Birleşme ve satın almalarda yönetici aşırı güveninin firma değeri üzerindeki etkisi

Bu çalışmanın amacı, firma değeri üzerinde etkili olan birleşme ve satın almalarda yönetici aşırı güveninin etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın birinci bölümünde değer, değerleme, firma değeri ve birleşme ve satın almalarda firma değeri ele alınmıştır. İkinci bölümde etkin piyasalar hipotezi ve davranışsal finans açıklanmıştır. Üçüncü bölümde yönetici aşırı güveni ve yönetici aşırı güveni ile ilgili yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Daha sonra firma birleşme ve satın almalarında yönetici aşırı güveni ve firma değerine etkisi üzerine bir araştırma yapılmıştır. Çalışmada yöneticilerin güven düzeylerinde bir farklılık olup olmadığı geliştirilen ölçek yardımıyla belirlenmiştir. Ölçek çalışması Borsa İstanbul'da faaliyet gösteren 42 üst düzey firma yöneticisine uygulanmıştır. Yapılan çalışma ile üst düzey yöneticilerinin güven düzeylerinin birleşme ve satın alma sayısını istatistiki olarak %5 önem düzeyinde pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bu sonuç yönetici güveninin firmalarda gerçekleştirilen birleşme ve satın alma sayısını arttırdığını göstermektedir. Öncelikle ölçek çalışmasıyla yönetici güveninin firma birleşme ve satın almalarını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Araştırmanın sonucunda yönetici güveninin firma birleşme ve satın almalarını etkilediği tespit edilmiştir. Daha sonra firmalarda birleşme ve satın alma gerçekleştiren yöneticilerin aşırı güveninin firma değerine bir etkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Firma satın alma ve birleşme gerçekleştirmiş yöneticilerin aşırı güveninin firma değeri üzerine etkisini incelemek için 2010- 2017 yılları arasında Borsa İstanbul'da faaliyet gösteren ve birleşme ve satın alma gerçekleştiren firmalar belirlenmiştir. Daha sonra birleşme ve satın alma gerçekleştiren ve bilgilerine tam olarak ulaşılabilen 62 üst düzey yönetici ve firma değeri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada firma değeri için üç ayrı model oluşturulmuştur. Model 1'de firma değeri olarak Tobin Q, Model 2'de borsa değeri ve Model 3'de girişim değeri kullanılmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda Model 1'de firma büyüklüğü ve PD/DD'nin firma değerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. PD/DD değişkeninin istatistiki olarak %1 önem düzeyinde anlamlı negatif yönde etkili olduğu, firma büyüklüğünün ise %10 önem düzeyinde anlamlı ve negatif yönlü bir etkisi olduğu tespit edimiştir. Model 2'de kaldıraç değişkeninin firma değerine %1 önem düzeyinde negatif yönlü etkisi olduğu tespit edilmiştir. Model 3'de firma değeri üzerine aşırı güven değişkeni ve PD/DD değişkenlerinin istatistiki olarak %1 önem düzeyinde negatif etkisi varken F/K oranının %1 önem düzeyinde pozitif olarak firma değerini etkilediği tespit edilmiştir. Model 1 ve 2'de aşırı güven değişkeni ile firma değeri arasında istatistiki olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiş olmasına rağmen yönetici aşırı güveninin firma değerine etkisinin negatif yönlü olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu sonuç firmalarda birleşme ve satın alma gerçekleştiren yöneticilerin aşırı güvenli olmaları söz konusu olduğunda firma değerinin azaldığını göstermiştir. Bu durum yönetici aşırı güveninin firmalarda risklerin yanlış hesaplanmasına neden olduğunu ve kabul edilmemesi gereken projelerin kabul edilerek firmanın değerine zarar verdiklerini ileri süren çalışmalarla benzerlik göstermektedir.