İnternet alan adlarının korunması

Internet ABD'nin geliştirdiği ARPANET projesinin sonucu ortaya çıkan daha önce benzeri görülmemiş bir iletişim platformudur. Internet alan adlan internette kullanıcılarının dolaşım yeteneklerini kolaylaştıran merkezi bir fonksiyon hizmeti görmektedir, internetin hızla gelişiminin bir sonucu olarak internet alan adları kullanımı da hızla artmıştır. Internet alan adlan sisteminin ilk zamanlarında Network Solutions Inc, alan adlarım 'first-come-first served, ilk gelen-ilk alır' kuralına dayalı olarak dağıtmıştır. 1998 sonlarında Internet Tahsisli Sayılar ve İsimler Kurumu-ICANN'ın kurulması ile alan adlan sisteminin yönetimi el değiştirmiş ancak bu değişikliğe rağmen alan adlarının dağıtımındaki 'first-come, first served' kuralı temel kayıt yöntemi olarak varlığını korumuştur. Bu alandaki düzenleme eksikliği, düşük alan adı kayıt ücretleri ile birleşince, bazı insanları bu alandaki boşlukları değerlendirmeye yöneltmiştir. Tanınmış ve meşhur markalan, ünlü kişilerin adlarını kendi adlarına daha önce tescil ettiren kişiler, bu yolla kısa yoldan vurgunlar yapmak istemişlerdir. Bu girişim siber uzayda benzeri görülmemiş yeni kazanç olanakları yaratmış ve 'siber-korsanlık' veya 'cyberquatting' olarak adlandırılmıştır, internette ticaret olanaklarının artması ve e- ticaret'in hızla gelişimi, internet alan adlarını da korunmaya değer ayrı bir haklar kategorisi olarak gündeme getirmiştir. Internet alan adı sahiplerinin söz konusu durumlarda hak kayıplarının olmaması için alan adlarının da korunması zarureti ortaya çıkmaktadır. Ancak alan adlarının korunabilmesi için, öncelikle alan adlarının, kendisi gibi ayırt edici ad ve işaretlerden olan diğer haklara, kişi adlarına veya başka haklara tecavüz halinin olmaması gerekmektedir. Çünkü bu durumlarda mevcut durumlarda üstün hakkı olan tarafın, bu alan adını kullanma menfaatinin daha yüksek olduğu kabul edilecek ve kendi üstün hakkı ile bağlantılı olan alan adlarını kullanma hakkı olan tarafın alan adı da bu suretle korunmuş olacaktır. Marka hukuku temel olarak sektörel, coğrafi veya ulusal prensiplerin temel alınması ile oluşturulmuş kurallar bütündür. Oysa internet doğası gereği ulusal sınırlan aşan uluslarüstü bir yapıya sahiptir. Bu temel farklılıktan dolayı internet alan adları ile markalar ve diğer fikri haklar arasında çatışma kaçınılmaz olmaktadır. Sonuç olarak, bu konuda bir düzenleme eksikliği kendini hissettirmiş, ilgili kuruluşlar ile birlikte Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün ortak çalışmaları sonucunda ICANN, 24 Ekim 1999 tarihinde 'Alan İsmi Anlaşmazlıklarının Halli için Yeknesak Politikalar kabul etmiş, 29 Kasım 1999 tarihinde, ilk servis sağlayıcı kurum olarak WIPO onaylanmış ve politikalar 1 Aralık 1999'da uygulamaya konmuştur. WIPO ikinci süreç nihai raporunda kişisel isimlerin, ilaç etken maddeleri için Dünya Sağlık Örgütü'nce belirlenen Uluslararası Mülkiyet dışı isimlerin, Uluslararası kuruluşların isimleri, coğrafi işaretler ve Ticari isimlerin alan adlan ile ihtilaflarında marka benzeri koruma mekanizmaları geliştirilmesi tartışılmıştır. Alan adları ile ilgili uyuşmazlıkların artması üzerine, ABD'de yargısal bir çözüm olarak 29 Kasım 1999 tarihinde uzay korsanları ile mücadele için, 'Anticybersquatting Consumer Protection Act-Uzaykorsanlığına karşı Tüketiciyi Koruma Kanunu' yürürlüğe girmiştir. Alan isimlerinin korunması her ülkenin hukuk sistemlerinde farklı kanun ve hükümlerle sağlanmaktadır. Alman hukukunda alan isimleri öncelikle isimler ve şahsiyet hakları ile ilgili hükümlerle korunmaktadır. İsviçre, Hollanda, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde bu koruma, marka hukukunun hükümlerine göre sağlanmaktadır. Somut olayın şartlarına göre uygulanacak kanun hükümleri de değişebilmektedir. Alan adlarının herhangi bir fikri hak olarak kayıtlı olmaması durumunda alan adlan haksız rekabet hükümleri ve medeni hukuktaki ismin korunması hükmüne dayanarak korunabilecektir. Ill Internet alan adları ile ilgili düzenlemeler yapılırken internetin özgürlükçü karakteri ile fikri hakların korunması arasında bir denge kurularak düzenlemeler yapılması ise kaçınılmazdır.