Zeatin izomerlerinin erkek sıçanlarda antidepresan etkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, erkek sıçanlarda oluşturulan depresyon-benzeri modellerde sitokininler sınıfına dahil ve adenin türevi olan zeatin hormonunun etkisinin incelenmesidir. Adenin ve türevleri A2A reseptörleri üzerinden hayvanlarda doza bağlı olarak depresan ya da antidepresan etki göstermektedir. A2A reseptörlerinin çeşitli psikiyatrik hastalıklarla ilgisi olduğu bilinmektedir. Buna rağmen zeatinin depresyon ve anksiyete üzerine etkisinin araştırıldığı herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Adenozin A2A reseptörleri beyinde dopaminerjik D2 ile glutamerjik NMDA reseptörleriyle sistemik etkileşim halindedir. Bu da, A2A reseptörlerini duygu durumu oluşumu ve düzenlenmesinde önemli bir faktör haline getirmektedir. Adenin ve türevleri hayvanlarda depresan aktiviteyi oluşturduğu bilinmesine rağmen, yapılan çalışmalarda doza bağlı olarak antidepresan etkiye sebep olduğu da bulunmuştur. Zeatinin şimdiye kadar kanser baskılayıcı, anti-oksidan ve bağışıklık sistemini uyarıcı etkileriyle bilinmesine rağmen psikiyatrik hastalıklardaki rolü üzerine literatürde çok az çalışma vardır. Depresyonun dopaminerjik sistemle ve A2A reseptörleri ile olan ilişkisi göz önüne alındığında, zeatinin bu sistemler üzerinde etkili olacağı düşünülebilir. Literatürde benzer bir çalışma bulunmadığı için, ilk aşamada antidepresan- veya depresan-benzeri etki yaratan için etkin dozun belirlenmesi gereklidir. Çalışmamız literatürde bu alanda bir ilktir ve bundan sonra yapılacak çalışmalar için de öncü olabilecektir. Çalışmamızda üç farklı doz (kontrol, zeatin 2.5 mg/kg, zeatin 10 mg/kg) kullanılmıştır. Bununla beraber çalışmamızda kafein 2 mg/kg kullanılarak A2A reseptörleri üzerinden gerçekleştirdiği literatürde gösterilmiş olan etkisi ölçülmüş ve zeatinin farklı dozlarıyla karşılaştırılmıştır. Çalışmamızda 12-16 haftalık 31 erkek Wistar Albino sıçan kullanılmıştır Çalışmamızın deneysel kısmı depresyon- benzeri model olarak Zorunlu Yüzme Testin'de indüklenen öğrenilmiş çaresizlik modeli için 15 dk.'lık habitüasyonu ile başlamıştır. Habitiasyondan 24 saat sonra gruplara enjeksiyon yapılmış ve enjeksiyondan 30 dk. sonra 5 dk süren ZYT sokulmuştur. 1 hafta sonra ZYT testi gerçekleşmiş olan gruplara tekrar enjeksiyon yapılmış ve 30 dk. sonra uygulanan kimyasalların motor aktivitedeki etkisini göstermek açısından ve ZYT'de sonuçlandırmış olduğumuz antidepresan etkinin teste has olup olmadığını tespit etmemiz için Açık alan testine sokulmuş ve lokomotor aktiviteleri ölçülmüştür. Gruplar arasındaki farklı olan tek uygulama deneklere uygulanan enjeksiyon dozudur. Çalışmamızda erkek sıçanların zorunlu yüzme testi ve lokomotor aktivite sonuçları değerlendirilmiştir. ZYT'de donma davranışında, kafein gruplarına göre zeatin 2.5 mg/kg'da artış görülmüş olup; zeatin 10 mg/kg'da 2.5 mg/kg'a kıyasla düşüş saptanmıştır. Kontrol gurubuna göre ise istatiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Tırmanma hareketinde ise, zeatin 10 mg/kg'da kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır ve dozlar arasında bakıldığında zeatin 2.5 mg/kg grubuna göre zeatin 10 mg/kg'da olumlu yönde anlamlı farklılık bulunmuştur. Lokomotor aktivitede ilk 5 dk Maksimum Hareket Mesafesi ve 5-10 dk. arasındaki Maksimum Hareket Mesafesi üzerinde zeatin 2.5 mg/kg ve 10 mg/kg dozlarının hem kontrol grubuna göre hem de kendi aralarında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Önerilen çalışmanın sonucu olarak son yıllarda dünya çapında çok sayıda insanı etkileyen depresyonun psikopatolojisinde zeatin fitohormonunun farklı antidepresan etkisine bakılmıştır.