Çalışanların hizmet odaklılığının işe tutkunluk üzerindeki etkisi: Turizm işletmelerinde görgül bir araştırma

Bu çalışmanın amacı, turizm işletmelerinde çalışanların hizmet odaklılığın ve işe tutkunluğun düzeyini ayrıca hizmet odaklılığının işe tutkunluk üzerindeki etkisini işletme türü açısından karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada, HO'nun ve işe tutkunluğun işletme türüne göre farklılığını, HO'nun işe tutkunluğa etkisini, HO özelliklerinin işe tutkunluğa etki farklılığını ve HO'nun işe tutkunluğa etkisinin işletme türüne göre farklılığını incelemek için çeşitli modeller önerilmiştir. HO'yu ve işe tutkunluğu ölçmek için önceden geliştirilen ölçekler kullanılmıştır. Araştırmada amaca göre örneklem yöntemi tercih edilmiş ve Konya ilindeki konaklama, seyahat ve yiyecek-içecek işletmelerinin çalışanlarından oluşan bir grup alan araştırmasına dahil edilmiştir. Haziran-Eylül 2015 tarihleri arasında anket yoluyla çalışanlardan elde edilen veriler, belirleyici istatistikler ve Kruskall Wallis-H, Mann-Whitney U, faktör, korelasyon ve regresyon gibi istatistiksel analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Araştırmada, çalışanların HO düzeylerinin yüksek, işe tutkunluk düzeylerinin orta, baskın HO özelliğinin hizmetleri başarılı bir şekilde sunma arzusu ve baskın işe tutkunluk durumunun kendini adama olduğu belirlenmiştir. Genel HO'nun ve genel işe tutkunluğun işletme türüne göre anlamlı farklılığı bulunmamıştır. Ancak HO'nun hizmetleri başarılı bir şekilde sunma arzusu ve kişisel ilişki kurma ihtiyacı özelliklerinin ayrıca işe tutkunluğun kendini verme durumunun işletme türüne göre farklılığının anlamlı olduğu saptanmıştır. Hizmetleri başarılı bir şekilde sunma arzusu açısından yiyecek-içecek çalışanlarının konaklama ve seyahat çalışanlarından; kişisel ilişki kurma ihtiyacı açısından konaklama çalışanlarının seyahat çalışanlarından çok önemli; kendini işe verme açısından yiyecek-içecek çalışanlarının konaklama çalışanlarından önemli derecede anlamlı daha yüksek puan aldıkları saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre genel hizmet odaklılık genel işe tutkunluğu çok önemli derecede olumlu ve anlamlı etkilemiştir. Bu sonuç, hem grupta hem de alt gruplarda ortaya çıkmıştır. Hizmet odaklılık özelliklerinin işe tutkunluk durumlarına etkilerinin ise farklı olduğu bulunmuştur. Bazı özellikler, işe tutkunluk durumlarını anlamlı etkilerken bazıları etkilememiştir. İşe tutkunluk durumlarına anlamlı katkı sağlayan özelliklerin önem dereceleri de birbirinden farklılık göstermiştir. Bu farklılıklar, hem grupta hem de alt gruplarda ortaya çıkmıştır. Ayrıca hem grupta hem de alt gruplarda, işe tutkunluğa en önemli katkı sağlayan özelliğin, müşteriye özel ve önemli olduğunu hissettirme ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, genel hizmet odaklılığın genel işe tutkunluğa etkisinin işletme türüne göre farklılığının anlamlı olmadığı bulunmuştur. Ancak bazı hizmet odaklılık özelliklerinin işe tutkunluk durumlarına katkısının işletme türü arasındaki farklılığının anlamlı olduğu saptanmıştır. İşletme türleri arasındaki anlamlı katkı farklılığının, özellikle müşteriye özel ve önemli olduğunu hissettirme ihtiyacı ve müşterinin gereksinim ve isteklerini okuma/anlama ihtiyacı özelliklerinin işe tutkunluk durumlarına etkisinde; ayrıca hizmet odaklılık özelliklerinden üçünün özellikle işe tutkunluğun enerjik olma durumuna etkisinde ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Diğer bir açıdan sonuçlar, anlamlı farklılığın özellikle seyahat ile yiyecek-içecek çalışanları arasında olduğunu ve seyahat çalışanlarının belirli hizmet odaklılık özelliklerinin grubun işe tutkunluk durumlarına katkısının yiyecek-içecek ve konaklama çalışanlarından daha az olduğunu göstermiştir.