Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda ICSID tahkiminin yargılama şekli

Globalleşen dünyada uluslararası yatırımlar alanında ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü için uluslararası ticaret hukukunun önemi giderek artmaktadır. Bu bağlamda uyuşmazlıkların yoğun bir şekilde ortaya çıkışı uluslararası ticari arenada bu uyuşmazlıkların çözüm arayışlarını da beraberinde getirmektedir. Uyuşmazlıkların uluslararası nitelikli olması objektif bir yargı ortamını zorunlu kılmaktadır. Aksi takdirde ulusal yapıda oluşturulacak bir çözüm metodu uyuşmazlığın tarafı olan devlet tarafından, taraflar arasında kendi çıkarlarını düşünerek kendi vatandaşlarını koruyan ve kollayan tarafsız olmayan bir yargı şekli meydana getirebilir ki, bu da uluslararası yatırımcı için büyük ticari riskler taşımaktadır. Örneğin ev sahibi ülke; yabancı yatırımcının mülkiyetini kamulaştırabilir veya yatırımın faaliyet lisanslarını iptal ederek, yatırım sürecinin devam etmesini engelleyebilir. Bunlarla beraber ev sahibi ülke, direkt olarak yatırım sözleşmesini ihlal etmeden, proje ve çevresel izinlerin değiştirilmesi, elektrik, su gibi devlet tarafından sağlanması gereken temel ihtiyaçların sağlanması gereken temel ihtiyaçların yatırımcının fabrikasına temin edilmemesi gibi dolaylı yollarla da yatırımı sekteye uğratabilir. Dünyada tam olarak oluşturulmuş, tam teşekküllü, bütün ihtiyaçlara cevap veren bir uluslararası ticaret hukuku henüz mevcut değildir. Fakat bir uluslararası uyuşmazlık çözüm metodu olan tahkim, milli mahkemelerdeki yargılamalara göre çok daha avantajlı, nitelikli, şeffaf ve fonksiyoneldir. Çünkü taraflar uyuşmazlıklarını tahkim yoluyla çözmek istediklerinde esasa uygulanacak hukuku belirleme, nasıl ve ne şekilde uyuşmazlığın çözümleneceğini öngörme gibi avantajlara sahip olacaktır. Bütün yatırımcıların, ekonomik, teknolojik ve hukuki alanlarda kendilerinin güven ve istikrar içinde olduklarından emin olarak yatırımlarını gerçekleştirebilecekleri ve herhangi bir riskle karşılaştıklarında kolay, hızlı ve tarafsız olarak sonuçlanan bir uyuşmazlık çözüm metodu olarak kullandıkları tahkim, dünyada en çok tercih edilen alternatif uyuşmazlık çözüm yollarındandır. Devletler arasındaki uyuşmazlıklarda tahkimin uyuşmazlığı çözecek en önemli ve etkili çözüm yolu olması dolayısıyla, tahkimde uygulanacak kuralları önce ikili, sonraları çok taraflı milletlerarası anlaşmalarla düzenlemek ve tahkim işlerinde kolaylık, sürat ve güven sağlayacak uzman kuruluşlar oluşturmak gerekmiştir. Günümüzde doğrudan yabancı sermaye yatırımları, uluslararası ticari ve ekonomik faaliyetlerin önemli bir kısmını teşkil etmektedir. 20. yüzyılın başından bu yana milli devletler, yabancı sermaye yatırımlarını, bir kalkınma vasıtası olarak görmekte, bunu teşvik etmektedirler. Ülkeler, özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra yabancı sermaye girişimi, özendirici yasalar çıkarmışlar, bu yasalarla yabancı sermayeyi yerli sermaye ile aynı şartlar içerisinde destekleyici, teşvik edici ve koruyucu tedbirler almışlardır. Bu bağlamda küresel yatırım hareketlerinin beslenmesi ve uluslararası yatırım uyuşmazlıkları hareketlerinin objektif çözümü için Dünya Bankası 1966 yılında ICSID sözleşmesi yayınlamıştır. Bu sözleşme ile akit devlet vatandaşı olan gerçek ve tüzel kişilerin ve diğer akit devlet olan ev sahibi ülkelerin yatırımlarından doğan uyuşmazlıkların çözümünü özel bir tahkim ve arabuluculukla düzenlenmiştirTahkim yolları arasında en önemlisi ve en çok kullanılanı, ICSID tahkimidir. Bunun en önemli nedeni ICSID tahkimin yargılama şeklidir ve sağladığı avantajlardır.