Üç farklı yaş grubunda ebeveyn kabul-reddi ve genel psikolojik uyumun incelenmesi

Bu çalışmada, son üç kuşağı yansıttığı düşünülen yaş gruplarının, anne-baba kabul-reddi ve genel psikolojik uyum açısından farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Çalışmada ayrıca, anne-baba kabul-reddi ile psikolojik uyum arasındaki ilişki araştırılmış ve bu ilişkinin üç farklı yaş grubu açısından farklılaşıp farklılaşmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Bunlara ek olarak, katılımcıların annesi ve babası ile ilişkisinde algıladığı sıcaklık/şefkat, düşmanlık/saldırganlık, kayıtsızlık/ihmal ve ayrışmamış reddin psikolojik uyumu yordama güçlerinin nasıl olduğu incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, 12-14 yaş arasındaki 203 çocuk, 35-45 yaş arasındaki 215 yetişkin ve 60 yaş ve üzerinde 186 yaşlı bireyden, toplam olarak 604 bireyden oluşturmaktadır. Çalışmada yer alan tüm bireylere Bireysel Bilgi Formu, Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği, Kişilik Değerlendirme Ölçeği ; çocuk grubundaki katılımcılara Hacettepe Ruhsal Uyum Ölçeği, yetişkin ve yaşlı bireylerin grubundaki katılımcılara ise, Kısa Semptom Envanteri uygulanmıştır. Çalışmanın temel sorularına yanıt aramak amacıyla yürütülen tek yönlü varyans analizleri sonucunda, anne-baba kabul-reddi açısından, çocuk grubunda yer alan bireylerin, yetişkin ve yaşlı bireylerin grubuna göre daha fazla anne-baba kabulü algıladıkları belirlenmiştir. Kuramsal açıdan beklenmedik bir bulgu olarak, çocukların psikolojik uyumlarının yetişkin ve yaşlı bireylere göre daha olumsuz bir düzeyde olduğu görülmüştür. Ebeveyn kabul-reddi ile psikolojik uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi üzerine yürütülen korelasyon analizleri sonucunda, çocuk, yetişkin ve yaşlı bireylerin anne-baba kabul-reddi ile psikolojik uyumları arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu ilişkilerin üç farklı gruptaki farklılaşmasına bakıldığında, anne-baba kabul-reddi ile psikolojik uyum arasındaki ilişkinin yetişkin bireylerde çocuk ve yaşlı bireylere göre daha az görüldüğü saptanmıştır. Çalışmada ayrıca, ebeveyn kabul-reddinin alt boyutlarının genel psikolojik uyumu ne düzeyde yordadığı sorusuna yanıt aramak amacıyla yürütülen aşamalı regresyon analizleri sonucunda, çocukların psikolojik uyumlarının algılanan baba düşmanlığı/saldırganlığı, anne düşmanlığı/saldırganlığı ve baba kayıtsızlığı/ihmali tarafından yordandığı; yetişkinlerin psikolojik uyumlarının algılanan baba ayrışmamış reddi, anne düşmanlığı/saldırganlığı ve anne ayrışmamış reddi tarafından yordandığı; yaşlıların psikolojik uyumlarının, algılanan anne ayrışmamış reddi, baba ayrışmamış reddi ve anne sıcaklığı/şefkati tarafından yordandığı görülmüştür. Sonuç olarak, bulgular çocuk, yetişkin ve yaşlı bireylerin algılanan anne-baba kabul-reddi ve psikolojik uyum açısından farklılaştıklarına ve farklılaşmanın en genç yaş grubu olan çocuklarda görüldüğüne işaret etmiştir. Buna ek olarak, bulgular ebeveyn kabul-reddi ile psikolojik uyumun ilişkili olduğunu ve yaş grupları arasında bu ilişkinin farklılaşabileceğini göstermiştir. Çalışmanın sonuçları, Ebeveyn Kabul-Red Kuramı, sosyal ve aile yapısındaki değişimler ve ebeveynlik stillerinin ve psikolojik sorunların kuşaklar arası aktarımı çerçevesinde tartışılmıştır.