Konaklama işletmelerinde çift faktör kuramı ile iş tatmini üzerine karşılaştırmalı bir araştırma

Turizm sektöründe hizmet satın alan misafir ile o hizmeti sunan işgörenin yüz yüze ilişki içerisinde olması, işgörenlerin önemini arttırmaktadır. Bunun nedeni konaklama işletmelerinde çalışan işgörenlerin iş motivasyonu ve iş tatminlerinin, müşteri memnuniyetini ve hizmet kalitesini etkilemesidir. Dolayısıyla müşteri tatmininde ve işletmenin başarısında işgörenin doğrudan etkisinin olduğu ortaya çıkmaktadır. Özellikle işletmelerin, beklenen amaç ve hedeflere ulaşmalarındaki en önemli yapı taşlarından birisi o örgütte çalışan işgörenlerin performanslarıdır. Performans işgörenin işine yönelik motivasyon düzeyi ile ilgiliyken, Motivasyon, işgörenlerin beklentilerine ulaşma düzeyine paralel olarak, onları işe ve işletmeye karşı olumlu tutum ve davranışlara yöneltmeyi sağlamaktadır. Bu çalışmada, ''Herzberg'in Çift Faktör Teorisi'' çevresinde, Antalya ve Ankara'daki dört ve beş yıldızlı konaklama işletmesi çalışanlarının, iş motivasyonu ve iş tatmini düzeyleri ölçülerek, işgörenlerin motivasyon düzeyleri ile iş tatminleri temelinde kent ve kıyı oteli çalışanları arasında bir farklılaşma olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla ilgili çalışmada iş motivasyonu ve iş tatmini anketleri kullanılmış olup görgül çalışmadan elde edilen verilerin analizinde istatistiksel analiz programından yararlanılarak 'frekans analizi', 'yüzde dağılımı', 't-testi', 'Anova' ve 'Tukey' testleri yapılmıştır. Araştırma sonucuna göre; işgörenlerin, çalıştıkları otellerdeki yöneticilerle işgörenler arasındaki iletişimden, kendilerine yeterli önem ve saygının gösterilmemesinden, bahşiş/ücret gibi ek gelirlerden ve son olarak çalışma saatlerinden memnun olmadıkları ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte işgörenlerin dışsal motivasyon araçları olarak değerlendirilen servis ve ulaşım ihtiyaçları, lojman imkanları, sigorta ve emeklilik imkanları, işyerindeki arkadaşlık ortamı ve iş için gerekli araç-gereç ve ekipman ihtiyaçlarının karşılanması gibi faktörlerden memnun oldukları belirlenmiştir. Ayrıca işgörenlerin, içsel motivasyon araçlarından olan takdir edilme, yapılan işle ilgili kararlara katılma, otelde bağımsız hareket edebilme gibi faktörlerden memnun olmadıkları saptanmıştır. Çalışmada kent otelleri yöneticilerinin kıyı otelleri yöneticilerine kıyasla dışsal motivasyon araçları olarak belirtilen, sigorta ve emeklilik imkanı, çalışma ortamının fiziksel koşulları, iş için gerekli araç-gereç ve ekipman desteği gibi faktörlere daha fazla önem verdikleri saptanmıştır. Ayrıca Antalya'daki işgörenlerin, Ankara'daki işgörenlere kıyasla, iş başarma, işi zamanında bitirme gibi görevlerini yerine getirdiklerinde, üstleri tarafından takdir edilmedikleri ya da ödüllendirilmedikleri bu durumun ise çalışanlarda içsel motivasyonu azalttığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra kıyı işletmelerinde, iş ile ilgili kararlar alınırken ilgili işgörenin görüşlerine başvurulmadığı saptanmıştır. Çalışmada Antalya'da görev yapan işgörenlerin, yaptıkları işin toplumda saygın bir iş olarak algılanmaması, alınan ücreti ve yapılan işin niteliğinin işgörenleri memnun etmemesi nedenleriyle Ankara'daki meslektaşlarına göre iş tatmin düzeylerinin daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır.