Avrupa Birliği bütçesi, fonları ve Türkiye açısından bir değerlendirme

Türkiye'nin katılımının AB bütçesi üzerindeki etkisiyle ilgili yapılan tahminler oldukça belirsizdir, fakat bu etkinin büyük olacağı açıktır. Türkiye'nin üyeliğinin maliyetinin müzakere sürecinin bir unsuru olacağınınönemle altını çizmek de gerekmektedir. Türkiye'nin Avrupa Birliğine katılımı hem AB hem Türkiye açısından zorlu bir süreç olabilecektir. Ancak bu süreç iyi yönetilebilirse, her iki taraf içinde önemli fırsatlar sunabilir. Katılım için gerekli hazırlıklar önümüzdeki on yıl boyunca sürebilir. Bu süre içerisinde AB gelişecektir ve Türkiye'nin de daha hızlı ve radikal bir biçimde değişmesi gerekecektir. Bu esnada müktesebatda 27 veya daha fazla üyeli bir AB'nin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde daha çok gelişecektir. Türkiye'nin katılımı, kültürel ve dini özellikleri ile birlikte, nüfusu, büyüklüğü, coğrafi konumu, ekonomik, güvenlik ve askeri potansiyelininbirleşik etkisinden dolayı önceki genişlemelerden farklı olabilecektir. Düşük-orta gelir ülkesi olarak, Türkiye'nin katılımı, genişlemiş AB'de, en songenişlemeye benzer bir şekilde, bölgesel ve ekonomik farklılıklarıartırabilecek ve uyum politikası için büyük bir sıkıntı oluşturabilecektir. Türkiye'nin AB'ye üyeliğinin bütçesel etkisi, Türkiye ile yapılacak malimüzakerelerin parametrelerinin 2014 ve sonrası için mali perspektiflerçerçevesinde tarif edilmesinden sonra ancak tam olarak değerlendirilebilir. Türkiye'ye yapılacak transferlerin mahiyeti ve miktarı, AB politikaları ve müzakereler sırasında Türkiye ile beraber karara varılan özel düzenlemelerle birlikte o tarihteki bütçesel hükümler ve özellikle genel bütçe tavanı gibi bazıdeğişen etkenlere bağlı olabilecektir. Bununla birlikte, mevcut politikalartemelindeki bütçesel etkilerin ciddi büyüklüklerde olacağı açıktır. Türkiye üye olduğu takdirde harcama alanlarındaki başlıkların büyük bir bölümü etkilenecektir. Tarım alanında Türkiye, kırsal kalkınma politikalarını da dahil, Ortak Tarım Politikası çerçevesinde önemli tutarda mali destek almaya hak kazanacaktır. Türkiye'de tarım sektörünün büyüklüğü ile ekonomik ve sosyal rolü, gelecekte AB'nin bütçe değerlendirmelerini önemli bir noktası olacaktır. Bölgesel politika açısından değerlendirildiğinde, satın alma gücü paritesine göre AB-25 ortalamasının % 28 ,5'i kadar kişi başı GSMH'si ileRomanya ve Bulgaristan'a yakın düzeyde bulunan Türkiye mevcut kurallara göre AB'nin yapısall fonlarından çok yüksek bir seviyede yararlanmaya adayolacaktır. Buna rağmen Türkiye'nin AB'den umduğu desteği tahmin ederken, Komisyonun ''Türkiye'nin Üyeliği Perspektifinden Kaynaklanan Hususlar''raporundaki şu vurgular hayal kırıklığına uğramamak açısından göz ardıedilmemelidir.''AB'nin mevcut kuralları 28 veya daha fazla üyeli bir AB'nin bölgeselfarklılıklarının giderilmesi için düzenlenmemiştir. Ayrıca mevcut kurallar, Türkiye büyüklüğünde, ekonomik gelişmişlik düzeyinde bir ülke için daha önce uygulanmamıştır. Bu nedenle Türkiye için bugün uygulanan politikalar ve kaynak tahsisi kriterlerinin uygulanması ihtimal dahilinde görülmemektedir. Diğer yandan, bir ülkeye uygulanan toplam Yapısal ve Uyum Fonları tutarınınen çok, GSYİH'sinin en çok %4'ü üst düzey limitinde olması şeklindekimevcut uygulamanın Türkiye için ilerde geçerli olacağı açık değildir. Bu durumda Türkiye'nin özellikleri dikkate alınarak bir opsiyon mekanizmasınıngeliştirilmesi gerekli olabilecektir. Türkiye'nin katılım öncesi mali yardımlardanyararlanamayacak olması Türkiye'nin üyeliği ile birlikte dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan birisidir.''Son olarak nüfusunun büyüklüğü dikkate alındığında Türkiye'nin ABkurumlarında, özellikle Avrupa Parlamentosu ve Konseyinde, bütçe yönetimikonusunda, mevcut büyük üye devletler gibi, önemli etkisi olacaktır.