Türk kamu yönetiminde danışman kurumlar ve danışmanlar

Bu araştırma, Türk kamu yönetiminde danışmanlık olgusunun yönetim sistemi içindeki örgütlendirme, işlev ve fonksiyonlarının mevzuat taraması, gözlem, mülakat ve anket yöntem ve teknikleri ile araştırılarak sorunlarını tartışmak amacıyla yapılmıştır. Burada sunulan özette, özellikle danışmanlık kurumlarına ve danışmanlara özgü bulgular vurgulanacaktır. Kamu yönetiminin devletin fonksiyonlarını gerçekleştirmesi sürecinde siyasal iktidar ve ekonomik düzenin aktörlerine karşı tarafsızlığını koruyamadığı, toplumun siyasal ve ekonomik bir istikrarsızlığa sürüklendiği, bunun sonucu olarak, danışman ve danışmanlık kurum ve kadrolarının, siyasal iktidarların müdahalesine olanak veren bir yapıda oluşturulmuş olması nedeniyle, politik baskılara hedef oldukları ve düşülen sosyal ve ekonomik istikrarsızlıktan en fazla danışman ve danışmanlık kurumlarının olumsuz yönde etkilendiği ortaya çıkmaktadır. Bu süreçte, bilim ve teknoloji kullanımı, nesnellik ve yansızlık ilkeleri göz ardı edilerek ülke, kötü yönetimin acı faturaları ile baş başa bırakılmıştır. Geniş sayıda danışman ve danışmanlık kurumlarına, araştırma enstitülerine, Ar-Ge, bilim ve teknik akademi ve kurullarına, bilgi park ve bankalarına sahip olan Türk kamu yönetiminin bu kötü duruma düşürülmesi kurumlar içerisinde geniş boyutta görülen sızlanmaların ve yakınmaların nedenlerini oluşturmaktadır. Anket sonucu oydaşlıkla ortaya çıkan 'Kamu yönetiminde yaşanan bu ortam ve koşulda danışmanlık hizmetleri sürdürülemez', bulgusu çok ciddi ve düşündürücü olmaktadır. Bu nedenle, bulgular arasında öncelikli öneri olarak ortaya çıkan 'siyasal iktidarların nesnel ve yansız davranmaları' gerektiği ilkesinin, zaman geçirilmeden, yönetimde yaşama geçilmesinin, bilim ve teknoloji kullanımının, dolayısıyle danışman ve danışmanlık kurumlarının etkinleştirilmesinin kaçınılmaz olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda : 1. Danışmanlık görev, hizmet ve sorumluluklarının yeniden tanımlanması, 2. Danışmanların atama ve görev değişikliklerinde nesnel kriterlerin uygulanması, II3. Danışman kurumların ürettikleri görüş, rapor ve kararlarının uygulanabilmesi için bir yaptırım gücü kazandırılması, 4. Danışmanların maaş, ücret ve çalışma koşullarının özendirici bir düzeye yükseltilmesi, 5. Performans ve hizmet standartlarının yükseltilmesi, 6. Büyüyen Devlet Görev ve Hizmetleri karşısında gereksinim duyulan : Devlet Danışmanlık Envanter Havuzu ve eşgüdüm merkezi, Türkiye Yüksek Danışmanlık Bilişim ve Enformasyon Merkezi ve Devlet Yüksek Danışmanlık Akademisi adlan ile kamu tüzel kişiliğine sahip, özel yasalarla oluşturulmaları veya mevcut kurumların bu fonksiyonlara göre reorganizasyonları düşünülmektedir. Tüm yüksek yöneticileri de kapsayacak biçimde danışmanlık kurumlarının başkan, üye ve danışmanlarına kurulması öngörülen Devlet Yüksek Danışmanlık Akademisinde formasyon ve hizmet içi eğitimi verilmesi yararlı olacaktır. Bu çalışmanın ortaya koyduğu sonuçlara göre, danışman, bireysel bir kadroda veya bir danışma biriminde üye sıfatıyla hareket eden, analiz yeteneği, seziş ve algılama, olguları iyi gözlemleme, özgün düşünebilme, sözlü ve yazılı iletişimi ustalıkla kullanabilme, girişken, inisiyatif kullanabilme, prodüktif inceleme yapabilme sonuçlan belirleme ve çözebilme alternatifleri sunabilme, üretken ve kişilik sahibi olarak bakan ve üst kademe yöneticilerine görüş, öneri ve danışma niteliğindeki kararlan ile destekleyebilen; kişidir. Danışmanlık kurumu ise kurumsal olarak, kamu yönetiminde, hiyerarşi dışında veya özerk bağımsız, yönetsel ve bilimsel özerkliği olan, işlevsel olarak yasal görevleri, araştırma, planlama, eşgüdüm, değerlendirme, istatistik gibi bilimsel nitelikte, iş, görüş, öneri ve alternatifler üreten, yönetimi geliştirici araştırmalar yapan, AR-GE, elektronik, temel bilim, nükleer, balistik vs. bilgi ve teknolojileri üreten enstütü, merkez, kurum ve kuruluşlardır. Genel sonuç olarak, Türk kamu yönetiminde danışmanların ve danışmanlık kurumlarının kendine özgü ve çok boyutlu sorunları olduğu söylenebilir. Bu sorunların çözümü geniş ölçüde danışmanlık kurumlarının işleyişi, ilişkilerin düzenlenmesi, statü, konum ve görevlerinin yeniden tanımlanması, siyasal baskı ve etkilerden arındırılması ile üst kademe yöneticisi ve sayasal iktidarların nesnel ve yansız davranışlarına bağlı bulunmaktadır. Ill