Tepe yönetimin profili ve firma yapısının sezgiye dayalı stratejik karar almaya etkilerinin farklı sektörlerde incelenmesi

Alınan stratejik kararların firmaların geleceklerini belirlediği dikkate alındığında, stratejik yönetimin aslında stratejik karar alma olduğu çok daha net görülebilecektir. Bu derece önemli olan stratejik karar alma süreci, stratejik kararların doğası gereği, birçok belirsizlik ve risk de içermektedir. Her ne kadar tepe yönetim kullandığı Yönetim Bilişim Sistemleri ile bu belirsizlikleri azaltmaya çalışsa da genelde geçmişşe bakarak geleceği tahmin etme yöntemiyle, geçmişşten gelen deneyim, eğitim ve hislerini, bazen de tümüyle içgüdülerini kullanarak belirsizlikleri elemine etmeye ve dolayısıyla da riskleri minimize etmeye çalışırlar. Yani her zaman için alınan stratejik kararlar az ya da çok tepe yönetimin sezgilerine dayanmaktadır. Bu derece önemli olan bir konuda yapılan bu çalışmada Tepe Yönetim Profili ve Firma Yapısının Sezgiye Dayalı Stratejik Karar Alma üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Farklı sektörlerden 493 tepe yönetici ile anket çalışması yapılmış ve elde edilen veriler istatistiki analizlere tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlar ışığında tepe yönetimin eğitim düzeyi, sektör deneyiminin sezgiye dayalı stratejik karar alma süreçlerini kullanmayı pozitif, yaşının ise negatif yönde etkilediği söylenebilir. Erkek tepe yöneticilerin de kadın tepe yöneticilere nazaran daha çok sezgiye dayalı stratejik karar aldıkları söylenebilir. Firma biçimselleşme derecesi ve cirosu tepe yönetimin sezgiye dayalı stratejik karar alma süreçlerini negatif yönde etkilerken çalışan sayısının fazlalığı ve firma yaşı pozitif yönde etkilemektedir. Hiyerarşik merkezileşme derecesinin ise doğrudan bir etkisi tespit edilmemiş olsa da firma biçimselleşme derecesi üzerinden tepe yönetimin sezgiye dayalı stratejik karar alma sürecine başvurmalarını negatif yönde etkilemektedir. Yönetim bilişim sistemlerinin Karar Destek alt boyutu haricinde herhangi bir düzenleyici rolü bulunmamakla birlikte sezgiye dayalı stratejik karar alma ile arasındaki istatistiki olarak anlamlı güçlü ilişki ve yüksek etkisinden dolayı sonraki çalışmalarda araştırma modeline bağımsız değişken olarak dahil edilmesi gerektiği söylenebilir. Bu çalışmanın birden fazla kuramsal katkısı olmuştur. Bunları maddeler halinde sıralamak gerekirse:i- Firma büyüklüğü ile sezgiye dayalı stratejik karar alma arasındaki ilişkiler incelenirken büyüklüğün sadece ciro ya da çalışan sayısı olarak alınmaması gerektiği, aksine her ikisi için de ayrı ayrı çalışmanın yapılması gerektiğini ortaya koymasıdır. Çünkü yüksek ciro düşük çalışan sayısı teknoloji yoğun, nispeten daha düşük ciro ama yüksek çalışan sayısı da emek yoğun sektörlere işaret etmektedir. Bu sektörlerin de karakteristik özelliklerinin farklı olması, hem sezgiye dayalı stratejik karar almada hem de diğer çalışmalarda sadece bir tek göstergenin ölçüt olarak alınması hatalı sonuçlar ve yorumlamalara neden olabilir. ii- Yönetim Bilişim Sistemleri kullanım düzeyinin tepe yönetim ve firma yapısının sezgiye dayalı stratejik karar alma sürecindeki etkisinin moderatör değil de bağımsız değişken olabileceğinin ortaya koyulması. iii- Hiyerarşik merkezileşme derecesinin etkisinin neredeyse tümünü biçimselleşme derecesi üzerinden göstermesi sebebiyle bundan sonra yapılacak olan çalışmaların araştırma modellerinde biçimselleşme derecesinin aracı, hiyerarşik merkezileşmenin ise bağımsız değişken olarak alınması gerektiğinin ortaya konulması. Uygulamadaki katkısı ise; iş dünyasında bu derece hayati olan sezgiye dayalı stratejik karar alma hususunda, tepe yönetimin Yönetim Bilişim Sistemlerini kullanım seviyesinin önemini ortaya konularak, uygulamacıların bu yöne dikkatlerini çekilmesidir.