Demokratik ve otoriter olarak algılanan ana-baba tutumlarının lise birinci sınıf öğrencilerinin yılmazlık düzeyine etkilerinin araştırılması

Bu araştırmada, demokratik ve otoriter olarak algılanan ana baba tutumlarının lise birinci sınıf öğrencilerinin yılmazlık düzeyine etkileri araştırılmıştır. Ayrıca, yılmazlık düzeyinin bazı sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşmasına da bakılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara Altındağ ilçesinde bulunan Ahmet Yesevi Lisesi, Prof. Dr. Sabahattin Zaim Lisesi ve Yeşilöz Lisesi'nde birinci sınıfa devam eden 90 kız, 110 erkek olmak üzere toplam 200 öğrenci oluşturmaktadır. Genelde Altındağ ilçesinin, toplumun alt sosyoekonomik düzeyini temsil ettiğinin ifade edilmesi, uygulamanın bu ilçede yapılmasına neden olmuştur. Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Özcan (2005) tarafından Türkçe'ye uyarlanan California Yılmazlık Değerlendirme Ölçeği Lise Versiyonu ve Polat (1986) tarafından geliştirilen Ana-Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçekler öğrencilere bir ders saati içerisinde arka arkaya uygulanmıştır. Toplanan verilerin analizinde; öğrencilerin anne baba tutumları ve yılmazlık düzeylerini belirlemek üzere aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Örneklemi tanıtmak amacıyla, öğrencilerin sosyodemografik değişkenlere göre yüzde dağılımları yapılmıştır. Ayrıca, demokratik ve otoriter anne baba tutumları ve de bazı sosyodemografik özelliklere göre yılmazlık düzeyi ortalamalarının farklılaşmasını belirleyebilmek için istatistiksel analiz olarak; tek yönlü varyans analizi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları; anne babalarını demokratik olarak algılayan lise birinci sınıf öğrencilerinin yılmazlık düzeyinin anne ve babalarını otoriter olarak algılayan öğrencilerin yılmazlık düzeyinden anlamlı düzeyde yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı şekilde, California Yılmazlık Değerlendirme Ölçeği'nin Toplumdaki Koruyucu İlişkiler ve Yüksek Beklentiler, Ailedeki Koruyucu İlişkiler, Yüksek Beklentiler ve Anlamlı Katılımlar için Olanaklar, Okuldaki Koruyucu İlişkiler ve Yüksek Beklentiler, Arkadaş Grubundaki Koruyucu İlişkiler, Öz-Yetkinlik ve Öz-Farkındalık, Empati, Amaçlar ve Özlemler, Problem Çözme alt ölçeklerinde de anne babalarını demokratik olarak algılayan lise birinci sınıf öğrencilerinin yılmazlık düzeyinin de anne ve babalarını otoriter olarak algılayan öğrencilerin yılmazlık düzeyinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmektedir. CYDÖ'nin genel toplam ve tüm alt ölçek puanları ile Ana-Baba Tutum Ölçeği'nin puanları arasında negatif ilişki olduğu, anne baba tutumlarında otoriter tutum puanı arttıkça yılmazlık düzeyi puanlarının azaldığı görülmektedir. Ayrıca öğrencinin yılmazlık düzeyinin; devam ettiği okulu, cinsiyeti, yaşı, kardeş sayısı, ailesinin aylık geliri, annesinin eğitim düzeyi, anne ve babasının mesleği, babasının büyüdüğü yer, annesinin ve babasının sahip olduğu koruyucu tutumun derecesi, anne ve babanın çocuğu yetiştirirken uyguladığı tutum ile de anlamlı farklılaşmalar gösterdiği saptanmıştır. Araştırma sonuçlarının; çocuk gelişimi ile ilgili olarak çalışan görevlilere, psikolog ve psikolojik danışmanlara, sosyal hizmet görevlilerine ve ana-babalara yardımcı bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir.