Madde kullanım suçu ile denetimli serbestlik kurumuna yönlendirilen kişilerin profil özellikleri ve bağımlılık şiddetlerinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik ve tedavi tedbirine hükmolunan kişilerin özellikleri incelenmiş ve Bağımlılık Şiddetleri ölçülmüştür. Yöntem: Çalışma, madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik ve tedavi hükmü verilerek Bakırköy Ruh ve sinir Hastalıkları Hastanesi, AMATEM Polikliniği, Denetimli Serbestlik Kliniği'ne sevkedilerek 2010 yılı mart ve mayıs ayları arasında başvuru yapan kişiler arasından rasgele örneklem yöntemi ile seçilen 100 erkek katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcıların yaşları 19 ile 63 arasında değişmektedir. Katılımcılardan sosyodemografik veri formu ve Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği uygulanmıştır. Uygulamalar birebir görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve her bir uygulama yaklaşık 50 dakika sürmüştür. Bulgular: Katılımcıların sosyodemografik özellikleri incelendiğinde % 75'inin 30 yaşından küçük, ortalama 8 yıllık eğitimi olan, %76'sının bekar, % 66'sının anne babası % 18'inin eş ve/veya çocukları ile yaşadığı görülmektedir. Madde kullanımları açısından çoğunluğun 18 yaşından önce madde kullanımına başladığı ve en yaygın olarak kullanılan maddenin esrar olduğu ve bunu amfetamin, uçucu maddeler ve sedatif hipnotiklerin takip ettiği görülmektedir ve sırasıyla örnekleminin %75, % 38, %14 ve %14'ü tarafından kullanılmaktadır. Şiddet puanları açısından incelendiğinde en yüksek puanları madde kullanımı ve yasal durum için alındığı bunları psikiyarik durum ve aile ve sosyal ilişkiler alanlarının takip ettiği görülmektedir. Katılımcıların % 14'ü madde, % 19'u madde bağımlılığı tanı kriterlerini karşılmaktadır. Bağımlılık tanısı alabilecek kişilerin oranı örneklem içinde oldukça düşüktür. Bununla birlike katılımcılarn ortalama madde kullanım süreleri 10 yıldır. Madde kullanım süresi arttıkça kullanılan maddelerin çeşitliliğinin de arttığı görülmektedir. Yasal açıdan katılımcıların % 57'sinin en az bir başka suçtan daha sabıkası olduğu ve işlenen suçlar arasında en yaygın olarak görülen suçların saldırı (%19) ve ruhsatsız silah taşımak (%7) olduğu bulunmuştur. Psikiyatrik açıdan bakıldığında son bir yıl içinde psikiyatrik sorun yaşadığını ifade eden katılımcılar örneklemin %46'sını oluşturmaktadır. İş yaşamı açısından bakıldığında da katılımcıların % 64'ü tam zamanlı işlerde çalışmaktadır. Tartışma: Madde kullanım suçu nedeniyle haklarında denetimli serbestlik kararı verilen kişiler ile yürütülen bu çalışmada katılımcıların önemli bir bölümünün bağımlılık kriterlerini karşılamadığı bununla birlikte ortalama 10 yıl gibi uzun bir süredir madde kullanıyor olmaları, yaşlarının genç olması, yaşamlarının yasal durum, psikiyatrik durum ve aile ve sosyal ilişkiler alanlarındaki sorunların olması bu kişilerin madde bağımlılığı için risk taşıyan bir grup olduğuna işaret etmektedir. Bu nedenle madde kullanımı konusunda sunulacak DS hizmetlerinin planlanması ve takip edilmesinde madde kullanımının tedavisinin yanı sıra bağımlılık gelişmesini önlemeye yönelik çalışmları yapılmasının önemli olduğu ileri sürülebilir. Bu amaçla Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği hem bireysel değerlendirmeler için hem de müdahale programlarının planlanmasında gerekli verilerin sağlanması açısından kullanılabilirliğinin olduğu da savunulabilir.