KOBİ'lerin finansmanı ve Türkmenistan uygulaması

Serbest piyasa ekonomisinde, gerçek anlamda karın olması için adil rekabet ortamının ve risk alınarak gerçekleştirilen ekonomik faaliyetlerin olması gerekmektedir. Adil rekabet ortamının var olması mutlak adaleti sağlamaya yönelik hukuki düzenlemelerin ve uygulamaların var olması yanı sıra üretim araçlarının mülkiyetinin ve yönetiminin çok sayıda ekonomik birim arasında dağılmış olmasına bağlıdır. Dolaysıyla bir ekonomide KOBİ'lerin sayısının göreceli olarak çok olması, kaynak kullanımında verimli ve rasyonel olduğu ekonomik yapının mevcudiyetinin temel şartlarından biri olan sermaye sahipliğinin çok sayıda ekonomik birim arasında paylaşıldığının önemli bir göstergesidir. Bunun yanı sıra sağladıkları istihdam ve farklı durumlara adapte olabilmelerini sağlayan esnek yapıları KOBİ'lerin en büyük avantajlarındandır. Ülke ekonomileri için son derece önemli olan KOBİ'ler yapısall özellikleri açısından bazı dezavantajlara sahiptirler. Bu dezavantajlardan en önemlilerinden biri de KOBİ'lerin karşılaştıkları finansman sorunlarıdır. Çalışmamızda, genel olarak KOBİ'lerin karşılaştıkları finansman sorunları ve Türkmenistan'daki KOBİ'lerin finansman sorunu ayrıntılı olarak incelenmiştir. Eski Sovyetler Bloğu'nun dağılmasından sonra, 27 eylül 1991 senesinde bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan, merkezi idarenin hakim olduğu ekonomik düzenden, serbest piyasa ekonomisine geçiş yönünde bir dizi reformlar hayata geçirmeye başlamıştır. Türkmenistan yönetimi tarafından bir yandan makroekonomik dengelerin kurulması amacıyla istikrarı sağlamaya yönelik bir dizi politika uygulamaya konulurken, diğer yandan da, bankacılık ve özelleştirme gibi ekonomide yapısall değişiklikleri sağlayacak konularda yeniden yapılanma programları hayata geçirilmiştir. Türkmenistan hükümeti geçiş sürecinin başlangıcında, ülkenin doğal kaynaklarına ve ekonomik özelliğine bağlı olarak, üç yön belirlemiştir: Enerji sektörü, tarım sektörü ve tüketim malları sektörü. Ülke ekonomisi çoğunlukla doğal gaz ve pamuk üretimine bağlıdır. Hükümet söz konusu öncelikli sektörlerin geliştirilmesi için büyük yatırımlar yapmaktadır. Bu aşamada Türkmenistan yönetiminin önem verdiği diğer bir husus da bizim çalışmamızın da konusunu oluşturan küçük ve orta büyüklükteki işletmeler konusudur. Bağımsızlığının ilk yıllarından itibaren sayılarının giderek artış göstermesi Türkmenistan'da KOBİ'lere verilen önemin en önemli göstergesidir. Türkmenistan'da sermaye piyasaları ile ilgili yasal düzenlemeler yapılmış olmasına rağmen fiilen böyle bir piyasa yoktur. Dolaysıyla KOBİ'lerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları çalışma sermayesi ve yeni yatırımlarını finanse edebilmeleri için gerekli fonları temin edebilecekleri tek kaynak banka kredileridir. Bankalardan kredi kullanma hususunda da taşıdıkları kredi riski derecelerinin yüksek olmasından ve mevcut bankacılık sisteminin de ağırlıklı olarak hükümetin kalkınma programı çerçevesinde belirlemiş olduğu öncelikli sektörlerinin finansmanına yönelik faaliyet göstermeleri KOBİ'leri finansman sorunu ile karşı karşıya bırakmaktadır. Türkmenistan'ın ekonomik açıdan gelişmesi ve çağdaş gelişmiş ülkeler düzeyine ulaşabilmesi için gerekli olan özel sektörün gelişmesi ve özel sektör kapsamında KOBİ'lerin ülke geneline yayılmasının sağlanması gerekmektedir. Bunun için hükümetin yasal altyapıyı oturtması yanında, kapsamlı bir KOBİ politikası uygulaması ve mevcut bankacılık sistemini geliştirmesi gerekmektedir.