Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının ve ciddi ebeveyn hastalıklarının sağlık kaygısı ı̇le ı̇lı̇şkı̇sı̇nde sağlık bilişlerinin, negatif duygu, sürekli kaygı ve somatik duyarlılığın aracı rolünün ı̇ncelenmesı̇

Bu araştırmanın amacı beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin kümülatif çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının ve ciddi ebeveyn hastalıklarının sağlıkla ilgili irrasyonel düşünceler, somatik duyarlılık sürekli kaygı ve negatif duygu aracılığı ile sağlık kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu doğrultuda araştırma iki aşamalı olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın birinci aşamasını ölçek uyarlama çalışmaları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda Beden Uyanıklığı ve Sağlık Bilişleri Ölçeği olmak üzere iki ölçek araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında üniversite öğrencilerinin çocukluk çağı travmaları toplam puanı ile sağlık kaygı düzeyleri arasındaki ilişkide çeşitli değişkenlerin aracı rolü incelenmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının beliren yetişkinlikte negatif duygu, sürekli kaygı, somatizasyon ve sağlık kaygısı oluşumundaki rolü araştırılmış, ikinci olarak ta ebeveylerin ciddi tıbbi hastalıklarının irrasyonel düşüncelerin oluşumuna etkisi ve ek bir başka değişken olarak somatik duyarlılığın da irrasyonel düşünceler üzerindeki arttırıcı etkisi Yapısal Eşitlik Modeli çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın evrenini Istanbul'daki devlet ve vakıf üniversitelerinde 2018- 2019 eğitim-öğretim yılında aktif öğrenim gören toplam 915 öğrenci oluşturmaktadır. Sınıf ve bölümlerin orantılı dağılması için öncelikle tabakalı örnekleme, sonrasında ise kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kişisel bilgi formu, ebeveyn tıbbi hastalık bilgi formu, çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ölçeği, sağlık bilişleri, negatif ve pozitif duygu, sürekli kaygı, bedensel duyumlarını abartma ve beden uyanıklık ölçekleri kullanılmıştır. Birinci aşamada uyarlanan ölçeklerin güvenirliği sınamak için ise iç tutarlık Cronbach's alpha katsayısı hesaplanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik analizleri için LISREL 8.51 (Jöreskog ve Sörbom, 2001) ve SPSS 22.0 istatistik paket programları kullanılmıştır. Bununla birlikte araştırmanın diğer amaçları doğrultusunda, verilerin analizi için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, Yapısal Eşitlik Modeli, Tek Yönlü Varyans Analizi, İki Yönlü Varyans Analizi, İlişkisiz Grup t-Testi ve LSD Post-Hoc testi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen verilerin çözümlenmesi 'SPSS 22.0 ve AMOS 20.0' paket programları kullanılarak bilgisayar ortamında gerçekleştirilmiştir. Path Analizinde kullanılan değişkenler olan Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantıları, Sağlık Kaygısı, Sağlık Bilişleri, Bedensel Duyumları Abartma, Beden Uyanıklığı, Negatif Duygu ve Sürekli Kaygı ölçeklerine dair betimleyici istatistikler olan ortalama, standart sapma, madde ortalama, madde ortalama standart sapma ile basıklık ve çarpıklık değerleri tespit edilmiştir. Path Analizini test etmeden önce değişkenler arasındaki ilişkilerin doğrusal olması gerektiğiyle ilgili şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmek amacıyla çalışmanın tüm değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson Korelasyon Analizleri aracılığıyla incelenmiştir. Bu bağlamda araştırma 'ilişkisel tarama modeli' kullanılarak yapılandırılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan analizler neticesinde test edilen hipotezler doğrulanmış ve anlamlı bulunmuştur.