Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı'nın genel yönetimin taşra örgütü ve mülki ve yerel yönetimlerle ilişkileri

Gelecek nesillere bozulmamış, zengin bir biyolojik varlık mirası ile yaşanabilir, sağlıklı, temiz bir çevrenin bırakılması, dünya turizminden yeterli pay alınabilmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanabilmesi amaçlarıyla, ülkemizin bazı bölgelerinin merkezi yönetimin taşra kuruluşları veya yerel yönetimlerin etki ve yetki alanlarından çıkarılarak Ankara'da kurulacak merkezi bir birim tarafından yönetilmesi Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştür. Siyasi iradenin bu görüşü doğrultusunda; 1989 yılında 383 sayılı KHK çıkarılarak Başbakanlık Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı kurulmuş 1991 yılında da 443 sayılı KHK ile anılan birim Çevre Bakanlığı'na bağlanmıştır. özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı; Bakanlar Kurulu'nca ilan edilmiş veya edilecek özel çevre koruma bölgelerinde çevresel değerlerin korunması, çevre sorunlarının giderilmesi için gereken önlemlerin alınması, koruma ve kullanım esaslarının belirlenmesi, her türlü plan yapılması veya mevcut planların revize edilmesi, gibi önemli yetkilerle donatılarak bu bölgelere ilişkin olarak daha önceden mülki idare amirleri, merkezi yönetimin taşra kuruluşları ve yerel yönetimler tarafından kullanılan yetkiler anılan Başkanlığa tevdi edilmiştir. Bu çalışmada; Bakanlar Kurulunca Türkiye genelinde ilan edilen 12 özel çevre koruma bölgesine ilişkin olarak, ÖÇKK Başkanlığının 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesinde belirtilen ve 383 sayılı KHK ile kendisine verilen görevlerini merkezden yönetim anlayışıyla ne ölçüde yerine getirebildiği, mülki ve yerel yönetimleri etkisizleştiren bu tarz bir örgütlenmenin çevresel değerlerin korunmasında ne ölçüde etkili olabildiği incelenmiş ve Kurumun işlevi sorgulanmıştır. Bu çalışmanın kimi sonuçlan şöyle özetlenebilir: 1091- Çevre sorunları yönetilebilir sorunlardır ancak, çevre sorunlarını yönetebilmek için doğru örgütsel yapılar ve süreçler oluşturmak gereklidir. ÖÇKK Başkanlığı bu anlamda doğru bir örgütsel yapılanma değildir. 2- Bakanlar Kurulu'nca Türkiye genelinde özel çevre koruma bölgesi olarak ilan edilen 12 bölgedeki çevresel yönetim yetkileri mülki ve yerel yönetimlerden alınarak ÖÇKK Başkanlığına verilmekle, sorun bölgelerindeki Söz konusu yönetimlerin karar oluşturma sürecinde etkisiz ve yetkisiz bırakılmalarına karşın, merkezde üretilen politikaların ve alınan kararların bu birimlerce uygulanması istenmekle işin yürütümü açısından çeşitli sorunlara yol açılmıştır. 3- Sorun bölgelerindeki yönetim birimlerinden özellikle, seçilmiş organları bulunan yerel yönetimlerin kendilerine oy veren seçmenlerin çıkarları doğrultusunda çevresel değerleri pek önemsemediği görüntüsü verilmesine karşın, alandaki gerçekler bunu doğrulamamaktadır. Bu nedenle çevresel değerleri koruyacak yerel halkın temsilcisi durumundaki yerel yönetimlerin karar oluşturma sürecinden dışlanmaları doğru olmamıştır. 4- Sorun bölgelerine ilişkin tüm yönetsel kararların mahallindeki mülki ve yerel yönetim birimlerince oluşturulması ve uygulanması, sadece teknik yardıma ihtiyaç duyulan hallerde merkezi birimlerce gerekli teknik desteğin sağlanması, çevresel sorunların çözümünde daha etkili olacaktır. 110