Resilient features of re-emerging dyadic communication systems in an interactive virtual environment

Bu çalışma kolektif bilişsel etkinliğin gerektiği durumlarda iletişim sistemlerinin ortaya çıkışına, gelişimine ve kullanımına odaklanmaktadır. Bilişsel Bilim alanındaki benzer çalışmalarla süreklilik içinde, iletişim sistemlerinin oluşum ve gelişimi, katılımcıların dilsel etkinliğinin kısıtlandığı bir deneysel ortamda incelenmiştir. Çiftler halinde gruplanmış katılımcılara kısıtlı sayıda harfler ve semboller ile kullanılan bir anlık mesajlaşma arayüzü ve ActiveWorlds adlı çok etmenli, 3 boyutlu sanal gerçeklik platformunda oluşturulmuş ortamda nesne arama/bulma gibi iletişim gerektiren ve işbirliğine dayalı ortak görevleri içeren bir deneysel ortam sunulmuştur. Kısıtlanmış iletişim imkanı ve işbirliği gereksinimi sayesinde çiftlerin ortak doğal dillerinin daraltılmış bir türü olan minimalist bir iletişim sistemi ve bu sisteme has sözcük dağarcığının oluşması mümkün olmuştur. İlk altısı aynı hafta içine yapılan ardışık sekiz deney oturumu boyunca dört değişik analiz düzeyindeki parametreler üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla iki adet müdahalede bulunulmuştur. İlk üç deney boyunca tek olan hedef sayısı dördüncü deneyde ikiye çıkarılmış (1), ve altıncı deneyden sonra yedinci ve sekizinci deneylere kadar 2 ay ara verilmiştir (2). Dört analiz düzeyi ise, Niceliksel Değişkenler, Sentaktik Karmaşıklık, Sözcük Kategorileri ve Söz-eylem Kategorilerindeki parametreleri içermektedir. Hedef nesne sayısındaki artışın iletişim miktarı ile ilişkili niceliksel parametreler üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Bu manipülasyonun diğer analiz düzeyi kategorilerdeki kullanım miktarı parametrelerini de etkilediği görülmekle beraber, bu üç analiz düzeyindeki görece kullanım oranlarını betimleyen parametrelerin değişim trendleri üzerinde etkisinin asgari düzeyde kaldığı veya görülmediği tespit edilmiştir. Bu ikinci tür kullanım oranı parametrelerindeki değişim trendlerinin, iletişim sisteminin görev gereksinimleri doğrultusunda olgunlaşma ve yetkinleşme yönündeki gelişimini karakterize eden değişimler olduğu görülmüştür. Saptayıcı-Betimleyici ve Yönlendirici söz-eylemlerin kullanım oranlarındaki zıt değişim trendleri, bir oturumda kullanılan Çeşit/Örnekçe sözcük sayısı oranı değişkenindeki yükselme eğilimi, Her bir Oturumda Türetilen Yeni Sözcük Sayısı değişkenindeki azalma eğilimi, yükselen Başarılı Konuşma Sırası Oranı gibi eğilimler bu yetkinleşme sürecini karakterize etmektedir. İkinci manipülasyon olan, altıncı deneyden sonra verilen iki aylık aranın, sistemin, katılımcıların geliştirdiği iletişimsel bir kabiliyet olarak kalıcılığına ve sisteme özel bilgilerin kalıcılığına bir etkisi olmadığı gözlenmiştir. Yukarıda bahsi geçen ve gelişimi betimleyen genelde kullanım oranı cinsinden olan parametrelerdeki değişim eğilimleri de bu aradan etkilenmemiştir. Oluşan iletişim sistemlerinin gelişiminin niteliksel çözümlemesi ise sözcük dağarcığına mevcut doğal dillerden mevcut kısıtlara sıkıştırma yoluyla yeni sözcük ekleme, mevcut karakterlerin, simgelerin ikonik/gösterimsel özelliklerinden faydalanma, tek karakterli kelimelerden oluşan telegrafik diller kurma gibi stratejileri açığa çıkarmıştır. Tüm nicel ve nitel parametreler üzerinden iletişim sistemlerinin gelişimi incelendiğinde, etken süreçlerin iletişimsel ve davranışsal edimlerin bütünleşmesi ve koordinasyonu olduğu tespit edilmiştir. Bu bütünleşmeyi ve oluşan iletişim sistemi içinde anlamları kavramayı mümkün kılan bilişsel kapasiteler ise Bilişsel ve İletişimsel Bağıntı çalışma prensiplerine göre işleyen, insan bilişsel sisteminin zihin okuma modülüne tabi, kuramsal bir kavrama alt-modülüne atfedilmiştir.