Mardin ilinde kültürel çekicilikler ve turizm amaçlı kullanım olanakları

Araştırma sahası Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer almaktadır. Bu yönü ile, araştırma sahası turist veren ülkelerden, başka bir deyişle, pazardan uzaktır. Ancak çekim gücünün yüksek olması, fiziksel uzaklıktan kaynaklanan olumsuzlukları asgariye indirebilir. Büyük bir kısmı Mardin ili sınırları içinde kalan tarihi Tur Abdin Bölgesi'nde Hıristiyanlık kültürel mirasını yansıtan çok sayıda manastır ve kilise bulunmaktadır. Hatta bu özelliğinden dolayı bölge, yüzlerce manastır ve binlerce keşişin bulunduğu Athos Dağına benzetilmektedir. Mardin'de bulunan Deyrulzafaran Manastın da 1293 'ten 1932'ye kadar Süryanilerin dini merkezi olmuştur. Süryaniler dünyadaki ilk Hıristiyanlardır ve Antakya Süryani Kilisesi, Kudüs'ten sonra kurulan ikinci Hıristiyan kilisesi olarak kabul edilmektedir. Anadolu'ya ve Doğu ülkelerine Hıristiyanlık, söz konusu Süryani kilisesi aracılığıyla yayılmıştır. Bundan dolayıdır ki, Süryani Kilisesi Patriğinin unvanı 'Antakya Süryani Kilisesi ve Bütün Doğu'nun Patriği' olarak geçmektedir. Öte yandan, Mardin ilinde Süryanilerin konuştuğu dilin, Hz. İsa'nın konuştuğu dilin bir lehçesi olduğu ileri sürülmektedir. Hıristiyanlık dini ile ilgili bu özellikler dışında, Mardin şehri 1108- 1408 yılları arasında Artukluların başkenti olmuştur. Mardin şehrinde bu dönemi yansıtan önemli Türk-İslam eserleri de bulunmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, araştırma sahası inanç turizminde önemli bir destinasyon olduğu söylenebilir. Araştırma sahasındaki kültürel çekicilikler; etnik ve dini yapı, tarihsel çekicilikler ve folklorik çekicilikler olmak üzere 3 ana grupta toplanmaktadır. Mardin, Türkiye'nin en karışık etnik yapıya sahip illerinden birisidir. Söz konusu ilde Hıristiyan Süryaniler, Sünni Araplar, Türkler, Kürtler, Yezidiler ve Ermeniler bulunmaktadır. Çoğunluğu Müslüman Kürtler oluştururken (yaklaşık il nüfusunun %80'i), Mahalmiler ikinci ana grubu oluşturur. Bölgede meydana gelen terör olayları Süryaniler ve Yezidilerin göçünü arttırmış ve bunların ildeki sayısının azalmasına neden olmuştur. Nitekim 1970'lerde yaklaşık 60.000 olan Süryani sayısı, günümüzde 350 aileye kadar gerilemiştir. Süryanilerden başka, Mardin şehrinde 12 kişiden oluşan 1 Ermeni ailesi ve Midyat şehrinde 4, Nusaybin ilçesinin Çilesiz köyünde de 7 olmak üzere toplam 11 Yezidi ailesi yaşamaktadır. Bütün bunlarla 292 birlikte, Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta Mardin kökenli yaklaşık 75.000 Mahalmi'nin olduğu tahmin edilmektedir. Bu bağlamda, inanç turizminden başka, etnik turizm ve legacy turizm, araştırma sahasında geliştirilebilecek diğer önemli turizm çeşitleridir. Araştırma sahasında tarihsel ve folklorik değerler de önemli çekiciliklerdir. Araştırma sahasında 3 adet kentsel sit, 12 adet arkeolojik sit, 115 adet tarihi ve dini yapı, 459 adet konut ve 74 diğer çekicilikler olmak üzere toplam 663 adet tarihi değer, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillenmiştir. Öte yandan geleneksel evler, geleneksel el sanatları, yeme-içme kültürü, dil ve özel günler araştırma sahasındaki Mardin ve Midyat gibi yerleşmelerin fiziksel görünümlerinin kültürel peyzaja dönüşmesini sağlayan unsurlar olmuştur. Araştırma sahasında yukarıda ele alman potansiyelin daha iyi değerlendirilebilmesi için bazı hususların dikkate alınması gerekmektedir. Öncelikle, araştırma sahasını kapsayan bir turizm yönetim kurulu oluşturulmalıdır. Turizm altyapısının, turistik ihtiyaca cevap verecek şekilde düzenlenmesi ikinci aşamayı oluşturmaktadır. Öte yandan söz konusu kurul tarafından pazarlama stratejilerinin belirlenmesi gerekir. Bunun içinde, araştırma sahasına uygun bir imaj ve marka oluşturulması, hitap edilecek turizm pazarının belirlenmesi, hedef pazar tiplerinin saptanması, tanıtım programının ortaya konması, turizm bilgi hizmetlerinin sağlanması önemli konular arasındadır. Ancak bütün bunların yapılabilmesi kültürel varlıkların korunmasına yönelik önlemlerin alınmasına bağlıdır. Öte yandan turizmin başarılı olabilmesi için, var olan kültürel çekiciliklerin, değişen turizm anlayışına göre düzenlenmesi ve bunlara birer turistik ürün özelliğinin kazandırılması da gerekir. Bu bağlamda, zengin kültürel öğelerin turistler için deneyimsel tüketime uygun hale getirilmesi bir zorunluluktur. 293