Bilgi ve eğitim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin muhasebe eğitimine etkisi: Türkiye değerlendirmesi

Bilimsel çalışmaların elverişli bilgi üreterek teknolojik gelişmelere yol açması, teknolojik gelişmelerin de bilimsel araştırmaların yapılmasına daha uygun imkan sağlayarak bilimsel gelişmeleri hızlandırması doğal döngü halini almıştır. Gerek bireysel ve toplumsal hayatta, gerekse iş dünyası ile devlet yönetiminde geçerli yapı ve sistemler üzerinde önemli ölçüde etkiler meydana getiren bu döngünün itici gücünü ise 'bilgi teknolojileri' oluşturmuştur. Bilgi teknolojileri; bilgilerin toplanması, kaydedilmesi, saklanması, gerektiğinde herhangi bir yere iletilmesi veya istenen bilgiye ulaşılması aşamalarında yararlanılan elektronik araçların tümü olarak adlandırılmakta ve temelde bilgisayar ile iletişim teknolojileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Bilgi teknolojileri, küresel alanda yaşanan diğer gelişmelerle birlikte yeni ekonomi, e-ticaret, yeni muhasebe gibi kavramların doğmasına neden olmuş; işlemlerin gerçekleştirilmesinde ve iletişimde hız sağlayarak zamandan tasarruf ile maliyetlerdeki düşüş gibi çeşitli faydalar sağlamıştır. Aynı zamanda işletmeler üzerinde üretim süreci, verimlilik, kalite ve rekabet gibi alanlarda çeşitli etkiler meydana getiren söz konusu gelişmeler, işletmelerin dili olarak nitelenen muhasebe bilgi sisteminde de kayıtlama, sınıflama, raporlama ve analiz gibi tüm süreçlerde çeşitli değişimlere sebebiyet vermektedir. Muhasebe bilgi sisteminde, uygulamalarında ve mesleğinde değişimi kaçınılmaz kılan bilgi teknolojilerindeki gelişmeler, toplumun muhasebe meslek mensuplarından olan taleplerinde değişikliğe, beklentilerinde ise artışa yol açmıştır. Meslek mensuplarının söz konusu talepleri karşılamalarının yolu kişisel gelişimleri yanında içinde bulundukları eğitim sisteminden geçmektedir. Bu ise muhasebe eğitim kurumlarının, eğitim sisteminde yer alan bireylerin ve eğitim programının yaşanan gelişmelere paralel değişimini zorunlu kılmaktadır. VIITeknolojik gelişme, küresel değişim, muhasebe bilgi sistemi, uygulamaları ve eğitimi çerçevesinde ele alman bu tez çalışması, bilgi ve eğitim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin muhasebe eğitimine olan etkilerini inceleyerek, Türkiye'de muhasebe eğitiminin olması gereken düzeyine çıkarılabilmesinde yapılabilecekler hakkında fikir sunabilmek amacıyla ele alınmış ve dört bölümde çalışılmıştır. Birinci bölümde; bilgi ve eğitim teknolojileri, ikinci bölümde; muhasebe eğitimi, üçüncü bölümde ise bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin muhasebe bilgi sistemine, uygulamalarına ve muhasebe eğitimine etkisi incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin muhasebe eğitimine etkisi çerçevesinde Türkiye değerlendirmesine yer verilmiştir. Değerlendirme, muhasebe eğitiminde yer alan Türkiye genelindeki 34 farklı üniversiteye bağlı lisans düzeyinde ders veren 96 öğretim elemanının katılımın sağlandığı anket çalışmasıyla yapılmıştır. Değerlendirme sonucunda; Türkiye'de lisans düzeyinde muhasebe derslerini yürüten öğretim elemanlarının bilgi teknolojilerine yönelik genel bilgi düzeylerini 'iyi' gördükleri, öğretim elemanlarının tamamının bir bilgisayara, yansının ise dizüstü bilgisayara sahip oldukları belirlenmiştir. Buna karşın web sayfası sahipliği ile süreli yayın takibi ve bilgi teknolojileri ile ilgili sertifika sahipliği durumlarının düşük oranlarda kaldığı görülmektedir. Muhasebe eğitimi alan öğrencilerin ihtiyaç duyacakları bilgi teknolojileri bilgilerinin üniversite aşamasında ve muhasebe öğretim elemanlarınca verilmesi gerektiği, ancak muhasebe öğretim elemanlarının bilgi düzeylerinin bu anlamda yeterli olmadığı, muhasebe derslerinin yürütülmesinde eğitim teknolojilerinden yeterince yararlanılmadığı, kitap veya ders notlarında bilgi teknolojilerine yönelik konulara yeterince yer verilmediği hususları ortaya çıkmaktadır. Muhasebe öğretim elemanlarının; bilgi teknolojilerinin ders ortamında anlaşılmayı kolaylaştırma, derse karşı öğrenci ilgi ve dikkatini artırma gibi yargılara katıldıkları; öğrenciye yorumlama yeteneği kazandırdığı, derslerde basan oranım artırdığı, ezber etmeyi önlediği, bilgileri kalıcı kıldığı ile muhasebe uygulamalarına ve kayıtlarına yatkınlığı artırdığı yargılarına ise katılmadıkları görülmektedir. Bilgi teknolojileri ve muhasebe eğitimi bağlamında, muhasebe derslerinde öğrencilere teknolojiye yönelik kavramsal çerçevenin ve işletmeler açısından öneminin vurgulanmasını takiben, imkanlar ölçüsünde ilgili teknolojiler hakkında kullanım, değerleme ve kontrol gibi hususlara yer verilmesinin uygun olacağı belirtilebilir. VIII