İhracat pazarlaması yaklaşımıyla pazarlama çevikliği, pazarlama yetenekleri ve işletmelerin organizasyonel yapılarının ihracat performansı ilişkisi üzerine bir araştırma

Küreselleşen Dünya'da ekonomik açıdan daha gelişmiş bir seviyeye ulaşabilmek amacıyla tüm ülkeler ihracatlarını arttırıp, ithalata olan bağlılıklarını azaltmaya çalışmaktadır. Bu amaçla yürütülen ihracat faaliyetlerinde; ihracat pazar odaklı yaklaşımlarla, organizasyonel süreçlerde daha az bürokrasi barındıran bir işleyiş ve daha çevik yaklaşımlar sergilendiği takdirde, dış pazarlara nüfuz ederken daha etkili bir performans sergilenebilmektedir. Ayrıca işletmelerin sahip oldukları kaynak ve yetenekler, rekabet avantajı yaratabilmeleri ve uluslararası pazarlarda daha etkin sonuçlar elde edebilmeleri için son derece önemli görülmektedir. Dış pazarlara giriş stratejileri oluşturulurken, işletmelerin sahip oldukları kaynak ve yetenekleri sayesinde daha etkili pazarlama planlaması ve ihracat pazar odaklı davranışlar uygulanabilmekte, bunun sonucunda da yüksek düzeyde ihracat performansına ulaşılabilmektedir. Üreten ve üreterek büyümek isteyen bir ekonomide, işletmelerin dış pazarlarda göstereceği ihracat başarısı, ihracat pazarlama süreçlerini ne kadar etkin ve çevik yönetebildiğiyle doğrudan ilişkilidir. Öyle ki; içinde bulunduğumuz koronavirüs salgın döneminde çevik dönüşümü tamamlamış olan işletmelerin her koşulda daha başarılı olduğu ve salgın dönemini çok daha iyi yönetebildiği bilinmektedir. Çeviklik ve çevik dönüşüm; işletmelerde topyekun bir dönüşümü ifade ettiği için her bir departman özelinde, ilgili bölüme özgü çevik dönüşümün sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla; hazırlanan tez çalışmasıyla Türkiye'de ilk defa Çevik Pazarlama ve Uluslararası Pazarlama Çevikliği kavramları incelenmiştir. İlaveten çeviklik, özünde hiyerarşik, bürokratik yapıyla ters bir ilişki içerisindedir. Çünkü değişen Dünya'ya hızla adapte olabilmek ve değişimin gerisinde kalmamak için tüm süreçlerinizde çevikliği barındırıyor olmanız gerekmektedir. Konuya bu açıdan bakıldığında araştırma modeline ayrıca organizasyonel süreçlerdeki bürokrasi de eklenmiştir. Tez çalışmasının araştırma kısmında örneklem yöntemi olarak yargısal örnekleme tercih edilmiş ve çevrimiçi anket yöntemiyle katılımcılara ulaşılmıştır. Toplam 207 katılımcıya ait veriyle analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 25 programı, Process macro eklentisi ve AMOS 25 programları kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında literatüre katkı açısından önemli bulgulara ulaşılmış ve ihracatçıların uygulamalarına yönelik öneriler getirilmiştir. İhracat işletmelerin sahip oldukları kaynak ve yeteneklerin ihracat pazar odaklılık, pazarlama planlaması ve esnekliğin sürdürülmesi üzerindeki etkisi incelenmiş, ihracatçı işletmelerin özellikle yeteneklerinin etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu etki üzerinde ihracatçı işletmelerin yetenekleriyle, ihracat pazar odaklılık arasında organizasyonel işleyiş içerisinde var olan bürokrasinin olumsuz düzenleyici bir role sahip olduğu belirlenmiştir. İlaveten esnekliğin sürdürülmesi, pazarlama planlaması ve ihracat pazar odaklılığın; ihracat pazarlama yetenekleri üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmış ve uluslararası pazarlama çevikliğinin bu etkide aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. İhracat pazarlama yeteneklerinin de ihracat performansı üzerinde olumlu bir etkisi olduğu ulaşılan sonuçlar arasında yer almaktadır.