Yüksek performanslı insan kaynakları yönetimi uygulamalarının bireysel ve örgütsel performansa etkisi

Yüksek performanslı insan kaynakları yönetimi uygulamaları, rekabet üstünlüğü sağlamak amacıyla geliştirilen yenilikçi insan kaynakları yönetimi uygulamalarıdır. Söz konusu uygulamalar yüksek örgütsel performansa imkan veren iş sistemi olarak bir bütün halinde uygulandığında YPİKYU olarak adlandırılmaktadır. Bu uygulamaların 'yüksek performanslı' olarak isimlendirilmesinin nedeni, örgüt performansını olumlu yönde etkileyen üstün performans için tasarlanması, örgütün insan ve sosyal sermayesini geliştirerek sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasıdır. YPİKYU'na ilişkin çalışmalar, 1990'lı yıllarda ABD'de başlamış ve farklı bağlamlarda ilgi görmüştür. Ancak Türkiye'de konuyla ilgili çalışmalar çok sınırlıdır. Ayrıca yazında, YPİKYU'nın bir bütün/sistem halinde mi yoksa ayrı uygulamalar şeklinde mi örgütsel performansa etki ettiği ve YPİKYU ile örgütsel performans arasındaki ilişkinin farklı bağlam ve sektörlerde de geçerli olup olmadığı konuları belirsizliğini korumaktadır. Bu kapsamda Türkiye bağlamında, kara kutu olarak adlandırılan YPİKYU-örgütsel performans ilişkisi test edilmiştir. Araştırma, yazında çalışıldığı tespit edilmeyen savunma sanayii sektöründe ve genel olarak uygulandığından farklı olarak sadece büyük ölçekli firmaları değil, küçük ve orta ölçekli firmaları da kapsamasıyla farklılaşmaktadır. Bu kapsamda YPİKYU-performans ilişkisi savunma sanayinin bilişim/yazılım firmalarında çalışan ve yöneticilerin katılımıyla, bireysel performans, algılanan finansal ve pazar performansı, somut performans göstergelerinden işgücü devir oranı ve net satışlardaki artış oranıyla incelenmiş; YPİKYU ile bireysel ve örgütsel performans arasında nedensel bir bağ olup olmadığı ile bu uygulamaların bağımsız uygulamalar olarak mı yoksa sinerjik etkiyle mi bireysel ve örgütsel performansa katkı yaptığı sorularına yanıt aranmıştır. YPİKYU-performans ilişkisini test etmek için birden fazla değişken arasında birlikte değişimin varlığını ve derecesini belirlemeyi amaçlayan bir ilişkisel tarama modeli tasarlanmıştır. Araştırmada anket tekniğiyle sektörde çalışan toplam 228 beyaz yakalı çalışandan veri elde edilmiştir. Bireysel performans verileri çalışan ve yöneticilerden; örgütsel performans verileri ise yöneticiler ile İK yönetici/çalışanlarından elde edilmiştir. Bu aşamada yapılan korelasyon ve regresyon analizleriyle YPİKYU'nın bireysel ve örgütsel performansı etkileme derecesi tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular sırasıyla çalışan katılımı, kapsamlı eğitim ve güçlendirme uygulamalarının bireysel performansın en güçlü belirleyicileri olduğunu ve YPİKYU'nın sinerjik etkisinin bireysel performansa anlamlı ve olumlu katkı yaptığını göstermektedir. Örgütsel performans değişkenleriyle analizde ise çalışan katılımının hem algılanan hem de somut örgütsel performans göstergelerinin en güçlü belirleyicisi olduğu tespit edilmiş ve bu uygulamaların sinerjik etkisinin algılanan örgütsel performansa anlamlı etki yaptığı bulgulanmıştır. Sonuç olarak YPİKYU'nın Türkiye bağlamında bireysel ve örgütsel performansa yaptığı katkı belirli uygulamalar itibariyle desteklenmiş ve bu uygulamaların rekabet üstünlüğü için etkili bir strateji olabileceğine dair bir kanıt elde edilmiş, kara kutu olarak adlandırılan ilişkinin anlaşılmasına yönelik katkı sunulmuştur.