Duyguların, duygu düzenlemenin, obsesif inançların, düşünce kontrolünün ve bağlanmanın, obsesif kompulsif bozukluktaki farklı belirtilerdeki rollerinin incelenmesi

Bu çalışmada, OKB belirtilerinin, bağlanmanın, duygu ve biliş ile ilişkili değişkenlerin klinik bir örneklemde incelemesi amaçlamış ve OKB belirtilerinin açıklanmasında duyguların yaşanma sıklığının, duygulara ilişkin öz değerlendirmenin, duygu düzenleme yöntemlerinin, duygu düzenleme zorluklarının, obsesif inançların ve düşünce kontrol yöntemlerinin göreceli katkıları incelenmiştir. Bununla birlikte, bağlanma ile OKB belirtileri arasındaki ilişkide bu değişkenlerin aracı rolü olup olmadığı değerlendirilmiştir. Öncelikle klinik olmayan 224 kişilik bir örneklemde Duyguların Yaşanma Sıklığı ve Duygulara İlişkin Özdeğerlendirme Formu'nun geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış ve bulguların kabul edilebilir düzeyde olduğuna karar verilmiştir. Daha sonra OKB tanısı almış 101 kişilik örneklemde klinik çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ele alınan kaygı, üzüntü, tiksinti, öfke, suçluluk, neşe ve sakinlik olmak üzere 7 duygudan, duyguların yaşanma sıklığı açısından olumsuz duygular öne çıkarken duygulara ilişkin öz değerlendirmede hem olumlu hem de olumsuz duyguların etkileri bulunmuştur. Ayrıca, farklı OKB belirtilerinde farklı duyguların etkileri görülmüştür. Bastırma obsesyon, kompulsiyon, kaçınma, yavaşlama belirti şiddetlerini ve saldırganlık obsesyonları ile sayma kompulsiyonlarını yordamıştır. Yeniden değerlendirme ise tekrarlayıcı törensel davranışları yordamıştır. Ayrıca bağlanmanın kaygı boyutu ile obsesyon belirti şiddeti arasında bastırma yönteminin aracı rolü olduğu görülmektedir. Duygu düzenlemedeki zorluklar içerisinden 'Netlik' kararsızlık, patolojik sorumluluk belirti şiddetleri ile kontrol belirtilerini, 'Kabul' kompulsiyon, patolojik sorumluluk belirti şiddetlerini ve dini, simetri obsesyonlarını, 'Strateji' ise obsesyon, kaçınma ve yavaşlama belirti şiddetini, 'Dürtü' patolojik kuşku belirti şiddetini ve 'Amaç' ise sayma belirtilerini yordamıştır. Ayrıca bağlanmanın kaygı boyutu ile obsesyon belirti şiddeti arasında 'Strateji'nin aracı rolü olduğu görülmektedir. Obsesif İnançlardan sorumluluk/tehdit algısı obsesyon, kompulsiyon, kaçınma, patolojik sorumluluk ve yavaşlama belirti şiddetini ayrıca tekrarlayıcı/törensel davranış kompulsiyonlarını; mükemmeliyetçilik/kesinlik obsesif inanç alanı patolojik kuşku belirti şiddetini ve saldırganlık obsesyonlarını ve kontrol kompulsiyonlarını, düşüncenin/kontrolün önemi obsesif inanç alanı ise dini ve simetri obsesyonları ile simetri kompulsiyonlarını yordamıştır. Ayrıca bağlanmanın kaygı boyutu ile OKB belirtileri arasında sorumluluk/tehdit algısı ve mükemmeliyetçilik/kesinlik inanç alanlarının aracı role sahip olduğu bulunmuştur. Düşünce kontrol yöntemleri açısından ise çalışmada 'Dağıtma' kararsızlık belirti şiddetini, 'Cezalandırma' obsesyon, kompulsiyon, kaçınma, yavaşlama belirti şiddetlerini, 'Endişelenme' patolojik sorumluluk belirti şiddetini ve saldırganlık ve somatik obsesyonları, 'Sosyal Kontrol' ise kaçınma belirti şiddetini yordamıştır. Ayrıca bağlanmanın kaygı boyutu ile obsesyon şiddeti arasında 'Cezalandırma' patolojik sorumluluk şiddeti ve saldırganlık obsesyonları arasında ise 'Endişelenme' yöntemimin aracı rolü olduğu görülmüştür. Bununla birlikte bağlanmanın kaçınma boyutu ile kaçınma belirti şiddeti arasında 'Sosyal Kontrol' yöntemi aracılık etmektedir. Sonuç olarak, farklı obsesif kompulsif belirtilerin farklı duygusal ve bilişsel mekanizmalar ile ilişkili oldukları görülmektedir. Çalışmanın bulguları mevcut literatür ışığında tartışılmış, yeni çalışmalar için öneriler ve bulguların klinik doğurguları değerlendirilmiştir.