Atölye-tipi üretim sisteminde öncelik kurallarının incelenmesi, bunların irdelenmesine yönelik simulasyon esaslı bir bilgisayar programının geliştirilmesi ve yeni bir öncelik kuralı önerisi

Hiyerarşik planlamanın en alt kademesinde yer alan, üretim programlama fonksiyonu kaynakların ne derece etkin kullanıldığını belirler. Zamanın da bir fonksiyonu olan üretim programlama gerçekte eldeki mevcut kaynaklara bağlı olduğu kadar, programlama mantık ve kurallarına da sıkı sıkıya bağımlıdır. iş ve tezgah sayısı ile işlerin tezgahlardan geçiş şekli üretim programlama problemini karmaşık bir hale getirebilmektedir. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda farklı amaçlar ele alınmıştır. Bunlardan en çok dikkati çeken toplam akış süresidir. Bu aynı zamanda tezgahlardan yararlanma oranını dikkate alan bir amaç da olmaktadır. Ancak daha çok sezgisel olarak yapılan çalışmalarda, her türlü atölye koşullarına uygun tek bir işe başlatma kuralından bahsedil em emektedir. Bunun temel nedeni, atölye ortamlarının farklılığından kaynaklanmaktadır. Buna karşın optimum bir çözüm veren analitik teknikler ise, ortaya konan kısıt ve değişkenlerin sayısının çokluğu dolayısıyla pratikte uygulanamaz bir boyuta ulaşmaktadır. En iyiyi bulmayı amaçlayan sezgisel yöntemler içinde kullanılan işe-başlatma kuralları üzerindeki çalışma oldukça yaygın bir araştırma konusu olmuştur. Programlama problemine geçmeden önce, atölyeyi oluşturan koşullar belirlenmeli, sonra en uygun öncelik kuralı ortaya konmalı ve buna göre üretim programı elde edilmelidir. Bu çalışmada da öncelikle atölye tipi üretimin boyutu, sınıflandırılması ve başlıca ele alınan atol ye- tipi erindeki temel farklılıklar üzerinde durulmuş ve sipariş-tipi atölye probleminde programlama yaklaşımları verilmiştir. Daha sonra ise yeni bir öncelik kuralı önerilmiş, geliştirilen bir bilgisayar programıyla çeşitli atölye ortamlarında denenmiş ve uygulamaya yönelik bir üretim programının elde edilmesi sağlanmıştır. -ıı-Birinci bölümde, üretim programlama problemi ele alınarak, atölyeyi oluşturan işler ve tezgahlara bağlı olarak bütünsel bir bakışla, problemin karmaşıklığı incelenmiştir. ikinci bölümde, atölye-tipi üretimde incelenen akış-tipi ve sipariş-tipi problemlerin birbirinden temel farkları gerek iş akışı, gerek işlem süreleri açısından ele alınmış ve bunların programlamaya etkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, çalışmaya konu edilen sipariş-tipi atölye tanıtılmış ve olurlu program sayısı ile teslim tarihinin probleme alınışı ve etkisi üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde, sipariş-tipi atölyede yapılan çalışmalar özetlenmiş ve programlama yaklaşımlarına değinilmiştir, öncelikle optimum bir programın aranması için baskın kümelerin elde edilmesi prosedürleri verilmiştir. Ayrıca, doğrusal programlama ve dal-sınır yaklaşımları gösterilmiştir. Daha sonra en fazla çalışma alanı bulan sezgisel yöntemler üzerinde durulmuş ve nasıl çalıştığı gösterilmiştir. Yapılan teslim tarihli çalışmalardan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, teslim tarihi verme prosedürünün gereği gösterilmiştir. Bu bölümde son olarak örnekleme prosedürü ile en iyi programın seçimi ve bunlarla ilgili, yapılan çalışmalar özetlenmiştir. Beşinci bölümde, yapım süresinin enküçüklenm esinde daha evvel dal-sınır yaklaşımında kullanılan alt sınır hesabına benzer yeni bir öncelik kuralı önerilmiş ve bununla ilgili algoritma verilerek uygulanması gösterilmiştir. Altıncı bölümde, hem simulasyon amaçlı, hem de gerçek problemlere uygun olarak çalışmak üzere geliştirilen bilgisayar programı tanıtılmaktadır. Sezgisel kurallara bağlı olarak çalışan bu program, verilen atölye ortamlarında ele alınan öncelik kurallarının etkinliğini kıyaslamalı olarak bir tablo halinde sunmaktadır. -in-Yedinci bölümde, yapılan simulasyon çalışmaları gösterilmektedir. Bunun için başlıca işlem süreleri dağılımı açısından üç, işlem sayısı açısından iki ve iş sayısı açısından iki değişik seçenek olmak üzere, toplam on iki atölye ortamı yaratılmıştır. Bu ortamların her birinde önerilen öncelik kuralının etkinliği incelenmiştir. Ayrıca, gerçek verilerle çalışma şekli ve bunlara ait çıktılar verilerek, her türlü atölye ortamına uygun çalışabildiği gösterilmiş ve uygulamaya yönelik tezgah-tezgah ve iş-iş üretim programlan elde edilmiştir. Yapılan çalışmaların sonuçlarının açıklandığı sekizinci bölümde bir senteze varılmaktadır. iş sayısı arttıkça problemin karmaşık hale gelmesine karşın, iyi program elde etmek, herhangi bir kurala bağlı olmaksızın daha kolaylaş maktadır, öncelik kurallarının etkinliği, verilen atölye ortamından tam olarak soyutl anam am aktadır. Verilen bir atölye ortamında bile her zaman en iyiyi veren tek bir öncelik kuralı yoktur, ancak genelde iyi bir kuraldan bahsedilebilir. Sezgisel kurallarda beklemesiz küme genellikle daha iyi sonuç vermektedir. Bu nedenlerle pratikte uygulamak için önce atölye ortamı incelenmeli ve tariflenmelidir. Ondan sonra simulasyon programı ile çeşitli öncelik kuralları denenmeli ve mümkünse bu deneme öncelik kurallarının bir bileşkesiyle sürdürülmelidir. Bu şekilde ortaya konan kurallar kümesi ile gerçek problemler ele alınmalı ve elde edilen farklı programlardan, her seferinde amaca en iyi uyanı seçilmelidir.