turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
İstanbul'daki Suriyeli çocukların öfke ve sosyal uyum düzeyleri

Göç, insanlık tarihi boyunca önemli gelişmelere neden olmuş ve neden olmaya devam etmektedir. Dünyanın birçok yerinde yaşanan savaşlar, ekonomik sıkıntılar, siyasi baskılar insanları kitlesel olarak göç etmeye zorlamaktadır. En temel insan haklarından biri olan 'yaşam hakkını' koruyabilmek, yaşanan problemlere çözüm bulmak umuduyla insanlar vatan topraklarından ayrılıp başka ülkelere göç etmek zorunda kalmaktadır. Tarih boyunca Anadolu toprakları göç olaylarına şahit olmuştur. Türkiye transit ülke konumundan hedef ülke konumuna geçerken, özellikle İstanbul farklı coğrafya ve kültürden insanlara ev sahipliği yapmaktadır. Bu farklılığın yanında 2011 yılında başlayan ve halen devam etmekte olan Suriye Savaşının da benzer bir etkisi olmuştur. Suriyeliler kendilerini ve ailelerini korumak amacıyla komşu ülkelere göç etmişlerdir. Ve 2017 yılı itibariyle topraklarında en fazla Suriyeli bulunan ülke Türkiye olmuştur. İl olarak baktığımızda ise 479. 880 kişiyle İstanbul ilk sırada yer almaktadır. Uluslararası göç söz konusu olduğu zaman bu göç sürecinden en fazla etkilenen grup şüphesiz kadınlar ve çocuklardır ki uluslararası literatürde 'hassas grup' olarak geçmektedirler. Göç sürecinden etkilenen en önemli alanlardan birisi duygular ve duygu kontrolüdür. Göçün stresli bir olay olduğu ve bu stresin uzun süre devam ederek bütün metabolizmayı etkilediği bilinmektedir. Savaş zoruyla yaşanan göçte ise insanlar çok fazla şiddet içerikli travmatik olay yaşamaktadırlar, çocukların biriktirdiği bu şiddet içerikli anılar onların duygularını özelde de öfkelerini etkilemektedir. Göç ile yaşanan ortam değişikliği çok geniş kapsamlıdır. Göç ile yaşanan topraklar, yaşanan ev, eğitim alınan kurum, akraba ve komşu çevresi, arkadaş ortamında önemli değişiklikler meydana gelir ve bunların tamamı aynı anda değişir. Yaşanan bu değişim sosyal uyumu da etkilemektedir. Bu araştırma 6-12 yaş arasındaki Suriyeli çocukların öfke ve sosyal uyum düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Ayrıca demografik özelliklerin öfke ve sosyal uyum düzeylerini nasıl etkilediği incelenmiştir. Araştırma eğitim hayatı devam eden 100 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Güçler ve Güçlükler Anketi ve Sürekli Öfke ve Öfke Tarzı Ölçeğinin 12 maddesi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilere göre çocukların öfke düzeylerinin ortalamaya yakın olduğu, sosyal uyum çerçevesinde incelenen duygusal sorunlar, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik, akran sorunları ve sosyal davranış puanlarının normal, davranış sorunları ve toplam güçlük puanlarının ise sınırda olduğu bulunmuştur. Sonuçlar literatüre dayalı olarak tartışılmıştır.
Altı şapkalı düşünme tekniklerinin ve hızın beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi

Literatürde Edward De Bono (1956) tarafından geliştirilen Altı Şapkalı Düşünme Tekniği'nin yaratıcılığı geliştirmede yararlı olduğu önerilmesine rağmen, bu tekniğin yaratıcılık üzerinde nasıl ve ne derece bir etkiye sahip olduğu bilinmemektedir. Ayrıca literatürde henüz Altı Şapkalı Düşünme Tekniği'nin beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisini inceleyen herhangi bir çalışmaya da rastlanmamıştır. Bu tezde yer alan çalışmaların söz konusu etkiyi inceleyen ilk araştırma olması literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Ayrıca daha önce yapılan çalışmalarda paket olarak verilen altı şapkalı düşünme tekniklerinin, bu çalışmada tek tek incelenmesi çalışmanın özgün bir yönü olarak görülmektedir. Bu çalışmanın ilk deneyinde, Altı Şapkalı Düşünme Tekniği şapkalarının yaratıcılığa etkisi incelenmiş ve sarı şapkanın kırmızı şapkaya göre beyin fırtınasında üretilen özgün düşünce sayısını anlamlı biçimde arttırdığı tespit edilmiştir. Esnek ve derin düşünme açısından şapka türleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır ancak yaratıcı olma yönergesi içeren yeşil şapka, kırmızı şapkaya göre derin düşünmeyi daha fazla arttırma eğilimi göstermiştir. Bu sonuçların geçerliliğini sınamak ve ilgili mekanizmaları anlamak için bir araştırmaya daha ihtiyaç duyulmuştur. İkinci deneyde; yeşil şapkanın rolünü daha iyi aydınlatmak ve birinci deneyde en yüksek düşünce üretim performansına yol açan sarı şapka ile en düşük düşünce üretim performansına yol açan kırmızı şapkanın etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Bunun yanında, ikinci deneyde hız yönergesinin beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi ve şapka türleri ile hız yönergesinin ortak bir etkiye sahip olup olmadığı incelenmiştir. Literatürde hızlı olma durumunun yaratıcılığı arttırdığına dair öneriler vardır ancak bu önerilerin sınanmasına ve hızın rolünün aydınlatılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla bu deney, hız yönergesinin ve yeşil şapkanın yaratıcılığı arttırma yollarını aydınlatması açısından literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Yeşil şapkanın, sarı şapka ve kırmızı şapkaya göre beyin fırtınasında özgün düşünce üretim performansını anlamlı şekilde arttırdığı bulunmuştur. Yeşil şapkanın esnek düşünmeye etkisi anlamlı bulunmasa da, sarı şapka ve kırmızı şapkaya göre esnek düşünmeyi daha fazla arttırma eğilimindedir. Ayrıca hız yönergesi, esnek düşünmeyi ve yaratıcılık performansını arttırmıştır. Öte yandan şapka koşullarının ve hızın ortak etkisi anlamlı değildir. Buna rağmen, hız özellikle yeşil şapka koşulunda performansı artırma eğilimi göstermektedir. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmaktadır.
Engelli çocuğa sahip ebeveynlerin stres düzeyi, stresle başa çıkma tarzları, hastalık yükü algıları ve bilgece farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada engelli çocuğa sahip ebeveynlerin stres düzeyleri, stresle başa çıkma tarzları, hastalık yükü algıları ve bilgece farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma kapsamında engelli çocuğa sahip ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri bakımından anne-baba stresi, stresle başa çıkma tarzı, hastalık yükü değerlendirme ve bilgece farkındalık değişkenlerinin her biri açısından anlamlı farklılıklar olup olmadığı incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, anne-baba stresini hangi değişkenlerin yordayıp yordamadığı sorularına cevaplar aranmıştır. Araştırma örneklemi, Ankara ilinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden, engelli çocuğa sahip 274 ebeveynden oluşmaktadır. Araştırmada katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Anne-Baba Stres Ölçeği, Hastalık Yükü Değerlendirme Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Toronto Bilgece Farkındalık Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda anne-baba stresinin stresle başa çıkma değişkenlerinden yordayıcıları; kendine güvenli yaklaşım, çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşımdır. Anne-baba stresinin hastalık yükü değişkeni boyutlarından yordayıcıları; günlük yaşamın kısıtlanması, hasta için endişelenme ve mesleki aksamalardır. Tüm bu değişkenler anne baba stresinin %41'ini açıklamaktadır. Bilgece farkındalık değişkeninin ise anne-baba stresini açıklamada istatistiksel olarak anlamlı bir rolü görülmemiştir. Elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Evlilikte bağlanma stili ile evlilikte sorun çözme becerisi arasındaki ilişkide duygusal zekanın aracı değişken rolü

Bu çalışmada, evli bireylerde bağlanma stilleri ile evlilikteki sorun çözme becerileri arasındaki ilişkide duygusal zekanın aracı rolünün olup olmadığının incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmaya, rastlantısal olarak seçilen, Kahramanmaraş ilinde yaşayan ve gönüllü katılımı kabul eden evli bireyler katılmıştır. Çalışma 179'u (%58.7) kadın, 126'sı (%41.3) erkek toplam 305 kişi ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Griffin ve Bartholomew tarafından geliştirilen, Türkçeye uyarlama çalışması Sümer ve Güngör tarafından yapılan İlişki Ölçekleri Anketi, Baugh, Avery ve Sheets-Hawoth tarafından geliştirilen, Türkçeye standardizasyonu Hünler ve Gençöz tarafından yapılmış olan Evlilikte Sorun Çözme Ölçeği ve Acar tarafından Türkçe'ye çevrilen ve geçerlilik, güvenilirlik çalışmaları yapılan Bar-OnDuygusal Zeka Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmadaki bulgulara SPSS for Windows 21,0 programı kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, güvenli bağlanma stili ve evlilikte sorun çözme becerisi arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur. Duygusal zeka ile evlilikte sorun çözme arasında ve güvenli bağlanma ile duygusal zeka arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonrasında yapılan regresyon analizi sonuçlarında duygusal zeka güvenli bağlanma ve evlilikte sorun çözme arasındaki ilişkide kısmi aracı etkiye sahip olduğu sonucu tespit edilmiştir. Araştırma değişkenlerinden bağlanma stilleri ve duygusal zeka alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde güvenli bağlanma ile duygusal zeka alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu korkulu, saplantılı ve kayıtsız bağlanma stilleri ile duygusal zeka alt boyutları arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Evlilikte sorun çözme becerisi ile duygusal zeka alt boyutlarının tamamı arasında pozitif yönde ilişki bulunmuştur. Araştırmada evli bireylerin cinsiyetleri, gelir durumları ve çalışma durumlarına göre duygusal zeka ve alt boyutlarının değiştiği gözlemlenmiştir. Evli bireylerin bağlanma stillerine göre evlilikte sorun çözme becerileri incelendiğinde; güvenli bağlanan bireylerin evlilikte sorun çözme becerisi puanları saplantılı bağlananlardan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Güvenli bağlanan evli bireylerin duygusal zeka puanları da korkulu, saplantılı ve kayıtsız bağlanma stillerine göre yüksek bulunmuştur. Araştırmanın bulguları ve gelecek çalışmalar için öneriler ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır.
Temel psikolojik ihtiyaçların çalışanların duygusal durum ve mutlak gerçek ihtiyacı ile ilişkisinin incelenmesi

İhtiyaçlar, açlık gibi içsel bir durum ya da yiyecek gibi dışsal bir uyarıcı tarafından harekete geçirilebilmektedir. İhtiyaçlar kendi gücü ve yoğunluğuna göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu çalışmada temel psikolojik ihtiyaçların iş yaşamındaki duygusal durum ve mutlak gerçeği bulma ihtiyacı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da yaşayan 18-29 yaş arası bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İstanbul'da yaşayan 200 kişiden meydana gelmektedir. Araştırmada kişisel bilgi formu, temel psikolojik ihtiyaçlar ölçeği, mutlak gerçek ihtiyacı ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre temel psikolojik ihtiyaçlar ve iş yaşamında negatif duygular arasında zayıf ve negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Temel psikolojik ihtiyaçlar artıkça, iş yaşamındaki negatif duygular azalmaktadır. İleriki araştırmalarda değişkenler arasındaki ilişkinin daha büyük bir örneklemde ve klinik örneklemde tekrar edilmesine ihtiyaç vardır.
İHL öğrencilerinin problem çözme becerileri

Araştırmamızın amacı Türkiye'de din eğitimi veren bir lise olarak İHL öğrencilerinin problem çözme becerilerini ölçerek din eğitimi ve problem çözme becerisi rasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmamızda 2013- 2014 eğitim ve öğretim yılında öğrenim gören Samsun Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencilerinden 180'i kız 134'ü erkek olmak üzere 314 İHL öğrencisi ile çalışılmıştır. Araştırmada İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin problem çözme becerilerine ilişkin bilgi edinmek amacıyla Heppner'in (1993) geliştirdiği 'Problem Çözme Envanteri ile birlikte 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre İHL öğrencilerinin problem çözme becerilerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yine yapılan test sonuçları ile İHL öğrencilerinin problem çözme becerisine güvenlerinin yüksek olduğu da tespit edilmiştir. Yapılan araştırma ve bulgular ışığı altında İHL öğrencilerinin problem ile başa çıkma ve problemi çözeceklerine olan güvenlerinin aldıkları din eğitimi ile alakalı olabileceği kanaatine varılmıştır. Araştırmamız 3 bölüm olarak incelenmiştir. Giriş bölümünde araştırmamız ile ilgili problem durumu, amacı, önemi, varsayımlar, tanımlar, kapsam ve sınırlılıklara yer verilmiştir. 1. bölümde problem ve problem çözme ve problem çözmede yöntemler kaynak tarama yöntemi incelenmiştir. Ülkemizdeki din eğitimi tarihçesi, dini tutum ve davranışlar ve problem çözmede din eğitiminin etkisi üzerinde durulmuştur. 2. Bölümde araştırmamızın verilerini elde ettiğimiz evren, örneklem ve veri toplama araçları ile ilgili bilgiler verilmiştir. 3. bölümde bulgular ve sonuçlar veriler ışığında yorumlanmıştır.
Evli çiftlerde; benlik farklılaşmasının ilişki doyumu, ilişki uyumu, çatışma çözme tepkileri, ilişkide kıskançlık, ilişkide affedicilik ve eşe duygusal bağlılık açısından incelenmesi

Araştırma; evli çiftlerin benlik farklılaşmaları ile ilişkide affedicilik, kıskançlık ve çatışma çözme tepkileri arasında ilişki doyumu, ilişki uyumu ve eşe duygusal bağlılığın aracılık rolünün olup olmadığının incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 120 evli çift (120 kadın, 120 erkek) olmak üzere 240 birey katılmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği, Çok Boyutlu Kıskançlık Ölçeği, Duygusal Bağlılık Ölçeği, Evlilik Uyum Ölçeği, Evlilikte Suçu Affetme Ölçeği, İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği, İlişki Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Değişkenler arası ilişkiyi görebilmek için Pearson Korelasyon Katsayısı gerçekleştirilmiştir. Aracılık modelleri ise Process makrosu kullanılarak regresyon temelli bootstrapping tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın yapılan ön analizinde benlik farklılaşmasının; ilişki doyumu, ilişki uyumu, ilişkide affedicilik ve çatışma çözme tepkilerininin alt boyutu olan konuşma tepkisi ile pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu, ilişkide kıskançlık, çatışma çözme tepkilerininin alt boyutlarından olan çıkış tepkisi ve yok gibi davranma tepkisi ile ise negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu, duygusal bağlılık ve çatışma çözme tepkilerininin alt boyutu olan bağlılık tepkisi ile ise anlamlı ilişki göstermediği bulunmuştur. İlişkide affetmenin; ilişki doyumu ve duygusal bağlılık tarafından pozitif yönde doğrudan anlamlı yordandığı, ilişkide uyum tarafından ise doğrudan anlamlı yordanmadığı bulunmuştur. İlişkide kıskançlığın; ilişki doyumu tarafından anlamlı yordanmadığı, ilişki uyumu tarafından negatif yönde ve duygusal bağlılık tarafından ise pozitif yönde anlamlı yordandığı belirlenmiştir. Çatışma çözme tepkilerinden çıkış tepkisinin; ilişki doyumu tarafından negatif yönde anlamlı yordandığı, evlilik uyumu ve duygusal bağlılık tarafından anlamlı yordanmadığı görülmüştür. Yok gibi davranma tepkisinin; ilişki doyumu ve ilişki uyumu tarafından negatif yönde anlamlı yordandığı, duygusal bağlılık tarafından anlamlı yordanmadığı bulunmuştur. Bağlılık tepkisinin; duygusal bağlılık tarafından pozitif yönde anlamlı yordandığı, ilişki doyumu ve ilişki uyumu tarafından anlamlı yordanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Konuşma tepkisinin; duygusal bağlılık tarafından pozitif yönde anlamlı yordandığı, ilişki doyumu ve ilişki uyumu tarafından anlamlı yordanmadığı görülmüştür. İlişki doyumu, ilişki uyumu, eşe duygusal bağlılık değişkenlerinin aracı rolüne bakıldığında benlik farklılaşması ile hem affetme hem çıkış tepkisi hem de yok gibi davranma tepkisi bağlantısında yalnızca ilişki doyumunun dolaylı etkisinin anlamlı olduğu bulunmuştur.
Hayatın anlam algısı ve psikolojik dayanıklılık düzeyi arasındaki ilişkinin analizi

Bu araştırmanın temel amacı İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, resmi liselerde görev yapan öğretmenlerin, 'Hayatın Anlam Algısı' ve 'Psikolojik Dayanıklılık Düzeyi' arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca araştırmaya katılan bireylerin demografik özelliklerinin 'Hayatın Anlam Algısı' ve 'Psikolojik Dayanıklılık Düzeyi' ile olan ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmanın evreni, 2018 yılının ocak ayında, İstanbul ili, Üsküdar ilçesinde bulunan resmi liselerde görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi İstanbul ili, Üsküdar ilçesi resmi liselerde görev yapan, tesadüfi olarak seçilen 218 kadın, 130 erkek toplam 348 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan öğretmenlere demografik sorular, öğretmenlerin hayatın anlamı algısını belirlemek amacıyla Cüneyd Aydın, Mevlüt Kaya, Hüseyin Peker (2012) tarafından geliştirilen 'Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği' ile öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla Basım ve Çetin (2010) tarafından geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılan 'Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'ni kapsayan anket formu uygulanmıştır. Anket sonucunda elde edilen veriler Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Pearson Korelasyon analizi istatistikleri kullanılarak SPSS 23 programı ile analiz edilmiştir. Liselerde görev yapan öğretmenlerin hayatın anlam algıları ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılan araştırma sonucunda; hayatın anlamı algısı ile psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada kullanılan her iki ölçeğin de kendi alt boyutları ile kendi içinde anlamlı, diğer ölçek ve ölçek alt boyutları ile de karşılıklı olarak anlamlı ilişkilerin olduğu sonucuna varılmıştır.
Ortaokul 3. ve 4. sınıfa devam eden çocukların ve annelerinin algıladıkları aile işlevlerinin karşılaştırılması ve çocukların yaşam doyumlarına etkisinin incelenmesi

Bu araştırmada, Ankara il merkezinde ortaokullara devam eden 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin ve annelerinin algıladıkları aile işlevlerinin karşılaştırılması ve çocukların yaşam doyumlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çocukların cinsiyeti, doğuş sırası, annenin ve babanın eğitim düzeyi ile çocukların yaşam doyumları arasında fark olup olmadığı, çocuğun algıladığı aile işlevlerinin çocuğun yaşam doyumunu anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığını ve annelerin algıladığı aile işleviyle çocukların algıladığı aile işlevi arasında anlamlı fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara il merkezinde Çankaya, Yenimahalle, Pursaklar, Mamak ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 12 ortaokul ile bu okullarda eğitim gören 584 çocuk ve annesi oluşturmaktadır. Çocukların yaşam doyumunu ölçmek amacıyla 'Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği', annelerin ve çocukların algıladığı aile işlevlerini ölçmek amacıyla 'Aile Değerlendirme Ölçeği', demografik bilgilerinin elde edilmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen 'Aile Bilgi Formu' kullanılmıştır. Dağılıma ait homojenliğin test edilmesinde Kolmogorov Smirnov Testi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde; ilişkili ve ilişkisiz t testi, ilişkisiz tek yönlü varyans analizi ve aşamalı çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, çocukların algıladıkları aile işlevleri ile annelerin algıladıkları aile işlevleri arasında fark bulunmuştur. Çocukların algıladıkları aile işlevleri puanları, annelerin algıladıkları aile işlevleri puanlarından daha yüksek çıkmıştır. Çocukların cinsiyeti, doğuş sırası ile yaşam doyumları arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Anne eğitim durumu ile çocukların okul doyumu ve benlik doyumu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Baba eğitim durumu ile çocukların okul doyumu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Regresyon analizinde, aile işlevleri alt boyutlarından olan genel işlev, problem çözme, gerekli ilgiyi gösterme alt boyutlarının genel yaşam doyumunun %42,1'ini yordadığı bulunmuştur.
Okul öncesi dönem çocuklarında sembolik oyun, duygu düzenleme becerileri ve yönetici işlevler ilişkisinin incelenmesi

Okul öncesi dönemde, çocukların sembolik oyun oynama becerileri, duygu düzenleme becerileri ve yönetici zihinsel işlev becerileri hızlı bir gelişim göstermektedir. Alan yazınında bilişsel ve duygusal becerilerin sembolik oyun ile güçlü ilişkiler içinde olduğu ifade edilmiştir. Yönetici zihinsel işlevler ve duygu düzenleme becerilerinde bu yaş döneminin en önemli kazanımlarından sembolik oyunun rolünü anlamak bu araştırmanın en temel amacıdır. Bu amaçla çocukların sembolik oyun, duygu düzenleme ve yönetici zihinsel işlev becerileri; Ankara'da ikamet etmekte olan, okul öncesi eğitime devam eden 3, 4 ve 5 yaşlarındaki 65 çocukla çalışılmıştır. Sembolik oyun performansı yarı yapılandırılmış gözlem ile ölçülmüş ve video kayda alınmıştır. Oyun sırasındaki beden veya hayali nesne kullanma sıklığı, bir nesneyi başka bir nesne yerine kullanma, olmayan bir nesneye atıfta bulunma, nesneye özellik atfetme, senaryo oluşturma davranışlarına göre kodlanmış ve oyun oynama süreleri de ölçülmüştür. Duygu düzenleme becerileri için çocuğun kurduğu oyunun bozulmakla tehdit edilmesi halinde vereceği tepkileri gözlemeye yarayan Aç Timsah oyunu kullanılmıştır. Yönetici zihinsel işlevler Gece-Gündüz ve Fısıldama görevleri kullanılarak ölçülmüştür. Çocukların dil ve zihin kuramı becerileri de kontrol edilmiştir. Sembolik oyun ölçümlerinden pandomim testinde beden kullanma sıklığı yaşa göre azalırken hayali nesne kullanma sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. En karmaşık sembolik oyun alt becerisi olarak kabul edilen senaryo yazma becerisi de yaşla birlikte artış göstermektedir. Yönetici zihinsel işlev görevlerinin de pandomim testi sırasında hayali nesne kullanma sıklığı, oyun oynama süresi ile pozitif yönlü ilişkide olduğu görülmektedir. Oyun oynama süresinin aynı zamanda çocukların dil ve zihin kuramı becerileri ile de ilişkili olduğu bulunmuştur. Yalnızca Gece-Gündüz görevinin ise oyun sırasında çocukların oluşturdukları senaryolarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu korelasyon ilişkileri temel alınarak hiyerarşik regresyon analizi uygulandığında yönetici zihinsel işlevler üzerinde dil becerilerinin oynadığı rolün sembolik oyunun önüne geçtiği görülmektedir. Bunun sebebinin sembolik oyun performansının dil becerileri ile ilişkisinin olabileceği tartışılmıştır.