Radikal demokrasi: Müzakereci ve agonistik demokrasi olarak radikal demokrasi

Doğu Bloku'nun yıkılmasından sonra, pek çok kimse tarafından liberal demokrasinin nihai zaferi ilan edilmiştir. Ancak, küreselleşmenin ve yeni toplumsal hareketlerin etkisiyle, zaferi ilan edilen ve rakipsiz kaldığı iddia edilen liberal demokrasinin meşruiyeti sorgulanır hale gelmiştir. Çünkü, liberal demokrasinin temsiliyet ve yurttaş kavramının sınırlılıkları konularında yaşadığı kriz, gerçekten liberal demokrasinin en ideal yönetim biçimi olduğu konusundaki görüşlere gölge düşürmektedir. Bunun sebebiyse, yönetime katılımın giderek azalmasından ve yeni toplumsal hareketlerin gündeme getirmiş olduğu yeni kimlik konumlarının yurttaş kavramı içinde eritilmeye çalışılmasına bir tepkinin doğmasından kaynaklanmaktadır. Radikal demokrasi projesi, hem liberal demokrasinin yaşadığı meşruiyet krizine karşı hem de Sovyet deneyiminin göstermiş olduğu Marksizmin toplumu homojenleştirici yapısına karşı, demokrasiyi demokratikleştirmek hedefi doğrultusunda yeni bir sol alternatif önermektedirler. Genel olarak radikal demokrasinin önerisi, temsili demokrasinin katılımcı demokrasi şeklinde yapılandırılmasıdır. Bunu yaparken, liberal demokrasiye karşı radikal demokrasi türünden bir karşıtlık içine girmek yerine, bu ikisi arasında bir geçiş imkanı aramaktadır. Bu imkanı eşitlik ve özgürlük ilkeleri ile çoğulculuk idealinin derinleştirilmesiyle gerçekleştirme amacındadır. Radikal demokrasi deyince akla bir tek demokrasi kuramı gelmemelidir. Müzakereci ve agonistik demokrasi olmak üzere radikal demokrasi kuramlarından bahsedilmektedir. Jürgen Habermas tarafından temelleri atılıp, geliştirilen müzakereci demokrasi kuramı, liberal demokrasinin katılımcı bir şekilde formüle edilebilmesi için kamusal alanda eşit ve özgür yurttaşların gireceği müzakere ve sorgulama süreçleri sonucunda varılacak konsensusa vurgu yapmaktadır. Bunun yanı sıra, Habermas'ın takipçileri olarak adlandırılabilecek bir grup düşünür bu demokrasi fikrinin eksik gördükleri yönleri tamamlayarak onu gerçekleştirilebilir yapma çabalarına girişmiştir. Chantal Mouffe ve Ernesto Laclau'nun geliştirdiği agonistik demokrasi kuramı ise, müzakereci demokrasi kuramının yapıcı bir eleştirisini yaparak, çoğulcu bir radikal demokrasi kuramı yaratma girişimlerinin bir diğer aktörü konumundadır. Agonistik demokrasi, müzakereci demokrasiden farklı olarak kamusal müzakere süreçlerinin konsensüs ile sonuçlanması görüşüne sahip değildirler, hatta sorgulama süreçleri sonucunda oluşacak bir uzlaşmanın zorunlu görülmesi fikrine karşı çıkmaktadırlar. Onlara göre, konsensusa ulaşmak amacında olan bir kamusal müzakere alanı farklı kimlik konumlarının dışlanmasına neden olacaktır. Bu dışlamanın önüne geçebilmek için, toplumsalın farklı kimlikler temelinde ele alınması gerektiğini vurgulamaktadırlar. Bunu yaparken de, çoğulculuğu agonistik çoğulculuk olarak ele almaktadırlar. Bu sayede farklı kimlik konumlarının da siyaset sahnesinde ve kamusal alanda söz sahibi olmasını hedeflemektedirler. Böylece, hem liberal demokrasinin yaşamış olduğu meşruiyet sorununa çözüm bulunacak hem de müzakereci demokrasinin konsensusa ulaşma çabasıyla yol açtığı, farklı kimlik konumlarının dışlanması tehlikesine karşı bir önlem alınabilecektir.