Bazı değişkenler açısından saldırganlığın farklı gruplar tarafından nasıl algılandığına dair bir araştırma

Bu çalışmada farklı toplumsal durum ve ortamlarda algılanan saldırganca davranışlar ile bu davranışlara yüklenen haklılık yönünden meslek grupları arasında farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. İlave olarak farklı kitlesel etkinliklerde huzur ve güvenliği sağlamakla görevli jandarma ve polis ile topluluğun birbirlerine yönelik hangi davranış örüntülerinin tahrik edici veya saldırganca algılanabileceğine bakılmıştır. Araştırmada jandarma, polis, esnaf, işçi ve öğrenciden oluşan 5 ömeklem grubu bulunmaktadır. Her bir örneklem grubu tamamı erkek olan 100'er katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen ve iki ayrı formu olan anket kullanılmıştır. Anketler güvenlik güçleri ve diğer meslek gruplarına yönelik olacak şekilde hazırlanmıştır. Her iki kesim için hazırlanan anketlerin ilk bölümleri 16 öyküden oluşmaktadır. Buradan elde edilen verilerle saldırganlık algısına ve haklılığa bakılarak gruplar arasında farklılık olup olmadığı test edilmiştir. İkici kısımda ise güvenlik güçlerinin topluluktan hangi davranışları tahrik edici veya saldırganca algıladığı benzer biçimde kitlenin güvenlik güçlerinden hangi davranışları tahrik edici veya saldırganca algıladığı araştırılmıştır. 163 Uygulanan istatistiksel analizler sonucunda jandarma ve polis katılımcıların ilk bölümdeki öyküleri diğer gruplardan daha saldırganca algıladığı ve davranışlara daha düşük seviyede haklılık yüklediği bulunmuştur. Güvenlik görevlilerinin öyküleri öncelikle yasal ık boyutu bakımından değerlendirdikleri, kitlenin oluşumunun ve öykülerdeki aktörlerin eylemlerinin yasal sınırlar içinde kalıp kalmadığını sorguladıkları dolayısıyla yargılamalarının tamamen bilişsel nitelik taşıdığı görülmüştür. Diğer gruplarla aradaki farklılığın öykülerin betimlenmesinde kullanılan sözel ifadelerden de kaynaklanabileceği değerlendirilmiştir. İkinci bölümde güvenlik görevlileri hangi davranışları tahrik edici veya saldırganca bulduklarını belirtmişlerdir. Jandarma ve polis katılımcıların her bir toplumsal ortamda ilk sıralarda algıladıkları tahrik edici veya saldırganca davranışlar; çevreye zarar verilmesi, bazı güvenlik görevlilerinin itilip kakılması, topluluktaki bazı kişilerin sopa ya da kesici, delici alet taşımaları, güvenlik görevlilerine yönelik imalı, iğneleyici, hakaret türünde sözel ifadelerin kullanılmasıdır. Ankete katılan jandarma ve polis birimlerinin söz konusu ortamlarda sık sık görev almaları nedeniyle verdikleri cevaplar öncelikle geçmişş yaşam deneyimlerini yansıttığı değerlendirilmektedir. Esnaf, işçi, öğrenci katılımcılardan oluşan diğer meslek grupları 5 farklı durumda güvenlik güçlerinden algıladıkları tahrik edici veya saldırganca davranışları ifade etmişlerdir. Meslek gruplarının her toplumsal ortam için ilk sıralarda algıladıkları davranışların benzerliği dikkat çekicidir. Grupların ilk sıralarda algıladıkları davranışlar; bazı güvenlik görevlileri tarafından keyfi 164 engellemeler yapılması, taraflı davranılması, güvenlik görevlilerinin rahat, kararsız, dağınık tutum sergilemeleri, iletişim esnasında bazı güvenlik görevlilerince imalı, alaysı, iğneleyici ifadeler kullanılması, topluluğun liderlerinin organizatörlerinin topluluktan tecrit edilmesidir. Keyfi yapılan engellemelerin saldırganca algılanması engellenme-saldırganlık kuramı ile de tutarlıdır. 165