Bağımsız denetçinin mesleki şüpheciliğinin denetim standartları bağlamında denetim kalitesine etkisi ve bir araştırma

Menfaat grupları ile işletmeler arasındaki muhasebe bilgi akışı muhasebe süreci ile sağlanmaktadır. İşletmelerin faaliyetlerinin olağanüstü bir şekilde büyümesi ve çeşitlen-mesi, bu faaliyetlerle ilgilenen menfaat gruplarının sayısını artırmıştır. Bunun sonucunda, şirketin finansal durumu ve faaliyet sonuçları hissedarların dışında potansiyel yatırımcıla-rı, devleti, kredi kuruluşlarını, çalışanları, sendikaları, işletme ile ticari ilişkisi bulunanları ve genel olarak tüm toplumu ilgilendirir hale gelmiştir. Muhasebenin üretmiş olduğu bil-giler finansal tablolar vasıtasıyla ilgililere sunulmaktadır. İşletme içinde ve dışında yer alan menfaat grupları işletmeyle ilgili olarak verecekleri kararlarda bu finansal tablolara ihtiyaç duyarlar. Menfaat gruplarının isabetli karar verebilmeleri ise bu tabloların içerdiği bilgilerin doğru ve güvenilir olmasına bağlıdır. Menfaat gruplarının ihtiyaçları olan bilgiyi kaynağından temin etmeleri neredeyse olanaksızdır. Kaynağından temin edilemeyen bilginin ise hata ve usulsüzlük içerme olası-lığı vardır. Finansal tabloların kasıtlı ya da kasıtsız olarak hata ve usulsüzlük içerme olası-lığı, menfaat gruplarının bu tablolara dayanarak karar almalarını zorlaştırmaktadır. Finan-sal tablolarda yer alan bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini araştırıp kanıtlayacak bir inceleme, bu tablolara dayanılarak verilecek kararların sıhhatini ve nesnelliğini artıracak-tır. Bağımsız denetim menfaat gruplarının karar verme sürecinde yararlandıkları finansal ve finansal olmayan bilginin güvenilirliğinin ve doğruluğunun saptanmasında çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. Bağımsız denetimin üstlendiği görevin sosyo-ekonomik öneminden dolayı dene-tim faaliyetinin belirli bir kalite düzeyinde gerçekleştirilmesi gerekir. Genel Kabul Gör-müş Denetim Standartlarına uygun olarak yürütülüp tamamlanan bir denetim faaliyeti kaliteli olarak adlandırılabilir. Bağımsız denetim firmalarının denetimde kalite düzeyini sürekli olarak yükseltebilmeleri, denetlenen işletmeye ve menfaat gruplarına karşı olan sorumluluklarını yerine getirebilmeleri ve denetim mesleğine güven duyulmasını sağlaya-bilmeleri için firma bünyesinde kalite kontrol sistemini oluşturmaları ve bu sistemin uy-gulanmasını sağlamaları gerekir. Denetim, yeterli sayıda ve uygun kalitede kanıt toplama ve bu kanıtları değerle-me faaliyetidir. Denetim planının uygulanması aşamasında denetçiler belirli denetim tek-niklerini kullanarak denetim kanıtı toplar. Toplanan kanıtlar değerlendirilerek finansal tablolarda yer alan bilgilerin güvenilirliği sorgulanır. Mesleki şüphecilik, sorgulayıcı bir akılla, finansal tabloların usulsüzlük veya hata kaynaklı olası yanlış beyanına neden ola-bilecek koşullara karşı uyanık olmayı ve denetim kanıtlarının eleştirel bir değerlendirme-sini içeren tutumdur. Denetçiler, mesleki şüphecilik ilkesine uygun hareket etmedikleri takdirde görüşlerini destekleyecek mahiyette yeterli ve uygun kanıt elde edemeyebilir; finansal tabloların doğru bilgi içermemesine yol açan olguları tanımlamakta veya bunları uygun bir şekilde açıklamakta zorluk çekebilirler. Denetim kalitesi, denetim faaliyeti sonucunda varılan yargının güvenilirliği olduğundan mesleki şüphecilik kavramı denetim kalitesine doğrudan etki edecektir. Çalışmanın birinci bölümünde denetim, bağımsız denetim ve bağımsız denetçi kavramları ayrı ayrı açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Uluslararası Denetim Standartları ve mesleki şüphecilik kavramları ile ilgili teorik bilgilere yer verilmiş ve mes-leki şüpheciliği etkileyen faktörlere değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde kalite, bağımsız denetim kalitesi, bağımsız denetim kalitesini sağlayan ölçütler, bağımsız dene-timde kalite kontrol ve bağımsız denetimde kalite kontrolü ile ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemelere yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde çalışmaya ilişkin anket verileri analiz edilerek mesleki şüphecilik kavramının denetim kalitesine olan etkisi tartı-şılmıştır. Çalışma sonuç bölümü ile bitirilmiştir.