Türkiye'de deniz ulaştırmasında 2023 plan hedeflerine yönelik konteyner limanlarının karşılaştırmalı analizi

Bu tezin amacı; Denizcilik Haberleşme ve Ulaştırma Bakanlığının 2023 Plan Hedefleri Deniz Ulaştırması Perspektifi kapsamında Konteyner Limanlarımızın bu hedeflerin karşılanmasına yönelik yeterliliklerinin karşılaştırmalı olarak analizini yapmaktır. Konteyner Limanları Dünya Deniz Ulaştırmasında 20 Yüzyılın son çeyreğinde artan önemini 21. Yüzyılda Stratejik Dominant Liman türü olarak geliştirmiş ve diğer Liman türleri ancak destekleyici tür olarak gelişimlerine devam edebilmektedirler. Bu nedenle yeni gemi inşasında öne çıkan konteyner gemileri deniz ticaretinde 2000- 2014 yılları arasında ortalama %7.3 artışla; kuru ve dökme yük gemilerinin artışına oranla liderliğine devam etmektedir. (Deniz Ticaret Odası,2014). Bu nedenle Türk Konteyner Limanlarında konum ve elleçlenen konteyner sayısında öne çıkan Ambarlı, Mersin ve planlanan verileriyle Çandarlı Konteyner Limanları dünyanın en Büyük 11 Konteyner Limanıyla AHP Analiziyle karşılaştırılarak ve hedef limanlar seviyesine ulaşabilmeleri için yapılması gereken işlemler belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu üç konteyner limanının SWOT analizi değerlendirmesi de yapılmıştır. Tezin giriş bölümünü takiben ikinci bölümde 2023 Plan Hedeflerine Yönelik Deniz Ulaştırmasını bu yönde etkileyebilecek hususlar incelenmiştir. Ulaşım sistemlerinin entegrasyonu ve karşılaştırmalı değerlendirilmesi maksadıyla üçüncü bölümde; Denizyolu Ulaşım Sistemi Özellikleri diğer ulaşım sistemleriyle birlikte ele alınmıştır. Dördüncü bölümde çok modlu Taşımacılık ile konteyner taşımacılığı ve ekipmanları incelenmesini takiben. beşinci bölümde dünyada konteyner taşımacılığı ve Türkiye'nin bu alandaki yeri değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde analitik model oluşturulması üzerinde durularak tezin hedefi olan 2023 Plan Hedefleri Deniz Ulaştırması Perspektifi kapsamında; Konteyner Limanlarımızın bu hedeflerin karşılanmasına yönelik yeterliliklerinin karşılaştırmalı olarak analizini yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda ; Öncelikli stratejik ulusal taşımacılık türünün konteyner taşımacılığı olacağı değerlendirmesi paralelinde konteyner taşımacılığının birbirine entegre modlar arası intermodal taşıma sistemi içinde en önemli taşıma yöntemi olarak önemini arttırarak sürdüreceği tespit edilmiştir, Konteyner limanlarımızın Ulusal/Uluslar arası Lojistik Merkezi olarak geliştirilmesi için dünyadaki başarılı örneklerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi sonucu; yapımı tüm entegre ulaşım sistemleriyle birlikte tamamlandığı takdirde Çandarlı Konteyner Limanı en uygun Ana Konteyner Limanı olarak ortaya çıkmaktadır. Ambarlı Konteyner Limanı ise mevcut durumuyla Karadeniz yükleri için konumu çok uygun, boğaz girişinden önce ana gemiler aktarma yapabildiği bir limandır ve. çok önemli bir feeder hat olma potansiyeli vardır. Mersin Konteyner Limanı ise yeni yatırımıyla büyük gemileri de almaya başlamıştır. Bu durumda Doğu Akdeniz'de önemli bir ana hub olma durumundadır.. Bu Çalışma neticesinde Trans-Avrupa Avrasya, Çin Tarihsel İpek Yolu Projesi Kuzey Afrika ve Akdeniz Mal İthalat/İhracat işlemlerini de kolaylaştıracak uygulamalarla işletilecek Türkiye Konteyner Limanlarının ; sadece Denizyolu Demiryolu, Havayolu, Karayolu Ulaştırmalarını kapsayan Lojistik Üsler değil, ekonomik sektörün tüm mal kalemlerini pozitif/negatif ilgilendirecek, değiştirecek ve geliştirecek can alıcı limanları olduğu değerlendirilmektedir. Bu konteyner limanları ; dünyanın 11 önde gelen limanı seviyesinde liman ekipmanlarıyla zenginleştirildiği, liman altyapıları geliştirildiği ve uluslararası liman işletmecileriyle ; bu üç konteyner limanının sürekli kullanılmasının sağlandığı yakın işbirliği tesis edildiği takdirde; Türkiye'nin Doğu Avrupa, Kafkaslar ve Ortadoğu da Ekonomide Etkin Gelişmiş Ülke konumuna erişmesinde büyük ivme sağlayabileceği değerlendirilmektedir.