Bankacılık sektöründe yabancı ortaklıkların ve birleşmelerin banka verimlilikleri üzerine etkileri

21. yüzyılda dünya önemli ekonomik değişimlerden geçmektedir. Ekonomik düzenin en önemli parçası olan ve mal/ hizmet üretmek için kurulan şirketler bu değişimlerden etkilenerek büyümekte, el değiştirmekte veya yok olmaktadır. Şirketler büyüme isteklerini kendi imkanlarıyla gerçekleştirebilecekleri gibi dış kaynak kullanarak veya ortaklığa giderek yapabilmektedirler. Ömrü yüzyılı geçen şirketlere bakıldığında birçoğunun birkaç kuşak sonra el değiştirdiği, şirkete yeni ortakların katıldığı ya da borsaya açıldığı gözlenmektedir. Ekonomiler için şirketlerin ömrünün uzun olması ve büyümeleri önemlidir. Şirket sahipleri başka şirketlerle yaptıkları ortaklıklarda şirketin kontrolündekihaklarından bir kısmını kaybetmeyi göz önüne alırken finansal ve yönetimsel olarak güçlü ve pazarda daha etkili bir şirket oluşturmayı amaçlarlar. Birleşme ve satın almaların her iki tarafın ortaklarının beklentilerine ve ülke ekonomisine getireceği yararlar ekonomist ve akademisyenlerin ilgisini çekmektedir. Yapılan çalışmalarda, birleşme ve satın almalar her yönüyle ele alınmakta, ülkenin politik ve ekonomik koşulları, düzenleyici hükümet kararlarının etkileri, dış politika ve ekonomik ortam, uluslararası sermayenin ülkeye olan ilgisi üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmada, önce birleşmelerin dünyadaki ve Türkiye'deki tarihi gelişimi incelenerek birleşmeleri tetikleyen faktörler ve çeşitli birleşmeler üzerinde durulmuştur. Farklı nedenlerle yapılan birleşmelerin farklı birleşme seçenekleriyle çok fazla kombinasyon yaratması banka birleşme ve satın almalarının yaratacağı karlılığı (veya zararını değerlendirmenin zorlu bir iş olduğunu göstermiştir. Dünyada ve Türkiye'de yapılan önemli birleşmelerden, birleşme öncesi ve sonrası performans verileri araştırılarak verileri bulunan bankalar üzerinde çalışılmıştır. Türkiye'nin ve diğer ülkelerin ekonomik yapıları, coğrafyaları, ekonomik krizleri, hükümet kararları birleşmeler üzerinde etkili olduğundan bankaların birleşme öncesi ve sonrası performanslarına bakılırken bu faktörler de göz önüne alınmıştır. Değerlendirmelerde işin içine çok parametrenin ve değişkenin girmesi, veri çokluğu gibi nedenler anlamlı ve güvenilir sonuçlar çıkarmayı zorlaştırmıştır. Özellikle, 2010 yılı sonrası birleşmelerine ışık tutması bakımından son 30 yılda yerli ve yabancı bankaların yaptıkları önemli banka birleşme ve satın almaları incelenerek bankaların karlığına katkıları araştırılmıştır. Yabancı bankaların bir ülkenin bankacılık sistemine girmesinin o ülke bankacılığına etkisi üzerinde durulmuştur. Çalışmanın kapsamıbirleşmelerin bankanın karlılığına etkisini araştırmak olduğundan karlılık göstergelerinebakılmıştır. Genel kabul görmüş performans rasyoları kullanılmıştır. Birleşme öncesi ve sonrası ülkenin siyasal ve ekonomik koşulları, birleşme gerekçeleri çok çeşitlilik gösterdiğinden, hatta ülkeden ülkeye, zamana göre farklılık gösterdiğinden her bir durumu kendi özel koşullarıyla değerlendirmek zorluğu ile karşılaşılmıştır. Bunun için, dünyadaki ve Türkiye'deki önemli bankaların bir kısmının internet siteleri ve medya duyuruları gözden geçirilmiştir. TBB ve ilgili bankaların finansal tablolarına ve sınırlı denetim raporlarındaki verilerine bakılmıştır. Büyük denetim firmalarının düzenli raporlarının yanı sıra, ECB ve FED raporları incelenerek notlar alınmıştır. Konu ile ilgili erişilebilen yerli ve yabancı tezler de incelenmiştir. Çalışmanın araştırma safhası tamamlandıktan sonra ise önce yurt dışındaki birleşmelerin, sonra da Türkiye'deki altı banka birleşmesinin yıllık bilançoları üzerinden bankacılık parametreleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, karlılık bakımından yabancı banka birleşmelerinin dünyada farklı sonuçlar verebildiği; ancak Türk bankacılık sektöründe birleşmelerin banka karlılıklarını her şeye rağmen olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.