Ergenlerde psikolojik dayanıklılık ile benlik kurgusu arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada ergenlerin Psikolojik Dayanıklılıkları ile Benlik Kurguları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bunun için Benlik Kurgusu ile Psikolojik Dayanıklılığın alt değişkenleri olan akran desteği, okul desteği, aile desteği, uyum, empati ve mücadele azmi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ayrıca Benlik Kurgusu ve Psikolojik Dayanıklılığın cinsiyet, yaş, eğitim kurumunun niteliği, annenin eğitim düzeyi ve babanın eğitim düzeyi faktörlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı da ele alınmıştır. Araştırmanın evrenini 2012- 2013 öğretim yılında İstanbul Anadolu yakasındaki liselerde eğitim gören 14-18 yaş ergenler oluşturmaktadır. İstanbul Anadolu yakasında eğitim veren 13 öğretim kurumu 'oransız küme örnekleme' yoluyla tesadüfi olarak seçilmiştir. Örneklem grubu olan öğretim kurumlarından dördü özel lise, ikisi imam hatip lisesi, ikisi Anadolu lisesi, biri kız teknik lisesi, biri lise, biri denizcilik meslek lisesi, ikisi sağlık meslek lisesidir. Araştırmada amaçlar doğrultusunda veri toplamak amacıyla 'Kişisel Bilgi Formu', 'Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği' ve 'Ailede Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği' kullanılmıştır. Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği; aile desteği, akran desteği, okul desteği, uyum, mücadele azmi ve empati olmak üzere 6 alt boyuttan ve 29 maddeden oluşmaktadır. Ailede Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği ise 20 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Boyutlar; Özerklik, İlişkisellik ve Özerk-İlişkiselliktir. Toplam 984 kişiden veri toplanmış buna karşın geçerli olan 945 kişiye ait veriler araştırmaya dahil edilmiş, bilgi eksikliği olan kişilerin verileri çalışmaya alınmamıştır. Veriler ilişkisel tarama modeline göre analiz edilmiştir. Örneklem içerisinde normal dağılım özelliği göstermeyen gruplar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren gruplar içinse parametrik teknikler kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayarda 'SPSS for Windows v.15.0' programında çözümlenmiştir. Bu bağlamda değişkenler arasında farklılık olup olmadığını belirlemek için bağımsız grup t testi ve tek yönlü varyans analizi, non-parametrik Kruskal Wallis-H testi kullanılmıştır. Gruplar arasında fark bulunduğunda, hangi gruplar arasında fark olduğunu belirlemek üzere post-hoc Scheffe testi; puanlar arasında anlamı bir ilişki bulunup bulunmadığını belirlemek için Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Psikolojik Dayanıklılık ile Özerklik arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olmasına karşın, İlişkisellik ve Özerk-İlişkisellik ile Psikolojik Dayanıklılık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Alt testler bağlamında elde edilen bulgulara göre Özerklik ile EPDÖ Aile desteği alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. İlişkisellik ile EPDÖ Aile desteği boyutu, Akran desteği, Okul desteği, Mücadele azmi, Empati alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Özerk-İlişkisellik ile Akran desteği ve Empati alt boyutları arasındaki ilişki de pozitif yönde anlamlıdır. Ayrıca Psikolojik Dayanıklılık ve Benlik Kurgusu puanları cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, okul türü, annenin ve babanın eğitim düzeyi çerçevesinde de incelenmiştir. Elde edilen bulgular araştırma sonuçları nezdinde tartışılmış ve öneriler geliştirilmiştir.