5 - 14 yaş çocuklarında çizimin temsili ve estetik yönünün gelişimi

Bu araştırma iki ayrı deneyden oluşmaktadır. Deney I'de çizimin temsili yönünün ve Deney İT de çizimin estetik yönünün gelişimi incelenmiştir. Deney I'de okul çağındaki çocuklarda çizimin temsili yönünün bilişsel gelişim ile bağlantılı olarak yaşa bağlı doğrusal bir ilerleme göstereceği yönündeki denence sulanmıştır. Deneyde her grupta 10 kız, 10 erkek olmak üzere 6, 7, 8, 9, 10 ve 13 yaşlarındaki çocuklardan toplam 120 öğrenci deneye alınmış ve çocuklara iki farklı tema içeren çizimler yaptırılmıştır. Çizimler, önceden belirlenen ölçütler doğrultusunda yargıcılar tarafından değerlendirilmiştir. Bulgular, çizimin temsili yönündeki başarının okul çağındaki çocuklarda yaşla birlikte doğrusal bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Temsili yönün alt boyutlarından perspektif, kağıdı kullanma ve ayrıntı miktarında yaşa ve göreve bağlı farklılıklar bulunmuştur. Manzara çiz görevinde perspektif kullanımında 6 yaştan 13 yaşa doğru doğrusal bir gelişim olduğu, kağıdı kullanmada büyük çocukların küçük çocuklara göre daha başarılı oldukları, 8 yaş çocuklarının çizimlerinde daha fazla ayrıntı kullandıkları ve 9 yaşındaki çocukların ayrıntı kullanımında bir düşüş olduğu görülmektedir. Oynayan çocuklar çiz görevinde ise perspektif kullanımı açısından yaşa bağlı bir farklılık bulunmazken, kağıdı kullanmada manzara çiziminde olduğu gibi büyük çocukların küçük çocuklara göre daha başarılı oldukları; ancak, 9 yaşından sonra kağıdı kullanmada bir değişim olmadığı gözlenmiştir. Bu görevde kullanılan ayrıntı miktarı incelendiğinde büyük çocukların küçük çocuklara göre daha fazla ayrıntı kullandıkları, ancak manzara çiziminde de olduğu gibi 9 yaşındaki çocukların ayrıntı kullanımında bir düşüşün olduğu bulunmuştur. Manzara çiz görevinde kağıdı kullanma ve perspektif başlıklarında cinsiyetler arası bir fark bulunamazken, kullanılan ayrıntı miktarı açısında kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha başarılı çizimler yaptıkları görülmektedir. Oynayan çocuklar çiziminde ise perspektif kullanımında kızların, erkeklere göre daha başarılı oldukları bulunmuştur. Ayrıca çocukların çizdikleri resimden hoşnut olma puanlan ile temsili çizim başarısı puanlan arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. IV Deney Il'de çizimin estetik yönündeki başarının okul öncesinden ergenliğe 'L' şeklinde bir gelişim göstereceği yönündeki denence sulanmıştır. Araştırmaya 5, 8, 1 1 ve 13 yaşlarında ve her yaş grubundan eşit sayıda kız ve erkek olmak üzere 59 denek katılmış ve dört çizim görevi kullanılmıştır. Bunlar Davis'in (1991) araştırmasında kullandığı üzgün-mutlu çiz ile Winston ve arkadaşlarının (1984) kullandıkları üzgün-mutlu ağaç çiz görevleridir. Bulgular, çizimin estetik yönündeki basanda yaşa ve göreve göre farklılıklar ortaya koymuş; ancak denenceyi tümüyle desteklememiştir. Çizimin estetik yönünde 11 yaş çocuklarının, anasınıfı ve 13 yaş çocuklarına göre daha başarılı ve görev açısından ise üzgün ağaç çiz görevinin diğer görevlerden daha başarılı olduğu gözlenmiştir. Somut görevlerde kompozisyon ve simetri kullanımında yaşa bağlı bir farklılık bulunamazken, soyut görevlerde kompozisyon kullanımında 1 1 yaş çocuklarının daha başarılı oldukları, mutlu çiz görevinde simetri kullanımında 11 ve 8 yaş çocuklarının 13 yaş çocuklarından daha başarılı oldukları bulunmuştur. Üzgün çiziminde 'sembolik araç' tercihleri incelendiğinde, 8 yaş çocuklarının insan yüzünü, 1 1 yaş çocuklarının olay çizimini diğer yaş grubundaki çocuklara göre daha fazla kullandıkları, ayrıca 5 ve 13 yaş çocuklarının nesneyi diğer yaş gruplarındaki çocuklara göre daha fazla tercih ettikleri bulunmuştur. Mutlu duygusunun çiziminde ise insan yüzünü, 8 ve 13 yaş çocukları daha fazla tercih ederken olay çizimini, 1 1 yaşındakiler daha fazla kullanmışlardır. Nesne çizimi ise diğer yaş gruplarına göre 5 yaş çocuklarında daha fazla gözlenmiştir. Somut görevlerdeki tema tercihi açısından mutlu ağaç, üzgün ağaç çiz görevlerinde kişileştirme temasım 8 yaş çocuklarının, mevsimler / bitkiler temasım üzgün ağaç görevinde 11 yaş çocuklarının, mutlu ağaç çiz görevinde ise 13 yaş çocuklarının diğer yaş gruplarındaki çocuklara göre çizimlerinde duyguyu ifade etmek için daha fazla tercih ettikleri görülmektedir. Ayrıca çocukların duyguya uygun çizgi tercihlerinde üzgün duygusunda aşağıya doğru, mutlu duygusunda yukarıya doğruçizgileri tercih ettikleri gözlenmiştir. Çocukların kendi yaptıkları resimlerden hoşnut olma puanlan ile estetik çizim başarısı puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.