Kriz dönemlerinde firmaların finansal sorunları ve tekstil sektörünün değerlendirilmesi

yılında yürürlüğe giren 159 Gümrük Birliği anlaşması ile Avrupa Birliği ülkelerine yaptığımız tekstil ve konfeksiyon ihracatımızın büyük miktarda artacağı beklentisi içine girilmiştir. Bu nedenle tekstil sektörü dışındaki müteşebbisler de aynı görüşü taşıdıkları için tekstil sektörüne aşın derecede yatırım yapılmıştır. Yapılan bu yatırımlar sonucu büyük bir üretim patlaması meydana gelmiştir. İhracatta beklenen büyük artış gerçekleşmemiş ve kurulu kapasitelerin tam randımanla çalışması imkansız hale gelmiştir. Bu durum yapılan yatırım harcamalarını atıl bırakmış ve geri ödemede problem meydana getirmiştir. 4) Son yıllarda Uzakdoğu ülkelerinden yapılan pamuklu ve sentetik her türlü iplik, ham bez ve mamul bez ithalatı yaşanan krizden sonra daha da artmıştır. Gelen malların büyük bir bölümü dampingli fiyatlarla olduğu için tekstil sektörünün bunlarla rekabet etmesi imkansız hale gelmiştir. Dışarıdan gelen bu dampingli mallar tekstil fabrikalarının kapanmalarına neden olmuştur. 5) Asya Krizinin ardından ortaya çıkan Rusya krizi de tekstil sektörünü bazında Türkiye'yi zor bir döneme sokmuştur. Rusya krizin etkileri Asya krizine göre daha etkili olmuştur. Türkiye'nin son yıllarda Almanya'dan sonra en fazla ihracat yaptığı ülke Rusya Federasyonudur. Rusya'da yaşanan krizden sonra, 1998 yılında, Rusya Federasyonuna yapılan ihracatta önemli ölçüde azalma meydana gelmiştir. Yıllık 2 milyar dolar kayıtlı ihracat ve yaklaşık 5 milyar dolarda bavul ticareti yapılan Rusya Federasyonu, Türkiye açısından en önemli ihracat pazarı konumundadır. Yaklaşık 1.5 milyar dolar turizm ve müteşebbis gelirleri de ilave edilirse, Türkiye'nin Rusya Federasyonu'ndan sağladığı döviz gelirleri 8-10 milyar dolan bulmaktadır. Bu rakamlar Türkiye'nin toplam döviz gelirlerinin yaklaşık % 15'ini teşkil etmektedir. 6) Rusya'daki krizin devam etmesi ve çevre ülkelere de yayılması ve Rusya Federasyonu ile önemli yatırım ve ticaret bağlantıları olan Almanya'nın büyümesine de olumsuz etki yapmıştır. Bu durum dolayısıyla Türkiye'nin Almanya'ya olan ihracatım 160da olumsuz etkilemiştir. Rusya Federasyonu'na yapılan ihracat imkanlarının daralması ve hatta tamamen durması nedeniyle tekstil sektöründe İstanbul, Laleli ve Merter piyasalarında büyük bir darboğaz yaşanmış ve Türkiye, tekstil sektöründe ciddi sorunlarla yüz yüze kalmıştır. 7) Tekstil sektöründe krizin ortaya çıkmasında en önemli nedenlerden biri de, kısa vadeli kaynaklarla orta ve uzun vadeli yatırımların yapılmış olmasıdır. Son yıllarda yapılan yanlış ve aşın yatırımlar tekstil firmalarını dışarıda birbiriyle rekabet eder duruma getirmiştir. Bu durumun en önde gelen nedeni de devletin uygulamış olduğu yanlış teşvikler olarak göze çarpmaktadır. 8) Güney Doğu Asya'da 1997 yılı ortalarında başlayan krizin Türk tekstil sektörüne etkileri 1988 yılı ortalarında kendini göstermiş ve 1999 yılında krizin etkileri daha da artmıştır. 1996 yılından başlayarak tekstil işletmelerinin Aktif devir hızı ve İşletme sermayesi devir hızında 1999 yılma kadar bir azalmanın sürekli olarak azaldığı görülmüştür. Tekstil işletmelerinin karlarında da 1997 yılından itibaren bir azalma trendi gözlenmiş ve 1998 yılından itibaren de işletmelerin zarar ettikleri görülmüştür. Bu durumda 1997 yılında Güney Doğu Asya'da ortaya çıkan kriz Türk tekstil sektörünü etkilemiştir hipotezi kabul edilmiştir. <tÇ>/ 161