İşkolik çalışanlar ile işkolik olmayan çalışanların ego durumları ve çocukluk kararları açısından incelenmesi

Bu çalışma ile işkoliklerin ego durumları ve çocukluk dönemi kararlarının, işkolik olmayan bireylerin ego durumları ve çocukluk dönemi kararları ile farklılaşıp farklılaşmadığının saptanması amaçlanmıştır. Transaksiyonel Analiz Kuramı'nın temel taşlarından olan 'Ego Durumları' kişiliğin yapısını oluşturmaktadır. Ego durumları; bireyin, belli durumda ya da belli bir zamanda ortaya çıkardığı birbiriyle tutarlı duygu, düşünce, davranış dizelerini oluşturur ve bireyin başkalarıyla ya da genel olarak çevresiyle olan ilişkilerinde ortaya çıkar. Aynı zamanda Transaksiyonel Analiz Kuramı çocukluk döneminin, özellikle de anne ve babayla olan ilişkilerinin, kişinin hayatının şekillenmesinde oldukça etkili olduğu ve yaşanmakta olan hayatın ana hatlarının daha çocukken çizildiği görüşünü savunmaktadır. Bu sebeple çocukluk yaşantısında alınan 'Çocukluk Dönemi Kararları' da yetişkinlik hayatında oldukça önem taşımaktadır. Çalışmamız, işkolikliğin tanımlanabilmesi, tanınabilmesi ve kişilik özellikleri çerçevesinde yorumlanabilmesi adına önemli bilimsel katkılar sağlamayı hedeflemiştir. İşkoliklik ve kişilik özellikleri ile işkolikliğin psikolojik etkileri, sonuçları hakkında çalışmaların sayısı çok azdır; işkolikliği ego durumu ve çocukluk dönemi kararları açısından inceleyen herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu sebeple çalışmamızın alana yeni bilgiler sağlaması amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden yararlanılmış ve işkolikliği, ego durumlarını, çocukluk dönemi kararlarını ölçmede geçerliliği güvenirliği sağlanmış; İşkoliklik Ölçeği, Ego Durumları Ölçeği, Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği kullanılmıştır. Demografik bilgiler sosyo-demografik veri formu ve anketi aracılığıyla toplanmıştır. Çalışma kapsamında İzmir ilinde üretim, perakende ve eğitim alanında faaliyet gösteren özel ve devlet kurumlarında aktif çalışan 18 yaş ve üstü 200 kişiye ulaşılmış, 128 kişiden dönüş alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre işkolik ile işkolik olmayan çalışanların ego durumları ve çocukluk dönemi kararları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırmada ego durumları ile ilgili bulgular; işkoliklerin işkolik olmayanlara göre 'Bakım Veren Ebeveyn', 'Yetişkin' ve 'Uyumlu Çocuk' ego durumlarını daha fazla kullandıkları, 'İsyankar Çocuk' ego durumlarını daha az kullandıkları yönündedir. Çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 9'unda işkolikler işkolik olmayanlardan anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etmişlerdir. İşkolikler özellikle 'Kendin Olma', 'Büyüme - Uyumlu', 'Çocuk Olma', 'Düşünme', 'Sağlıklı Olma', 'Memnun Et','Mükemmel Ol', 'Çok Çabala' ve 'Acele Et' alt ölçeklerinde işkolik olmayanlardan dikkat çekici şekilde farklılaşmıştır. Araştırmada, işkoliklerin işkolik olmayanlara oranla daha fazla iş ile geçirdikleri zamanı ciddi problem olarak gördükleri, başarılı olmak için kişisel istek duydukları, çalışma hayatı nedeniyle anne-babalarını, çocuklarını, arkadaşlarını, kişisel ilişkilerini ihmal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. İşkoliklerin işkolik olmayanlara göre daha fazla iş detaylarına karşı mükemmeliyetçi, herhangi bir nedenden dolayı işten uzaklaştıklarında endişeli, iş ile ilgili ortamlardayken hayatından memnun, mutlu ve güvende kişiler olduğu araştırmadan elde edilen diğer bulgulardır.