Ölümlülük bilincinin dini başa çıkma, Tanrı algısı, ölüm kaygısı ve psikolojik iyi olma ile ilişkisi

Bu tezin konusu ölümlülük bilinci ile Tanrı algısı, dini başa çıkma tarzları, psikolojik iyi oluş ve ölüm kaygısı arasında ilişki olup olmadığını, varsa ne yönde bir ilişki olduğunu tespit etmektir. Ayrıca ölümlülük bilinci ile dini tecrübeler arasındaki ilişkiyi de araştırmaktadır. Bir diğer baktığı konu ise terör saldırılarına doğrudan maruz kalma ile dolaylı maruz kalma arasındaki ölüm kaygısı, psikolojik iyi oluş ilişkisidir. Araştırma 18-65 yaş (X:32) arasında değişen 1344 (830 Kadın 514 Erkek) katılımcıya sırasıyla Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Templer Ölüm Kaygısı Ölçeği (15 md.), Dini Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kısa formu (14 md.) Tanrı Algısı Ölçeği (22 md.) ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kısa formu (8md.) uygulanmıştır. Araştırmamızda yaş ile ölümlülük belirginliği durumunda ortaya çıkan psikolojik stres arasında negatif yönde ilişki bulunmuştur. Katılımcıların yaşı küçüldükçe ölümlülük belirginleşmesi durumunda daha çok dua ve ibadet ettikleri görülmüştür. Benzer şekilde ölümlülük belirginleşmesi durumunda kadınlar erkeklerden daha çok dua ettiklerini belirtmişlerdir. Maddi durum ile ölüm kaygısı arasında ise negatif yönde ilişki bulunmuştur. Dolayısıyla kadın olmak, yaşça küçük olmak ve düşük gelirli olmak ölümlülük belirginleşmesi durumunda ibadet ve dua etme alışkanlıkları ile ilişkilidir. Ölümlü olma bilinci artan bireylerde dini tecrübe ile Tanrı algısı ve dini başa çıkma tarzları arasında ilişki tespit edilmiştir. Ölümlülük belirginleşmesi durumunda sevgi yönelimli Tanrı algısına sahip olan katılımcıların daha çok ibadet ve dua ettiği; Tanrı'ya dair olumsuz atıflarda bulunan katılımcılarda ise ölümlülük belirginleşmesi durumunda ibadet alışkanlıklarında azalma olduğu bulunmuştur. Ayrıca, ölümlülük belirginleşmesi durumunda katılımcılardan olumlu dini başa çıkma stratejilerini kullananların ölümlülük belirginleşmesi durumunda dua etme sıklıklarının arttığı görülmüştür. Bu durum ölümlülük bilincinin neden olduğu psikolojik dehşetle başa çıkmada Tanrı algısı ve dini başa çıkma tarzlarının dini tecrübeleri kullanmada etkili olduğunu ve göstermektedir. Ölümlülük belirginleşmesi durumunda ölüme dair kaygı ile saldırılar sonrası ibadet alışkanlıkları arasında pozitif yönde ilişki görülmüştür. Ölümden korktukça ibadet etmeye yönelim artmış; ölümden korku azaldıkça ibadet sıklığı azalmış ve ölüm algısı değişmeyenlerde de ibadet alışkanlıklarında bir değişim görülmemiştir. Ayrıca katılımcıların %68 gibi bir çoğunluğu ölümlülük belirginleşmesi durumunda daha çok dua ettiklerini belirtmişlerdir. Dolayısıyla bireyler ölümlülük belirginleşmesi durumunda dehşet yönetiminde dini tecrübeleri kullanarak manevi rahatlama sağlamışlardır. Terör saldırılarına doğrudan maruz kalan bireylerin doğrudan maruz kalmayanlara göre ölümden daha az korktukları görülmüştür. Terör saldırısına maruz kalan ve terör saldırılarında yakınını kaybedenlerin ölümden daha az korktukları tespit edilmiştir. Yapılan analizlere göre ölümlülük belirginleşmesi durumunda ölüm algısı değişmeyen katılımcıların psikolojik iyi oluşları yüksek çıkmıştır. Yine ölümlülük belirginleşmesi durumunda ölüm algıları değişmeyen katılımcıların Tanrı'ya dair olumlu atıflar yaptıkları görülmüştür. Bu durumda Tanrı'ya dair atıflar ölümlülük belirginleşmesinde yaşanılan varoluşsal kaygıyla doğrudan etkilidir. Sonuçlar genel olarak ele alındığında sevgi yönelimli Tanrı algısı ve olumlu dini başa çıkma tarzının ölümlü olduğunu bilen insanın yaşadığı psikolojik dehşeti durdurmada tampon görevi gördüğü söylenebilir.