Nitelikli kadın çalışanların hayat dengesi algısında rol öneminin ve iş-iş dışı faaliyetlerine ayrılan zamanın rolü

Çağımızın çalışma sistemi, çalışanların hayatlarında işi merkezi bir konuma getirmektedir. Böylece iş alanının çalışan hayatında büyük bir alanı kapsaması iş dışı alanını daraltmaktadır. Bu durumda bireyin iş alanı ile iş dışı alanı dengede tutabilmesi gün geçtikçe güç bir hale gelmektedir. Bu çalışmada da son yıllarda araştırmacılar tarafından rağbet gören iş alanı ile iş dışı alan arasındaki ilişkiyi inceleyen hayat dengesi kavramı üzerinde durulmaktadır. Erkek egemen toplumumuzda özellikle kadınlara yüklenen iş dışı alandaki rollerin erkeklere göre fazla olması alanlar arasındaki dengeyi sağlamada zorluk yaşamalarına sebep olmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma eğitim düzeyi lisans ve üzeri olan, iyi eğitim almış kadın çalışanları hedef alarak hayat dengesi algıları üzerinde etkileri olabilecek faktörlerin rollerini incemeleyi amaçlamıştır. Bu araştırmanın amacı, nitelikli kadın çalışanlar üzerinde mesai dışı iş ve iş dışı faaliyetlerine ayrılan zamanın hayat dengesi algısı üzerindeki yordayıcı etkide iş rollerine ve iş dışı yaşam rollerine önem vermenin moderatör etkilerinin incelenmesidir. Ayrıca kadınların yaşamlarında üstlendikleri rollerde zorlanma derecesi ile hayat dengesi algısı düzeyi ve iş-iş dışı faaliyetlere ayırdıkları zaman arasındaki ilişkilere bakılmıştır. Araştırma, aktif olarak iş piyasasında varlığını sürdüren 145 nitelikli kadın çalışanların katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Gönüllülük esasıyla araştırmaya katılan kişilerin hayat dengesi algısı düzeylerini, hayatlarında üstlendikleri rollerde zorlanma düzeylerini, mesai dışı iş faaliyetlerine ile iş dışındaki aktivitelere ayırdıkları zamanı ve iş alanı ile iş dışı alandaki rollere verdikleri önem düzeyini belirlemek için bir anket formu oluşturulmuştur. Çalışmanın bağımlı, bağımsız ve moderatör değişkenlerinin değerlendirmeleri için sırasıyla Hayat Dengesi Ölçeği, Rollerde Zorlanma Ölçeği, Mesai Dışında İş ve İş Dışı Faaliyetlere Ayrılan Zaman Ölçeği ve Rol Önemi Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeklerin öncesinde demografik verilerin sağlanması amacıyla bir soru formu oluşturulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre mesai dışında iş dışı faaliyetlere ayrılan zaman ile hayat dengesi algısı arasında pozitif anlamlı illişki bulunmuştur. Ancak mesai dışı iş faaliyetlerine ayrılan zaman ile hayat dengesi algısı arasında anlamlı düzeyde bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca iş dışı faaliyetlerin içerisindeki ben alanı faaliyetlerine ayrılan zaman ile hayat dengesi algısı arasında olumlu düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Bu çalışmada mesai dışı iş faaliyetlerine ayrılan zaman ile hayat dengesi algısı arasındaki ilişkide iş dışı yaşam rollerine önem vermenin moderatör etkisi bulunmuştur ancak iş rollerine önem vermenin moderatör etkisi görülmemiştir. Bu çalışmanın diğer sonuçlarında ise rollerde zorlanma düzeyleri ile hayat dengesi algısı düzeyi, iş dışı faaliyetlere ayrılan zaman ve iş dışı faaliyetler içerisinde yer alan ben alanı aktivitelerine ayrılan zaman arasında ters yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, bireylerin üstlenmiş oldukları roller ile hayat dengesi algısı arasında anlamlı ilişkilerin olduğunu göstermiştir. Sonuçlar doğrultusunda literatür kapsamında araştırmanın bulguları tartışılmış ve gelecek çalışmalara öneriler sunulmuştur.