Türk Silahlı Kuvvetleri tedarik zincirinde kontrat yönetimi üzerine bir çalışma

Türk Silahlı Kuvvetleri, güvenlik ihtiyacını karşılamak için her geçen gün daha modern, planlı, rekabet edebilir ve caydırıcı olma özelliğini koruyacak gelişmelere ihtiyaç duymaktadır. Bölgemizde yaşanan olaylar tehdit ve risk unsurlarında sürekli bir değişim yaşandığının en belirgin göstergesidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin bölgesel liderliğinin altında yatan sebeplerin en önemlilerinden birisi de sahip olduğu ordusudur. Bir ordu için yetenek, vazifeyi başarmak için ihtiyaç duyduğu güçtür. Bu güç, dinamik olmak zorundadır. İhtiyaçlar ise bu dinamizmin önündeki en büyük engellerdir. Çünkü ihtiyaçlar sonsuzken, kaynaklar kısıtlıdır. Bu açıdan bakıldığında kaynak yönetiminin etkinliği ve verimliliği, ülkenin güvenliğine giden en kritik araçlardan birisidir. Türk Silahlı Kuvvetleri tedarik sisteminde önemli bir yeri olan dış alımlar, büyük kaynaklar kullanılmasını gerektirmektedir. Ancak, dış tedarik modellerinin kullanılması yolu ile alım yapılması süreçleri özel bilgi, tecrübe ve eğitim gerektirdiğinden, süreci yönetecek nitelikli personel, hali hazırda sistemin en büyük problem sahalarından birisi olarak düşünülmektedir. Çünkü nitelikli bir kontrat subayı, ihtiyaç sahibinin tanımlamaları doğrultusunda araştırmasının teknik, teknolojik, maliyet-etkinlik, verimlilik raporlarını hazırlayıp, ortaya koyacağı şartnamelerle de adaylar arasındaki farklılıkları ortaya çıkarabilme kapasitesine sahip olmalıdır. Bu çalışmanın amacı, TSK tedarik zincirinde kaynakların etkin ve verimli kullanıldığını ortaya koymak için kontrat yönetimi açısından bulunduğu seviyenin tespit edilmesidir. Olgunluk seviyesi olarak ifade edilecek bu seviye, değişik birimlerdeyürütülen faaliyetlerde; elde edilen tecrübelerin ve en iyi uygulamalara ait geri beslemelerin neticesinde alınan derslerin, yapılacak kontratlara hangi seviyede yansıtıldığının da bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Elde edilecek kontrat yönetimi olgunluk seviyesi, ihtiyaçlara tam karşılık verecek, en etkin ve verimli çözümlerin bulunarak tedarik edilip edilmediğini de göstermesi bakımından bir kontrol mekanizması olarak ifade edilebilecektir. TSK tedarik zincirinde kontrat yönetimi açısından gelinen noktadaki olgunluk seviyesi, Kontrat Yönetimi Olgunluk Modeli kullanılarak tespit edilmiştir. Bu model, olgunluk seviyesini belirlerken, kontrat yönetimini altı alana bölmektedir. Bu alanlar; satın almanın planlanması, talebin planlanması, talep toplama, kaynak seçimi, kontrat idaresi ve kontratın sonlandırılmasıdır. Bu altı alana ilişkin sorulara verilecek cevaplar olgunluğu belirlemektedir. Modelin olgunluk seviyeleri, anlık ve optimum seviyeleri arasında değişmektedir. TSK'nin değişik birim ve kurumlarında 60 personele anket yolu ile uygulanan model, sahip olunan olgunluk seviyesini özetlemektedir. TSK, kontrat yönetimi açısından, yapılandırılmış bir olgunluk seviyesine sahiptir. Bu seviye ortalama bir seviyenin üstü olup, küçük düzenlemelerle çabucak bütünleşik bir olgunluk seviyesine çıkılabileceğini de ifade etmektedir. Öyle ki, sahip olduğu bu seviye, kurumsallaşma, standardizasyonun sağlanması ve üst yönetimin etkin olarak planlamalara katılması gibi kritik özellikleri ihtiva etmektedir. Araştırmada olgunluk seviyesinin, çalışma süresi, yabancı dilin kontratlarda bir risk unsuru olması, mevzuata ilişkin yeterlilik ve kontrat subayının gerekliliği konularındaki değerlendirmelerden de bağımsız olduğu ortaya konmuştur. Çalışmaya katılan tüm personel, kontrat yönetiminin uzmanlık gerektiren bir konu olduğu konusunda uzlaşıya varmıştır. Ayrıca bu görevde çalıştırılacak personelin seçimi, atandırılması, kariyer planlaması ve mesleki gelişimi konuları da üzerinde durulması gereken konular olarak tespit edilmiştir.