Ortaöğretim öğrencilerinde sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerinin suçluluk, utanç, boyun eğicilik davranışı ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinde sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerinin suçluluk, utanç, boyuneğicilik davranışı, cinsiyet ve yerleşim birimi değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2011 ? 2012 eğitim öğretim yılında Diyarbakır İli Bismil İlçesi merkezinde kamuya ait ortaöğretim kurumlarında 9., 10., 11. ve 12. sınıflarda öğrenim görmekte olan 2448 kız, 3308 erkek öğrenci olmak üzere toplam 5756 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, bu okullardan tabakalı örneklem yöntemi ile seçilen 724 kız, 572 erkek olmak üzere toplam 1296 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan ortaöğretim öğrencilerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerinin ölçülmesi amacıyla Bilgin (1999) tarafından geliştirilen ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılan Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği Ergenlik Formu kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerden suçluluk ve utanç düzeylerinin belirlenmesine ilişkin verilerin toplanmasında ilk kez Johnson ve Noel (1987) tarafından geliştirilmiş, 1992 yılında Nesrin ve Nail Şahin tarafından ise Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilen Suçluluk ve Utanç Ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerden olan boyun eğici davranış düzeylerine ilişkin verilen toplanması amacıyla ilk kez Gilbert ve Allan (1994) tarafından geliştirilmiş, 1992 yılında Nesrin ve Nail Şahin tarafından ise Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilen Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği kullanılmıştır. Cinsiyet ve yerleşim birimi olmak üzere iki bağımsız değişkene ilişkin verilerin toplanması amacıyla Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için, toplanan veriler SPSS 17.0 programı kullanılarak bilgisayara aktarılmış; t ? testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ve LSD teknikleri kullanılarak bu veriler analiz edilmiştir. Bu araştırmada elde edilen bulgular şunlardır: 1. Araştırmada öğrencilerin Suçluluk Alt Ölçeği puanları ile Utanç Alt Ölçeği puanları arasında pozitif yönde; Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği toplam puanları ile pozitif yönde ve Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği toplam puanları ile negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin Utanç Alt Ölçeği puanları ile Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği toplam puanları arasında pozitif yönde ve Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği toplam puanları ile negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği toplam puanları ile Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır. 2. Sosyal Yetkinlik Beklentisi düzeylerine göre Öğrencilerin Suçluluk Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Bir başka deyişle, ortaöğretim öğrencilerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri yükseldikçe, suçluluk duyguları azalmaktadır.3. Sosyal Yetkinlik Beklentisi düzeylerine göre Öğrencilerin Utanç Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Yani, ortaöğretim öğrencilerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri yükseldikçe, utanç duyguları azalmaktadır.4. Sosyal Yetkinlik Beklentisi düzeylerine göre Öğrencilerin Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bu sonuca göre, ortaöğretim öğrencilerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri ile boyun eğici davranış düzeyleri arasında herhangi bir bağlantı olmadığı bulunmuştur. 5. Cinsiyete göre Öğrencilerin Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yani, cinsiyet değişkenine göre ortaöğretim öğrencilerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri arasında herhangi bir bağlantı olmadığı bulunmuştur. 6. Yerleşim birimine göre Öğrencilerin Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Başka bir deyişle, ortaöğretim öğrencilerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri yerleşim birimine göre değişkenlik göstermemektedir. 7. Cinsiyete göre Öğrencilerin Suçluluk Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Bu sonuca göre, kız öğrencilerin suçluluk düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir. 8. Yerleşim birimine göre Öğrencilerin Suçluluk Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yani, ortaöğretim öğrencilerin suçluluk düzeyleri yerleşim birimine göre değişkenlik göstermemektedir.9. Cinsiyete göre Öğrencilerin Utanç Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Bu sonuca göre, kız öğrencilerin utanç düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir.10. Yerleşim birimine göre Öğrencilerin Utanç Alt Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Başka bir deyişle, ortaöğretim öğrencilerin utanç düzeyleri yerleşim birimine göre değişkenlik göstermemektedir.11. Cinsiyete göre Öğrencilerin Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği puanları arasında anlamlı farklar bulunmaktadır. Bu sonuca göre, erkek öğrencilerin boyun eğici davranış düzeylerinin kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir.12. Yerleşim birimine göre Öğrencilerin Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Başka bir deyişle, ortaöğretim öğrencilerinin boyun eğici davranış düzeyleri yerleşim birimine göre değişkenlik göstermemektedir.