Türk siyasal rejiminde başkanlık sisteminin uygulanabilirliği üzerine bir deneme (2 cilt)

Ülkemizdeki mevcut siyasi tıkanıklığı derinlemesine irdeleyen ve bu süreci kronolojik olarak da ortaya koyan, 'Türk Siyasal Rejiminde Başkanlık Sisteminin Uygulanabilirliği Üzerine Bir Deneme' adlı bu çalışma, aynı zamanda, Türkiye'nin siyasal rejim tartışmalarında en çok taraftar bulan Başkanlık Sistemini de enine boyuna analiz etmeye çalışmıştır. Özellikle 1961 Anayasası'nda ifadesini bulan Klasik Parlamenter Sistem, her ne kadar 1982 Anayasası'nda da kendisine yer bulmasına karşın, bugün ülkemizin çok acil sorunları karşısında disfonksiyonel bir konum arz etmektedir. Başkanlık Sistemine karşı olanlarca çoğu kez ifade edildiğinin aksine Parlamenter Rejim, ülkemizde genel kabul görmüş, başarılı, fonksiyonel, istikrarlı ve geleneksel siyasi yapımızla da örtüşen bir siyasi model değildir. Kronolojik sıra izlenerek takip edildiği vakit görülecektir ki, Türk siyasal rejimine asıl damgasını vurmuş olan model, demokratik öğeler içermese de, 'Başkana Rejim' olarak ifade edebileceğimiz bir siyasal yapılanmadır. Türk siyasal rejiminin tarihsel süreç içinde geçirmiş olduğu siyasi serüven, tarih metodolojisine de uygun olarak, dönemsel şartlar zemininde ancak eleştirel bir konsept içinde ele alınmış ve bu siyasal mekanizmanın çoğu Türk devletlerince de benimsenmiş olduğu müşahede edilmiştir. Hatta ABD Başkanlık Sisteminin, bu rejimin revize edilmiş bir değişik versiyonu olduğu iddiaları da günümüzde yaygın bir kanaattir. Çıkış noktası İngiltere olan ve zamanla kendi içinde çeşitli revizyonlara tabi tutulan Parlamenter Sistem, ABD Başkanlık Rejiminin aksine dejenere bir siyasal yapılanmadır. Parlamenter Sistem bugün değişen ve gelişen şartların gereğine de uygun olarak, Başbakana endeksli bir süreç paralelinde varlığını sürdürmektedir. Artık, yasama ve yürütme hatta yargı kuvvetlerinin ayrılığı yani kuvvetin kuvvetidurdurması ilkesi bu modelde açık bir şekilde görünmemektedir. İşte tüm bu nedenlerle, bu rejime bugün Parlamenter Sistem yerine 'Başbakanlık Hükümeti Rejimi' denmektedir. Yani parlamento devre dışı kalmış, meclis, başbakanın yasama ile ilgili kanunlarını çıkarmada noterlik görevini üstlenmiştir. Elbette ki gerçek demokrasilerde asıl olan, kuvvetin kuvveti durdurması yani sert kuvvetler ayrılığı kurumudur. Her organ tekelindeki görevleri yapabilecek ki, Özgürlüklerin ve hukuk devletinin garantörü olabilsin. Bugün yürütme organının ve idarenin temel hak ve hürriyetleri tehdit ettiği iddiaları çok gerilerde kalmıştır. O süreç yaşandı ve bitti. Şimdi asıl yapılması lazım gelen, ülkemizde, istikrarlı ve fonksiyonel bir yürütme organının oluşumunu sağlamaktır. Türkiye'de bugüne dek 1 muvakkat encümen, 5 icra vekilleri heyeti ve 57 tane de hükümet kurulmuştur. Neredeyse hükümetlerimizin ortalama görev süresi 1 yü. Acaba bu istikrarsızlık ülkemize neler kaybettiriyor? Bu lükse katlanmamızın maliyeti nedir? Bilindiği üzere Türkiye'de hükümetler, parlamento içindeki siyasal partilerin çıkardığı milletvekili sayısı paralelinde şekillenmektedir. Yani seçmenler, doğrudan parlamentonun oluşumunu sağlarken, yürütme organının şekillenmesinde böyle bir sürece dahil edilmemektedirler. Bütün bunlar ayrıntı sayılabilir. Ancak, niçin yürütme organının da parlamento gibi doğrudan halkoyu ile seçilmediği bize de ilginç ama çok düşündürücü geliyor. Başkanlık Sisteminin aksine Parlamenter Rejimde; kuvvetler ayrılığı, orijinalite ve seçilmiş devlet başkanı yoktur. Başkanlık Sisteminde ise; dejenere demokrasi, kabine buhranı, koalisyon ve koalisyon pazarlıkları, hükümeti düşürme, seçimi yenileme, iktidar-muhalefet cepheleşmesi, parti disiplini ve güvenoyu gibi kavramlar hiç duyulmaz. İşte bu yüzden de Parlamenter Rejim, Başkanlık Sisteminin aksine, hakiki değil dejenere bir demokratik süreç ile örtüşmektedir. III Özetle, Parlamenter Sistemde ısrar etmek yerine, bugün tartışılan ve ön plana da çıkmış olan Başkanlık Rejimi, bizce de ele alınmaya, düşünülmeye değer bir seçenektir.