Analysis of pavements for disabled pedestrians in metropolitan cities: Case of Şişli district in Istanbul

Bu çalışmanın amacı çalışma alanında bulunan kaldırımların tekerlekli sandalye kullanan engellilerin kullanımı için ne kadar uygun olduğunun tespit edilmesidir. Çalışma Sişli ilçesinin güney kesiminde kalan 20 mahallesinde tamamlanmıştır. Araziden veri toplama aşamasında 31 adet 1/100. 000 ölçekli fotogrametrik halihazır harita kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle Sişli İlçesindeki tüm cadde ve sokaklar gezilmiş ve çalışma alanında kaldırımların olmadığı sokaklar tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca Sişli İlçesindeki kaldırımlar üzerinde bulunan tüm nesneler tespit edilmiştir. Yapılan çalışmada kaldırım üzerinde bulunan objelerin, kaldırım üzerinde yürüyen insanların ve özellikle tekerlekli sandalye kullanan engellilerin kaldırımda yürümesine engel olup olmadığı ölçümlerle tespit edilmiştir. Çalışma alanında bulunan bütün kaldırımların yükseklik ve genişlikleri her 40 adımda bir kez, eğer kaldırım segmenti 40 adımdan daha küçük uzunluğa sahipse kaldırımın başından, ortasından ve sonundan birer kez olmak üzere metre ile ölçülmüştür. Çalışmada ayrıca kaldırımların üzerinde bulunan bozuk satıhlar ve rampalar da tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuç haritası oluşturulurken kaldırımların tekerlekli sandalye kullanan engellilere uygun olup olmadığı iki kritere göre belirlenmiştir. Bunlar, kaldırım segmentlerinin başında ve sonunda rampaların bulunması ve kaldırım üzerinde bulunan objelerin tekerlekli sandalye geçişini engellememesi durumudur. Verilerin girilmesinde ve veri analizinde ArcGIS 9.3 programı kullanılmıştır. Çalışma alanında toplam 3018 kaldırım segmenti tespit edilmiş ve tespit edilen kaldırım segmentlerin uzunluğu 251, 122 metre olarak hesaplanmıştır. Çalışmada kaldırımların çok çeşitli objeler tarafından işgal edildiği tüm açıklığı ile görülmüştür. Bu objelerin %90 gibi önemli bir bölümünü ağaç ve direk gibi taşınmaz objeler, %10 gibi az bir kısmını ise araba ve tezgah gibi taşınabilir objeler oluşturmaktadır. Çalışma alanında kaldırımlar üzerinde toplam 14,594 obje tespit edilmiştir. Çalışmada kaldırımlar üzerinde bulunan objelerin yaklaşık %20'sinin (2904 adet) kaldırım üzerinde tekerlekli sandalye kullanan özürlülerin geçişini engelledikleri tespit edilmiştir. Çalışmada kaldırımlar üzerinde 299 yerde üzerinde yürümeyi engelleyecek bozuk yüzeyler tespit edilmiştir. Üzerinde rampa bulunan kaldırım sayısı 163 iken, her iki ucunda rampa bulunan kaldırım segmenti sayısı ise sadece 5'dir. Standart kaldırım genişliğine sahip olmayan kaldırım segmentleri toplam kaldırım segmentlerinin %83'ünü oluşturur. Çalışmada, çalışma sahasındaki kaldırımların tekerlekli sandalye kullanan özürlüler açısından taşıdığı problemlerden birisinin de yüksek ve ani değişen eğim derecesi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sahasındaki eğim %0 ile % 80.4 arasında değişmekte ve çalışma sahasının %60.9'unun eğim değerleri %8'in üzerindedir. Çalışmanın sonucunda 251 km uzunluğundaki 3018 kaldırım segmentlerinin sadece üçünün üzerlerinde tekerlekli sandalye kullanan özürlülerin geçişine imkan veren özellikleri taşıdığı tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile çalışmada, çalışma alanında bulunan kaldırım segmentlerinin sadece %0.1'inin engellilerin kullanımına elverişli olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada Şişli ilçesinin önemli bir bölümünü kapsayan çalışma sahasında yer alan kaldırımların tekerlekli sandalye kullanan özürlüler açısından hemen bütünüyle uygun olmadığı tespit edilmiştir. Kentsel dönüşüm projeleri kapsamında çalışma sahasındaki tüm yapılar yeniden ele alınmalı, cadde ve sokaklar, kaldırımlarla birlikte uygun genişlik ve özelliklerde yeniden inşa edilmelidir. Çalışma sahasındaki tüm kaldırımların özürlülerin sorunsuzca kullanımını sağlayacak şekilde yenilenmeleri kentsel dönüşüm gibi büyük projeler düşünülmediği takdirde imkansızdır. Ancak bazı düzenlemeler yapıldığı takdirde çalışma sahasında yer alan bazı önemli caddelerin özürlülerin kullanımına uygun hale getirilmesi mümkündür. Çalışma alanında özellikle iş merkezlerinin, sosyal alanların, devlet kurumlarının fazla olduğu Mecidiyeköy ? Taksim arasında bulunan Büyükdere Caddesi, Halaskargazi Caddesi ve Cumhuriyet Caddesi üzerinde çok küçük çapta düzeltmeler yapılarak, bu caddeler üzerinde bulunan kaldırımlar özürlüler için uygun hale getirilebilir.