Türkiye tarım kredi kooperatifleri sisteminin finansal yapısına yönelik araştırma ve öneriler

Ekonomik bakımdan zayıf olan fertlerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak için karşılıklı yardım ve dayanışma içerisinde gönüllü olarak, güçlerini birleştirerek meydana getirdikleri sosyo-ekonomik harekete kooperatif denir. Ekonomik büyümeyi ve dolayısı ile refah toplumu oluşturacak yeni sistem arayışlarının devam ettiği günümüzde sosyo-ekonomik bir nitelik taşıyan kooperatif sistem toplum kalkınmasını sağlayan etkili bir araç olarak görünmektedir. Bu nedenle ülkemizde tarımsal alanlarda faaliyet gösteren üreticiler, ekonomik menfaatlerini korumak, meslek ve geçimleri ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla karşılıklı yardım ilkesine dayanan Tarım Kredi Kooperatiflerini kurmuşlardır. Tarım Kredi Kooperatifleri'nin 1993 yılı sonu itibariyle 2495 Birim Kooperatifi, 16 Bölge Birliği ve bir Merkez Birliği olmak üzere 1.516. 917 ortağı olan çiftçiye hizmet götürerek tarım sektöründe etkili olmaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye ekonomik yapısı içerisinde Tarım Kredi Kooperatiflerinin karşılaştıkları finansal sorunlarını tesbit ederek bu sorunları çözümleyecek öneriler geliştirmektir. Çalışmada genel olarak, kooperatifçilik kavramı, Tarım Kredi Kooperatiflerinin tarihi gelişimi ve Türkiye'de Tarım Kredi Kooperatifçiliği, sistemin kuruluş yapısı, amaç ve çalışma konulan, yönetimi, yatırımları, iştirakleri incelenmiş, daha sonra kooperatiflerde finansmanın önemi, tarım sektörünün finansman yapısı, tarımda krediler, kooperatiflerin finansman kaynaklan araştırılmış, Tarım Kredi Kooperatiflerinin finansman kaynaklan incelenmiştir. Tarım Kredi Kooperatiflerinin finansal durumunun belirlenmesi ve çözüm önerileri getirilmesi amacıyla araştırma yapılmıştır. Kullanılan araştırma teknikleri belgesel kaynak taraması, görüşme, örnekleme ve anket uygulamasıdır. Araştırmanın evreni Türkiye genelinde faaliyet göstermekte olan birim Tarım Kredi Kooperatifleridir. Alt sınırı ise rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen birim Tarım Kredi Kooperatiflerinin 265'inin yöneticileri oluşturmaktadır. Uygulanan ankete cevap veren kooperatif yöneticilerinin verdikleri cevaplar matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle değerlendirilerek sorunlar ve çözüm önerileri tespit edilmiştir. Ortaya çıkan sorunlar genel olarak ikiye ayrılarak incelenmiştir. Birincisi Tarım Kredi Kooperatiflerinin ortaklarının sorunları; bunlar tarımsal yapıdan kaynaklanan finansal sorunlar, Tarım Kredi Kooperatifindeki yetersizliklerden kaynaklanan finansal sorunlardır. İkinci sorun ise, Tarım Kredi Kooperatiflerinin finansal sorunlarıdır. Bu sorunları ise kooperatiflerin özkaynak oluşumundan ve yabancı kaynak oluşumundan kaynaklanan finansal sorunları ve kooperatiflerin finansal kaynaklara bağlı diğer sorunları tespit edilerek incelenmiştir. Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri sisteminde finansal sorunlara yönelik çözüm önerileri ise üç ana başlık altında sunulmuştur. Birincisi kooperatiflerin özkaynak oluşumuna yönelik öneriler, ikincisi kooperatiflerin yabancı kaynak oluşumuna yönelik öneriler ve üçüncüsü ise kooperatiflerde finansal kaynak oluşumuna yönelik diğer öneriler sunulmuştur. Bu öneriler doğrultusunda gerekli yasal düzenlemeler yapılarak kooperatiflerin bağımsız bir özel sektör kooperatif işletme yapısında çalıştırılması ile ortaklarına ve Türk çiftçisine en iyi hizmeti vermeleri sağlanmış olacaktır. Gerçek kooperatif anlayışının tam olarak uygulanması neticesinde ve kooperatifçilik ilkelerinin iyi organizeli kullanılması ve uygulanması durumunda Tarım Kredi Kooperatifleri Dünya Kooperatifçiliği içindeki yerini alacaktır.