Yönetsel otoritenin analizi

Otorite bağı güçlülük ve zayıflık ilişkisinden oluşan toplumsal bir ihtiyaçtır. Çünkü otorite sosyal bir düzenleyici olarak görev yapar. Yani idari her kademe içinde hakların içeriğine dayanarak emirler vermek ve emirlere uyulmasını beklemek hakkıdır. Otorite toplumlarda kişiler arası tabakalaşmaya neden olmakta ve sosyal statüleri meydana getirmektedir. Sosyal tabakalaşma ve statü bir örgüt içinde belirgin olarak otoritenin doğmasına neden olur. işte yönetimde otorite, emir komuta yetkisini ve gücünü ifade eden örgütü oluşturan kişiler arasında hiyerarşik bir yapıya bağlı ilişkiler oluşturarak hedefte birleşmeyi amaçlayan bir güçtür. Bir bakıma sosyal olarak izin verilmiş bir iktidardır. Otoritenin gerçek yönetsel kaynaklarından birisi yaşayan demokrasidir. İnsanların yasal hakları ve yönetim faaliyetinde bulunanların rızaları olduğu sürece var olacaktır. Zorlayıcı güç, ödüllendirme gücü, yasal güç, uzmanlık gücü ve karizmatik güç değerleriyle bu kaynaklar formalize edilebilir. Günümüz karmaşık örgütlerinde sevk ve idarenin çok değişkenli oluşu otoritenin nitelik yönünden incelenmesini gerektirmiştir. Direk otorite, yardımcı otorite ve fonksiyonel otorite açıklamalarıyla yönetsel alanda bazı belirsizlikler ortadan kaldırılmıştır. Bunlardan yardımcı otoritenin gittikçe yaygınlaşması öneminin vurgulanmasını gerektirmiştir. Yönetsel anlamda bir makama verilen otorite o kişi aracılığı ile kullanılır. Yönetim makamında bulunan kişi yönetme hakkını kullanabileceği gibi bunu belli ölçeklerde devredebilir veya devrettiği otoriteyi geri alabilir. Ancak uygulamada otoritenin tamamının bir kişi veya makamda toplanması mümkün değildir. Teorik olarak bir makama verilen otoritenin kişiler aracılığı ile kullanıldığı unutulmamalıdır. Otoritenin tamamının bir kişi aracılığı ile kullanılmasının hem zaman hem de imkanlar çerçevesinde mümkün olamayacağı gerçeği otoritenin alt kademelerine doğru dağıtılması gerçeğini karşımıza çıkartmaktadır. Doğaldır ki her örgütte otorite devri değişik yoğunlukta olabilir. Özel teşebbüs örgütlerinde bu devir daha yoğunken klasik örgütlerde bu tutum daha az düzeylerde kalabilir. Otorite devri yapamayan örgütlerin göreli olarak başarısız olacağı unutulmamalıdır. Yetki örgüt içinde bulunan yönetsel makamlara verilmiş olan karar verme ve diğerlerini harekete geçirme ya da örgütsel amaçları başarmak için belirli görevleri yaptırma hakkıdır. Bir makamın yetkisi o makamın gerçekleştireceği işi yapmaya yetmelidir. Sınırlı yetkiyle bir işin başarılması mümkün değildir. Örgüt içerisinde makama verilen yetki diğer makama verilen yetki ile çakışmamalıdır veya alan boşluğu yaratılmamalıdır. Çalışanların yetkili olmaya arzulu olmalarına rağmen sorumlu olmaya pek istekli olmadıkları söylenebilir. Çünkü sorumlululk işin sonuçlarına katlanmayı şart koşar. Bir işi istenilen nicelik ve nitelikte yapmaya ve hesap verme zorunluluğuna sorumluluk denir. Bir işi en iyi şekilde yapmayı yüklenmeye sorumluluk alma, sorumlu olma ise sorumluluk almanın tersine alt makamlardan üst makamlara doğru oluşan bir olgudur. Hiyerarşik yapı içinde aşağıdan yukarıya doğru çalışanların birbirine sorumluluğu bir üste karşı hesap verme zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Sorumlu olma üst yöneticiye denetleme hakkı verir. Yetkinin sınırları nasıl iyi bilinmeli ise, sorumluluğunda sınırları çok iyi belirlenmelidir. Sorumluluğun kapsamı örgüt amaçları ile çelişmemelidir. Aksi halde uyumsuzluk ve çatışma olur. Sorumluluk, çalışanın bir makamda istihdam edilmesi ile doğar. Sorumlulukta birden fazla kademe aynı sorumluluğu taşımamalıdır ve boşluk oluşturulmamalıdır. Klasik örgüt modelinde yöneticiler otorite yetki ve sorumluluk devrinde daha tutucu davranmışlardır. Bir disipline uymayı sağlamak için yönetici formal otoriteye sahip kılınmıştır. Yönetim kademelerini daha çok. yetki ve sorumlulukla donatmak neoklasik görüşün çabalarıyla ortaya çıkmıştır. Modem Örgüt teoresinde otorite, yetki ve sorumluluğun daha kapsamlı dağıtılması ihtiyacı ortaya konmuştur.