Yerel aktörlerin, yeni kamu yönetimi reform tasarısına bakışları üzerine bir alan araştırması

Bu tezde, 'Değişimin Yönetimi İçin Yönetimde Değişim', 'Kamu Yönetimi Temel Kanunu Tasarısı' ve 'Mahalli İdareler Kanun Tasarıları' şeklinde 3 ana kısımdan oluşan 'Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma' tasarına, bu tasarının özellikle mahalli idarelerde meydana getirdiği yeniliklere, Ankara Büyükşehir Belediye sınırları içindeki yerel aktörlerin yaklaşımları belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için alan araştırmasının dışında kalan kısımda iki temel başlık, bir anlamda tasarının alt yapısını oluşturmaktadır. Tasarının gerekçesinin sayılması bakımından, öncelikle, Türkiye'de yerel yönetimlerin tarihsel evrimi ve yaşadığı sorunlar ile çözüm önerileri, ardından, kaçınılmaz olarak değişen dünya düzenine uyulması açısından, küreselleşme konusu ve son olarak da tasarının ortaya çıktığı mekan ve zamanın durumunu analiz etmek bakımından 80 sonrası Türkiye'deki yerel yönetimlerin durumu ve yaşadığı sorunlar ile çözüm önerileri ele alınmıştır. Mevcut zaman ve mekan analizinden sonra tasarıya geçilmiş, tasarı yapısall olarak anlatılmış ve eleştirilen noktalarına değinilmiştir. Tasarının tarihsel ve küresel gerekçelerinden, yerel yönetimlerin Türkiye'deki gelişiminden ve mevcut zaman ve mekan analizinden bahsedildikten sonra yerel aktörlerin tasarıya bakışını ortaya koymak üzere alan araştırması sunulmuştur. Alan araştırmasından çıkan belli başlı sonuçlar şöyle sıralanabilir: - Yerel aktörlerin çift kimliklere sahip olması bazı durumlarda çelişkili cevaplar vermelerine sebep olmaktadır. Çok genel bir düzenleme ile ilgili ya da açık bir şekilde tasarının düzenlemesinin ne olduğunun belirtildiği sorularda deneklerin neredeyse tamamı siyasal kimlikleriyle cevap vermişlerdir. Diğer taraftan, ayrıntı düzenlemeler veya bu düzenlemelerle ilgili tasarının ifadesinin belirtilmediği sorularda ise aktörler kurumsal kimlikleriyle cevap vermişlerdir. - Ayrıca kurumlar, özellikle yerel yönetimler, kendileri ile ilgili düzenlemeler sorulduğunda ağırlıkla kurumsal kimlikleri paralelinde cevap vermişlerdir. - Yerel demokrasi konusuna, hala yerel aktörlerin çok önem vermedikleri tespit edilmiştir. Yerel yönetimlerin demokrasiye katkı sağladığını düşünen deneklerimiz 288 konu ülkemize geldiğinde daha farklı düşünmektedirler. Ayrıca yerel yönetimlerin genel yetkili olmasına da çoğunlukla karşı çıkılmıştır. - Diğer taraftan katılım konusunu ise, yerel yönetimler dışındaki aktörler daha fazla önemsemektedir. Tasarının, halk katılımının sağlanması insiyatifini yerel yönetimlere bıraktığı düşünülürse, bu durumun gerçekleşmesinin payının çok zayıf olduğu ortaya çıkmaktadır. - Kendisine birçok yetki veren tasarının, bu yöndeki düzenlemelerine sıcak bakan, İl Özel İdaresi, konu merkezi idare ile ilgili konulara gelince diğer yerel aktörlere göre çok daha merkeziyetçi cevaplar vermiştir. Bu anlamda yerel özerklik ilkesine önem vermede, il özel idaresi çok zayıf görünmektedir. Bu durumda il özel idarelerine görev devri, yerelleşmeyi pek sağlayacak bir düzenleme gibi görünmemektedir. - Son bir önemli tespit de şu olabilir; artık ülkemizde yerel yönetimlere bakış açısı, eski ideolojilere göre değil, küreselleşmeye bakış açısıyla birebir uyuşmaktadır. Bu durumda ülkemiz, hem yeni dünya düzenine uygun bir dönüşüm sağlamak zorunda, hem de kendi sorunlarını çözmek zorunda kalmıştır. Fakat, ülkemizin geleneksel olarak yaşadığı sorunları ile küreselleşmenin hissettirdiği ve zorladığı değişimlerin ne derece paralel olduğunun tartışılması önemli bir noktadır. Bu anlamda tezimizin ana konusu olan kamu yönetiminde yeniden yapılanma adlı son reform tasarısı, bu konulara yönelik olarak çıkartıldığı iddia edilen bir tasarıdır. Ancak böyle olmasına rağmen birçok eksikliği söz konusudur. Birincisi ülkemizin eskiden beri şikayet edilen birçok yanlış düzenlemesi değiştirilmemiştir. Bununla beraber hiç olmayan sorunları da çıkarmıştır. Diğer taraftan bu tür klasik hale gelmiş sorunlar da bir değişiklik yapmazken, çok köklü değişiklikler yaratmaktadır. Ayrıca küreselleşmeye devlet yapımızın uyarlanmasını amaç edinen tasarı, bunun tersi düzenlemeler getirmiştir. Tasarı şeffaf, açık, katılımcı, yönetişimci bir yerel yönetim sistemini sürekli vurgularken, sadece yerel yönetimleri merkeze karşı güçlendirmekle bunun gerçekleşebileceği şeklinde bir anlayışa sahip gibidir. Kamu yönetiminde yeniden yapılanma adlı reform tasarısı, aslında ülkemizde geniş anlamda küreselleşen yapının yönetimde yaptığı değişikliklerin ülkemizde 289 uygulanmasını sağlamak için çıkarılmış bir tasarıdır. Diğer taraftan uzun yıllardır yönetim geleneğimize hakim olan birçok anlayışın da değişimini getirmektedir. Üzerinde çokça tartışılan bu tasarının aslında hem olumlu hem de olumsuz yanları söz konusudur. Ayrıca tasarının, gerçekte üzerinde durulduğu kadar köklü değişiklikler getirdiği söylenemez, çünkü getirdiği düzenlemelerin birçoğu zaten Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda vardır. Bu tezin asıl amacı, söz konusu tasarının küresel dünya standartlarına ne derece uyduğunu ve yerel yönetimlerimizin yaşadığı sorunlara ne derece yanıt oluşturabildiğini tespit etmektir. 'Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma' adlı tasarı, bazı düzenlemeleri hariç, küreselleşmeyi uygun bir içeriğe sahipken, yerel yönetimlerimizin ve merkezi yönetimimizin yaşadığı geleneksel sorunlara en iyi çözüm gibi görünmemektedir. 290