Banka şubelerinin başarı değerlemesi

Ülkemizde fmansal kurumlar yeterli ölçüde gelişmemiş olduğundan bankalar ülke ekonomisinin yapı taşlarını oluşturmaktadır. Özellikle ticaret bankaları merkez bankasının bankacılık fonksiyonu dışındaki tüm para ve sermaye piyasası işlemlerini kendi hukuki yapılan altında ya da kurmuş oldukları şirketler aracılığı ile yerine getirmektedir. Banka işletmelerinin ülke ekonomisi içindeki fonksiyonları ve geniş şube ağı nedeniyle örgütsel yapısı düşünüldüğünde basan değerlemesine yönelik analizlerin bu işletmeler ve şubeleri açısından gerçekleştirilebilmesi oldukça büyük bir öneme haizdir. Banka şubelerinin basan değerlemesinin etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için öncelikle banka örgüt yapısının ve bu yapı içinde esas hizmet üretim ve satış birimleri olan şube yönetimine verilen karar alabilme yetkisinin iyi tanınması gerekmektedir. Bir hizmet birimini başarılı veya başansız şeklinde niteleyebilmek için öncelikle o birimin işletmenin üst amaçları doğrultusunda karar alabilme yeteneğinin var olması ve kendisine tanınan karar karar alma yetkisinin sınırlan içinde başarısının ölçülebilir olması gerekmektedir. Başarının ölçülebilir olması gereği de banka şubelerini yönlendirmede yerinden yönetim anlayışının benimsenmesini ve şubeleri birer kar merkezi olarak yapılandırmayı gerektirmektedir. Başarı değerleme sisteminde dikkate alınması gereken ikinci husus, sistemden beklenen faydalara cevap verebilecek basan değerleme kriterini ortaya koymaktır. Ancak özellikle basan ölçüm gereklerinin ve amaçlarının birden fazla olması ve banka şubelerinin faaliyet süreci ve alanlarının kendine has özellikleri nedeniyle tek bir basan kriterinin değil farklı amaçlara göre farklı basan kriterlerinin baz alınmasının gerekli olduğu görülmektedir. Bu kriterler, şube faaliyet sonucunun bileşenleri olan gelir ve gider unsurlarının kullanılmasıyla farklı amaçlara göre türetilecek olan katkı paylan olacaktır. Bu nedenle banka üst yönetiminin banka şubelerinin gösterdikleri başanyı değerleyebilmesi için banka geneline ve şubelerine ilişkin, başarının oluşumunu sağlayan mali bilgilere; yani gelir ve giderlere ilişkin bilgilere gereksinim duyduğu ortaya çıkmaktadır. Banka şubelerinin ve şube yöneticilerinin başarılarının değerlenebilmesi buna ilişkin bilgi sisteminin oluşturulmasına ve bu sistem kanalıyla mali bilgilerin banka üst yönetimine zamanında sunulmasına bağlıdır. Şube başarı değerlemesine yönelik gerçekleştirilecek analizler sırasında çözüm bulunması gereken bazı sorunlar bulunmaktadır. Bunlar; şubeler arası transfere konu olan fonların fiyatlanması, banka genel müdürlüğünde şubeler adına katlanılan giderlerinşubelere yüklenmesi ve şubelerin faaliyet gösterdiği piyasa ve şube olanaklanndaki farklılıkların giderilmesine yöneliktir. Belirtilen basan değerleme sisteminin kurulup bu konuyla ilgili sorunlara etkin çözümler bulunmasıyla şubelerin toplam banka karına katkısının ölçülmesi ve kontrolü, şube yöneticilerinin basanlarının ölçülmesi, kontrolü, şube yöneticilerinin ödüllendirilmesinde kaynak bilgilerin sağlanması, açılmış bulunan veya açılması planlanan şubelerin yararlannın tahmini için temel bilgilerin üretilmesi sağlanmış olmaktadır.