Örgütsel öğrenme, çevre ve örgütsel performans ilişkisi: Otel yöneticilerinin algılamaları üzerine bir araştırma

çalışmasının amacı, neden organizasyonlar farklı oranlarda öğrenir sorusundan hareketle örgütsel öğrenmenin algılanan çevre ve örgütsel performans ile ilişkisini saptamaktır. Bu amaç doğrultusunda çevre, organizasyonlar bağlamında öğrenmeyi tetikleyen bir etken olarak kavramsallaştırılmaktadır. Öte yandan, örgütsel öğrenme örgütsel performansla da yakından ilişkilendirilmekte ve performansı olumlu yönde etkileyen bir değişken olarak ele alınmaktadır. Tez çalışması kapsamında yazın taraması örgütsel öğrenme ve öğrenen organizasyonlar, organizasyonların öğrenme tarzları, örgütsel öğrenme süreci, örgütsel öğrenmeinin ölçümü, üst kademe yönetciler ve örgütsel öğrenme; çevre, çevresel boyutlar, çevresel algılamalarınölçümü, örgütsel öğrenme ve çevre ilişkisi, otel işletmelerinde örügtsel performans ölçümü ve örgütsel öğrenmenin örgütsel performansa etkisi konuları üzerine odaklanmıştır. Tezin ilk iki bölümünde de bu konu başlıkları altında yazın taraması ile elde edilen anlayış ve içgörülerçevresinde açıklamalara yer verilmiştir. Bu bağlamda tez çalışması çerçevesinde 24 ayrı beş yıldızlı otelde görev yapan 106 adet üst kademe yöneticeye anket uygulanmıştır. Anket formları ile üst kademe yöneticilerin çevresel karmaşıklık ve değişim hızı açısından çevreye ilişkin algılamalarının, görev yaptıkları otel işletmesinin örgütsel öğrenme yeteneğine ilişkin algılamalarının ve örgütsel performansa ilişkin algılamalarının saptanması amaçlanmaktadır. Anket formlarından elde edilen veriler iki ayrı bakış açısı ile analiz edilmiştir. Bu bakış açılarından ilkine göre, analiz birimi olarak yöneticilerin bireysel algılamaları alınmış ve örgütsel öğrenmenin çevre ile ilişkisini irdeleyen ilk dört araştırma hipotezi ile örgütsel öğrenmenin örgütsel performans ile ilişkisine dair beşinci ve son araştırma hipotezini test etmek amacı ile korelasyon analizi, t testi, ANOVA analizi ve regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Yöneticilerin algılamalarınınanaliz birimi olarak alınması sonucu araştırmanın beş hipotezinin de destek gördüğü anlaşılmıştır. Daha ayrıntılı ifade etmek gerekirse, örgütsel öğrenmenin çevresel karmaşıklıkalgılaması ve çevresel değişim hızı ile ilişkili olduğu ve çevresel durum algılamasının örgütsel öğrenmeyi etkilediği görüşü destek görmüştür. Ayrıca örgütsel öğrenmenin, örgütsel performansı olumlu yönde etkileyen bir değişken olduğu görüşü de desteklenmiştir. İkincibakış açısına göre ise, analiz birimi olarak otel işletmeleri alınmış ve araştırma hipotezlerini test etmek üzere parametrik olmayan analizlerden Mann Witney U ve Kruskal Wallis analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucu, araştırmanın çevresel karmaşıklık ve örgütsel öğrenme ilişkisine dair ilk hipotezi ile örgütsel öğrenme ve örgütsel performans ilişkisine dair beşinci hipotezi destek görmüştür. Buna karşın, araştırmanın çevresel değişim hızı ile örgütsel öğrenme arasında bir ilişkinin varlığına işaret eden ikinci hipotezi ile çevreseldurumun örgütsel öğrenmeyi etkilediğini ileri süren üçüncü ve dördüncü hipotezleri destekgörmemektedir. Araştırma bulguları ışığında tez çalışmasının yazına, çevrenin örgütsel öğrenmeyitetikleyici bir değişken olarak ele alınabileceğini göstermesi, örgütsel öğrenmenin de örgütsel performansı olumlu yönde etkileyen bir değişken olarak düşünülmesi gerektiğini işaret etmesi ve otel işletmeleri bağlamında finansal ve finansal olmayan göstergeler itibarıyla dengeli bir performans ölçümü yapılabileceğine vurgu yapması anlamında değerli katkılar yaptığı ileri sürülebilmektedir. Ayrıca, tez çalışması çerçevesinde yürütülen araştırma ile yazına çevreselalgılamaları, örgütsel öğrenmeyi ve örgütsel performansı ölçmek üzere geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış üç ölçek de sunulmaktadır. Bu ve benzeri ölçeklerin kullanılması ile farklı endüstrilerde de örgütsel öğrenme, çevre ve örgütsel performans ilişkisini inleyecek çok sayıda görgül çalışmaya ihtiyaç olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, özellikle örgütsel öğrenme kavramının otel işletmeciliği bağlamında otel işletmelerinin özellikleri ve her şey dahil uygulaması gibi farklı değişkenlerle de ilişkilendirilerek araştırılması gerekmektedir.