Psikolojik danışmanlık ve eğitim merkezlerine başvuran çocuklar ve annelerinin çocukluk dönemi istismar yaşantıları, depresyon düzeyleri, kendini açma davranışları ve annelerin ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi üzerine bir çalışma

Bu çalışmada annelerin çocukluk dönemi istismar yaşantıları ve çocuklarının yaşadığı istismar arasında ilişki olup olmadığını incelemek amaçlanmaktadır. Buna ek olarak, anne ve çocuk için istismar yaşantısı ve depresif belirtiler açısından hangi faktörlerin rol oynadığı incelenmiştir. Bu bağlamda annenin istismar yaşantısı, depresyon düzeyi, sosyo-demografik özellikler ve kendini açma arasında anlamlı ilişkiler olup olmadığı araştırılmıştır. Benzer şekilde, çocuğun istismar yaşantısı ve depresyon düzeyinde, annenin istismar yaşantısı, demografik özellikler, kendini açma ve anne-baba tutumlarının arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'un Avrupa ve Anadolu yakası olmak üzere, çeşitli semtlerinde oturan ve psikolojik destek alan 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri (101) ve anneleri (101) oluşturmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen veriler Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı 18.0 ile çözümlenmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak Onam Formu, Sosyo-demografik form, Anneler için; Çocukluk Çağı Örselenme Yaşantıları Ölçeği, Anababalık Stilleri Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Çocuklar için; Depresyon Envanteri, İstismarı Tanımlama Anketi Tarama Formu ve Çocuklar ve Anneler için Kendini Açma Sorularını içeren anket kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre annelerin çocukluk dönemi istismar yaşantıları ve depresyon düzeylerinin sosyo-demografik değişkenler açısından karşılaştırılmasında; annelerin çalışıp çalışmama durumu ve eğitim seviyelerine göre anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ailenin gelir seviyesi değişkeni açısından annelerin çocukluk dönemi duygusal istismar, ihmal ve fiziksel istismar yaşantıları değişmektedir. Annelerin, kendilerini çok üzen bir olay karşısında kendilerine yakın gördükleri kişilerle konuşmak isteyip istememeleri değişkeni açısından istismar yaşantıları farklılaşmamakta fakat depresyon düzeyi farklılaşmaktadır. Çocukların istismar yaşantıları ve depresyon düzeylerinin sosyo-demografik değişkenler açısından karşılaştırılmasında; annelerin çalışma durumu, eğitim seviyeleri ve ailede psikolojik problemi olan birinin varlığı açısından anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ailenin gelir seviyesi değişkenine göre çocukların istismar yaşantıları farklılaşmazken depresyon düzeyleri istatistiksel açıdan anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Annelerin yaşı değişkeni açısından çocukların ihmal yaşantıları farklılaşmakta ve annelerin yaşı arttıkça ihmal yaşantıları da artmaktadır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre annelerin çocukluk dönemi fiziksel ve cinsel istismar yaşantıları ve çocukların istismar yaşantıları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ancak, annelerin çocukluk dönemi duygusal istismar, ihmal yaşantıları ile çocukların duygusal istismar yaşantıları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annelerin ve çocukların depresyon düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annelerin çocukluk dönemi duygusal istismar, ihmal ve fiziksel istismar yaşantıları ile depresyon düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocukların duygusal, fiziksel, cinsel istismar ve ihmal yaşantıları ile depresyon düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Çocukların depresyon düzeyleri ile annelerin kabul-ilgi düzeyi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocukların depresyon düzeyleri ile annelerin çocukluk dönemi istismar yaşantıları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çocukların istismar yaşantılarını yordamada analize sokulan değişkenlerin etkili olmadığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar alanyazında yer alan diğer araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmıştır. Annelerin depresyon düzeylerinin çocukların istismar yaşantılarını yordamada anlamlı bir etkiye sahip olmaması, annelerin kendileri için psikoterapi ya da ilaç desteği alarak depresif belirtilerin şiddetinin azalmış olabileceğini ve çocukların istismar konusunda objetktif cevaplar verememiş olabileceğini düşündürmektedir. Aynı ölçeklerin çocuklara farklı zamanlarda tekrar uygulanmasıyla ve karşılaştırma grubu olarak psikolojik destek almayan aileler de çalışmaya dahil edilerek annelerin çocukluk dönemi istismar yaşantıları ve kendi çocuklarını istismar etme olasılıkları arasındaki ilişkinin değişebileceği düşünülmektedir.