Yenice sıcak noktası: Ekolojisi ve sürdürülebilirliği

Batı Karadeniz Bölümünün en önemli doğal kaynaklarından biri şüphesiz ormanlardır. İnsanların doğal kaynaklar üzerinde oluşturduğu baskı neticesinde doğallığını koruyabilmiş alanlar gün geçtikçe daralmaktadır. Ağaç ve çalı toplulukları ile sınırlandırılamayacak olan ormanlar, içerisinde çok sayıda liken, mantar, yosun, ot ve hayvan türünü barındıran ortam, yaşam birliği özelliği taşımaktadır. Orman alanlarının coğrafi özellikleri; ormanlarda yaşayan tür ve orman topluluklarının çeşitliliği ile dağılışında doğrudan etkilidir. Orman ekosistemlerinin sürdürülebilirliği ise, doğal ortam özelliklerinin doğru saptanması ile planlamaların alanın asli elemanlarının ekolojik gereksinimleri göz önünde bulundurulduğu ölçüde başarıya ulaşacaktır. Doğal alanlarda yapılan hatalı uygulamalar, hassas türler, endemikler ve relikt türlerin ortamdan kaybolmasına sebep olabilmektedir. Bu durum biyolojik çeşitliliği azaltmaktadır. Araştırma yeri olarak Türkiye'nin 9 sıcak noktasından biri olan Yenice Ormanları seçilmiştir. Bu çalışmanın konusu Yenice Sıcak Noktası: Ekolojisi ve Sürdürülebilirliği olarak belirlenmiştir. Araştırma alanının ekolojik özelliklerinin belirlenmesi ve vejetasyonun dağılışını ortaya koyabilmek için iklim, topografya, ana materyal, toprak ve biyotik faktörler incelenmiş ve dağılışa etkileri açıklanmıştır. Araştırmanın kartografik unsurları ArcGIS 10.3 programı ile hazırlanmıştır. Arazi çalışmaları kapsamında farklı ilgi grupları ile yapılan ön görüşmelerde sahanın bütününü kapsayan yeni bir korunan alan planlamasına ihtiyaç duyulduğu saptanmıştır. Bu amaçla SWOT ve RWOT yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular şöyledir;Araştırma alanının topografik şartları ile vejetasyonun dağılışı arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Alanın yaklaşık %90 ı ormanlardan oluşmaktadır. Ayrıca doğal yaşlı ormanlarının günümüze kadar ulaşması, topografya şartlarının doğal bir sonucu olduğu kanısına varılmıştır. Orman formasyonu içerisindeönemli-ılıman koşullar altında kayın toplulukları alanın hakim türünü oluşturmaktadır. Karışık ve saf meşcereler halinde nemli-soğuk şartlar altında göknarlarla birlik oluşturmaktadır. Nemli ılıman alanda kayınlarla adi gürgen, doğu gürgeni, ıhlamur, dişbudak ile güneyli yamaçlarda saplı meşe, sapsız meşe, ıstranca meşesi, saçlı meşe ve ispir meşesi karışıma giren türlerdir. Ayrıca bu alanda özellikle güneyli yamaçlarda karaçamlar yer almaktadır. Yenice orman işletme müdürlüğünün Camiyanı ile Bakraz bölgesinde Camiyanı Karaçamı adı verilen karaçam türü yayılış göstermektedir. Ortalama sıcaklıkların 6 C ye kadar düştüğü nemli-yarı nemli-soğuk yüksek kesimlerde göknar ve sarıçamlar yaygın duruma geçmektedir. Bölümün alçak kesimlerinde sarıçam-göknar topluluklarına kayınların karıştığı birlikler görülmektedir. Araştırma alanının kuzey sınırını oluşturan Filyos Çayı ve yan kollarının oluşturduğu düşük rakımlı vadi yamaçlarında yaygın olarak akçakesme, menengiç, katran ardıcı, sandal, funda, adaçayı yapraklı laden, tüylü laden, derici sumağı, karaçalı görülmektedir. Ayrıca, akarsu kenarlarında ılgın, tek tük çitlembik ve patlangaç çalısı gibi maki elemanları yamaçlardaki ışık alan yerlerde yoğun olmak üzere orman altı katını zenginleştirmektedir. Psödomaki toplulukları içerisinde en yaygın olarak görülenler ise orman gülü, adi şimşir, kızılcık, akçaağaç yapraklı üvez, adi fındık, muşmula, karayemiş, geyik dikeni ve çakal eriği gibi türlerdir. Araştırma alanında yükseltinin 2000 metrenin üzerine çıkmaması Alpin bitki gelişimini sınırlandırmaktadır. Yine de Keltepe zirvesinde bazı alpin bitkileri çok lokal bir yayılış göstermektedir. Araştırma alanında Kavaklı ve Çitdere Tabiatı Koruma Alanları ile Yenice Yaban Hayatı Geliştirme Sahası gibi korunan alanlar bulunmaktadır. Bu alanlar Tarım ve Orman Bakanlığı na bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altındadır. Ancak, Tabiatı Koruma Alanlarında yer alan Anıt Ağaçlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın yetkisi alanındadır. Bu durum yetki çatışmasını ortaya çıkarmaktadır. Tabiatı Koruma Alanları dışında kalan orman alanları Orman Genel Müdürlüğünün yönetimindedir. Yenice Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında orman emvali üretimi devam etmektedir. Bu alanda da yine yetki çatışmasının yaşandığı görülmektedir. Araştırma alanında farklı ilgi gruplarından bireylerle yapılan yüz yüze görüşmeler sonucunda elde edilen veriler SWOT ve RWOT yöntemiyle değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmalar ışığında en uygun koruma statüsünün Biyosfer Rezervi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mutlak koruma zonu, tampon zon ve gelişme zonları belirlenerek haritalandırılması yapılmıştır.