Denetimli serbestlik programı'ndan yararlanan kişilerin kişilik özelliklerinin 'davranış inhibisyon sistemi/davranış aktivasyon sistemi ölçeği' ve 'eysenck kişilik envanteri-gözden geçirilmiş kısa formu' üzerinden araştırılması

Bu araştırmada madde kullanımı nedeniyle Denetimli Serbestlik Programı'na dahil olan kişilerin kişilik özelliklerinin biyolojik temelli kişilik teorileri üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle madde kullanımına bağlı olarak Denetimli Serbestlik Programı'na dahil olmuş, 18-60 yaş arası 150 erkek katılımcıyla çalışılmıştır. Her bir katılımcı demografik bilgiler formu ile Davranış İnhibisyon Sistemi /Davranış Aktivasyon Sistemi Ölçeği ve Eysenck Kişilik Envanteri-Gözden Geçirilmiş Kısa Formu'nu doldurmuşlardır. Yapılan analizler sonucunda katılımcıların yaş ortalamaları 26, %71'inin bekar, %48'inin ortaokul mezunu olduğu, %89'unun sigarayı, %85'inin alkolü, %29'unun ise ekstaziyi yaşamları boyunca en az bir kez kullandığı saptanmıştır. Bu maddelerin yanında diğer uyarıcı ve uyuşturucu maddelerin yaşam boyu kullanımı olduğu görülmüştür. Katılımcıların DAS/DİS Ölçeği'nin alt ölçeklerinden istatistiksel olarak anlamlı bir farkla yüksek puan almadıkları fakat EKE-GGK Formu'nun alt ölçekleri puanlarınından Dışadönüklük ve Yalan alt ölçeklerinden yüksek puan aldıkları saptanmıştır. DAS/DİS Ölçeği ve EKE-GGK Formu'nun karşılaştırmalı analizlerinde katılımcıların DAS/DİS Ölçeği Davranış Aktivasyon Sistemi alt ölçeği ile EKE-GGK Formu'nun Nörotisizm ve Psikotisizm alt ölçekleri ile DAS/DİS Ölçeği Davranış İnhibisyon Sistemi alt ölçeği ve EKE-GGK Formu'nun Yalan ile Nörotisizm altölkçekleri arasında pozitif korelasyon olduğu görülmüştür. Demografik verilerin ölçek sonuçları ile karşılaştırılmasında ise demografik verilerden Yaş ile DAS/DİS Ölçeği'nin DAS, Ödüle Duyarlılık, Eğlence Arayışı ve Dürtü alt ölçekleri puanlarının arasında negatif korelasyon olduğu ve bunun yanında EKE-GGK Formu'nun Yalan alt ölçeği puanları ile pozitif korelasyon olduğu, bekar katılımcıların DAS/DİS Ölçeği'nin DAS, Eğlence Arayışı ve Dürtü alt ölçeklerinden ve EKE-GGK Formu'nun Psikotisizm alt ölçeklerinden diğer medeni hallere dahil olan katılımcıların bu ölçeklerden aldıkları puanlardan daha yüksek olduğu, eğitim düzeyi ve ölçek sonuçları arasındaki ilişkide ise ortaokul mezunu olan katılımcıların DAS/DİS Ölçeği Davranış Aktivasyon Sistemi alt ölçeğinden ve ilkokul mezunu olan katılımcıların EKE-GGK Formu'nun Yalan alt ölçeğinden diğer eğitim düzeylerine sahip katılımcılara göre daha yüksek puan aldıkları görülmüştür. Kullanılan maddeler ve DAS/DİS Ölçeği ile EKE-GGK Formu ile yapılan karşılaştırmalı analizlerde ise DAS/DİS Ölçeği Davranış Aktivasyon Sistemi alt ölçeği puanları yaşam boyu uçucu kullanımı olan katılımcılarda yaşam boyu uçucu kullanımı olmayan katılımcılara göre, Davranış İnhibisyon Sistemi alt ölçeği puanları yaşam boyu alkol kullanımı olmayan katılımcılarda yaşam boyu alkol kullanımı olan katılımcılara göre, EKE-GGK Formu'nun Dışadönüklük alt ölçeği puanları yaşam boyu alkol kullanımı olan katılımcılarda yaşam boyu alkol kullanımı olmayan katılımcılara göre ve yaşam boyu sakinleştirici kullanımı olmayan katılımcılarda yaşam boyu sakinleştirici kullanımı olan katılımcılara göre, EKE-GGK Formu'nun Nörotisizm alt ölçeği puanları yaşam boyu uçucu kullanımı, yaşam boyu eroin kullanımı ve yaşam boyu sakinleştirici kullanımı olan katılımcılarda yaşam boyu uçucu kullanımı, yaşam boyu eroin kullanımı ve yaşam boyu sakinleştirici kullanımı olmayan katılımcılara göre ve son olarak EKE-GGK Formu'nun Yalan alt ölçeği puanları yaşam boyu uçucu, ekstazi ve kokain kullanımı olmayan katılımcılarda yaşam boyu uçucu, ekstazi ve kokain olan katılımcılara göre daha yüksektir. Sonuç olarak, yaş, medeni hal, eğitim düzeyi ve yaşam boyu kullanılan maddelerdeki farklılıklar ile kişilerin kişilik özellikleri arasındaki farklılıklar birbiriyle ilişkilidir. Ayrıca Denetimli Serbestlik Programı'na dahil olan kişiler daha dışa dönük ve yalan söylemeye eğilimlidirler. Ayrıca çalışmaya katılan kişilerin dışadönüklük, yalan, nörotisizm ve psikotisizm özellikleri ile davranışlarını kontrolsüzce gerçekleştirmeleri arasındaki ilişki, dışadönüklük, yalan, nörotisizm ve psikotisizm özellikleri ile davranışlarını inhibe edebilmeleri arasındaki ilişkiden daha güçlüdür. Bu analizle birlikte Denetimli Serbestlik Programı'na esrar kullanımından dolayı dahil olan kişilerin daha dürtüsel oldukları, ödüle duyarlılıklarının daha fazla olduğu ve daha sık eğlence arayışına girdikleri sonucuna ulaşılabilir