turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Kurumsal kaynak planlaması sistemlerinde maliyet muhasebesi kontrolü ile ilgili sorunlar ve çözüm önerileri

İşletmelerin veri bütünlüğünü sağlayarak çalışanlara kolaylık ve kontrol sağlayan Kurumsal Kaynak Planlaması sistemleri, yönetime sunduğu raporlar sayesinde karar alma süreçlerini hızlandırarak karlılığı ve verimliliği arttırır. Kurumsal Kaynak Planlaması sistemlerinde Kontrol modülü olarak da bilinen Maliyet Muhasebesi, temel olarak veri girişi olmadan sonuç odaklı çalışır. Maliyet Muhasebesi, Kurumsal Kaynak Planlaması sistemlerindeki Satın Alma, Üretim, Satış, Genel Muhasebe, Personel Yönetimi, Sabit Kıymetler gibi modüllerden aldığı verileri kullanarak üretim maliyetini ve satış maliyetini hesaplar. Kurumsal Kaynak Planlaması sistemlerinin başarısı Maliyet Muhasebesinin doğru çalışmasına ve kontrol edilmesine bağlıdır. Maliyet Muhasebesi modülü yardımıyla maliyetler hesaplanıp analiz edilmedikçe söz konusu sistemler etkin olarak kullanılamaz. Bu bağlamda çalışmanın amacı, KKP sistemlerini kullanan işletmelerin maliyet muhasebesi kontrolü ile ilgili sorunlarının nedenlerini irdelemek ve bu soruları ortadan kaldırmaya veya minimize etmeye yönelik çözüm önerileri sunmaktır. Çalışma üç bölümden müteşekkil olup, çalışmanın ilk bölümünde konuyla ilgili tanımlara yer verilmiştir. İkinci bölümde, Maliyet Muhasebesi modülleri açısından önemli olan kavramların anlaşılması ve uygulamacıların sistemlerini geliştirebilmeleri amacıyla stoklarla ilgili olarak Tekdüzen Hesap Planı ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Kurumsal Kaynak Planlaması sistemini başarısız olarak uygulamış bir işletmedeki sorunlar incelenmiş, bu sorunların hangi bölümleri ilgilendirdiği ortaya konularak modüller arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. İşletmedeki sorunlar toplantı, mülakat ve inceleme yapılarak tespit edilmiş, sorunların hangi modülleri ilgilendirdiği belirlenmiş ve sorunlar sınıflandırılarak analitik hiyerarşi sürecinde her bir sorunun ikili kıyaslamalarla değerlendirilmesi amacıyla Expert Choice programı kullanılmıştır. Son olarak, sorunların çözümlenmesine yönelik olarak, Mikro Yazılımevi MyERP programını kullanan bir işletmenin veri tabanı kullanılarak KKP sistemlerindeki Maliyet Muhasebesi modülünün uygulamacılar açısından nasıl kontrol edilmesi gerektiği incelenmiştir.
Örgütsel sessizlik ve örgütsel güven ilişkisi: Konuya ilişkin bir araştırma

Rekabetin giderek yoğun hale geldiği ve küreselleşmenin hızla arttığı, günümüz dünyasında örgütler kendilerini sürekli geliştirme çabası içerisine girmektedirler. Bu nedenle, çalışanlar örgütün varlığını devam ettiren en önemli unsur haline gelmiş ve örgütsel başarı için öncelik insan kaynağının bilgisine ve gelişimine verilmiştir. Ancak örgütsel güvenin düşük olduğu ortamlarda, çalışanlar bilgilerini saklayarak önemli problemleri dile getirmeyecek; örgütsel öğrenme, örgütsel değişim ve gelişim, yaratıcılık ve yenilikçilik sekteye uğrayacaktır. Dolayısıyla güvensiz ve sessiz çalışanın verimlilik performansı azalacak, örgütsel hedef ve eylemlere katkısı azalacaktır. Yenilikçi düşünceler ortaya çıkmayacak ve örgütün sağlıklı karar almasını olumsuz etkileyecektir. Bu yüzden örgütsel güven ve örgütsel sessizlik konusu günümüz örgütlerinde önemli bir yer tutmakta ve ilgi görmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada örgütsel sessizlik ile örgütsel güven ilişkisi incelenmektedir. Çalışmanın teori bölümünde örgütsel sessizlik ve örgütsel güven kavramları tanımlanmış, araştırma bölümünde ise örgütsel güvenin örgütsel sessizliği etkilediğini belirlemek amacıyla 377 çalışan ile ankete dayalı bir uygulama yapılmıştır. Verilerin toplanması ve analiz edilmesi sonucu, örgütsel sessizlik ile örgütsel güven arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.
Gıda sektöründe hizmet veren Türk aile şirketlerinde kurumsallaşma unsurlarının ve kıyaslama tekniklerinin firma performansı üzerindeki etkileri

Çalışmada Gıda Sektöründe Hizmet Veren Türk Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma Unsurlarının ve Kıyaslama Tekniklerinin Firma Performansı Üzerindeki Etkileri literatür çalışması ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Gıda sektöründe hizmet veren aile şirketleri çalışanlarına 56 sorudan oluşan yedili likert ölçeği kullanılarak bir anket uygulaması yapılmış ve 160 anket değerlendirmeye alınmıştır. Anket sonuçları SPSS programı kullanılarak cevapların güvenirlik analizleri, faktör analizleri, korelasyon analizi ve regresyon analizleri ışığında değerlendirilmiştir. Yapılan analiz tekniği ile kurumsallaşma, sürdürülebilir yönetim, kıyaslamanın firma performansı üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak kurumsallaşma ve kıyaslama tekniğinin firma performansına önemli düzeyde etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Kat karşılığı inşaat işlerinde inşaat maliyetinin tespitine yönelik bir uygulama

Türkiye'de konut ihtiyacının sağlanmasında özel inşaat işletmeleri önemli bir işlev görmektedir. Bu işletmeler konut inşaatlarında arsa temin yöntemi olarak sıklıkla kat karşılığı inşaat yöntemini kullanmaktadır. Bu sebeple kat karşılığı inşaat faaliyetleri Türkiye'de olduğu gibi Rize'de de önemli bir yere sahiptir. Özellikle uygun arsaların darlığı Rize'de arsa maliyetlerini artırmakta ve kat karşılığı inşaat faaliyetlerini daha da önemli hale getirmektedir. Fakat bu faaliyetlerin Türkiye Muhasebe Standartları 11. maddedeki inşaat sözleşmeleri standardı kapsamında yer almaması bu alanda uygulama birliğinin sağlanamamasına sebep olmaktadır. Bu sebeple kat karşılığı inşaat faaliyetlerinde standart bir faaliyet sürecinin yürütülmesi ve maliyetlerin tespiti güçleşmektedir. Günümüzde işletmelerin faaliyet sonuçlarını ve maliyetlerini doğru tespit edebilmeleri artan rekabet koşullarına bağlı olarak önem kazanmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada kat karşılığı inşaat faaliyetlerinde faaliyet sürecini ve sonuçlarını ortaya koyan bir örnek uygulama yapılmıştır. Ayrıca kat karşılığı inşaat faaliyetlerinde maliyetlerin belirlenmesine yönelik sorunların tespiti için mülakat çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında, elde edilen veriler doğrultusunda uygulamada karşılaşılan güçlükler ortaya konmuş ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Mobilya Sektöründe İhracat Yapan İşletmelerin Fiyatlandırma Stratejileri: Nitel Bir Uygulama

Bu araştırma, mobilya sektöründe ihracat yapan firmaların hangi fiyatlandırma stratejilerini kullandığını ve ihracat faaliyetinde bulunurken hangi kriterleri dikkate aldığını anlamaya yöneliktir. Bu amaçla, mobilya sektörünün önde gelen şehirlerinde 13 firmayla nitel veri toplama metodu olan derinlemesine mülakat gerçekleştirilerek fiyatlandırma konusunda bilgi edinilmiştir. Araştırma sonuçları firmaların maliyete dayalı fiyatlandırma stratejisini daha çok benimsediğini göstermektedir. Ayrıca firmaların ihracat yapacağı ülkelere göre fiyatlandırma politikasında herhangi bir farklılaştırmaya gitmediği görülmektedir. Firmaların fiyatlandırmada en önemli amacının karlılık ve firmanın devamlılığını sağlamak olduğu da araştırmanın sonuçları arasındadır.
Yeminli mali müşaivrlerin tasdik işlemlerinden biri olan ihracatta katma değer vergisi iadesi, hesaplanması, denetlenmesi, raporlanması ve bir uygulama

hracat, ülke ekonomisinin kalkınmasında en önemli faktörlerden birini teskil etmektedir. hracatın artması hem milli gelirin artmasında, hem de ülkenin dıs ticaret açıgının kapatılmasında büyük bir rol oynamaktadır. Gelismekte olan ülkeler açısından ihracat kalkınmanın baslıca unsurudur. Bu nedenle Türkiye'de ihracata verilen desteklerden biri olan hracatta Katma Deger Vergisi iadesi incelemenin konusunu olusturmaktadır. Türkiye'de 3065 Sayılı Katma Deger Vergisi Kanunu 2/11/ 1984 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıs, 1/1/ 1985 tarihinden itibaren uygulanmaya baslanmıstır. Katma Deger Vergisi indirim mekanizması olan dolaylı bir vergidir. Özetle, tahsil edilenKatma Deger Vergisinden alımlar nedeniyle ödenen Katma Deger Vergisi indirilmekte, tahsil edilen KDV, ödenen KDV'den yüksekse fark vergi dairesine ödenmekte, düsüksesonraki dönemlere devredilmektedir. hracatçı isletmeler ise alımları dolayısıyla KDV ödemekte, ancak yurtdısısatıslarından KDV tahsil etmemektedir. Mal ve hizmetlerin nihai manada tüketildikleriveya faydalanıldıkları memlekette KDV'ye tabi tutulması, KDV'nin uygulandıgı tüm ülkeler tarafından benimsenen ve destinasyon ilkesi adı verilen temel ilkelerden biridir. Bu durum ihracatçılar açısından bir dezavantaj olarak görünmektedir. hraç konusu mal ve hizmetlerin KDV yükünden arındırılması ihracatçılar açısından bir gerekliliktir. Aksi halde uluslararası pazarlarda rekabet sansı azalmaktadır. Digerülkelerin ihracatçıları KDV yükü tasımayan malları için düsük fiyat teklif ederken, Türk ihracatçıları ise KDV yüzünden yüksek fiyat uygulamak zorunda kalırsa ülkemiz aleyhine rekabet esitsizligi dogacaktır. hracatın KDV istisnası kapsamına alınmasında bu prensipten kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, KDV kanunumuzda ihracat teslimlerindeKDV hesaplanmaması ve ihraç edilen mallarla ilgili olan yüklenilmis KDV'lerinihracatçıya iadesi gibi düzenlemelerin yapılması suretiyle tam istisna uygulamasısaglayacak hükümlere yer verilmistir. hracat istisnasının düzenlendigi 3065 sayılı Katma Deger Vergisi Kanunu'nun 11. maddesinin 1. fıkrasının bendine göre, ihracat teslimleri KDV'den istisnaedilmistir. Tam istisnada, KDV Kanunu 32'inci maddesinde düzenlendigi sekilde, istisna kapsamında mal ve hizmet teslim edenler KDV tahsil etmemekte, yüklendikleriKDV'yi ise indirimle giderememeleri durumunda, giderilemeyen kısım iade edilmektedir. KDV iadelerinde hem isletmeyi hem de devletin çıkarlarını gözetecek bir süreçyasanmasında YMM'ler en önemli rolü oynamaktadır. YMM'ler vergi idaresinindenetim yükünü azaltmakta ve iade islemlerinin hızlı bir sekilde sonuçlandırılmasınısağlam aktadır. Bu çalısmada KDV iade sürecinde YMM'ler tarafından yapılan denetimler ve raporlama süreci ile KDVK kanunundaki düzenlemelere yer verilmistir.
Çalışma yaşamında kuşaklar ve işe yönelik tutumlarının incelenmesi

Aynı tarihsel süreçte dünyaya gelen, gelişim dönemlerinde benzer toplumsal, ekonomik, siyasal ve teknolojik gelişmeleri tecrübe eden ve bu tecrübeler neticesinde benzer değerlere sahip olan yaş gruplarını kuşak olarak tanımlanmaktadır. Yetişme tarzları ve içinde bulundukları ortam değişiklikleri nedeniyle kuşakların algı, beklenti, yaşama bakış açısı ve davranışlarında önemli farklılıklar gözlenebilmektedir. Bu tez çalışmasında günümüzde çalışma yaşamında yer alan kuşaklar tanıtılmakta ve özellikle X ve Y kuşaklarının işe yönelik tutumlar açısından farklılıkları incelenmektedir. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemi olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle farklı bankalarda çalışan X ve Y kuşağı üyesi toplam yirmi sekiz kişiyle görüşme yapılmıştır. Veriler betimsel olarak çözümlenmiştir. Görüşmeden elde edilen bulgular neticesinde iki kuşağın temel değerlerinin farklılaşmasında ekonomik, sosyal, siyasal ve teknolojik alanda yaşanan gelişmelerin etkili olduğu, bu farklılaşmanın ise çalışma yaşamında işe yönelik tutumları da etkilediği görülmüştür.
Çağrı merkezindeki işlerin İş Özellikleri Modeli'ne göre incelenmesi ve bir araştırma

Teknoloji, artan rekabet ve yeni iş biçimlerinin oluşumu sonucunda geleneksel iş biçimlerine alternatif olarak ortaya çıkan çağrı merkezlerindeki iş özellikleri bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösteren bir çağrı merkezinin çalışanlarının katılımı ile bir uygulama çalışması yapılmış ve iş özellikleri modelindeki temel iş boyutlarının mevcut durumu gözler önüne serilmiştir Bu amaçla iş özellikleri modelindeki beş temel iş boyutuna ilişkin çalışan algıları ve bu algıların iş memnuniyetleri ile anlamlı bir ilişki içinde olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada korelasyon analizi, t-testi ve anova gibi temel istatistik testlerinden yararlanılmıştır.
İzmir-Menderes örneğinde küçük meta üreticiliğinin dönüşümü

Bu doktora tez çalışmasında Türkiye'de kırsal dönüşümün İzmir ili Menderes ilçesinde küçük üreticilere etkisi konu edilmiştir. Araştırmada dünya genelinde egemen olan neoliberalizmin ve ülkemizin bu yönde şekillenen tarım politikalarının, kırsal dönüşümde belirleyici temel unsurlar olduğu savı ortaya konmuştur. Bu durum küçük üreticilerin sosyo-ekonomik yapısında kötüleşmeye yol açmaktadır. Bu problemle ilişkili olarak, küçük üreticilerin neoliberal piyasa ekonomisi karşısında nasıl ayakta kaldıkları, ne gibi mücadele biçimleri geliştirdikleri; kendi içlerinde hangi yönlerden sınıfsal farklılaşma eğilimi gösterdikleri sorularına cevap aranmıştır. Araştırmanın kuramsal temelini küçük meta üretimi kuramı oluşturmaktadır. Araştırma bilimsel yöntemin ilkelerine göre gerçekleştirilmiş olup alan araştırmasında karma yöntem deseninden yararlanılmıştır. Bu anlamda araştırmada hem nicel hem de nitel veriler toplanmış olup nicel veriler için görüşme, nitel veriler için derinlemesine görüşme ve her iki veri için de gözlem teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 360 katılımcı ve 8 köy muhtarıdır. Araştırma sonucunda ortaya konan hipotez doğrulanmıştır. Buna göre küçük meta üreticilerinin, neoliberal politikalarla mücadele edebilmek için toprak, traktör, tarım aleti gibi temel tarımsal sermayelerini sattıkları, yani mülküzleştikleri; tarım dışında ek gelir getirici işlerde çalıştıkları, yani işçileştikleri görülmüştür.
Evlilik öncesi alışverişte kişisel değerlerin, hedonik ve faydacı tüketimin sosyal karşılaştırma üzerine etkisi

Değerler, kişinin yaşamı boyunca kendisine rehberlik eden standartlar bütünüdür. Bireylerin yaşamlarının merkezinde olan değerler, onların tüketim tercihlerinde ve satın alma kararlarında da önemli rol oynamaktadır. Günümüzde tüketici, bir ürünü satın alırken salt rasyonel faydayı gözetmemekte; mutluluk, haz gibi duygusal faydalar da elde etmeyi amaçlamaktadır. Tüketici, ürün ve markaya yönelik satın alma kararı verirken aynı zamanda diğer kişilerin kendi hakkında ne düşündüğünden etkilenmekte; tutum ve davranışlarını diğer bireylerle kıyaslama yaparak ölçüt olarak kullanmaktadır. Geçmişten günümüze büyük çaptaki toplumsal ve kültürel değişimler birçok yönüyle var olan evlilik ve tüketim olgusunu derinden etkilemiştir. Yaşanan değişim ve gelişmeler, evlilik öncesinde ve sürecinde bireylerin tüketime yönelik tutum ve davranışlarında değişimlere neden olmuştur. Bu anlamda, bireylerin evlilik öncesi alışveriş deneyimlerinin açıklanması, tüketim tercihlerinin belirlenmesi; kişisel değerlerinin, hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerinin, kişilerin kendilerini diğer bireylerle kıyaslamasına dayanan sosyal karşılaştırma üzerindeki etkilerinin bilinmesi gereği ortaya çıkmıştır. Bu tezde evlilik öncesi alışverişte kişisel değerlerin, hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerinin tüketicilerin sosyal karşılaştırma durumları üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmış ve bu amaca yönelik bir model oluşturulmuştur. Katılımcılar, iMessage ve Whatsapp üzerinden kartopu örnekleme yöntemiyle seçilmiş; veriler çevrimiçi uygulanan anket aracılığıyla toplanmıştır. Modelde yer alan yapılar arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modeli ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda tüketicilerin evlilik öncesi alışverişlerindeki faydacı ve hedonik tüketim eğilimlerinin sosyal karşılaştırma düzeylerini doğrudan etkilediği, fakat sahip oldukları kişisel değerlerin sosyal karşılaştırma durumunu doğrudan etkilemediği sonucuna varılmıştır. Evlilik öncesi alışverişte tüketicilerin alışveriş deneyimlerinin hedonik ya da faydacı tüketim temelinde olmasının cinsiyete ve eğitim düzeyine göre değişiklik gösterdiği ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte, tüketicilerin banka kredisine başvurmaya yönelik kararları ile kendisini diğer bireylerle kıyaslama düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
Konaklama işletmelerinde yiyecek-içecek maliyet etkinliğinin hedef maliyet yöntemiyle sağlanması: Alanya bölgesinde bir uygulama

Konaklama sektörü rekabetin hem yerel hem de uluslararası alanda yoğun yaşandığı bir sektördür. Bu sektörde işletmelerin hem müşteri beklentilerini karşılaması hem de rakiplerle mücadele etmesi gerekmektedir. İşletmeler rakipleriyle mücadele etmek istiyorlarsa fiyat artışına gidemezler çünkü bu talebin azalmasına sebebiyet verecektir. Sadece maliyetleri azaltma yaklaşımıyla da hareket edemezler bu da, müşteri memnuniyetinin azalmasına sebebiyet verecektir. Bu nedenle işletmelerin gelenekselin ötesinde çağdaş maliyet yönetim yaklaşımlarından istifade etmesi gerekmektedir. Bu çağdaş maliyet yönetim yaklaşımlarından birisi de hedef maliyetlemedir. Bu amaçla çalışmada, otel işletmeleri için bir hedef maliyetleme uygulaması yapılmıştır. Bu uygulamada yiyecek içecek maliyet etkinliğinin sağlanması amacıyla hedef maliyetlemeden istifade edilmiştir. Uygulamaya konu olan işletmede yiyecek hizmetinin pahalı olduğu ve maliyet azaltımına gidilmesi gerektiği tespit edilmiştir. İçecek hizmetinde ise ucuz olduğu ve daha fazla önem verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Opsiyon fiyatlandırma teorisinin finansal opsiyonlar dışındaki uygulamaları: Alışveriş merkezlerinde izlenecek kira belirleme stratejisi örneği

ÖZ Opsiyon fiyatlandırma teorisi, finansal opsiyonlann yanında birçok farklı alanda uygulanmıştır. Bunlardan birisi, reel varlıklardır. Firmalar, çoğu zaman reel varlıklar ile birlikte çeşitli opsiyonlara da sahip olurlar. Bu opsiyonlar, piyasada işlem görmemeleri ve reel varlıklara dayalı olmaları nedeniyle, reel opsiyonlar olarak adlandırılırlar. Diğer bir uygulama alam ise kredi riskidir. Opsiyon fiyatlandırma teorisi kullanılarak kredi riskinin söz konusu olduğu borçlan ve borçlanan firmaların özsermayelerini değerlemek için geliştirilen çok sayıda model bulunmaktadır. Optimum sermaye yapışım belirlemeye yönelik modeller de geliştirilmiştir. Ayrıca opsiyon fiyatlandırma teorisi, finansal garantiler ve kredi türevleri gibi kredi riskinden korunmayı sağlayan finansal araçları değerlemede de kullanılmaktadır. Bu çalışmada, önce opsiyon fiyatlandırma teorisinin finansal opsiyonlar dışındaki uygulamaları ve bu uygulamalarda izlenen fiyatlandırma yöntemleri incelenmiştir. Daha sonra opsiyon fiyatlandırma teorisinin gayrimenkul yatırımlarındaki uygulamaları ele alınmış ve alışveriş merkezlerinde izlenecek kira belirleme stratejisi üzerine bir uygulama yapılmıştır.
Üretim işletmelerinde iç kontrol sistemi ve bir uygulama

Bu çalışmada her işletmede az da olsa mutlaka var olan iç kontrol sisteminden ve bu sistemin üretim işletmelerindeki öneminden bahsedilmiştir. İç kontrol sisteminin tanımına, amaçlarına, hizmetlerine ve türlerine değinilerek öncelikle iç kontrol sisteminin önemi vurgulanmıştır. Coso yaklaşımı temel alınarak iç kontrol sistemi unsurlarının neler olduğuna değinilmiş, bu unsurların örnek üretim işletmesinde ne derece var olduğu araştırılmıştır. Ulusal ve uluslararası düzenlemelerde iç kontrol sistemi uygulamalarına yer verilmiştir. Özellikle üretim işletmelerinin ticari işletmelerden ayrıldığı nokta olan stok ve üretim döngüsünün işleyişi, bu döngüde yer alan hileler ve kontroller, döngüde kullanılması gereken belgeler ile maliyet muhasebesi arasındaki ilişkinin önemi anlatılmıştır. Örnek üretim işletmesinde üretim hattında kullanılan belgeler ile uygulanan maliyet muhasebesi sistemi arasındaki ilişkiye değinilmiş; bu ilişkide mevcut iç kontrol sisteminin zayıflığından kaynaklanan eksiklikler ve bunun sonuçlarına yer verilmiş ve yapıcı öneriler sunulmuştur.
Kalite güvence sistemindeki bazı öğelerin denetim sürecine ilişkin bilgi tabanlı bir uzman sistem yaklaşımı

Bu tez çalışmasının amacı; bilgi tabanlı bir uzman sistem yaklaşımı ile ISO 9000 kalite güvence sisteminde yer alan 'sözleşmenin gözden geçirilmesi', 'satınalma' ve 'taşıma, depolama, paketleme, dağıtım' kalite sistem öğelerinin denetim sürecine ilişkin bir prototip sistem önerisinde bulunmaktır. Önerilen prototip sistem ile küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinde kalite yönetiminde bilgi tabanlı uzman sistem yaklaşımının uygulamalarına ışık tutulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışma, sekiz bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, kalite yönetiminde bilgi tabanlı uzman sistem yaklaşımının önemi vurgulanmıştır. Yapay zeka ve uzman sistemlere giriş niteliğini taşıyan ikinci bölümde; bu disiplinlere ilişkin temel kavramlar, tarihsel gelişme evreleri, uygulama ve kullanım alanları incelenmiştir. Bu bölümde ek olarak, yapay zeka ve uzman sistemlerin diğer bazı akademik disiplinler ile ilişkilerine de yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, bilgi tabanlı uzman sistemlerde bilgi temsil etme yöntemlerinden bir tanesi olan üretim kuralı modeli incelenmiştir. Bu tez çalışmasının uygulama bölümünün kuramsal çatısını oluşturan dördüncü bölümde, uzman sistemlerin ana elemanları ve geliştirme süreci incelenmiştir. Beşinci bölümde, kalite yönetiminde sistem ve uzman sistem yaklaşımı tartışılmıştır. Altıncı bölümde ise, bilgi tabanlı bir uzman sistem yaklaşımı ile kalite güvence sistemindeki bazı öğelerin denetim sürecine ilişkin bir prototip sistem önerisinde bulunulmuştur. Yedinci bölümde, önerilen sistemin orta ölçekli iki sanayi işletmesine uygulanma süreci ve elde edilen sonuçlar sunulmuştur. Sonuçlar ve öneriler bölümünde, bu çalışma çerçevesinde elde edilen yazına ve uygulamaya ait bulgulara yer verilmiştir. Ek olarak, ileriki çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur. -IX-
Maddi olmayan duran varlıkların ihtiyaca uygun sunumunun şirket değerine etkisi: Türkiye örneği

Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören işletmelerin finansal durum tablolarında raporlanan ve raporlanmayan maddi olmayan duran varlıklarının ihtiyaca uygun sunumunun şirket değerine etkisi incelenmiştir. Bu çalışmanın kapsamına 2009- 2016 yılları arasında düzenli olarak BİST 100'de işlem gören, mali kuruluşlar dışında yer alan, özkaynak defter değeri negatif olmayan 53 işletme dahil edilmiştir. Ohlson (1995)'un Fiyat Modeli'ne sırasıyla söz konusu işletmelerin finansal durum tablolarında raporlanan ve raporlanmayan maddi olmayan duran varlıkların ilave edilerek geliştirilen modeller, panel veri analizi ile test edilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda, (1) işletmelerin finansal tablolarından elde edilen özkaynak defter değeri ile net kazançlara ilişkin muhasebe bilgilerinin, işletmelerin finansal raporlarını bildirim tarihlerinden üç ay sonraki piyasa değerlerini açıklama gücü üzerinde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. (2) Muhasebe bilgisinin ihtiyaca uygunluğu ile karşılaştırıldığında, finansal durum tablolarında raporlanan maddi olmayan duran varlıkların ihtiyaca uygunluğunda önemsiz bir miktarda artış gözlenmiştir. Buna karşın, (3) finansal durum tablolarında raporlananların yanı sıra raporlanmayan maddi olmayan duran varlıkların dikkate alındığı durumda, değer ilgililiğinde anlamlı bir artış olduğu görülmüştür. Bu bakımdan, TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Standardı'nın yeniden düzenlenerek maddi olmayan duran varlıkların gerçek değerleriyle finansal durum tablolarında raporlanması veya raporlanmayan maddi olmayan duran varlıklara ilişkin bilginin işletmelerin finansal raporlarının dipnotlarında belirtilmesi gerektiği sonucuna varılabilir. Böylece, yapılacak düzenlemenin, finansal bilgi kullanıcılarına, özellikle yatırımcılara finansal raporlardan daha faydalı bilgi elde etmelerine imkan vererek doğru kararlar almaları konusunda katkı sağlayacağı söylenebilir.