Belediyelerde stratejik planlama sürecinde dikey ve yatay entegrasyon: İstanbul örneği

Bu çalışmanın amacı, yeni kamu yönetimi düşüncesi ekseninde 2002 yılından sonra Türkiye'de yapılan reformlar ile getirilen stratejik planlama uygulamasının, belediyeler ekseninde dikey ve yatay düzlemde ortaya çıkardığı entegrasyon sorununu, İstanbul örneğinde tartışarak ; bu sorunların giderilmesine dönük bundan sonra atılması gereken adımlarla ilgili öneriler sunmaktır. Bu kapsamda çalışma beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde stratejik planlama kavramının teorik çerçevesi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde belediyelerde stratejik planlama sürecinin teorik çerçevesi üzerine yoğunlaşılmıştır. Burada belediye kavramının Türkiye'deki gelişim süreci ile yeni kamu yönetimi düşüncesi etkisiyle yönetsel alanda yapılan reformlar ışığında yerelleşme ve belediyelerde stratejik planlama süreci ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Türkiye'deki yerel yönetim sistemi açısından stratejik planlar yapılırken dikey ve yatay düzlemde ele alınması gereken planlar anlatılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye'nin iktisadi, siyasi, sosyal, kültürel, teknolojik vb. alanlarda en fazla ön plana çıkan metropoliten alanı durumunda bulunan İstanbul göz önünde bulundurularak, stratejik planlamada dikey entegrasyona dönük sorunlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda dikey düzlemde kalkınma planları, hükümet programları, orta vadeli program, orta vadeli mali plan, yıllık program, bölge planı ve çevre düzeni planı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planı ile karşılaştırmalı ele alınmış ve planlamada ortaya çıkan uyumsuzluğun nedenleri hukuki ve yönetsel, yönetim kültürü ve zamanlamadan kaynaklı sorunlar olarak ayrı ayrı irdelenmiştir. Burada başlıca sorunlar; yönetimi stratejik olarak planlayacak düzenlemeler yürürlüğe girmeden yeni planlama sisteminin uygulamaya koyulması ve kamu idareleri ile belediyeler için benimsenen stratejik planlama yöntemi ile stratejik planlamanın denetiminde benimsenen sistem ve anlayış olarak tespit edilmiş ve bu sorunlara dönük çözüm önerileri İstanbul örneğinde tartışılmıştır. Beşinci bölümde ise yine stratejik planlamada yatay entegrasyon hususu İstanbul düzleminde ele alınmış ve İstanbul İl Özel İdaresi Stratejik Planı, İstanbul sınırları içerisinde yer alan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi vizyonunda yapılan vurgular göz önünde bulundurulmak kaidesiyle belli başlı ilçe belediyelerinin stratejik planları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planı ile karşılaştırmalı ele alınmıştır. Bu bölümde de yatay düzlemde ortaya çıkan entegrasyon sorunu hukuki ve yönetsel ve yönetim kültüründen kaynaklanan sorunlar olarak ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Burada başlıca sorunlar; yönetime stratejik olarak yaklaşılmadan yeni planlama sisteminin uygulamaya koyulması ve kamu idareleri ve belediyeler için benimsenen stratejik planlama yöntemi ile stratejik planlamanın denetiminde benimsenen sistem ve anlayış olarak tespit edilmiş ve yine İstanbul örneğinde bu hususlara dönük çözüm önerileri tartışılmıştır. Son olarak İstanbul göz önünde bulundurularak belediyelerde stratejik planlama sürecinde dikey ve yatay düzlemde karşılaşılan entegrasyon sorununa dönük genel bir değerlendirme yapılmış ve alınması gereken tedbirler sıralanarak çalışma tamamlanmıştır.