Muhasebe-finansman ve bilişim teknolojileri eğitim programlarında fayda-maliyet analizi

Bu çalışmada Bilişim Teknolojileri alanı ile Muhasebe-Finansman alanı eğitim programlarının fayda-maliyet analizi yapılması amaçlanmıştır. Araştırma temelde nicel bir çalışma olup, sosyal olguların ifade edilmesinde nitel araştırmadan faydalanılmıştır. Araştırmanın evrenini, İstanbul ilinde muhasebe finansman alanında eğitim veren 82 okul ile bilişim teknolojileri alanında eğitim veren 175 okul, ayrıca bu alanlarda eğitim gören öğrenciler ve bu alanlardan mezun olan kişiler oluşturmaktadır. Örneklem grubu olarak İstanbul ilinde bulunan ve rastgele seçilen üç okul, bu okullarda eğitim gören 50 öğrenci ve bu eğitim programlarından mezun olan her iki programdan 50'şer öğrenci belirlenmiştir. Verilerin toplanması bu örneklemde yer alan okulların yöneticileri, bu alanlarda eğitim alan öğrenciler ve alanlardan mezun olan kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda gerçekleşmiştir. Literatür taraması ile daha önce ilgili eğitim programları açısından bu denli kapsamlı hiçbir fayda-maliyet analizine rastlanmadığı tespit edilmiştir. Araştırma bu açıdan önem kazanmıştır. Fakat yine aynı nedenle değerlendirme sadece çalışma içinde elde edilen verilerin kendi aralarında yapılmıştır. Analiz uygulanırken 'Geri Ödeme Süresi' yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, bilişim teknolojileri ile muhasebe finansman alanlarına ait toplam maliyetlerin benzerlik gösterdiği görülmüştür. Alanlar arasında faydalar karşılaştırıldığında, eğitim görülen sektörde çalışılması halinde bilişim teknolojileri mezunu öğrencilerin, muhasebe finansman alanı mezunu öğrencilerden daha çok ekonomik fayda elde ettiği görülmüştür. Muhasebe finansman alanı mezunlarının eğitim görülen sektörde ya da sektör dışında çalışması açısından yüksek tutarda ekonomik fayda farkının olmadığı görülmüştür. Buna karşın bilişim teknolojileri alanı mezunlarının sektör dışında çalışması halinde ekonomik kazançları düşmektedir. Devletin ya da ailelerin yaptıkları eğitim harcamalarını bir yatırım olarak düşünmek gerekirse bu yatırımın geri ödeme süresi bu yatırımın katlanılabilirliği açısından önemlidir. Muhasebe finansman alanı için kişisel maliyetler ortalama 5 ay içinde, kamu maliyetleri ise ortalama 33 ay içinde geri kazandırılabilmektedir. Bilişim teknolojileri alanı için ise kişisel maliyetler ortalama 4 ay içinde, kamu maliyetleri ise 25 ay içinde geri kazandırılabilmektedir. Çalışmada mezunlardan, bu alanlarda eğitim almanın kendilerine sağladığı faydaları belirtmeleri istenmiştir. Mezunların verdikleri bilgilere göre alanlara ait sosyal faydalar şu şekilde ifade edilmiştir; Kişi ortaöğretim kurumu ile sosyal ortam sahibi olmuş, kendini ifade edebilme imkanı bulmuş ve alınan eğitimin gerektirdiği temel bilgi donanımına sahip olarak bu eğitim kademesini tamamlamıştır. Buna göre eğitim programlarından mezun olan bir öğrenci, bir üst eğitim kurumuna geçiş yapabilmek için ihtiyaç duyulan eğitim kademesini tamamlamış olmaktadır. Bu eğitim kademesini tamamlamış olmak kişinin sosyal statüsünü ilköğretim seviyesinden, ortaöğretim seviyesine çekmektedir. Ortaöğretim kademesini bitirmenin yanı sıra bu mesleki eğitim programlarından mezun olan kişilere, meslek yüksek okullarına sınavsız geçiş hakkı verilmesi de akademik açıdan başarının artmasını sağladığı ifade edilmiştir. Bu nedenle mesleki eğitimin kişiye bir üst eğitim programına devam etme ya da doğrudan iş hayatına atılma gibi seçenekler sunabildiği görülmektedir. Ayrıca muhasebe finansman ya da bilişim teknolojileri alanlarında eğitim gören kişilerin sektöre yaptıkları katma değerde tartışmasız oldukça yüksektir. Bu eğitim programları ile sektörel büyüme sağlanmış ve piyasadaki ara eleman ihtiyacı dönemsel olarak karşılanmıştır. Eğitim programları yatırımlarının geri ödeme süresinin yatırımın yapılabilirliği açısından oldukça kısa olduğu görülmüştür. Bu nedenle ilgili eğitim programlarına yapılan yatırımların arttırılarak devam ettirilmesi önerilmektedir. Ayrıca eğitim programlarının bir yatırım projesi olduğu ve bu alanlarda yatırım yapılmadan önce mutlaka fayda maliyet analizinin yapılması gerektiği unutulmamalıdır. Bu nedenle bu konuda daha geniş kapsamlı çalışmalar yapılması önerilmektedir.