Bağımlılıkla mücadelede sosyal pazarlamanın rolü ve bağımlılıkla mücadele eden kurum ve kuruluşlara yönelik bir araştırma

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ BAĞIMLILIKLA MÜCADELEDE SOSYAL PAZARLAMANIN ROLÜ VE BAĞIMLILIKLA MÜCADELE EDEN KURUM VE KURULUŞLARA YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Nurtekin ÖNDER İşletme Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mart 1998 Danışman: Prof. Dr. Necdet TİMUR Bu araştırmanın genel amacı ülkemizde yapılan bağımlılıkla mücadele çalışmalarında sosyal pazarlama prensiplerine uyulup uyulmadığını bağımlılıkla mücadele eden kurum ve kuruluşlardaki uzmanların görüşlerine göre belirlemektir. Bu araştırmanın evrenini Türkiye'de uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele eden kurumlar ve kuruluşlardaki uzmanlar oluşturmaktadır. Araştırmaya evrendeki tüm kurum ve kuruluşlardaki uzmanlar dahil edilmişlerdir. Az sayıda kurum ve kuruluş olduğundan ve bu kurum ve kuruluşlarda bağımlılıkla mücadele çalışması yürüten uzman sayısı da düşük olduğundan örneklem almaya gerek görülmemiştir. Araştırma sonunda deneklerin tamamına yakını bağımlılık yapan maddeler hakkında halkın eğitilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Deneklerin yarısından fazlası bağımlılık yapan maddeleri satanlara ve alanlara karşı yasal yaptırımların çok hafif olduğunu düşündüklerini ifade etmişlerdir. Deneklerin tamamına yakını bağımlılıkla ilgili yasaların yetersiz olduğu konusunda hemfikir oldukları belirlenmiştir. Bağımlılıkla ilgili araştırmalar konusunda deneklerin tamamına yakını yetersizlik olduğunu belirtmişlerdir. Bağımlılıkla mücadeleye ayrılan parasal kaynak konusunda da deneklerin tamamı yetersiz olduğuna katılmaktadır. Denekler bağımlılıkla mücadele çalışmalarının daha çok bağımlılıktan kurtarıcı hizmet şeklinde, bilgilendirme şeklinde ve sosyal reklam hazırlama ve sonuçlarını değerlendirme şeklinde yapıldığını ifade etmişlerdir. Bağımlılıkla mücadeleyle ilgili olarak İçişleri, Sağlık Bakanlığının, sivil toplum örgütleri ve Milli Eğitim Bakanlığının çalışmalar yaptıklarını belirtmişlerdir. Denekler Sağlık Bakanlığı ve sivil toplum örgütlerinin yapacaktan çalışmadan önce problem belirleme çalışması yaptığını ifade etmişlerdir. Deneklerin tamamına yakını yalnızca Milli Eğitim Bakanlığının hedef belirlemesi yaptığını ifade etmişlerdir. Denekler bağımlılıkla mücadele çalışmalarında hedef kitle belirlemesini sadece Sağlık Bakanlığı, sivil toplum örgütleri, İçişleri Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın yaptığını söylemişlerdir. Deneklerin yansından fazlası sadece Sağlık Bakanlığı ve Sivil Toplum Örgütlerinin yapacakları çalışmaların etkili olmasını sağlayacak iletişim yollarını belirlediklerini ifade etmişlerdir. Bağımlılıkla mücadelede denekler kurumlar arasında işbirliği olmadığına inandıklarını söylemişlerdir. Deneklerin yarısından fazlası bağımlılıkla mücadelede başlatılan çalışmaların değerlendirilmesinin ve yeniden programlanması çalışmalarının yapılmadığını ifade etmişlerdir. Bağımlılıkla ilgili yapılan uygulama ve hizmete ulaşma yollarını sadece Sağlık Bakanlığı'nın gösterdiğini belirtmişlerdir. Denekler hedef kitlenin en fazla kullandığı iletişim yollarını belirleyen kurum olarak yalnızca sivil toplum örgütleri, Sağlık Bakanlığı'nı ve İçişleri Bakanlığını göstermişlerdir. Deneklerin yarısından fazlası en etkin iletişim yolu olarak televizyonu, gazeteyi, sosyal reklam ve kampanyaları, radyoyu göstermişlerdir. Bağımlılıkla mücadelede birden fazla iletişim aracını yalnızca Sağlık Bakanlığı'nın kullandığı belirtilmiştir. Denekler sivil toplum örgütlerinin bağımlılıkla mücadele çalışmalarına çok az katıldıklarını ifade etmişlerdir. Buna karşı sivil toplum örgütlerinin bağımlılıkla mücadelede öneminin büyük olduğunu belirtmişlerdir. Özetle söylemek gerekirse, pazarlama biliminin esasları üzerine kurulan sosyal pazarlamanın hem pazarlama karması elemanlarına hem de pazarlama süreci içersinde yer alan tüm aşamalarına eksiksiz yer verildiği çalışmalar düzenlendiğinde başarıya ulaşması mümkündür. Ülkemizde bağımlılıkla mücadele çalışmasının tekrar gözden geçirilerek sistematik bir biçimde yeniden yapılandırılmasına gereksinim olduğu söylenebilir.