Emekli evi hizmet modelinin değerlendirilmesi ve yaşlı bireylerin sosyal katılımı: İzmit örneği

Bu araştırmanın iki temel amacı vardır. Bunlardan ilki; yaşlı bireylerin sosyal yaşama katılım durumlarının belirlenmesi, ikincisi ise İzmit Belediyesi tarafından geliştirilen Emekli Evi Hizmet Modeli'nin değerlendirilmesidir. Araştırmada gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri Mayıs Temmuz 2016 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmaya 60 yaş ve üzeri yaştaki 97 emekli evi sakini katılmıştır. Çalışma İzmit Belediyesine bağlı Cedit, Gündoğdu, Kadıköy, Kertil Tekke, Mehmet Ali Paşa, Plajyolu, Tepeköy, Tüysüzler, Yahya Kaptan, Yenimahalle ve Yuvam Akarca mahallelerinde bulunan toplam 11 emekli evinde yapılmıştır. Emekli evi sakinlerine araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu uygulanarak veriler elde edilmiştir. Veri istatistiksel olarak SPSS 23,0 programı yardımı ile değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. Araştırma örnekleminin 68'i erkek, 29'u kadındır. Araştırmaya katılan emekli emekli sakinlerinin yaş ortalamaları 73' tür. Katılımcıların %79,4'ü evlidir, %73,2'si mülkiyeti kendilerine ait olan bir evde yaşamaktadır, %76,3'ü ise eşleri ile birlikte aynı evde yaşamaktadır. Araştırmaya katılanların büyük çoğunluğunun mahallelerinde emekli evinin açıldığı günden bu yana sıklıkla emekli evini ziyaret ettikleri belirlenmiştir. Emekli evi sakinlerinin büyük çoğunluğunun (%68,8)emekli evlerini sosyalleşmek amacı ile ziyaret ettikleri tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğunun (%97,9) emekli evinde sunulan hizmetlerden memnun oldukları belirlenmiştir. Araştırmaya katılan emekli evi sakinlerinin sosyal yaşama katılım durumları değerlendirildiğinde; serbest zamanlarını en çok (%67) evde dinlenerek geçirdikleri, yarısına yakınının (%43,3) son bir ay içerisinde sinema/tiyatro, konser, müze ziyaretleri gibi kültürel faaliyetlere ilgilerini çekmediği için katılmadıkları belirlenmiştir. Emekli evi sakinlerinin yarısından çoğu (%55,7) İzmit İlçesinde kültürel aktivitelerin yeterli olduğunu ve bu aktivitelerden büyük çoğunluğunun (%79,4) faydalandığı tespit edilmiştir. Araştırmaya katılanların %70,1'i İzmit ilçesinde sunulacak hizmetlerin İzmit Belediyesi tarafından sunulmasını beklemektedir. İzmit İlçesinde en çok talep edilen faaliyetler gezilerin yapılması (%32,9), ulaşım hizmetlerinin iyileştirilmesi (%11,8) ve konserlerin düzenlenmesidir (%7,1). Araştırmaya katılan emekli evi sakinlerinin emekli evi hizmet modeline ilişkin değerlendirmeleri incelendiğinde; tamamına yakınının (%97,9) emekli evi faaliyetlerinden memnun olduğu ve büyük çoğunluğunun (%68,8) arkadaşları ile buluşmak amacı ile emekli evi hizmetinden yararlandığı saptanmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğunun emekli evinde sunulan hizmetlerin tamamından faydalandığı, sunulan hizmetler arasında çay/kahve servisi (%99), eğitim hizmeti (%94,7) ve satranç (%92,7) en çok faydalanılan hizmet türleridir. Araştırmaya katılanların yarısından fazlası (%58,5) emekli evinde sunulan hizmetleri yeterli bulmaktadır. Emekli evi sakinlerinin emekli evini ziyaret etmedikleri zamanlarda çoğunlukla evde dinlenerek vakit geçirdikleri (%64,9) saptanmıştır. Bu kapsamda İzmit Belediyesi tarafından 2011 yılından bu yana sunulan emekli evi hizmet modelinin yaşlı bireylerin sosyal hayata katılımları ve sosyalleşmelerinde önemli bir araç olduğu ortaya çıkmıştır.