Türkiye mobilya endüstrisindeki küçük ve orta ölçekli işletmelerin Avrupa Birliğine uyumlaştırılması

Türkiye'nin AB'ne üye olabilmesi için öncelikle tüm mevzuatını AB'ne uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Mevzuatların ve işletmecilik anlayışının iyileştirilmesi ve uygulanabilir hale getirilmesi sadece AB'ne üye olmak için değil, çağımızın gereği olarak da önemlidir. Bu çalışmanın temel amacı Türkiye mobilya endüstrisi işletmelerinin AB teknik mevzuatına uyum koşullarını değerlendirmektir. Böylece işletmelerin ilgili AB mevzuatını hızla tanımasına ve kendi yapılarını değerlendirerek uyum koşullarını belirlemesine katkı sağlanabileceği düşünülmektedir. TÜİK 2012 verilerine göre Türkiye Mobilya Endüstrisindeki işyeri sayısı 31 .089, çalışan sayısı ise 151 .904'tür. Bu alanda faaliyet gösteren KOBİ'lerin sayısı ise 29346 olarak belirlenmiştir. KOBİ'lerin 24105'i 19 ilde toplanmıştır. Bu nedenle araştırma evreni geneli yansıtacağı düşünülerek bu 19 ildeki KOBİ'lerden oluşturulmuştur. Söz konusu iller sırayla; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kayseri, Eskişehir, Adana, Hatay, Samsun, Antalya, Sakarya, Kocaeli, Konya, Trabzon, İçel, Aydın, Gaziantep, Manisa ve Balıkesir'dir. Araştırmada 3 aşamalı bir uygulama planı izlenmiştir. İlk aşamada Türkiye Mobilya Sektörünün AB mevzuatına uyumunu değerlendirebilmek için sektörün genel işletmecilik koşulları ortaya konmuştur. İkinci aşamada belirlenen temel parametrelerle Türkiye Mobilya Endüstrisi için çalışma ortamının yeterliliği araştırılmıştır. Üçüncü aşamada ise çalışma ortamında AB mevzuatı için çok kritik bir faktör olarak görülen odun tozu maruziyetinin güncel verilerle tespiti amaçlanmıştır. Uygulamanın ilk aşamasında anket yöntemi uygulanmıştır. CATI tekniği ile uygulanan ankette 424 işletmeden veri toplanmıştır. İkinci aşama için termal konfor, gürültü ve aydınlatma gibi parametreler belirlenmiştir. Bu parametreler için toplam 255 işletmeye gidilmiş ve ölçüm cihazı yardımı ile veriler toplanmıştır. Üçüncü aşamada AB direktifleri için de kritik bir faktör olan odun tozu parametresi belirlenmiştir. Bu amaçla, mikro ölçekli işletmelerin en yoğun ve bir arada olduğu Ankara bölgesi uygulama bölgesi olarak seçilmiş ve toplam 40 işletmede ölçüm yapılmıştır. Elde edilen verilerle; mobilya işletmelerinin %85'inin mikro ölçekli, şehir içi mahalle arası ya da küçük sanayi sitelerinde ağırlıklı olarak 500 m2'nin altında küçük kapalı alanlarda üretim yaptıkları ve şahıs işletmesi görünümünde oldukları tespit edilmiştir. Bu işletmelerin %78'inin teknolojiyi yeterince takip edemediği, %70'inin ise ihracat yapamadığı görülmüştür. Mobilya işletmeleri termal konfor açısından incelendiğinde; işletmelerin %63'ünün ortam ısısının ideal sıcaklığın altında kaldığı görülmektedir. Çalışma ortamı, işletmelerin %33'ünde havasız, %40'ında ise aşırı cereyanlıdır. Sadece nem bulgularının önerilen sınır değerler arasında kaldığı görülmüştür. Ortam aydınlatması; işletmelerin %83'ünde 300 lüksün, %95'inde ise 500 lüksün altındadır. İşletmelerin %99'unda maksimum gürültü maruziyeti 85 dB'in üzerindedir. Türkiye Mobilya Endüstrisi işletmelerinin %90'ındaki çalışma ortamı ağaç tozu maruziyeti, 5 mg/m3'lük sınır değerinin üzerindedir. Bu işletmelerin %35'i 5 mg/m3'lük sınır değerini 2 kat, %40'ı 3 kat, %15'i ise 4 kat aşmaktadır. Sonuç olarak; Türkiye Mobilya Sektörü AB ile entegrasyon sürecinde yapısall iyileştirmelerin hızla yapılmasına ihtiyaç duyulan önemli sektörlerinden biridir. Bu sektörün AB ile uyumlaştırılması için, işletmecilik yapılarının ve çalışma ortamlarının AB mevzuatında tanımlanan teknik direktiflere uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla farklı ölçeklerde uyumlaştırma projeleri hazırlanarak hızla uygulamaya konulmalıdır.