turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
ESTONYA’NIN MÜZİĞİ: HALK MÜZİĞİ BAĞLAMINDA HEINO ELLER KEMAN KONÇERTOSU

Estonya'nın Müziği: Halk Müziği Bağlamında Heino Eller Keman Konçertosu ÖZ Estonya, tarih boyunca farklı devletlerin hakimiyeti altında bulunmuş bir ülkedir. Bu hakimiyet, egemen kültürün baskın olarak konumlanmasını ve bölgedeki farklı etnik kökenli insanların tekil bir kültürel çatı altında yaşamalarını koşullamıştır. Özellikle I. Dünya Savaşı süreci içinde ve yerel kültürel öğelerin araştırılması sonucunda ortaya çıkan ulusal kimlik olgusu, tüm Avrupa'da olduğu gibi Estonya'yı da etkilemiştir. Estonya'nın bağımsızlığına doğru ilerleyen süreç içinde bu doğrultuda yapılan çalışmalarla birlikte ulusal kültürü simgeleyen öğeler ön plana çıkarılmıştır. Bahsedilen bu öğelerden biri müzik ve milli unsurları direk işaret etmesi bakımından da halk müziği olmuştur. Halk müziğinin ortaya çıkarılması yönünde yapılan çalışmalar, ilerleyen süreçte sanat müziği içinde bu ezgilerin kullanılması durumuna doğru evrilmiştir. Estonya bestecilik okulunun öncülerinden Heino Eller de bu şekilde halk müziği ezgilerini eserlerinde kullanan bestecilerden biri olarak ön plana çıkmaktadır. Estonya'nın Sibelius'u olarak anılan besteci, yazmış olduğu senfonik yapıtlarla ulusal sanat müziğinin temellerini atarak katkıda bulunmuştur. 1937 yılında tamamladığı si minör Keman Konçertosu, bestecinin modal yapılar üzerinden Estonya halk müziğini betimlediği bir eser olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada Estonya'nın kültürel geçmişi ve halk müziği üzerinden Heino Eller'in keman konçertosu incelenerek araştırma kapsamında konu olan dönemin tanımlanması ve bu tanım üzerinden bahsedilen bakış açısı çerçevesinde ilgili eserdeki folklorik öğelerin varlığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel araştırma teknikleri kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak ilgili bilgiler derlenmiş ve elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucu itibariyle elde edilen veriler incelendiğinde, çevre kültürlerin etkisine kapalı olan bölgelerde, Estonya'nın genelinden farklı yapıda müzikal özellikler görüldüğü belirlenmiştir. Eller'in Estonya halk müziği karakterini yansıtmak üzere dizisel özellikleri kullanarak modüler bir yaklaşım sergilediği görülmüştür. Özellikle heksatonik ifadeleri kullanarak asentrik bir etki yaratan Eller'in ritmik karakter bakımından da betimleme yoluna başvurduğu değerlendirilmiştir.
Küreselleşme Sürecinde Yeni Medya ve Sosyal Medya: Güvenilir Bilgiye Ulaşmak

Öz Medya veriye ulaşmak ve bilgi edinme açısından önemli bir araçtır. Bu işlevini yerine getirirken özellikle güvenilir ve kabul edilebilir olması ise elzemdir. Gelişen teknoloji ve artan küreselleşmenin etkisi ile yeni medya türlerinin ortaya çıktığı günümüzde güvenilirlik kavramı açısından özellikle sosyal medya olgusunun ayrıca ele alınması ve incelenmesi bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal medya sahip olduğu kullanıcı sayısı ve erişim kolaylığından dolayı bilgi kirliliği anlamında büyük bir alanı kapsamaktadır. Bilginin hızlı bir şekilde yayılması ve herhangi bir süzgeçten geçmeden nihai kullanıcılara ulaşması, sosyal medyadan elde edilen bilginin ve verinin güvenilirliğini sorgulanmasına neden olmaktadır. Bu çerçevede özellikle yeni medya kavramı bağlamında sosyal medya olgusunu ele almak ve bilginin doğruluğunu ölçmek, yanlış ve yalan bilginin hangi statüde değerlendirileceğine karar vermek ve tanımlamak çalışmamızın amacı olacaktır. Bununla birlikte nihai olarak dezenformasyon ve yalan bilgi çerçevesinde bir değerlendirme yapılacaktır.
DKAB Ders Kitaplarına Yönelik Öğretmen Görüşleri (KKTC Örneği)

Bu araştırmada Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ortaokullarında uygulanmakta olan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) ders kitaplarının öğrenme-öğretme sürecine katkısı ve yeterliğinin öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında KKTC'deki devlet ortaokullarında görevli olan tüm DKAB öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında KKTC'de görevli olan DKAB öğretmenlerinden 14'ü aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel bir araştırma deseni ile incelenen araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme sorularıyla elde edilmiştir. Araştırmada ulaşılan bulgular içerik analizine göre analiz edilerek yorumları yapılmış ve tartışma kısmına yer verilmiştir. KKTC'de DKAB ders kitaplarının yeterliği, ders kitaplarının öğretim sürecine katkısı ve ders kitaplarının olumlu-olumsuz yönleri gibi konularda KKTC'de yapılmış başka bir çalışmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla bu araştırmanın eğitim öğretim açısından program geliştirme ve ders kitaplarının hazırlanması süreçlerinde literatüre önemli ölçüde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bir eğitim materyali olarak DKAB ders kitaplarının amacına hizmet etmesi için hedef kitlesine yönelik olması gerekir. Bu araştırmada DKAB ders kitaplarının amacına nasıl hizmet ettiği ve ders kitaplarıyla ilgili yaşanan problemler yer almaktadır. Araştırma sonuçlarına göre KKTC'de uygulanmakta olan DKAB ders kitaplarında teknik hataların bulunduğu, anlatım ve kavramlar açısından kitapların öğrenci seviyelerinden uzak olduğu, kazanımları yerine getirme açısından ders süresi ve öğretim programıyla ders kitaplarının uyumlu olmadığı ortaya çıkmıştır. KKTC'de uygulanmakta olan DKAB ders kitapları genel olarak Türkiye'deki DKAB kitaplarından faydalanılarak hazırlanmıştır. Her ne kadar benzerlikler bulunsa da Türkiye ve KKTC toplumlarının ayrı bir sosyolojik geçmişleri olduğu bir gerçektir. Son yıllarda toplumsal yapıya uygun olması açısından DKAB ders kitaplarında bazı düzenlemeler yapılmış fakat yapılan düzenlemeler yeterli olmamıştır. Bu nedenle DKAB ders kitaplarındaki bu olumsuz intibaın eğitim öğretimi önemli ölçüde etkilediği dolayısıyla DKAB ders kitaplarının KKTC toplumuna yönelik olarak yeniden geliştirilmesi gerekmektedir.
Domates Yetiştiriciliğinde Tuz Stresinin Olumsuz Etkilerine Karşı Kitosan Uygulaması

Küresel düzeyde meydana gelen iklim değişiklikleri, savaşlar, nüfus artışı, tarım arazilerindeki azalma gibi nedenlere toprak tuzluluğu da eklenince üretim verimliliği giderek önem kazanmıştır. Tuzluluk bitki gelişmesini önemli derecede etkilemektedir. Bundan dolayı bu konuda çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bitki gelişimini tuz stresinden korumak için organik çözümlere odaklanılmıştır. Bu çalışmada domates fidelerinde tuz stresini hafifletmek için kitosan biyopolimeri uygulanmıştır. Tuz stresine karşı bitki savunma refleksleri Süperoksit Dismutaz (SOD), Katalaz (CAT) ve Malondialdehit (MDA) enzim seviyelerindeki değişim ile incelenmiştir. Tuz stresi için uygulanan kitosanın anlamlı derecede SOD, CAT ve MDA enzim seviyelerini etkilediği tespit edilmiştir. Kitosanın abiyotik streslerden korunmak için kullanışlı ve makul bir araç olduğu ifade edilebilir. Ayrıca enzim değerlerinin bitkilerde strese neden olan etkenlerin tespitinde ve bitkisel yanıt mekanizmalarının aydınlatılmasında kullanışlı olduğu belirlenmiştir.
93 HARBİ’NDE YABANCI GÖNÜLLÜLER

Rus Çarı II. Aleksandr, 24 Nisan 1877'de Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etmiştir. Savaş öncesinde 1876 Osmanlı-Sırp-Karadağ Savaşı sırasında ordusunu kısmen seferber eden Rusya, 15 Nisan 1877'de tekrar seferberlik ilan etmiştir. Rusya kendi egemenliği altındaki bölgelerden 16 askeri bölge oluşturmuş ve buralardan asker alımı yapmıştır. 13 Ocak 18774 tarihli mevzuat ile askerliği zorunlu hale getiren Rusya, gönüllülüğün şartlarını da belirlemiştir. Kendi gönüllüleri dışında Rus ordusuna Fransız, Alman, Avusturyalı, Sırp, Japon subaylar da katılırken, Karadağlılar ve Kafkasyalılar da destek olmuşlardır. Ruslar özellikle Bulgarlardan gönüllü taburları kurmuş ve onları kışkırtmıştır. Özellikle Tümgeneral Stoletov ve Grandük Nikola'nın emrindeki Bulgar gönüllüleri ile General Skobelev de çok ilgilenmiştir. Girdikleri topraklarda arka arkaya bildiriler yayınlayan ve savaşı adeta bir Haçlı Seferi'ne çeviren Rus Çarı sayesinde Ruslar ve Bulgarlar Müslümanlara her türlü kötülüğü yapmışlardır. Bir diğer Osmanlı Devleti'ne bağlı prenslik olan Romanya da Ruslara çok destek olmuştur. 22 Mayıs 1877'de Rusya'nın yanında savaşa giren Romanya her türlü kolaylığı Bulgarlar ile birlikte Rus ordusuna göstermiştir. Yaptığı ittifak anlaşmasıyla Rus ordusuna tüm desteğini veren Romanya savaş sonucu imzalanan antlaşma ile umduğunu bulamayacaktır. Sırbistan, Plevne'nin düşmesinden sonra 13 Aralık 1877'de savaşa dahil olmuştur. 31 Aralık 1878'de ateşkes imzalanana kadar 6 haftalık bir süreçte savaşan Sırbistan'a Rusya maddi anlamda destek olmuştur. Yunanistan ise tarafsız gibi görünse de gönüllü toplamaya ve silahlanmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti'ne savaş açmak için uygun bir zamanı kollayan Yunanistan Ocak-Şubat 1878'de harekete geçmiş ve Yunan birlikleri Osmanlı topraklarına girmiştir. Ancak Rusya ve Osmanlı Devleti arasında 31 Ocak 1878'de ateşkes imzalandığını öğrenince geri adım atmıştır. Kendi aralarında ittifak oluşturmaya çalışan Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya Prenslikleri bu emellerini Balkan Savaşları'nda gerçekleştireceklerdir.
Salgın Sürecinde Dezavantajlı Öğrencilerin Eğitiminin Sınıf Öğretmenleri Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Eğitim kurumlarında eğitim gören öğrenci profillerindeki farklılık son dönemlerde hızla artmakta, eğitim açısından avantajlı ve dezavantajlı sayılan öğrenciler birlikte aynı sınıflarda eğitim ve öğretim çalışmalarına katılmaktadırlar. Salgın sürecinde tüm dünya ile eş güdümlü olarak ülkemizde de uygulanan uzaktan eğitim faaliyetlerinde özellikle dezavantajlı öğrencilerin almış olduğu eğitim ve öğretimin yeterliliği bu öğrencilerin akademik gelişimi açısından oldukça önemlidir. Yapılan araştırmanın temel problemi uzaktan eğitim sürecinde dezavantajlı öğrencilerin almış oldukları eğitim ve öğretimlerin yeterli olup olmamasıdır. Bu durumun nedenlerinin ortaya çıkarılması ise araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında yapılmış olup araştırmanın çalışma grubunu ise Mersin İli Tarsus İlçesinde merkez ve köy okullarında çalışan 20 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler nitel araştırma yöntemlerinden, fenomenoloji deseni kullanılarak toplanmış olup veri toplamak için ise yüz yüze görüşme tekniği tercih edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış görüşme formları hazırlanarak toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilerin elde edilmesi için katılımcılara "Salgın sürecinde uygulanan uzaktan eğitimde, sınıflarda bulunan dezavantajlı öğrencilerin aldıkları eğitimle alakalı düşüncelerinizi öğrenebilir miyim?" Sorusu sorulmuştur. Yapılan araştırmada sınıf öğretmenlerinin tamamı dezavantajlı öğrencilerin yeteri kadar eğitim alamadıklarını söyleyerek, 8 öğretmen maddi yönden dezavantaja, 6 öğretmen dezavantajlı öğrencilerin birebir eğitime ve birebir ilgiye ihtiyaç duyduklarını, 4 Katılımcı, dezavantajlı öğrencilerin sürecin olumsuzluklarına daha fazla maruz kaldıklarını, 2 katılımcı, dezavantajlı öğrencilerin veliler tarafından daha fazla ilgiye muhtaç olduklarını belirtmiştir. Araştırma sonucunda, dezavantajlı öğrencilerle yapılan eğitim öğretim çalışmalarında yüz yüze eğitime ve destek eğitimlere daha çok önem ve yer verilmesi önerisinde bulunulmuştur.
İKİ YÜZYILDAN SONRA İNKIRAZ’INDA AYAZ İSHAKİ’NİN TESPİTLERİ

Kazan Tatar edebiyatının temel taşlarından biri olan Ayaz İshaki; roman, povest, hikaye, piyes, anı ve tarih türünde kaleme aldıklarıyla geriye adeta bir eserler hazinesi bırakmıştır. O eserlerini halkını bilinçlendirmek, milletine kültürünü kaybetmeden çağdaşlaşmanın yollarını göstermek ve onları terakkiye teşvik etmek için bir araç olarak kullanır. Bu eserleri arasında İki Yüzyıldan Sonra İnkıraz adlı povesti ayrı bir değere sahiptir. O, bu eserde kimsenin o döneme kadar yazmaya cesaret edemediği konuları ele almış ve toplumun gelişmesine engel olan kişileri korkusuzca eleştirmiştir. Özellikle, yapılmak istenen reformlara aktif ya da pasif direnç gösteren ve toplum tarafından kutsal kabul edilen din adamlarına karşı yaptığı sert eleştiriler, birçok aydının fark ettiği ancak dillendirmeye cesaret edemediği gerçeklerdir. Yazar üç bölümden oluşan eserin birinci bölümünde, gelişmenin önündeki engelleri beş madde halinde sıralar. İkinci bölümünde 19. yüzyıldan başlayarak 22. yüzyılın başına kadar olan süreci fantastik bir anlatımla kaleme alarak ilk bölümde sıraladığı maddelerin bir halkı nasıl inkıraza sürüklediğini somutlaştırır. Üçüncü bölümde ise niçin böyle bir anlatım tarzını tercih ettiğini açıklayarak inkıraza karşı nasıl direnecekleri konusunda halka yol gösterir. Türkiye Türkçesine henüz aktarılmamış olan bu eserde Ayaz İshaki'nin üzerinde durduğu terakkinin önündeki engellere dair tespitler, yalnızca Tatar halkı için değil aslında tüm milletler için bir uyarı niteliği taşır. Yıllarca Türkiye'de kalem oynatmış ve Türk aydınları üzerinde etkisi olmuş A. İshaki'nin hem fikri temellerini anlamak hem de onun sanat anlayışı konusunda fikir sahibi olmak için bu eseri Türkiye sahasında tanıtmak önem arz etmektedir.
Hint Yağı, Çörekotu Yağı ve Kayısı Yağının Antimikrobiyal Özelliklerinin Belirlenmesi

Bitkisel yağların ve türevlerinin antibakteriyel aktiviteleri birkaç yıldır araştırılmaktadır; ancak antimikrobiyal direncin gelişmesiyle ilgili artan endişeler nedeniyle patojenik mikroorganizmaları yok etmek ve alternatif stratejiler geliştirmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Bu çalışmada amacımız, ticari olarak temin edilebilen üç farklı bitkisel yağın bakteri suşları üzerindeki minimum inhibitör konsantrasyon (MİK)' larının belirlenmesidir. Bakteriler (standart ATCC suşları) üzerindeki antibakteriyel aktiviteleri belirlemek için ticari olarak temin edilen çörekotu yağı, hint yağı ve kayısı yağı olmak üzere üç bitkisel yağ kullanılmıştır. Gram-negatif bakterilerden Escherichia coli, fermente olmayan bakterilerden Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeuriginosa Gram pozitif bakterilerden Staphylococcus aureus seçilmiştir. Bitkisel yağların etkili MİK değerleri resazurin mikrotiter assay plate (REMA) tekniği kullanılarak tespit edildi. Tüm bitkisel yağlar, farklı konsantrasyonlarda standart bakteri suşları üzerinde etkili olmuştur. Bitkisel yağların her bir bakteri üzerindeki etkili konsantrasyon aralıkları aşağıdaki gibidir; Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853) için 125-500 g/ml, Acinetobacter baumannii (ATCC 49139) için 250 g/ml, Staphylococcus aureus (ATCC 29213) için 250 g/ml, Escherichia coli (ATCC 25923) için 250 g/ml. Sonuç olarak, bu çalışmada antimikrobiyal ajanlara karşı yaygın direnç nedeniyle daha zor hale gelen patojen mikroorganizmaların inhibisyonuna alternatif çözümler sunan bazı bitkisel yağların antimikrobiyal kapasiteleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın bitkisel yağların antimikrobiyal etki mekanizmalarının belirlenmesi ile ilgili diğer çalışmalara katkı sağlayacağına inanıyoruz.
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİNİN BAŞINDA TÜRK-İNGİLİZ İLİŞKİLERİNİ GELİŞTİRMEYE YÖNELİK BİR ADIM: PARLAMENTO HEYETLERİNİN KARŞILIKLI ZİYARETLERİ (1947)

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye, savaşın sonlarından itibaren kendini gösteren Sovyet baskı ve tehditleri karşısında İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nin mutlak desteğinden yoksun olarak bir süre tek başına mücadele etmek zorunda kalmıştı. İngiltere ve Amerika ise ancak 1946'nın sonlarına doğru Türkiye'yi savunmak için tam bir işbirliğine varmışlardı. 1947'nin başlarından itibaren Sovyet yayılmacılığına karşı "çevreleme" politikasını hayata geçirirken, bir süredir ekonomik sıkıntılarla uğraşan İngiltere ise Şubat 1947'de Amerika Dışişleri Bakanlığı'na verdiği notalarla, 31 Mart'tan sonra Yunanistan ve Türkiye'ye yapılacak tüm ekonomik ve askeri yardımları askıya alma niyetini bildirmişti. Buna karşılık Başkanı Truman, 12 Mart 1947'de Amerikan Kongresine hitaben "Truman Doktrini" olarak anılan konuşmayı yapmış ve konuşmasında Amerika Hükümeti'nin Yunanistan ve Türkiye'ye toplam 400 milyon dolarlık acil askeri ve ekonomik yardım sağlayacağını açıklamıştı. Truman Doktrini Türkleri ve İngilizleri genel anlamda memnun etmişti ancak onlarda bazı endişeler de yaratmıştı. Türkler, Truman Doktrininin Türkiye'nin güvenliğinin sağlanması hususunda resmi bir taahhüt sağlamaması sebebiyle, İngilizlerle olan 1939 tarihli ittifaklarına, İngilizlerin savaş sonrası durumları onlara olan güvenilirliği azaltmasına rağmen, caydırıcı bir unsur olarak değer vermeye devam etmişlerdi. İngilizler ise, Türkiye'deki birincil siyasi rollerini sürdürmekte kararlı olduklarından, Amerikan ekonomik gücünün İngiltere'nin Türkiye üzerindeki etkisini azaltmasına müsaade etmemeyi kararlaştırmışlardı. Bu nedenlerle hem Türkiye hem de İngiltere, Türk-İngiliz ilişkilerinin geliştirilmesine önem vermişlerdi. Dolayısıyla her iki ülkenin de bu hususta bazı girişimleri olmuştu. Bu çalışmada, Türk-İngiliz ilişkilerinin geliştirilmesi amacıyla 1947 senesinde atılan adımlardan biri olan, Türk ve İngiliz Parlamento heyetleri tarafından Türkiye ve İngiltere'ye yapılan karşılıklı ziyaretler incelenmiştir. Çalışma, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivinden, süreli yayınlardan ve birçok kitap ve makaleden faydalanılarak meydana getirilmiştir.
Hidro-Meteorolojik Kaynaklı Afetlerin Antalya’daki Mekânsal Yansımaları

21. yüzyılın başlangıcından itibaren dünyanın çeşitli yerlerinde geniş çaplı yıkıma sebep olan, sosyal, ekonomik ve mekansal düzeni olumsuz etkileyen bir dizi yıkıcı iklim afetlerine tanık olunmaktadır. Küresel iklimdeki değişikliklerin iklim tehlikeleri ve aşırı hava olayı risklerini artırdığı tartışılmazdır. Son zamanlarda küresel ölçekte gerçekleşen afetlerin yaklaşık %78'i hidro-meteorolojik afetlerdir ve bu büyük orana iklim değişikliği etkisinin sebep olduğu bir gerçektir. Bu afetlerin sıklığı ve yoğunluğu bölgeler arasında farklılık gösterse de bunlar özellikle kıyı yerleşmelerde baskın olarak gerçekleşmektedir. Gezegenin sınırları böyle zorlanmaya devam ederse hidro-meteorolojik tehlikelerle ilişkili risklerin daha da artması kaçınılmazdır. Bu nedenle, gelecekteki olası olayların tehlikeli sonuçları, toplumun tüm kesimlerinde her alanda uyum sağlamayı gerektirecektir. Bu uyum sağlama sürecinde ve afet risklerinin etkisinin azaltılmasında mekansal planlama hayati bir araç olarak rol almaktadır. Uyum önlemleri farklı mekansal ölçeklerde gerçekleşebilir ve farklı mekansal ölçeklerde farklı risk yönetimi önlemleri alınabilir. Buradan yola çıkarak, bu makalenin amacı iklimden kaynaklı afetlerin kentsel/kırsal mekanları nasıl etkilediğini içerik analizi yöntemi ile Antalya kıyı yerleşmeleri özelinde tespit etmektir. Bu tespitler sonucu özellikle kıyı yerleşimlerinde gerçekleşebilecek afet risklerinin azaltılması için mekansal planlamanın yasal/yönetsel çerçevesinde hangi konularda öncelikli iyileştirilmeler yapılması gerektiği ortaya çıkacaktır.
Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Afetlere Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Afetler, bireyler ve toplumlar üzerinde yıkıcı etkiler bırakmaktadır. Toplumlar eski çağlardan beri afetlerden korunmak ve afetlerin olası etkilerini azaltmak için uğraş vermişlerdir. Nüfus artışı, kentleşme, endüstrileşme ve iklim değişikliği gibi faktörlerin de etkisiyle afetler daha sık ve şiddetli bir duruma gelmiştir. Bu süreç içerisinde afetlerin yıkıcı etkilerini hafifletmek için farklı çözümler geliştirilmiş ve afet eğitimleri önemli bir başlık olarak ele alınmıştır. Türkiye'de afet eğitimlerinin 2010 yılından itibaren okul tabanlı olarak verilmeye başlanması önemli bir tarihtir. Okul tabanlı eğitimle, çocukluk çağda afet farkındalığın gelişime önemli katkılar sunması amaçlanmıştır. Öğretmenlere ve gelecekte bu eğitimi verecek olan öğretmen adaylarına bu aşamada önemli rol ve sorumluklar düşmektedir. Bu çalışmada gelecekte okul tabanlı afet eğitiminin önemli bir parçası olacak olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının afetlere yönelik tutum düzeyleri ölçülmeye çalışılmıştır. Anket yoluyla toplanan veriler istatistik programına aktarılmış ve araştırma sorularına uygun analizlere tabi tutulmuştur. Çalışmada öğretmen adaylarının afetlere yönelik bilişsel ve davranışsal tutumları düşük duyuşsal tutumları ise yüksek bulunmuştur. Öğretmen adaylarının tutumlarında cinsiyete, afet yaşama, afet eğitimi alma, ilk yardım eğitimi alma ve bir sivil toplum kuruluşunda faaliyette bulunma durumuna göre farklılık tespit edilmiştir.
İl Afet Risk Azaltma Planı Çerçevesinde Analitik Ağ Prosesi Yöntemi ile Kriter Ağırlıklandırma: Kırıkkale İli İçin Bir Örnek

Afetler insan hayatında hem maddi hem de manevi kayıplarla yıkıcı sonuçlara sebep olan olaylardır. İnsan hayatını bu kadar etkileyen olaylarla mücadele edebilmek için dünyanın her tarafında birçok çalışma yapılmaktadır. Çalışmaların temelini afet yönetimi süreci oluşturmaktadır. Bu süreci risk ve zarar azaltma, hazırlık, müdahale, iyileştirme ve yeniden yapılanma olarak dört bölümde ele almak mümkündür. Bu kapsamda Türkiye'de risk ve zarar azaltma sürecinde kullanılmak üzere "İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP)" çalışmaları başlatılmıştır. daha sonra 2021 yılında tüm illerin sürece dahil olması ile tamamlanmıştır. Ancak bu planlar sadece bir kez hazırlanacak planlar olmayıp belirli periyotlar ile güncellenmesi gerekmektedir. Böyle dinamik bir süreç içerisinde mevcut durumu iyileştirmek adına çalışmaların yapılması bu süreçte önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada İRAP planında yer alan il profili modülündeki kriterler Kırıkkale ili dahilinde Analitik Network Process (ANP) yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak ana kriter ve alt kriterlerin önem ağırlıkları elde edilmiştir. Bu sayede İRAP ile afet öncesi süreç için iyileştirme, yatırım, kontrol vb. konularda hangi alanlara öncelik verileceği bilgisi elde edilmiştir.
Mobil Uygulamalar Üzerinden Yemek Teslimatı Yapan İşletmelerin Veri Zarflama Yöntemi İle Analizi

Günümüzde gelişen teknolojilerin yiyecek içecek işletmeleri uygulamalarına da yansıması olağandır. Yeme siparişlerinde mobil uygulamaların yaygınlaşması Covid-19 Pandemisi ile temassız ödeme ve evde yemek yeme eğilimi artmıştır. Çalışmada analizi yapılan işletmelerden yalnızca bir tanesinin görece toplam etkin olmaması, işletmelerin ortalama toplam etkinlik değerinin 0, 94 olması, Türkiye'de mobil uygulamalar üzerinden yemek teslimatı yapan işletmelerin genel olarak etkin çalıştıklarını göstermektedir. Mobil etkinliğin yaygınlaştırılması ile ilgili işletmeler araştırma faaliyetlerini geliştirebilirler. Çalışmanın amacı, mobil uygulamaların kullanımlarının giderek yaygınlaşması ve gelecek dönemlerde de artmasının öngörülmesidir. Çalışmanın literatüre, araştırmacılara, tüketicilere ve işletmelere yol gösterici olması amaçlanmıştır. Mobil uygulamaların giderek artması, hizmet kalitesi, müşteri memnuniyeti kavramlarını ön plana çıkarmaktadır. Etkinliğin ölçülmesi için belirli değişkenler göz önüne alınmıştır. Çalışmada girdi değişkenleri olarak mobil uygulama indirme sayısı, faaliyet yılı, personel sayıları ile çıktı değişkenleri olarak zincir restoran sayıları, tüketici değerlendirme puanları ve kampanyalar yer almıştır. Girdi ve çıktı değişkenlerinin belirlenmesinde uzman görüşlerinden ve literatür taramasından yararlanılmıştır. Çıktı faktörlerinin birçoğuna işletmelerin web sayfalarından ulaşılamamıştır. Diğer değişkenlerin veri setine dahil edilememesi çalışmanın sınırlılıkları arasındadır. Çevrim içi yemek teslimatı yapan işletmelerin web sayfalarından ulaşılabilen bilgiler veri setini oluşturmuştur. Çalışmada uygulanan Etkinlik ve Temel Bileşen Analizleri'nde F2 kodlu işletmenin her iki sıralamada da son sırada yer aldığı görülmektedir. Girdi ve çıktı değerleri incelendiğinde F2 kodlu işletmenin mobil indirme ve zincir restoran sayılarının diğer işletmelerden daha düşük olduğu görülmektedir. Dolayısıyla işletmeler pazar paylarını artırmak, rekabet üstünlüğü sağlamak, piyasada etkin olabilmek için daha fazla tüketici kitlesine hitap etmek durumundadırlar. İşletme yöneticilerinin pazarlama faaliyetlerine önem vermeleri, reklam ve kampanyaların geliştirilmesi yönünde çalışmalar yapmaları uygun olabilecektir. Bu yönde işletmeler etkinlik düzeylerini artırabileceklerdir.