Türk kamu yönetiminde danışmanlık

TÜRK KAMU YÖNETİMİNDE DANIŞMANLIK Bu tez çalışması, 'Türk Kamu Yönetiminde Danışmanlık' başlığı altında iki bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde danışmanlık konusu kavramsal ve kuramsal olarak ele alınmış; ikinci bölümde ise Türk Kamu Yönetimindeki danışmanlık konusu incelenmiştir. Tezde, danışmanlık konusu teorik açıdan bakıldığında karşımıza; danışma, danışman, danışmanlık, yönetim, karar verme gibi kavramlar ile danışmanın görevleri ve özellikleri, danışmanlık ilişkisi, danışmanlık modelleri ve kuramları, yönetim-karar verme ve danışmanlık ilişkisi, yönetim danışmanlığı gibi konular çıkmaktadır. Türk Kamu Yönetimindeki danışmanlık konusu anlatılırken ise; Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisi, bakanlıklar, yerel yönetimler ve bazı danışman niteliğindeki kurumlar incelenmiştir. Danışmanlığı, danışma ve danışmanlık olmak üzere ikiye ayırmak gerekir. Danışma, günlük hayatta herkesin kullandığı bir sorun çözme metodudur. Bu anlamda danışma, kişilerin bir sorunu çözebilmek, birden fazla alternatif arasından en doğru olanı seçebilmek, ya da bir konu hakkında en makul kararı verebilmek için bilgisine, görgüsüne, tecrübesine, becerisine vb. inandıkları kimselerden bilgi, görüş, düşünce alma işidir. Bu işlev kurumsallaşmamış, belli kurallara bağlanmamıştır. Danışma karşılığında herhangi bir ücret ödenmez. Bizi ilgilendiren profesyonel danışmanlık konusudur. Bu, yukarıda tanımı yapılan danışma işlevinin kurumsallaşmış, belli kurallara bağlanmış, karşılığında bir bedel ödenen ve profesyonel kişilerce sunulan şeklidir. Profesyonel danışmanlık ilişkisinin bazı özellikleri vardır. Öncelikle bu ilişki gönüllü bir ilişkidir. Bir ölçüde de olsa kurumsallaşmış ve belli kurallara bağlanmıştır. Taraflar arasındaki ilişkinin mahiyeti, sınırları tanımlanmıştır. 131 Danışmanın hangi konularda hizmet vereceği ve bunun karşılığında alacağı ücret bellidir. Türk Kamu Yönetimine baktığımızda karşımıza iki danışman tipi çıkmaktadır. Bunlar kurmay danışmanlar ve istisnai devlet memuru statüsündeki danışmanlardır.. Kurmay danışmanlar, kamu yönetiminin ortak görevleri olan ve uzmanlık gerektiren araştırma, inceleme, bilgi toplama, planlama, istatistik, gibi çalışmaları yaparlar. İstisnai devlet memuru statüsündeki müşavirler ise engin bilgi ve tecrübelerinden faydalanılmak üzere, başta devletin genel siyasetinden sorumlu Cumhurbaşkanı, Başbakan ve bakanlar olmak üzere, önemli görevlerde bulunan yöneticilere doğrudan bağlı olarak hizmet veren kişilerdir. Araştırma, planlama ve koordinasyon birimleri, hukuk müşavirlikleri, basın müşavirlikleri ve halkla ilişkiler müşavirlikleri Türk Kamu Yönetimindeki ortak danışma birimlerinden en yaygın olanlarıdır. Devlet Planlama Teşkilatı, Milli Prodüktivite Merkezi, Devlet istatistik Enstitüsü, Milli Güvenli Kurulu, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, üniversiteler ve Danıştay'ı Türk Kamu Yönetimindeki danışman kurumlara örnek olarak gösterebiliriz. Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Başbakanlık, bakanlıklar ve yerel yönetimlerde hangi danışma birimlerin nasıl ve hangi şartlarda kurulacağı veya kurulabileceği, mevzuatla belirlenmiştir. Cumhurbaşkanlığındaki müşavirlik birimleri Cumhurbaşkanının sekreteryası durumundaki Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine bağlı olarak, kurmay danışmanlar ve istisnai devlet memuru durumundaki müşavirler görev yapmakta ve Cumhurbaşkanına danışmanlık hizmeti vermektedirler. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bakıldığında karşımıza meclis başkanlığına bağlı danışmanları ve milletvekili danışmanları çıkmaktadır. Ayrıca TBMM ile ilgili mecliste grubu bulunan siyasi parti temsilcilerinden oluşan ve Meclis Başkam liderliğinde toplanan Meclis Danışma Kurulu bulunmaktadır. Başbakanlık merkez örgütündeki danışma birimleri arasında gösterilen danışmanlar ise, başbakan müşavirleri, başbakanlık müşavirleri, hukuk müşavirleri ve basın müşavirleridir. Başbakan kendi belirleyeceği konularda kendisine yardımcı olması için 15 başbakan başmüşaviri ve 20 başbakan müşaviri', Başbakan ve Devlet 132 Bakanlarına önem ve öncelik taşıyan konularda danışmanlık yapmak üzere en fazla 85 başbakanlık müşaviri atanabilmektedir. Başbakanlık merkez örgütünde ayrıca hukuk müşavirimi basın müşavirliği ve yardımcı birimler arasında yer alan ve Başbakanlık ile kamuoyu arasındaki iletişimi sağlamakla görevli Başbakanlık Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı mevcuttur. Bakanlık merkez örgütünde görülen danışma birimleri ise; hukuk müşavirliği, Araştırma, planlama ve koordinasyon birimleri, basın ve halkla ilişkiler müşavirliği ile bakanlık müşavirleridir. Yerel yönetimlerde daha çok Araştırma, planlama ve koordinasyon birimleri, hukuk müşavirlikleri veya halkla ilişkiler müşavirlikleri gibi kurmay danışmanlık birimleri görülmektedir. Diğer müşavirler ise genelde büyükşehir belediyelerinde rastlanılmaktadır 133