Evli çiftlerin evlilik kalitesi ve bağlanma stillerinin demografik özellikler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, 'Evli Çiftlerin Evlilik Kalitesi ve Bağlanma Stillerinin' araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formundaki sorular açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu, İstanbul'da ikamet eden 19-64 yaş arası beraber yaşayan evli, okur-yazar, farklı meslek ve eğitim düzeyinden araştırmaya gönüllü katılan 100 evli çift (toplam 100 kadın, 100 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcıların Evlilik Kalitesi düzeylerini belirlemek için 'Çiftler Uyum Ölçeği', Bağlanma Stillerini belirlemek için 'İlişki Ölçekleri Anketi' ve demografik özelliklerini belirlemek için de araştırmacı tarafından hazırlanan 'Demografik Bilgi Formu' katılımcılara uygulanmıştır. Araştırmanın analizinde sürekli değişkenlerin normal dağılıp dağılmadığına bakılmıştır. Varyansların homojen olmadığı belirlendikten sonra normal dağılıma uymayan ikili gruplar için Mann Whitney U Testi, çoklu gruplar ise Kruskall Wallis Testi ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 17 programıyla yapılmış ayrıca analizlerde Frekans Analizi, ve Pearson Korelasyon Analizi'nin bir yöntemi olan Spearman's Rho katsayısı da kullanılmıştır. Verilerin analizinde anlamlılık seviyesi p; 0,01 ile 0,05 arasında seçilmiştir. Araştırmanın Bağımlı Değişkenleri; 'Evlilik Kalitesi' ve 'Bağlanma Stilleri', Bağımsız Değişkenleri ise 'Demografik Değişkenler'dir. Evlilik Kalitesini ölçmek için Spanier tarafından geliştirilen 'Çiftler Uyum Ölçeği' kullanılmıştır. Çiftler Uyum Ölçeğinden alınan genel evlilik uyumu toplam puanı 0 ile 151 puan arasındadır. Ölçekten alınan puan ne kadar fazla ise Evlilik Kalitesinin de o denli iyi olduğu değerlendirilmektedir (Spanier 1976; Fışıloğlu ve Demir, 2000). Bulgular neticesinde; erkeklerin Evlilik Kalitesinin (109,34), kadınlara oranla (108,19) daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Evlilik Kalitesini ölçen Çiftler Uyum Ölçeğinin alt ölçeklerinden a) 'Doyum' alt ölçeği ile gelir seviyesi, ailede fiziksel veya psikolojik rahatsızlığı olan birinin varlığı, aile tipi, aile içi ilişkilere dışarıdan müdahale olup olmaması durumu arasında, b) 'Fikir Birliği' alt ölçeği ile gelir seviyesi, ekonomik özgürlüğün olup olmaması, ailede fiziksel veya psikolojik rahatsızlığı olan birinin varlığı, annenin hayatta olup olmaması, evlilik sayısı, nikah türü, evlilik kararı alma biçimi arasında, c) 'Duygusal İfade' alt ölçeği ile ekonomik özgürlüğün olup olmaması, ailede fiziksel veya psikolojik rahatsızlığı olan birinin varlığı durumu, evlilik kararı alma biçimi, aile içi ilişkilere dışarıdan müdahale olup olmaması durumu arasında, d) 'Bağlılık' alt ölçeği ile yaş, ekonomik özgürlüğün olup olmaması, yaşanılan evin sahipliği, alkol kullanımı, aile tipi, evlilik kararı alma biçimi, çocuk sayısı, aile içi ilişkilere dışarıdan müdahale olup olmaması durumu arasında ve e) 'Çiftler Uyum Ölçeğinin' alt ölçeklerinin 'Toplam Puanı' ile ekonomik özgürlüğün olup olmaması, yaşanılan evin kime ait olduğu, ailede fiziksel veya psikolojik rahatsızlığı olan birinin varlığı, aile tipi, evlilik kararı alma biçimi, aile içi ilişkilere dışarıdan müdahale olup olmaması durumu arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Cinsel uyumun mutlu bir evlilik için önemi ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında pozitif yönde zayıf-orta bir korelasyon ilişkisinin olduğu ve Cinsel uyumun mutlu bir evlilik için önemi ile 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçeklerinden 'Bağlılık' alt ölçeği ve 'Duygusal İfade' alt ölçeği arasında ise pozitif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çiftlerin birbirlerine empati yapıp yapmamaları durumu ile 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği, 'Fikir Birliği' alt ölçeği, 'Duygusal İfade' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeği'nin alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında pozitif yönde zayıf-orta düzeyde bir korelasyon ilişkinin olduğu ve Çiftlerin birbirlerine empati yapıp yapmamaları durumu ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Bağlılık' alt ölçeği arasında da pozitif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Eşlerin birbirleriyle karşılıklı duygu ve düşüncelerini paylaşımı ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği, 'Fikir Birliği' alt ölçeği, 'Bağlılık' alt ölçeği, 'Duygusal İfade' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeğinin' alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında pozitif yönde zayıf-orta dereceli bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Eşlerin birbirleriyle karşılıklı duygu ve düşüncelerini paylaşımından memnuniyet duyması ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği, 'Fikir Birliği' alt ölçeği, 'Duygusal İfade' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeğinin' alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında pozitif yönde zayıf-orta dereceli bir korelasyon ilişkisinin olduğu ve Eşlerin birbirleriyle karşılıklı duygu ve düşüncelerini paylaşımından memnuniyet duyması ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Bağlılık' alt ölçeği arasında pozitif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Eşlerin duygu düşünce paylaşımı nedeniyle anlaşmazlık yaşama durumları ile Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Fikir Birliği' alt ölçeği, 'Bağlılık' alt ölçeği, 'Duygusal İfade' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeğinin' alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında negatif yönde zayıf-orta dereceli bir korelasyon ilişkisinin olduğu ve Çiftler Uyum Ölçeği alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği arasında negatif yönde orta dereceli bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çiftler Uyum Ölçeğinin tüm alt ölçekleri ile evliliğin genel değerlendirilmesi arasında da anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bağlanma Stillerine göre erkeklerin 'Güvenli ve Kayıtsız'; kadınlarınsa 'Korkulu ve Saplantılı' olarak bağlandıkları tespit edilmiştir. 'Güvenli Bağlanma Stili' ile eğitim durumu, yaşanılan evin kime ait olduğu, babanın hayatta olup olmaması, duygu ve düşünce paylaşımı arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu, 'Korkulu Bağlanma' ile doğum yeri, gelir seviyesi, eşle tanışma biçimi arasında da anlamlı bir ilişkinin olduğu, 'Saplantılı Bağlanma' ile aile tipi, ailede aile fertlerinden hariç birinin kalıp kalmaması durumu arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu ve 'Kayıtsız Bağlanma' ile yaş, gelir durumu, annenin hayatta olup olmaması, yaş farkı, çocuk sayısı ve eşle tanıştıktan sonra evleninceye kadar geçen süre arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Cinsel uyumun mutlu bir evlilik için önemi ile 'Korkulu Bağlanma' arasında negatif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu ve eşle duygu düşünce paylaşımı nedeniyle anlaşmazlık yaşama durumu ile de 'Güvenli ve Saplantılı Bağlanma' arasında pozitif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir.'Evlilik Kalitesi' ile 'Bağlanma Stilleri' arasındaki korelasyon analizinden elde edilen bulgulara göre, 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği ile 'Korkulu Bağlanma' arasında ve 'Saplantılı bağlanma' ile 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçeklerinden 'Doyum' alt ölçeği ve 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçekleri 'Toplam Puanı' arasında negatif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu ve 'Çiftler Uyum Ölçeği' alt ölçeklerinden 'Bağlılık' alt ölçeği ile 'Kayıtsız Bağlanma' arasında da pozitif yönde zayıf bir korelasyon ilişkisinin olduğu ayrıca tespit edilmiştir. Elde edilen tüm bu sonuçlar 'Evlilik Kalitesi' ve 'Bağlanma Stillerine' ilişkin literatür ışığında tartışılmış ve ileride yapılacak araştırmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.