Karar verme süreçleriyle bazı bilişsel süreçler, kişilik ve duygudurum arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, karar verme ile kurulumu değiştirme, çalışma belleği, planlama, seçici dikkat, akıcı zeka, kişilik özellikleri ve duygudurum arasındaki ilişkileri belirlemek ve bu ilişkileri YEM çerçevesinde incelemektir. Araştırmaya 59 kadın ve 41 erkek olmak üzere toplam 100 denek katılmıştır. Yaş ortalamaları 20.42 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada karar verme, kurulumu değiştirme, seçici dikkat, planlama, çalışma belleği, akıcı zeka, kişilik ve duygu durumu değerlendirmek amacıyla sırasıyla IKT, WCST, Stroop Testi TBAG Formu, LKDX, Wechsler Bellek Ölçeği-III Harf-Sayı Dizisi Alt Testi, RSPM, TKÖÖ ve PANAS uygulanmıştır. Testler deneklere bireysel olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayıları ve YEM kullanılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulguların değerlendirilmesi için. 05 düzeyinde anlamlılık düzeyi esas alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenmektedir: Korelasyon analizine ilişkin bulgularda, IKT Toplam ve Net puanı ile WCST'nin Toplam Tepki Sayısı (WCST 1) Toplam Yanlış Sayısı (WCST 2), Toplam Doğru Sayısı (WCST 3), Toplam Perseveratif Tepki Sayısı (WCST 5), Toplam Perseveratif Hata Sayısı (WCST 6), Toplam Perseveratif Olmayan Hata Sayısı (WCST 7), Perseveratif Hata Yüzdesi (WCST 8), İlk Kategoriyi tamamlamada Kullanılan Tepki Sayısı (WCST 9), Kavramsal Düzey Tepki Sayısı (WCST 10), Kavramsal Düzey Tepki Yüzdesi (WCST 11), Kurulumu Sürdürmede Başarısızlık (WCST 12) puanları; Stroop Testi TBAG Formunun 3., 4. ve 5. Bölüm Süre puanları ve 5. Bölüm Düzeltme puanı; LKDX Testinin Toplam Hamle Sayısı, Toplam Doğru Sayısı, Başlama Zamanı ve Yürütme Zamanı puanları; Harf-Sayı Dizisi Testinin Toplam ve Süre puanları; TKÖÖ'nün Deneyime Açıklık puanı; PANAS'ın Negatif Duygu puanıyla anlamlı korelasyon katsayıları göstermiştir. Ayrıca IKT'nin 1. Blok Net Puanı (IKT 1) ile WCST'nin Tamamlanan Kategori Sayısı (WCST 4) puanı; 2. Blok Net Puanı (IKT 2) ile WCST 1, WCST 2, WCST 5, WCST 6, WCST 8 puanları; 3. Blok Net Puanı (IKT 3) ile WCST 1, WCST 2, WCST 3, WCST 5, WCST 6, WCST 8, WCST 10, WCST 11, WCST 12 puanları; 4. Blok Net Puanı (IKT 4) ile WCST 1, WCST 2, WCST 5, WCST 6, WCST 8, WCST 9, WCST 11 puanları; 5. Blok Net Puanı (IKT 5) ile de WCST 1, WCST 2, WCST 3, WCST 4, WCST 5, WCST 6, WCST 7, WCST 8, WCST 9, WCST 11 puanları anlamlı korelasyon katsayıları göstermiştir. IKT 5 ile Stroop Testi TBAG Formunun 5. Bölüm Süre Puanı ve 5. Bölüm Düzeltme puanı; IKT 2 ile LKDX Testinin Toplam Hamle ve Toplam Doğru puanları; IKT 3 ile LKDX Testinin Toplam Hamle Sayısı, Toplam Doğru Sayısı ve Başlama Zamanı puanları; IKT 5 ile LKDX Testinin Toplam Hamle Sayısı, Toplam Doğru Sayısı, Yürtüme Zamanı ve Toplam Problem Çözme Zamanı puanları; IKT 3 ile Harf-Sayı Dizisi Testinin Toplam ve Süre puanları; IKT 5 ile Harf-Sayı Dizisi Testinin Toplam puanı; IKT 5 ile RSPM Toplam puanı; IKT 2 ile TKÖÖ'nün Deneyime Açıklık puanı anlamlı korelasyon katsayıları göstermiştir. YEM analizi sonuçları ise Karar Verme gizil bağımlı değişkeninin IKT Toplam ve Net Puanlarını anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Çalışma Belleği, Kurulumu Değiştirme ve Planlama gizil bağımsız değişkenleri Karar Vermeyi anlamlı olarak yordarken; Seçici Dikkat, Kişilik ve Duygudurum gizil bağımsız değişkenlerinin katkıları anlamlı olmamıştır. Son olarak, IKT Blok Net Puanlarıya oluşturulan YEM, Kurulumu Değiştirme ve Planlama gizil bağımsız değişkenlerinin karar vermeyi anlamlı yordadığını göstermiştir. Araştırma bulguları literatür ışığında tartışılmış ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.