Yalın üretim ve otomotiv sanayinde uygulanması

Doğuşu yirminci yüzyılın başlarına dayanan otomotiv sektörü, ekonomilere yüksek oranda katma değer sağlaması, güvenilir vergi kaynağı olması ve diğer sektörlerle etkileşim içinde bulunması açısından lokomotif sektör olarak geçmişşten günümüze üretim ve yönetim alanında önemli yeniliklerin öncüsü olmuştur. 1900'lü yılların başlarında emek yoğun üretimden kitle ya da seri üretim olarak adlandırılan üretim sistemine geçiş önemli bir dönüşümdür. Bu dönüşüm ile birlikte üretim ve talep artmış, otomotiv üretimi ABD ile birlikte Avrupa'da da yayılmaya başlamıştır. 1950 yıllarında Japonya'da Toyota Motor Şirketi tarafından geliştirilen yalın üretim sistemi, en az kaynakla, en kısa zamanda, en ucuz ve hatasız üretimi, müşteri talebine birebir uyacak şekilde en az israfla gerçekleştirebilme arayışının sonucu olarak geliştirilen bir sistemdir. Ancak bu yeni sistem 1970 li yıllarda yaşanan petrol krizi ve ekonomik durgunluk dönemine kadar dünya otomotiv sanayinin gerçek anlamda dikkatini çekememiştir. 1970'lerde dünya otomotiv pazarında GM, Ford ve Chrysler ilk üç sırayı paylaşırken bugünlere gelindiğinde Toyota'nın GM ve Ford'un arkasından üçüncü sırada yer aldığı görülmektedir. Toyota'nın başarısının temelini oluşturan bu üretim felsefesi artık Türk otomotiv firmaları tarafından da detaylı olarak incelenme ve kendi üretim proseslerine adapte edilme sürecindedir. Bu çalışma kapsamında Ford-Koç ortaklığı olan Ford Otosan'da yalın üretim uygulamaları incelenmiştir. Ford Otosan Ford Şirketi'nin yalın üretim prensiplerinin uygulanmasıyla geliştirdiği Ford Üretim Sistemi'ni pilot bölgelerde uygulamaya başlamıştır. Bu implementasyon çalışmalarının henüz başlangıç aşamasında olmasına rağmen, pilot bölgelerde envanter miktarında azalma, verimlilik artışı, daha az hata, daha kısa sürede ekipman değişimi ile verimlilik artışı sağlanmıştır. Farklılaşmamış ürün talebi, kalite beklentisi ve rekabetin artmaya başladığı istikrarsız Türkiye pazarında üretim yapan otomotiv firmaları için bu yeni yaklaşımın incelenmesi kaçınılmaz olmuştur. 1994 yılında Türkiye ekonomisinin yaşadığı krizin ardından 1998 yılının sonlarında başlayan ve günümüze kadar süren durgunluktan da en fazla etkilenen sektör, daha çok iç pazara yönelik üretim yapan otomotiv sektörü olmuştur. Dış pazara yönelmenin zorunluluk olduğu günümüz koşullarında yalın üretim felsefesi otomotiv sanayi için alternatif bir üretim sistemi olacaktır. Türk firmalarının bu konudaki avantajı batı ve doğu kültürünü birleştirmiş olan ülkemizde sahip oldukları işgücünün potansiyelidir. Karar alma sürecini ve sorumluluğu mümkün oldukça geniş tabana yaymayı hedefleyen bu sistemin uygulanması sürekli iyileştirme çatısı altında gerçekleştirilen grup çalışmalarının etkinliğine bağlıdır. Bu sistemde kollektif kimlik oluşturarak şirket politikalarının geliştirilmesine yardımcı olacak şekilde işgücünün yaratıcılığı ve entellektüel kapasitesini harekete geçirmek hedeflenmektedir. Grup çalışmasına yatkın olan ve çalıştığı şirketin kültürünü benimseyerek, özveriyle çalışabilecek potansiyeli olan Türk işgücü, iş sürecinde insan faktörünün ön plana çıkartıldığı bu üretim sisteminin başarısında kilit rol oynayacaktır. Ancak yalın üretim sisteminin çalışanlarına ve işverenlere karşılıklı VIIyükümlülükler getiren bir sistem olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Aktif işgücü katılımını hedefleyen, sürekli iyileştirme ve sıfır hataya dayanan, çalışanlardan işe bağlılık ve disiplin bekleyen bu sistemin etkin olarak çalışabilmesi için iş güvenliği, işgücüne saygı, uygulanan ücret politikasi, çalışanlara sağlanan haklar, karar alma mekanizmalarına katılım gibi unsurlar ön plana çıkmaktadır. V1I1