Lise öğrencilerinin karar verme davranışlarının bazı değişkenlere göre yordanması

Bu araştırmada, lise öğrencilerinin karar verme davranışları cinsiyet, sınıf düzeyi, anne babanın eğitim düzeyi, ailenin algılanan gelir düzeyi, algılanan anne-baba tutumu, algılanan akademik basan ve özsaygı düzeyi değişkenleri açısından yordanmıştır. Araştırma, İzmir il merkezindeki altı resmi/genel lisenin lise 1., lise 2. ve lise 3. sınıflarında eğitim gören 33 5'i kız ve 290'ı erkek olmak üzere toplam 625 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada, Kuzgun'un (1992) geliştirdiği 'Karar Stratejisi Ölçeği' ve Güngör'ün (1989) geliştirdiği 'Özsaygı Envanteri' İzmir il merkezindeki altı resmi/genel liseden 625 lise öğrencisine uygulanmıştır. Aynı zamanda, öğrencilerin sosyo-demografik özelliklerine ilişkin bilgiler araştırmacı tarafından geliştirilen 'Kişisel Bilgi Formu' ile elde edilmiştir. Karar Stratejisi Ölçeği, Özsaygı Envanteri ve Kişisel Bilgi Formu yoluyla elde edilen bilgiler SPSS (11. 0 versiyonu) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada ele alman bağımsız değişkenlerin mantıklı karar verme, içtepisel karar verme, bağımlı karar 204 verme ve kararsızlık düzeylerini yordama gücünü belirlemek amacıyla 'aşamalı çoklu regresyon' analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre özsaygı, algılanan akademik başarıya ilişkin tanımlanan Dummy2, annenin eğitim durumuna ilişkin tanımlanan Dummy4, cinsiyet Dummy, ve yine algılanan akademik başarıya ilişkin tanımlanan Dummy 3 değişkenleri mantıklı karar verme stratejisinin önemli yordayıcılarıdır. Öğrencilerin mantıklı karar verme stratejisi puanlarındaki varyansın % 6 .2'sini özsaygı düzeyinin, % 1 .8'ini algılanan akademik başarıya ilişkin tanımlanan Dummy 2 değişkeninin, % 1 ,4'ünü annenin eğitim durumuna ilişkin tanımlanan Dummy 4 değişkeninin, % 0 ,9'unu cinsiyet Dummy değişkeninin ve yine % 0 .8'ini algılanan akademik başarıya ilişkin tanımlanan Dummy 3 değişkeninin açıkladığı bulunmuştur. Bu beş değişken öğrencilerin Mantıklı Karar Verme Stratejisi Alt Ölçeği puanlarındaki toplam varyansın % 11. 2' sini açıklamaktadır. Araştırmanın bulguları özsaygı ve annenin eğitim durumuna ilişkin tanımlanan Dummy 4 değişkenlerinin içtepisel karar verme stratejisinin önemli yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin içtepisel karar verme stratejisi puanlarındaki varyansın % 1 .8'ini özsaygının ve % 0 ,8'ini ise annenin eğitim durumuna ilişkin tanımlanan Dummy 4 değişkeninin (annenin lise mezunu 205 olması) açıkladığı bulunmuştur. Bu iki değişken öğrencilerin İçtepisel Karar Verme Stratejisi Alt Ölçeği puanlarındaki toplam varyansm % 2 .6'sını açıklamaktadır. Araştırma sonuçları, özsaygı ve sınıf düzeyine ilişkin tanımlanan Dummy 3 değişkenlerinin bağımlı karar verme stratejisinin önemli yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin bağımlı karar verme stratejisi puanlarındaki varyansın % 0 .8'ini özsaygı düzeyinin ve % 0 ,6'smı ise sınıf düzeyine ilişkin tanımlanan Dummy 3 değişkeninin (lise 3. sınıfta öğrenci olma) açıkladığı bulunmuştur. Bu iki değişken öğrencilerin Bağımlı Karar Verme Stratejisi Alt Ölçeği puanlarındaki toplam varyansın % 1 .5'ini açıklamaktadır. Yine, araştırma bulguları özsaygı, cinsiyet Dummy ve algılanan gelir durumuna ilişkin tanımlanan Dummy 2 değişkenlerinin kararsızlık stratejisinin önemli yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin kararsızlık stratejisi puanlarındaki varyansın % 14 .1'ini özsaygı düzeyinin, % 3 .6'sının cinsiyet Dummy değişkeninin ve % 0 ,8'ini ise algılanan gelir durumuna ilişkin tanımlanan Dummy 2 değişkeninin açıkladığı bulunmuştur. Bu üç değişken öğrencilerin Kararsızlık Stratejisi Alt Ölçeği puanlarındaki toplam varyansın % 18. 5'ini açıklamaktadır. Sonuç olarak, araştırma bulguları karar verme stratejilerinin en önemli yordayıcısının özsaygı olduğunu göstermektedir.