Yatay organizasyon modeli olarak kendi kendini yöneten takımların yönetsel dönüşüm yönünden incelenmesi

Globalleşen dünyada yönetim, organizasyonel düşünce, teknik ve uygulamalarında, işletmeler ellerindeki maddi, beşeri ve entellektüel sermayelerini etkin, verimli ve başarılı bir şekilde uygulamak zorundadırlar. Uygulama alanında görülen yeniliklere, değişimler ve hatta dönüşümlerle varılabilir. İşletmelerin varlıklarını sürdürebilmesi için başarmak zorunda oldukları ana hedefleri vardır, bu hedeflere ulaşabilmek için anlayışların değişmesi, entellektüel sermayenin gelişmesi, alt yapının yeniden oluşumu gereklidir. Herkesin elinden geleni yapması yetmez elden gelinenin yapılması şarttır ama ilkelerin yönlendirilmesi olmaksızın bir o yöne bir bu yöne saldırarak elinden gelenin yapılması / yapmaya çalışılması büyük zararlara yol açabilir. İşletmeler son yıllarda daha önce karşılaşmadıkları kadar farklı risklerle karşı karşıyadır. Globalleşme, küreselleşme, libaralleşme, yoğun rekabet, hızlı teknolojik gelişmeler ve kısalan ürün yaşam eğrileri, işletmelere yeni fırsatlar sundukları kadar bir takım belirsizlikleri de ortaya çıkarmaktadır. Bu sorunlarla baş etmek ve başarılı olmak isteyen işletmeler sahip oldukları olanakları sonuna kadar kullanmak zorundadırlar. XIXEnformasyon ve bilgi, bugünün termonükleer rekabet silahlarıdır. Bilgi doğal kaynaklardan, büyük fabrikalardan ya da şişkin banka hesaplarından daha değerli ve daha güçlüdür. Birbiri ardı sıra bütün sektörlerde en iyi enformasyona sahip olan ya da bunu en etkili biçimde kullanan işletmelerin başarıya ulaştığını görmekteyiz, üstelik bu işletmelerin en güçlüler olması da gerekmiyor. Her ne kadar bu sorulara verilmiş yanıtlar belirgin değilse de, dramatik ve köklü bir ekonomik değişim çağmda yaşadığımız açıktır. Times Meydan'ındaki neon ışıkları kadar gözden kaçmayan belirtiler var. Büyük bir işletmede uzun bir kariyerin rahatlığı artık yok. Her yeni yılda şu alt makamdan bu üst makama terfi diye bir şey artık yok. Yirminci yüzyıl başlarında ortaya çıkan ve yüzyılın ekonomik yaşamına damgasını vuran dev işletme yapısı, sahneden çekilmiş olmasa bile üstünlüğünü artık yitirmiş bulunuyor. Kafa karıştırıcı bir iş dünyası ortamında, yönetime ilişkin eğilim ve modaların Oz ülkesinin iyi ve kötü cadıları gibi bir anda belirip yok olmaları hiç de şaşırtıcı değildir. 'Yeniden düzenleme' ve hemen ardından 'yeniden düzenleme ötesi' beliriyor. Üçüncü Dalgadan, sonra da İkinci Eğri'den söz ediliyor. Yirmi birinci yüzyıl imalatından ve sanayi sonrası toplumdan konuşuluyor. Önderliğin gücünden ve yandaşlığın gücünden dem vuruluyor. Bir yanda sanal işletme, bir yanda esnek işletme var; ağ, salkım ve yonca tipi örgütlenmeler, zeki işletme ve öğrenen kuruluş var. Hatta yönetime ilişkin modaların hepsine saldıran yeni bir moda vardır. Bu çalışmamız, moda ve eğilimler yerine bir kavrayışı sunmak, dönüşüme yol açan şeylere ve enformasyon çağında başarıya ulaşmak için kendi hesabınıza, çalıştığınız işletme hesabına yapabileceğiniz şeylere bir bakış olanağını sağlıyor. Birçok işletme hiyerarşik organizasyon yerine faaliyetlerini ekip çalışması biçiminde düzenlemeye yönelmektedirler. Çünkü ekip çalışması, işletmelere değişen çevre koşullarına daha hızlı uymalarını sağlayabilecek bir esneklik kazandırmakta ve insan kaynaklarından daha etkili yararlanma fırsatı sağlanmaktadır. Son yıllarda organizasyonlardaki ekip kavramı, kendi-kendini yöneten ekipler ile birlikte yeni bir boyut kazanmıştır. Buna göre birbirini tamamlayan ve çok yönlü yeteneklere sahip bir grup insan, iş ile ilgili birçok kararı almakta ve performanslarını kendileri değerlendirmektedir. Çalışanlar kişisel değil, ekip olarak güçlendirildiğinden, iş süreçleri; bilginin yetki ve sorumlulukların paylaşılması temeline dayanmaktadır. Bu doğrultuda, kendini yöneten ekipler, organizasyon yapılarında, iş süreçlerinde ve yönetim anlayışında köklü değişimler / dönüşümleri gerektirmektedir. Bu dönüşümleri gerçekleşmeksizin, kendi-kendini yöneten ekiplerin oluşumunda ve işleyişinde çeşitli sorunlar ile karşılaşılması kaçınılmaz hale gelebilir. Kendi-kendini yöneten ekipler, organizasyonlarda yapısall ve yönetsel dönüşümleri gerçekleştirmenin etkili bir yolu olarak kabul edilmektedir. Günümüzdeki sert ve müthiş rekabet ortamında işletmelerini sağlıklı hızlı ve hep birlikte başarıya koşabilecekleri yapıya ihtiyaç vardır. İşletmelerin insan kaynakları, sunulan reçeteleri değil, kendi özünden ve özgün yollarla oluşturabilecekleri yapı ve düşünsel dönüşümleri benimsemekte ve başarılı olunması için katkı vermektedir. XXHızlı ve geniş kapsamlı bir değişim/dönüşüm içinde olan dünyada, ülkemizde bu süreçte kendi payına düşeni yaşamaktadır. Değişim, ekonomi, toplum, bilim ve teknoloji alanlarını olduğu gibi iş dünyamızı da etkilemektedir. Artık pek çok işyerinde hissedarlar, genel müdürler, yöneticiler ve çalışanlar, geleneksel iş ilişkilerinden farklı bir atmosfer içinde yaşamakta, ilişkilere ve sorunlara farklı biçimde bakıp çözüm yöntemleri geliştirmektedirler, iş dünyasında günümüzde gittikçe yaygınlaşan çağdaş kalite ve yönetim anlayışları bir yandan işletmelerin ve kurumların rekabet gücünü arttırırken, diğer yandan bireylerin ve toplumun gelişimine de katkıda bulunmaktadır. Bu doğrultuda Toplam Kalite Yönetimi, Yatay Organizasyon, öğrenen Organizasyonlar, gibi vb. yapılanmalar kuruluşlarda çalışan bireylerin davranışları, yönetıci-çalışan ilişkileri, kuruluş içi ve dışı iletişim ile kurumsal kültür değişimde ve yönetsel dönüşümde önemli gelişmelere neden olmakta; tüm bunlar, bireyler yoluyla toplumun ve ülkenin gelişimine de doğrudan katkıda bulunmaktadır. Böyle bir ortam, İnsan kaynaklarını ön plana çıkarmaktadır. Günümüz çalışanlarının tutumlarında ve davranışlarında önemli değişmeler görülmektedir. Artık çalışanlar, kararlara daha fazla katılım, esnek çalışma koşulları ve özerklik gibi taleplerle ortaya çıkmaktadırlar. Pazarda başarılı olmak isteyen işletmeler, çalışanlarının güçlendirilmesine olanak sağlayan araçlar ve uygun bir işletme de yönetsel dönüşüm sağlamak durumundadır. Böyle bir dönüşümü yaratmanın yollarından birisi de Kendi kendini Yöneten Takımlar oluşturmaktır. Bu çalışmada, KKYT içeriği, diğer çalışma guruplarından farklı yönleri, nasıl kuruldukları, uygulamada karşılaşılan sorunları ve başarı koşuları ele alınarak, yatay organizasyon modeli olarak KKYT'nin yönetsel dönüşüm yönünden detaylı incelemesi yapılmış, sonuç ve öneriler geliştirilmiştir. Diğer taraftan Türkkablo A. O. bünyesinde oluşturulan KKYT örnek model olarak tetkik edilmiş ve uygulama sonuçları değerlendirilmiştir. XXI