Kuram ve uygulamada kamu örgütleri

'Kuram ve Uygulamada Kamu Örgütleri' başlıklı bu çalışmanın konusu, yönetim sürecinin temel öğelerinden biri; maddi, görülebilir, karşılaştırılabilir ve ölçülebilir boyutu olan 'örgüttenme'yi, kamu örgütleri boyutuyla analiz etmektir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. 'Kuramsal Açıdan Kamu Örgütleri ' başlıklı Birinci Bölüm, kamu örgütü nedir, neden vardır, gerekli midir, bu örgütleri diğer örgütlerden ayıran özellikleri var muhr gibi sorulara yanıt arama amacındadır. Bu açıdan kamu kavramı ele alınmaktadır. Bu bölüm içinde izleyen başlıklarda, günümüze kadar yönetim kuramlarında kamu örgütlerinin nasıl ele alındığına yer verilmektedir. Burada ilk olarak kamu yönetimi disiplininin kurucuları olarak nitelendirilen geleneksel örgüt kuramlarına değinilmektedir. Geleneksel örgüt kuramları; yönetim-siyaset dikatomisi, bilimsel yönetim ve bürokrasi kuramlarından oluşan birinci dalga (1887- 1980 dönemi) ve kamu işletmeciliği ve yeni kamu işletmeciliğinden oluşan ikinci dalga (1980 sonrası) olarak kurgulanmıştır. Bu bölümde izleyen başlıklarda kamu örgütü kuramlarına yer verilmektedir. Bu başlık altında ilk olarak 1960'ların ortalarından itibaren gelişmeye başlayan Anglo-Sakson kaynaklı eleştirel örgüt kuramlarına ve 1990'lardan sonra gelişen yönetişim paradigmasına yer verilmektedir. Kamu örgütleri kuramları içerisinde son olarak, bir öneri olarak sunulan, eşitlik ve kamu yararı ilkelerinin öne çıkarıldığı kamu hizmeti örgütü kuramları ele alınmaktadır. 'Hukuksal Açıdan Kamu Örgütleri' başlıklı bölümde hukuksal açıdan kamu örgütü nedir, nasıl kurulur, anayasa ve yasalara göre kamu örgütleri tanımları ve sınıflandırmaları nasıldır gibi sorulara yanıt aranmaya 334 çalışılmaktadır. Bu bölümde idare hukuku yazını ve yargı içtihatlarından yoğun olarak yararlanılmaktadır. Analizler kamu tüzel kişiliği kavramından yola çıkılarak yapılmaktadır. Bu bölümde ayrıca ayrıntılı bir biçimde kamu kurumları incelenmektedir. 'Yönetsel Açıdan Kamu Örgütleri' başlıklı üçüncü bölüm iki ana başlıktan oluşmaktadır. 'Tümleşik Kamu Örgütlenmesi ve Kamu Örgütleri' başlığında modern devlet ve kamu bürokrasisinin gelişimi ve bu yapının tipik kamu örgütü olarak 'bakankk'lar ele alınmaktadır. İkinci ana başak olan 'Kamu örgütlenmesinde Esnekleşme' ise iki dalga olarak kurgulanmıştır. Birinci dalga esnekleşme tümleşik kamu örgütlenmesinde yaşanan esnekleşmedir. Tümleşik kamu örgütlenmesinde esnekleşme eğiliminin gerisinde 'yönetsel özerklik' olgusu vardır. Yönetsel amaçla gerçekleştirilen bu esnekleşme sonucunda kamu kurumları ve yüksek kurullar gibi örgütleri doğmuştur. Bu örgütlerin doğuşu, tümleşik yapıda bir kopuşa yol açmamıştır. Esnekleşmenin ikinci dalgasını yeni sağ kamu örgütlenmesindeki esnekleşme oluşturmaktadır. 'Yeni bir iktidar modeli' olarak sunulan yönetişime dayanan bu esnek kamu örgütlenmesinde yarı özerk ve özerk örgütler, özelleştirmeler sonrasında ortaya çıkan yarı kamusal örgütler ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan kamusal örgütler öne çıkmaktadır, ikinci dalga esnekleşme tümleşik yapıdan radikal bir kopuşa yol açmıştır. 1980 sonrasında kamu işletmeciliği, yeni kamu işletmeciliği ve yönetişim yaklaşımlarının etkisiyle kamu örgütlerinin nicelik ve nitelik açısından gerilediği, kamu örgütü ile özel örgütlerin aynılaşurılması ile birlikte kamu örgütlenmesinde yer alan bütün örgütlerin kamusal niteliğini giderek kaybettiği, özelleştiği düşünülmektedir. Kamu örgütlerine kamusal niteliklerini yeniden kazandırmak için, kamu yönetimi disiplinindeki 1980 sonrası egemen yaklaşımların terk edilerek, bu çalışmada bir öneri olarak sunulan 'kamu hizmeti örgütü kuramı' gibi yeni bir yaklaşımın inşa edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 335