Ulus devlet modelleri ve İspanya örneği

Bu çalışma, giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde devlet, ulus, ulus-devlet, milliyet, etnik grup, ulusçuluk gibi kavramlar tanımlandıktan sonra ulusun ne zaman ortaya çıktığına ve ulusçuluğa ilişkin görüşler aktarılmıştır. Günümüzde devletler ulus-devlet biçiminde örgütlenmektedir. Almanya, Japonya gibi ülkelerde ulus-devlet türdeş bir ulustan oluşmaktadır. Ancak çoğu devlette bundan söz edilemez. Tek ve türdeş bir ulus yaratma çabası olmasına karşın, devletlerin içinde çoğu kez etnik gruplar, milliyetler gibi başka unsurların da yer aldığı görülmektedir. Etnik grup, ulusçu talepler ileri sürmediği için ulus-devlet açısından sorun oluşturmaz. Ancak aynı şeyi milliyetler için söylemek zordur. Milliyetlerin, iktidarda daha çok söz sahibi olmaktan kendi devletini kurmaya kadar ulus-devlet içinde türlü boyutlarda talepleri bulunmaktadır. Türdeş bir görüntü sergilemek durumunda olan ulus-devlet, bünyesinde yer alan bu farklı kimlikleri yansıtmak-yansıtmamak ve bunların çeşitli ölçeklerdeki talepleriyle başa çıkmak için üniter devlet, federal ya da bölgeli devlet yapılanmalarıyla bu taleplere siyasi çözüm bulmaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde bu devlet modelleri açıklanmış ve her bir modelin ulusçu ve bölgeselci istemler karşısında bulduğu çözüm yolları belli başlı devletler örnek alınarak incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise, ulus-devlet modelleri içinde görece yeni ortaya çıkmış bir devlet biçimi olan bölgeli devlete örnek oluşturan İspanya incelenmiştir. 'Özerk topluluklar modeli' olarak adlandırılan modeliyle İspanya, ulusalcı ve bölgeselci istemleri aynı devlet çatısı altında gidermeyi amaçlamış ve bugüne kadar da, kimi sorunlar yaşanmakla birlikte, bunu büyük ölçüde başarmıştır. 1978 Anayasasıyla yaratılan bu model, İspanya'yı anayasa hukuku açısından ilginç kılmaktadır. İşte ikinci bölüm tamamiyle İspanyol özerk topluluk modelinin incelenmesine ayrılmıştır. Öncelikle İspanya'nın kısa bir anayasa hukuku tarihi ele alınmış, daha sonra sırasıyla, özerk toplulukların nasıl oluşturulduğu; bunların yasamaya, yürütmeye ve yargıya ilişkin organları ve bu organların nasıl denetlendiği; özerk toplulukların örgütsel yapısını, yetkilerini vb. belirleyen 'statü' adı verilen normların hukuki niteliği, içeriği, nasıl oluşturulduğu ve değiştirildiği; özerk toplulukların hangi yetkileri, nasıl üzerine alabileceği, yetkilerin çatışması durumunda sorunun nasıl çözüleceği; son olarak da söz konusu toplulukların finansman sistemi bu bölümde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmaya ilişkin genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu doğrultuda İspanya'da, özellikle milliyetlerden gelen, daha da merkezsizleşme yönünde istemler olduğu vurgulanmıştır. Bu istemlerde, genel olarak dünyadaki gelişmelerin, özellikle de Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği içinde yerellik ilkesine yapılan vurgunun da payı olduğu belirtilmiştir. Genelde küreselliğe, özelde de yerellik ilkesine dayalı politikalarının yalnızca İspanya için değil, diğer bütün ulus-devlet modelleri için zayıflatıcı bir etkisi olduğu sonucuna varılabileceği belirtilmiştir. Ancak bu olumsuz etkilerin, Avrupa Birliği gibi üst bir kimliğin oluşturulduğu durumlarda daha yumuşadığının söylenebileceği sonucuna varılmıştır. VI