Sağlık kurumlarında iletişim, uygulama ve sorunlar: Hasta ile sağlık personeli iletişimi üzerine bir uygulama

Yaşadığımız çağda bilgi ve bilginin aktarımı her zamankinden çok önem kazanmıştır. Bilgi, yazılı ve/veya sözlü olarak ve sıklıkla görsel malzemeyle desteklenerek aktarılmaktadır. Sağlık çalışanları ve hastalar arasındaki ilişki birçok faktörün etkisi altındadır. İlişkinin özelliğini belirleyen, bazen sağlık çalışanlarının özellikleri olabildiği gibi bazen de hastaların özellikleri olmaktadır. Bu araştırmada; sağlık çalışanları-hasta ilişkisini hasta bakış açısına göre değerlendirmek ve hastaların sağlık çalışanları-hasta ilişkisini tanımlayan boyutlara ilişkin görüşlerinin sosyo-demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma sonunda; sağlık çalışanları teknik yeterliliği, bunlara duyulan güven, davranış şekli, hekimin hastayı bilgilendirme düzeyi, sağlık çalışanlarının kullandığı dil ve iletişim ile hekimle ilgili genel izlenimin; hastaların yasına, sağlık çalışanının adını bilip bilmemelerine, görüşme süresine, genel sağlık durumlarına ve başvurdukları polikliniğe göre farklılık gösterdiği, buna karşın cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyinin sağlık çalışanları ile ilgili değerlendirmeler üzerinde anlamlı olmadığı bulunmuştur. Sağlık sisteminin pek çok çıktısı sağlık çalışanları-hasta iletişiminin niteliğinden yakından etkilenmektedir. Hekim tatmini, hasta memnuniyeti, hemşire ve diğer sağlık personelinin memnuniyeti sağlık çalışanları-hasta iletişiminden etkilenen unsurlardan bazılarıdır. Bu kadar çok çıktıyı etkileyen bir konunun daha derinlemesine incelenmesi gerektiği düşünülerek bu araştırma kapsamında hekim ve hasta iletişimini inceleyen bir ön çalışma yapılmıştır. Yazın incelendiğinde hekimlerin tıbbi terminolojiyi kullanmasının sağlık çalışanları-hasta iletişimini olumsuz yönde etkilediğini ortaya koyan pek çok çalışma göze çarpmaktadır. Ancak sorunun daha açık bir biçimde ortaya konması için öncelikle soruna her iki taraf açısından bakmak daha yararlı olacaktır. Bu doğrultuda söz konusu araştırmada öncelikle sağlık çalışanlarının ve hastaların karşılıklı olarak bir iletişim sorunu yaşayıp yaşamadıkları saptanmaya çalışılmıştır. Öte yandan, varsa eğer, böyle bir sorunun kimden kaynaklanıyor olabileceği, tarafların bu tür sorunları çözdükleri gibi sorulara da yanıt aranmıştır. Bu çalışmanın amacı; iletişim kavramından hareketle, sağlık iletişimine odaklanarak gerek sağlık profesyonelleri gerekse de sağlık hizmeti ihtiyacı duyan hasta ve hasta yakınlarının sağlık iletişimi durumlarını değerlendirmektir. Çalışmada literatür tarama yönteminin yanı sıra, mesleki bilgi ve deneyimlerden faydalanılmış, gözlemlere yer verilmiştir. Sağlık hizmetinde yer alan tüm sağlık profesyonellerinin birbirleriyle, hasta ve hasta yakınları ile kurduğu iletişimin kalitesi ve etkililiği, sağlık hizmetlerinin sonucunu etkileme özelliğine sahiptir. Bu bağlamda, sağlık profesyonellerinin birbirleriyle, hasta ve hasta yakınlarıyla iletişim kurma biçimleri incelenmiştir. Sağlık iletişimi ile ilgili yapılan çalışmalarda sağlık profesyonellerinden daha çok hekim-hasta ve hemşire-hasta iletişimi üzerinde durulduğunu göstermektedir. Sağlık profesyonelleri ve hasta arasındaki iletişimsizliğin en büyük sebebinin sağlık hizmetlerinin özelliklerinden kaynaklandığı ve bu özelliklerden de en çok etkileyenin bilgi asimetrisi olduğu görülmektedir. Yani sağlık profesyonellerinin tıbbi terimleri kullanması hasta ve hasta yakınlarıyla olan iletişimi zorlaştırmaktadır. Hem hasta hem hizmet profesyonellerinin memnuniyeti iletişimin olumlu ya da olumsuzluğuna göre değişmektedir.