Uluslararası portföy çeşitlendirmesi

Portföy belirli amaçları gerçekleştirmek isteyen yatırımcıların sahip olduğu, birbirleriyle ilişkisi olan ve/veya olmayan menkul kıymetlerden' oluşan ve kendine özgü ölçülebilir nitelikleri olan yeni bir varlıktır. Menkul kıymetlerin performansını ölçmekte kullanılan getiri ve risk ölçütü, portföy performansının da ölçütüdür. Portföy kuramında; en uygun risk-getiri bileşimi sağlayan, bir başka ifadeyle kendi risk sınıfında daha fazla getiri sunan veya kendi getiri düzeyinde daha düşük risk taşıyan portföylerin seçilmesi esastır. Çeşitlendirme, riski minimize etme ve yayma çabasıdır. Amaç, herhangi bir yatırım alanında olabilecek bir kaybı, başka bir yatırım alanındaki kazançla karşılıyarak yatırımcının portföyün toplam riskini azaltmaktır. Geleneksel portföy analizinde riskin birden fazla menkul kıymete yatırım yapılarak dağıtılması amaçlanır. Riskin bu şekilde dağıtılmasına yalın çeşitlendirme denir. Burada önemli olan, elde tutulan menkul kıymetlerin sayısıdır. Modern portföy kuramı içinde gelişen Markowitz çeşitlendirmesi, aralarındaki korelasyon'-kat- sayısı ile birden küçük olan varlıkları bir araya getirerek portföyünggetirisinde herhangi'-ıbir düşme olmadan riskini sınırlayabilme olarak tanımlanır. iki yaklaşım arasındaki temel fark, portföyü oluşturan menkul kıymetlerin getirilerinin birbirleriyle olan ilişkisinin dikkate alınıp alınmamasıdır. Bir menkul kıymete ait toplam risk, sistematik ve sistematik olmayan riskten oluşmaktadır. Sistematik risk, pazardaki tüm menkul kıymetlerin fiyatlarını aynı anda etkileyen faktörlerin neden olduğu ve çeşitlendirme ile giderilemiyen riske denir. Her işletmenin kendine özgü yapısından dolayı karşılaşılma olasılığı bulunan ve çok iyi çeşitlendirilmiş bir portföyde ottadan kaldırılabilen riske, ise sistematik olmayan risk denir. Değişik ulusal ekonomilerin değişik sosyo-ekonomik ve politik güçlerin etkisi altında olması ve dolayısıyle dünya üzerindeki piyasaların senkronize biçimde beraber hareket etmemeleri nedeniyle; yerel sınırların aşılabilmesi durumunda, uluslararası çeşitlendirmenin etkisi ile, sistematik riskin azaltılması mümkün olabilmektedir. Uluslararası çeşitlendirmenin temelindeki amaç; uluslararası yatırımlardan elde edilecek risk-getiri ilişkisinin, yurt içinde çeşitlendirme yapılarak elde edilecek risk-getiri ilişkisine göre daha verimli olabilmesinden yararlanmaktır. Ulusal menkul değerler ile uluslararası menkul değerler arasındaki düşük kovaryanstan yararlanma, uluslararası çeşitlendirmenin temel prensibini'-oluşturmaktadar. Uluslararası portföy çeşitlendirmesinde iki tür kazançtan söz edilir. Alfa kazançları, eğer bir menkul değer bir ülke piyasasında diğer ülke piyasalarına nazaran yanlış değer kazandığı, başka bir ifadeyle beklenmedik bir şekilde yüksek bir fiyata ulaştığı zaman söz konusu olur. Ulusal piyasada çeşitlendirme ile azaltılamıyan, ancak uluslararası bir çeşitlendirmeye gidildiği taktirde azaltılabilen risklerin elimile edilmesi sonucu ortaya çıkan kazançlara ise beta kazançları denir. Uluslararası portföy çeşitlendirmesinde dikkati edilmesi gereken bir diğer konu da uluslararası yatırımların karşılaştıkları engellerdir. Yatırım yapılacak olan ülkenin parasının yatırımcının ülkesinin parasına göre o- lan kurunun' değeri önemli bir yer tutmaktadır. Yatırımcı getiri sağlasa bile, kurun değeri düşecek olursa sağladığı getiriyi kurun düşüklüğünden yitirecektir. Kur riskinde önemli olan konu, sağlanacak gelirinin kur riski tarafından azaltılması ya da tamamen ortadan kaldırılmamasıdır. Sonuç olarak; yatırımcıların, uluslararası portföy yönetimiyle sağladıkları kazanç ve kayıp olasılıklarını iyi değerlendirmeleri gerekir. -İİİ-