Kalite maliyet muhasebesi

Gelecekte tarihçiler geriye doğru baktıklarında yirminci yüzyılın birinci yansını blokların rekabeti devri, ikinci yansını hücresel rekabet devri ve yirmi birinci yüzyılın ilk yansını da kıyasıya yoğun rekabet devri olarak göreceklerdir. Hücresel rekabet kazanabildiğin kadar kazan devridir. Bu herkesin kendi işinde mükemmelleşebileceği ve kimsenin piyasa dışına irilmediği devirdir. Ancak kıyasıya yoğun rekabet devri ise ekonomik sınırların ortadan kalktığı, ikinci bir şansın tanınmadığı ya kazan ya da kaybet devridir. Bu ortamda işletmelerin yaşamlarını sürdürüp başarılı olabilmeleri kıyasıya yoğun rekabeti yapabilme ve sürdürebilme yeteneklerine bağlı olacaktır. Bunu gerçekleştirebilmeleri de değişen rekabet unsurlarına uyum sağlamalarına bağlı görülmektedir. Günümüz işletmeleri, yirmi birinci yüzyıldaki kıyasıya yoğun rekabet oluşumu karşısında, rekabet unsurlarında köklü değişiklikler olacağını göreceklerdir. Değişen rekabet unsurlarının başında kalite, maliyet, fiyat ve zamanında teslim gibi usurlar gelmektedir. İçinde bulunduğumuz yüzyılda yeni yaşam biçimine geçiş olarak nitelendireceğimiz bu unsurlar, yönetim anlayışı ve aracı olarak işletmelere egemen olmaya başlamıştır. Yirminci yüzyılda teknik, ekonomik ve rekabet şartlarındaki değişimler, üretimden tüketime kadar olan her aşamada meydana getirdiği yeni anlayış ile, ürün kalitesinin önemini arttırarak çok sayıda kalite problemini de beraberinde getirmiştir. İşletmeler yoğun rekabet şartlarının baskısı ve hızla gelişen teknoloji sayesinde, sürekli olarak yeni ve daha gelişmiş ürünler üretmektedir. Bu gelişme süreci ile beraber ürün kalitesine yönelen geniş kapsamlı bir yaklaşım doğmaktadır. Günümüzün rekabet, teknolojik, ekonomik ve toplumsal şartlan içinde kalite kavramı, tüketici ihtiyaçlarına ve kullanım amacına uygun olarak şekillenmiştir. Artık günümüzde, hedef kitle olarak kabul edilen tüketicilerin, satın alma kararlarını verirken göz önünde bulundurdukları temel değişken kalitedir. Bu anlayış mamul üretiminde tüketici ihtiyaçlarını en yüksek düzeyde karşılayabilme noktasında toplam kalite anlayışının ve toplam kalite araçlarının işletmelerde hızla kullanılmaya başlamasına neden olmuştur. Artık kalite globalleşen yoğun rekabet ortamında, rekabet stratejisinin en değerli unsuru olmuştur. Hızla gelişen teknoloji ile üretimde kaliteyi ihmal etmek, kalitesiz üretim maliyetinin büyüyen boyutunu görmemektir. Bu durum günümüz şartlarında işletmeler için bilerek ihtihar etmek anlamına gelmektedir. Bu nedenle kaliteyi ve onun göstergesi olan toplam kalite maliyetlerini biribirinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Toplam kalite faaliyetleri sistemli ve sürekli yapıldığı taktirde kalitesiz üretim maliyetinin büyüyen boyutunu gideren ve ucuz tüketimi sağlayan bir yönetim aracı olacaktır. Bu nedenle kalite faaliyet çalışmalarında detaylı kalite maliyet elemanları ve prensipleri kullanılarak çok daha ekonomik ve kabul edilebilir düzeyde kaliteli mamül üretimi sağlanabilir. Toplam kalite faaliyetleri, ihtiyaçlara uygun ve güvenilir ürünlere dönüşürse, tüketicinin memnuniyetini ve talebini artırarak, pazar payının dolayısı ile kar gelirlerinin artmasını sağlar. Ancak toplam kalite faaliyetlerinin sistemli ve etkin bir şekilde yönetilmesi ile bu amaçlara ulaşmak mümkün olacaktır. Toplam kalite faaliyetlerinin etkin yönetimi, toplam kalite faaliyetlerinin ayrılmaz parçası ve mali ölçüsü olan toplam kalite maliyetleri muhasebe sisteminin işletme bünyesinde anlamlı bir şekilde kurulmasına ve kullanılmasına bağlı olacaktır. Yönetim kalite maliyet muhasebesi sistemi aracılığı ile, faaliyetlerin bütçelemesini, koordine edilmesini, yürütülmesini ve denetimini etkin bir şekilde yerine getirebilir. Bu nedenle işletme içinde toplam kalite anlayışının ayrılmaz parçası olan kalite maliyetleri muhasebe sistemi kurularak, kalite maliyetleri ayrı ayrı tanımlanmalı, tasnif edilmeli, toplanmalı, analiz edilmeli ve raporlanarak yönetime sunulmalıdır. Bu yirmi birinci yüzyılda globalleşen kıyasıya rekabet şartlarının bir gereği olarak karşımıza çıkmaktadır. XI