Psikoloji öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri ile beğenilme arzusu ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: İzmir örneği

Bu çalışmanın amacı, İzmir ilinde psikoloji öğrenimi gören öğrencilerin cinsiyet, üniversitedeki sınıfı, ikamet yeri, gelir düzeyi, akıllı telefonun günlük kullanım süresi, sosyal medya kullanım sıklığı, akıllı telefon kullanım yılı ve akıllı telefon değişiminin sebebi gibi değişkenlerine göre akıllı telefon bağımlılığı düzeyi, yalnızlık düzeyi ve beğenilme arzusu arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama modeliyle akıllı telefon bağımlılığı, beğenilme arzusu ve yalnızlık arasındaki açıklayıcı ve yordayıcı etkilerin ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Türkiye'de ve Dünyada yapılan akıllı telefon bağımlılığı, beğenilme arzusu ve yalnızlık çalışmaları üzerine literatür taramasıyla başlanmıştır. Literatür taramasından sonra üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı düzeyinin beğenilme arzusu ve yalnızlık düzeyine yansıması olduğu görülmüştür. Araştırmada, İzmir ilinde okuyan psikoloji öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı düzeyinin, beğenilme arzusu ve yalnızlık düzeyleri arasında anlamlı bir farklılaşmanın olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, bu araştırma 2018- 2019 öğretim yılında İzmir ilindeki devlet ve vakıf üniversitelerinde psikoloji öğrencileri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 471 kişi (392 kadın, 79 erkek öğrenci) oluşturmaktadır. Verilerin toplanması için Demografik Bilgi Formu uygulanmıştır. Kwon, Lee, Won, Min ve Hahn (2013) tarafından geliştirilen, Demirci, Orhan, Demirdas, Akpinar ve Sert'in (2014) Türkçe uyarlamasını yaptığı akıllı telefon bağımlılığı seviyesini belirlemek için 'Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği' uygulanmıştır. Kaşıkara G. ve Doğan T. (2017) tarafından geliştirilen 'Beğenilme Arzusu' ve Russell, Peplau ve Cutrona tarafından (1980) geliştirilen Doğan T. ve arkadaşları tarafından (2011) Türkçe'ye uyarlanan 'Ucla Yalnızlık Ölçeği' nin kısa formu uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel olarak işlenmesi ve analizi SPSS 24.0 demo paket program kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel analiz için bağımsız örnekler T testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson Momentler Korelasyonu Katsayısı işlemleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, yalnızlık düzeyi cinsiyet ve akıllı telefon kullanım yılına göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ayrıca, cinsiyet, akıllı telefon kullanım yılı, akıllı telefon değiştirme sebebi ile arzu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Diğer taraftan, gelir seviyesi değişkenine göre yalnızlık ve akıllı telefon bağımlılığı alt boyut siber ilişkilerinde önemli farklılıklar göstermektedir. Üniversite öğrencilerinin sınıf düzeyi ile olumlu beklenti ve siber ilişkiler arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Öğrencilerin kaldığı yer ile sosyal ağ bağımlılığının boyutu arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Akıllı telefon kullanım süresi ve akıllı telefon bağımlılığı alt boyutları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Yalnızlık ve akıllı telefon kullanım yılı arasında anlamlı bir fark vardır. Sosyal medya kullanım sıklığının akıllı telefon bağımlılığı, yalnızlık, istek, hoşgörü, geri çekilme ve aşırı kullanım üzerinde önemli etkileri olmuştur.