turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ülkemizde savunma sanayii alanında araştırma ve geliştirmeye dayalı tedarik süreç modeli oluşturulması

Soğuk savaşın sona ermesinin ardından dünya yeni bir döneme girmiştir. Söz konusu dönemde savunma bütçeleri kısılmış, fakat buna karşın ileri teknolojili silah sistemlerine olan ihtiyaç artmıştır. Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekatının ardından dışa bağımlı olmayan ulusal savunma sanayiinin önemini kavramıştır. Bu dönemden sonra teknoloji üretimi yerine 'ürün' üretimi merkezli bir savunma sanayii oluşturulmaya çalışılmıştır. Uygulanan stratejilerin dış bağımlılığı azaltmaması sonucunda, AR-GE'ye dayalı tedariğin önemi kavranmaya başlanmıştır. Bunun sonucunda ulusal savunma AR-GE faaliyetleri artırılmıştır. Mevcut sistem içinde çeşitli düzenlemeler yapılmasına devam edilmektedir. Buna karşın sistemde köklü değişikliklere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tez çalışmasında öncelikle dünyada savunma sanayii ve ekonomik durumu ele alınmıştır. Ardından dünyanın en büyük savunma pazarına ve savunma sanayiine sahip olan ve en fazla savunma AR-GE faaliyetlerinde bulunan ABD'nin süah tedarik süreci ve sistemi incelenmiştir. Daha sonra çeşitli tedarik projelerinden alınan dersler, son dönemlerdeki eğilimler ve Batılı ülkelerin tedarik sistemleri arasındaki farklar ele alınmıştır. En son olarak da Türkiye için AR-GE'ye dayalı bir tedarik modeli önerisi yapılmıştır.
Tüketici yenilikçiliğinin boyutları ve yenilikçiliği etkileyen faktörler arasındaki ilişkiler

İşletmelerin günümüz rekabetçi pazar koşullarında ayakta kalmak için kullandıkları önemli araçlardan birisi de 'yenilik' yapmaktır. Piyasaya sunulan yeni ürün, hizmet veya markaların anlam kazanması ise tüketicilerin bu yenilikleri benimsemesi ile mümkündür. Tüketicilerin yenilikçilik düzeyleri bir yeniliğin benimsenmesinde önemli bir davranışsal unsurdur. Pazarlama literatüründe tüketici yenelikçiliği genellikle iki boyutla ele alınmaktadır. Bunlar kişisel yenilikçilik ve ürün temelli yenilikçilktir. Kişisel yenilikçilik, bireyin yeniliklere karşı doğuştan sahip olduğu tutumlardır ve bir kişilik özelliğidir. Ürün temelli yenilikçilik ise bireyin belli bir ürün kategorisi için sahip olduğu yenilikçilik düzeyini ifade etmektedir. Çalışmanın temel amacı tüketici yenilikçiliğinin boyutlarını ve bu boyutları etkileyen faktörleri bir arada değerlendirmektir. Teorik bölümde yenilik, tüketicilerin yenilikleri benimsemesi, tüketici yenilikçiliği kavramı ve boyutları, bu boyutları etkileyen faktörler ele alınmıştır. Uygulama bölümünde ise İstanbul'da yaşayan tüketiciler üzerine yapılan anket sonuçlarına yer verilmiştir. Cevaplayıcıların kişisel ve ürün temelli yenilikçilik düzeyleri, boyutları ve bu boyutları etkileyen faktörler iki farklı ürün kategorisi açısından ele alınmıştır. Anket sonuçlarına göre cep telefonu ve kişisel bakım ürünleri kullanan tüketicilerin kişisel yenilikçilik düzeyleri özsaygı ve risk alma düzeylerinden etkilenmektedir. Tüketicilerin ürün temelli yenilikçiliklerini etkileyen faktörler ürün kategorisine göre değişmektedir. Cep telefonu kullanan tüketicilerin ürün temelli yenilikçilik düzeyleri fikir liderliği ve uzmanlık faktöründen; kişisel bakım ürünleri kullanan tüketicilerin ürün temelli yenilikçilik düzeyleri ise sadece uzmanlık faktöründen etkilenmektedir.
Dış ticaretin finansmanında kullanılan teknikler ve eğitimi

Son yıllarda dünya dış ticaretinde büyük gelişmeler gözlenmekledir. Sanayileşmiş ülkelerde temelde üretim bolluğu, ihracatta bir kredi yansına yol açmış ve vadeli satış teknikleri daha önemli hale gelmiştir. Bu arada iletişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler, uluslararası para ve sermaye piyasalarındaki büyüme, bankaların bu piyasalardan pay kapma çabaları ve ihtisas bankalarının gelişimi gibi faktörler, finansman kurumlarını da ihracatta factoring, forfaiting ve leasing gibi finansman tekniklerinin uygulanmasına yöneltmiştir. Globalleşen dünya ekonomisinde rekabetin kızışması, özellikle 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren iç ve dış ticarette firmaların işlerini basiti eştirici yeni pazarlama ve finansman tekniklerinin ortaya çıkmasını, araştırılmasını, geliştirilmesini ve uygulanmasını sağlamıştır. Ülkemizde de giderek artan dış ticaret rakamları, alternatif finansman tekniklerinin uygulanması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, gelişmiş ülkelerde yıllar önce kullanılan ve ihracat sektörü için olumlu gelişmeler ortaya çıkaran finansman tekniklerini tanıtmak ve söz konusu tekniklerin karşılaştırmasını yapmaktır. Aynı şekilde bu tekniklerin ülkemizdeki sorunlarını ortaya koymak ve kısmen de olsa çözüm üretmektir. Söz konusu tekniklerin benzer ve farklı noktalarının bilinmesi, vadeli ticaretin önem kazandığı günümüzde ihracatçılar için önem arz etmektedir. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; Dış ticaretin temel unsurlarından olan ihracat, ithalat ve dış ticaretin finansmanı konusunda tanım, gelişim ve kapsam üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde; Türkiye'deki dış ticaret finansman teknikleri genel bir çerçevede analız edilmeye çalışılmış, bu finansman tekniklerinin işleyişi ve Türkiye uygulamasının etkinliğinin araştırılmasına önem verilmiştir. Üçüncü bölümde; dış ticaret finansman tekniklerinin Türkiye'deki uygulanması konusunda bir alan araştırması yapılmıştır. Dördüncü bölümde; dış ticaret eğitimi ve mesleki eğitim kavramlarına değinilmiştir. ıı
Kontrol teorisi uygulamaları ile zaman serisi öngörülerinin iyileştirilmesi

İşletme yönetiminin ve fonksiyonlarının başarısı, büyük oranda talep yönetiminde planlama sürecinin doğru şekilde işlemesine ve dolayısıyla talep planlamasındaki belirsizliklerin azaltılmasına bağlıdır. Bu tez çalışmasında; talep planlamasının da fiziksel endüstriyel süreçler gibi ancak soyut bir süreç olduğu, girdilerinin talep öngörüleri ve çıktılarının gerçekleşen satışlar olarak tanımlanıp ölçülebileceği ve bunlara bağlı olarak fiziksel endüstriyel süreçlerinde kullanılmakta olan kontrol sistemlerinin, talep planlamasında hataların azaltılması amacıyla da kullanılabileceği önermeleri yapılmıştır. Buradan hareketle önermeler genellenerek; kontrol teorisi uygulamaları ile zaman serisi öngörülerinin iyileştirilmesi yaklaşımı öne sürülmüştür. Bu yaklaşımla birlikte, zaman serisi öngörü modellerinin soyutlaştırılarak yalnızca girdi ve çıktı ilişkisi üzerinden kara kutu olarak tanımlanabileceği ve bu sayede kontrol sistemlerinin öngörü modelleriyle birleştirilebileceği varsayımında bulunulmuştur. Öne sürülen yaklaşımın doğrulanması amacıyla; önce genel öngörü yöntemleri, zaman serileri ve istatistiksel zaman serisi analizinden bahsedilerek ARIMA modelleri üzerinde durulmuştur. Sonra, kontrol teorisi, kontrol döngüleri ve kontrol sistemlerinin modellenmesine değinilmiş ve PID kontrol detaylandırılarak anlatılmıştır. Daha sonra, kontrol teorisi ile zaman serisi öngörülerinin ilişkisi açıklanmış ve öne sürülen yaklaşım doğrultusunda tasarlanan PID kontrollü öngörü modeli detaylı olarak sunulmuştur. Son olarak, PID kontrollü öngörü modeli yaklaşımı ARIMA modelleri ile birlikte kullanılarak, durağan olmayan farklı tipteki zaman serilerinden oluşan talep ve satış verileri için talep tahmini uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Uygulamalardan elde edilen deneysel bulgular; PID kontrollü öngörü modelleri ile yalın öngörü modellerinin tahminleme hataları kıyaslandığında, PID kontrollü öngörü modellerinin tüm uygulamalarda hata oranlarını büyük ölçüde düşürdüğünü göstermiştir. Aynı zamanda, daha düşük tahminleme başarısı gösteren öngörü modellerinin kontrol sistemleri ile daha büyük oranda iyileştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Deneysel bulgular ile talep planlamasıyla ilgili yapılan tüm önermeler desteklenmiş, öne sürülen yaklaşımla birlikte öngörü modelleri için bulunulan kara kutu varsayımı doğrulanmıştır. Böylece, zaman serisi öngörülerinin kontrol teorisi uygulamaları ile zaman serilerinin tipinden ve öngörü modellerinin içyapısından bağımsız olarak, iyileştirilebildiği çıkarımına varılmıştır. Bu tez çalışmasının sonucunda; kontrol teorisi uygulamaları ile zaman serisi öngörülerinin iyileştirilmesi yaklaşımı yeni bir metodolojik çerçeve olarak öngörü literatürüne kazandırılmış ve aynı zamanda kontrol teorisi ve kontrol sistemleri için tümüyle yeni bir uygulama alanı sunulmuştur.
The assessment of museums in Izmir in regards to accessibility

Dünya Sağlık Örgütüne göre engelliler büyüyen nüfuslarıyla dünyanın en büyük azınlıklarıdır. Savaşlar, Trafik kazaları, doğal afetler, yaşlanma ve kronik hastalıklar gibi nedenler ile sayıları artmaktadır. Özellikle son yıllarda, sosyal devlet olma yolunda hükümetler tarafından verilen desteklerin artmasıyla engelliler düzenli ve iyi bir gelire sahipler. Harcanabilir gelirin bu artışıyla, engelliler seyahat etmeyi istediler. Bu durum, dünyada Ulaşılabilir Turizm denilen yeni ve büyük bir pazarın ortaya çıkmasına neden oldu. Ulaşılabilirlik, destinasyonların, engelli turistleri çekebilmek için daha fazla ilgilenmeleri gereken en önemli konudur. Müzelerde ulaşılabilir olması gereken çekim merkezlerindendir. Bu çalışmanın amacı, İzmir'in, turistler için çekim merkezi olan bazı müzelerini, Engelli Amerikalılar Hareketi ve Türk Standardları Enstitüsü'nden alınan kriterler ile ulaşılabilirlik açısından değerlendirmektir. Bulgular, ulaşılabilirlik açısından müzelerde birçok fiziksel eksikliğin ve yeniden yapılanmanın gerekliliğinin var olduğunu göstermişir.
Otel işletmelerinde bilgi teknolojileri kullanım alanları ve kullanım düzeylerine yönelik bir araştırma İstanbul ve Antalya örneği

oz Bilgisayar teknolojisinin telekomünikasyon ile bütünleştirilmesi mikroelektronik gibi alanlardaki hızlı gelişmeler, günümüzün artan rekabet ortamında, örgüt içi ve örgütler arası iletişimde önemli değişikliklere neden olmuştur. Bilginin üretilmesini, depolanmasını, işlenmesini ve iletilmesini sağlayan bilgi teknolojileri turizm sektörü için oldukça önemlidir. Turizm sektörünü oluşturan turizm işletmeleri, tüketicileri, rakipleri ve diğer çevre faktörleri hakkında bilgi toplamak, bu bilgileri çalışanlara iletmek, günlük operasyonları daha verimli ve etkin hale getirmek ve global pazar uygulamalarını gerçekleştirmek için bilgi teknolojilerim yoğun olarak kullanma ihtiyacı duymaktadırlar. Bu nedenle bu çalışmada İstanbul ve Antalya'daki beş yıldızlı otellerin bilgi teknolojilerindeki son gelişmeleri ne ölçüde takip ettikleri bilgi teknolojisi kullanım alanları ve bilgi teknolojileri kullanım düzeyleri araştırılmıştır. Otel işletmelerindeki bilgi işlem departmanı yetkilileriyle birebir yapılan anketin sorulan temelde bilgi teknolojilerinin müşteriye dönük uygulamaları, çalışanlara dönük uygulamaları ve pazarlamaya dönük uygulamalarıyla ilgilidir. Araştırmada elde edilen bilgiler ışığında, özellikle Antalya ili beş yıldızlı otel işletmelerinin bilgi teknolojileri kullanımında eksiklikleri olduğu ortaya çıkmıştır.
Mamül hayat döneminde izlenen pazarlama stratejileri ve EMSAN madeni eşya emaye sanayi ve ticaret A. Ş'de bir uygulama

QZET Mamul hayat dönemi kavramı uzun süredir pazarlama literatüründe tartışılan konulardan biri olarak kendini göstermektedir. Bu konuda yapılan çeşitli araştırmalar, mamulün hayat dönemini belirlemenin, başta tutundurma olmak üzere çeşitli pazarlama stratejilerinin en uygun biçimde saptanması ve uygulanması açısından yararlarını ve önemini ortaya koymaktadır. Yeni mamul geliştirme ve pazara sunma, satışları ve karları arttırmanın temel şartlarından biridir. Ancak, büyük paralar ve zaman harcanması, belirsizlikler ve riskler ile yeni mamul programlarının uygulanmasında karşılaşılan başarısızlıklar ve boşa giden çabalar, sık rastlanan olgulardır. Mamul hayat dönemi modeli, her dönemin pazarlama özelliklerini ve optimal pazarlama stratejilerini gösterme açısından olduğu kadar, bir denetim aracı olarak da kullanılmaktadır. Ayrıca, çeşitli mamullerin karlılık durumlarını incelemek ve zayıf duruma düşen mamulleri belirleyip zamanında önlem almak; gerekiyorsa zayıf mamulü mamul hattından çıkarmak konusunda yönetime yardımcı olmaktadır. Pazarda tutunabilen mamullerin satış gelirlerinin zaman içindeki evriminin, genellikle, dört ayrı dönemden geçtiği ileri sürülmektedir. Böylece bir mamul için mamul hayat dönemi tanıtma, büyüme, olgunluk ve gerileme dönemleri halinde incelenmektedir. Söz konusu dönemlerin nerede başlayıp nerede bittiğinin saptanması bir ölçüde supjektiftir. Ancak, yapılan araştırmaların sonucunda, objektif bazı dönem belirleme kriterleri geliştirilmiştir. İşletme yönetimi çevresel koşulları iyi değerlendirir ve pazarlama stratejilerini iyi uygulayabilirse, bir mamul uzun süre pazarda kalabilir ve karlılığını sürdürebilir. Burada pazarlama yöneticisine düşen görev, mamul hayat döneminin her aşamasında, hangi pazarlama stratejilerini uygulayacağını belirlemesidir. Bir mamul, yaşam aşamalarından geçerken, fiyat, dağıtım ve satış çabalarıyla ilgili kararlar sürekli gözden geçirilmeli ve pazarlama karmasında gerekli değişiklikler yapılmalıdır. Mamul hayat döneminin her aşamasının özellikleri birbirinden farklıdır, pazarlama yöneticisi bu farklılıkları iyi kavramak, her aşamaya özgü pazarlama stratejilerini geliştirirken ve pazarlama karmasında değişiklikler yaparken bu farklılıkları göz önünde tutmalıdır.
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve gayrimenkul yatırım ortaklıklarının faaliyetlerini etkileyen dışsal değişkenlerin araştırılması

Dünyada ilk defa ABD'de ortaya çıkan ve Türkiye'de 1992 yılından itibaren sermaye piyasasında faaliyete başlayan Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları'nın temeldeki kuruluş amaçları, ülkelerin konut ihtiyacını karşılamak ve planlı yapılaşmayı sağlamaktır. GYO'lar bugün tüm dünyada hem ortaklarına gelir sağlamakta hem de ülkelerin konut ihtiyacı, planlı yapılaşma ve kaçak yapılaşma gibi sorunlarına çözüm sağlamaktadırlar. GYO'ların faaliyet alanları zaman içinde değişerek büyümüş ve günümüzde konutun yanı sıra alışveriş merkezleri, oteller, hastaneler yapılmaktadır. Ayrıca, GYO'ların hisselerinin halka arzı ile küçük kaynaklar ile büyük tasarruflara ulaşılabilmekte, hisse ortaklarına pay aktarılabilmektedir. Böylelikle GYO'lar özelde sermaye piyasasına genelde ülke ekonomine katkı sağlayabilmektedirler. Ancak diğer sektörlerde olduğu gibi gayrimenkul sektöründe de GYO'ları etkileyen unsurlar ve onların faaliyet alanlarına yön veren değişkenler söz konusudur. GYO'ları etkileyen değişkenleri araştırmak amacıyla yapılan bu çalışmada literatür bilgilerinden ve mevzuattan yararlanılmıştır. Araştırmada GYO'ların faaliyetlerini etkileyen, piyasa değerlerini ve gelişimini etkileyen, ekonomik, politik, sosyal ve demografik, coğrafik, küresel ve yapısall unsurlara ait değişkenlerin olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda GYO'lara yön veren bu değişkenlerin, GYO yöneticileri tarafından profesyonelce göz önünde bulundurularak, proje ve faaliyet stratejilerine yön vermelerine yönelik öneriler getirilmiştir.
Bekleme hattı modelleri: Bir sağlık kuruluşunda uygulama

87 Jüri : Prof. Dr. Şule ÖZKAN Yrd. Doç. Dr. Atamer VAROL Yrd. Doç. Dr. M. Kemal DEĞER Sağlık sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar değişen yoğunluktaki hasta sayılarına göre, personel maliyetlerinde minimum seviyede artış yaparak, hizmet bekleme ve muayene olma sürelerini minimum seviyeye indirgeyerek hasta memnuniyetini sağlamaları gerekmektedir. Bundan dolayı çalışan sayısının ve hasta bekleme süresinin minimize edilmesi için gerekli olan verilerin tespiti, analizi, hesaplanması ve uygulamadaki şeklinin ele alınmasına İhtiyaç duyulmuştur. Çalışma teori ve uygulama olmak üzere iki kısımdan oluşmuştur. Teori kısmında materyalleri Internet, kütüphane ve bizzat kendilerine ulaştığımız yerli ve yabancı kitap, makale bildiri vb. bilgi kaynaklan oluşturmaktadır. Uygulama ise seçilen bir sağlık kuruluşunda yapılarak, sağlık kuruluşunun mevcut kayıtlarından ve bizzat yapılan gözlemlerden istifade ederek veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler, çözüm ve yorumlama için uygun forma sokularak, TORA programı ile çözüm sonuçları ulaşarak elde edilen sonuçlar analiz edilmiştir. Elde ettiğimiz araştırma sonuçlarına göre, sağlık kuruluşlarında rasgele oluşturulan, poliklinik muayene hizmeti - yatan hasta muayene hizmeti - sağlık kurulu çalışması - ameliyat, çalışma saati programlarının hastanelerde verilen sağlık hizmetinin verimliliğini olumsuz yönde etkileyerek hasta memnuniyetsizliğine yol açtığı tespit edilmiştir. Yaptığımız analizlerde bazı ayların ya da haftaların belirli günlerinde aşın yoğunluk ve bunun sonucu olarak uzun bekleme süreleri ve verimsiz muayene hizmetleri ile karşılaşılırken, bazı günlerde ise aşın tenhalık gözlenmektedir. Bu tür düzensizliklerin önüne geçerek sağlık hizmetinin verimini artırmak üzere her sağlık kuruluşunda benzer bir çalışma ile kendi hasta yoğunluğuna ve yapısına göre en uygun ve de en verimli çalışma saati programlan oluşturulacaktır.
Stoklara ilişkin Türkiye muhasebe standartlarının sermaye piyasası kuruluna kayıtlı halka açık anonim şirketlerde uygulama örnekleri

Stoklar, bir işletmenin en önemli varlık kalemleri arasında yer alır. Stokların işletme aktifleri içerisinde ciddi bir paya sahip olması, işletmenin temel finansal tabloları olan bilanço ve gelir tablosu açısından önemini arttırmaktadır. Stoklara ilişkin olarak uygulanacak farklı muhasebe politikaları, farklı finansal sonuçlar doğurmakta ve işletmelerin kar/zarar rakamlarına doğrudan etki etmektedir. Bu durumda, finansal bilgi kullanıcıları açısından güvenilir ve karşılaştırılabilir finansal tablolara ulaşılması güçleşmektedir. Bu çalışmanın amacı; Stoklara İlişkin Türkiye Muhasebe Standartları (TMS 2 )'nın, Sermaye Piyasası Kurulu'na kayıtlı halka açık anonim şirketlerdeki uygulanma düzeyinin araştırılmasıdır. Çalışmada, tanımlayıcı araştırma tekniklerinden biri olan örnek olay araştırması tekniği kullanılmıştır. Araştırma neticesinde, araştırmaya konu edilen şirketlerde, TMS 2'ye tamamen uygun ve eksiksiz bir finansal raporlamanın yapılamadığı sonucuna varılmıştır.
Fiyat?kazanç oranı etkisi ve İMKB'de 2004?2009 dönemine ilişkin ampirik bir araştırma

Yatırımcılar, hisse senedi piyasalarında risk tercihlerine göre en yüksek getiriyi elde etme amacıyla çeşitli yatırım stratejileri geliştirmektedirler. Finansal piyasalarda bazı yatırım stratejilerini uygulayarak üstlenilen riskin üzerinde normal üstü getiri elde edilebilmektedir. Bu yatırım stratejilerine, değer yatırım stratejisi ya da etkin piyasa anomalisi adı verilmektedir. Fiyat/Kazanç Oranı Etkisinde yatırımcılar tarafından en sık kullanılan değer yatırım stratejilerinden birisidir. Fiyat/Kazanç Oranı Etkisi, düşük fiyat/kazanç oranına sahip hisse senetlerinin yüksek fiyat/kazanç oranlı hisse senetlerine göre daha yüksek normal üstü getiri sağlamasıdır. Bu çalışmada gelişmiş ve gelişen hisse senedi piyasalarında bazı dönemlerde gözlenen Fiyat/Kazanç Oranı Etkisi'nin Nisan 2004 ? Mart 2009 döneminde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda geçerliliği araştırılmıştır. Çalışmada Fiyat/Kazanç Oranı Etkisi'nin test edilmesinde Black, Jensen ve Scholes'un 1972 yılındaki çalışmalarında ortaya koydukları ve literatürde yaygın olarak kullanılan zaman serisi regresyon analizi kullanılmıştır. Bunun yanında, zaman serisi regresyon analizinin uygulanabilmesi için geçerli olan normal dağılım, sabit varyans ve otokorelasyonun olmaması varsayımları ve zaman serilerinin durağanlığı test edilmiştir. Çalışma sonucunda, fiyat/kazanç oranına dayanan yatırım stratejisinin istatistiksel olarak anlamlı normal üstü getiri sağlamadığı ve Nisan 2004 ? Mart 2009 döneminde İMKB'de Fiyat/Kazanç Oranı Etkisi'nin geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuç, İMKB'nin zayıf formda etkin bir piyasa olduğuna ilişkin bir kanıt niteliği taşımaktadır. Ayrıca Finansal Varlık Fiyatlama Modeli'ne göre sistematik riskin göstergesi olan beta katsayıları ile hisse senedi getirileri arasında doğrusal bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir.
Mesafe kısıtlı çok yönlü kümelenmiş açık araç rotalama probleminin genetik algoritma ile çözümü ve bir uygulama

Küreselleşme ile birlikte artan rekabet ortamında, işletmeler için farklılaşma önemli rekabet unsurlarından biri olmuştur. Farklılaşmayı sağlayan değerlerden biri de hem ürün, hem de hizmet kalitesinin iyileştirilmesi ile birlikte ortaya çıkan müşteri memnuniyetidir. Hizmet sektöründe yer alan işletmelere ek olarak üretim işletmelerinin de hizmet kalitesine önem vermeleri, memnuniyeti dolayısıyla da rekabet gücünü arttırmaktadır. Günümüzde, müşteri taleplerinin zamanında karşılanması memnuniyeti arttırıp, en az maliyetle karşılanması da sürdürülebilir rekabeti sağladığından, amacı çok sayıda müşteriye optimum maliyetle hizmet sunmak olan Araç Rotalama Problemleri önem kazanmaktadır. Bu yönüyle ARP, işletmelerin önemle üzerinde durduğu NP-zor sınıfında yer alan çözümü zor kombinatoryal bir problem türüdür. Bu çalışmada, ARP ve çözüm yöntemleri açıklanmış, uluslararası faaliyet gösteren bir ilaç firmasından alınan veriler doğrultusunda, ARP'nin üç farklı çeşidinin birleşimi olan Mesafe Kısıtlı Çok Yönlü Kümelenmiş Açık Araç Rotalama Problemi'nin üzerinde inceleme yapılmıştır. Literatürde geçen kümelenmiş ARP yapısından farklı olarak, bu çalışmada farklı açılardan gruplara ayrılmış olan müşteri ve aynı zamanda araç kümeleri mevcut olup, herhangi bir müşteri ya da aracın aynı anda farklı kümelerde yer alması söz konusudur. M-ÇYK-A-ARP'nin çözümü için, literatürde sıkça kullanılan, doğal hayattaki genetik seçim ve rassal arama tekniklerine benzer olarak çözüm bulmaya çalışan bir metasezgisel yöntem olan Genetik Algoritma kullanılmıştır. GA ile elde edilen çözüm, çalışmanın son bölümünde değerlendirilmiştir.
İnovasyonun cari açığın kapatılmasındaki rolü

İnovasyon, adını son zamanlarda sıkça duyduğumuz bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. İnovasyon sadece yenilik yapmak değildir, dolayısıyla tek bir kelimeyle açıklanamayacak kadar geniş ve kapsamlı bir anlama sahiptir çünkü inovasyon ticarileşmeyi gerektirir. Ekonomik ve toplumsal yarar sağlayacak yeni fikirler, yöntemler, ürünler geliştirmek ve bunları uygulamaktır. Böylelikle yeni bir ürün, hizmet veya strateji ortaya çıkabilir ya da zaten var olan ürünlerin ve hizmetin daha güzel, daha kullanışlı ve daha fazla insana yarar sağlayacak hale getirilmesi amaçlanabilir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınma sürecinde inovasyon temelli politikalara yöneldiğini görmekteyiz. Firmaların, tüketicilerin beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri, değişen piyasa koşullarında rekabet edebilmeleri, büyüyebilmeleri, varlıklarını sürdürebilmeleri ve lider konuma yükselebilmeleri için inovasyon faaliyetleri göstermeleri kaçınılmazdır. Bu çalışmada inovasyonun cari açığı kapatmasındaki rolü incelenmeye çalışılmıştır. Nedensellik analiz sonuçlarına göre, yüksek teknolojili ihracat yapan firmalar, Ar-Ge çalışmalarına yönelmektedir.