The effect of cultural values on organizational citizenship behavior: A comparative study on academic administrative staff in Turkey and Libya

İşgörenlerin örgütsel etkinliği belirlenen rol davranışlarının ötesinde artırma çabaları, örgütlerin başarısında büyük önem taşımaktadır. İşletmelerin geleceği, kalifiye işgücüne ve bu işgücünün örgüte ne derece katkıda bulunduğuna bağlıdır. Bu bağlamda, örgütsel vatandaşlık davranışları insan kaynakları yönetimi ve örgütsel davranış çalışmalarında giderek daha önemli hale gelmiştir. İşgörenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. İşgörenin kültürel değerleri örgütsel vatandaşlık davranışını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Toplumlara özgü olan ve örgüt kültürünü de önemli ölçüde etkileyen kültürel değerler, ülkeden ülkeye hatta bölgeden bölgeye farklılık göstermektedir. Ulusların kültürel değerleri üzerine çalışmalar yapan Hofstede, ulusların kültürünü altı kültürel boyutta toplamıştır. Güç Mesafesi, erillik, Bireysellik, Belirsizlikten Kaçınma, Uzun Döneme Yönelme ve Heveslilik olarak adlandırılan bu boyutlar bireyin örgütsel vatandaşlık davranışında da önemli rol oynamaktadır. Ulusal kültürün örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada; Türkiye ve Libya'daki üniversitelerde çalışan idari personel üzerinde yapılan ampirik bir çalışmanın sonuçları sunulmuştur. Hofstede'nin kültürel boyutları dikkate alınarak Türk ve Libyalı üniversite çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili algıları incelenmiştir. Betimsel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada; Hofstede'nin kültürel boyutlarını içeren kültürel değerler ölçeği ile örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğini içeren yapısall bir anket formu kullanılmıştır. Araştırma, Karabük Üniversitesi'nde ve Trablus'ta faaliyet gösteren yükseköğretim düzeyindeki kolejlerde çalışan idari personel üzerinde gerçekleştirilmiş, yüz yüze yapılan anket çalışması sonucunda toplamda 733 kullanılabilir anket elde edilmiş ve sonuçlar frekans analizi, aritmetik ortalama, Faktör analizi, Regresyon ve Korelasyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, Türk katılımcıların orta düzeyde Belirsizlikten Kaçınma ile yüksek düzeyde Uzun Döneme Yönelme, Güç Mesafesi, Heveslilik, Erillik ve Bireysellik eğilimi gösterdiklerini ortaya koymuştur. Libyalı üniversite çalışanları ise yüksek derecede Kollektivist, Eril, Uzun Döneme Yönelme ve Güç Mesafesi, ayrıca orta düzeyde Belirsizlikten Kaçınma ve Heveslilik eğilimi göstermektedirler. Benzer şekilde sonuçlar, Türk çalışanların daha yüksek Nezaket, Sivil Erdem, Üstün Görev Bilinci ve Centilmenlik davranışı gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, Libyalı katılımcıların düşük Özgecilik ve Centilmenlik davranışları ile yüksek Nezaket, Sivil Erdem ve Üstün Görev Bilinci davranışları gösterdikleri belirlenmiştir. Yapılan korelasyon ve regresyon analizleri kültürel boyutlar ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasında zayıf ve / veya orta düzeyde bir ilişki olduğunu göstermiştir. Türk katılımcılar için bu ilişkiler Özgecilik, Üstün Görev Bilinci ve Centilmenlik davranışlarından kaynaklanmakta olup kültürel değerlerden en fazla etkilenen boyut Üstün Görev Bilincidir. Sonuçlar, Libyalı katılımcıların kültürel değerlerinin Sivil Erdem, Özgecilik ve Centilmenlik davranışlarını etkilediğini göstermektedir. Libyalı katılımcıların kültürel değerlerden en çok etkilenen örgütsel vatandaşlık davranışı ise Sivil Erdem davranışıdır.