1982 Anayasası'na göre ayrımcılık yasağı

Bu çalışmanın amacı, Ayrımcılık Yasağı kavramının, doğuşundan 1982 Anayasası'nda ele alınmasına kadar geçen süreci incelemek ve bu sürecin Ayrımcılık Yasağının oluşmasında ve uygulanmasındaki etkileri konusuna bir yorum getirebilmektir. Bu çerçevede birinci bölümde, Ayrımcılık Yasağı kavramı ile Ayrımcılık Yasağının tarihsel gelişimi incelenmeye çalışılmıştır. Ayrımcılık Yasağı kavramının, asıl olarak eşitlik ilkesi çatısı altında gelişme gösterdiği, eşitlik ilkesinin Avrupa'da ve Amerika'da ortaya çıkmasının ardından evrensel nitelik kazanma süreci anlatılmaya çalışılmıştır. Eşitlik ilkesi kavramı; Avrupalı düşünürlerin kuramları ile daha geniş çapta ele alınmaya başlamıştır. Öyle ki her bir düşünür eşitlik ilkesikavramına, kendi düşünce ekseni etrafında yaptığı yorumlarla zenginlik katmıştır. Tüm bu farklı yorumlar, eşitlik ilkesinin, Avrupa'da ve Amerika'dayayılmasına; ulusal ve uluslararası belgelerde yer almasına zemin hazırlamıştır. İkinci bölümde Ayrımcılık Yasağı kavramının esas olarak ele alındığı;eşitlik ilkesi kavramı çatısı altından çıkarak ayrı bir hüviyet kazandığı; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ve ilgili maddelerine yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ayrımcılık Yasağı kavramını özel olarak birmaddesiyle koruma altına almış ayrıca da farklı maddelerle bu korumayıpekiştirmiştir. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer verilen hak ve özgürlüklerin uygulanabilirliği açısından koruma mekanizmasıolarak; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kurulmuştur. Bu bölümde ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Ayrımcılık Yasağı konusunda verdiği karar örneklerine de yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, somut olaylarda, AyrımcılıkYasağı'nın ihlal edilip edilmediğine karar verirken bazı ölçütleri baz almaktadır. Mahkemenin açılan bir davada hangi kıstaslara göre karar verdiği de örnek davalarla birlikte açıklanmıştır.112Üçüncü bölümde Ayrımcılık Yasağı ilkesinin Türk hukukunda gelişimi anlatılmıştır. Bu bölüm başlığı altında, ayrımcılık türleri ve uygulamaları, tarihsel olaylar, fermanlar ve Cumhuriyet dönemi anayasalarında yer alanşekilleriyle Ayrımcılık Yasağı ve gelişimi ele alınmıştır. Osmanlı Devletihukuku, İslam dininin emrettiği kurallardan oluşan şer'i hukuku benimsemiş olması nedeniyle, Cumhuriyet sonrası Türk hukuku ile ciddi farklılıklar taşımaktadır. Çok uluslu bir devlet olan Osmanlı Devleti'ndeki eşitlik ve ayrımcılık uygulamaları, kendisini, özellikle Müslüman olan Osmanlı vatandaşları ile Müslüman olmayan vatandaşları arasında göstermiştir. Vatandaşlar arasında uygulanan bu ayrımcılık; zaman içerisinde ilan edilenfermanlar ve kabul edilen kanunlarla giderilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nde ayrıca kadın erkek eşitliği de günümüz Türk hukukuna göre bariz farklılıklar içermektedir. Çalışmamızda Osmanlı Devleti zamanında uygulanan bu iki tür ayrımcılık örneklerine ve iyileştirme çabalarına yer vermeye çalıştık. Cumhuriyet dönemi anayasaları, Osmanlı Devleti zamanında kabul edilmiş bazı kanunların yanında, birçok Avrupa Devleti anayasalarını da örnek alarak; eşitlik ilkesi kavramına yer vermişler böylece Türk hukukundaAyrımcılık Yasağının gelişmesinde etkili olmuşlardır. Cumhuriyet dönemi anayasalarında yer verilen eşitlik ilkesi; 1982 Anayasası'na da örnekoluşturmuş, bazı farklı ibareler eklenerek eşitlik ilkesi kavramı buanayasamızda da yer almıştır. Son bölümde ise; tezimizin başlığını oluşturan 1982 Anayasası'na göre ayrımcılık yasağına yer verilmiştir. Anayasamızda 10. madde de kabul edilen eşitlik ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan ayrımcılık yasağı kavramını karşılamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, anayasal güvence altına aldığı bu ilke ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne bu şekilde uyum sağlamaktadır. Bu bölümde 1982 Anayasası'nın 10. maddesi ile koruma altına aldığı ayrımcılık türlerine yer verilerek, korumaya yönelik kanun çalışmaları da anlatılmıştır. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye ile ilgili verdiği karalardan ayrımcılık yasağı ihlaliiddiasını taşıyan birkaç örnek karar da incelenmiştir. Son olarak da Anayasa Mahkemesi'nin bu konuda karar verirken göz önünde bulundurduğu kıstaslaryine örnek kararlarla açıklanmıştır.