turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
TANZİMAT’TAN CUMHURİYET’E TÜRKİYE’DE SEÇİM SİSTEMLERİ VE HÜKÜMET SİSTEMLERİ İLİŞKİSİ: 1876-1980

Siyasal iktidarın ortaya çıkması ve varlığını sürdürmesi, demokratik rejimleri niteleyen temel parametreler olarak temsil ve katılım fikrini uygulamaya geçiren araç ve mekanizmalarından birisi de seçim olgusu ve seçim sistemleridir. Seçme ve oy verme hakkı seçme yöntemlerinin kurumsallaştırılması ile ortaya çıkar. Bu durum sonucunda demokrasinin yaşanabilir ve sürdürülebilir olmasını amaçlayan seçim sistemleri, Türkiye özelinde dünden bugüne uygulamasında ortaya çıkan temel nitelikler, sorunlar ve çözüm arayışları bu çalışmanın ana temasını teşkil etmektedir. Osmanlı Devle-tinden Türkiye Cumhuriyeti'ne aktarılan siyasi- idari mirasın bir boyutu olarak seçim ve seçim sistemleri konusunun bu kapsamda, anayasa hukuku, siyaset bilimi ve kamu yönetimi bağlamında bileşenleri bulunmaktadır. Bir temel hak ve özgürlük olarak seçme hakkının anayasal çerçevede nasıl sistematize edileceği konusu ele alınmıştır. Ayrıca demokrasi teorisi ve pratiği bağlamında seçme yöntemleri ve seçim sistemlerinin siyasal iktidarın kullanımının yönetim süreçlerine etkisi/katkısı ve nihayet devlet tüzel kişiliğinin temel organları olarak yasama, yürütme ve yargı erkleri ile kamu yönetiminin yapısal ve işlevsel anlamdaki durumu ve işleyişi gibi konular bu bileşenler kapsamında değerlendirilebilir. Sözü edilen bu unsurların çerçevelediği içerik kapsamında, Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet dönemi ayrımlaması yapılmak suretiyle seçim sistemleri ve siyasi-idari işleyiş ve yapılanmanın hükümet sistemleri ile olan ilişkisi, 1876, 1921, 1924 ve 1961 anayasaları şeklindeki bir tasnif çerçevesinde ve bir dönem incelemesi biçiminde bu çalışmada ele alınmaktadır.
2001-2022 Döneminde Türkiye’de Yapılan Resmi Evliliklere Coğrafi Bir Bakış

2001-2022 döneminde Türkiye'deki resmi evlilikleri, coğrafi açıdan incelemeyi amaçlayan bu çalışmadan elde edilen bulgular şunlardır: Belirtilen dönemde ülkenin kaba evlenme hızı genel olarak azalmıştır. Bu azalma sürecinde de derin düşüşlerin yaşandığı 3 dönem bulunmaktadır. Bu dönemlerden ikisi, ülkede ekonomik krizlerin, üçüncüsü ise Covid-19 pandemisi ile ekonomik krizin birlikte yaşandığı bir zaman dilimine tekabül etmiştir. Dolayısıyla ekonomik krizlerin yaşandığı dönemlerde Türkiye'de evlenme oranlarının önemli ölçüde düştüğünü söylemek mümkündür. Zira böyle dönemlerde TL hızla değer kaybederken düğünlerin vazgeçilmez takısı olan altının ve dövize endeksli olarak fiyatları belirlenen mobilya ve beyaz eşyanın ederinde görülen aşırı artışlar, kazancı TL olan vatandaşların evlilik hayallerini olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Yine bununla ilişkili olarak ülkede ilk evlenme yaşının yüksek olduğu illerin ortak sorunları arasında, hayat pahalılığı ve geçim zorluğu bulunmaktadır. Bunda söz konusu illerin; çevresinden, ülke genelinden ya da yabancı ülkelerden; göç almasının önemli bir etkisi vardır. Nitekim bu şekilde göçe maruz kalan illerde, oluşan talebe bağlı olarak, kiralık ya da satılık ev fiyatlarının yanı sıra işsizlik oranları da artmakta ve bu da ilk evlenme yaşının yükselmesine sebep olmaktadır.
KUTSAL MEKÂN KUYULARINA YÖNELİK ANLATI, İNANIŞ VE RİTÜELLER

Bireyin kutsal mekan yolculuğunu "hastalık, iyileşme, dönüş" üçlüsü ile ifade etmek mümkündür. Bu üç aşama kendi bünyesinde bazı olağanüstü olay ve ritüelleri barındırır. Kutsal mekanlarda yer alan ve her biri karizmatik bir şahsiyetin yaşam öyküsünden beslenen kuyular, bu bağlamda dikkat çekici bir görüntü çizer. Sıradan bireyin bu özel mekanlara yönelmesindeki neden, hayatın zorlu imtihanlarına karşı güçlü olabilme, ayakta kalabilme arzusundan başka bir şey değildir. Diğer kutsal mekanlar gibi "kuyu" da bireyin "arzu edilen ben"e ulaşma çabasında bir sıçrama/atlama tahtası işlevi görür. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kutsal mekan perspektifinde yer alan kuyular, karizmatik dini şahsiyetlere yönelik anlatı ve inanışlardan beslenen yönleriyle ön plana çıkar. Çocuk isteğinin gerçekleşmesi, doğumu kolaylaştırma, anne sütünü arttırma, felç ve kaşıntı tedavisi, zihin açma vb. niyetlerle kuyulara başvurulur. Yörede Sünni, Alevi ve Süryani toplulukların "kutsal mekan ve kuyu" odaklı ziyaretlerinin benzer amaç ve ritüeller ekseninde gerçekleştiği görülür. Cami, türbe, kilise gibi kutsal sayılan mekanlarda yer alan; peygamber, aziz, veli, şeyh, eren gibi dini şahısların mucizevi hayat hikayelerine telmihte bulunan kuyuların suyundan içilerek veya suyuyla banyo yapılarak yararlanılır. Kuyularda aynı zamanda mum yakma, taşları üst üste dizme, adak nesnesi bırakma vb. ritüellere de rastlanır. Kutsal mekanla ilişkili olarak gerçekleştirilen kuyu ziyaretleriyle "ilk örnek olay" tekrarlanır ve şifaya ulaşmak temenni edilir.
ÖZGÜRLÜĞÜN TEORİK VE PRATİK GÖRÜNÜMLERİ VE KANT'IN AHLAK ANLAYIŞI

Bu çalışmada Immanuel Kant'ın özgürlük ve ahlak anlayışı açıklanmaktadır. Özgürlük Kant felsefesinde teorik ve pratik düzlemlerde, bilgi ve ahlak felsefesi ekseninde ele alınmaktadır. Özgürlük teorik düzlemde ele alındığı sırada olanaklılığı bakımından sorunsallaştırılır. Bu sorunsallaştırma, "özgürlük mümkün müdür?" sorusuna göre gerçekleştirilir. Özgürlük pratik düzlemde ele alındığı sırada, gerçekleşme koşulları bakımından sorunsallaştırılır. Bu ikinci düzlemdeki başat soru, "özgürlük nasıl gerçekleştirilir?" sorusudur. Teorik düzlemde özgürlük antinomisi ile ilgilenmemiz gerekirken, pratik düzlemde özgürlüğün ahlak yasası ile ilişkisi üzerinde durulması gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmamız özgürlüğün teorik ve pratik düzlemlerdeki görünümlerine ve Kant'ın ahlak anlayışına odaklanmaktadır. Diğer taraftan çalışmamızın iki temel iddiası söz konusudur. İddialarımızdan ilki, Kant'ın özgürlük anlayışının ancak onun teorik ve pratik felsefelerinin karşılaştırmalı bir incelemesi yoluyla açıklığa kavuşturulabileceğidir. İkinci iddiamız, Kant'ın her insan istemini değil, yalnızca ahlak yasası tarafından belirlenen insan istemini özgür olarak gördüğüdür. Bu iddialarımızın temellendirilmesi aracılığıyla Türkçe literatüründe genellikle belirsiz, örtük ya da zayıf bir şekilde işlenen noktaları açıklığa kavuşturacağımızı ve literatüre ayrıntıları hesaba katan, betimleyici bir inceleme çalışması kazandıracağımızı öngörüyoruz.
HETEROTOPİK BİR MEKAN OLARAK AİLE

Bu çalışmanın amacı heterotopya kavramı odağında aileyi, mekan boyutuyla öne çıkarmaktır. Bu kapsamda çalışmada, Foucoult'un heterotopya çözümlemesinde heterotopik mekana ilişkin öne çıkardığı nitelikler odağında ailenin de heterotopik bir mekan olduğu temellendirilmeye çalışılmıştır. Akademik ve sosyal araştırma alanlarının başlıca konuları arasında yer alan aile olgusuna, klasik aile sosyolojisi, eleştirel ve feminist kuramlar çok çeşitli katkılar yapılmışlardır. Yapılan çalışmalarda, ailenin tarihsel, toplumsal işlevleri ve aile içi ilişkiler öne çıkarılmıştır. Bu çalışmada, bu yaklaşımlardan da yaralanarak ailenin mekan boyutu öne çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Foucoult'un heterotopya kavramı ve çözümlemesi, bu çalışmanın ana tartışma zeminini oluşturmuştur. Bu doğrultuda, Foucoult'ta farklı niteliklere sahip mekanlar olarak anlam bulan heterotopya kavramı temelinde ailenin de farklı niteliklere sahip heterotopik bir mekan olduğu, bu konulardaki başlıca yaklaşımlardan yararlanarak temellendirilmeye çalışılmıştır.
OZANLARIN DİLİNDEN  KAHRAMANMARAŞ MERKEZLİ DEPREMLER: HATAY ÖRNEĞİ

Yer kabuğunda beklenmedik anda meydana gelen enerji patlaması sonucu yüzeyin sarsılması olarak tanımlanabilen deprem, halk dilinde zelzele olarak anılır. Deprem, meydana geldiği alanda farklı türde, frekansta ve büyüklükte olabilmektedir. İlgili doğal afet, kimi zaman küçük kimi zaman da çok büyük alanları etkileme gücüne sahiptir. Tarihin çok eski dönemlerinden beri ait olduğu fay hatları üzerinde çok ciddi yıkımlara ve can kaybına neden olan deprem, gelişmiş teknolojik araçlara rağmen maalesef önceden tespit edilememektedir. Merkez üstü Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan 6 Şubat 2023 depremi, düşünüldüğünden çok daha geniş bir alanı kapsamıştır. Türkiye'de şimdiye kadar bu kadar geniş alanı etkileyen bir deprem olmadığından söz konusu deprem asrın felaketi olarak isimlendirilmiştir. Aynı gün içerisinde dokuz saat ara ile peş peşe iki depremin olması sadece Kahramanmaraş'ı değil "Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya, Elazığ, Diyarbakır, Kilis, Adana ve Hatay" illerini ve ilçelerini etkileyerek bu yerlerde yaşamlarını sürdüren vatandaşların bir kısmını hayattan koparmış, bir kısmını da evsiz bırakmıştır. Deprem her ne kadar Kahramanmaraş merkezli olmuş olsa da yıkımın en çok görüldüğü, alanı en çok etkilenen il Hatay olmuştur. Hatay, kadim kültürlere ev sahipliği yapan farklı din ve kültürlerin harmanlandığı bir şehirdir. Medeniyetler beşiği diyebileceğimiz Hatay'da, depremden sonra birçok tarihi kalıntı ne yazık ki yok olmuş, kalanlar da ayakta zor durmaktadır. Toplumun sevincini, kederini şiirlerine konu edinen, toplumun bir nevi nabzını tutan aşıklar, ülkeyi bu denli etkileyen deprem felaketini şiirlerinde işlemişlerdir. Depremi birebir yaşayan Hataylı aşıklar hem kendi duygu ve düşüncelerini hem etraflarında şahit oldukları durumları söze ve yazıya dökmüşlerdir. Her türlü konu ile ilgili şiirler yazan aşıklar, güncel olaylar hakkında da halka tercüman olmuş, onların duygu dünyalarını görünür kılmışlardır. Hatay aşıkları, toplumu derinden etkileyen asrın felaketine kayıtsız kalmamış ve tespit ettiğimiz 32 şiir kaleme almışlardır. Hatay'ı bu denli derinden etkileyen şiirlerin bundan sonraki süreçte de yine şairane ruhlu ozanlar tarafından kaleme alınacağı aşikardır. Bu çalışmada, Hatay'da yaşayan aşıklar tarafından kaleme alınan ve bizzat ilgili kişilerden derlenen deprem konulu 32 şiir, çeşitli yönlerden incelenerek bir sonuca ulaşılacaktır.
Türkiye’de Kredi Temerrüt Swapları ile Küresel Ekonomi Politikası Belirsizlik Endeksi, BIST 100 ve Bankalara Yapılan Doğrudan Yabancı Yatırımlar Arasındaki İlişki

Kredi temerrüt swapları (CDS) bir ülkenin aldığı krediyi geri ödeyememe riskini ifade eder ve bir ülkenin finansal güvenilirliği açısından oldukça önemli bir göstergedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de Küresel Ekonomi Politikası Belirsizlik Endeksi, BIST 100 Endeksi ve bankalara yapılan doğrudan yabancı yatırımların risk prim göstergesi olan CDS üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışma 2008-2022 dönemini kapsamaktadır ve analizlerde aylık verilerden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, hem kısa dönemde hem de uzun dönemde CDS primi ile BIST-100 Endeksi arasında negatif yönlü, Küresel Ekonomi Politikası Belirsizlik Endeksi ile CDS primi arasında ise pozitif yönlü ve istatistiki olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. CDS primi ile bankalara yapılan doğrudan yabancı yatırımlar arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Analizlerden elde edilen bulgulara göre, Küresel Ekonomi Politikası Belirsizlik Endeksinin düşüş göstermesi, Türkiye'nin CDS priminin düşmesini olumlu yönde etkilemektedir. Ayrıca BIST-100 Endeksinin yükselmesi ve bankalara yapılan doğrudan yabancı yatırımların da artması Türkiye'nin CDS priminin düşmesine katkı sağlamaktadır.
Likidite Bolluğu Ekseninde Kaldıraç ve Dış Borçlanma Şirketlere Değer Kattı mı? Borsa İstanbul Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası para piyasalarında 2009 yılından itibaren faiz oranlarının oldukça düşük seviyelerde seyretmesi sermaye piyasalarında likiditenin bollaşmasına yol açmıştır. Yaşanan likidite bolluğu 2019 yılına kadar sürmüş, sonrasında alınan kararlar doğrultusunda faiz oranlarının sert bir şekilde yükselmesi likidite kıtlığı dönemini başlatmıştır. Bu çalışmanın amacı likidite bolluğu ve kıtlığı dönemlerinde, şirketlerin kaldıraç, dış borçlanma düzeyi ile piyasa değeri ilişkisini farklı yönde etkileyip etkilemediğinin incelenmesidir. Çalışmada Borsa İstanbul imalat sanayi şirketlerinin likidite bolluğu ve kıtlığı dönemlerini kapsayan 2010-2022 döneminde, 190 şirket ve 52 çeyrek dönemlik veri kullanılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Sistem GMM tahmincisi yanında diğer dirençli tahmin yöntemi olan Driscoll-Kraay yöntemi ile modeller tahmin edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, likidite bolluğu ve kıtlığı döneminde modellerin tahmin bulgularının farklılaştığı tespit edilmiştir. Likidite bolluğu döneminde şirketlerin kaldıraç düzeyi piyasa değeri arasında pozitif yönlü bir ilişki; dış borçlanma düzeyleri ile piyasa değeri arasında bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Likidite kıtlığı döneminde ise şirketlerin dış borçlanma düzeyinin piyasa değerini azaltıcı yönde etkisi olduğu, kaldıraç düzeyi ile piyasa değeri arasında ilişki bulunmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Her iki dönemde tam tersi bulgular elde edilmesinde, farklılaşan faiz oranları sebebiyle finansal kaldıracın vergi tasarrufu avantajının bu sürece etki edebileceği düşünülmektedir.
Kemal Bilbaşar'ın “Yonca Kız” Kitabının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi

Türkçe öğretimi, bireylere değerleri aşılamada kullanılabilecek önemli araçlardan biri olan edebi metinler aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Değerler eğitiminin olumlu sonuçlar vermesi için okuma kitapları vasıtasıyla değerler eğitiminin devamlılığı sağlanmalıdır. Bu araştırmada Kemal Bilbaşar'ın "Yonca Kız" adlı kitabı Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (Milli Eğitim Bakanlığı, 2019) yer alan değerler açısından incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden doküman incelemesi tekniği, verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda kitapta sırasıyla en fazla sevgi (20), saygı (9) ve yardımseverlik (9) değerlerinin işlendiği görülmüştür. Adalet, sabır, dostluk ve dürüstlük değerlerinin de verildiği kitapta; sorumluluk, vatanseverlik ve öz denetim değerlerine rastlanamamıştır.
Türkiye Ekonomisinde İşsizlik Histerisi Hipotezinin Geçerliliğinin Analizi: 1988-2020 Dönemi

İşsizlik oranı, ülke ekonomilerinin durumlarını analiz etmede kullanılan önemli ve kritik göstergelerden birisidir. Histeri ise işsizliğe yönelik şokların kalıcı etkileri olduğunu belirten bir kavramdır. Bunun için geçici şokların işsizlik üzerindeki etkisi İşsizlik Histerisi Hipotezi ile analiz edilmektedir. Literatürde işsizlik histerisinin varlığı sıklıkla araştırılan konular arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın literatürde az rastlanan değişkenleri kullanması ve uygulama metodu açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada Türkiye'de 1988-2020 yılları arasındaki işsizlik verileri sadece toplam işsizlik için değerlendirilmemiş olup, kadın, erkek ve toplam işsizlik için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Literatürde çok fazla araştırma konusu olamayan bu değişkenler Genişletilmiş Dickey Fuller Testi, Phillips Perron Birim Kök Testi, Zivot Andrews Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi, Lumsdaine Papell Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi ve Lee Strazicich Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi kullanılarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Birden fazla birim kök testi ile yapılan çalışmanın sonucunda birim kök testlerinin çoğunda belirlenen dönem için Türkiye'de kadın, erkek ve toplam işsizlik üzerinde işsizlik histerisi hipotezinin geçerli olduğu görülmektedir.
İlkokul Öğrencilerinin Matematik Dersindeki Başarısızlık Nedenlerinin Sınıf Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Bu çalışmada ilkokul öğrencilerinin matematik dersindeki başarısızlıklarının nedenleri sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen 12 sınıf öğretmeni oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verileri nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi kullanılarak MAXQDA Analytics Pro 2022 (18. 2. 5) programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; ilkokul öğrencilerinin matematik dersindeki başarısızlıklarında bireysel faktörlerin, ailevi faktörlerin, öğretmenden ve öğretim programından kaynaklı faktörlerin ve okulun fiziki imkanlarından kaynaklı faktörlerin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak ilkokul öğrencilerinin matematik dersindeki başarısızlıklarının altında yatan bireysel faktörlerin öğrencinin matematiğe karşı tutumu; ailevi faktörlerin ailenin sosyo-ekonomik durumu ve matematiğe bakış açısı; öğretmenden kaynaklı faktörlerin öğretmenin tecrübesi ve matematiğe karşı bakış açısı; okulun fiziki imkanlarından kaynaklı faktörlerin fiziki yetersizliklerin olması ve matematik sınıflarının olmaması olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Türkiye’de Özel Gereksinimli Bireylerin Aileleri İçin Yapılmış Aile Eğitim Programlarının Alanyazın İncelenmesi

Bu çalışmada, 1986-2022 yılları arasında özel gereksinimli bireylerin aileleri için yapılmış aile eğitim programlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. Tarama sırasında "aile", "aile eğitimi", "aile eğitim programı", "anne", "baba", "kardeş", "ebeveyn"
Kredi Temerrüt Swapları ve Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkinin Analizi

Kredi Temerrüt Swap (CDS) primleri, ülkelerin kredi riskinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin CDS primlerini etkileyen makroekonomik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, makroekonomik faktörler arasından dış borç stoku, reel efektif döviz kuru, uluslararası altın ve döviz rezervleri değişkenleri ele alınmış ve 2008:Q4-2022:Q2 dönemi üçer aylık veriler kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Doğrusal Olmayan Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış (NARDL) modeller kullanılarak, makroekonomik faktörlerde meydana gelen pozitif ve negatif şokların etkilerinin ayrı ayrı gözlemlenmesi amaçlanmıştır. NARDL modelinden elde edilen bulgular, dış borç stokunda meydana gelecek artışın CDS primlerinde artışa neden olacağını, dış borç stokunda meydana gelecek azalışın ise CDS primlerinde azalışa neden olacağını göstermektedir. Yine elde edilen sonuçlar, reel efektif döviz kurunda meydana gelecek artışların CDS primlerinde azalışa neden olacağını göstermektedir. Uluslararası döviz rezervlerinde meydana gelecek artışlar CDS primleri üzerinde anlamlı etkiye sahip iken, döviz rezervlerinde meydana gelecek azalışların CDS primleri üzerinde anlamlı etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Son olarak uluslararası altın rezervleri değerlendirildiğinde, rezervlerin Türkiye'nin CDS primleri üzerinde uzun dönemde etkin olduğu ve etkinin asimetrik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Borsa İstanbul 100 Endeksini Etkileyen Yatırımcı Profilleri: Yerliler mi Yabancılar mı?

Günümüz finansal piyasalarında faaliyet gösteren yatırımcı türlerinin davranışlarını ve bu davranışların piyasayı ne ölçüde etkileyeceğini anlamak Türkiye gibi gelişmekte olan piyasaların gelişimi ve istikrarı açısından önem arz eden bir konudur. Bu bağlamda çalışmada, Borsa İstanbul'da yatırım yapan yatırımcıların kimlik tipi (gerçek, tüzel ve diğer) ve uyruğu (yerli, yabancı) göz önünde bulundurularak söz konusu yatırımcıların BIST 100 Endeksi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu kapsamda, 2010:2-2022:12 dönemleri arasında aylık frekansta tüzel/yerli, tüzel/yabancı, gerçek/yerli, gerçek/yabancı, diğer/yerli, diğer/yabancı yatırımcıların pay senedi yatırımlarının cari dönem portföy değeri ile BIST 100 Endeks verileri Bayesyen Vektör Otogresif Model (BVAR) tahmini kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; BIST 100 Endeksinde meydana gelen değişkenliğinin yaklaşık %67'si endeksin kendisi tarafından açıklanmaktadır. İlerleyen dönemler boyunca da açıklama oranı yine %65-%67 arasında seyretmektedir. Yatırımcı profili özelinde elde sonuçlarına göre özellikle araştırmada ele alınan dönem aralığının sonlarında BIST 100 Endeksindeki değişimlerin yaklaşık %31'inin diğer/yabancı yatırımcılar olarak sınıflandırılan yabancı yatırım ortaklıkları ve yabancı yatırım fonları tarafından açıklandığı tespit edilmiştir.
Dışsal Şoklar, Uluslararası Petrol Fiyatları, Para Arzı ve Enflasyon Arasındaki Dinamik İlişkilerin Analizi: Sürekli Dalgacık Yaklaşımından Kanıtlar

Belirli dönemlerde yaşanan iktisadi buhranlarla birlikte ortaya çıkan ekonomi politika belirsizlikleri, ani talep artışları veya azalışları neticesinde ortaya çıkan ekonomik durgunluktan çıkmak için Merkez Bankalarının uyguladıkları genişleyici para politikaları küresel ölçekte enflasyonu hızlandırmıştır. Dolayısıyla uluslararası emtia, gıda ve enerji fiyatlarında yukarı yönlü enflasyonist etkiler ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu durum neticesinde, dünya genelinde birçok ülke merkez bankasının enflasyonla mücadelede önlem oluşturacak politikalar uygulanmasına neden olurken, küresel ekonomi politika belirsizliği, enerji fiyatları ve para miktarındaki sıkı ilişkinin enflasyonla mücadelede nasıl dengede tutulacağı sorusunu da gündeme getirmiştir. Bu çalışmada, Türkiye için Ocak 2006 ve Haziran 2022 dönemleri arasındaki aylık veriler kullanılarak küresel ekonomik politika belirsizliği, para arzı, uluslararası petrol fiyatları ve enflasyon arasındaki zaman ve frekans alanındaki dinamik etkileşimler Wavelet yöntemleri ile analiz edilmiştir. Küresel ekonomik politika belirsizliğinin uluslararası ham petrol fiyatlarına yön verdiği görülmüş ve böylece enflasyon üzerindeki momentum gücünün önemli tarih aralıklarındaki duyarlılığı kanıtlanmıştır. Ayrıca para arzının bazı önemli tarih ve olaylar dinamiklerinde enflasyon üzerindeki yönlendirici etkileri de saptanmıştır. Bu bulgular, Türkiye bağlamında politika yapıcılar ve yatırımcılar için önemli çıkarımlar sağlamaktadır.
Öğretmenlerin Eğitim Programı Okuryazarlığı ve Mesleki Öz-Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Bu araştırmada öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlık seviyeleri ile mesleki öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı ve mesleki özyeterlik düzeylerinin kişisel özelliklere göre farklılıkları araştırılmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli ve ilişkisel desen kullanılmıştır. Evreni Aydın İlinde, devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşan çalışmanın örneklemini 396 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmada, Kişisel Bilgi Formu, Eğitim Programı Okuryazarlığı Ölçeği, Öğretmen Öz-yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında toplanmış olan veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın verileri Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Pearson korelasyon analizleri ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre öğretmenlerin eğitim programı okuryazarlığı ve mesleki öz-yeterlikleri yüksek düzeyde bulunmuş ve aralarındaki ilişkinin ise orta düzeyde pozitif yönlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kadın öğretmenlerin programı okuryazarlığı daha yüksektir ancak mesleki öz- yeterlikte cinsiyete göre bir farklılığa rastlanmamıştır. Mezun olunan okul türü bakımından incelendiğinde, öğretmenlerin ne eğitim programı okuryazarlığı ne de mesleki öz-yeterlik düzeylerinde anlamlı bir farklılığa ulaşılmıştır.