Örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiler üzerine bir uygulama: Karaman Valiliği ve İl Özel İdaresi örneği

Bu tez çalışmasının amacı, çalışma ortamında bireylere üst yönetim veya mesai arkadaşları tarafından uygulanan davranışların işgörenler tarafından ne kadar adil olarak algılanıp algılanmadığını belirlemek ve örgütsel adaletin bireylerin örgütsel vatandaşlık davranışlarına ne yönde etkide bulunduğunu tespit etmektir. İnsanlar günlük zaman dilimlerinin büyük bir bölümünü bir işyeri çatısı altında geçirmektedirler. Dolayısıyla örgütsel huzur ve barışın sağlanılmasında adalet algısı çok önemli bir çalışma faktörüdür. Bu bağlamda söz konusu çalışma kamu kurumlarında görev yapan kamu çalışanlarının örgütsel adalet algılarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Örgütsel adalet işgörenlerin ödüller, ikramiyeler, terfi ve izinler gibi çıktılar ve kararların alınması sürecine katılımlarıyla ilgili algılarını içermektedir. Buna karşılık örgütsel vatandaşlık davranışları ise, iş tanımlarında formel olarak öngörülmeyen, yapılması zorunlu tutulmayan, gerçekleştirildiğinde ödüllendirilmeyen, gerçekleştirilmediğinde ise cezalandırılmayan ve daha çok kişisel tercihe bağlı olarak gerçekleştirilen gönüllü davranışlardır. Her iki örgütsel değişken de örgütün huzuru, verimliliği ve etkinliği ile yakından alakalıdır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde; örgütsel adalet kavramı incelenmiştir. Günümüze kadar geliştirilmiş bulunan örgütsel adalet ile ilgili teoriler kısaca incelendikten sonra örgütsel adalet kavramı, benzer kavramlar, örgütsel adaletin türleri, önemi ve sonuçları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde örgütsel vatandaşlık davranışları ele alınmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışları kavramının tanımı, benzer kavramlarla ilişkileri, örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkileyen faktörler, literatürde yer alan vatandaşlık davranışları, etki ve sonuçları incelenmiştir. Bu tez çalışmasının üçüncü bölümünde örgütsel adalet ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiler masaya yatırılmıştır. Literatürde geniş kabul gören örgütsel adaletin üç önemli türü olan prosedürel, etkileşimsel ve dağıtımsal adaletin örgütsel vatandaşlığın beş farklı davranış kalıbını oluşturan örgütsel gelişime katkı, yardımseverlik, kişisel gelişim, sahiplenme ve centilmenlik davranışları ile olan ilişkileri ele alınmıştır. Son bölümde araştırmada ileri sürülmüş olan hipotezleri test etmek amacıyla Karaman Valiliği ve Karaman İl Özel İdaresinde yapılmış olan anket çalışmasıyla ilgili bulgulara yer verilmiştir. İlk üç bölümde çalışma literatür kapsamında teorik bir çerçevede sunulduktan sonra, bu bölümde araştırmanın uygulama kısmını desteklemek için anket çalışması yapılmıştır. Araştırmada örgütsel adaleti ölçmek üzere Moorman tarafından geliştirilen Örgütsel Adalet Ölçeği kullanılmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışlarını ölçmek üzere ise Podsakoff ve arkadaşları (2000) ile Morrison tarafından (1994) geliştirilen ve Türker (2006) ile Yenerli ve Aksoy tarafından uyarlanmış Örgütsel Vatandaşlık Ölçeğinin kısa formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde korelasyon, regresyon, t-testi ve Anova analizleri kullanılmıştır.