The role of institutionalization perception of the managers in family companies on their Org change perception

Bu araştırma, aile şirketlerindeki yöneticilerin kurumsallaşma algılarının değişim ile ilgili düşünceleri üzerindeki rolünün incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Aile şirketlerinin Dünya ve ülke ekonomisinde çok önemli bir çoğunluğa sahip oldukları bilinen bir gerçek (Soylu, 2003) olmasına rağmen; aile şirketlerinin büyük bir çoğunluğunun yaşamı kurucularının yaşamı ile sona erer. Birinci kuşaktan ileriye gitmeleri zordur. Ayakta kalabilenler ise genellikle üçüncü kuşakta yok olmaktadır. Aile şirketleri ancak gerek aile ilişkilerinde gerekse örgütsel yapı içerisinde kurumsallaşmayı sağlayabilirlerse kalıcı olmaktadırlar (Sağlam, 2002). Öte yandan: değişimlerin sürekli ve giderek hız kazandığı, yoğun küresel rekabet ortamının bulunduğu, iletişim hızının arttığı ve iletişim alanının genişlediği, müşteri odaklı stratejilerin önem kazandığı günümüzde, işletmeler varlıklarını sürdürebilmek için içinde bulundukları ortamın koşullarına uyum sağlamak zorunda kalmaktadırlar (Karpuzoğlu, 2002). Aile şirketlerinde kurumsallaşma, kurumsal değişim ve değişim yönetimi konularında pek çok çalışmanın yapılmış olmasına rağmen; kurumsallaşmış örgütlerin değişime entegrasyon sağlayabilmeleri konusunda çok az çalışma yapıldığı görülmüştür. Bu çalışmada aile şirketlerindeki yöneticilerin kurumsallaşma algısı ile değişime direnç ve değişim güçleri ile ilgili düşünceleri incelenmiştir. Aynı zamanda kurumsallaşma algısının değişim araçları ve değişim sonuçlan arasındaki ilişki de incelenmiştir. Araştırmaya, kurumsallaşma teorileri ve örgütsel gelişim konulan bir arada incelenerek kurumsallaşma modeli üzerinde çalışılarak başlanmıştır. Aile şirketlerinin ekonomi üzerindeki önemi göz önüne alınarak kurumsallaşma konusunun bu şirketlerde incelenmesine devam edilmiştir. Allred ve Allred (1997) tarafından geUştirilmiş olan ve Karpuzoğlu (2002) tarafından Türkçeleştirilerek uygulanmış olan 'Aile Şirketlerinin Kurumsallaşma Düzeylerini Ölçme Ölçeği' nin 'Kurum Fonksiyonlarına İlişkin Bilgiler'i içeren ikinci kısmı kullanılmıştır. Üçüncü kısımda yer alan kültür boyutlan araştırma konusu dışında olduğu için ele alınmamıştır. Örgütsel değişim modeli olarak; Yurtkoru'nun (2001) doktora tezinde geliştirmiş olduğu ölçekten yararlanılmıştır. Değişim anketi 5. bölüm'de Ölçüm Enstrümanlar kısmında açıklandığı gibi dört ölçekten oluşmaktadır : değişim güçleri, değişime direnç, değişim araçlar, değişimsonuçlan. Aynca çalışmada yararlanılacak demografik bilgiler için de bir anket düzenlenmiştir Yapılan bu araştırma sonuçlan şunu göstermiştir: Kurumsallaşma algısı arttıkça değişim araçları ve değişim sonuçlarına katilim konusundaki derecelerde zayıf da olsa pozitif bir ilişki görülmekte iken değişime direnç ile negatif zayıf bir ilişki görülmüştür. Özellikle kurumsallaşmanın alt boyutlan olan çatışma yönetimi/iletişim/disiplin ve performans yönetimi konularındaki algılama yükseldikçe değişime direncin azalmakta olduğu görülmüştür. Bir diğer önemli bulgu da: İşin başındaki aile ferdinin hangi kuşaktan olduğunun kurumsallaşma algısını değiştirip değiştirmediği ile ilgili olanıdır. Analiz sonucunda; Hedeflerle Yönetim ve İş Standartları ile Çatışma Yönetimi/iletişim/Disiplin alt boyutlan dışındaki diğer boyutlarda anlamlı bir değişiklik göstermediği görülmüştür. Çatışma Yönetimi/İletişim/Disiplin alt boyutu, ikinci ve üçüncü neslin yönettiği şirketlerde daha önemli olarak algılanırken, işin başında şirket kurucusunun bulunduğu şirketlerde daha az önemli olarak algılanmış olduğu görülmüştür. Hedeflerle Yönetim ve İş Standarttan alt boyutu, üçüncü nesil ve üzerindeki nesillerin yönetimindeki şirketlerde en yüksek derecede önemli olarak algılanırken, ikinci nesilde nispeten daha düşük olarak, şirketin kurucusunun başında olduğu şirketlerde daha az önemli olarak algılandığı görülmüştür. Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma Düzeyini Ölçme ölçeğinin tüm kısımları kullanılarak araştırmanın kurumsallaşmış ve kurumsallaşmamış kuruluşlarda birebir yüz yüze yöneticilerle yapılmasının sonuçların daha sağlıklı değerlendirilebilmesi açısından yararlı olacağım eklemek gerekir. Aynca çalışmada üç temel konunun hemen hemen bütünüyle ele alınmış olması, konuların toparlanması kısmında araştırmacıyı oldukça zorlamıştır.