocaeli'nin coğrafi konumu, fiziki ve beşeri özellikleri, tezin yazımında kullanılan veri ve yöntem ile alan ve konu ile ilgili literatür taraması anlatılmıştır. Bu çalışmada Türkiye'de ve Kocaeli'de katı atıkların durumunu, katı atıkların ülkemize çevresel ve ekonomik etkisini, katı atıklardan enerji üretimi ve bertaraf tesislerinin durumuyla birlikte katı atıkların İZAYDAŞ örneğinde nasıl azaltılabileceğini ve değerlendirilebileceğini göstermek amaçlanmaktadır. Nüfus yoğunluğu, tüketim ve sanayi faaliyetleri ile birlikte katı atıkların yaygın olduğu Kocaeli, örneklem olarak seçilmiştir. Ağırlıklı olarak literatür taraması ile birlikte saha araştırması da yapılmış ve İZAYDAŞ yetkilileriyle görüşmeler yapılarak istatistiksel bilgiler tablo ve grafik haline getirilerek kullanılmıştır. İkinci bölümdeki kavramsal çerçeve kısmında; çevre, çevre kirliliği ve nedenleri, atık, katı atık ve çeşitleri, sürdürülebilir kalkınma, entegre atık yönetimi ve uygulama seçenekleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise bulgular ve değerlendirme kısmı gelmektedir. Bu bölümde Türkiye'de katı atıklar, belediye atıkları, katı atıkların sınıflandırılması, katı atıklardan enerji üretimi, Kocaeli'de katı atıklar ve katı atıklardan enerji üretimi ve son olarak dördüncü bölümde İZAYDAŞ örneğinde katı atıklar ve katı atıkların bertarafı anlatılmıştır. Türkiye'deki katı atık karakterizasyonu ile Kocaeli'deki katı atık karakterizasyonu benzerlikler göstermektedir. Bu karakterizasyonda katı atıkların en büyük kısmını mutfak atıkları oluşturmaktadır. Diğer yanabilen sınıfına giren kumaş, ayakkabı, çocuk bezi, çanta gibi katı atıklar da oldukça fazla yer kaplamaktadır. Kış mevsiminde ise kül ve cüruf atıkları artış göstermektedir. 2018 yılında kişi başına düşen katı atık miktarı Türkiye'de ve Kocaeli'de de günde ortalama 1.2 kg' ye yaklaşmaktadır. Türkiye'de atıkları depolama ve bertaraf yetkisi, yerel yönetimlere verilmiştir. Vahşi depolama ise yasaktır. Ancak yerel yönetimlerin ulaşamadığı küçük yerleşmelerde hala vahşi depolama yapılmaktadır. Düzenli depolama, yakma, biyogaz, biyometanizasyon, LFG gibi bertaraf yöntemleri Türkiye'de yaygınlaşmaya devam etmektedir. Kocaeli'de 2018 yılı itibari ile 195 adet atık işleme tesisi bulunmaktadır. Kocaeli'de 95 adet tehlikesiz atık geri kazanım tesisi, 60 adet lisanslı ambalaj atığı toplama ayırma tesisi ve geri kazanım tesisi ve 29 adet de tehlikeli atık geri kazanım tesisi bulunmaktadır. Bu tesislerden en önemlisi Türkiye'nin ilk katı atık bertaraf tesisi olan İZAYDAŞ' tır. Bu tesis Türkiye'de kurulan diğer bertaraf tesislerine öncü olmuştur. Dördüncü bölümde ise İZAYDAŞ ve faaliyetlerine ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Malatya Havzası ve çevresinde iklim özelliklerinin meyveciliğe etkisi

İnceleme alanını oluşturan Malatya Havzası, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nün batısında yer almaktadır. Kuzeyde Doğu Toroslar, güneyde Güneydoğu Toroslar arasında yer alan havza tektonik oluşumlu geniş tabanlı bir üçgen şeklindedir. Coğrafi konumu nedeniyle Malatya Havzası, Doğu Anadolu Bölgesi'nden farklı iklim özellikleri göstermektedir. Yörede karasal iklim özellikleri yaşanmakta olup, yaz mevsimi çevresine göre daha ılıman geçmektedir. Uzun yıllar 366. 6 mm olan toplam yağışın büyük bölümü ilkbahar mevsiminde düşmektedir. Yıllık yağış miktarının az, yaz sıcaklıklarının yüksek olması şiddetli kuraklığın yaşanmasını sağlamaktadır. Havzada kaynak sularının azlığı ve mevcutlarının verimli kullanılamaması tarımda sulama sorununu doğurmuştur. Yağış ve sulamanın yetersizliği havzada yaşayan halkı zorunlu olarak meyveciliğe yöneltmiştir. Bu zorunluluk Malatya Havzası ve çevresini Dünya kayısı üretiminde I. sıraya yerleştirmiştir. Yörede kayısı ile birlikte kiraz, elma ve üzün ekonomik anlamada geniş alanlarda üretilen diğer meyve türleridir. Havzada yetiştirilen meyveler özellikle de kayısı iklim şartlarından önemli ölçüde etkilenmektedir. İlkbahar geç donları ve sonbahar erken donları ile birlikte diğer meteorolojik şartlar da havza genelinde meyve üretimini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada, havza genelinde uzun dönem rasat yapan meteoroloji istasyonlarının verileri kullanılarak havzanın iklim özellikleri belirlenmiştir. Üretim miktarlarının düşük olduğu yıllar ile bahar mevsiminde düşük sıcaklıkların görüldüğü yıllar karşılaştırılmıştır. Ayrıca Malatya Meyvecilik Araştırma Enstitüsü'ne ait otomatik istasyonların verileri de kullanılmıştır. Sonuçta; Malatya Havzası ve çevresinde yaşanan iklim özelliklerinin havzada yetiştirilen meyve türleri için uygun olduğu görülmüştür. Ancak bazı yıllar ilkbahar döneminde yaşanan düşük sıcaklıkların özellikle kayısı üretimini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Üretimin düşük olduğu yıllarda yaşanan olumsuz havza şartlarının havza genelinde aynı ölçüde zarara yol açmadığı da belirlenmiştir. Havzada yaşanan bu farklılık jeomorfolojik özelliklerden kaynaklanmaktadır. Buna en çarpıcı örnek Yeşilyurt ve Battalgazi çevresidir. Yaşanan sıcaklık terselmesi nedeniyle Battalgazi'de meyvelerin düşük sıcaklıklardan etkilenme riski daha yüksektir. Bu nedenle havza genelinde çevresine göre çok alçak alanlar meyve yetiştirilmesi için uygun değildir.
Boru hatları ulaşımı ve potansiyelinin Türkiye'nin siyasi coğrafyasındaki etkileri ve önemi

Boru hatları, ekonomi adı verilebilecek organizmaya ihtiyaç duyduğu enerjiyi taşıyan damarlar gibidir. Bu nedenle boru hatları, geçtiği ve ulaştığı bölgelerin ekonomik ve politik anlamda kalkınabilmesi için stratejik bir önemi ifade etmektedir. Bu yaşamsal değeri nedeniyle enerji üreticisi ve tüketicisi ülkeler, boru hatları siyasetinde etkin olmaya çalışmakta ve kendileri için güçlü bir pozisyon elde etmeye çalışmaktadır. Soğuk Savaş'ın bitmesi ile beraber ortaya çıkan politik boşluklar, dünya enerji siyaseti açısından Hazar ve Orta Asya gibi iki önemli petrol ve doğal gaz zengini bölgenin paylaşım mücadelesini gündeme getirmiştir. Bu yeni dönem güç rekabeti, iki ana aktör konumundaki ABD ile Rusya etrafında şekillenmekte ve bu ülkelerin müttefiklerinin de katılımı ile çok boyutlu bir özellik kazanmaktadır. Günümüz enerji politikalarının en önemli gündemini oluşturan Hazar ve Orta Asya çıkışlı boru hatlarının muhtemel geçiş güzergahı, coğrafi konumu ve tarihi birikiminin sağladığı imkanlarla Türkiye'yi, bu yeni mücadelenin en değerli taraflarından birisi haline getirmektedir. Sahip olduğu enerji kaynaklarını ekonomisinin kalkınması için temel dinamik olarak gören doğu komşuları ile gelişmiş ekonomisine dinamizm sağlamaya çalışan enerji fakiri Avrupa arasında kalan Türkiye, birbirine ihtiyaç duyan bu iki bölge arasındaki konumu ile kendisine politik üstünlük sağlamaya çalışmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin boru hatları siyasetindeki yeri, etkileyen tüm faktörler göz önünde tutularak incelenmeye çalışılmıştır. Söz konusu çalışmadaki bakış açısı, Türkiye'nin stratejik bir geçiş ülkesi olabilmesinin yanında, ihtiyaç duyduğu enerjiyi farklı kaynaklardan sürekli olarak temin edilebilmesi için gerekli şartların ortaya konulabilmesi merkezli olmuştur. Bu nedenle Türkiye'nin boru hatları siyasetindeki üstün ve zayıf yanları ile etken ve edilgen yanları bu çalışmanın ana gündemini oluşturmaktadır.
Gaziantep ve çevresinde kültür turizmi

'Gaziantep ve Çevresinde Kültür Turizmi' adlı bu çalışma, Gaziantep ilindeki kültür turizminin temelini oluşturan tarihi ve kültürel çekicilikleri ve bu çekiciliklerin günümüzün değişen turizm anlayışıyla turistlere sunum olanaklarını kapsamaktadır. Dolayısıyla, alternatif turizm çeşidinin bir türü olan kültür turizmi, kültürel kaynaklar üzerine yapılan bir turizm çeşidi olup, ana motivasyonunu yeni yerler görme ve tanıma, yeni şeyler öğrenme ve en önemlisi de kültürel etkinliklere katılma amacıyla yeni deneyimler kazanma ihtiyacı oluşturmaktadır. Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Gaziantep ilindeki mevcut tarihi ve kültürel çekicilikler üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda, Gaziantep ilinde varlığını günümüze kadar sürdüren ve kültürel turizme kaynak oluşturan Hitit, Med, Asur, Pers, İskender, Selefkoslar, Roma, Bizans, İslam-Arap ve İslam-Türk kültürüne ait kültürel ve tarihi miras çekicilikleri anlatılmaktadır. Bu bağlamda çekicilikler tarihsel, prehistorik, arkeolojik, askeri ve dini olmak üzere 5 ayrı ana konu başlığı altında toplanmıştır. Daha sonra araştırma alanının turizm kapasitesi üzerinde durulmuş ve çalışmanın son aşamasında kültür turizminin gelişimi ve planlanmasında genel önerilerde bulunulmuştur.
Teke Yarımadası'nda kuvaterner buzullaşmalarının alansal dağılışında iklimin etkisi

Teke Yarımadası, 2500 m. üzerinde yükseltide birçok zirve barındıran dağlar ile, engebeli bir topografyaya sahiptir. Dağlık kütleler üzerinde, Kuvaterner'de gerçekleşen iklim değişimleriyle birlikte birden fazla buzullaşma etkili olmuştur. Teke Yarımadası'ndaki buzullaşmış alanlar Türkiye'de kalıcı kar sınırının en alt seviyelere indiği bölge olarak dikkat çekmektedir. Teke Yarımadası'nda yer alan dağlardan; Sandıras, Karadağ, Akdağ ve Beydağları'nda Kuvaterner buzullaşmalarının iklim ile olan ilişkisini belirlemek amacıyla, çalışma sahası sınırları içerisinde yer alan MGM'ye ait toplamda 27 meteoroloji istasyonundan ve Karadağ'ın güneyine kurduğumuz Söğütlüdere istasyonuna ait verilerden faydalanılmıştır. Bu verilerle CBS yöntemleri ve enterpolasyon yöntemleri uygulanarak alansal sıcaklık-yağış dağılış haritaları üretilmiştir. Bu veriler ışığında Teke Yarımadası'nda günümüz sıcaklık ve yağış ortalamaları belirlenmiştir. Pleyistosen döneminde sıcaklık-yağış koşullarının günümüzden farklı olduğu öngörüsünden yola çıkarak, Kuvaterner'de meydana gelen iklim değişiklikleri ve yine bu dönemde gerçekleşen buzul çağlarındaki iklim ile günümüz kıyaslaması yapılmıştır. Sonuç olarak Kuvaterner döneminde, Teke Yarımadası'ndaki çeşitli dağlar üzerinde meydana gelen buzullaşmaların Anadolu'nun geneline göre daha alçak seviyelerde görülmesinin esas temelini mikroklimal etkiler ve topografya şartlarına bağlı olduğu görülmüştür. Akdeniz üzerinden gelen alçak basınç sistemlerinin ilk karşılaşma alanı olan Sandıras, Karadağ ve Akdağ gibi güneybatıya doğru bakan kısımlarının, orografi etkisiyle beraber çok fazla yağış aldığı görülmüştür. Pleyistosen dönemi itibariyle sıcaklık şartlarının da düşük olması buzullaşma koşullarının hakim olduğunu göstermektedir ve buzulların daha alçak seviyelere indiği tespit edilmiştir. Doğuya doğru gidildikçe, Beydağları'nın yükseltisin daha fazla olmasına rağmen yağmur gölgesinde kalması, diğer dağlara göre daha az yağış almasına neden olmuş ve buzullaşma şartları çok fazla gelişememiştir.
Van Gölü seviye değişimleri ve kıyılar üzerindeki etkileri

Çalışma kapsamında Van Gölü seviye değişimleri ile bu değişimlerin kıyılar üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapılan çalışmalar Kuvaterner'de Nemrut Volkan'ının faaliyetleri ile oluşan Van Gölü'nde yaşanan salınımların bir o kadar eski olduğunu göstermektedir. Bu değişimlerin en güzel kanıtı ise göl çevresinde çeşitli seviyelerde bulunan taraça depolarıdır. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kapalı karakterdeki Van Gölü Havzası ve yakın çevresinin genel fiziki coğrafya özelliklerine değinilmiştir. İkinci bölüm, göllerde yaşanan seviye değişimlerinin nedenleri üzerine genel bir değerlendirmeyi kapsamaktadır. Son bölümde ise Van Gölü seviye değişimlerinin nedenleri ile bu değişimlerin kıyılar üzerinde yapmış olduğu etkiler incelenmiştir. Göl çevresinde seviye değişimlerinin en rahat izlenebildiği yerler, alçak kıyı kesimleridir. Hemen hemen tüm göl etrafında rastladığımız bu basık topografyanın en geniş yayılım gösterdiği alanlar, gölün doğu ve kuzeydoğusudur. Çalışmanın son bölümünde belirlenen 6 alçak kıyı alanında 1986- 1998 ve 2016 yıllarına ait uydu görüntüleri incelenerek seviye değişimlerinin boyutları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Başta kıyı çizgisi olmak üzere deltalar, sulak alanlar, plajlar gibi alçak kıyılar üzerinde salınımlara paralel olarak yaşanan boğulma ve büyümeler uydu görüntüleri ve ArcGIS aracılığıyla tespit edilmeye çalışılmış; yerleşmeler, tarım alanları, yollar, çayır ve meralar gibi beşeri ortam üzerindeki etkilere de yer verilmiştir. Göl etrafında belirlenen birkaç alanda yerinde yapılan arazi çalışmaları ile de bu bilgiler desteklenmiştir.
Gelişimi, yapısı ve sorunları ile Gaziantep sanayii

'Gelişimi, yapısı ve sorunlarıyla Gaziantep sanayii' adlı çalışmamızda, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde gelişmiş bir sanayi merkezi olarak ortaya çıkan Gaziantep'te, sanayi faaliyetlerinin bu denli gelişmesinde etkili olan faktörleri belirlemek temel amacımız olmuştur. Bu bağlamda, Gaziantep'te meydana gelen sanayileşmenin niçin ve nasıl oluştuğuna ilişkin soruların yanıtlan aranmıştır. Öte yandan çalışmamızda, Gaziantep sanayisinin gelişimi tarihsel süreç içinde ele alınmış, bu gelişimin Türkiye'de uygulanan ekonomik politikalarla ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamımızda, Gaziantep'te sanayi faaliyetlerinin coğrafi dağılışı ve bu dağılışı etkileyen faktörler, sanayi kollan, sanayi - kentleşme ilişkisi ve sorunları üzerinde durulmuştur. Gaziantep sanayisinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi sanayisi içindeki yeri ve önemi, bölgede yer alan diğer illerle karşılaştırmalı olarak gözden geçirilmiştir.
Huzurkent'in beşeri ve ekonomik coğrafyası

Huzurkent, Akdeniz bölgesinin Adana bölümünde Mersin ili idari sınırında yer almaktadır. 1968 yılında kurulan Huzurkent 1969 yılında belediye statüsü kazanmıştır. 2004 yılında Nacarlı ve Bağlarbaşı mahallelerinin dahil olmasıyla mahalle sayısı 7'ye yükselmiştir. 2012 yılında büyükşehir yasasıyla Huzurkent belediyesi kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren Mersin'in Akdeniz ilçesine bağlı mahalle ünitesi olarak yer almıştır. Günümüzde 38,78 km yüzölçümüne sahip olan Huzurkent'de 7 mahalle ünitesi bulunmaktadır. Alüvyal bir ova üzerinde kurulan Huzurkent, uygun iklim koşulları, topoğrafik bir engelin olmaması ve verimli topraklara sahip olması Huzurkent'in yerleşim alanı olarak tercih edilmesini sağlamış ve kısa sürede nüfuslanmasına imkan tanımıştır. Mersin-Adana karayolu ve Mersin-Adana demiryolunun bulunduğu güzergahta yer alması, Huzurkent'in sosyo-ekonomik yapısında değişmeler meydana getirmiştir. Kurulduğu dönemde yoğun zirai faaliyetleriyle kırsal yerleşme özelliği gösteren Huzurkent, ulaşım fonksiyonunun sahaya etkisiyle birlikte ticaret, sanayi ve hizmet alanlarında gelişme göstermeye başlamış ve zamanla şehirsel bir karakter kazanmıştır. Sahada topoğrafik bir engelin olmamasına rağmen nüfusun mahallelere dağılışında farklılıklar görülmektedir. Nüfus daha çok Mersin-Adana karayolunun güneyinde ve Demiryolunun kuzeyindeki mahallelerde yoğunluk göstermektedir. Huzurkent'de ticaret, sanayi ve hizmet faaliyetleri gelişme göstermekle beraber günümüzde tarım, ekonomik faaliyet alanı olarak önemini korumaktadır. Huzurkent'de modern tarım yöntemleri uygulanmakta olup çeşitli sebze ve meyve tarımı yapılmaktadır. Huzurkent ulaşım fonksiyonları yönünden zengin bir sahadır. Sahada hem karayolu ulaşımı hem de demiryolu ulaşım sistemi mevcuttur. Bu ulaşım sistemleri ile birçok yerleşim alanına ulaşmak mümkündür. Uluslararası ticarette önemli bir konumda olan Mersin ve Tarsus şehirleri arasında yer alan Huzurkent, Mersin Tarsus organize sanayi bölgesinin sahada kurulmasıyla birlikte sahada ticaret ve sanayi faaliyetlerinin gelişmesini sağlamıştır. Ticaret, Mersin-Adana karayolu ve Atatürk Caddesi boyunca gelişme göstermiştir. Huzurkent'de perakende ticaret, günlük ihtiyaçlar, uzun süreli ihtiyaçlar, periyodik ihtiyaçlara yönelik ticari faaliyetler gelişmiştir. Sanayi, Mersin-Tarsus karayolu üzerinde ve Mersin-Tarsus organize sanayi bölgesinin bulunduğu alanlarda kurulmuş olup sanayi faaliyetleri hem Huzurkent hem de çevresinde yer alan yerleşim alanları için önemli bir istihdam alanı oluşturmaktadır. Mevcut olan sanayi kolları ise gıda, otomotiv, cam, petro-kimya sanayisi ve kimya sanayisidir.
İstanbul'un 1/5000 ölçekli paftalarında (F21-c-20-b, F22-d-16-a) şehirsel arazi kullanımı

Yerleşmelerin ortaya çıkmasında ekonomik, sosyal faktörlerin yanı sıra politik kararların da etkili olduğu bir gerçektir, istanbul'un mekansal gelişimi incelendiğinde köklü yapılanmalann, planlı müdahalelerin, yaz-boz uygulamalannın, sistemsiz ve yüzeysel çözümlerin birbirini izlediği görülmektedir, işte bu türden planlı ve plansız yapılaşma örneklerini, teze konu olan inceleme sahasında bir arada görmek mümkündür. Hatta bu iki yerleşim sürecini yani Kağıthane ve Beşiktaş - daha çok Levent söz konusu edilmektedir - ilçelerini sosyo-ekonomik, kültürel ve konut türleri bakımından birbirinden kalın bir hatla ayıran Büyükdere Caddesidir. Caddenin batısında kalan, önceleri istanbul şehrinden bağımsız bir köy görüntüsünde olan Kağıthane ilçesi, 1950'lerde kurulan sanayi tesislerinin çevresinde oluşmaya başlayan gecekondu mahalleleri zamanla gelişerek ve genişleyerek plansız yerleşime örnek teşkil ederken caddenin batısında kalan Levent ve Konaklar mahalleleri ise aynı dönemlerde alınan politik kararlar neticesinde devlet eliyle ya da özel kooperatifler eliyle planlı bir şekilde yerleşime açılmıştır. Araştırma istanbul'un 1/5000 Ölçekli F21-c-20-b ve F22-d-16-a paftalarında yer alan yerleşmelerin şehirsel fonksiyon alanlannı ve dağılış düzenini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Sözü geçen paftalarda Kağıthane ilçesinin büyük bir kesimi, Beşiktaş ilçesinin bir kısmı ile Şişli ilçesinin kuzeyde kalan bölümünün güney kesiminin çok küçük bir parçası ile yine Şişli ilçesinin güneyde kalan bölümünün kuzeyindeki çok küçük bir alan yer almaktadır. Çalışma yürütülürken öncelikle inceleme sahasına ait daha önceden oluşturulmuş kaynaklann taraması yapılmış, adı geçen ilçe belediyeleri ve istanbul Büyükşehir Belediyesinden yetkililer ile görüşülmüş, ayrıca arazi çalışmalan yapılmıştır. Böylece istanbul'un bu kesiminin fonksiyon türlerinin tespiti ve dağılışı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın birinci bölümünde yerleşmenin şehir içindeki yeri, coğrafi konumu, fiziki özellikleri, tarihçesi ve nüfus bilgileri açıklanmaya çalışılırken, ikinci bölümde arazi kullanılış türleri, dağılıştan aktarılmış, üçüncü ve son bölümde ise anlatılanlardan yola çıkılarak bir değerlendirme yapılmıştır.
Harita ve küre kullanımı eğitiminin beş yaş çocuklarının harita ve küre okuma ve yorumlama becerilerine etkisi

Bu araştırmada, Harita ve Küre Kullanımı Eğitim Programının, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden beş yaş çocuklarının harita ve küre okuma ve yorumlama becerilerine etkisi incelenmiştir. On haftalık harita ve küre kullanımı eğitim programının etkisini değerlendirmek amacıyla, ön-test/son-test kontrol gruplu yarı deneysel model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ilinde bulunan üç özel eğitim kurumunun anaokulunda öğrenim gören, 28'i deney (16 kız, 12 erkek) , 28'i kontrol grubunda (14 kız, 14 erkek) olmak üzere toplam 56 çocuk oluşturmuştur. Veriler, 'Beş Yaş Çocukları İçin Harita ve Küre Okuma ve Yorumlama Becerilerini Değerlendirme Testi' kullanılarak toplanmıştır. Değerlendirme testi, deneysel işlem öncesi ve sonrasında çocuklara verilmiş, ayrıca deney grubuna eğitim programı bitiminden dört hafta sonra tekrar uygulanmıştır. Araştırmada, deney grubunda yer alan çocuklara bulundukları ortamdaki yaşantılarına ek olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen 'Harita ve Küre Kullanımı Eğitim Programı' uygulanırken, kontrol grubundaki çocuklara öğretmenleri tarafından günlük eğitim programlarının uygulanmasına devam edilmiştir. Verilerin analizinde, deney ve kontrol grupları arasındaki başarı ve cinsiyet farklılıklarının belirlenmesinde bağımsız gruplar için t-testi, deney ve kontrol gruplarının kendi içlerindeki başarı ve cinsiyete ilişkin puan ortalamalarının karşılaştırılmasında ise bağımlı gruplar için t-testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubu çocuklarının harita ve küre okuma ve yorumlama becerileri puan ortalamaları ile kontrol grubu çocuklarının puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak 0.05 düzeyinde anlamlı fark gözlenmiştir. Ayrıca, deney grubu çocuklarının son-test/izleme testi ölçümleri arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmamıştır. Bu sonuçlar, uygulanan harita ve küre kullanımı eğitim programının, çocuklara harita ve küre okuma ve yorumlama becerilerini kazandırmada etkili ve kalıcı olduğunu ortaya koymaktadır.
Identification of traffic accident hot spots and their characteristics in urban area by using GIS

Dünyanın ve Türkiye'nin en önemli problemlerinden biri olan trafik kazaları, can veya mal kaybı ile sonuçlanmaktadır. Literatürde geçen karayollarındaki kara nokta tanımına ek olarak, kentsel alanlarda problemlerin belirlenmesi ve önlem alınmasına ışık tutması için trafik kazalarının yoğun olarak görüldüğü yerlerin tanımlanması gereklidir. Karayolları trafik güvenliğinde kullanılan kara nokta tanımına karşılık, kentsel bölgelerde kazaların yoğun olarak görüldüğü yerler sıcak nokta olarak adlandırılmaktadır. Bu tez çalışmasında, kentsel bölgelerde kaza sıcak noktalarının tespiti için 'En Yakın Komşuluk Hiyerarşik Kümeleme' metodu sunulmaktadır. Sıcak nokta dağılımları, farklı kentsel bölge alanları, farklı kaza tipleri ve farklı kaza oluşum zamanlarına göre incelenmiştir. Ayrıca, kaza sıcak noktalarının ana kavşaklarla olan ilişkisini anlamak için birbirleri arasındaki mesafeler incelenmiştir. Çalışmada trafik kaza sıcak noktalarının analizinde sıkça kullanılan yöntemlerden biri olan 'Çekirdek Yoğunluk Kestirim Yöntemi' de kullanılmıştır. Seçilen eşik mesafesinin sıcak not oluşumuna etkisi, farklı eşik mesafe değerleri kullanılarak incelenmiştir. Sayısal sonuçlar, Ankara 2008 ve 2010 yılları arasında meydana gelen trafik kazalarını kullanılarak elde edilmiştir. Ölümlü kazalar nadir olaylar olduğundan, 1 km eşik mesafesinde sıcak nokta oluşturmak mümkün olmuştur. Yaralanma ile sonuçlanan kazalar, çoğunluğu kavşak veya kavşaklara yakın olmak üzere 100 metre eşik mesafesinde bile anlamlı sayıda sıcak nokta oluşturmaktadır. Yaya kaza sıcak noktaları literatürden de beklendiği üzere Ankara kent merkezi veyakın çevresindeki alanlarda daha yoğun olarak gözlenmiştir.