Örgüt yapısının örgütsel iletişime etkisi

Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütünde, biçimsel örgüt yapısının örgütsel iletişime etkisinin belirlenmesidir. Bu amaçla, biçimsel örgüt yapısının boyutları olan merkezileşme, karmaşıklık ve biçimselleşme derecelerinin örgütsel iletişime etkisi MEB Merkez Örgütünde görev yapmakta olan yöneticilerin ve personelin görüşleri alınarak incelenmiştir. Araştırma, tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak örgüt yapısının örgütsel iletişime etkisini belirlemeye yönelik, beşli likert tipinde 39 maddeden oluşan bir ölçek kullanılmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen ölçek, merkezileşme, biçimselleşme ve karmaşıklık boyutunun alt boyutları olan dikey farklılaşma, yatay farklılaşma, uzmanlaşma, bölümlendirme ve denetim alanı olmak üzere toplam yedi boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın evreni, Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütüne bağlı Genel Müdürlüklerde ve Daire Başkanlıklarında görev yapmakta olan daire başkam, şube müdürü, şef, uzman ve memurlardan oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi Milli Eğitim Bakanlığı Merkez Örgütünde random yöntemiyle seçilen yedi genel müdürlük ve üç daire başkanlığında görev yapan Daire Başkam, Şube Müdürleri, Şef, Uzman ve Memurlardan oluşan toplam 200 yönetici ve personelden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin istatistiksel analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve tukey-HSD testi kullanılmıştır. Farklılıkların anlamlılığının sınanmasında anlamlılık düzeyi oc =.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular aşağıda sıralanmıştır. 1. Örgüt yapısının merkezileşme boyutuna ilişkin olarak, merkezileşme düzeyinin fazla olmasının örgüt içi iletişimi olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Karar alımının üst düzeyde yapılması, astların karar alımı ile ilgili iletişim sürecinin dışmda kalmasına yol açmaktadır. Ill 2. MEB merkez örgütünde görevli yöneticilerin ve personelin örgüt yapısının dikey farklılaşmasının neden olduğu iletişim sorunlarına düşük ve orta düzeyde katıldıkları görülmüştür. MEB örgüt yapısmda dikey farklılaşmanın fazla olduğu, ancak bu durumun örgütsel iletişim için engel oluşturmadığı görülmektedir. 3. MEB merkez örgütünde görevli yöneticilerin ve personelin görüşlerine göre, örgüt yapısındaki yatay farklılaşma iletişim sorunlarına neden olabilmektedir. Bu anlamda MEB örgüt yapısındaki yatay farklılaşmanın örgütsel iletişimi engellediği söylenebilir. 4. Araştırmaya katılan MEB merkez örgütü yöneticileri ve personelinin algılarına göre, MEB merkez örgütünde uzmanlaşmanın düşük olduğu ve iş bölümünün açık bir şekilde yapılmadığı, bu durumun da iletişim sorunlarına yol açabildiği görülmektedir. 5. MEB merkez örgütü yapısındaki bölümlendirme şeklinin işe dönük olmadığı, bu yüzden işlevsel olmayan bölümler arasında iletişim aksaklıklarının meydana gelebildiği gözlemlenmektedir. 6. Araştırmaya katılan MEB merkez örgütü yöneticileri ve personelinin algılarına göre, MEB merkez örgütünde denetim alanının dar olduğu ve üst-ast iletişimini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. 7. Araştırmaya katılan MEB merkez örgütü yöneticileri ve personelinin algılarına göre, MEB merkez örgütünde biçimselleşme derecesi iletişim sorunlarına çok az yol açmaktadır. Bu bulgular MEB merkez örgütünde biçimselleşme düzeyinin düşük olmasından kaynaklanan iletişim problemlerinin az düzeyde meydana geldiğini göstermektedir. 8. Örgüt yapısının oluşturan boyutlardan merkezileşmenin örgütsel iletişime etkisi ile ilgili olarak, kadın ve erkeklerin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. IV 9. Örgüt yapısının oluşturan boyutlardan bölümlendirmenin örgütsel iletişime etkisi ile ilgili olarak, kadın ve erkeklerin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. 10. Örgüt yapısının oluşturan boyutlardan denetim alanının örgütsel iletişime etkisi ile ilgili olarak, kadın ve erkeklerin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. 11. Araştırmaya katılan MEB merkez örgütünde görevli yönetici ve personelin örgüt yapısının merkezileşme boyutuna ilişkin görüşlerinin görev değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmektedir. 12. Örgüt yapısının örgütsel iletişime etkisine ilişkin olarak araştırmaya katılan MEB merkez örgütünde görevli yönetici ve personelin görüşlerinin kıdem değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı görülmektedir. Sonuç olarak, Milli Eğitim Bakanlığı Merkez Teşkilatı örgüt yapısının örgütsel iletişimi olumsuz etkilediği, hiyerarşik kademeler arasında dolaşan bilginin bozulduğu söylenebilir, örgüt yapısıyla bilginin örgütte izlediği yol çelişmektedir. Bu sorunların aşılabilmesi için MEB Merkez Teşkilatı örgüt yapısının işe dönük olarak yeniden yapılandırılması, dikey farklılaşmasının azaltılması ve karar alımına katılımın artırılması gerektiği söylenebilir.