Anne-oğul bağlanmasının gelin-kayınvalide ilişkisi ve evlilik doyumunu yordamadaki rolü

Aile ve evlilik alanında yapılan bilimsel araştırmalar artmaktadır. Bunun temel sebebi ailenin toplumun temel yapı taşı olarak önemidir. Bu araştırma, anne-oğul bağlanmasının eşlerin evlilik doyumu ve gelin-kaynana ilişkisini yordamadaki rolünü belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, karma araştırma metotlarından biri olan çeşitleme desenine uygun olarak hazırlanmıştır. Araştırmanın nitel kısmının örneklemi Bağcılar Belediyesi Kadın Aile Kültür Sanat Merkezi Psikolojik Danışma Birimine başvuran 17 kadından, nicel kısmının örneklemi ise 107 evli çiftten oluşmaktadır. Araştırmanın nitel kısmında, araştırmacı tarafından hazırlanan açık uçlu 7 sorudan oluşan Gelin-Kayınvalide İlişkileri Anket Formu kullanılmıştır. Nicel kısmında ise katılımcıların anne-oğul bağlanma stillerini belirleyebilmek için Anaya Bağlanma Ölçeği, evlilik doyumu düzeylerini belirlemek için Evlilik Doyumu Ölçeği ve gelin-kaynana ilişkisini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlik, güvenirlik analizlerinden geçmişş olan Gelin-Kayınvalide İlişkileri Ölçeği kullanılmıştır. Demografik değişkenler ve katılımcının bilgilendirilmesi için ise Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Uygulama ve verilerin toplanması aşamasından sonra elde edilen nitel veriler içerik analiziyle, nicel veriler ise SPSS 15.0 aracılığıyla istatistiki açıdan değerlendirilmiştir. Kişisel Bilgi Formu'ndan elde edilen verilerin yüzde ve frekans tabloları çıkarılmıştır. Değişkenlerin dağılımlarına ilişkin olarak ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Anne-oğul bağlanmasının evlilik doyumu ve gelin-kayınvalide ilişkileri yordamadaki rolünü araştırmak için basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Demografik özelliklerden olan ailenin gelir düzeyi, kadının çalışma durumu, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, evlilik yılı, evlenme şekli, kayınvalide ile yüz yüze görüşme sıklığı, kayınvalide ile aynı evde yaşama durumu, kayınvalide ile aile apartmanında yaşama durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek amacıyla Bağımsız Grup T Testi, Mann Whitney-U testi ve Kruskal Wallis-H Testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmının sonuçlarına göre gelin-kayınvalide ilişkilerinde gelinin algısına dair 17 katılımcıdan görüşme yoluyla yapılan anket sonucunda 7 tema (1. birlikte zaman geçirme, 2. olumlu etkileşim, 3. olumsuz etkileşim, 4. müdahale/evliliğe etki, 5. olumlu anne-oğul ilişkisi, 6. olumsuz anne-oğul ilişkisi, 7. kocanın tarafsızlığı) elde edilmiştir. Nicel kısmın sonucunda elde edilen bulgulara göre ise evli çiftlerde erkeklerin anneleri ile bağlanma düzeyleri ilgili ve ihtiyaçlara duyarlı oluş boyutunda pozitif yönde, bağımsızlığa ve otonomiye izin vermeme boyutunda ise negatif yönde gelin-kayınvalide ilişkisini anlamlı düzeyde yordamaktadır. Erkeklerde anneye bağlanma ilgili ve ihtiyaçlara duyarlı oluş boyutu hem erkeklerde hem kadınlarda evlilik doyumunu anlamlı şekilde yormakta, bağımsızlığa ve otonomiye izin vermeme boyutu ise anlamlı şekilde yordamamaktadır. Ayrıca gelin-kayınvalide ilişkileri gelinin çalışma durumu, aylık gelir, gelinin eğitim durumu, evlilik süresi, evlenme şekli, çocuk sayısı, kayınvalide ile aile apartmanında yaşama durumu, kayınvalide ile yüz yüze görüşme sıklığı değişkenlerine göre farklılaşmamakta, kayınvalide ile birlik oturma değişkenine göre farklılaşmaktadır. Söz konusu farklılık kayınvalide ile ayrı yaşayan grubun lehinedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular tartışılmış, teori ve pratikte bu bulguların ne şekilde kullanılabileceğine dair öneriler sunulmuştur.