Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi-coğrafi özellikleri

Türkiye'nin üzerinde bulunduğu alan son yedi yüzyıl içerisinde hızlı bir değişim göstermiştir. 13, yüzyılın sonlarında Anadolu'da kurulan küçük bir Türk Beyliği, coğrafyanın kendine sunduğu avantajları doğru kullanarak 15 ve 16. yüzyılda dünya hakimiyeti açısından yadsınamaz bir süper güç konumuna gelmiş ve alansal olarak da en geniş doğal sınırlarına ulaşmıştır. Osmanlı İmparatorluğu 17. yüzyıldan itibaren duraklamaya başlamış, 18. yüzyıldan itibaren de bu duraklama gerilemeye dönüşmüştür. Gerileme 19. yüzyılda da devam etmiş ve 20. yüzyılın ilk çeyreğinde çöküşle sürecini tamamlamıştır. Çöken Osmanlı Devleti'nin alanı üzerinde kurulan Türkiye Cumhuriyeti coğrafi konum itibari ile çok avantajlı bir sahada bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulduğu dönem İki savaş arası dönemdir. Türkiye Devleti bu dönemde bir taraftan etrafında bir güvenlik çemberi oluştururken diğer taraftan da var olan uluslararası sorunlarını barışçı yollardan çözüme ulaştırmıştır, ikinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin hedefi ülkeyi her ne pahasına olursa olsun savaştan uzak tutmak ve bir saldırıya uğramadığı sürece savaşa katılmamaktı. Bu dönemde konulan başarılı taktiklerle hedefe ulaşıldı. İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan Soğuk Savaş sürecinde Türkiye sahip olduğu coğrafi konumuyla Batının Doğu Bloku karşısında sınır ülkesi, ileri stratejik noktası, güvenliğin en hassas noktası durumunda idi. Soğuk Savaş sürecinde Türkiye bu elverişli konumunu doğru değerlendirememiş tek eksenli, tek seçenekli strateji içinde kalmıştır. Soğuk Savaş sonrasında Türkiye bulunduğu coğrafi konum dolayısıyla yine avantajlı bir yapıya sahiptir. Fakat bugün de Türkiye bu avantajlı konumunu henüz doğru kullanamamakta ilişkilerini Soğuk Savaş döneminin tek boyutluluğu içerisinde sürdürmektedir. Bu dönemde Türkiye bölgesinde barışı, demokrasiyi, hep birlikte kalkınmayı kısacası dayanışmayı sağlayan yeni ittifak ve olanakları değerlendiren bir ülke olmak zorundadır. u Türkiye fiziki olarak kıyı devleti konumundadır. Bununla birlikte sekiz ülke ile olan sınır komşuluğu dolayısıyla bir kıta içi devlet özelliği de göstermektedir. Komşularından Suriye ve Ermenistan ile sınır anlaşmazlıkları yaşanırken Azerbaycan ve Gürcistan dışındaki bütün komşularıyla da bir takım problemleri vardır. Türkiye komşularıyla yaşamakta olduğu bu problemleri ulusal bağımsızlığından taviz vermeden bir an önce çözerek önce çevresindeki ülkeler ile yeni ittifaklar oluşturmanın yollarım aramalıdır. 29 Ekim 1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti demokratik, laik, sosyal hukuk devletidir. 1946 yılma kadar tek partili bir yapıyla idare edilmiş, bu tarihten itibaren de çok partili rejime geçilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nde yönetim merkezi yönetim, İl yönetimi ve yerel yönetimler olmak üzere üçe ayrılır. Yönetim kuruluşları, anayasa hükümlerine ve yasaların verdiği yetkilere dayanılarak kurulur. Merkezi yönetim cumhurbaşkanı, başbakan, bakanlar kurulu ve bakanlıklardan oluşur. Merkezi yönetim birimi Ankara'dır. Türkiye; coğrafi durum, ekonomik koşullar ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere, iller ilçelere, ilçelerde bucak ve köylere ayrılmıştır. Bu yapılanmalar merkezi yönetimin taşraya olan uzantıları niteliğindedir. Yerel yönetimler ise yerinden yönetim ilkesine dayanan özerk kuruluşlardır. Bu kuruluşlar yerel nitelikli hizmetlerin görülmesini sağlarlar. Soğuk Savaş sonrasının siyasal ortamında Türkiye'nin karşısına çıkan en sancılı süreçlerden birisi de Avrupa Birliği sürecidir. Bu süreçte Türkiye'nin karşısına ekonomideki istikrarsızlıklar, kültürel farklılıklar ve bölgesel kalkınma farklılığından kaynaklanan sorunlar engel olarak çıkartılmaktadır. Türkiye'nin bu sorunları çözümlemesi gerekir ama bunu AB istediği için değil kendi halkımızın huzur ve refahı için yapmak zorundadır. Türkiye dış siyasetinde sadece Avrupa ile yetinmek zorunda değildir. Çevresindeki dinamikleri doğru olarak değerlendirip bölgesel bir güç haline gelebildiği taktirde AB sürecinde önündeki engellerin büyük bölümü kalkacaktır. Ancak bu durumda Türkiye Avrupa Birliği'ne eşit şartlarda girebilir.