Yönetişim aktörü olarak Avrupa kent ağları: Türk belediyelerinin Eurocities deneyimi

Bu tezde amaçlanan, Avrupa düzeyinde örgütlenen ulusötesi kent ağlarının bir yönetişim aktörü olarak gelişip gelişmediklerinin ve bu bağlamda Türkiye'deki belediyelerin fotoğrafın neresinde durduğunun araştırılmasıdır. Yönetişim, yeni kamu yönetimi yaklaşımı, belli yönleriyle Avrupalılaşma, çok katmanlı yönetişim ve yönetişim ağları bağlamında kent ağları yeni bir aktör olarak mı gelişiyor? Türkiye'deki belediyeler bu aktörün sahip olduğu rolün bir parçası olabiliyor mu? Yönetişim anlayışının küresel ölçekte meydana getirdiği dinamikler, AB'nin yönetimsel süreçlerinin olduğu gibi yerelleşme siyasalarının temellerinin oluşturulmasında da oldukça belirleyici olmuştur. Her ne kadar Avrupa kentleri AB bütünleşmesinin birçok sürecinden geçmişşten bu yana fazlasıyla etkilenmiş olsa da; günümüzde AB yönetsel alanında özellikle yönetişim ve yeni kamu yönetimi yaklaşımlarıyla birlikte daha fazla etkinlik kazanmaya başlamıştır. Bir yönüyle yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışlarının tesir ettiği yerelleşme siyasasına da bağlı olarak AB müktesebatının önemli bir kısmının yerel yönetimler tarafından uygulanıyor olması, bu müktesebatın kapsadığı çerçevenin birçok alanında kentlerin AB ile etkileşim halinde olmasını ve yönetişim yapıları içinde hareketlilik kazanmalarını dikkat çekici hale getirmektedir. Bu bağlamda birçok alanda kentler, yeni kamu yönetimi anlayışı ve yönetişim çerçevesinde muhatap oldukları siyasaların pasif uygulayıcıları olmaktan öteye geçmeye başlamıştır. Kendilerini etkileyen AB düzeyindeki siyasaların şekillendirilmesi ve onlara yön verilmesi kentlerin gündemlerinde daha fazla yer bulmaktadır. Dolayısıyla, kentler Brüksel'deki temsiliyet yapılarını güçlendirmeye ve aralarında kurdukları ağlar vasıtasıyla AB kurumları tarafından yönetişim süreçlerinin etkin bir aktörü olarak kabul görülmeye başlanmıştır. Diğer bir yönüyle, kent ağlarının ileri sürülen etkileşim ve politika süreçlerine dahil etme rolü onların Avrupa yönetişiminin yeni bir aktörü gibi gelişmeye başlaması bağlamında araştırmaya değer bir alan sunmaktadır. Araştırmada, kavramsal ve kuramsal çerçevenin sahip olduğu perspektifi yansıtan ve kamu yönetimi, kamu politikaları, karşılaştırmalı politikalar ve kent politikaları literatüründe sıklıkla işlenen yönetişim yaklaşımı merceğinden kent ağları ele alınmıştır. Bununla birlikte, AB'nin salt uluslararası bir örgüt veya ulusüstü bir yapılanmadan ziyade, idare yapısı itibarıyla kendine özgü bir oluşum olduğuna ilişkin bir yaklaşımın da araştırma alanının daha iyi anlaşılmasına katkı yapacağı öngörülmüştür. Bu bağlamda, belli yönleri ile Avrupalılaşma ile yatay ilişkilerin daha iyi anlaşılmasına yönelik olarak yönetişim ağları yaklaşımı da kuramsal ve kavramsal perspektife zenginlik katan boyutlar sunmuştur. Araştırma, soru formlarına dayalı vaka/durum çalışması olarak biçimlendirilmiştir. 2016 yılı itibarıyla EUROCITIES'e üye Türkiye'den 14 belediye nezdinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı 'soru formu/anket' şeklindedir. Yapılan anket uygulaması neticesinde araştırma sorularına ilişkin bulgular ortaya konarak, yorumlanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde tez konusuna ilişkin muhakemenin ve anlayışın gelişmesi ile benzer vaka/durumlarla kıyaslama yapılmasına imkan verecek derinliğin sağlanmasına önem verilmiştir. Araştırma; EUROCITIES'in üye Türk belediyelerin Avrupa düzeyinde hareketlilik kazanmasında ve kentler arasındaki etkileşimlerinde üstlendiği rolün henüz etkin bir safhada olmadığı, bununla birlikte ilgili belediyenin ağırlıklı olarak sahip olduğu liderliğin, vizyonun, beşeri ve mali kaynak kapasitesinin söz konusu role pozitif bir yön verebileceği sonucunu yansıtmaktadır.