Hayat sigortacılığının uzun vadeli fon yaratma gücü ve kurumsal yatırımcı olma yolunda alternatif yatırım alanları

İnsanların karşılaşabilecekleri tehlikelere karşı birlikte göğüs gerebilmeleri, günümüzde sigortacılık sistemi sayesinde mümkün olabilmiştir. Sigortacılığın temel prensibi çok sayıda risk doğuran benzer olayı bir araya toplayabilmektir. Öyle ki hayat sigortacılığı bu görüşten hareketle, insanoğlunun her zaman için maruz kalabileceği ölüm ve maluliyet gibi yaşamını ve gelirini tehdit edici riskleri bir arada toplayarak; emeklilik döneminde ve iş görmezlik durumunda onlara maddi bir yardımda bulunmak yahut da yokluklarında geride kalanlarına hem maddi hem de manevi bir destek sağlamak şeklinde önemli bir misyon üstlenmişlerdir. Hayat sigortalan uzun vadeli bir tasarruf aracı olduğundan, sigortalılardan elde edilen primlerin uzun vadeli fon yaratması söz konusudur. Hayat sigortacılığına ait yatırımlar, ekonomi içerisinde çok çeşitli alanlara dağılırlar. Önemli olan bu yatırımların olabildiğince karlı yatırım araçlarına yönlendirilmesi suretiyle sigortalılara daha reel ve daha yüksek bir getiri sağlanmasıdır. Araştırmanın amacı, hayat sigortacılığının uzun vadeli fon yaratma işlevinin serbestleştirilmesinden hareketle, hayat sigortacılığındaki fon kullanma kabiliyetinin bugünkü durumunu irdelerken yarınki durumunu daha ideal ve bilimsel bir platforma taşımaya çalışmak ve kurumsal yatırımcı olma yolunda bir reçete oluşturmaktır. İlk bölümde hayat sigortacılığı hakkında genel bilgiler verilmeye çalışılırken; Türkiye'deki hayat sigortacılığının yasal çerçevesi mevcut durum itibariyle çizilmiş ve ekonomi açısından vergilendirme politikalarının etkinliği hem sigortalılar hem de sektör açısından tartışılmıştır. Hayat sigortacılığının ekonomi açısından en önemli işlevi, uzun vadeli ve istikrarlı fon birikimi sağlamasıdır. Özellikle tasarruf açığı olan ülkemizde yaratılacak hayat fonlarınınönemine değinildiği ikinci bölümde; tasarruf-yatırım ve mali piyasa-sigorta şirketi ilişkisi araştırılmış, mali piyasalar ve kurumsal yatırımcı olarak hayat sigortacılığı, dolaylı olarak karşılaştırılarak, geleceğe dönük olarak yapılacak önerilere zemin hazırlanmıştır. Menkul kıymetlerin değerlendirlmesi teorik olarak işlenmiş ve hayat sigortacılığının fon kaynaklan ile bunların kullanım yerleri belirtilerek, 1989- 1995 dönemine ilişkin rakamsal tespitler yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde fon yaratma işlevini etkileyen faktörlere ilişkin açıklamalar yapılırken üçüncü bölüme teorik olarak yaklaşılmıştır. Üçüncü bölümde; hayat sigortası şirketlerinde, portföy yönetimi açısından yatırım araçlarının değerlendirilmesine çalışılmıştır. 1989- 1995 yılları arasında hayat sigortacılığı fonlarının hangi yatırım araçlarına yatırıldıkları, verimliliklerinin ne olduğu hakkında ayrıntılı rakamsal ve teorik açıklamalar yapılmıştır. Hayat sigortacılığının yedi yıllık bu süreçteki verimlilikleri enflasyondan arındırılarak düzeltilmiş ve 1989 yılı başında yatırılan yüz TL'nın TFE baz alınarak bileşik endeksleri hesaplanmıştır. Aynı işlem Türkiye'de 1989- 1995 yıllan arasında en çok reel getiriye sahip olan yatırım araçları dikkate alınarak yapılmış ve yüz TL'nın bileşik endeksleri hesaplanarak, hayat sigortacılığı yatırım araçları ile kıyaslanma yoluna gidilmiştir. Portföy yönetimi günümüzde bireysel ve kurumsal fonların yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Sigorta şirketleri bazı değişikliklerle yatırım kararlarında söz konusu teoriden yararlanabilirler. Portföy yönetiminin sigortacılığa uygulanmasındaki temel sorunların başında düzenleyici karar organlarının öngördüğü sınırlamalar gelmektedir. Öte yandan işkolunun yapısından kaynaklanan bir sorun da yatırımlar içinde likit varlıkların yoğun olmasıdır. Hayat sigortası şirketleri yatırımlarını karlılık, likidite ve güvence hedefleri arasında denge sağlayacak şekilde gerçekleştirmek durumundadırlar. Bu amaçla, yatırım kararlarında portföy yönetiminde deneyimli uzmanlardan yararlanılması, yatırım araçlarının seçiminde güvence unsurunun yanında karlı ve likidite kabiliyeti yüksek olanlarının tercih edilmesi gerekmektedir. En önemli olan faktör ise; hayat sigortacılığı fonlarının sermaye piyasasında VIIIvarolan yatırım araçlarına kanalize edilmesi yolundaki mevzuat kaynaklı engellemeleri ortadan kaldırmaktır. IX