Ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismar ile adil dünya inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismar ile adil dünya inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi ve aralarındaki ilişkinin ortaya konmasıdır. Ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismar düzeyi ve adil dünya inançlarının bazı değişkenlere göre incelendiği araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden karşılaştırma yoluyla bilgi elde edilen ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2018- 2019 eğitim öğretim yılında İç Anadolu Bölgesinde bulunan orta ölçekli bir il merkezinde ortaöğretim kademesinde öğrenim gören 22699 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak 6 farklı liseden veriler toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu toplam 539 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında 'Kişisel Bilgi Formu', 'Psikolojik İstismar Ölçeği' ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği' kullanılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 19.0 programı kullanılmıştır. 'Psikolojik İstismar Ölçeği', Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu, Reddetme/İzolasyon alt boyutu, 'Adil Dünya İnanç Ölçeği', Genel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutu normal dağılım gösterdiği için; bu ölçek ve alt boyutların cinsiyet değişkenine göre analizinde 'Bağımsız Örneklemler İçin t Testi', diğer değişkenlere göre analizinde 'Tek Yönlü Varyans Analizi', aralarındaki ilişkinin analizinde ise 'Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon' testi kullanılmıştır. Yıldırma/Aşağılama alt boyutu ve Suça Yöneltme alt boyutu ise normal dağılım göstermediği için bu alt boyutların cinsiyet değişkenine göre analizinde 'Mann Whitney U' testi, diğer değişkenlere göre analizinde 'Kruskal Wallis H' testi, diğer ölçek ve alt boyutlarla ilişkilerinin analizinde ise 'Spearman Sıra Farkları Korelasyon' testi kullanılmıştır. 'Tek Yönlü Varyans Analizi ' kullanılan ve anlamlı farklılık görülen analizlerde farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirleyebilmek adına Post Hoc testleri uygulanmıştır. Varyansların homojen olduğu gruplarda 'Scheffe' ve 'LSD', varyansların homojen olmadığı gruplarda ise 'Tamhane' testleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre; cinsiyet değişkenine göre, ortaöğretim öğrencilerinin adil dünya inançlarının Genel Adil Dünya İnancı alt boyutu, Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'nde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Sınıf değişkenine göre ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismarın Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu ve Reddetme/İzolasyon alt boyutunda; adil dünya inançlarının Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'nde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Doğum sırası değişkenine göre, ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismarın Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu, Reddetme/İzolasyon alt boyutu ve 'Psikolojik İstismar Ölçeği'nde; adil dünya inançlarının Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutunda farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkenine göre, ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismarın Genel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'nde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyi değişkenine göre, ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismarın Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu ve 'Psikolojik İstismar Ölçeği'nde; adil dünya inançlarının Genel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'nde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Okul başarı puanı değişkenine göre Yıldırma/Aşağılama alt boyutu, Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu, Reddetme/İzolasyon alt boyutu ve 'Psikolojik İstismar Ölçeği'nde; adil dünya inançlarının Genel Adil Dünya İnancı alt boyutunda farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Son olarak lise türü değişkenine göre ortaöğretim öğrencilerinin algıladıkları duygusal istismarın Yıldırma/Aşağılama alt boyutu, Duygusal Tepkiyi Reddetme alt boyutu, Reddetme/İzolasyon alt boyutu ve 'Psikolojik İstismar Ölçeği'nde; adil dünya inançlarının Genel Adil Dünya İnancı ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'nde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ergenlerin algıladıkları duygusal istismar düzeyi ile adil dünya inançları arasındaki ilişkinin belirlenmesi için yapılan analiz sonucunda 'Psikolojik İstismar Ölçeği' ile 'Adil Dünya İnanç Ölçeği' arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yıldırma/Aşağılama, Duygusal Tepkiyi Reddetme ve Reddetme/İzolasyon alt boyutları ile Genel Adil Dünya İnancı alt boyutu, Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği'; Suça Yöneltme alt boyutu ile Kişisel Adil Dünya İnancı alt boyutu ve 'Adil Dünya İnanç Ölçeği' arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ergenlerin algıladıkları duygusal istismar düzeyi arttıkça, adil dünya inançlarının zayıfladığı görülmüştür.