Ortak girişimler ve Kazakistan örneği

Ekonomik küreselleşmeden kastedilen, sermayenin akışkanlığının ve uluslararası sermayenin egemenliğinin artmasıdır. 1980'li yılların sonu ve 1990'h yılların başlarında Avrupa'daki sosyalist blokun çözülmesi ve SSCB'nin parçalanması sonucu başta Rusya olmak üzere yeni bağımsız cumhuriyetlerin oluşumuyla Yeni Ekonomik Düzen anlayışı yeni bir boyut kazanmıştır. Yeni düzenin aktörleri olarak önem kazanan çok uluslu ve ulusüstü şirketler dünyada en güvenli ya da en yüksek kazancın olduğu yerlere yerleşmeyi ummakta; ulusal ekonomiler ise ihtiyaç duyduğu sermayenin ülkesine gelmesi için maksimum olumlu rejimler yaratarak, serbest sermayeakışlarından yararlanmak istemektedir. Günümüzde, şirket ne kadar güçlü olursa olsun, dünya pazarında rekabetçi özelliğini tek basma sürdüremez hale gelmiştir. Bundan dolayı şirketler birbiriyle işbirliği oluşturma yoluna başvurmaktadır. Buna örnek olarak dünya devleri otomobil şirketlerinin veya petrol devlerinin kendi aralarında yaptıkları evlilikler gösterilebilir. Uygulamada çeşitli işbirliği stratejileri bulunmakta olup, bu stratejilerin biri olan ortak girişim yaklaşımı pazara hızlı bir giriş yapmak için kolaylık sağladığından en çok tercih edilen yol olarak ortaya çıkmaktadır. Ortak girişimlerde güçlü olan ana şirket teknoloji, işletmecilik bilgisi, sermaye gibi kaynaklan sağlayarak, geldikleri ülkeye örgütlenme, işletme uzmanlığı, know-how'u beraberinde getirerek, rekabet faktörünü geliştirmektedir. Kendi kazancı ise fikir alışverişini sağlayarak ürünlerini geliştirmek, kaynaklan birleştirme yoluyla talepteki durgunluk etkilerini en aza indirmek, yabancı pazara girerek daha geniş müşteri kitlesine ulaşabilmektir. Temel olarak 3 ortak girişim stratejisi vardır. Bunlar kaynak sağlama, Pazar oluşturma ve riski paylaşma amacına yönelik stratejilerdir. Ortak girişimlerde taraflar en az 2 ortaktan oluşmakta ve tüzel ve özel kişiler, devlet işletmeleri ile yabancı işletme arasında kurulmaktadır. Faaliyet gösteren ortak girişimlerde ortaya çıkan anlaşmazlıkların temel nedenleri yönetimin paylaşımı, mülkiyet değişimi, finansal sorunlar, güven unsuru, personel soruman ve uyuşmazlıkların çözümünde seçilecek yöntem konusudur. Ortak girişim başansı ise hedeflere ulaşma, ortaklar arasında iyi münasebetler, sorumlulukların eşit paylaşımına bağlıdır. Kazakistan Cumhuriyeti, Orta Asya'nın tam kalbinde yer almakta ve sahip olduğu doğal kaynak potansiyeli ile dünya enerji devlerinin iştahını kabartarak, dikkatleri üzerine çekmektedir. Gene de yabancı yatırımcıların ülkeye gösterdiği ilgi yetersiz kalmıştır. Buna rağmen Kazakistan, bölge ülkeleri içinde 1990- 1999 yıllan arasında doğrudan yatırımları toplama bakımından lider konumundadır. Fakat gelen sermeyenin yansı enerji kaynaklan sektörüne aktığından dolayı ülke sanayi kalkınmasına katkısı sınırlı kalmıştır. Ülkeye girmede yabancılar tarafından en çok tercih edilen yollardan biri ortak girişimlerin sayısı hızla artmasına rağmen, sanayi kalkınması ve dolayısıyla ülkenin ekonomik kalkınmasına katkısı önemsiz olmakla birlikte, yoğun olarak faaliyet gösterdikleri ticaret ve hizmet sektörlerinin gelişimindeki katkılan göz ardı edilmemelidir. Bu çalışmanın amacı küreselleşme kavramının günümüzdeki açıklaması küresel sermaye akışı ve küresel pazarlar çerçevesinde yabancı pazarlara giriş yöntemi olarak ortak girişimleri ele almak ve Kazakistan'da faaliyet gösteren ortak girişimlerin sektörel değerlendirmesini yaparak, ülkenin ekonomik kalkınmasında üstlendiği rolü ortaya koymaktır. Bu çerçevede Kazakistan'daki doğrudan yabancı yatırımlar, özelleştirme programı ve dış ticaretin önemi gibi konular da değerlendirilmiş ve ülkenin genel profili çizilmiştir.