turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ebeveynin duygusal erişilebilirliği ve genel psikolojik sağlık: Duygu düzenleme, kişilerarası ilişki tarzı ve sosyal desteğin rolü

Bu çalışmada ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları, sosyal destek ve genel psikolojik sağlık ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları ve çok boyutlu algılanan sosyal desteğin aracı rolünün olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışma örneklemini kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmış ebeveynleriyle yaşayan 16-45 yaş arası 483 yetişkin oluşturmuştur. Çalışmada katılımcıların ebeveyn duygusal erişilebilirliklerini değerlendirmek amacıyla Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği, duygu düzenleme güçlüğünü değerlendirmek için Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, kişilerarası ilişki tarzlarını değerlendirmek için Kişilerarası İlişki Tarzları Ölçeği, sosyal desteği değerlendirmek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve genel psikolojik sağlığı değerlendirmek için Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Araştırma soruları çerçevesinde elde edilen bulgular tüm temel değişkenlerin birbirleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Genel psikolojik sağlığı yordayan değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi, yaş, anne-baba ilişkisinin niteliği, annenin bedensel rahatsızlığı, kardeşin bedensel rahatsızlığı, annenin duygusal erişilebilirliği, duygu düzenleme güçlüğü alt boyutlarından strateji, dürtü kontrolü, açıklık, amaçlar, çok boyutlu sosyal destek ölçeğinin alt boyutlarından aile desteği ve kişilerarası ilişki tarzlarından ketleyici tarz değişkenlerinin psikolojik sağlığı yordayan değişkenler olduğunu göstermiştir. Ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasında aracı değişkenlerin rolünü değerlendirmek için gerçekleştirilen aracı değişken analizi, anne ve baba duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide, duygu düzenleme güçlüğü alt boyutlarından açıklık, strateji, dürtü kontrolü ve amaçların; kişilerarası ilişki tarzlarından besleyici tarzın kısmi aracı; çok boyutlu algılanan sosyal desteğin alt boyutlarından aile ve arkadaş desteğinin tam aracı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile genel psikolojik sağlık arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü, kişilerarası ilişki tarzları ve çok boyutlu sosyal desteğin tam aracı etkisi olduğu bulunmuştur.
Sosyal dışlanmaya verilen tepkilerin sosyal karşılaştırma süreçleri açısından incelenmesi

Ait olma temel bir insan ihtiyacıdır (Baumeister ve Leary, 1995). Bu ihtiyacın tehdit edilmesinin güdüsel, duygusal, bilişsel, fizyolojik ve davranışsal düzeyde oldukça güçlü etkileri vardır (Williams, 2009). Sosyal dışlanmanın insanlar üzerindeki etkilerine ilişkin kuramsal yaklaşımlar bu etkileri oldukça yaygın ve düzenleyici etkilerden bağımsız olarak ele almışlardır. Son yıllarda, bu yaklaşım tartışılmaya başlanmıştır ve araştırmacılar sosyal dışlanmaya verilen tepkileri düzenleyici faktörlere odaklanmışlardır. Araştırmacıların çalışmaları, bireysel farklılıklara ilişkin faktörler, durumsal faktörler, ve dışlanma kaynağının özellikleri olarak sınıflandırılabilecek düzenleyici etkilerin olduğunu ortaya çıkarmıştır. Genel olarak yeniden dahil olabilme hipotezi olarak adlandırılan bir başka araştırma alanı ise, dışlanan bireylerin tekrar dahil olabilmek için başvurdukları stratejilere odaklanmıştır. Bu araştırmada, (1) deneysel olarak aktive edilen sosyal karşılaştırma bilgisinin dışlanmaya verilen güdüsel ve duygusal tepkiler üzerindeki olası düzenleyici etkilerinin, ve (2) dışlanma sonrasında tekrar dahil olabilme fırsatının sunulmasının diğerlerini değerlendirme ve gruba uyma davranışı üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Deney 1'de (n = 57), dışlanma Sanal Top Oyunu aracılığıyla ve sosyal karşılaştırma bilgisi nokta tahmin sayısı görevi ve sahte geribildirimle değişimlenmiş, ve katılımcıların dört temel ihtiyaca yönelik hissettikleri tehdit düzeyi ve duygulanım tepkileri ölçülmüştür. Beklendiği üzere, dışlanma dört temel ihtiyaca yönelik hissedilen tehditte artışa ve pozitif duygulanımda düşüşe yol açmıştır. Deney 2'de (n = 138), dışlanma ve sosyal karşılaştırma bilgisi için aynı değişimleme araçları kullanılmış ve katılımcının grubun sözde görsel bir beceri görevindeki performansına ilişkin değerlendirmesi ve uyma davranışının ölçülmesinden hemen önce ya yeni bir gruba aktarılmış ya da deneyi aynı grupla birlikte tamamlamışlardır. Beklendiği üzere, dışlanan bir katılımcıya dahil olabilme fırsatının sunulması katılımcının grubun sözde görsel bir beceri testindeki performansına ilişkin değerlendirmesinde artışa yol açmıştır. Sonuç olarak, iki deneyin sonuçları dışlanmanın dört temel ihtiyaç ve duygulanım üzerinde güçlü etkilerinin olduğuna ilişkin alanyazında var olan bilgileri desteklemiş, ayrıca yeniden dahil olabilme fırsatının katılımcıların diğerlerine ilişkin değerlendirmeleri üzerindeki düzenleyici etkisine işaret etmiştir. Bulgular sosyal dışlanma araştırmaları alanındaki son gelişmelerle ilişkilendirilerek tartışılmıştır.
Genç yetişkinlerde nikotin bağımlılığının kaygı, impulsivite ve aleksitimiyle ilişkisi

Bağımlılık, kişilerin kullanmakta oldukları maddeyi, birçok kez bırakma isteğine rağmen, bırakmada zorluk yaşaması, kullanım gerçekleşmediğinde ise yoksunluk semptomlarının görülmesi şeklinde bilinmektedir. Dürtüsel bireylerin; karşılaştıkları içsel ya da dışsal stresörlerin kendilerinde oluşturdukları duyguları, yadsıma ve bu olumsuz duyguyla yüzleşme yerine nikotin ürünlerini tercih etmektedirler. Bu çalışmanın amacı, 20-40 yaş arasındaki genç yetişkin bireylerde nikotin bağımlılığının kaygı, dürtüsellik ve aleksitimi ile ilişkisini araştırmaktır. Nikotin bağımlılığının; kaygı, dürtüsellik ve aleksitimi üzerindeki etkisini inceleyebilmek amacıyla sigara içen ve sigara içmeyen iki grup üzerinde ölçek çalışmaları yapılmıştır. Araştırmaya 20-40 yaş arasında 75 sigara kullanan ve 75 hayatında hiç sigara içmemiş mental kısıtlılığı ve psikiyatrik hastalığı olmayan katılımcı yer almıştır. Çalışmada, Fagerström Nikotin Bağımlılık Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Toronto Aleksitimi ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği'nden oluşan ölçek bataryası online olarak ulaşılan katılımcılara uygulanmıştır. Çalışmanın sonucu olarak, kullanılan örneklem verilerinde yapılan analizlerde; erkeklerin, 20-30 yaşındaki bireylerin ve bekarların sigara bağımlılıkları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Nikotin bağımlılığı ile Dürtüsellik arasında anlamlı derecede düşük düzey korelasyon bulunmuş olup dürtüselliğin tüm alt boyuları ile nikotin bağımlılığı anlamlı olarak ilişkisellik içindedir.
Huzurlu ve mutlu yaşamın değerler ve karakter güçleri bağlamında karma bir araştırmayla incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, huzurlu ve mutlu yaşamın özelliklerinin ve kaynaklarının incelenmesidir. Araştırma nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma desenlerinden sıralı keşfedici desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde gömülü teori deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde çalışmaya katılmaya gönüllü olan yaşları 21 ile 82 arasında değişen 26 katılımcı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde ilişkisel tarama modeli ve yapısall eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi yaşları 18 ile 75 arasında değişen, yaş ortalamaları 30.46 olan 548 kadın ve 330 erkek olmak üzere toplam 900 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmanın nitel aşamasında ortaya çıkan bulgulara göre huzurlu ve mutlu yaşam; rahatlatıcı ve olumlu duyguların olmasını ve olumsuz duyguların olmamasını ifade etmektedir. Huzur ve mutluluk birbirleriyle ilişkili kavramlar olmasına ve iç içe geçmesine rağmen huzurun mutluluğa göre daha kalıcı, öncelikli ve önemli olduğu anlaşılmıştır. İlişkiler ve güven, kişisel erdemler, toplumsal erdemler, kabul, maneviyat, sorunların geliştirici gücü, iyimserlik, doğa, sağlık, ekonomik durumun yeterli olması, faaliyetler ve yüzeysel çözümler huzur ve mutluluğun kaynaklarını oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasında huzur ve mutluluk hoşgörü, yardımseverlik, kanaat ve maneviyat, sorumluluk, amaçlılık, değerlilik, güven ve güvenilirlik özellikleriyle pozitif ilişkili bulunmuştur. Araştırmada evliler, ilişkisi olanlar, yakın zamanda olumsuz yaşam deneyimi olmayanlar, orta ve ileri yetişkinler, algılanan gelir düzeyi yüksek olanlar, yaşamının çoğunu Sinop'ta geçirenler, algılanan başarı düzeyleri yüksek olanlar daha huzurlu bulunmuştur. Ayrıca kadınların, ilişkisi olanların, algılanan gelir düzeyi yüksek olanların ve algılanan başarı düzeyleri yüksek olanların daha mutlu oldukları tespit edilmiştir.
Obez olan ve olmayan bir grup bireyde diyet uyum davranışının psikososyal yordayıcılarının incelenmesi: Planlı davranış kuramı çerçevesinde bir batarya geliştirme ve model sınama çalışması

Dünya Sağlık Örgütü tarafından obezite, bireyin vücudunda sağlığını bozacak derecede yağın birikmesi olarak tanımlanmaktadır (DSÖ, 1997). Genetik, çevresel ve psikolojik etkileşimler sonucu oluşabilen obezite, birçok tıbbi problemi beraberinde getirdiği için tedavi edilmesi gereken kronik bir hastalıktır. Obezite tedavisinde yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri diyet tedavisidir. Araştırma bulguları, risk grubunda olan kişilerin diyete başlama ve uyum göstermede zorluklar yaşadığını göstermektedir. Bu araştırmanın temel amacı: diyet uyum davranışının psikososyal neden ve yordayıcılarını Planlı Davranış Kuramı perspektifinde ele alan bir diyet uyum bataryasının geliştirilmesidir. Araştırmanın diğer amacı ise, PDK'nın yapıları arasında öngördüğü: tutumlar, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrolün davranışı niyet üzerinden dolaylı olarak yordayacağı; davranışın en güçlü yordayıcısının niyet olacağı yönündeki modelin sınanmasıdır. Bu kapsamda geliştirilen Planlı Davranış Kuramı Diyet Uyum Bataryası ; tutumlar, öznel normlar, algılanan davranışsal kontrol, niyet ve davranış yapılarını ölçümleyen iki endeks ve 13 ölçekten oluşmaktadır. Batarya ölçeklerinin geçerlik ve güvenirlik çalışması İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nde eğitim görmeye devam eden, 18-59 yaş arası, 303 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik kapsamında iç-tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Geçerlik kapsamında ise madde analizi ve faktör analizi gerçekleştirilmiş; bataryanın içerisinde yer alan ölçeklerin birbirleri ve Yeme Bozukluğunu Değerlendirme Ölçeği, Yeme Tutum Testi (YTT-26), Hasta Sağlık Anketi, Kısa Form- 36 Sağlık Taraması (SF-36), Diyet Özyeterlilik İnançları Ölçeği ile arasındaki korelasyon katsayıları incelenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, PDKDUB'nin 68 maddeden oluştuğu, içinde yer alan ölçeklerin geçerli ve güvenilir olduğu gözlemlenmiştir. Davranışsal niyeti en fazla dolaylı tutumların; davranışı ise niyetin yordadığı görülmüştür. Tutumlar ve özyeterlik ile davranış arasında davranışsal niyetin kısmi aracı etkisi bulgulanmıştır. Sonuç olarak, ilgili bulgular bataryanın geçerlik ve güvenirliği ile PDK öngörülerine dair kanıtlar sunmakta olup, diyet uyum davranışı konusunda PDK temelli oluşturulacak müdahale programlarında özellikle tutumlar ve özyeterlik yapılarının göz önünde bulundurulmasının önem taşıdığını düşündürmektedir.
Benlik saygısının, kişilik özellikleri ve ego kimlik süreci açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin benlik saygıları, kişilik özellikleri ve ego kimlik süreçleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve kişilik özellikleri ile ego kimlik süreçlerinin benlik saygısı düzeylerini anlamlı olarak açıklayıp açıklamadığını belirlemektir. Araştırma sonucunda, benlik saygısının benlik değeri alt boyutu ile kararlılık, dışa dönüklük, sorumluluk ve deneyime açıklık ile pozitif yönde, keşfetme ve duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kararlılık, dışa dönüklük, duygusal dengesizlik ve yumuşak başlılık benlik değerini anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Benlik saygısı alt boyutu özgüven ile kararlılık, dışa dönüklük, yumuşak başlılık, sorumluluk ve deneyime açıklık ile pozitif yönde, keşfetme ve duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Kararlılık, duygusal dengesizlik ve dışa dönüklük özgüveni anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Benlik saygısı alt boyutu depresif duygulanım; kararlılık, dışa dönüklük, yumuşak başlılık, sorumluluk ve deneyime açıklık ile pozitif yönde, keşfetme, duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahiptir. Kararlılık, dışa dönüklük ve duygusal dengesizlik depresif duygulanımı anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Benlik saygısı alt boyutu kendine yetme; kararlılık, dışa dönüklük, sorumluluk ve deneyime açıklık ile pozitif yönde, duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahiptir. Kararlılık, dışa dönüklük, sorumluluk, yumuşak başlılık ve duygusal dengesizlik kendine yetmeyi anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Benlik saygısı alt boyutu başarma ve üretkenlik ile kararlılık, dışa dönüklük, deneyime açıklık ve sorumluluk arasında pozitif, duygusal dengesizlik ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Kararlılık, duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk, başarma ve üretkenliği anlamlı düzeyde açıklamaktadır.
Group eye tracking

Sosyal etkileşim, büyük ölçüde göz hareketlerinin içerdiği bilgiye dayanır. Buna rağmen, günümüzde yapılan göz hareketi araştırmalarının çoğu deneklerin tek başına ve ayrı odalarda göz verisinin toplanması ile yapılmaktadır. Bu deneyler, insan gözünün optik sistemini, gözün sıçrama davranışlarını ve belirli koşullar altında gözün nasıl duraksadığını araştırmamıza olanak sağlamaktadır. Ama bu tür deneyler gözün sosyal etkileşimdeki yerini analiz etmemizde yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada, sosyal iletişimde gözün rolünü inceleyebilmek adına, bir ortam tasarlayıp geliştirdik. Geliştirdiğimiz ortam kısaca GET ortamı, gözün grup içerisindeki davranışını modellemeyi amaçlamaktadır. GET ortamının yazılım altyapısı, istemci makineler arasında kurulan ağ altyapısı ve deney esnasında grup içerisindeki istemcilerin veri aktarımın modellenmesi üzerinedir. Bu tezde, grup göz verisinin ölçülmesi amacı ile tasarlanan uyaran ve grup koşullarının detayları anlatılacak, toplanan grup göz hareketi verisinin analiz sonuçları raporlanacaktır.
An investigation of autobiographical memories through the lens of an honor culture

Kültürün otobiyografik hafızayı etkilediği bilinmesine rağmen, otobiyografik anı anlatılarını onur kültürü perspektifinden inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Burada sunulan çalışmalarda, onur ile ilgili şemaların örtük ve açık aktivasyonu, onurla ilgili kavramları onaylama, ve cinsiyetin Türk katılımcıların otobiyografik anıları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. İlk çalışmada, onur grubunda onurla ilgili kelimeler içeren karışık cümleler görevi kullanılarak onur kavramı örtük olarak aktive edildikten sonra, katılımcılardan bir cinsiyet-tanımlayıcı anı anlatmaları istenmiştir. Sonuçlar, onur grubundaki erkeklerin, anılarında kontrol grubundaki erkeklere göre, onurun yüceltildiği ve onura saldırıldığı temalardan daha fazla bahsettiğini göstermiştir. Bununla beraber, onurla ilgili kavramları daha fazla onaylayan onur grubundaki kadınların, onur grubundaki erkeklere göre, aile ile ilgili anılar vermeye daha az yatkınken, anılarını gözlemci perspektifinden aktarmaya daha fazla yatkın oldukları görülmüştür. İkinci çalışmada katılımcılar, onurun yüceltildiği anı, onura saldırıldığı anı, ve önemli anı gruplarına rastgele tahsis edilmiş, ve onur ile ilgili anıların önemli bulunan anılardan nasıl farklılaştığı incelenmiştir. Onur ile ilgili anıların aile, arkadaş, ya da romantik partner gruplarına dahil olmayan kişilerle ilişkisellik temasını daha fazla içerdiği, ve bu tür anılarda bir seyircinin varlığından bahsedilme olasılığının, önemli anılara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Onurun yüceltildiği anıların onur ile ilgili temaları içerme olasılıklarının, diğer tipteki anılara göre daha yüksek olduğu, ve bu tür anılara fenomenolojik özellikler üzerinden daha yüksek değerler verildiği bulunmuştur. Ayrıca, erkeklerin de anılarına, kadınlara göre daha yüksek fenomenolojik değerler verdiği görülmüştür. Hepsi birden düşünüldüğünde, sonuçlarımız, otobiyografik bellek ve onur kültürü arasındaki ilişki bakımından bir tür 'olumluluk yanlılığı'na işaret etmektedir.
Zihin engelli çocuk annelerine ödüllendirme ve eleştirmemenin kazandırılmasında bigilendirme, dönüt verme, dönüt verme ve ödüllendirmenin etkinliği

Bu araştırmada, annelere çocuklarının uygun davranışlarını ödüllendirme ve uygun olmayan davranışlarını eleştirmeme becerilerinin kazandırılmasında bilgilendirme, dönüt verme, dönüt verme ile ödüllerin birlikte kullanılması süreçlerinin, annelerin ödül kullanma ve eleştirme sıklığında, çocukların ise uygun olan ve olmayan davranışlarında ne düzeyde değişikliğe yol açtığım belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın deneklerim, Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü'ne damşma ve eğitim amacıyla başvuran üç zihin engelli çocuk ve onların anneleri oluşturmuştur. Araştırmada kullanılmak üzere, annelere çocuklarının davranışlarını ödüllendirme ve eleştirmeme becerilerini kazandırmak amacıyla yazılı materyal hazırlanmıştır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için hedef davramşlar belirlenmiştir. Hedef davramşları belirlemede anekdot kaydı tutulmuştur. Anekdot kayıtlan, davramş öncesi, davramş ve davranış sonrası olmak üzere analiz edilmiştir. Anekdot kayıtlarıyla çocukların değiştirilecek davranışları belirlenmiştir. Hedef davramşlar zaman aralığı kayıt tekniği ile hedef davranış kayıt formu kullanılarak 10 saniyelik aralıklarla kayıt edilmiştir. Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden değişen koşullar deseni kullamlmıştır. Değişen koşullar deseni, , , biçiminde desenlenmiştir. Araştırma sürecinde kullanılmak üzere annelerin tercih ettiği ödülleri belirlemek amacıyla ödül listesi hazırlanmıştır. Deney sürecinin gerçekleştirilmesinde, anekdot kayıtlarının tutulması ve hedef davranışların belirlenmesini izleyen oturumlarda, başlama düzeyi verileri toplandıktan sonra anneler bilgilendirilmiştir, bilgilendirmeyi izleyen oturumlarda kayıtlara devam edilmiştir. Daha sonra gösterdikleri ödüllendirme becerisinin sıklığı konusunda annelere dönüt verilmiştir. Son evrede dönüt vermenin yanı sıra anneler ödüllendirilmiştir. Araştırmanın başlıca bulguları şöyledir: Bilgilendirme, dönüt verme, dönüt verme ve ödüllendirme tekniklerinin kullanıldığı anne eğitiminin her evresinde annelerin ödüllendirme becerilerinin arttığı görülmüştür. Bilgilendirme, dönüt verme, dönüt verme ve ödüllendirme tekniklerinin kullanıldığı eğitim programı, çocukların hedeflenen uygun davranışlarında da önemli düzeyde değişikliğe yol açmıştır. Annelerin, çocukların uygun olmayan davranışlarını izleyen eleştiri yorumlan azalmış hatta sıfır düzeyine kadar inmiştir. Çocukların hedeflenen uygun olmayan davranışlarında önce bir değişkenlik olmuş, ancak, anne eğitiminin devamında uygun olmayan davranışlarda önemli düzeyde ve kararlı bir azalma belirlenmiştir. Anne eğitiminin tamamlanmasını izleyen beş haftalık süreden sonra hem annelerin hem de çocukların kayıt edilen hedef davramşlarmdaki değişikliklerin önemli oranda devam ettiği görülmüştür. Araştırma sonucunda; bilgilendirme, dönüt verme, dönüt verme ve ödüllerin birlikte kullanıldığı anne eğitimi süresince, annelerin hedef davranışlarmdaki değişiklikler giderek amaca yaklaşmıştır. Benzer değişiklikler çocukların belirlenen hedef davranışlarında da görülmüştür.
Relationship between values and culture: A comparison of Central Asian and Turkish university students

Bu çalışmanın amacı, (1) kültür ve değer kavramlar arasındaki ilişkiyi, (2) Türkiye'de öğrenim görmekte olan Komünizm-sonrası Türki Cumhuriyetler' den gelen üniversite öğrencileri ve Türk üniversite öğrencilerinin değer yapıları arasındaki farklılıkları ve (3) Triandis' in kültür kavramı ile Schwartz'ın değer kavramı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Araştırmanın örneklemi 292 Türk üniversite öğrencisi ve değişik Türk üniversitelerinde okumakta olan 299 Türkiöğrenciden oluşmaktadır. Katılımcılara dikey-yatay ve bireyci-toplulukçu olmak üzere iki kültür boyutunu ölçen INDCOL ve temel değer türlerini ve boyutlarını ölçen PVQ uygulanmıştır. Kısmi korelasyon analizi kültür ve değerler arasında beklenen ilişkilerin olduğunu göstermiştir. Yatay-toplulukçulariyilikseverlik değerine, dikey-bireyciler başarmaya ve dikey-toplulukçular ise güçle ilgili değerlere daha fazla önem verdiği bulunmuştur. İki örneklem grubununkıyaslanmasıyla elde edilen sonuçlar, iki grubun farklı değer tiplerine farklı derecede önem verdiklerini göstermiştir. Komünizm-sonrası Türki Cumhuriyetlerden gelen üniversite öğrencileri ilişkiselliğe Türk öğrencilerine göre daha fazla, zihinsel ve duygusal özerkliğe ve eşitliğe ise Türk öğrencilerden daha az önem verdikleri bulunmuştur. Bu çalışmanın bulguları kültür ve değer kavramlarının sistematik olarak ilişkilendirilebileceğini göstermiştir. Bu ilişkilendirme üzerine bina edilen kültürel hipotezler de desteklenmiştir. Buna göre, Komünizm-sonrası TürkiCumhuriyetlerden gelen öğrenciler Türk öğrencilerine göre daha yüksek düzeydedikey-toplulukçuluk ve daha düşük düzeyde yatay-bireycilik bildirmişlerdir. Çalışmanın tartışma bölümünde, bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve örneklem gruplarının özelliklerine, Orta Asya'daki gelişmelere ve kültürleşmeliteratürüyle ilgili konulara özel bir vurgu yapılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmanınkültür ve değer kavramları arasındaki ilişkinin kültürlerarası geçerliliğininaraştırıldığı literatüre önemli katkılarda bulunduğu söylenilebilir.
Travma sonrası stres modeli oluşturulmuş sıçanlarda M1 reseptörlerinin rolü

Travma sonrası stres bozukluğu, travmadan sonra en sık karşılaşılan ve temelinde hafıza disfonksiyonlarının yattığı düşünülen psikiyatrik bir bozukluktur. Kolinerjik sistemin ve özellikle M1 reseptörlerinin öğrenme ve hafızada rollerinin olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada saldırgan hayvan kokusu ile oluşturulmuş TSSB modelinde M1 reseptörlerinin rollerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, kullanılmış kedi kumuna maruz bırakılaran Sprague-Dawley suşu dişi sıçanlara bir hafta boyunca selektif M1 reseptör antagonisti olan pirenzepin (1mg/kg ve 2 mg/kg) ya da fizyolojik tuzlu su intraperitonal olarak uygulanmıştır. Bu sıçanlar, bir hafta sonra yükseltilmiş artı labirenti testine tabi tutularak anksiyete parametreleri ölçülmüş ve rostral pons bölgelerindeki noradrenalin konsantrasyonları yüksek basınçlı sıvı kromatografi sistemi ile analiz edilmiştir. Saldırgan hayvan kokusuna maruz bırakılarak oluşturulan travma; anksiyete indeksi, dona kalma süreleri ve NA konsantrasyonlarında değişime sebep olmuştur. Travmaya maruz bırakılan ve FTS uygulanan sıçanların anksiyete indeksleri diğer tüm gruplara göre anlamlı derecede yüksek bulunurken (p<0,05) dona kalma sürelerinde böyle bir fark görülmemiştir (p>0,05). Rostral pons bölgesindeki NA konsantrasyonları travmaya maruz bırakılan ve FTS uygulanan sıçanlarda tüm gruplara göre anlamlı derecede yüksektir (p<0,01). Travmaya maruz bırakılmayla artan NA konsantrasyonları ve anksiyete indeksleri, pirenzepin tedavisinin her iki dozu ile baskılanmıştır. Fakat pirenzepin tedavisinin dona kalma süreleri üzerinde bir etkisi olmamıştır. Bu bulgular, seçilen TSSB hayvan modelinin çalıştığını ve TSSB'nin altında yatan mekanizmalarda M1 reseptörlerinin rolü olabileceğini göstermektedir.