Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda zekanın Wechsler Zeka Testi ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi ile analizi

Raven Standart Progresif Matrisler, genel yeteneğin yanında görsel mekansal algı, muhakame, zihinsel esneklik, soyut düşüme ve analitik düşünme gibi özellikleri ölçmektedir. Bir zeka testi olan WISC-R ise büyük ölçüde akademik başarıyı yansıtmaktadır. Bu çalışmada her ikisi de genel yetenek testi olarak bilinen RSPM ile WISC-R'ın Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan deneklerin değerlendirilmesinde kullanımı araştırılmıştır. Ayrıca araştırmada DEHB'in derecelendirilmesinde kullanılan Conners Aile Derecelendirme Ölçeği ve Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği ile görsel algıyı değerlendiren Bender Geştalt Görsel Algı testleri de ele alınmıştır. Bu araştırmanın üç temel amacı bulunmaktadır. Bu amaçlardan ilki RSPM, WISC-R, BGGA, CADÖ ve CÖDÖ'nün aralarında oluşturduğu ikili ilişkileri incelemektir. Araştırmanın ikinci amacı, testlerden elde edilen puanların oluşturduğu faktör yapışım incelemektir. Araştırmanın üçüncü amacı ise çalışmada kullanılan testlerin DEHB'in derecesini yordama katsayısının belirlenmesidir. Çalışmada, 6-11 yaş aralığında, orta sosyoekonomik düzeyde, ilk defa DEHB tanısı almış, 45 erkek denekten yararlanılmıştır. Veri toplama işlemleri Çukurova Üniversitesi ile Ankara Üniversitesinin Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dallarına başvuran denekler üzerinde yürütülmüştür. Bu araştırmada daha önce ilaç tedavisi uygulanmamış deneklerden yer alanılmıştır. Testler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği uygulanmıştır. Buna göre RSPM ile WISC-R alt testleri arasındaki ilişkiyi ele alan değerlendirmede RSPM alt testleri ile WISC-R'ın tüm alt testleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. CÖDÖ ile RSPM arasında ise bir ilişki saptanmamıştır. CÖDÖ ile WISC-R'ın alt testlerinden Benzerlikler ve Sözcük Dağarcığı arasında ilişki bulunmuştur. CADÖ ile RSPM alt testleri arasında anlamlı ilişki olmuştur. CADÖ ile WISC-R'ın alt testleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca çalışmada BGGA testinin WISC-R'ın tüm alt testleri ve RSPM'in alt testleri ile arasında ilişki saptanmıştır. Ill Testler arasındaki ortak faktör yapısını incelemede, elde edilen verilere Temel Bileşenler Analizi uygulanmış ve Varimaks Rotasyonu sonrasında özdeğeri 1 .00'den büyük olan 3 faktör elde edilmiştir. Yapılan faktör analizi bulgularına göre WISC-R'ın tüm alt test puanlarının ve BGGA Testi puanlarının yüklendiği birinci faktör 'genel yetenek' faktörü olarak adlandırılmıştır. RSPM'in tüm alt testlerinin pozitif yönde yüklendiği ikinci faktör 'yönetici işlevler'; CADÖ ve CÖDÖ puanının negatif yönde yüklendiği üçüncü faktör ise 'DEHB derecelendirme faktörü' olarak betimlenmiştir. WISC-R, RSPM ve BGGA testlerinden hangisinin DEHB'in şiddetini daha yüksek bir katsayıyla yordadığının belirlenmesi için verilere aşamalı çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Bu analizde yordayıcı değişken test puanlan, yordanan değişken de CÖDÖ ve CADÖ puanlan olmuştur. Her bir yordayan değişken için iki analiz yapılmıştır. Bu doğrultuda WISC-R puanlan ve BGGA puanı ilk analizde tek başına ikinci analizde de RSPM puanları ile birlikte yer almıştır. İlk olarak CÖDÖ'nün yordanması için WISC-R alt test puanlan ve BGGA Testi puanının incelendiği regresyon modelinde, tek yordayıcı değişken Benzerlikler alt testi olarak bulunmuştur. İkinci aşama olan RSPM, WISC-R ve BGGA puanlarının birlikte ele alındığı durumda ise CÖDÖ için üç yordayıcı değişken ortaya çıkmıştır. Bu değişkenler sırasıyla Benzerlikler, RSPM/D ve RSPM/B puanları olmuştur. WISC-R ve BGGA'nın birlikte ele alındığı ilk analizde CÖDÖ'nün yordanma derecesi. 20 iken RSPM'nin de katıldığı modelde CÖDÖ'nün yordanma derecesi.40'a çıkmıştır. CADÖ'nün yordanması için WISC-R alt test puanlan ve BGGA puanının yordayıcı değişken olarak ele alındığı regresyon modelinde tek değişken olarak Resim Düzenleme yer almıştır. WISC-R ve BGGA ile birlikte RSPM'in de ele alındığı modelde ise CADÖ'yü yordayan tek değişken yine Resim Düzenleme olmuştur. Bu çalışma DEHB'i yordamada, dolayısıyla DEHB tanısı koymada RSPM'in önemli katkısı olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda DEHB'in tanısal değerlendirilmesinde kullanılan testler arasına RSPM' inde eklenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.