Almanya'da yaşayan Türk ve Alman annelerin 3-6 yaş gurubu bedensel ve zihinsel engelli çocuklarına yönelik eğitim davranışları

Bu araştırmanın amacı, Almanya'da yaşayan Türk ve Alman annelerin 3-6 yaş arası kaynaştırma anaokullarına devam eden, bedensel ve zihinsel engelli çocuklarına yönelik eğitim davranışlarının betimlenmesidir. Araştırma grubunu; Kuzey Ren Vestfalye eyaleti Köln ili sınırları içinde ikamet edip, çocukları bedensel veya zihinsel engelli olup kaynaştırma anaokullarına devam eden ve araştırmaya gönüllü katılan Türk ve Alman anneler oluşturmuştur. Annelerin eğitim davranışları, Hamel Soru Listesi (Baumgartel, 1979) destek, baskı ve aşırı ilgi alt boyutunda incelenmiştir. Hesaplanan puanlar, annelerin farklı kültürden oluş ve çocuklarının engel türüne göre karşılaştırılmış t ir. Türk ve Alman annelerin eğitim davranışları kendi içlerinde, davranışları etkilediği düşünülen; engelli çocuğun cinsiyeti, doğum sırası, annelerin yaşları, eğitim düzeyleri ve Türk anneler için Almanya'da bulunma sürelerine göre karşılaştırılmışlardır. Karşılaştırmaların anlamlı olup olmadığı 't' test ve 'H' test ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları şöyle özetlenebilir: Annelerin farklı kültürden oluşlarına göre, eğitim davranışlarının karşılaştırılmasında Alman annelerin, Türk annelere oranla bedensel engelli çocuklarına daha destekleyici davrandıkları saptanmıştır. Çocukların engel türüne göre, annelerin eğitim davranışlarının karşılaştırılmasında Türk annelerin bedensel engelli çocuklarına, zihinsel engelli olanlara oranla daha baskıcı davrandıkları bulunmuştur. Alman annelerin eğitim davranışlarında ise bedensel engelli çocukları daha fazla destekledikleri saptanmıştır. Engelli çocuğun cinsiyetine göre Türk ve Alman annelerin eğitim davranışları kendi içlerinde değerlendirildiğinde Türk annelerin kız çocuklarına, erkeklere oranla daha baskıcı davranırken, Alman annelerin ise erkek çocuklarına kızlara oranla daha destekleyici davrandıkları görülmüştür. Engelli çocuğun doğum sırasına göre ise Türk annelerin ilk ve son çocuklarına ortanca çocuklarına oranla daha destekleyici davrandıkları görülürken, Alman annelerde son çocuğa doğru baskıcı davranışların azaldığı saptanmıştır. Annelerin yaşlarına göre, annelerin eğitim davranışları incelendiğinde, yaşların Türk annenin eğitim davranışları için anlamlı bir etken olmadığı saptanmıştır. Alman annelerde ise daha genç annelerin, daha yaşlı annelere oranla çocuklarını daha az destekledikleri bulunmuştur. Annelerin eğitim düzeylerine göre eğitim davranışları incelendiğinde Türk annelerinin alt sosyo-kültürel düzeyde oldukları görülmüştür. Böylece Almanya'ya göç etmiş engelli çocuğu olan Türk ailesinde geleneksel rol ayrımının hala yaygın olduğu, kadının statüsünün erkeğe oranla daha düşük olduğu söylenebilir. Göçmen Türk ailesinde değişen sosyo-kültürel ve ekonomik gelişmelerle birlikte ailelerin değişen sosyal yapılarına rağmen bu bulgu, araştırma grubundaki Türk annelerin daha çok geleneksel kültür etkisinde kalmış olmaları ve bunu hala korumaya çalışmaları ile açıklanabilir. Araştırma grubundaki Alman annelerin %86' sının mesleki eğitim aldıkları, %60'ının bir iş yerinde çalıştıkları ve ekonomik bağımsızlıklarını kazandıkları görülmüştür. Böylece eğitim davranışlarının olumlu yönde etkileneceği düşünülmesine rağmen grubun geniş bir dilimi bu boyutta olmaları nedeni ile karşılaştırılmaya gidilmemiştir. Türk annelerin Almanya'da bulunma sürelerine göre, eğitim davranışları incelendiğinde, bu ülkede yaşanılan sürenin Türk annelerin eğitim davranışları için anlamlı bir etken olmadığı saptanmıştır.