Sağlık çalışanlarında ruhsal travma belirtilerinin incelenmesi

Bu çalışmada Van depremini yaşayan ve yardım çalışmalarında bulunan sağlık çalışanlarının travma sonrası ruhsal tepkileri geniş bir bakış açısı ile analiz edilmek istenmiştir. Deprem sürecinde Van'da görev yapan sağlık personelinin bir kısmı o anda bölgede olup depreme birebir maruz kalanlardır diğer bir kısmı ise sonradan gelenlerdir. Sonradan gelenler de o süreçte olumsuz koşullarla mücadele ederek yardım çalışmalarında bulunmak durumunda kalmışlardır. Bu sebeple deprem sonrasında görülebilecek ruhsal belirtiler bu kişilerde de görülebilir. Sağlık çalışanlarının hem travmaya maruz kalmaları hem de yardım çalışmalarında bulunmaları kendi streslerini ve endişelerini artırdığı ve psikolojik ve duygusal olarak örselenmeye yol açtığı yaşadıkları ruhsal travmanın etkilerini değiştirebileceği belirtilmiştir. Bu çalışmada Van depremleri sonrasında sağlık çalışanlarında görülebilecek birincil ve ikincil travmatik stres belirtilerini değerlendirmek ve yaşanan bu travmatik deneyimlerin travma sonrası büyümeye nasıl yardım ettiği ve travma sonrası büyümeyi yordayan değişkenlerin neler olduğu da araştırılmak istenmiştir. Bu çalışmada travmatik olaydan sonra yaşanan hem olumlu hem de olumsuz tepkileri birlikte inceleme konusu edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Van ilinde yaşanan deprem sonrası deprem travmasına maruz kalmasına rağmen çalışmaya devam eden ve deprem sürecinde Van'a tayin olarak gelerek depremzedelere sağlık hizmeti sunan Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde çalışan tüm sağlık personeli oluşturmaktadır. Bu çalışmada örneklemin oluşmasında seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Van merkezde görev yapan evrenimizi oluşturan tüm sağlık çalışanları hekimler ve yardımcı sağlık personeli olarak iki homojen alt gruba ayrılmıştır. Her bir tabakaya ait listeden tabakanın büyüklüğü kadar sağlık çalışanına basit seçkisiz örnekleme yapılarak 312 sağlık çalışanına ulaşılmıştır. Örneklem grubundan ihtiyaç duyulan verileri elde etmek amacıyla 'Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Ölçeği-Kendini Değerlendirme', 'Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği', ' Travma Sonrası Büyüme Ölçeği', 'Travmatik Yaşantı Listesi' veri toplamak amacıyla kullanılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılanların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların travma sonrası stres bozukluğu ortalamaları 16.25 ( sd=10.35) olarak bulunmuştur. İkincil travmatik stres belirtileri ortalamaları 15.18 ( sd=8.87) dir. Travma sonrası büyüme ortalamaları 56 .54(sd=23.02) olarak bulunmuştur. Demografik değişkenlerden yalnızca aylık gelir travma sonrası büyümeyi negatif olarak yordamaktadır. Ayrıca çalışmada travmatik olayı yeniden yaşantılama ile travma sonrası büyüme arasında pozitif yönde bir ilişki mevcuttur. Artmış uyarılmışlık belirtilerinin travma sonrası büyüme alt ölçeklerinden kişinin yaşam felsefesindeki değişim ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki söz konusudur. Çalışmada daha önceki yaşanan travma geçmişşinin travma sonrası büyüme ile ilişkili olmadığı görülmektedir. İkincil travma belirtileri ile travma sonrası büyüme arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda mesleki tatminin ve ikincil travmatik stresin travma sonrası büyümeyi olumlu olarak yordadığı bulunmuştur. Kaçınma ve tükenmişliğin ise travma sonrası büyümeyi negatif olarak yordadığı anlaşılmıştır.