An investigation of the relationship of traumatic stress, general health and resilience among terrorised people in Istanbul

Bu çalışma, 2015 ve 2016 yılları arasında İstanbul'da meydana gelen terör saldırılarına dolaylı ya da doğrudan maruz kalmış bireylerin psikolojik dayanıklılık, travmatik stres ve psikolojik stres bileşenleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamıştır. Çalışma, dayanıklı bir toplumun tohumlarını atabilmek için, terör travmasının yıkıcılığına karşı etkili olan metanetli tutumları anlamayı çabalamaktadır. Terör travması bireylerde stres ve güvensizlik yaratarak, bireysel ve toplumsal sağlığı bozabilmekte ve patolojilere yol açabilmektedir. Fakat, dayanıklı kişilerin travmaya karşı güçlü bir bağışıklığı olduğu bilinmektedir. Sadece İstanbul'da, en az 160 kişi bir dizi terör saldırısı sonucunda öldürülmüş, 460 kişiyse yer alanmıştır. Saldırganlar İstanbul'da 2015 yılında Fatih, Sultangazi, Okmeydanı, Kağıthane ve Sabiha Gökçen Havalimanı, 2016 yılındaysa Sultanahmet, Istiklal Caddesi, Vezneciler, Atatürk Havalimanı, Boğaziçi / 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Yenibosna, Vodafone Park ve Reina Gece Klubü'ne intihar saldırılarının yanı sıra bomba yüklü ve / veya silahlı araçlarla saldırıda bulunmuşlardır. Örneklemin, psikolojik dayanıklılık, psikolojik stres, travmatik stres ve risk faktörleri arasındaki ilişkiyi bulabilmek için katılımcılar tarafından doldurulan demografik bilgilendirme formları kullanılmıştır. Bu örnekleme, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Genel Sağlık Anketi- 12 (GHQ-12), Travmatik Semptom Belirti Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen verilere doğrusal çoklu regresyon, Spearman korelasyonu, Ki-kare, risk oranı ve Mann Whitney U Testi uygulanmıştır. Sonuçlar, psikolojik dayanıklılık ve alt kategorilerinin, psikolojik stres, travmatik stres ve depresyonla arasında negatif korelasyon olduğunu göstermiştir. TSSB ve depresyon yaygınlığı ele alındığında, dolaylı ve doğrudan gruplarda anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir. Doğrudan maruz kalan grupta sadece 22 katılımcıya (25.9%) TSSB teşhisi konulurken, 20 katılımcıya depresyon teşhisi konulmuştur. Buna ek olarak, dolaylı gruptaki 12 katılımcıya (13.8%) TSSB, 16 katılımcıyaysa (18.4%) depresyon teşhisi konulmuştur. Gelecek algısı, kendilik algısı, aile uyumu ve sosyal kaynaklar travmatik stresi negatif yönde belirlerken, gelecek algısı, aile uyumu, kendilik algısı ve sosyal kaynaklar depresyonu negatif yönde belirlemektedir. Yalnızca gelecek algısı ve kendilik algısı bireylerin psikolojik stresini yine negatif yönde belirlemiştir. Terör saldırısı sırasında olay mahallinde bulunan, bir terör saldırısından kurtulan birine fiziksel ya da ruhsal destek veren ve bir terör saldırısından şans eseri kurtulan katılımcıların TSSB puanlarının, olay mahallinde bulunmayan, herhangi bir terör mağduruna yardımda bulunmamış ve bir terör saldırısından şans eseri kurtulma durumu olmamış katılımcıların TSSB puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. TSSB teşhisi almış ve almamış kişilerin risk faktörlerinin arasında, tıpkı depresyon teşhisi almış ve almamış kişilerin risk faktörleri arasında olduğu gibi anlamlı bir fark saptanmamış olsa da, bir takım farklılıklar bulunmuştur.