KOBİ'lerde yeniden yapılanma stratejileri: Kahramanmaraş örneği

186 Jüri: Doç. Dr. Adnan ÇELİK Yrd. Doç. Dr. Zeynep HATUNOĞLU Yrd. Doç. Dr. Hakan ALTINTAŞ Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler bir ülkenin ekonomik, sosyal ve siyasi yaşamının bel kemiği, demokrasinin beşiği, ekonominin ve sosyal gelişmenin lokomotifidirler. Bu işletmelerin üretime, istihdama ve istikrara katkıları son derece büyüktür. Demokrasinin geliştirilmesi, gelir dağılımının düzeltilmesi, sosyal sorunların çözümü, ekonomik krizlerin atlatılması gibi pek çok sorunun çözümünde KOBİ'lerin yaşamsal bir önemi vardır. KOBİ'ler geliştikçe üretim artar, işsizlik azalır, gelir dağılımı düzelir, ekonominin rekabet gücü artar, dış alım-dış satım büyür, tasarruf ve yatırım düzeyi de yükselir. Bu doğrultuda KOBİ'lerin devlet ve ilgili kurum ve kuruluşlarca desteklenmesi son derece önemlidir. Küreselleşme süreciyle beraber kitle üretimi giderek yerini esnek üretim sistemlerine bırakmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte yeni ürün ve hizmetler piyasaya sürülmekte, tüketici tercih ve talepleri de her geçen gün artmakta ve değişiklik göstermektedir. Bu durum temel olarak yeniliklere karşı çok daha duyarlı olan ve değişimlere kolay adapte olabilen KOBİ'lerin önemini bir kat daha arttırmaktadır. KOBİ'ler dinamik ve esnek yapılarıyla yeni dünya düzeninin temel işletme tipi olarak kabul edilmektedir. Ancak KOBİ'lerin ülke ekonomilerindeki etkinliğinin henüz istenilen seviyede olmadığı da bir diğer gerçektir. Bir ülkedeki KOBİ'lerin sayıca tüm işletmeler içindeki oram %98-99'lar düzeyinde olmasına rağmen yatırım, üretim ve ihracat paylan %30-40'lar düzeyindedir. Türkiye'de ise bu oranlar çok daha düşük seviyelerdedir. Bu doğrultuda söz konusu oranların yükseltilmesi KOBİ'lerin etkinliği bakımından önemlidir. KOBİ'lerin etkinliğini ve verimliliğini arttırma yönünde gerçekleştirilecek işlemlere ise yeniden yapılanma faaliyetleri adı verilebilmektedir. Bu doğrultuda ileri sürülebilecek stratejiler de yeniden yapılanma stratejileri şeklinde isimlendirilmektedir. Bu çalışmada incelenmiş olan yeniden yapılanma stratejileri genel olarak mikro ve makro düzeyde ele alınabilmektedir. Mikro yeniden yapılanma stratejileri KOBİ'lerin kendi içsel faaliyetleri ve daha çok sorun yaşadıkları alanlarla ilgilidir. Bu bağlamda KOBİ'lerin genel sorunları finansman, yönetim, pazarlama, üretim, planlama, teknoloji, yenilik, İnternet ve kalite-güvenlik gibi alanlarda yaşanmaktadır. Bu nedenle mikro yeniden yapılanma stratejileri bu fonksiyonlar çerçevesinde ele alınabilmektedir. Makro yeniden yapılanma stratejileri ise, işletmenin doğrudan müdahale edemediği alanlarda gerçekleştirilmesi gereken faaliyetleri kapsamaktadır. KOBİ'lere finansman hizmeti sunan finans kuruluşları, devletin KOBİ'lerle ilgili olarak uyguladığı teşvik ve kredi politikaları, KOBİ'lere çeşitli kurum ve kuruluşlar aracılığıyla sunulan eğitim-danışmanlık hizmetleri ve işletmeler arası işbirliği ve birleşmelerle ilgili yeniden yapılanma faaliyetleri makro yeniden yapılanmaya örnek olarak verilebilir. Bu çalışmada ilk olarak KOBİ kavramı, kapsamı, özellikleri ve sorunlarına değinilmiş; devamında ise yeniden yapılanma faaliyetlerini gerekli kılan küreselleşme ve ekonomideki etkileri incelenmiştir. Son bölümde de söz konusu yeniden yapılanma stratejilerine ilişkin bir alan çalışmasına yer verilmiştir.