Vineland Uyum Davranış Ölçeği -araştırma formu- ' nun doğumdan 3 yaş 11 aylığa kadar olan Türk bebekleri için uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışması

Bu çalışmanın amacı, bireylerin uyum davranışlarını değerlendirmek amacıyla 1984 yılında Sparrow ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olan Vineland Uyum Davranış Ölçeği - Araştırma Formu - 'nun doğumdan 47 aylığa kadar olan yaş diliminde bulunan Türk bebekleri için uyarlamasını tamamlamak, güvenirliğini ve geçerliğini belirlemektir. Bu amaçla çalışmanın örneklemini; üç farklı sosyoekonomik düzeyi temsil ettiği düşünülen, doğumdan 47 aylığa kadar dört yaş diliminde bulunan, normal zihinsel gelişimli 283 kız ve 278 erkek olmak üzere toplam 561 çocuk oluşturmaktadır. VUDÖ'nün Toplam Puanı'ndan elde edilen ham puan ortalamalarının varyans analizi ve anlamlılık testlerinden Newman - Keuls Çoklu Karşılaştırma Testi sonuçlarına göre, çocukların yaşları arttıkça ölçeğin Toplam Puanı'ndan aldıkları puanların da arttığı gözlenmiştir. Bununla birlikte, ölçeğin Toplam Puan ham puan ortalamalarına göre, cinsiyet ve sosyoekonomik düzey farklılığı bulunamamıştır. VUDÖ'nün gelişimsel değerlendirme aracı olması nedeni ile bebeklerin yaşları ilerledikçe ölçekten aldıkları puanlarda artmaktadır. Ayrıca doğumdan 47 aylığa kadar olan yaş diliminde bulunan bebeklerde sosyoekonomik ve cinsiyet farklılığı çıkmamıştır. 144 Güvenirlik çalışmaları üç farklı yöntemle incelenmiştir. Bunlardan ilki olan uygulamacılar arası güvenirliği, aynı çocuğu iki farklı uygulamacının puanlaması sonucunda, Toplam Puan ve dört alanın puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İkincisi olan test tekrar test güvenirliğine yönelik olarak aynı çocuğa ortalama yedi gün aralığı ile uygulanan ölçeğin iki farklı uygulamasının sonucuna göre Toplam Puan ve dört alanın puanları arasında bulunan anlamlı bir ilişki olduğu gözlenmiştir. Üçüncüsü ise VUDÖ'nün alanlarının, iç tutarlılık analizleri ve Cronbach Alfa katsayılarına göre, iç tutarlılık açısından kabul edilebilir düzeyde bir ölçüm aracı olması ile gösterilmiştir. Geçerlik çalışmaları; yapı ve iki farklı grubu olan ölçüt geçerliği ile gösterilmiştir. Yapı geçerliği çalışması sonucunda, VUDÖ'nün alan ve alt alanların bölümlerinin faktör yapısının; doğumdan 47 aylığa kadar olan yaş diliminde, kültürlerarası tutarlılığını desteklediği görülmüştür. Faktör analizi bulgularının Edgar A. Doll'un tanımlamış olduğu uyum davranışının kavramsal çerçevesinde ele alınan iletişim becerileri, _günlük _yaşam becerileri, sosyalleşme ve motor becerileri temel boyutlarının VUDÖ'de kapsandığının gösterilmesi bakımından ölçeğin yapı geçerliği hakkında önemli bir kanıt oluşturduğu düşünülmüştür. VUDÖ'nün her bir alan ve alt alanı için Madde Toplam Test Korelasyonu katsayıları hesaplanmış ve buna göre her bir alan ve alt alanda bulunan maddeler, madde korelasyon katsayıları kesme noktası olan 0 .30'un üzerinde tutulmuştur. Ölçüt geçerliğini 145 belirlemek üzere; ülkemizde bebeklik / erken çocukluk dönemindeki çocukların genel gelişimini değerlendirmeye yönelik olarak kullanılan AGTE'nin Genel Gelişim, Dil Bilişsel, İnce ve Kaba Motor ile Sosyal Beceri Öz Bakım alanlarının toplam puanları ile VUDÖ'nün Toplam Puan, İletişim, Sosyalleşme, Günlük Yaşam ve Motor Beceri Alanlarının toplam puanları arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu sonuçlara göre her iki ölçekten alınan puanlar arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diğer bir ölçüt geçerliği çalışmasında; otistik belirtileri olan çocuklar ölçüt olarak alındığında, VUDÖ'nün tüm alanlarında normal zihinsel gelişimi olan yaşıtlarına göre daha düşük puan aldıkları saptanmıştır. Sonuçta, VUDÖ'nün yüksek doğruluk oranıyla otistik belirtileri olan çocukları normal zihinsel gelişimi olan çocuklardan ayırt edebildiği görülmüştür. 146