Ortaöğretim öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülükleri ve aile içi ilişkileri

Bu araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülükleri ile aile içi psikolojik ilişki örüntüleri arasındaki ilişki ve aile içi psikolojik ilişki örüntülerininöğrenilmiş güçlülüklerini yordayıcılığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte, ortaöğretim öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin okul türüne, sınıf seviyesine, cinsiyet değişkenine, anne-baba eğitim düzeyine, kardeş sayısına ve aile işlevlerinin sağlıklılık durumuna göre farklılıklaşıp, farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2006- 2007 öğretim yılında stanbul ili Anadolu yakasında eğitim veren, resmi ve özel lise 10 ve 11. sınıflarında okumakta olan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde, 2006- 2007 öğretim yılında stanbul ili Anadolu yakasındaki 6 ilçede, resmi ve özel liselerden oranlı küme örnekleme yöntemiyle random olarak yapılan okul seçimleri sonucunda altısı özel, altısı devlet olmak üzere 12 okul belirlenmiştir. Bu okullardan random olarak seçilen ve araştırma kapsamına alınan 738 öğrencinin 357' si kız olup, 381' i ise erkektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, öğrencilerin sosyo-demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak için araştırmacı tarafından geliştirilmiş 'Kişisel Bilgi Formu' ile birlikte 'Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği' (Rosenbaum, 1980) ve 'Aile Değerlendirme Ölçeği' (Epstein, Bolwin ve Bishop, 1983) kullanılmıştır. SPSS 11.5 istatistik paket programının kullanıldığı veri analizinde, öğrencilerin demografik özelliklerinin frekans ve yüzde dağılımlarının yanı sıra öğrenilmiş güçlülük ve aile içi psikolojik ilişki örüntüleri alt boyut puanlarının aritmetik ortalama ve standart sapmaları belirlenmiş daha sonra öğrenilmiş güçlülükleri ile algılanan aile içi psikolojik ilişki örüntülerinin ilişkisini belirlemek üzere 'Pearson Korelasyon Katsayısı', öğrencilerin algılanan aile içi psikolojik ilişki örüntülerinin, öğrenilmiş güçlülüklerini yordayıcılığını belirlemek üzere 'Çoklu Regresyon'tekniği, öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinin okul türü, sınıf seviyesi, cinsiyet ve aile işlevlerinin sağlıklılık durumuna göre farklılaşıp, farklılaşmadığını belirlemek üzere 'Bağımsız Grup t-testi' ve öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinin anne-babaeğitim düzeyi ve kardeş sayısına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere'Tek Yönlü Varyans Analizi' tekniği kullanılmıştır. Grup ortalamalarının anlamlı olduğu durumlarda(p<.05), homojen dağılımlarda farklılıkların kaynağını bulmak için ise 'Scheffe' tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ortaöğretim öğrencilerin öğrenilmiş güçlülükleri ile aile ilişkileri arasında anlamlı düzeyde bir ilişkinin var olduğu, bunun yanı sıra aile ilişkileri alt boyutlarından, iletişim, roller ve davranış kontrolü'nün öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinin anlamlı yordamcısı olduğu görülmüştür. Diğer yandan devlet okulunda okuyan öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüğü, özel okulda okuyanöğrencilerden; kız öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüğü, erkek öğrencilerden; anneleriilköğretim mezunu olan öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinin, anneleri ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olan öğrencilerden; babaları okul mezunu olmayan ve ilköğretim mezunu olan öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinin, babaları yükseköğretim mezunu olan öğrencilerden daha yüksek olduğu belirlenmiş, kardeş sayısınınöğrencilerinin öğrenilmiş güçlülüklerinde bir farklılaşmaya neden olmadığı görülmüştür. Ayrıca, aile ilişkileri alt boyutları işlevleri sağlıklı olan öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüğünün, aile ilişkileri işlevleri sağlıklı olmayan öğrencilerin öğrenilmiş güçlülüklerinden daha yüksek olduğu bulunmuştur.