Küçük ve orta büyüklükteki işletmelere finansal seçenekler ve risk sermayesi

1970'li yılların sonlarına kadar ölçek ekonomilerinin önemi vurgulanırken, bu yıllarda yaşanan ekonomik krizle birlikte, büyük firmaların küçük ve orta büyüklükteki işletmelere göre bu durumdan çok daha fazla etkilendikleri görülmüştür. Bu gelişmelere paralel olarak, 'ölçek ekonomileri' yaklaşımı önemini kaybetmiş ve küçük işletmeler sayısal ağırlıkları ve özellikleri ile daha çok dikkati çekmeye başlamışlardır. Son yıllarda özellikle gelişmiş ülkelerin, sürekli olarak değişen pazar ve teknolojik koşullar karşısında daha esnek davranabilen, kararlan zamanında alıp uygulamaya koyarak rekabet edebilen ve başarıya ulaşabilen ancak, pek çok sorunla da karşı karşıya bulunan küçük işletmelerin desteklenmesi ve özendirilmesi yönünde çabalarının arttığı görülmektedir. işte, risk sermayesi böyle bir ortamda özellikle ABD'nde gelişmiş ve daha sonra pek çok ülkede uygulama alam bulmuştur. Risk sermayesinin temel amacı, yüksek gelişme potansiyeline sahip ve rekabet üstünlüğü olan veya olabilecek işletmelere uzun vadeli yatırımlarda bulunarak ve gerektiğinde aktif yönetsel destek ve diğer uzmanlık hizmetleri sağlayarak ekonomik değer artışı temin etmek yoluyla portföylerindeki menkul kıymetlerin değerlerini artırmak ve bu menkul kıymetleri elden çıkarmak suretiyle yüksek getiri temin etmektir. Risk sermayesinin belirgin özelliği, yüksek risk, yüksek kazanç ve yüksek teknolojidir. Bir ülkede risk sermayesinin başarılı olması için en önemli faktörler, sosyal, ekonomik ve politik koşulların uygunluğu ve yöneticilerin risk alma ve girişimcilik konusundaki tutum ve tecrübeleridir. Risk sermayesi yatırımı hisse senedi ve/veya hisse senedi benzeri araçlar karşılığında yapılmaktadır. Risk sermayedarı, finanse ettiği firmanın gelişmesi ve ticaribaşarısıyla, hisse senetlerini satarak önemli bir sermaye kazancı elde etmek amacındadır. Ancak, bu tür bir yatırım uzun vadeli bir yatırımdır (5-10 yıl) ve bu anlamda yatırımcı için büyük risk söz konusudur. Bu nedenle risk sermayesinin kapsamı sadece yatırımlarla sınırlı kalmamaktadır. Risk sermayedarı aynı zamanda yatıran yaptığı işletmenin fizibilite çalışmalarına, kuruluşuna ve yönetimine de katılmakta ve riski en aza indirmeye çalışmaktadır. Risk sermayesi yatırımları firmanın gelişme sürecinin herhangi bir aşamasında yapılabilir. Bugün, risk sermayesi sistemi, her ne kadar yeni ve teknolojik gelişmelere yönelik yatırımların finansmanında daha çok uygulanmaktaysa da, genişleme ve büyüme yatırımlarının finansmanında da basan ile uygulandığı bilinmektedir. Yatırandan çıkış risk sermayesinde son aşamadır. Risk sermayesinin gelişimi ve yaygınlaşması için en önemli unsurlardan birisi de, hisse senetlerinin kote edilmesi fazla katı olmayan koşul ve kurallara bağlı 'Over The Counter' adı verilen ikincil piyasanın kurulmasıdır. Çünkü, yatırımcı yaklaşık 10 yıl sonra yatırım yaptığı menkul kıymetleri elden çıkarmak suretiyle yüksek getiri temin etmeyi ummaktadır. özellikle ABD, Japonya ve İngiltere'de büyük bir basan ile uygulanan risk sermayesi, ülkemiz gündeminde de yer almaya başlamıştır. Ülkemizde Sermaye Piyasası Kurulu risk sermayesinin yasal çerçevesini oluşturmak için ilk girişimde bulunmuş ve çıkarılan Risk Sermayesi Yatıran Ortaklıktan 'na ilişkin Tebliğ ile risk sermayesi kurumlan özel bir şekilde düzenlenmiştir. Bu düzenlemede RSYO'nın kuruluş faaliyet, yönetim ve tasfiyelerine dair esaslar yer almaktadır. Risk sermayesinin ülkemizde de başarılı bir şekilde uygulamaya konulması bir zorunluluk arz etmektedir ve bunun için ülkemizdeki toplumsal ve ekonomik ortam da uygundur. Bugün, Türkiye pek çok risk sermayedarı için ideal bir pazar olma yolunda gelişme göstermektedir.