An investigation of the relationship between parents' perceptions of play and actual play behaviors in relation to school readiness of children

Oyun çocuk gelişimi ve öğreniminin önemli bir parçası olarak kabul edilmektedir. Son yıllarda, oyunun çocuk gelişiminde oynadığı rol ve oyun ile akademik faaliyetlerin karşılaştırmalı olarak çocuk gelişimine katkısı önemli bir tartışma konusu haline gelmiştir. Ancak, araştırmalar ve teoriler oyun-öğrenme olgusunu destekler nitelikte olmasına ve çalışmalar ebeveynlerin oyun algısı, oyun davranışları ve çocuk gelişimi arasında açık bir ilişkiye işaret etmesine rağmen ebeveynlerin oyun algısı ve bunun çocuk gelişimine etkisi konusunda yapılmış sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Ayrıca çocuk oyunları ile ilgili çalışmaların çoğunun Batılı kültürler üstünde uygulandığı ve Türkiye gibi Doğu ile Batı arasında köprü görevi gören faklı kültürlerde de ebeveyn-çocuk oyunları ile çalışmaların yapılması gerektiği görülmektedir. Bu sebeple, bu çalışma Türkiye'de ebeveynlerin oyun algısı, çocukların oyun davranışları ve çocukların okula hazır bulunuşlukları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma tasarımına dayalı olan bu tez bir kesit çalışmasıdır. Bu çalışmanın hedef grubunu Türkiye'deki 4-6 yaş arasında okul öncesi dönem çocukları ve onların ebeveynleri oluşturmaktadır. Veriler 108 ebeveyn ve İzmir ile Konya şehirlerinde 6 farklı okul öncesi eğitim veren okuldan toplanmıştır. Çalışmada dört farklı ölçme aracı kullanılmıştır: (1) Katılımcıların demografik özelliklerini saptamak için demografik bir anket kullanılmıştır. (2) Ebeveynlerin oyun ile ilgili düşüncülerini incelemek amacıyla Evebeyn Oyun Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Oyun Desteği boyutu ebeveynlerin oyunu eğlenceli ve çocuğun gelişimi için pek çok katkıları bulunan bir aktivite olarak gördüklerini gösterirken, Akademik Odak boyutu ebeveynlerin oyunun çocuğun genel gelişimi ve okuma becerileri gibi akademik becerilerin gelişiminde önemli bir rol oynamadığını düşündüklerini göstermektedir (Fogle&Mendez, 2006). (3) Oyun Çeşitleri Ölçeği (Fisher, Hirsh-Pasek, Golinkoff, & Gryfe, 2008) çocukların gerçekte oynadıkları oyun çeşitlerini saptamak amacıyla kullanılmıştır. (4) Okula Hazırbulunuşluk Testi (Baydar, Güroğlu ve Birdinç, 2003) bu tez içerisinde ebeveynlerin okula hazır bulunuşluk düzeyi ile ilgili algılarını saptamak amacıyla kullanılmıştır. Bağımsız örnekleme testi, tek yönlü ANOVA analizleri ile veriler analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda şu sonuçlar elde edilmiştir: (1) Türkiye'de ebeveynlerin oyun algısı ve çocukların oyun davranışları arasında bir ilişki bulunmuştur. Ebeveynlerin akademik odak puanları ile çocukların yapılandırılmış oyun, yapılandırılmamış oyun puanları arasında anlamlı bir ilişkiye ulaşılmıştır. (2) Çocukların okula hazır bulunuşluk puanları ile ebeveynlerin oyun desteği puanları arasında pozitif anlamlı bir ilişki gözlenmiştir. Ancak, çocukların okula hazır bulunuşluk puanları ile ebeveynlerin akademik odak puanları arasında negatif anlamlı bir ilişki ortaya çıkmaktadır. Ayrıca ebeveynlerin oyun desteği puanları ile akademik odak puanları arasında negatif anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. (3) Türkiye'de ebeveynlerin oyun davranışları ve okul öncesi dönemde çocukların okula hazır bulunuşlukları arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Çocukların okula hazır bulunuşluk puanları ile çocukların yapılandırılmış oyun puanları ve yapılandırılmamış oyun puanları arasında pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (4) Türkiye'de annenin yaşı, annenin medeni hali, annelerin eğitim seviyesi, annelerin mesleği; çocukların cinsiyeti, ailedeki kardeş sayısı, ailede bulunan kişi sayısı, ailenin geliri değişkenleri ile ebeveynlerin oyun algısı, oyun davranışları, çocukların okula hazır bulunuşluğu puanları arasında bir ilişkiye rastlanmıştır. Ancak babaların eğitim seviyesi, babaların mesleği ve ebeveynlerin oyun algısı, oyun davranışları, çocukların okula hazır bulunuşluğu puanları arasındaki ilişki anlamlı bulunmamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma okul öncesi dönemde oyun, aile ve okula hazır bulunuşluk arasındaki ilişkinin anlaşılması için önemli katkılar sağlamaktadır. Çalışmanın bazı sınırlılıkları bulunsa da, bu çalışma ebeveynler, okul öncesi eğitmenleri, okul öncesi program geliştiricileri ve araştırmacılar için önemli çıkarımlar içerdiği düşünülmektedir.