Türkiye'de devlet geleneğinin sivil toplum üzerine etkisi

Sivil toplum çok eski çağlardan günümüze tanımlanmaya çalışılan bir kavramdır. Bir organizasyon şeklinde yürütülen devlet işleri özellikle Sanayi devrimi ve sonrası çok daha karmaşık bir hal almıştır. İnsan ilişkilerinin değişimi devletlerin yönetim biçimleri ve toplumların gelişmelerini etkilemiştir. Değişen ve gelişen insan ilişkileri ile örgüt ilişkilerinin çok yönlülüğünün yanı sıra karmaşıklığı, uzlaşı ve ortak paydayı yakalama adına önem taşımaktadır. Yıllardan beri alışılan yönetim geleneği ve devlet algısının bu kadar içselleştiği Türkiye'de bireylerin aslında ideolojiden ve siyasetten arınması gerekmektedir. Siyaset hükümet etme gücünü eline aldığında devlet ile eşdeğer görülmekte ve devletin sahip olduğu o efsanevi gücünden yararlanarak toplumun bütün alanlarına ağırlığını koymaktadır. Çalışmada Türkiye'nin sahip olduğu devlet geleneği ve bürokratik yapının, ülkenin sivil bir toplum olma görüntüsü üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, tarihsel bir bakış açısıyla betimleyici bir yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca konuyla ilgili yapılmış olan eleştirel çalışmalar geniş bir literatür taraması yardımıyla sergilenmiştir. Bu literatür taraması aracılığıyla, hükümet programlarına, AB ilerleme raporlarına, Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı tarafından yürütülen ve Sivil Toplum Endeks Projesi 'inde sunulan raporlara yer verilmiştir. Çalışmanın amacı sivil toplumun gelişiminde devlet geleneği ve bürokratik yapının getirmiş olduğu engelleri ortaya çıkarmaktır. Gelenekten gelen dışa kapalı, çok fazla itiraz etmeyen bir toplum görünümünden, daha sorgulayıcı ve daha iyi koşullar için eleştirel bir bakış açısına sahip olabilen topluma geçiş için bu engelleri ortaya koymak önem arz etmektedir. Özellikle 1980'li yıllardan sonra gelişimi hız kazanan küreselleşme denilen dinamik, birbirine çok uzak ülkeleri yakın bir komşu haline getirirken, bireysel olarak bu durumun dışında kalmak imkansızlaşmıştır. İnsanlar ekonomik ve sosyal açıdan da farklı yaşam ve imkanları gördükten sonra bulundukları durumu sorgulama ve değiştirme ihtiyacı hissetmişlerdir. Büyük organizasyonlar ve yönetimler artık tek başına karar almak yerine, daha fazla yeni fikre ve düşünceye açık hale gelmişlerdir. Çünkü artık bireylerin memnuniyet derecesi ve fikirleri her alanda etkili olmaya başlamıştır. Araştırma gerçekleştirilirken yapılan çalışmaların genellikle sivil toplum kuruluşları üzerine yoğunlaştığı gözlenmiştir. Çalışmamızda Türkiye'de geçmişşten günümüze bürokratik yapı ve devlet geleneği üzerinde durulmuştur. Diğer ülkelerdeki bürokratik yapının gelişimi ele alınarak, bürokrasi ve siyaset uygulayıcılarının etkili ve verimli bir politika geliştirme önündeki engellerin ortaya çıkarılması ve bu engeller üzerindeki devlet geleneğinin etkisine yer verilmiştir. Anglo-sakson veya Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında Türkiye'de bürokratik yapı daha baskındır. Türkiye'deki ideolojik düzeydeki kutuplaşma ve farklılaşma sivil toplum kuruluşlarının amaçlarına ulaşabilmek için birlikte hareket etmelerini, zor hale getirmektedir. Bu nedenle birlikte hareket edemeyen sivil toplum örgütleri bir baskı grubu niteliği taşımamaktadır. Ayrıca ihtiyaç duydukları finansal desteği de elde edememektedirler.