Understanding the gestural, lexical and grammatical development of turkish-speaking infants and toddlers: Validity study of the Turkish Communicative Development Inventory

Dil gelişiminin, genel gelişim ve ileriki dönem akademik başarının önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmesi ile birlikte, erken dönem dil gelişim düzeylerini belirlemekte kullanılacak etkili ve geçerli ölçme ve değerlendirme araçlarının oluşturulması, gelişim psikolojisi alanını meşgul eden önemli araştırma konularından biri olmaktadır. Bu çalışma, anadili olarak Türkçe öğrenmekte olan çocukların erken dönem dil gelişim düzeylerini belirlemekte kullanılmak amacıyla, MacArthur-Bates Communicative Development Inventory'nin (Fenson, Dale, Reznick, Thal, Bates, Hartung, Pethick, & Reilly, 1993) Türkçe'ye uyarlama çalışması olan Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri'nin (Aksu-Koç, Küntay, Acarlar, Maviş, Sofu, Topbaş & Turan, 2011) psikometrik özelliklerinin incelendiği bir eş zamanlı geçerlik çalışmasıdır. TİGE iki envanterden oluşmaktadır: TİGE-I, 8-16 aylık bebeklerin iletişim davranışları ve sözcük bilgisini, TİGE-II ise 16-36 aylık çocukların sözcük bilgisi ve dilbilgisi yetisini ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, TİGE-I ve TİGE-II ölçekleri ile elde edilen 8-36 aylık çocukların sözcük dağarcığı, dilbilgisi ve iletişim davranışları hakkında annelerden toplanan veriler ile çocukların konuşma örnekleminden toplanan verilerin arasındaki ilişkiyi karşılaştırmaktır. Bu amaçla, TİGE'den alınan veriler annelerle evde mülakat yapılarak, konuşma örnekleminden alınan veriler ise aynı ziyarette çocuk ve annenin istedikleri gibi oynamaları, araştırmacıların getirdiği oyuncaklarla oynamaları ve bir resimli hikaye kitabına bakmaları esnasındaki ortalama bir saatlik konuşmaları videoya kaydedilerek toplanmıştır. Geçerlik çalışmasında, farklı eğitim düzeyinden 107 anne ile bir kez görüşülerek kesitsel bir çalışma yapılarak, çocuklarının dil anlama ve dil üretme becerileri hakkında bilgi TİGE aracılığıyla alınmıştır. Anne ile çocuğun etkileşiminin ve konuşmalarının video kayıtlarından çeviri yazımı yapılmış ve bu çeviri yazımı CHILDES Projesinin (MacWhinney, 2000) standart çeviri yazım formatı olan CHAT formatına göre kodlanmıştır. Bu çalışma kapsamında, TİGE-I örneklemine giren çocukların anladıkları ve ürettikleri sözcük sayıları ile kullandıkları jestler, TİGE-II örnekleminde ise çocukların ürettikleri sözcük sayısı ile kullandıkları dilbilgisel yapılar belirlenmiştir. Konuşma örnekleminden de benzer veriler saptanarak korelasyonlarına ve sıralamalarına bakılmıştır. Bulgular TİGE-I ve TİGE-II envanterlerinin eş zamanlı geçerliğinin yüksek düzeyde olduğunu ve envanterlerin, çocukların jestler, sözcük bilgisi ve dilbilgisi becerilerini uygun bir biçimde ölçtüğünü ortaya koymuştur. Çalışmanın bulguları doğrultusunda, farklı eğitim düzeyinden annelerin, eğitim seviyelerinden bağımsız olarak, 8-36 ay yaş dilimindeki çocuklarının dil ve iletişim becerileri üzerine verdikleri bilgilerin, çocuktan toplanan veriyle tutarlılığı saptanmıştır. Sonuç olarak, TİGE'nin Türkçe konuşan çocukların erken dönem dil ve iletişim gelişimi becerilerini ölçme ve değerlendirme aracı ihtiyacına cevap vermesi beklenmektedir. TİGE sadece Türkçede erken dönem dil edinimi süreçlerinin ölçülmesi ve araştırılmasına değil, aynı zamanda dil gelişimi açısından gecikme ya da bozuklukların değerlendirilmesi ve müdahelesine de imkan sağlayacaktır.