Türk kamu limanlarında özelleştirme uygulamaları ve İzmir Limanı için uygulama modeli geliştirilmesi

Dünya ticaretinde deniz taşımacılığının payı % 90'nının üstündedir. Deniz taşımacılığının başlangıç ya da bitiş noktasını da limanlardır. Çağımızda taşımacılık anlayışı satıcı ile alıcı arasında kesintisiz bağ kurma şeklindedir ve limanlar da bu taşıma hizmetlerinin şekil değiştirme noktalandır. Limanlar, mevcut alt ve üst yapı tesisleri ile bilgi ve teknolojiden yararlanarak, kendisinden hizmet bekleyen taşıtana, yüke ve gemilere en kaliteli hizmeti, çok hızlı ve ekonomik bir şekilde vermek zorundadırlar. VIII. Beş Yıllık kalkınma Planı'nda da ulusal denizyolu mevzuatının AB müktesebatına uyumunun sağlanması için gerekli düzenlemelerin yapılarak, Limanlarımız için de AB ve diğer uluslararası limancılık stratejileri ile uyumlu bir işletme politikası izlenerek, mevzuat ve teknolojik gelişmelere uygun ve bölgesel limanlarla rekabete dayalı çağdaş işletmecilik esasları içerisinde çalıştırılması için gerekli önlemler alınacağı öngörülmektedir. Türk kamu limanlarında özelleştirme uygulamalarını değerlendirerek İzmir Limanının özelleştirilmesi için uygulama modeli geliştirilmesi yönündeki bu çalışmamızın amacı; Ekonomik gelişmeyle doğrudan etkileşim içinde olan ve ülke ekonomisinin dışa açılımının stratejik altyapılarından olan İzmir Limanının, maksimum verimliliğe ulaştırılması ile ulusal ve uluslararası ticaretinden daha fazla pay alabilmesini sağlayacak yeni organizasyon şeklinin ve fonksiyonlarının belirlenmesine çalışmaktır. Dünya deniz ticaretindeki ağır rekabet şartlarına ulaşabilmek için devlet ile özel teşebbüsün yatırım ve işletmecilik yönünden işbirliği yapmasının gerekliliği artık ortadadır. Uzun dönemli stratejik alt ve üst yapı yatırım master planlarının yapılarak çağdaş liman yönetimi ve işletmecilik esaslarının zaman geçirilmeden sağlanması gerekmektedir. Dünya ve Türkiye denizciliğinin genel bir değerlendirilmesi yapılarak limanlar ve liman işletmeciliği hakkında bilgiler verilmiştir. Türkiye'de kamu tarafından işletilen limanların fiziki, ekonomik ve idari yapıları ile sorunları hakkında bilgiler verilmiştir. Türk kamu limanlarında etkinlik yaklaşımı içinde özelleştirme stratejileri ve uygulama yöntemleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Limanların bu idari ve işletme yapısına kavuşturulması Denizcilik Müsteşarlığı tarafından gerçekleştirilmelidir. Çünkü; limanlar, geniş hinterlant sahalarında bulunan sanayi kuruluşlarının faaliyetlerini etkileyen ve bu kuruluşların uluslararası bağlantısını sağlayan önemli tesislerdir. Gelişmiş toplumlarda limanlar, içinde bulunduktan kentlerin sosyal yaşantısını da belirlemektedir. Limanlarının yönetimi ve işletme hakkı hinterlandındaki denizcilik ile ilgili gerçek ve tüzel kişilerin oluşturacağı ve işletmeci şirketlerin de içinde bulunacağı otonom idarelere belirli bir süre için devredecektir Hazırlanacak bir yasal çerçeve içinde Denizcilik Müsteşarlığı oluşturacağı bir komisyon ile İzmir Limanının 'işletme hakkını' otonom idarelere devredilecektir. Otonom idareler tarafından da limanların işletilmesi ihale sistemleri ile şeffaf bir şekilde anonim şirketlere belli süreler için verilebilecektir. İşletici şirketler içinde çalışanların işetme sermayesinde pay almaları öngörülerek emek - sermaye bütünlüğü sağlanacak ve çalışanlarında işletme kararlarında söz sahibi olmaları sağlanacaktır. Liman hakkında her türlü bilginin Denizcilik Müsteşarlığında toplanacak olması da ülkenin yıllık kalkınma planı ile uyumunu ve devletin denetim görevlerinin daha etkin yapılmasını sağlamış olacaktır. vı