Kadınların toplumsal hayata katılımında yerel yönetimlerin rolü

Cumhuriyet döneminden günümüze kadar kadınlar, gerçekleştirilen reformlarla birlikte pek çok kazanımlar elde etmelerine rağmen, eşitliğin uygulamada yaşamlarına çok fazla yansımadığı görülmektedir. Bunun temelinde yatan faktör geleneksel rollerin şekillendirdiği patriarkal yapıdır. Toplumsal cinsiyet rollerine dayalı kalıplaşmış yargılar ve cinsiyete dayalı işbölümü olgusu, erkeği kamusal alanla ilişkilendirirken, kadını ev içi alanda sınırlandırarak, kadının toplumsal alanda var olmasını ve devingenliğini engelleyen bir dağılım yapmıştır. Öte yandan kadınların yasalar karşısındaki eşitsizliği, parlamentoda düşük temsil oranı, kente, yönetime, işgücüne, eğitime katılma oranının düşük olması, kadının topluma katılımını engelleyen sebeplerin başında gelmektedir. Kadınların yaşadıkları problemler, güçlükler, sınırlandırılmalar yerel yönetimlerin politikalarıyla da bağlantılıdır. Topluma katılım olgusunun bireylerin yaşam alanı kavramıyla bağıntılı olması sebebiyle, kadınların yaşadıkları yerlerde güçlenmeleri gerekmektedir. Bu güçlendirmenin sağlanmasında vatandaşlara en yakın birim olan yerel yönetimlerin önemi yadsınamaz bir gerçektir. Çalışmada kadının toplumda aktif bir aktör olması için siyasi, yasal, kent, işgücü, ekonomik, sosyal konjonktür bütüncül bir yaklaşımla irdelenerek, yerel yönetimlerin politika ve hizmetleri kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Yerel yönetimlerin kadınların topluma katılımında, onların sosyal bir yapıya bürünmesinde hangi mekanizmalarla ne tür destek sağladıkları, kadınların toplumsal hayata katılımında rollerinin ne olduğu ve bu rolün neresinde olduklarını ortaya çıkarmayı amaçlayan çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde tarihte Türk kadınının toplumsal statüsünü elde etme sürecindeki kazanımları, geri gidişleri kronolojik sıralama göz önünde bulundurularak, eğitim, çalışma hayatı, kent, siyaset, toplumsal değişimler ve kırılmalar noktasında, kadınlar açısından getirdikleri değişiklikler boyutuyla ele alınmıştır. İkinci bölümde kısaca yerel yönetim türleri ve öneminden bahsedilerek; yerel yönetimlerde temsil ve katılımın önemine değinilmiştir. Üçüncü bölümde kadınların topluma katılımının neden önemli olduğu, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, toplumsal cinsiyete dayalı işbölümü, ayrımcılık, cinsiyet eşitliğinin geliştirilmesi için alınacak önlemlerden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde kadınların topluma katılımını sağlayan katılım mekanizmaları ekonomik, siyasi, sosyal ve kentsel bağlamda incelenmiş; katılamama nedenleri üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde ise kadınlarla ilgili yerel yönetimlerin yapması gereken hizmetleri içeren tüm kanun maddeleri tek tek incelenerek yorumlarda bulunulmuştur. Ayrıca yerel yönetimlerin kadınların toplumsal katılımı için yaptığı hizmetler, kadınların toplumsal hayata katılımının önünde engel oluşturan faktörler eğitim, sağlık, işgücü, kentsel, siyasal katılım gibi başlıklar içerisinde incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmanın bölümlerinde varılan sonuçlar ile hem yerel yönetimlerin politikalarında nitelikli dönüşümler yapmasında hem de sonraki çalışmalara ışık tutacağı umulan önermeler sunulmuştur. Çalışmanın sonucunda literatür taraması, istatistiki bilgiler ve araştırma bulgularından sağlanan veriler ile; kadınlara hizmet veren en yakın birim olarak yerel yönetimlerin kadınların toplumsal hayata katılımında rolünün büyük ve önemli olduğu görülmüştür. Türkiye'de kadınların toplumsal hayata katılımını sağlayan politikalar geliştirilmiş ve önemli adımlar atılmış olmakla beraber, yerel yönetimlerin çalışmalarının günümüz şartlarına göre yetersiz olduğu ve iyileştirilmesi gerektiği çıkarımına varılmıştır.