Okul öncesi dönemdeki çocuklarda kendini yönetme becerisindeki farkındalığın gelişimi: Ataşehir örneği

Gelişim; fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönleriyle bir bütündür. Hızlı bir seyir izleyen okul öncesi dönemde gelişim; çocuğun doğuştan getirdiği özellikler ve çevre etmenleri tarafından şekillenmektedir. İçinde yaşadığı toplum normlarına ve beklentilerine uygun davranışlar gösteren kişi, sosyal yönden gelişmiştir. Çok erken dönemden itibaren temelleri atılmaya başlanan; yemek yeme, giyinme, soyunma, temizlik, tuvalet vb. öz bakımla ilgili alışkanlıkları kazandırmada başta anneler olmak üzere çocuğun bakımıyla ilgilenen kişilere büyük görevler düşmektedir. Bu nedenle okul öncesi eğitim kurumlarındaki okul öncesi çocuklar ve bu çocukların ebeveynlerinin sosyodemografik özellikleriyle kendini yönetme davranışına yönelik tutumları arasındaki ilişki tespit edilmeye ve açıklanmaya çalışılacaktır. Bu araştırmada 48-72 aylık okul öncesi dönemdeki çocuklarda kendini yönetmebecerisindeki farkındalığın gelişimi Ataşehir örneğinde incelenmiştir. Bu genel amaç doğrultusunda; okul öncesi dönemde çocuğun kendini yönetme davranışının ailedeki çocuk sayısına, ailede kaçıncı çocuk olduğuna, çocuğun bakımında anneye yardımcı birinin varlığına, anneye yardımcı olan kişiye, aile içinde yaşayan akrabaya, annenin ve babanın eğitim durumuna ve annenin çalışma durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığının diğer bir deyişle 48-72 aylık çocukların kendini yönetme becerisine ne ölçüde sahip olduğunun tespit edilmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 255 okul öncesikamu ve/veya özel okul öncesi eğitim kurumuna devam eden okul öncesi çocuk ve bunların ebeveynleri oluşturmuştur. Bu araştırmada 12 maddelik kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan Kendini Yönetme Davranışı Ölçeği, 40 maddeden oluşmaktadır. Daha önce geliştirilip uygulanan Kendini Yönetme Davranışı Ölçeği'nin 7 alt boyutundan 'Kendine ve Çevresine Özen Gösterme' boyutu için hesaplanan alpha içtutarlılık katsayısı 0 .84; 'Özbakım/Giyinme' boyutu için 0 .70; 'Kendini İfade etme'boyutu için 0 .68; 'Kişiler Arası İletişim' boyutu için 0 .68; 'Özbakım/Temizlik' boyutu için 0 .49; 'Yetişkinden Ayrılma ve Acil Durumlarla Baş Edebilme' boyutu için 0 .47;'Kendini ve Eşyalarını Koruma' boyutu için 0 .58'dir. Öz düzenleme, kendini yönetme, okul öncesi, bilinçli farkındalık, ebeveyn-çocukilişkisi gibi kavramlar üzerinde durularak bu konulardaki diğer akademik düzeydekiçalışmalardan yararlanılmıştır. İstanbul ili Ataşehir ilçesinde yaşayan 255 okul öncesikamu ve/veya özel okul öncesi eğitim kurumuna devam eden okul öncesi çocuk ve bunların ebeveynlere kişisel bilgi formu ve Kendini Yönetme Davranışı Ölçeğinden oluşan bir çevrimiçi anket uygulaması yapılmıştır. Anket verileri SPSS programı ile değerlendirilmiş, özyeterlik inancının sosyodemografik özellikler arasındaki ilişki karşılaştırılmıştır. Çalışma grubunu oluşturan çocukların erkek ve kız çocuğu olması, çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların ailelerindeki çocuk sayısı;çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların ailelerindekikaçıncı çocuk olduğu durumu; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların ailelerinde çocuğun bakımında anneye yardımcı olan kişidurumu; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların aileleri içinde yaşayan akrabanın veya kişinin olması veya olmaması; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların annelerinin eğitim düzeyi; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların babalarının eğitim düzeyi;çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların annelerininçalışıyor olması veya olmaması; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği, çocukların annelerinin yaş aralığı; çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği ve çocukların annelerinin algıladığı ailenin ekonomik düzeyi;çocukların kendi kendini yönetme davranışını etkilemediği görülmüştür. Bununla birlikteanneleri çalışmayan çocukların kendi kendini yönetme davranış düzeyi, anneleri çalışan çocukların kendi kendini yönetme davranış düzeyinden fazla olduğu saptanmıştır. Çalışma sonucunda çocukların çok büyük bir çoğunluğunun her zaman için 'kendine ait eşyaları tanıdığı ve sahiplendiği', fakat yine aynı çocukların nadiren'yetişkin gözetiminde kısa mesafelerde yetişkinden ayrıldığı'ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla çocukların çoğunlukla bir ebeveyn veya ebeveyn harici bir kişiyle beraber iken kendini yönetme davranışı sergilediği ve kazandığı fakat bunlardanuzaklaştığı takdirde aynı başarıyı gösteremediği ortaya çıkmıştır.