Üretim sistemleri ve ürün maliyetlerinin hesaplanması

VE SONUÇ Üretim sistemleri ve ürün maliyetlerinin hesaplanması, ve manuel uygulamada güçlük çıkartacak maliyet hesaplama yöntemlerinin bilgisayar programı haline dönüştürülmesi konusunda yapılan çalışmalar ve ulaşılan sonuçlar şu şekilde özetlenebilir. üretim miktarına bağlı olarak üretim sistemleri; sipariş, parti ve sürekli üretim sistemleri olmak üzere üç ana grup altında toplanmış, sipariş ve parti üretiminde aralıklarla bir üretim söz konusu olduğundan kesikli üretim sistemi adı altında toplanabileceği belirtilmiş, bu üretim sistemleri hakkında temel bilgilere yer verilmiş ve çeşitli faktörler açısından kesikli ve sürekli üretim sistemlerinin karşılaştırılmasına değinilmiştir. ürün maliyetlerinin üretim sistemlerine göre hesaplanması, sürekli üretimin söz konusu olduğu durumlarda safha, kesikli üretimin söz konusu olduğu durumlarda da sipariş maliyet yöntemine göre yapılır. Kesikli ve sürekli üretim arasında geçiş sağlayan parti üretiminin söz konusu olduğu durumlarda, uygulanacak maliyet hesaplama yönteminin belirlenmesinde temel kriter partinin veya siparişin boyutu olacaktır. Safha maliyet yönteminde, maliyetler safhalarda biriktirilebilir; safhada biriken maliyet, o safhada üretilen ürün adedine bölünerek ürün maliyeti bulunur. Dolayısıyla safhalarda maliyetleri hesaplayabilmek için gerekli olan bilgiler miktar hareketleri ve maliyet unsurlarıdır. Tamamlanan imalatın maliyetini hesaplayabilmek için, dönem başı ve dönem sonu yarı mamullerin değerlerinin bilinmesi gerekir. Birim maliyetler; maliyetleri, her biri aynı değeri ifade eden ortak bir birim sayısına bölmek suretiyle hesaplanır. Sipariş maliyet yönteminde, maliyetler, ürün veya ürün grupları için açılan sipariş maliyet kartlarında biriktirilir. Direkt işçilik ve hammadde maliyetleri ürüne direkt olduklarından, sipariş maliyet kartına yüklenebilir. Yani iz, direkt işçilik ve hammadde maliyetlerinin hangi maliyet yerinde hangi siparişle ilgili olarak yapıldığının madde istek fişi ve 84 işçi calxsma kartı adını taşıyan belgelerle saptanması gerekir. Genel imalat maliyetlerinin bir kısmı maliyet yerlerine direkttir. Bu nedenle maliyet yerlerine doğrudan doğruya yüklenir. Maliyet yerlerine direkt olmayan genel imalat maliyetleri ise anahtarlar yardımı ile maliyet yerlerine yüklenir. Maliyet hesaplama ve kontrol açısından manuel uygulamada güçlük doğuracak yöntemlerin belirli kriterler ölçüsünde bilgisayarlarda uygulanması, üç ayrı birbirinden bağımsız olarak çalışan programlarla gerçekleştirilmiştir. Maliyet dağıtım programı; ilk aşamada G. İ. M.'nin ana, yardımcı ve hizmet maliyet yerlerinde toplanması, daha sonra tekrarlı dağıtım olarak adlandırılan, yardımcı ve hizmet maliyet yerlerinde biriken G. i. M.'nin ana maliyet yerlerine dağıtımını dört farklı yönteme göre gerçekleştirmektedir. Safha maliyet programı; üç safhadan geçen imalatın maliyetinin hesaplanmasına ilişkin, safhalara malzeme katılması, dönem başı stok bulunması ve fire olması durumlarını içeren, bu sayılan koşulların tümünün, bir kısmının veya hiçbirisinin olmaması durumuna göre de ürün maliyetinin hesaplanmasını gerçekleştirmektedir. Sapma analizi programında üç safha için ayrı ayrı direkt hammadde, direkt işçilik ve G. i. M. sapma analizleri gerçekleştirilmektedir. Programlar veya çıktılar incelendiği takdirde maliyet yeri veya safha sayısı üç ile sınırlandırılmıştır. Bunun nedeni ilk olarak kullanılan bilgisayarın hafıza kapasitesinin küçük olması ikinci olarakta, aynı program içerisinde birden fazla tekniğin alternatif olarak sunulması dolayısıyla hücre başına düşen ' if ' koşutlarının artmasıdır. Maliyet dağıtım programında tekniklerden biri sabit olarak seçildiği takdirde safha sayısı aynı kapasitedeki bir bilgisayarda daha büyük sayılara ulaşabilecektir. Safha maliyet programında ise kullanılan makina kapasitesinin büyümesiyle safha sayısı arttırılabilecektir. 85