Muhasebe meslek mensuplarının ve akademisyenlerin adli muhasebe mesleğine bakış açılarının değerlendirilmesine ilişkin bir araştırma: Sivas örneği

Geçmişi eski ve orta çağa kadar uzanan muhasebe skandalları, sadece işletme ile ilişkili kişi ve kuruluşları değil, yaşandığı ülkelerin ekonomilerini ve finansal piyasalarını da olumsuz yönde etkilemektedir. Özellikle 20. ve 21. yüzyıllarda yaşanan ve dünya çapında geniş yankılar uyandıran muhasebe skandalları, küreselleşmenin de etkisiyle, farklı ülkelerdeki birçok şirketi az ya da çok etkisi altına almakta, tüm dünyada küresel çapta kalıcı izler bırakmakta, önemli finansal kayıplara neden olmaktadır. Muhasebe skandallarının temelinde muhasebe hileleri özellikle finansal raporlama hileleri yatmaktadır. Hukuki düzenlemeler ile yakından ilgili olan finansal raporlama hilelerinin niteliği, içinde bulunduğumuz yüzyılda gelişen teknolojiye bağlı olarak finansal sistemlerde yaşanan gelişmeler paralelinde ve küreselleşmenin de etkisiyle daha karmaşık bir hale gelmiştir. Bu durum, klasik muhasebe ve denetim mekanizmalarının ve mahkemelere intikal eden olaylarda hukukçuların başta finansal raporlama hileleri olmak üzere muhasebe hilelerinin tespit edilmesinde, önlenmesi ve caydırılmasında yetersiz kalmasına yol açmıştır. Dolayısı ile günümüzde, teknolojik gelişmeler paralelinde yeni bir boyut kazanan muhasebe hilelerinin ortaya çıkarabilmesi için, konuyu gerek muhasebe ve denetim gerekse hukuk açısından değerlendirebilecek uzman kişilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaç, temel amacı adalet sistemine hizmet etmek olan adli bilimlerin bir alt disiplini olarak 'Adli Muhasebe' kavramının ve adli muhasebe mesleğinin doğmasına neden olmuştur. Sadece rakamları değil, rakamların ötesini de irdeleyerek muhasebe hilelerini öngörmek temeline dayanan adli muhasebe mesleği, muhasebe teori ve uygulamaları yanı sıra denetim, hukuk, kriminoloji, psikoloji, grafoloji gibi daha birçok uzmanlık alanını bünyesinde bulunduran geniş kapsamlı bir meslektir. Hukuk ve muhasebe bilimleri arasında köprü görevi yaparak muhasebe hilelerinin tespit edilmesi ve önlenmesi açısından önemli bir araç olarak, gelişmiş ülkelerde yaygın uygulama alanı bulan adli muhasebe mesleği Türkiye de yasal bir yapıya sahip olmadığı için duyulan ihtiyaca rağmen maalesef henüz tam anlamıyla uygulama alanı bulamamıştır. Bu çalışma ile Amerika Birleşik Devletleri nde, Kanada da ve bazı Avrupa Birliği ülkelerinde muhasebe hilelerini ve dolayısı ile muhasebe skandallarınıönlemede etkin bir araç olarak kullanılan adli muhasebe mesleğine muhasebe meslek mensuplarının ve akademisyenlerin bakış açılarının Sivas ili özelinde ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmada Sivas ilinde faaliyet gösteren muhasebe meslek mensupları ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi nde muhasebe ve muhasebe denetimi dersleri veren akademisyenler ile yüz yüze görüşme yoluyla anket yapılmıştır. Anket verileri SPSS 23 paket programları ile analiz edilmiş olup, t Testi ve Tek Yönlü ANOVA, GamesHowel ve TUKEY testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, muhasebe ve denetim açısından adli muhasebe mesleğinin önemli bir yere sahip olduğu, muhasebe hilelerinin ve dolayısı ile muhasebe skandallarının önlemesinde adli muhasebe mesleğinin önemli bir rol üstlendiği ve Türkiye de adli muhasebe mesleğine önemli düzeyde ihtiyaç olduğu şeklinde özetlenebilir. Bu çerçevede, hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe ile bankacılık ve finans dallarında eğitim veren fakültelerde gerek lisans gerekse lisansüstü düzeyinde adli muhasebe eğitimi verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan lisans mezunu olan muhasebe meslek mensuplarının yüksek lisans düzeyinde adli muhasebe eğitimlerini tamamladıktan sonra muhasebe meslek mensuplarının şu anda kullandıkları mevcutunvanlar dışında örneğin 'adli muhasebeci' unvanı ile adli muhasebe mesleğini icraetmelerinin sağlanması muhasebe hilelerinin ve dolayısı ile muhasebe skandallarınınönlemesinde önemli bir rol üstlenecektir. Bu çerçevede, adli muhasebe mesleğininyasal bir yapıya kavuşturulması Türkiye açısından bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.