Akıllı kart teknolojisi ve bankacılık sektöründeki uygulamaları

Akıllı kart teknolojisi ve bankacılık sektöründeki uygulamaları başlığı altında yapılan bu çalışmada, akıllı kartların genel yapısı teorik olarak incelenmiş ve Türk bankacılık sektörünün akıllı kartlara bakış açısı ve bu kapsamda yürüttüğü çalışmaların hangi aşamada olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Plastik kartların kullanımı 1950'lere kadar dayanır. Kartların kullanımı yaygınlaştıkça, daha geniş alanlarda kullanım arayışları ve karşılaşılan dolandırıcılık sorunları nedeniyle yeni teknoloji arayışları başlamıştır. Bu sayede manyetik bantlı kartlara geçiş yapılmıştır, günümüzde de manyetik bantlı kartlar geniş kullanım alanına sahiptir. Ancak manyetik bantlı kartların da pazarın ihtiyacına cevap vermemesi ve güvenliğinin yetersiz olması nedeniyle uygulamalar daha yüksek teknolojik altyapıya gereksinim duymuştur. Bu itici gücün de yardımıyla 1970'lerin başlarında akıllı kartlarla ilgili çalışmalara başlanmıştır. Akıllı kart tarihinde yaptığı çalışmalarla ismini duyuran kişiler arasında Roland Moreno önemli bir yere sahiptir. Akıllı kart, içine silikon çip yerleştirilmiş kredi kartı boyutlarında plastik karttır. Karta akıllı denmesinin nedeni, üzerindeki cipin bilgi depolama ve dahası aritmetik işlem yapabilme özelliğine sahip olmasıdır. Cipin teknik özellikleri ve okuyucu terminal ile haberleşme yöntemi göz önüne alındığında akıllı karttan 4 ana gruba ayırmak mümkündür. Bunlar; - Temaslı kartlar o Hafiza kartları o Mikroişlemcili kartlar - Temassız kartlar - Kfibrid kartlar - Kombi kartlar Bankacılık uygulamaları için akıllı kartlarla ilgili kullanımda olan standartlar arasında ISO 7816 (Bölüm 1 -10), EMV, VOP, MULTOS ve CEPS sayılabilir. Akıllı kartların uygulamalarda sağladığı yararlar şunlardır 1. Güvenlik: Dolandırıcılık, kopyalanma, kayıp ve çalıntı kartların kullanımı, internet vb. Üzerinden kartsız ödeme gibi olayların engellenmesi açısından gerekli teknolojik altyapıya sahiptir. 2. Çevrimdışı işlemlere olanak sağladığı için operayon maliyetlerinin azaltılmasına olanak sağlar. Ayrıca bu özelliği sayesinde, gerekli telekomünikasyon altyapısına sahip olmayan bölgelerde de uygulama alanı yaratmaktadır. 3. İçerdiği cipin teknik özellikleri sayesinde aynı kart birden fazla uygulama için kullanılabilir, kart üzerindeki uygulamalara ekleme veya eksiltme yapılabilir. Kullanıcı açısından akıllı kartın yararlarını şu şekilde özetlemek mümkündür: - Harcamaların daha efektif bir şekilde kontrol edilmesi - Dolandırıcılığın azalması - Standart formların doldurulmasında sağlanan zaman tasarrufu - Tek kart ile birçok hizmetten yararlanma - Güvenli elektronik ticaret Akıllı kartların geniş uygulama alanları vardır. Bunları S ana grupta toplamak mümkündür; - Finansal uygulamalar - Banka ve kredi kartları - Müşteri üyelik kartları - Elekronik cüzdan uygulaması - Telekominikasyon uygulamaları - Kontürlü telefon kartları - Mobil telefonlar - Bilgisayar ve network kartları - TVkartları - Kimlik / geçiş kontrol uygulamaları - Ulaştırma uygulamaları - Toplu taşımacalık - Elektronik ücret toplama - Sağlık uygulamaları - Sağlık bilgilerinin saklanması - Sağlık sigorta kartı olarak kullanılması Akıllı kartların dünya üzerinde sayısız uygulama örneği vardır. Finansal uygulamalar göz önüne alındığında Türkiye'de Bonus Card, Axess ve Akıllı kart örnek olarak verilebilir. Yaşanan dolandırıcılık olayları nedeniyle Fransa akıllı kart uygulamalarını hayata geçiren ilk ülkelerden biridir. Akıllı kartları 1980'li yıllarda telekominikasyon sektöründe, 1990'lı yıllarda bankacılık sektöründe kullanmaya başlamıştır. İngiltere, Almanya, Finlandiya, Belçika ve Portekiz'de de çeşitli akıllı kat uygulamalarına rastlanmaktadır. Türk bankacılık sektörüne yalandan bakıldığında, bankacılık uygulamaları ile ilgili istatistikler şunlardır ; - Kredi kartı sayılarında özellikle 1996 sonrası büyük artışlar yaşanmıştır. 2001 sonu itibariyle kredi kartı sayısı 14 milyondur. - Banka kartları da kredi kartlarına benzer bir seyir izlemiştir. 2001 sonu itibariyle banka kartı sayısı 32 milyona ulaşmıştır.- Kredi kartı ile yapılan alışveriş rakkamları da 1997 sonrası büyük bir hızla artmıştır. 2001 yılında Türk ve yabancı kredi kartları ile yapılan harcama tutarı 16 katrilyona ulaşmıştır. Türk bankacılık sektöründe akıllı kart uygulamaları ile yapılan anket çalışmasının belli başlı sonuçlan şunlardır. - Bankaların akıllı karta geçiş stratejilerinde birinci stratejik uygulama kredi kartı işlemleridir. İkinci stratejik uygulama ise internet bankacılığıdır. - Bankaların % 46'sımn müşteri üye kartı uygulaması mevcuttur, %27'si müşteri üye kartı uygulamasının proje aşamasında olduğunu, %7'si ise uygulamasının olmadığını belirtmiştir. - Ankete katılan bankaların %23'lük bir bölümü akıllı kart teknolojisine geçiş çalışmaları ile ilgili araştırma ve planlama faaliyetlerinin tamamlanma süresinin henüz belli olmadığını belirtmiştir. 2004 yılı sonuna kadar bankaların kredi kartlarında akıllı karta geçiş zorunluluğu olduğu için bu oran oldukça ilginçtir. Bankaların %15'i pilot uygulamayı tamamlamış, yine aynı oranla bankaların %15'i akıllı kart projelerim hayata geçirmiştir. - %80'lik oranla EMV standartlarına uyum, akıllı kart teknolojilerinin en önemli tercih edilme nedeni olarak görülmektedir. - Bankaların %50'si, akıllı kart teknolojisinin öncelikle güvenlik konusunda yarar sağlayacağını belirtmektedir. Akıllı kartların yeni bankacılık uygulamalarına olanak sağlamasının ikinci öncelik sırasına sahip olduğunu belirtmiştir. - Tüketici kullanımında ve harcamalarında artış, akıllı kart uygulamasına geçen bankaların birinci derecede elde ettikleri faydadır. Bunu sırasıyla, akıllı kartların sağladığı güvenlik ortamı, operasyon maliyetlerinde azalma ve kart kullanıcı talebinde artış izlemektedir. - Bankaların %60'ı akıllı kartların maliyetinin yüksek olmasının en büyük dezavantajı olduğunu belirtmiştir. Bunu akıllı kartların maliyeti, ek altyapı yatırımı gerektirmesi ve tüketici tarafından henüz tanınmaması izlemektedir. - Bankaların %55'i, akıllı kart uygulamalarında kullanılacak olan donanımlar konusunda Türkiye'de halihazırda yürütülen çalışmaların yetersiz, %36'sı yeterli görmektedir. - Önümüzdeki 5 yıllık dönemde artış beklenen akıllı kart uygulamalarında kredi kartı işlemleri, %67'lik oranla en çok artış beklenen uygulamadır. Artış beklenen akıllı kart uygulamalarında ikinci öncelik %41 oranla müşteri üyelik uygulamalarına verilmiştir, üçüncü öncelik sırasında %55'lik oranla elektronik ticaret görülmektedir. - Bankalar %46 oranla akıllı kartların tüketici açısından en önemli yararının güvenlik olduğunu belirtmiştir. XI