Galatya masifi miyosen dönemi fosil ormanlarının belirlenmesi ve paleoklimatolojik açıdan değerlendirilmesi

Geçmişte yeryüzünde yaşamış canlıları inceleyen bilim dalı olan Paleontolojinin bitkiler ile ilgili olan alt dalı paleobotaniktir. Paleobotanik çalışmaları, jeolojik çağlarda yaşamış olan bitkilerin saptanması ve günümüze kadar olan değişimleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmalar genel olarak petrifiye olmuş gövde ve dal odunları, makrofosiller ve mikrofosiller üzerinde yapılmaktadır. Fosil polenler ve odunlar genel olarak cins düzeyinde teşhise, fosil yaprak ve kozalaklar ise genel olarak tür düzeyinde teşhise olanak sağlayarak paleofloraların ortaya çıkarılmasına, paleoklimatoloji ve paleoekoloji hakkında bilgiler edinilmesine yardımcı olmaktadır. Bu konuda Dünya'da ve Türkiye'de birçok çalışma yapılmış olup, Dünya'da yapılan çalışmalarda fosillerin bulunduğu bölgelerin floraları tespit edilerek, ait oldukları dönemlerin iklim tarihi ortaya konmuştur. Türkiye'de ise bu çalışmalar her ne kadar önemli bulgular içerse de, henüz daha yeterli düzeyde değildir. Özellikle de petrifiye olmuş ağaçlar üzerindeki çalışmalar oldukça az sayıdadır. Bu bağlamda tezin amacı (1) Silisleşme olaylarının yoğun olarak meydana geldiği Orta Anadolu'da, Miyosen döneminde, Galatya Masifi orman oluşturan odunsu bitkilerinin, petrifiye olmuş odunlara dayanarak tespitini yapmak, (2) Miyosen'in farklı zamanlarındaki odunsu bitki cins/tür değişimlerini saptamak, (3) Saptanan cins/türlere dayanarak dönemin iklim özelliklerini incelemektir. Tez alanı olan Galatya Masifi, Türkiye'deki 4 ana Neojen ve Kuaterner volkanik alanından biridir. Bu alan; Ankara'nın yaklaşık 70 km kuzeyinden başlayıp Kuzey Anadolu Fay hattı ile sınırlandırılmış olup yaklaşık 12.500 km2'lik bir alan kaplamaktadır. Bu alanın karakteristik özelliği; Miyosen'den Pliyosene uzun bir volkanizmaya ve önemli fosilli formasyonlara sahip olmasıdır. Alanda 2016- 2017 yıllarında arazi çalışmaları yapılmıştır. Arazi çalışmalarında; Kuzca, Kıraluç, Aşağıgüney Köyü, İnözü Deresinin kuzey ve güney tarafı, Mençeler Yaylası, Karaşar/Yeni Mahalle, Elmalı Köyü, Buğralar Köyü, Pelitçik, Soğuksu Milli Parkı ve Sakarcaören Köyü'ne gidilerek 544 fosil örnek toplanmıştır. Teşhisler sonucunda Galatya Masifi'nin batısında su kenarı, iyi drenajlı alçak kesim ormanları ile konifer ormanlarının varlığı saptanmıştır. Liquidambar, Salix, Populus gibi ağaçlar su kenarında bulunurken, Ulmus, Zelkova, Acer, Juniperus gibi ağaçlar iyi drenajlı alçak kesimlerde bulunmakta, Picea, Cedrus ve Pinus gibi ağaçlar da konifer ormanlarını oluşturmuştur. Bu ağaçların varlığı bugüne göre daha sıcak ve yağışlı bir iklimin varlığını ortaya koymuştur. Orta kesimlerde ise oldukça farklı bir vejetasyon yapısı olup Sequoia, Taxodium ve Glyptostrobus ağaçlarından oluşan bataklık tarzı bir orman bulunmuştur. Benzer orman yapısı Galatya Masifi'nin doğu kesiminde de belirlenmiş olup Sequoia ve Glyptostrobus ağaçlarından oluşan bataklık ormanın varlığı belirlenmiştir. Jeolojik açıdan değerlendirildiğinde, Galatya Masifi'nin batı kesimleri 20-18 Milyon yıl öncesi olarak tarihlendirilmiş olup Erken-Orta Burdigalian dönemine aittir. Galatya Masifi'nin orta kesimleri 17-16 Milyon yıl öncesine tarihlendirilmiş olup Orta-Geç Burdigalian dönemine aittir. Buna karşın, Galatya Masifi'nin doğu kesimi ise 10-9 Milyon yıl öncesine ait olup Geç Miyosen dönemine aittir. Bu sonuçlar; Galatya Masifi'nin Miyosen döneminde orman değişiminin önemli bir kısmını ortaya koymuş ve özellikle Trakya ve Batı Anadolu'da silisleşmiş odunları tespit edilen Sequoia ve Taxodium gibi ağaçların Geç Miyosen dönemine kadar devam ettiğini göstermiştir. Bu sonuçlar ayrıca iklimin sıcak, ılıman ve yağışlı olduğuna işaret etmektedir.