Açık inovasyon stratejilerinin işletme performansına etkisi: Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşu üzerine bir uygulama

Günümüzün hızla değişen ve gelişen dünyasında işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve rekabet üstünlüğü elde edebilmeleri için inovasyon yeteneğine sahip olmaları önemli bir gereklilik haline gelmiştir. Modern teknoloji gün geçtikçe karmaşık hale gelmekte ve büyük şirketlerin bile yeni bir ürün geliştirmeye tek başına gücünün yetmediği çeşitli platformlarda ifade edilmektedir. Bu nedenle dışsal bilgi kaynaklarından yeni teknolojiler araştırmaya ve çeşitli paydaşlarla işbirliği yapmaya yönelik güçlü bir eğilim söz konusudur. İşletmelerin günümüz rekabet koşullarında başarılı olabilmeleri için açık inovasyon yaklaşımını benimsemeleri kaçınılmazdır. Açık inovasyon kavramı, yeni bir ürün, hizmet, süreç, yöntem geliştirmek üzere dış çevreden işletme içerisine amaca uygun bilgi girişi ve işletme içerisinden dış çevreye bilgi çıkışlarının değer üretecek şekilde etkin kullanımı olarak tanımlanabilir. Bu bağlamda; yapılan literatür araştırmasında bütüncül bir açık inovasyon modeline rastlanamamıştır. Buna ek olarak, çok büyük ölçekli şirketlerde açık inovasyon konusu üzerine az sayıda kantitatif çalışma bulunduğu anlaşılmaktadır. Literatürdeki ilgili boşluğa bir miktar da olsa katkıda bulunabilmek amacıyla tezde açık inovasyon konusu ele alınmıştır. Türkiye'deki En Büyük Birinci 500 Sanayi Şirketi ana kitle olarak seçilmiştir. Bütüncül bir bakış açısıyla açık inovasyon modeli ele alınarak kantitatif yöntemlerle test edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, araştırmaya ISO'nun her yıl düzenli olarak 'üretimden satışlar' ölçütüne göre belirlediği Türkiye'nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu arasından 241 şirket katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Anket uygulaması hem internet sitesi üzerinden hem de CATI yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Dışsal bilgi kaynaklarının ve açık inovasyon stratejilerinin, işletme performansı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlayan tezin önerilen teorik modeli Yapısal Eşitlik Modellemesiyle test edilmiştir. Açık inovasyon stratejileri; Açık Araştırma Stratejileri ve Teknoloji Stratejileri olmak üzere iki ana grupta sınıflandırılmıştır. Açık inovasyon sürecinin en önemli yapı taşı olan Dışsal Bilgi Kaynaklarının İşletme Performansı üzerindeki hem doğrudan etkisi hem de Teknoloji Stratejileri değişkeninin aracılık etkisiyle incelenmiştir. Ardından önerilen teorik model üzerinde Açık Araştırma Stratejilerinin moderatör etkisi test edilmiştir. Bu kapsamda, açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik ve geçerlilik analizleri, doğrulayıcı faktör analizi, yol analizi ve çoklu grup analizi gibi çeşitli istatistiki analiz yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda Dışsal Bilgi Kaynaklarının İşletme Performansı üzerinde doğrudan etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu sonucu takiben Teknoloji Stratejilerinin aracılık etkisi incelenmiştir. Teknoloji Stratejilerinin, Dışsal Bilgi Kaynakları ve İşletme Performansı ilişkisinde tam aracılık etkisine sahip olduğu bulunmuştur. Aracılık etkisinin anlamlılığı Sobel testiyle ölçülmüştür. Buna ek olarak, Açık Araştırma Stratejilerinden Derinlik Stratejisinin ise önerilen teorik model üzerinde anlamlı bir moderatör etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda Dışsal Bilgi Kaynakları ile Teknoloji Stratejileri ilişkisinde önemli derecede bir farklılık tespit edilmiştir. Bu sonuç incelendiğinde Derinlik Stratejisinin Teknoloji Stratejileri ile İşletme Performansı ilişkisinde önemli bir moderatör etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası: 20160