Kentsel kültürel turizmde ağ toplumu ve paylaşım kültürünün turizm coğrafyası yaklaşımıyla değerlendirilmesi: İzmir örneği

Turizmle ilişkili erken formların tarihi oldukça eskiye dayandırılsa dahi modern turizmin erken formları ve öncüleri sayılabilecek faaliyetler, 16-19 yüzyılları arasındaki genç soylular tarafından gerçekleştirilen ve büyük tur olarak adlandırılan seyahatlerdir. Modern öncesi turizm faaliyetleri olarak adlandırılan bu dönem, Endüstri Devrimi'nin beraberinde getirdiği sosyal, siyasal, ekonomik ve teknolojik gelişmeler neticesinde sonlanmış ve kitle turizminin öncüsü olan her şey dahil paket turlarla karakterize olan modern turizm dönemi başlamıştır. Modern dönem, turizmin endüstriyelleşmesini beraberinde getirmiş ve endüstri haline gelen her iş kolu gibi uzmanlaşmış alanlarda mal ve hizmet tedarik eden pazar yapılarının gelişmesini sağlamıştır. Modern turizm endüstrisinin ulaşım, konaklama, yeme-içme ve aktivite arzını oluşturan-karşılayan paydaşlar, küresel ölçekte yaygınlık kazanmış ve turizm faaliyetlerini modern toplumların karakteristik bir özelliği haline getirmiştir. Modern dönemden postmodern döneme geçiş, mal ve hizmet arzının paydaşlar tarafından oluşturulduğu geleneksel pazar yapılarına alternatif oluşturmaktadır. Alternatif yaratılan pazar yapılarından bir tanesi de modern turizm endüstrisidir. Modern turizm faaliyetlerinde seyahatle ilişkili her türlü gereksinimlerini geleneksel paydaşlardan edinen bireyler, Web 1 .0'dan Web 2 .0'a geçişle birlikte postmodern hayatın en önemli dinamiklerinden biri haline gelen sosyal medya araçları üzerinden seyahat öncesi, esnası ve sonrasında maddi-manevi ihtiyaç duyabilecekleri her türlü mal ve hizmeti akranlarından-eşlerinden karşılayabilecek konuma yükselmiştir. Postmodern bireylerin birer üre-tüketiciye dönüşerek ulaşım, konaklama, yeme-içme ve aktivite arzını karşılaması ve oluşturulan bu arzın sıradan insanlar tarafından talep edilmesi postmodern turizm faaliyetlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ağ toplumu ve paylaşım kültürünün yatay ve dikey yönde yaygınlık kazanması, postmodern turizm faaliyetlerinin küresel ölçekte gelişimini ve farklı coğrafyalara hızla yayılmasını beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, iletişim alanındaki yeni gelişmeler (Web 1 .0'dan Web 2 .0'a geçiş) vasıtasıyla postmodern dünyamızın ayrılmaz bir parçası haline gelen sosyal medya ve beraberinde getirdiğini yeniliklerin yeni turizm ağının oluşumu, gelişimi ve yayılmasındaki etkilerini ortaya koymaktır. Tez dört bölümden oluşturulmuş ve oldukça yeni bir çalışma konusu olması nedeniyle ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Böylelikle ülkemiz turizm literatürüne güncel ve özgün bir çalışma ile katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Paylaşım kültürünün turizmle ilişkili üç unsuru genelinde ve konaklama özelinde yapılan bu çalışma, küresel ölçekte en büyük ücretsiz oda paylaşım platformu olan CouchSurfing'in İzmir yansımaları üzerinde yoğunlaşmıştır. Yapılan nicel (398 çevrimiçi anket) ve nitel (8 yarı yapılandırılmış görüşme) alan çalışması kapsamında çalışmanın temel amacı ve bununla ilişkili sorgulamaların tamamı gerçekleştirilmiş ve ele edilen veriler, alt başlıklar halinde verilmiştir. Çalışma neticesinde eğitim seviyesi yüksek Y kuşağı bireylerinin domine ettiği, yerel ve turistin konumlarının değiştiği, paylaşım kültürünün-ekonomisinin yaşam tarzına dönüştüğü, turizmin kişisel gelişim temelli görüldüğü, sosyo-kültürel öğelerin birincil motivasyon kaynağı olduğu, akranlar-eşler arasında uzun soluklu ilişkilerin kurulduğu ve seyahatin birleştirici-bütünleştirici yanının ortaya çıkarıldığı yeni bir turizm ağının varlığı saptanmıştır. Ayrıca geleneksel turizm koridorunun dışına çıkıldığı, konaklama arzının niceliksel-niteliksel olarak arttığı-çeşitlendiği, sürdürülebilir turizm faaliyetlerinin desteklendiği ve turizm faaliyetlerinde ikinci demokratikleşme dalgasının yaşandığı tespit edilmiştir.