Üniversite öğrencilerinde çeşitli akademik değişkenlerin siber aylaklık davranışlarını yordama durumlarının incelenmesi

Bu araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi üniversite öğrencilerin ders esnasında öğrenim süreci devam ederken ders ile ilgilisi olmayan siber aylaklık davranışlarının akademik kontrol odağı, başarı amaç oryantasyonları ve akademik erteleme değişkenleri tarafından yordanma düzeylerini ve bu değişkenler arasındaki korelasyonel değerleri incelemeyi esas almaktadır. Diğer amacı araştırmacı tarafından kişisel bilgi formu yoluyla elde edilen bazı demografik, akademik ve internet kullanım davranışlarının siber aylaklık davranışları, akademik kontrol odağı, başarı amaç oryantasyonları ve akademik erteleme davranışları üzerinde anlamlı bir farklılaşma oluşturup oluşturmadığını incelemektir. Araştırma bilimsel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde yürütülmektedir. Örneklem grubu 2016- 2017 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Gaziantep'te bulunan bir devlet ve 1 vakıf üniversitesinin çeşitli fakültelerinde bulunan 820 öğrenciyi kapsamaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Siber Aylaklık Etkinlikleri Ölçeği, Akademik Erteleme Ölçeği, Akademik Kontrol Odağı Ölçeği ve Başarı Amaç Oryantasyonu Ölçeği formları kullanılmaktadır. Elde edilen verilerin analizinde 'Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı (SPSS 20 .0)' paket programından yararlanılmıştır. Araştırmaya konu olan değişken ve değerlerin yüzde, frekans ve toplam yüzdelik dilimleri tanımlanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı hesaplanmış, ilişkisiz örneklemler için t-testi, ilişkisiz örneklemler için tek yönlü varyans analizi son olarak da çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen t-Testi sonuçlarına göre erkeklerin kadınlara oranla anlamlı düzeyde daha fazla siber aylaklık yaptıkları görülmüştür. Alt boyutlardan paylaşım siber aylaklık davranışlarında kadınların paylaşım siber aylaklık boyutu puanları erkeklere oranla anlamlı derecede daha yüksektir. Güncel gelişmeleri takip etme siber aylaklık alt boyutunda ise cinsiyete göre anlamlı bir fark görülmemiştir. Diğer alt boyutlarda alışveriş siber aylaklık alt boyutunda erkeklerin puan ortalaması kadınların puan ortalamasına oranla anlamlı derecede yüksektir. Online içeriğe erişim alt boyutu ve oyun-bahis siber aylaklık alt boyutu puan ortalamaları arasında erkeklerin kadınlara göre anlamlı derece yüksek olduğu görülmüştür. Erkeklerin dış kontrol odağı puan ortalaması, kadınların puan ortalamasından anlamlı derecede yüksektir. Ancak iç kontrol odağı puan ortalamasında erkeklerin anlamlı derecede daha düşüktür. Başarı amaç oryantasyonu alt boyutlarından olan öğrenme amaç oryantasyonunda ve performans kaçınma amaç oryantasyonu alt boyutlarında erkeklerin ortalaması, kadınların puan ortalamasından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Erkeklerin kadınlara göre anlamlı düzeyde daha fazla akademik erteleme yaptıkları görülmüştür. Söz konusu değişkenlerde cinsiyete göre anlamlı farklılıklar olduğu söylenebilir. Araştırma sonucunda siber aylaklık davranışlarıyla dış kontrol odağı, performans kaçınma amaç oryantasyonu, akademik erteleme ile pozitif; iç kontrol odağı arasında ise negatif yönde ve anlamlı düzeyde bir korelasyon saptanmıştır. Siber aylaklık davranışlarıyla öğrenme amaç oryantasyonu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Diğer korelasyon sonuçlarına göre dış kontrol odağıyla öğrenme amaç oryantasyonu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki performans yaklaşma amaç oryantasyonu, performans kaçınma amaç oryantasyonu ve akademik erteleme arasında boyutları arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. İç kontrol odağıyla öğrenme amaç oryanyasyonu ve performans yaklaşma amaç oryantasyonu arasında sırasıyla pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki buna karşın performans kaçınma amaç oryantasyonu ve akademik erteleme arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen ANOVA sonuçlarına göre öğrenim görülen sınıf değişkenine göre içsel kontrol odağı ve başarı amaç oryantasyonlarıarasında farklılık tespit edilmiştir. Üniversite öğrencilerinde not ortalaması yüksek, ders esnasında derse katılım gösteren, öğrenim görülen bölümden memnun olan öğrenci gruplarının daha az siber aylaklık yaptıkları, daha çok akademik iç kontrol odaklı ve öğrenme amaç yönelimli oldukları ve daha az akademik erteleme yaptıkları belirlenmiştir. İnternet kullanım süresi, internet kullanım becerisini yüksek algılama, aylık mobil internet verisi kullanımı gibi değişkenlerin siber aylaklık, akademik dış kontrol odağı ve akademik erteleme davranışlarını anlamlı düzeyde artırdığına yönelik bulgular elde edilmiştir. Diğer bir bulgu ise ders esnasında dikkati çabuk dağılan, öğrenim etkinliklerine katılım sıklığı az olan öğrencilerin anlamlı derecede daha fazla siber aylaklık, akademik erteleme yaptıkları ve anlamlı düzeyde akademik dış kontrol odak, performans kaçınma amaç oryantasyon yöneliminde oldukları belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise akademik iç ve dış kontrol odağı, performans yaklaşma amaç oryantasyonu, performans kaçınma amaç oryantasyonu ve akademik erteleme değişkenleri birlikte, ders esnasında yapılan siber aylaklık davranışlarını anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Söz konusu beş değişken, birlikte, ders esnasında yapılan siber aylaklık davranışlarının %22'sini açıklamaktadır. Elde edilen tüm bulgular, literatür ışığında tartışılmıştır.