Mobbing algısı ile motivasyon ilişkisi: Erzurum ve Ankara illerinde bazı kamu ve özel kurum çalışanları üzerine bir araştırma

Bu araştırmanın odak noktası kamu ve özel sektör çalışanlarının işyerlerindeki mobbing algı düzeylerini tespit etmek; görev yaptıkları kamu ve özel kurumlardaki motivasyonları üzerine etkilerinin olup olmadığını yaş, ünvan, medeni durum, cinsiyet ve çalışma süresi değişkenlerine bağlı olan etkilerini incelemektir. Ayrıca araştırma, kamu ve özel kurumlar arasında çalışan odaklı kültüre sahip örgütlerde, olumlu insani ilişkilerin oluşturulmasında etkili bir değişken olarak mobbingi analiz ederek, mevcut psikolojik taciz durumlarında, yöneticilerin çalışanların gerçek durumun farkında olmasını, iş ortamında karşılaşılan sorunlara, önyargısız, yapıcı, duyarlı ve çözüm üretici yaklaşmalar sağlaması bakımından önemlidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda 21 soruluk olumsuz davranışlar ölçeği bulunmaktadır. Olumsuz davranışlar ölçeği Cemaloğlu (2007) tarafından üç ayrı dil uzmanından yardım alınarak Türkçe'ye çevrilerek kullanılmıştır. Çalışanların motivasyon düzeylerini ölçmek için 16 soruluk bir motivasyon ölçeğinden yararlanılmıştır. Motivasyon Kaynakları Envanteri: 1998 yılında J. E. Barbuto ve R. W. Scholl tarafından geliştirilmiştir. Envanter önce 78 maddelik ölçek şeklinde hazırlanmış, sonra uzmanlarca teorik tanımlara uygunluğu, aşırılıkları incelenmiş ve daha kısa hale getirilmiştir. Hinkin ve Schriesheim tarafından geçerlilik, güvenilirlik çalışması yapılmıştır. Necla Dölek tarafından Türkçe'ye çevrilmiş ve Türk toplumuna uygulanmıştır. 2000 yılında İsmail Atalay, Güngör Oral, Mehtap Köktürk, Ömer Sağdullah ve Oya Özçelik tarafından geçerlilik güvenilirlik çalışması yapılmıştır. Söz konusu çalışmaya göre ölçeğin güvenilirliğini ifade eden coronbach alpha katsayısı 0,84 bulunmuş ve ölçeğin güvenilir olduğu kanaatine varılmıştır. Bu araştırmanın çalışma evrenini; özel sektör ve kamu kurumlarında görev yapan yönetici ve çalışanlarının, Ankara ilinde, 155 Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü Çalışanı, 151 Tümaş çalışanı, 77 Uzaltaş çalışanı, 71 Özel Veni Vici Hastanesi çalışanı, Erzurum ilinde, Karayolları İl Müdürlüğünde 98 çalışan ile birlikte, 253 kamu çalışanı ve 299 özel sektör çalışanı olmak üzere toplamda 552 kişi çalışma evrenini oluşturmaktadır. Bu araştırmanın toplamda 552 kişilik çalışma evrenine tam sayım yöntemi uygulanmıştır. Yapılan anket çalışmasında elde edilen veriler SPSS 13.0 istatistik programı yardımıyla analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Yapılan anket çalışmasında elde edilen veriler SPSS 13.0 istatistik programı yardımıyla analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışanların iş hayatında maruz kaldıkları olumsuz davranışlar düzeyinin motivasyonlarına nasıl bir etki yaptığını ölçtüğümüz korelasyon analizleri sonuçlarına göre; çalışanlar iş yaşamlarında çok düşük bir düzeyde olumsuz davranışlarla karşılaştıklarını belirtmişler ve buna paralel olarak da olumsuz davranışların motivasyona etki düzeyi çok düşük çıkmıştır. Araştırmaya katılan çalışanların iş ortamındaki motivasyon düzeyleri hem genelde hem de motivasyon ölçeğinin alt boyutlarında orta düzeyde görülmektedir. Sadece içsel benlik boyutunda çalışanların motivasyon düzeyleri 5,29 ortalama ile orta düzeyin üzerinde çıkmıştır. Buna göre çalışanlar yeteneklerine uygun bir işte çalışmakla daha yüksek motivasyona sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu bağlamda çalışanlar iş yaşamlarında onları küçük düşürecek, psikolojik yönden etkileyecek düzeyde olumsuz davranışlara maruz kalmayıp, daha dolaylı olumsuz davranışlarla da nadiren karşılaştıklarını düşünmektedirler. Bu da onların işleriyle ilgili motivasyon düzeylerini hemen hemen hiç etkilememektedir.