Bahçe ilçe merkezi'nin coğrafi etüdü

1996: Sayfa: 133 Jüri: Yrd. Doç. Dr. İbrahim GÜNER Bahçe Adana'nın 135 km kadar doğusunda, Orta Nur Dağlan Dağlarının engebeli batı yamaçları üzerinde, bir aşınım düzlüğünün kenarında yer alır. İlçe güneyden ve batıdan Osmaniye, kuzeyden Düziçi ilçeleri ile, doğudan ise Gaziantep ve Kahramanmaraş illeri ile sınırlandırılmıştır. Bahçe kentinin kuzeyinde Dumanlı Dağları, doğusunda Akçadağ ve batısında ise Arıklıkaş ovası bulunur. Kent denizden yaklaşık olarak 665 m. yükseklikte, Kar Deresi, Bilalik Deresi ve Aslanlı Deresi'nin birleştiği alanda kurulmuştur. Bahçe kentinin merkezi kısmı, derelerin oluşturduğu iri elemanlı alüvyal ve moloz karışımı ile yamaç molozu üzerinde kurulmuştur. Kent merkezini çevreleyen tepeler ise genellikle killi şistler ve serpantinlerden oluşmuşlardır. Kent ve çevresinde, yükseltinin artmasıyla iklim elemanlarında bazı değişiklikler olmakla birlikte, Akdeniz ikliminin özellikleri görülmektedir. Çukurovada'daki istasyonlara göre ortalama sıcaklık 3 C kadar düşerken (yılık ortalama sıcaklık 17, 8 C), yağış miktarında artış olmuştur (850 mm. civarında). Kış aylarında 5-8 gün don olayı görülmektedir. Doğal bitki örtüsü, bazı maki türleriyle, kızılcam, meşe ve kayından oluşan ormanlardan oluşmaktadır. Bahçe kenttinin kuruluşu M. Ö.1000 yıllarına kadar eskiye dayanmaktadır. Bu tarihlerde Karkamış eyaletine bağlı bir ileri kale harabesine kurulmuş olan kent bu tarihten sonra çeşitli milletlerin askeri karakolu görevini yapmışta 1850 tarihinde MaraşII Sancağı'na bağlı Kızılyer adıyla mütesellimlikle idare edilmeye başlayan kentte 1904 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. ilçe, 262 km2. lik yüzölçümü ile Adana ilinin en küçük ilçesidir. Bu alan İçerisinde kent merkezi dışında 15 adet köy yerleşmesi bulunmaktadır. Bahçe'de, 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre 16009'u (% 57'i) kent merkezinde, 11 .97'ü (% 43'ü ) de köyler olmak üzere toplam 27.983 kişi yaşamaktadır. İlçede km2. ye yaklaşık olarak 106 kişi düşmektedir. Bahçe ilçe merkezinin güneyinde E-90 karayolunun geçmesi ve sayım günü bu karayolu kenarındaki dinlenme tesislerine gelenlerin de kent nüfusuna sayılmasından dolayı, kent nüfusunun cinsiyet yapısında bir dengesizlik (% 69'u erkek, % 31'i kadın) görülmektedir. İlçe'de okur-yazarlık oranı % 83 civarındadır. Kent merkezinde bu oran, % 92'ye kadar yükselmektedir. Bahçe kentinde çalışan nüfusun % 49, 5'i tarım sektöründe, % 37, 4'ü hizmetler sektöründe ve % 12, 8'inde sanayi sektöründe hizmet vermektedir. Tarım sektörünün çalışan nüfus içerisinde en fazla paya sahip olmasından dolayı tarım karakterinde olan Bahçe'de tarım alanlarının az olmasından dolayı tarımsal üretimde oldukça düşük miktarda olmaktadır. İlçede eğimli alanlar fazlaca yer kapladığı için tarıma elverişli topraklar oldukça az ve verim değeri düşüktür. 70000 dekar tarım alanlarının en verimli kesimleri dahi 2. sınıf alüvyal topraklardır. Üretilen tarım ürünlerinin, üretimlerinin az olmasından dolayı büyük kısmı ilçede tüketilmektedir. En fazla buğday olmak üzere, arpa, mısır, yerfıstığı ile çeşitli sebzeler ve meyveler üretilmektedir. Kentin gelişmesi ve büyümesi, 1972 yılında E-90 karayolunun kent kenarından geçmesi ile daha fazla hız kazanmıştır. Sanayi tesislerinin kurulması ve işletilmesine de, bu tarihlerden sonra başlanmıştır. Kent ulaşım açısından, oldukça elverişli bir durumdadır. 1912 yılında demiryolu, 1972 karayolu kent kenarından geçmişştir. Yine kent kenarından geçen TEM otoyolunun inşaatı da (1996 ) devam etmektedir. Önemli ulaşım yollan üzerinde bulunmasına rağmen kentin ticaret fonksiyonu fazla gelişmemiştir. Adana, Gaziantep ve Osmaniye gibi ticaret fonksiyonu fazlaca gelişmiş kentlere yakın olması, ticaret fonksiyonunu olumsuzIII etkilemiştir. Kentte sadece perakende olarak, günlük tüketim maddelerinin ticareti yapılmaktadır. Kentin en önemli ticari iş yerleri karayolu üzerinde sayılan 15 kadar olan dinlenme tesisleridir. Kentte biri 1974, diğeri 1978 yılında açılan iki büyük sanayi tesisi bulunmakta ve sanayi sektöründe çalışan nüfusun % 39, 5'i bu tesislerde çalışmaktadır. Bahçe'de ilçe merkezi olmasının gerektirdiği idari fonksiyonlar dışında, sosyal fonksiyonları fazla gelişememiştir. Kültürel fonksionlar olarak da sadece ilk ve orta dereceli okullara sahiptir. Sinema, tiyatro, festival, yerel gazete, dergi gibi etkinlikler henüz bulunmamaktadır. Bahçe kentinin merkezi mahalleleri dışındaki kesimleri genellikle eğimli araziler üzerinde, oldukça dağınık bir halde bulunmasından dolayı, kentte alt yapı hizmetlerinde büyük eksiklikler bulunmaktadır. Kent, değerlendirildiği taktirde büyük yaylacılık faaliyetleri potansiyeline sahiptir.