Bedensel ve/veya zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinde depresyon ve kaygı

Bu araştırmada, ebeveynlerin etkilendiği psikolojik etmenler temel alınarak zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların ailelerinde sık görülen psikolojik bozukluklar nedeniyle, depresyon ve kaygı düzeylerini saptayarak, engelli çocuğu olan ebeveynlerin duygusal süreçlerini anlamak ve normal çocuğu olan ebeveynlerden kaygı ve depresyon düzeyleri bakımından farklılıklarını ve sunulması gereken hizmetin kalitesini arttırılması amaçlandı. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu (Bkz. Ek-1), Beck Depresyon Ölçeği (Bkz. Ek-2) ve Spielberger Durumluluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI- 1 ve STAI-2) (Bkz. Ek-3) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Edirne ili ve çevre illerde yaşayan, Edirne il merkezinde bulunan 5 rehabilitasyon merkezinde eğitim alan 693 engelli bireyden çalışmayı kabul eden ve ulaşılabilen 181 engelli ebeveyni ile kontrol grubunu oluşturmak üzere Edirne ilinde ikamet eden 181 sağlıklı çocuk sahibi gönüllü ebeveyn oluşmaktadır.. Katılımcılardan elde edilen veriler; Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı 16.0 sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. Cinsiyetin, medeni durumun, ebeveynlerin eğitim seviyelerinin, bir iste çalışıp çalışmamalarının, ikamet ettikleri yerleşim yerinin, gelir durumlarının, akraba evliliği varlığının, gebelik sürecinin, ailede başka engelli varlığının, Beck Depresyon skorunun, Durumluluk ve Sürekli Kaygı skorlarının engelli ebeveynleri ile sağlık çocuk sahibi ebeveynler arasında değişkenlik gösterdiği bulundu. Tüm demografik verilerine göre engelli çocuk sahibi ebeveynlerin Beck Depresyon Skorları, sağlıklı çocuk sahibi ebeveynlere göre daha yüksek olarak bulunurken, Beck Depresyon Skorları tüm demografik verilere göre kendi aralarında değerlendirildiğinde ise engelli çocuk sahibi ebeveynlerde cinsiyet dışında ve sağlıklı çocuk sahibi ebeveynlerde de tüm demografik verilere göre Beck Depresyon Skorlarında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Engelli çocuk sahibi erkek ebeveynlerde, Beck Depresyon Skoru değerleri kadın ebeveynlere göre daha yüksek olduğu bulunurken çocuklarının engel durumları ve düzeylerine göre Beck Depresyon Skorları arasında farkın olmadığı bulundu (p<0,05). Tüm demografik verilere göre kendi aralarında değerlendirildiğinde bir işte çalışıp çalışmamama durumu dışında tüm demografik verilere göre durumluluk kaygı skoru değerlerinde anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Çalışmayan engelli çocuk ebeveynlerinde durumluluk kaygı skoru değerlerinin çalışan engelli çocuk ebeveynlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu, tüm demografik verilere göre sürekli kaygı skorları bakımından ise gruplar arasında anlamlı farkın olmadığı bulundu. Çalışmaya katılan engelli çocuk ebeveynlerinin engel durumlarına ve engel düzeylerine göre durumluluk ve sürekli kaygı skoru değerleri bakımından gruplar arasında anlamlı farkın olmadığı bulundu. Sonuç olarak görülüyor ki, engelli ebeveynlerinin stres ve kaygı düzeylerinin azaltılması için, ülkemizde de engelli çocuğa sunulan hizmetlerin yanında, engelli çocuğa sahip ebeveynler için sunulan yardım modellerinin de geliştirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.