Öğretmenlerin okulda karşılaştıkları yıldırma davranışları ile örgütsel bağlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu çalışma, örgütsel bağlılık ve yıldırma kavramları temel alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul içerisinde karşılaştıkları yıldırma davranışlarının örgütsel bağlılıklarına olan etkisine yönelik öğretmen görüşleri ve öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma davranışlarının örgütsel bağlılıklarına olan etkisinin bazı değişkenler açısından aralarındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, öğretmenlerin okul içerisinde karşılaştıkları yıldırma davranışlarının örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi açıklamaya yönelik olduğundan betimsel nitelikte ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bu doğrultuda Sivas il merkezinde bulunan tüm kamu okullarındaki öğretmenler üzerinde iki ölçek kullanılarak, öğretmenlerin yıldırma davranışlarına maruz kalma durumları ve bu durumun örgütsel bağlılıklarını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma kapsamında 2014- 2015 eğitim öğretim yılında Sivas il merkezinde rastgele seçilen 30 okulda 524 öğretmene ölçekler dağıtılmış ve bu ölçeklerin 380 tanesi geri dönmüştür. Yapılan inceleme neticesinde 359 ölçek değerlendirmeye alınmıştır. Öğretmenlerin okulda karşılaştıkları yıldırma davranışlarını belirlemek için, Einarsen ve Raknes'in 1997 geliştirdiği ve Cemaloğlu (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan'Yıldırma Ölçeği' kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarını belirlemek amacıyla Üstüner (2009) tarafından geliştirilen Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuyla ilgili uygulanan iki ölçekle toplanan veriler cinsiyet, gelir düzeyi, medeni durum, branş, yaş değişkenleri bakımından değerlendirilmiş ve bir farklılık olup olmadığına bakmak için t Testi ile ANOVA, Kruskal Wallis ve Mann Witney testleri yapılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre öğretmenlerin branşları ile maruz kaldıkları yıldırmalar arasında sınıf öğretmenleri ile diğer branşlar arasında yıldırmaya maruz kalmaları yönünden farklılık bulunmuştur. Benzer şekilde öğretmenlerin gelir seviyeleri ile örgütsel bağlılıkları arasında farklılaşmanın olduğu; fakat cinsiyet, medeni durum, yaş, değişkenleri bakımındanyıldırma ve örgütsel bağlılık arasında anlamlı bir farklılık olmadığı ve benzer algılara sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Araştırmanın nitel boyutuyla ilgili olarakyıldırma davranışına doğrudan maruz kalan 10 öğretmenle görüşülmüş ve bu görüşmeler kategorikleştirilerek analiz edilmiştir. Yapılan analizde öğretmenlerin daha çok okul yönetimi ve diğer öğretmenlerce yıldırmalara maruz kaldığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırmaların örgütsel bağlılıklarını nasıl etkilediği sorusuna, öğretmenlerin %81.8'inin örgütsel bağlılığını olumsuz etkilediğini, % 18 ,2'si ise örgütsel bağlılıklarını etkilemediğini ifade etmişlerdir. Bu araştırma sonucuna göre öğretmenlerin branşları ile maruz kaldıkları yıldırma davranışları arasında ve gelir seviyeleri ile örgütsel bağlılıkları arasında farklılaşmanın olduğu, öğretmen görüşlerine göre ise öğretmenlerin %81.8'inin maruz kaldıkları yıldırma davranışlarının örgütsel bağlılıklarını etkilediği ortaya çıkmıştır.