The role of frontal lobe functions in inattentional blindness and a search for an implicit memory trace

Bu araştırmanın ilk amacı, frontal lob fonksiyonları ve dikkatsizliğe bağlı körlük ilişkisini çocuk katılımcılar üzerinde incelemektir. Ket vurma bakış açısına göre frontal lob fonksiyonları daha gelişmiş olan çocuklar beklenmeyen uyaranı kolaylıkla bastırabilecek ve dikkatsizliğe bağlı körlük olasılıkları daha fazla olacaktır. Gelişimsel bakış açısına göre ise çocukların frontal lob fonksiyonları yaşlarıyla doğru orantılı olarak gelişecek böylelikle, dikkat kapasiteleri arttığı için dikkatsizliğe bağlı körlük yaşama olasılıkları daha az olacaktır. Bu araştırmanın amacı bu iki görüşten hangisinin doğru olduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın ikincil amacı ise; dikkatsizliğe bağlı körlük yaşayan katılımcıların beklenmeyen uyarana karşı bir örtük bellek izi oluşturup oluşturmadıklarını tespit etmektir. Katılımcılar, her yaş grubunda eşit sayıda çocuk olmak üzere, 90 kişiden oluşmaktadır (8, 10, 12 yaş). Her yaş grubunda 10 katılımcı olmak üzere, ayrıca 30 kişilik bir kontrol grubu da algısal tanımlama görevi için araştırmaya katılmıştır. Katılımcılar bireysel olarak test edilmiştir. Katılımcıların ailelerinden gönüllü olduklarına dair araştırmaya katılım izni alınmıştır. Katılımcıların aileleri tarafından bir geçmişş bilgi formu ve Conners' Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği doldurulmuştur. Dikkatsizliğe bağlı körlüğü ölçmek amacıyla görünmez goril videosu (the invisible gorilla; Simons & Chabris, 1999) izletilmiştir. Bu videoda üç tane siyah, üç tane beyaz tişörtlü toplam altı kişi bulunmaktadır. Siyah tişörtlü oyuncular kendi aralarında, beyaz tişörtlü oyuncular kendi aralarında basketbol topu ile paslaşmaktadırlar ve katılımcıların görevi beyaz tişörtlü oyuncuların topu birbirlerine kaç kez attıklarını saymaktır. Bu esnada beklenmeyen uyaran olarak goril kostümü giymiş bir insan görüntüye girer, tam ortaya gelip göğsünü yumruklar ve alanı terk eder. Görünmez goril videosundan sonra; Stroop Test Temel Bilimler Araştırma Grubu Formu, Wisconsin Kart Eşleme Testi, WISC-R Zeka Testi Sembol Kodlama Alt Testi Şifre B, d2 Dikkat Testi ve Porteus Labirentleri Testi frontal lob fonksiyonlarını ölçmek amacıyla uygulanmıştır. Daha sonra dikkatsizliğe bağlı körlük yaşayan katılımcılarda örtük bellek izi olup olmadığını tespit etmek amacıyla algısal tanımlama görevi uygulanmıştır. Bu görev kapsamında katılımcılara videodaki gorilin ekran görüntüsü görsel uyaran olarak çok kısa süre gösterilip (50 ms.) gördükleri ekran görüntüsünü isimlendirmeleri istenmiştir. Araştırmanın sonunda katılımcılar ve aileleri araştırma hakkında detaylı bir şekilde bilgilendirilmişlerdir. Frontal lob fonksiyonlarını ölçen testlerin sonuçları yaş farkının etkisi olduğunu gözler önüne sermektedir. Dikkatsiliğe bağlı körlük sonuçlarına baktığımızda ise 8 yaşındaki ve 10 yaşındaki çocuklar arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Her iki yaş grubundaki dikkatsizliğe bağlı körlük oranı %33.3'dür. Ancak 12 yaşındaki çocukların sonuçları %13.3'lük bir oranla diğer gruplardan farkının anlamlılığa yaklaştığı görülmektedir. Sonuçlara göre; frontal lob fonksiyonları daha gelişmiş olan büyük yaş grubunun artan dikkat kapasitesi sebebiyle daha az dikkatsizliğe bağlı körlük yaşadığı söylenebilir. Bu durumda sonuçlar yaş arttıkça dikkatsizliğe bağlı körlük oranının azalacağını iddia eden gelişimsel bakış açısı ile tutarlıdır. Algısal tanımlama görevi sonuçlarına göre; videoyu izleyip dikkatsizliğe bağlı körlük yaşayan katılımcılardan %70.8'i ekran görüntüsündeki gorili doğru isimlendirebilmişken, videoyu hiç izlememiş olan deney grubu katılımcılarından sadece %46.7'si gorili isimlendirebilmiştir. Sonuçlara göre; dikkatsizliğe bağlı körlük yaşayan katılımcıların beklenmeyen uyarana bir örtük bellek izi oluşturduğunu göstermektedir.