Premenstrüel sendrom/premenstrüel disforik bozukluğu olan adölesanlarda dikkat ve kısa süreli belleğin incelenmesi

Amaç: Premenstrual Sendrom ; Menstrüel döngünün luteal evresinde belirtilerinin ortaya çıktığı ve menstrüasyonun başlamasıyla gerilediği bilinen bedensel, duygusal, davranışsal ve bilişsel farklılıklarla kendini gösteren döngüsel bir tablodur. Premenstrüel Disforik Bozukluk, PMS'nin şiddetli bir formudur. Bazı olgularda çalışma kapasitelerinde ve okul performanslarında ciddi düzeyde bozulma olabilmektedir. Erişkin PMS/PMDB tanısı alan kadınların yaşadıkları dikkat ve konsantrasyon problemlerinden yola çıkarak nörokognitif değerlendirmelerinin yapıldığı çalışmalar bulunmaktadır. Adölesanlarda PMS/PMDB çalışmaları oldukça az olmakla birlikte, genel itibariyle bugüne kadar yapılan çalışmalar prevelans belirleme çalışmaları olup bu adölesanların yaşadığı semptomlara yönelik olarak dikkat, bellek ve diğer nöropsikolojik parametrelerin değerlendirildiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızda; PMS ya da PMDB tanısı koyduğumuz adölesan kızların dikkat ve kısa süreli bellek gibi nörokognitif parametrelerini dönemsel olarak değerlendirip kontrol grubuna göre farklılıkları ya da benzerlikleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Metod: Çalışmada 14-18 yaş arası 86 adölesan kızdan Premenstrüel Değerlendirme Formu'nu doldurmaları istendi. PMS Şiddet skoru 1,7 ve üzerinde olan 56 olgu tespit edildi, bu olgulardan tanı kriterlerini karşılamayan, takiplerine devam etmeyen, dönemsel değerlendirmelerin en az birine katılmayan 20 olgu çalışma istatistiklerine dahil edilmedi. PMS şiddet skoru 1,7' nin altında olan 30 olgu ise PMS yok olarak değerlendirildi ve kontrol grubuna dahil edildi. Çalışma PMS/PMDB grubunda 36 olgu, kontrol grubunda 30 olgu ile tamamlandı. Menstrüasyon döngülerine göre sikluslarının 6 -10. Günleri ve -7 - -1. Günleri içindeki günlerde olmak üzere 2 kez randevu verilen olgulara, görüşmeci tarafından önce Edinburgh Depresyon Ölçeği doldurtuldu, ardından Görsel İşitsel Sayı Dizisi Testi B Formu ve Stroop Testi TBAG Formu uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda PMS/PMDB tanısı olan olguların Stroop testi Süre 5 için kontrol grubuna göre daha düşük performans gösterdikleri, ayrıca bu grubun kendi içerisinde luteal dönemlerinde foliküler dönemlerine göre test sonuçlarının anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlenmiştir. Çalışmamızda GİSD-B testi alt parametrelerinde PMS/PMDB grubunun kendi içerisinde luteal dönemlerinde anlamlı olarak düşük olduğu, kontrol grubu için GİSD-B'nin alt parametrelerinde anlamlı fark olmadığı görülmüştür. PMS/PMDB grubu ile kontrol grubu arasında GİS-B testi alt parametrelerinde anlamlı fark saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları PMS/PMDB tanısının neden olduğu çeşitli dikkat, bozucu etki ve kısa süreli bellek gibi bazı nörokognitif sorunlar tanımlamıştır. Bunun klinik önemini araştırmak, hastalığın özellikle adölesan kızlarda etkilerini ortaya koymak amacıyla daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. PMS/PMDB nin gerek risk faktörlerinin gerekse etyolojisinin bilişsel bozukluklarla ilişkisinin anlaşılması hem etkin tedavi stratejileri belirlenmesi hem de uygun danışmanlık sağlanması bakımından önem arz etmektedir.