Kendine zarar verme davranışı : Özellikleri, işlevleri ve travmatik yaşantılar, çocukluk örselenmeleri, kişilik özellikleri ve baş etme tutumlarının rolü

Bu çalışmada kendine zarar verme davranışı ve bu davranışın oluşmasını sağlayan işlevler ele alınmıştır. İlk bölümde çalışmanın amacı paylaşılmş ve kendine zarar verme davranışı, travmatik yaşantılar, çocukluk örselenmeleri, kişilik özellikleri ve baş etme tutumları ile kendine zarar verme davranışı işlevleri ve diğer konular arasındaki ilişki ile ilgili literatür incelenmiştir. İkinci bölümde Türkiye'nin çeşitli illerinden 18 yaş üstü en az ilkokul mezunu 828 genç ve yetişkinine ulaşılmıştır. Kendine zarar verme davranışının yaygınlığı ve işlevleri ile kendine zarar veren ve vermeyen kişilerin demografik özellikleri, çocukluk örselenme yaşantıları, travmatik yaşantıları, kişilik özellikleri ve baş etme tutumları açısından bir fark bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Veri toplama işlemi Nisan 2017 ve Ağustos 2018 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Aydınlatılmış onam formunu dolduran katılımcılar ardından demografik bilgi formu, kendine zarar verme davranışı değerlendirme envanteri, travma sonrası stres tanı ölçeği, çocukluk örselenme yaşantıları ölçeği, sıfatlara dayalı kişilik testi ve başa çıkma tutumları değerlendirme ölçeğini doldurmuşlardır. Verilerin girişi ve veri analizi için SPPS programı 20.0 versiyonu kullanılmıştır. Hipotezlerin sınanması ve diğer analizler için Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, Tek Boyutlu Varyans Analizi Ki-kare analizi ve Hiyerarşik Adımsal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Örneklemin %59.8'i kadın ve %40.2'si erkektir. Katılımcılar arasında kendine zarar verme oranı %22. 6 olarak saptanmıştır. Örneklemde kendine zarar verenlerin kendine zarar vermeyenlere göre kendine zarar veren arkadaşının daha fazla bulunduğu, daha fazla ebeveynle sorun yaşadığı, daha fazla psikiyatrik tedavi, ve daha fazla yeme problemleri gösterdikleri bulunmuştur. Örneklemde kendine zarar verme davranışı türleri incelendiğinde en sık rastlanan davranış %46. 0 ile kendini sert bir yere çarpma / kendine vurma, ardından sırasıyla tırnaklama (%26.7) ve cimdikleme (25.2) iken, en az rastlanan davranış ise tehlikeli madde içme/yutma (%8.0) dır. Cinsiyetlere göre incelendiğinde, sadece tırnaklama davranışını kadınların erkeklere göre anlamlı biçimde daha fazla gösterdiği bulunmuştur. Kendine zarar verme davranışı fonksiyonları söz konusu olduğunda kendine zarar verenlerin otonom fonksiyonlardan en fazla 'duygulanım düzenleme' ve 'sıkıntıyı etiketleme' sosyal fonksiyonlardan 'kendiyle ilgilenme' ve 'dayanıklılık' işlevlerini kullandıkları bulunmuştur. Kadınların erkeklere göre otonom fonksiyonlarda 'duygulanım düzenleme' ve sosyal fonksiyonlarda ise daha fazla 'kişilerarası etkileşim' fonksiyonlarını kullandıkları bulunmuştur. Bu çalışmada kendine zarar verenlerin kendine zarar vermeyenlere göre daha fazla işlevsel olmayan baş etme tutumlarını benimsedikleri, travmatik yaşantıya ve çocukluk istismar türlerinin hepsine daha fazla maruz kaldıkları bulunmuştur. Kendine zarar verme fonksiyonlarına göre otonom fonksiyonları kullananlarla travma yaşantıları, toplam çocukluk istismarı ve fiziksel, duygusal istismar ve ihmal puanları arasında pozitif yönde ilişki bulunmuştur. Çocukluk istismarı toplam puanı duygusal istismar ve fiziksel istismarının otonom fonksiyonu yordadığı bulunmuştur.