Endeks futures ve spot piyasalarda fiyat keşfi, volatilite yayılımı ve uluslararası etkileşimler

Bu çalışmada, endeks futures ve spot piyasalarda fiyat keşfi ve volatilite yayılımı, endeks futures işlemlerin başlaması sonrasında spot piyasanın istikrarı ve ayrıca hem pay piyasaları hem de endeks futures piyasalar açısından uluslararası piyasalar arasındaki getiri ve volatilite yayılımları araştırılmıştır. BIST 30 endeks futures ve spot piyasaların fiyat keşfi rolleri ve granger nedensellik ilişkisi ile bu piyasalar arasındaki volatilite yayılımı, 2 Ocak 2010- 18 Mayıs 2012 dönemi için gün içi 1 dakika frekanslı veriler kullanılarak incelenmiştir. Johansen eşbütünleşme testi sonucuna göre endeks futures ve spot piyasalar arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu sonucuna erişilmiş, VECM modeli sonucuna göre ise endeks futures piyasanın fiyat keşfine daha büyük bir katkı sağladığı ve futures fiyatların spot fiyatları öncüllediği bulgusuna ulaşılmış, ayrıca VEC granger nedensellik-blok dışsallık testi sonucuna göre ise piyasalar arasında iki yönlü bir nedensellik ilişkisi olmasına rağmen endeks futures piyasadan spot piyasaya doğru olan nedenselliğin çok daha güçlü olduğu kanıtlanmıştır. Endeks futures ve spot piyasalar arasındaki volatilite yayılımı bağlamında ise VECM-GARCH(1,1)-BEKK modeli uygulanmış, buna göre endeks futures ve spot piyasa volatiliteleri arasında iki yönlü bir yayılım olmasına rağmen endeks futures piyasa şokları ve volatilitesinin spot piyasa volatilitesi üzerine yayılımının çok daha belirgin olduğu bulgusuna erişilmiştir. Dolayısıyla, hem fiyat keşfi hem de volatilite yayılımına dair elde edilen bulgular neticesi, endeks futures piyasanın bilgisel olarak daha etkin olduğu ve bilginin öncelikle futures piyasaya yansıdığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, BIST 30 endeks futures piyasasının başlangıcı sonrası spot piyasanın istikrarı, gün sonu verilerle 2000- 2012 döneminde GARCH(1,1) modeli ile araştırılmış, buna göre endeks futures işlemler sonrası spot piyasa volatilitesi ve volatilite kalıcılığının azaldığı bulgularına erişilmiş, dolayısıyla endeks futures işlemler sonrası spot piyasanın istikrardan uzaklaşmadığı ve spot piyasanın bilgiyi daha hızlı işler hale geldiği sonucuna varılmıştır. Türkiye ve ABD endeks futures piyasaları bağlamında BIST 30 ve S&P 500 endeks futures piyasaları arasındaki getiri ve volatilite yayılımı ise 2012 yılı 1 Nisan- 30 Eylül dönemi için gün içi 1 dakika frekanslı veriler kullanılarak VAR-GARCH(1,1)-BEKK modeliyle araştırılmış, piyasalar arasında iki yönlü bir getiri ve volatilite yayılımı olduğu ancak volatilite yayılımı açısından ABD piyasalarının daha büyük bir etkisinin olduğu bulgusuna erişilmiş, diğer taraftan 2010- 2012 dönemi için gün sonu verilerin kullanılması ile ABD piyasaları getiri ve şoklarının Türkiye piyasaları üzerine tek yönlü bir yayılım gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Türkiye ve ABD pay piyasaları bağlamında BIST 30 ve S&P 500 endeksleri arasındaki getiri ve volatilite yayılımı ise 2010- 2012 dönemi için gün sonu veriler kullanılarak VAR-GARCH(1,1)-BEKK modeli ile incelenmiş, ABD piyasalarından Türkiye piyasaları üzerine hem getiri hem de volatilite anlamında tek yönlü bir yayılımın olduğu bulgusuna erişilmiştir. Dolayısıyla, Türkiye endeks futures ve pay piyasalarının ABD piyasaları kaynaklı yeni bilgiye duyarlı olduğu, ancak Türkiye pay piyasasının endeks futures piyasaya göre ABD piyasaları ile daha entegre olduğu sonucuna ulaşılmıştır.