Türkiye'de kent-kır karşıtlığı

Bu çalışmanın birinci amacı, Türkiye'deki kentsel ve kırsal yerleşmeler arasındaki toplumsal ve ekonomik farklılıkların saptanmasıdır, ikinci olarak, kentsel ve kırsal nüfusun içinde bulunduğu nesnel koşulların, bu kesimlerin toplumsal, siyasal ve yönetsel çeşitli konu ve sorunları algılaması, yorumlaması; kentli ve köylülerin birbirlerine karşı tutumu gibi öznel konularla olan ilişkisini araştırmak ve ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmanın üçüncü amacı olarak da, elde edilen bulgular çerçevesinde gelecekte olabilecek gelişmelere ilişkin bir perspektif çizmek ve ulusal düzeyde kent-kır karşıtlığını yumuşatmak için bazı yönelti önerileri geliştirilmeye ve getirilmeye çalışılmıştır. Kent ve kır arasındaki bölünme ve karşıtlık, en az iki yüz yıldır, er ya da geç her ülkenin yaşadığı; endüstrileşme ve onun yarattığı hızlı büyümeyle birlikte ortaya çıkan sorunlar ve kırdaki değişim olarak kendini gösteren bir dünya deneyimidir. Bu değişim; ister yavaş ister hızlı olsun; karşı konulamaz, tersine çevrilemez ya da kaçınılamaz bir gelişme olarak, kırdan kente sürekli bir göç akını ve kentsel nüfusun hızlı bir artışıyla birlikte yaşanan bir süreç olmuştur. Kentli nüfustaki büyük artışlar aynı zamanda kırsal nüfustaki oransal ya da mutlak bir düşüşle birlikte gitmiştir. Uzun dönemde bütün ülke olarak yarar sağlanacağı varsayımı ve kent-kır eşitliğinin yeniden kurulacağı beklentisiyle doğal, tarımsal ve 308 insangücü olarak kırdaki kaynaklar, sanayinin gelişmesi için kentlere aktarılmıştır. Kaçınılmaz olarak, benzer gelişmeler 1950'lerin başlarından itibaren Türkiye'de de yaşanmaya başlandı. Kırsal alandan kentlere doğru kesintisiz bir göç akınına, büyük kentlerin çevresindeki yasadışı yerleşim halkalarıyla birlikte görülen hızlı bir kentleşme, kırsal alanlardaki yetersiz hizmetler ve sadece kent ve kır arasında değil, hızla büyüyen kentlerin içinde de artan çelişkiler eşlik etti. Bu nedenle, doktora tezi olarak yapılan bu çalışma, tezin temel amaçlarını gerçekleştirmek için, giriş, değerlendirme ve sonuç ile önerilerin dışında iki ana bölüm olarak planlandı ve yazıldı. ilk bölümde, kent-kır karşıtlığının doğası, nedeni, tarihsel arka planı ve kent-köy karşıtlığı üzerine yapılan bazı tartışmalar kuramsal bir çerçeve içinde sunuldu. Buna ek olarak, Türkiye'deki güncel kentsel ve kırsal sorunların gerisinde yatan tarihsel nedenler ve konuya ilişkin tartışmalar sergilendi. Bunu izleyen alt bölümlerde ise, günümüzdeki durumu anlamak amacıyla, Türkiye'de izlenen tarım ve kır politikaları ana çizgileriyle betimlenerek değerlendirildi. ikinci bölüm ise, Türkiye'nin sekiz ilinde kent ve köy yerleşmelerinde yaşayan insanlara uygulanan bir alan araştırmasından oluşmaktadır. Soru kağıtları ve bir ölçüde mülakatlardan elde edilen, deneklerin gelir, eğitim düzeyi vb. nesnel 309 veriler ile kentli ve köylülerin bazı sorunlar, politikalar vb. konulardaki algılama ve tutumlarını ölçmeyi amaçlayan öznel nitelikteki veriler çalışmanın varsayımlarını sınamak için yorumlandı ve değerlendirildi. : Kısaca ve sonuç olarak söylenebilir ve araştırmanın bulguları' da gösteriyor ki, kentsel ve kırsal nüfusun nesnel koşullan arasında büyük ve giderek artan bir fark vardır. Bu koşullar, kırsal alanda yaşayan yurttaşlar arasında topluma, yönetime ve siyasal sisteme karşı yabancılaşma yaratmaktadır. Bunun da ötesinde, mevcut durum gösteriyor ki, kırsal alanda büyük bir potansiyel göçmen kitlesi kentlere akın etmek için doğacak bir fırsatı beklemektedir. Öte yandan, büyük kentler kırsal alandan daha önce göçmüş kitleleri bütünüyle emebilmiş ve kentle bütünleştirebilmiş değildir. Bu nedenle, kentlerde yeni toplumsal huzursuzluklardan kaçınmak, tarımın ulusal ekonomiye ve zenginliğimize yapabileceği katkıyı artırmak ve yönetilebilir, denetlenebilir bir kentleşmeyi sürdürmek için yeni kırsal politikaların geliştirilmesi gerekli görünmektedir. 310