Mesleki özerklik ve meslek etiği açısından kamu kesimi ve kurum avukatları ile serbest çalışan avukatların karşılaştırılması: Ankara ili örneği

Çalışmanın amacı, profesyonellik kriterlerinden olan mesleki özerklik ve meslek etiğinin kamu kesiminde ve hizmet akdiyle çalışan kurum avukatları ile serbest çalışan avukatlar için ne düzeyde gerçekleştiğinin belirlenmesi ve elde edilen bulguların karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Avukatlık mesleğinde profesyonel hizmet, serbest çalışmayla ve örgütlü kurumlar aracılığıyla sunulmaktadır. Serbest çalışan avukatlar, kendi işlerinin patronu olarak çalışma saatlerini ve üzerlerine aldıkları davaları belirleme konusunda hatırı sayılır derecede özerkliğe sahiptirler. Kamu kesimi avukatları ve hizmet akdiyle çalışan kurum avukatlarının özerkliğinin serbest çalışan avukatlarla aynı olamayacağı, zira söz konusu avukat grubunun çalıştıkları kurumun talepleri ve ihtiyaçları ile bağlı olduğu öne sürülmektedir. Kurumların etkili ve etkin çalışabilmesi için çalışanların bazı kural ve prosedürlerle sınırlandırıldığı bir gerçektir. (Wallace, Kay, 2008, s. 1024 )Belirtilen nedenlerle, profesyonellik kriterlerinden olan mesleki özerklik ve meslek etiği konusunun avukatlar tarafından nasıl ele alındığı ve avukatların mesleki konumlarının mesleki özerklik ve meslek etiğine ilişkin algıları ve beklentileri konusunda herhangi bir farklılık yaratıp yaratmadığı hususu araştırmaya değer görülerek bu çalışmanın kapsamını oluşturmuştur. Araştırmada a) mesleğin icrasını dış etkiler olmaksızın yerine getirme, b) avukatın mesleğinin icrasında kişisel duygu, düşünce ve değer yargılarından etkilenmemesi, c) mesleğin icrasını yargılama organları ve meslek örgütünden gelecek müdahaleler olmaksızın yerine getirme d) avukat bağımsızlığının Avukatlık Kanunu ve Meslek Kuralları ile temini ve güvenceye alınması, avukatlık özerkliğinin unsurları olarak kabul edilmiştir. Araştırmada a) avukatın özen & doğruluk ve onur içinde görev yapma yükümlülüğü, b) avukatlık faaliyetinin ticari nitelikte olmayışı, c) meslek itibarına uygun davranma ve yaşam sürme, meslek etiğinin unsurları olarak kabul edilerek çalışmada yer verilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular Avukatlık Kanunu, Avukatlık Meslek Kuralları ve mesleki uygulamalar göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Avukatların mesleki özerklik konusundaki beklentileri ile algıları arasında anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Özerklik analizi, kamu kesimi ve özel kurum ve kuruluşlarda hizmet akdi ile çalışan avukatların 'bağlı avukat' başlığı altında birlikte dikkate alınması ile bu grup ve serbest avukatlar özelinde yinelenmiş ve her iki grup avukat için de algı ve beklentiler arasında anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, serbest çalışan avukatlar ile bağlı avukatların mesleki özerklik algılamaları ve beklentileri karşılaştırıldığında iki grup avukatın ücret konusunda inisiyatif kullanmaya yönelik algıları ile bağlı olunan veya iş alınan kurum ve makamların uygulamalarından etkilenme ve bağlı olunan ya da iş alınan kurum/kişiler tarafından hukuki kanaatlerine aykırı görüş vermeleri istendiğinde karşı çıkabilme düzeyi konusundaki beklentilerine ilişkin anlamlı derecede fark olduğu belirlenmiştir. Keza avukatların meslek etiğine uyma konusunda algı ve beklentileri arasında da anlamlı derecede farklılık olduğu görülmüştür. Hem serbest hem bağlı avukatlar özelinde yapılan etik analizde avukatların algı ve beklentileri arasında anlamlı derecede farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Serbest çalışan avukatlar ile bağlı avukatların mesleki etik algıları ve mesleki etik beklentileri karşılaştırıldığında tek önemli fark mesleği yapan diğer avukatların mesleki yeterlilik düzeyine ilişkin görülmüştür.