Atalay Yöntemine göre arazi kullanım kabiliyeti sınıflandırması: Manisa - Şehzadeler ilçesi

İncelemeye konu olan Şehzadeler ilçesi, Türkiye'nin Ege Bölgesi'nin Kıyı Ege Bölümü'ndeki Manisa ilinin merkez ilçelerinden birisidir. 13.269 km2 yüzölçümüne sahip Manisa ilinin 462, 6 km2'sini Şehzadeler ilçesi oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin ekolojik koşullarına göre oluşturulmuş yeni bir metodoloji olan Atalay Yöntemi kullanılarak Şehzadeler ilçesinde arazi kullanım kabiliyeti özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca elde edilen veriler, eski arazi kullanım kabiliyeti verileriyle karşılaştırılmış, farklılıklar ve değişimler ortaya konulmuştur. Araziler, kullanım ve değerlendirme etkinliklerine uygunlukları bakımından kabiliyet sınıflarına ayrılırlar. Arazilerin kabiliyetlerine göre sınıflandırılmasındaki temel amaç, doğal ortam özelliklerine göre araziden en verimli şekilde yararlanmak ve bu sayede sürdürülebilir kalkınmanın yolunu açmaktır. Türkiye'deki arazi kabiliyet sınıflaması ile ilgili çalışmalar, A. B. D.'nde kullanılan ölçütler çerçevesinde yapılmıştır. Bu nedenle Türkiye'nin ekolojik koşullarına tam olarak uymamaktadır. Bundan dolayı yeni bir yaklaşıma ihtiyaç duyulmuştur. Çalışma, belirli aşamalar izlenerek gerçekleştirilmiştir. Öncelikle literatür taraması yapılarak saha ve konu hakkında detaylı bir altyapı oluşturulmuştur. Daha sonra materyal teminine geçilmiştir. İnceleme alanının 1/25. 000 ölçekli topografya haritaları altlık veri olarak kullanılmıştır. Sahanın ekolojik özellikleri açısından gerekli olan iklim, jeomorfoloji, ana materyal, toprak, bitki örtüsü ve sosyo-ekonomik özelliklerini gösteren haritalamalar yapılmıştır. Bu verilerin tümü, Coğrafi Bilgi Sistemleri yazılımları kullanılarak manuel çakıştırma yöntemiyle değerlendirilmiş, böylece sahanın Atalay Yöntemi'ne göre arazi kullanım kabiliyet sınıflaması üretilmiştir. Bu veriler, TOPRAKSU tarafından yapılan mevcut arazi kabiliyet sınıflaması ile karşılaştırılmış, tablolar halinde veriler oluşturulmuştur. Şehzadeler ilçesinin TOPRAKSU tarafından üretilmiş arazi kabiliyet sınıflaması ile bu çalışmada Atalay Yöntemi'ne göre üretilmiş arazi kullanım kabiliyeti verileri arasında önemli farklar tespit edilmiştir. Örneğin; TOPRAKSU verilerine göre ilçede en fazla II. sınıf araziler (%31), en az ise IV. sınıf araziler (%2,9) bulunmaktadır. Bu sınıflamada V. sınıf arazi ise mevcut değildir. Atalay Yöntemi'ne göre yapılan arazi kullanım kabiliyet sınıflamasında ilçede en fazla I. sınıf araziler (%56), en az ise IV. sınıf arazi (%0,9) varlığı tespit edilmiştir. Ayrıca ilçede %4,7 ile TOPRAKSU sınıflandırmasında mevcut olmayan V. sınıf arazilerin varlığı saptanmıştır. Bununla beraber inceleme alanının yarısından fazlasını (%56,9) oluşturan arazi kabiliyet sınıflarında değişim gözlemlenmiştir. En büyük değişiklik I. sınıf arazilerde %27 oranında artış yaşanmasıyla, en az değişiklik ise IV. sınıf arazilerde %2 oranında azalma şeklinde gerçekleşmiştir. Bu çalışmada eski ve yeni olarak nitelendirilebilecek arazi kullanım kabiliyeti sınıflandırmaları arasında belirlenen farklılıklar, TOPRAKSU tarafından üretilen mevcut sınıflamada dikkate alınan parametrelerin yetersiz olduğunu, ayrıca ülkemiz koşullarına tam anlamıyla uygun olmadığını ortaya koymuştur. Dolayısıyla gelecekteki arazi kullanımı ile ilgili planlamalarda mevcut yöntem yerine Atalay Yöntemi kullanılarak üretilmiş verilerin kullanılması daha akıllıca bir tercih olacaktır.