turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Ötekileştirilen öznenin sesi: Ece Ayhan şiiri

Yirminci yüzyılın önde gelen filozoflarından Michel Foucault, özneyi gücü elinde bulunduran iktidar ögeleri tarafından inşa edilen varlık olarak tanımlar. Bu inşa sürecine dahil edilemeyen kimlikler ise öteki olarak ifade edilir. Ötekiler, tarih boyunca kural koyucular tarafından çeşitli ıslah yöntemleri kullanılarak ya da toplumdan tecrit edilerek istenilen özne kalıbına sokulmaya çalışılır. İktidar odaklarınca benlikleri oluşturulan özneler de öteki olanı dışarıda kalan "onlar" bağlamında değerlendirerek kendilerinden ayrıştırır. Bu durum, bireyin karşısında yer alan bilinmeyeni tanımlamak için kullanılan öteki kavramı ile edebiyatı da beslemektedir. Uzun bir süre edebi eserlerdeki öteki, "ben/biz"in karşıtında yer alan düşman olarak görülür. Türk edebiyatında da başlangıçta bu durum geçerli olur ve ötekiler, edebiyatımızda ancak karşıt bir imge olarak yer bulabilir. Bu anlayışın ise diğer edebiyatlarda olduğu gibi toplumun farklı kesimlerinin yazınımıza girdiği modernizmle beraber yıkıldığını söylemek mümkün. Bu dönemle birlikte öteki olarak adlandırılan bireyler "onlar" algısından sıyrılarak merkezi bir bakış açısıyla görülmeye başlanır. Ötekilere bu şekilde bakan isimlerden biri de İkinci Yeni'nin başkaldırıcı şairi olan Ece Ayhan'dır. Ayhan, devletle ve iktidarla olan kavgasını şiirine aktararak devlet tarafından bir köşeye atılan, tarih kitaplarının yer vermeyeceği bireyleri kendisine kaynak edinmektedir. Şiirlerinde alışılagelmişin dışına çıkan, kullandığı imgelerle anlamı çeşitli katmanlarla yoğuran şair, ayrıca iktidar tarafından ötekileştirilen bireylerin sesini de kalemine taşır. Bu çalışmada Ece Ayhan'ın Devlet ve Tabiat ya da Orta İkiden Ayrılan Çocuklar için Şiirler adlı kitabındaki şiirler, iktidarlar ve ötekileştirdiği özneler bağlamında incelenecek ve Ece Ayhan şiirinin siyasal ve toplum düzleminde şekillenen kimlik ve kültür algıları öteki kavramı ile değerlendirilecektir. Böylece Ece Ayhan'ın şiir diline yansıyan öteki olma hali, kullanılan söylem ve dil unsurları aracılığıyla tespit edilerek ortaya koyulacaktır.
Mustafa Kutlu’nun gezi kitaplarına göre İstanbul’u

Türk edebiyatında edebi bir tür olarak gezi/seyahat yazıları, yazarının ziyaret ettiği, bulunduğu yerlerdeki özellikleri edebi bir üslupla yazıya aktarması bakımından son derece önemli metinlerdir. Gez yazıları, yazarın yaşadığı yerden şu ya da bu sebeple gittiği başka bir şehri, ülkeyi, kıtayı konu olabileceği gibi aynı şehrin içindeki bir seyahatini de ele alabilir. İstanbul, tarihi ve kültürel mirası ile gezi yazıları içinde önemli bir konumdadır. İstanbul konulu gezi yazıları ele alındığında Türk Edebiyatı'nın önemli hikayecilerinden birisi olan Mustafa Kutlu'nun kaleme almış olduğu "İstanbul Gezi Yazıları -1- Topkapı'dan Topkapı'ya, İstanbul Gezi Yazıları -2- Haliç ile Çepeçevre İstanbul ve İstanbul Gezi Yazıları -3- Boğaziçi" başlıklı üç eseri, İstanbul'un tarihi ve kültürel yapısının incelenmesi açısından kaynak olabilecek niteliktedir. Yazar eserlerinde İstanbul'a geldiği tarihten itibaren gezdiği birbirinden farklı mekanları kendine has bir üslup ile tanıtmıştır. Eserlerde öne çıkan en belirgin özellik mekanların tasvirinin salt gözleme dayalı olmamasıdır. Gözlemlere yazarın perspektifinden yorumlar eşlik etmekte ve yer yer düşülen dipnotlarla okuyucunun mekanlar hakkında daha geniş bilgilere sahip olması sağlanmaktadır. Sade bir üslupla İstanbul yazılarını kaleme alan Kutlu, adeta okuyucuya metinler üzerinden canlı bir İstanbul seyahatine çıkartır. Bu çalışmada Mustafa Kutlu'nun bahsi geçen eserleri incelenmiş, gezilen mekanların tasnifi yapılarak hangi semtleri, hangi mekanları öne çıkarttığı tespit edilmiş ve gezi yazısı türü çerçevesinde analiz edilmiştir.
Branislav Nuşiç’in “Ramazan Geceleri”nde sosyal hayatın izleri

Yugoslav Edebiyatının önemli yazarlarından biri olan ve Sırp yazınında komedi dalında ün salan Baranislav Nuşiç, Balkan Savaşı'ndan önce Sırp Konsolosu olarak görev yapar. Türklerle olan yakın ilişkileri, Rumeli Türkleri'nin yaşayışlarını birtakım hikayeler çerçevesinde kalem faaliyetlerinde yansıtmasına olanak tanır. Sırpça aslından çevrilen bu hikayeler Doğu'ya ait unsurları ve Türkçe kelimeleri yoğunlukla bünyesinde taşır. Branislav Nuşiç'in söz konusu kitabı kaleme aldığı 1890'lı yıllarda Osmanlı, Rumeli'deki hakimiyetini büyük oranda kaybetmiş ve bölgenin ismi isyanlarla ve savaşlarla anılır olmuştur. Bu siyasi iklimin tamamen dışında yazdığı Rumeli'de Ramazan Geceleri'nde Nuşiç, çarşı ve mahalle hayatını tüm canlılığıyla ortaya koyar. Osmanlı İmparatorluğu'nun çökmekte olduğu dönemde geçmesine rağmen onun hikayelerinde ne dönemin Müslüman çarşısının karamsar havasından bahsedilir ne de eski güzel günlere yetişemediğine dair bir yakınma duyulur. Şehrin, kasabanın ve köyün kültürel yaşantısını hikayelerine ustalıkla işleyen yazar, çarşı hayatına yayılan çeşitliliği konuşma dili üzerinden yansıtmaya özen gösterir. Bu yüzden, eser Sırpça yazılmış olmasına rağmen altı yüzden fazla farklı Türkçe kelime içerir. Kitapta yer alan hikayeler Ramazan ayında mahalle, çarşı ve çevresinde Rumeli halklarının yaşantısını ele almasının yanında, dönemin ev mimarisinden eğlence kültürüne, kadın-erkek ilişkilerinden sosyal sorunlara kadar birçok hususu ihtiva etmekle birlikte dönemin ruhuna şahitlik etmek ve o dönem sosyal hayatının izlerini sunması açısından zengin bir malzeme sunmaktadır. Çalışmamızda günlük hayata ilişkin bu verilerin Nuşiç'in hikayelerindeki izleri takip edilecektir.
Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Edebî Tercüme ve Batılılaşma İlişkisi (1864-2022)

Osmanlı Devleti, Batı'nın çok yönlü ve zengin kültür birikiminin önemini her anlamda ve alanda fark etmiş hatta Batılılaşmayı ayakta kalma olarak görmüştür. Batılılaşma önce idari, askeri, kültürel ve teknolojik alanlarda sonra hayat içinde belirgin biçimde kendini göstermiştir. Bu süreçte Batı'ya açılan en etkili argümanlardan biri de tercüme eserler olmuştur. Batılı eserlerin tercüme edilmesi Türk edebiyatında yeni edebi türlerin hızla gelişmesini sağlamıştır. Batıdaki eser tercümeleri ile edebiyatımıza giren edebi türler Batılılaşma yolunda Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi aydını ile okuyucusu üzerinde büyük etki yaratmıştır. Hiç şüphesiz ki Osmanlı'da olduğu gibi günümüzde de yeni aydın tipinin ortaya çıkmasında ve yeni edebi türlerin gelişmesinde tercümelerin etkisi halen devam etmektedir. Cumhuriyet dönemi eserlerinde de etkisi görülmektedir. Her ne kadar dil öğrenimi günümüzde Osmanlı dönemine göre çok fazla olsa da Batılı eserlerin tam anlaşılabilmesi için ve Batı dillerini bilmeyenler için tercüme, elzem ve zaruri bir alan olarak yerini korumaktadır. Bu ihtiyaç edebi tercümeler ve Batılılaşma olarak günümüzdeki türlerde de yoğun biçimde hissedilmektedir. Bu çalışmada Tanzimat edebiyatının başlangıcından günümüze kadar devam eden edebi tercümeler hakkındaki tespitler ve eleştiriler ortaya koyulmuştur. Daha sonra tercümeler hakkındaki bu görüşlerden hareketle edebi tercüme ve Batılılaşma ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca inişli çıkışlı süreçlerden geçen edebi tercüme çalışmaları hakkındaki değerlendirmeler araştırmacılara sunulmuştur.
Çeviri iş akışında makine çevirisi sistemleri ve sohbet robotlarının bütünleşik kullanımı

Son yıllarda, makine çevirisi sistemlerinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir, ancak yine de söz konusu sistemler hatalı veya doğallıktan yoksun çeviriler üretebilmektedir. Bu çalışmada, sözü edilen sorunun üstesinden gelmek amacıyla, makine çevirisi sistemleri ve yapay zeka tabanlı sohbet robotlarının kullanıcıya sunduğu avantajlardan yararlanarak kaliteli çevirilerin ortaya çıkmasını sağlayabilecek yenilikçi bir iş akışı önerilmektedir. Önerilen iş akışı dört temel adımdan oluşmaktadır: (1) makine çevirisi sistemi kullanılarak gerçekleştirilen ilk çeviri, (2) sohbet robotu ile yapılan art düzenleme ve son okuma, (3) erek dil odaklı otomatik dil bilgisi ve yazım denetimi, (4) sayısal ölçütler kullanılarak gerçekleştirilen son değerlendirme. İlk aşamada kaynak metin, makine çevirisi sistemi yardımıyla erek dile aktarılır. İkinci adımda, makine çevirisi çıktısı bir sohbet robotu tarafından gözden geçirilir. Doğal dili anlama becerilerine sahip bir sohbet robotu kullanılarak çeviri geliştirilebilir. Bu aşama, makine çevirisi sistemleri tarafından hemen kavranamayan anlam belirsizlikleri, kültüre özgü unsurlar ve terminoloji ile ilgili sorunların çözümlenmesine yardımcı olur. Üçüncü adımda, art düzenlemesi ve son okuması sohbet robotu tarafından yapılmış olan çevirinin dil bilgisi ve yazım denetimi otomatik olarak gerçekleştirilir. Bu aşamanın nihai hedefi, çevirinin dilsel hatalardan olabildiğince arınması ve erek dil kurallarına uygunluğu sağlanarak, okunabilirliğinin ve genel kalitesinin arttırılmasıdır. İş akışının son adımında, bir yazım denetim aracından elde edilen sayısal ölçütler kullanılarak, erek metnin kabul edilebilirliği ve insan çevirisine yakınlığı değerlendirilir. Çevirinin kalitesi hakkında çevirmene nicel geri bildirimler sağlayan bu ölçütler, iyileştirme alanlarını belirleme ve gelecek çeviri işleri için yol gösterme amaçlarıyla kullanılabilir. Önerilen çeviri iş akışı, makine çevirisi sistemlerinin başarımı ile sohbet robotlarının bağlam konusundaki farkındalığı ve doğal dili anlama becerilerini birleştirerek daha kaliteli çeviriler ortaya çıkmasını sağlayabileceği gibi, çevirmenin art düzenleme ve son okuma süreçlerindeki çabasını azaltabilecektir. Bu iş akışıyla, kaliteli ve doğal erek metinler üretmek için kapsamlı bir yaklaşım sunulmaktadır.
Eski edebi Slav dilinin (Kilise Slavcasının) ölçünlü Bulgarca ve Rusça ile karşılaştırılmasına yönelik sözcükİstatiksel bir yaklaşım

Bilimsel kaynaklara göre kökenleri Türk olan Bulgarlar zaman içerisinde Türklüklerini yitirerek Slavlaştılar. Başlangıçta yazı dili için kilise ve manastırlarda Yunan alfabesini, daha sonra ise Glagolitik alfabe ve Kiril alfabesini kullandılar. Kiril alfabesi Bulgar topraklarında geliştirilen bir alfabedir. Ruslar ve Bulgarlar Vladimir (980-1015) döneminden itibaren aynı alfabeyle okuyup yazmaya başladılar. Kiril alfabesi ortaya çıkmadan önce Bulgar topraklarında ortak yaşam alanlarının paylaşılması, karışık evlilikler, ortak düşmana (Bizans'a) karşı mücadele birçok ortak kelimenin kullanımına da neden oldu. Bulgar topraklarının dışında da Bulgarlarla Slavlarla birlikte uzun süre aynı coğrafyaları paylaştılar. Paylaştıkları bu coğrafyalarda ticari, dinsel, dilsel, kültürel temas olağan bir durumdu. Slavlar daha sonra birçok başka devletin temelini attılar. Örneğin Slavların kurduğu Kiev Rusya'sı ilk Rus devletidir. Bulgarlarla Rusların teması bu devlet kurulduktan sonra diğer Rus devletleri ve Sovyetler Birliği dönemlerinde de edebiyat, bilim, kültür, siyaset, ekonomi ve askeri alanlarda işlevsel olmaya devam etti. Bulgarların ve Rusların 9. yüzyıldan itibaren 17. yüzyıla kadar kullandıkları yazı dili için Eski Slavca, Eski Edebi Slavca, Edebi Bulgarca veya Kilise Slavcası terimleri kullanılmaktadır. Bu araştırmada 9-11. yüzyılları arasında Zograf İncili, Marinsko İncili, Aseman İncili, Sava Kitabı, Eski Bulgarca Sözlüğü gibi eserlerden derlenen eski Slavca kelimeler günümüz ölçünlü Bulgarca ve Rusçada mevcut olup olmadıkları incelenmiştir. Dil ilişkileri bağlamında temas şeklindeki dillerin yapısal olarak benzerlikleri ve farklılıklarını değerlendirmek ve karşılaştırmak mümkündür. Çalışmayla amacımız seçilen bu kelimelere göre Bulgarcanın mı yoksa Rusçanın mı Eski Slavcadan sözcükbilimsel olarak daha fazla uzaklaştığını ortaya koymaktır. Çalışmada yukarıda adı geçen metinlerdeki özellikle akraba isimleri, hayvan adları, renkler, ikamet yeriyle ilgili kelimeler, bitki adları, sayılar, hava olayları ile ilgili kelimeler karşılaştırma yapmak için seçilmiştir. Ayrıca glottokronoloji bağlamında da ölçünlü Rusçayla Bulgarca karşılaştırılmıştır.
Organ adlarının yer-yön ilişkili anlamları üzerine etimolojik ve semantik bir inceleme

Söz varlığı, bir dilin sözlü ve yazılı kaynaklarında yer alan ve bir milletin kültürünü şekillendirip devamlılığını sağlayan en önemli ögelerden biridir. Söz varlığı, bir dilin kültürel ve tarihi mirasını yansıtması yanında dil incelemeleri, dil eğitimi ve dil bilimi çalışmaları bakımından da dikkat çeken bir konudur. Bir dilin oluşumundaki ilk sözcükler, o dilin "çekirdek" ya da "kalıt" sözcükler adı verilen temel söz varlığını temsil eder. Dillerin temel söz varlığının ise insan ve insan gereksinimleri ekseninde geliştiği ve yaygınlaştığı söylenebilir. Bu bağlamda, organ adları dillerin temel söz varlıkları içerisinde öncelikli bir konumda yer almaktadır. Türkçedeki organ adları da ilk anlamlarına bağlı olarak kazandığı yan anlamlarla çok anlamlı ve oldukça yaygın bir kullanıma sahiptir. Bu çalışmada, Orhon Yazıtları ile Divanu Lugati't-Türk'te tanıklanan ve yer-yön ilişkili anlamları Güncel Türkçe Sözlük, Tarama Sözlüğü ve Derleme Sözlüğü'de tespit edilen organ adları (ağız, alın, arka, ayak, bağır, baş, bel, boğaz, boyun, burun, dış, göz, iç, kaş, kulak, yüz), etimolojik ve semantik açılardan incelenmiştir. Böylece söz konusu organ adlarının dilin kullanımı, kültürel etkiler gibi özelliklere bağlı olarak gerçekleşen anlamsal ve biçimsel değişimleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Söz konusu organ adlarının anatomik anlamları ile yer-yön ilişkili anlamları arasında biçim ve/veya işlev bakımından bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca arka, iç, dış sözcüklerinin başat anlamlarının anatomik olduğu ancak zamanla sözcüklerin bu anlamlarının kullanımdan düşerek yer-yön ilişkili anlamlarının yaygınlaştığı belirlenmiştir.
Olmayanı Okumamak - İlk Türk Matbaası Üzerine

Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme anlatısı çerçevesinde ele alınıp değerlendirilen matbaa'nın Avrupa'nın aksine oldukça geç bir tarihte tesis edilmesi, son yıllarda "gerileme paradigması"nı tadil çerçevesinde yeniden değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme birçok profesyonel tarihçinin ittifak ettiği "talep yokluğu" açıklamasına dayanmıştır. Bu çalışma bu yaklaşım çerçevesindeki tezleri değerlendirmeye odaklanmış, bütün tezler ele alınmamıştır. Değerlendirme neticesinde açıklamaya farklı bir perspektiften bakmanın gerekliliği düşüncesine ulaşılmıştır. Bilimsel hakikatin ortaya koyulmasının akademik hiyerarşiyle ilgisi olmadığı bilgeliğinden hareket edilerek tezler ve söylemlere yönelik değerlendirmede bulunulmuştur.
Okuma Okuryazarlığı Performansı, Motivasyon Kaynakları ve Öğretmen Desteği Arasındaki İlişkiler: PISA 2018 Türkiye Örneklemi

Bu çalışmada PISA 2018 Türkiye verilerinden hareketle öğretmen desteği, okuma öz-yeterliği, okuma alışkanlığı, okuma zevki ve PISA okuma okuryazarlığı performansı arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve öğretmen desteği ile motivasyon kaynaklarının PISA okuma okuryazarlığı performansına katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modeliyle yürütülen çalışmada değişkenlerin PISA okuma okuryazarlığı performansına katkısını belirlemek için hiyerarşik lineer model kurulmuştur. Çalışmanın örneklemi PISA 2018 Türkiye katılımcılarından oluşan on beş yaş grubu 5670 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma sonucunda PISA okuma okuryazarlığı performansı ile okuma öz-yeterliği, okuma alışkanlığı, okuma zevki ve öğretmen desteği arasında pozitif yönde ilişki bulunmuştur. Değişkenlerin PISA okuma okuryazarlığı performansına katkısına bakıldığında okuma öz-yeterliği, okuma alışkanlığı ve okuma zevki, performansın %11, 5'ini açıklarken öğretmen desteği ise %1'ini açıklamaktadır. Ulaşılan sonuçlar, ilgili araştırmaların sonuçlarıyla tartışılmış, Türkiye'deki okuma eğitimi ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Yem Besin Maddelerinin In Vıtro Gaz Üretim Parametreleri Arasındaki İlişki

Bu çalışmanın amacı in vitro gaz üretim tekniği kullanılarak yapılan çalışmalarda yemlerin besin madde bileşimleri ile in vitro gaz, metan ve OMS değerleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çalışmada üç temel yem grubu ele alınmıştır. Bu grupları; kaba yem, kesif yem ve toplam rasyon karışımı (TMR) yemler oluşturmaktadır. Toplam 80 adet materyalin kuru madde (KM), ham kül (HK), nötr deterjanda çözünmeyen lif (NDF), asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF), ham protein (HP), ham yağ (HY), in vitro gaz üretimi, in vitro metan üretimi ve sindirilebilir organik madde (OMS) değerlerine meta-analiz uygulanmıştır. En yüksek gaz üretimi TMR grubunda, en yüksek metan üretimi ve OMS değerleri ise küspe yemlerinde tespit edilmiştir. En yüksek NDF ve ADF değerleri saman grubunda görülmüştür, bu durum samanlarda en düşük in vitro gaz üretimi, metan üretimi ve OMS değerlerine sahip olmasını sağlamıştır. Yemlerin besin maddeleri ve in vitro gaz üretim parametreleri arasındaki ilişki incelendiğinde, gaz üretimi, metan üretimi ve OMS değerleri, NDF ve ADF ile negatif yönde ilişkilendirilirken, HK ve HP ile pozitif yönde ilişkilendirilmiştir.
Okul Öncesi Dönem Çocukların Öğrenme Güçlüğü Erken Belirtileri ile Erken Okuryazarlık ve Yürütücü İşlev Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Bu araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının öğrenme güçlüğü erken belirtileri ile erken okuryazarlık ve yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın örneklem grubunu İstanbul ili Başakşehir ve Küçükçekmece ilçesi Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bağımsız anaokulu ve ilkokula bağlı anasınıflarında öğrenim gören 342 okul öncesi dönem çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Özgül Öğrenme Bozukluğu Tarama Ölçeği", "Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri" ve "Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Öğretmen Anketi" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre okul öncesi dönem çocuklarda öğrenme güçlüğü riski erken belirtileri arttıkça, erken okuryazarlık ve yürütücü işlev becerilerinde yaşanan sorunların da arttığı görülmüştür. Aynı zamanda okul öncesi dönem çocuklarının öğrenme güçlüğü riskini, demografik değişkenlerin (yaş, cinsiyet, daha önce okul öncesi eğitim alma durumu, sosyo-ekonomik durum) %5, erken okuryazarlık becerilerinin %53, yürütücü işlev becerilerinin ise % 68 oranında açıkladığı tespit edilmiştir.
Arap Dili ve Edebiyatında Vasiyyet/Siyâsetnâme/Nasîhatu'l-Mulûk, Dil ve Belagat Yönünden Özellikleri ve Gazali'nin “et-Tibru'l-Mesbûk fî Nasîhati'l-Mulûk” Örneği

Arap Dili ve Edebiyatı'nın nesir türlerinden biri olan Vasiyyet hitabete yakın bir türdür. Cahiliye döneminden beri mevcut olan Vasiyyet kültürü İslami dönemde de devam etmiştir. Abbasilerin birinci yüzyılında Arap edebi ve düşünce dünyasındaki değişimler Vasiyyet kültürünün de değişmesine ve gelişmesine sebep olmuş, tercüme hareketinin de etkisi ile Yunan, Fars ve Hint vasiyetlerinden etkilenmiştir. Zaman içerisinde Siyasetname/Nasihatu'l-Muluk şekline dönüşen bu gelenek, İslam dünyasında tarih boyunca siyasi liderlerin hayatı, yönetimleri ve hükümdarlık dönemleri hakkında çeşitli bilgileri içeren eserleri kapsar. Bu eserler, genellikle İslam tarihinin anlatımı, hükümdarların liderliği ve yönetimleri hakkında önemli bilgiler içerir. Özellikle Abbasi dönemi, Vasiyyet/Siyasetname/Nasihatu'l-Muluk geleneğinin doruk noktası olarak kabul edilir. Bu eserler yazarları tarafından siyasi liderlerin eleştirisi için de kullanılmıştır. Bu eleştiriler, liderlerin hataları, kusurları ve yanlış kararları hakkında bilgi verir. Siyasetnameler ve Nasihatu'l-Muluk'ler aynı zamanda İslam dünyasındaki siyasi ve toplumsal değişimlerin bir yansımasıdır ve bu nedenle, İslam tarihinin anlatımı ve yorumlanmasında önemli bir rol oynar. Arap edebiyatındaki siyasetnameler, İslam dünyasında birçok ülke ve kültürde de benzer şekilde yazılmıştır. İran'da Şahname gibi tarihi epik şiirler ve Osmanlı İmparatorluğu'nda Tevarih-i Al-i Osman gibi tarihi kayıtlar da benzer bir amaç için kullanılmıştır. İslam dünyasında önemli bir yere sahip olan Gazali, "et-Tibru'l-Mesbuk fi Nasihatu'l-Muluk" adlı eserinde, hükümdarlara nasihatlerde bulunur. Bu eser, Gazali'nin Siyasetname/Nasihatu'l-Muluk kültürü içinde düşüncelerini yansıtan bir yapıt olarak kabul edilir. Bu eser hükümdarların güçlerini ve sorumluluklarını anlatırken aynı zamanda onların adaletli, cömert, merhametli ve dürüst olmaları gerektiğini edebi bir dille vurgular. Gazali, hükümdarların halklarına karşı sorumluluklarının farkında olmalarını ve insanlar arasında adaleti sağlamalarını tavsiye eder. Ayrıca hükümdarların danışmanları, vezirleri ve diğer yetkilileri seçerken de dikkatli olmaları gerektiğini söyler. Bu kişilerin yetenekli, dürüst ve sadık olmaları gerektiğini belirtir. Bu çalışmada öncelikle Vasiyyet/Siyasetname/Nasihatu'l-Muluk'un dil ve belagat yönünden özelliklerini ana hatlarıyla tartışacağız. Sonrasında İslam geleneğindeki yeri ve önemini açıklamaya gayret edeceğiz. Ayrıca Gazali'nin "et-Tibru'l-Mesbuk fi Nasihatu'l-Muluk" eserini ayrıntıları ile inceleyip bağlantıları, muhtemel ilişki ve etkileri üzerinde duracağız.
Aruz vezni ile şairin kelime tercihi arasındaki ilişki: Necâtî Bey’in gazelleri üzerine dijital bir inceleme

Gelişen teknoloji ile birlikte karmaşık ve uzun zaman alıcı birçok veri, günümüzde çeşitli dijital uygulamalarla kolayca çözülebilmektedir. Özellikle son yıllarda üslup incelemelerinde, mukayeseli çalışmalarda, sayısal veri sağlayan analiz yöntemlerinin oldukça yoğun bir şekilde tercih edildiği görülmektedir. Bu yöntemler metin madenciliğinde de olduğu gibi bilimsel verileri ortaya koyma noktasında oldukça pratik ve güvenilirdir. Çalışmada amaç, divan şairlerinin kullandıkları aruz kalıplarıyla kelime tercihleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektir. Çalışmada xv. yüzyıl divan şairlerinden Necati'nin gazelleri esas alınmıştır. Aruzun açıklık/kapalılık özelliklerinin tercih edilen/edilmeyen kelime üzerinde etkisi olduğu gibi bu kelimeler üzerinde şair tarafından bazı aruz tasarruflarına (imale, ulama vb...) da gidildiği görülmektedir. Bu kalıpların ünlü/ünsüz harflerden oluşan tekrarlarının aruz kalıbı içerisinde nasıl bir seyir izlediğini anlayabilmek için belirli kodlar oluşturuldu. Böylece kelime çeşitliliği en aza indirildi. Ünlü harfler "A", ünsüz harfler "B" ve uzun ünlüler "A" ile gösterildi. Örneğin, merd, serd, derd gibi kelimeler (BABB); yad, bad, sad gibi kelimeler (BAB); "görsünler", "bilsinler" gibi kelimeler (BABBABBAB) olarak tanımlandı. Diğer bütün kelimeler bu şekilde kodlara dönüştürüldü. Bu kodlar ve orijinal metin/şiir dosyaları farklı iki dijital veri analizinde incelemeye tabi tutulmuş ve anlamlı veriler elde edilmiştir. Bu verilere bakıldığında çeşitli kelime tiplerinin bazı aruz kalıplarında daha sık tekrarlandığı bazı aruz kalıplarında ise çok az kullanıldığı görülmüştür.
Çıkarım Becerilerini Değerlendirme Aracının Geliştirilmesi

Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin çıkarım becerilerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı geliştirmektir. Değerlendirme aracını geliştirme sürecinde kuramsal ve kavramsal çerçeveden yönelimle ilk aşamada 45 soru hazırlanmış, sonrasında uzman görüşleri, çıkarım türleri ve bir ders saatinde uygulanabilirlik gibi nedenlerden dolayı bu sayı 28'e indirilmiştir. Taslak değerlendirme aracı, ortaokul 5-8. sınıfta öğrenimini sürdüren 500 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Yapılan çözümleme sonucunda, madde ayırt edicilik indeksi 0. 30'un altında olan 4 madde değerlendirme aracından çıkarılmıştır. Çıkarım Becerilerini Değerlendirme Aracı'nın en son biçiminde yer alan 24 maddenin her birinin anlamlı düzeyde ayırt edici olduğu ve iç tutarlılığa bağlı güvenirliğinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Değerlendirme aracından alınacak en yüksek puan 24; en düşük puan ise 0'dır. Değerlendirme aracında yer alan çoktan seçmeli sorular 4 seçenekli olup, doğru yanıtlara "1" yanlış ve boş yanıtlara "0" puan verilerek 24 puan üzerinden değerlendirme yapılmalıdır. Değerlendirme aracından alınacak yüksek puanlar okuyucunun çıkarım becerisinin yüksek olduğunu gösterir.