Veri ambarı oluşumunda kullanılan teknolojilerin incelenmesi ve veri ambarlarının kişiye özel üretimde kullanımı

Her gün şirketler müşterileri, ürünleri veya satışları gibi pek çok farklı faaliyet konularında çok fazla miktarda veri ve kayıt üretir. Bu verilerin büyük bir kısmı bilgisayar sistemleri üzerinde farklı platformlarda depolandığından erişilmesi zor ve çoğu zaman da imkansızdır. Bilgisayar kullanıcısı olan firma çalışanları kendi departmanları dışında verilere ulaşmak ve bu verileri entegre edebilmek için çok değerli iş zamanını yeni bir katma değer yaratmak için kullanmak yerine sadece var olan verileri birleştirerek bir sentez oluşturmak için harcamaktadırlar. Bu yüzden firmaların stratejik kaynağı olan veriler pratik değerlerini yitirmektedir. Son yıllarda bu sorunu çözmek amacıyla 'Veri Ambarı' adıyla yeni gelişen kavramlar grubu ve bu kavramlara ilişkin araçlar geliştirilmiştir. Bu kavramların ortaya çıkarttığı araçlar sayesinde orta ve üst düzey yönetim kademelerindeki yöneticilerin konsolide edilmiş verilere tek bir yerden ve kullanımı kolay bir araç kullanarak ve en önemlisi istenilen zamanda erişebilmesi sağlanmıştır. Veri ambarları, yönetime karar verme sürecinde destek olabilen, konulu, entegre, değişken olmayan ve zaman varyantlı bir veri koleksiyonudur. Veri ambarı sistemleri, firmalarda özellikle veriler ve enformasyon sistemleri ile çalışan bilgi çalışanlarının kolay erişebileceği ve karar vermede gerekli olan enformasyonu kritik operasyonel sistemlerin performansını etkilemeden, hızlı bir şekilde elde edebilecekleri merkezi bir yapıda kurulur. Veri ambarı projeleri üzerinde çalışan grupların veri ambarı oluşumunda farkına vardıkları en önemli sorun geleneksel veri tabanları üzerinde çalışan operasyonel sistemler ile veri analizi için geliştirilmiş olan çok boyutlu veri tabanlarının birbirinden ayrılması gerektiğidir. OLAP ve OLTP sistemlerinin aynı veriyi saklamalarına rağmen birbirlerinden farklı amaçları olduğu için aynı ortamda tutulmaları sistem performansını olumsuz etkilemektedir. Bu yüzden OLAP ve OLTP sistemleri birbirinden ayrı sistemler üzerinde çalıştırılırlar. Veri ambarlarının oluşumunda iki önemli temel ilke izlenebilmektedir. Bunlardan birincisi merkezi bir veri ambarının heterojen iç ve dış çevre veri kaynaklarından beslenebilecek şekilde oluşturulmasıdır. Bu merkezi yapı sayesinde daha sonra bölümler için ayrı ayrı oluşturulan datamartlar veri ile doldurulabilir. Veri ambarlarının oluşumundaki diğer bir XIIIyaklaşım ise birbirinden bağımsız departmanlar için farklı datamartlar oluşturularak bunların operasyonel sistemlerden beslenmesidir. Veritabanları üzerine oturtulan operasyonel raporlama yazılımları kullanıcılara geçmişşte oluşan operasyonel olayları sorgulama imkanı tanırlar. Bu raporlama ile birinci seviye veri ihtiyacı karşılanmış olur. Daha karmaşık ad-hoc sorgulama araçları ile de günlük operasyonda oluşan olaylar incelenir ve bu ikinci seviye veri sorgulama aşamasıdır. OLAP araçları ile gelecekte oluşabilecek olası durumları, geçmişş veriler üzerinde yapılan analizlerle önceden kurgulanarak tespit edilmeye çalışılır ve bu olgular üçüncü seviye sorgulama araçlarını oluştururlar. Dördüncü seviye olan veri madenciliği tüm bu teknolojilerden farklı olarak önemli olabilecek ancak standart sorgulama yöntemleri ile farkına varılamayan ve operasyonel veriler içinde gizlenmiş olarak bulunan ilişkileri bulmayı amaçlayan veri sorgulama seviyesidir. Bu farklı amaçlara hizmet eden tüm araçların ortak noktası katma iş değeri yaratmak amacı ile şirket verilerinin bu verilerin girişinin yapıldığı yüksek performanslı ancak tekdüze ve dar bakış açısı yüzünden anlaşılmaz verilerin bir araya toplanarak çok daha geniş bir bakış açısı ile anlaşılır bir ortam yaratan veri ambarı teknolojilerine bir şekilde ya taban oluşturmaları ya da veri ambarlarını kullanan iş analistlerine kullanışlı araçlar sunmalarıdır. Veri ambarları için birden çok farklı platform üzerinde durmakta olan veri kaynaklarından verileri seçerek bunları bir araya getirmeye çalışan ve bu veriler için tek bir merkez görevi görebilen sorgulanabilir analiz ortamı yaratmak için kullanılan mimariler bu mimarilerin kullandığı algoritmalar ve yazılımlar bütünü olarak bir tanım yapılabilir. OLAP ve veri ambarı sistemleri birbirini tamamlarlar, veri ambarı sistemleri verileri operasyonel sistemlerden çıkartarak yönetimini sağlar. OLAP ise kullanıcıların sorgulamalar sayesinde veri ambarındaki verileri analiz ederek stratejik enformasyon haline getirmesini sağlar. Veri ambarı projeleri veriye ulaşan uygulamalar sayesinde, operasyonel seviye ile daha üst seviyeler arasındaki mesafeyi kısaltma etkisine sahip olduklarından kurumsal yapı içinde karar verme sürecinde hızlı bir düzleşmeye yol acarlar. Standart bir işletmede bir mimari yapı içinde veri ambarının yerini belirlemek için bir mimari model verme amacıyla, altı katmanlı bir model sunulmaktadır. Bu altı katman şöyledir: (1) operasyonel veri. (2) veri taşınması. (3) veri ambarı idaresi. (4) sistemler arası donanım. XIV(5) karar destek uygulamaları. (6) sunum arabirimi. Bazı özellikler, başarıyla kurulmuş veri ambarlarında ortaktır. Bir veri ambarının başarısı, en iyi, kullanıcı kabulü ve kullanımıyla tanımlanabilir. Ambardan toplanılan bilgi sayesinde doğru ve hızlı şekilde alınmış iş kararları için parasal bazda yatırım getirişini tahmin ederek, bir veri ambarının gelişimini haklı çıkarmak çok yaygındır. Birçok veri ambarı, değerini, bireysel değerini ölçmenin zor olduğu yüzlerce küçük, ayrı kararlar içinden sağlar. Eğer kullanıcıları veri ambarını öznel olarak değerli buluyorlarsa ve iyileştirmeler ve genişletmeler istemeye devam ediyorlarsa o zaman veri ambarı başarılıdır. Veri ambarları sayesinde müşteri hakkında tüm kararlar belirli sosyal kategorilerde insanların nasıl davranması beklenebileceği hakkında tahminlerden ziyade müşterinin fiili davranışından çıkartılır. Müşteri davranışını tayin etmek için veri örneklerini bütünleştirmek ve gözlemlemek gerekir. Bu yüzden veri ambarları herkes için özel üretimde gerekli bilgileri sağlayabilecek en uygun ortamlardır. Müşteriler tanınmayı isterler ve gecikmeyle de olsa ticari kuruluşlar bu talebe karşılık olarak herkes için özel üretim, müşteriyle gerçek ve bilgili bir iletişim kurma ve organizasyonun bu müşteri davranışıyla ilgili bilgi sahibi olduğunu gösterme çabası içine girerler. Üretimlerini ve dağıtım süreçlerini herkes için özel üretimin yeni modeline dönüştürmeyi başaran şirketlerin, pazar yerinde önemli rekabet avantajları sağlayacaklarına dair ciddi kanıtlar vardır. Herkes için özel üretim kavramının merkezinde, ürün sunumlarını farklı bölümlere uydurmak için, pazarların, en ince detay düzeyine kadar mikro bölümlemesi yer almaktadır. Tabii ki bu tek bir adımda gerçekleşemez, bu yinelemeli bir süreçtir. Süreç, bölümlemeye yüksek bir düzeyde başlayacak ve herkes için özel üretimin son amacının da gerçekleştirildiği bir tane müşterinin bir pazar bölümüne kadar genişleyecektir. Veri ambarı uygulamaları, daha çok odaklanmış müşteri elde edilmesinden iyileştirilmiş değere, kurulmuş ilişkilerden o ilişkinin devamının sağlanmasına kadar, müşteri ilişkisinin bütün yönleriyle başa çıkabilmek için kullanılır. Veri ambarı mimarisi için zorluk, bir müşteri hakkındaki verinin, müşterinin geçmişşini tam olarak modelleyebilmek ve müşterinin tüketim biçimindeki değişikliğini etkin bir biçimde belirleyebilmek için, ne kadar süre boyunca tutulmasına karar vermektir. Toplu üretim modelinin yerine artık sanayi, herkes için özel üretim çağına girmektedir. Ve artık şu da çok açıktır ki; müşteri odaklı iş süreçleri için veri ambarı, bu geçişi sağlayacak olan teknolojik araçtır. XV