Aksu Çayı Havzası'nın jeomorfolojisi

Çalışma alanı Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi sınırlan içerisinde olup K. Maraş'ın doğusunda Pazarcık ve Çağlayancerit İlçeleri ile Adıyaman'ın batısında yer alan Gölbaşı depresyonu sınırları içerisinde yer alır. Havzanın genel tektoniğini Alp orojenezi ve Pliyosen-Pleyistosen zamanındaki genç çökmeler tayin etmektedir. Gölbaşı, Azaplı ve İnekli göllerimde kapsayan alan Kızıldeniz-Gor çukurluğu Asi çöküntü oluğu fay sistemine bağlı olarak meydana gelmiştir. Gölbaşı Azaplı ve İnekli gölleri tektono-karstik bir göldür. Çalışma alanında depresyon teşekkülüne sebeb olan büyük fayların Eosen sonrası ya da Pliyosen öncesine ait oldukları, fakat Epirojenik sitildeki genç tektonik hareketlerin havzada Üst Miyosen sonlarında etkili oldukları ve böylece sözü edilen faylar Üst Miyosen ile Alt Pliyosen arasında teşekkül ettiği söylenebilir. Çalışma alanı Jeolojik formasyonlar yönünden çok karmaşıktır. Havzada Permokarbonifere ait eski temel arazi üzerinde ofıyolitik formasyonlar yer alır. Bunlar çalışma alanında güneybatıdan, kuzeydoğuya doğru bir zon halinde devam etmektedir. Bu eski temel arazi tektonik hareketlerle aşınıp altere olmuş ve deniz seviyesine kadar alçalmıştır. Bunlar üzerine ise genelde taban kaide konglomerası ile başlayan denizel Eosen çökelleri diskordans olarak çökelmiştir. Havzada yüksek tepelik alanları Orta Eosen yaşlı kalkerler meydana getirmiştir. Eosen yaşlı çökeller üzerine killi kumtaşı, marnlı kumtaşı ve silttaşından oluşan Orta-Üst Miyosen yaşlı çökeller diskordans olarak çökelmiştir. Havza Neojene ait volkanitler ve göl çökelleri ile kaplıdır. Morfolojik açıdan; Dağlık-Tepelik alanlar, Di, Dil, DM ve DIV sistemlerine ait aşınım- dolgu yüzeyleri, tektonik basamaklar, sekiler, vadiler depresyon alanları, birikinti koni ve yelpazeleri ile vadi tabanı ve ova tabanı düzlükleri belirlenmiştir. Çalışma alanında en önemli yerüstü suyu Aksu Çayıdır. Aksu Çayı ve yan kollan başta Gölbaşı, Azaplı ve İnekli gölleri olmak üzere tüm havzayı dış drenaja bağlamaktadır. Aksu Çayı ve yan kollan iklime bağlı olarak yazın kuruyacak derecede azalır. Aksu Çayının yaz akımlannı genellikle kaynaklar ve ovalardaki yeraltı suyu ve boşalımlan teşkil etmektedir. Aksu Çayını besleyen derelerin tamamına yakın bir kısmında şiddetli ve az şiddetli erozyon devam etmektedir. Havzada Aksu Çayını çevreleyen ormanların bozuk karakterde olması sonucu yağış alanlannın su tutma kabiliyetlerinin azalması ve dolayısıyla havzada yüzey erozyonunun oluşmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle Aksu Çayı üzerine kurulan KartalkayaIII Barajının şu an %60'a yakın kısmı dolmuş durumdadır. Bu alanlarda acilen erozyon kontrolüne gidilmelidir. Çalışma alanının iklimi; Çalışma alanında yağışların sonbahar mevsiminde başlaması kışın ve ilkbahar mevsiminde devam etmesi, yazın ise azalan yağışlar ve artan buharlaşma ile kuraklığın etkili olması, çalışma alanında Akdeniz ikliminin ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde görülen iklimin geçerli olduğunu gösterir. Bu durum bitki örtüsüne de yansımaktadır. Havzada sedir, kızılcam ve karaçam gibi kuraklığa dayanıklı rutubet isteği az olan türlerin dikimi yapılmaktadır. Bu türler aynı zamanda havzanın iklim tipine uygun olan türlerdir.