Menkul kıymet yatırım fonları ve muhasebe düzeni

SP, orta ve uzun vadeli forlann arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır. Küçük tasarruf sahiplerinin, birikimlerinin verimli ve güvenli bir şekilde ve yatırımın kaçınılmaz unsuru olan risk faktörünün en alt düzeye indirilmesi için tasarruf sahiplerinin birikimlerinin toplanması ve bu tutarın uygun bir biçimde kullanılması ihtiyacı yatırım fonlarının doğmasına neden olmuştur. Az gelişmiş gelişmekte olan ekonomilerde tasarrufun yetersiz olması nedeniyle, ülke ekonomisinin kalkınmasında birikimlerin miktarı kadar kullanış yöntemi de büyük önem arz etmektedir. Küçük tasarruf sahiplerinin sermaye yatırımlarına imkan sağlamak amacıyla kurulmuş olan bu kurum, 1.2. 1982 tarih ve 2499 sayılı S. P. K. ile hukuk sistemimize girmiştir. Yatırım fonu halktan katılma belgeleri karşılığı toplanacak paralarla, belge sahiplerinin hesabına riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre SP araçları, gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır. Bu malvarlığının iktisadi malikleri Katılma Belgesi sahipleri olmasına rağmen hukuki malikleri fon kurucusu yöneticisine aittir, dolayısıyla Katılma Belgesi sahiplerinin kullanması gereken tüm ortaksal haklan inançlı mülkiyet esasına göre kurucu-yönetici kullanmaktadır. III Yatırım Fonları, Kanunda belirtilen fon yönetim ilke ve portföy sınırlamalarına uygun olarak idare edilir. İtibari değeri olmayan Katılma Belgeleri, belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu haklan taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığım gösteren Kıymetli Evrak niteliğindeki bir senet olup, emre veya hamiline yazılı olarak düzenlenebilir. Fon pay değeri ; Fon toplam değerinin tedavüldeki katılma belgesi sayısına bölünmesi ile bulunur. Fonlar avans sistemine göre veya sabit sermaye sistemine göre kurulurlar. Kurucu önce belirli bir avans miktarını fona tahsis eder. Bu avans miktarı ile fon portföyü oluşturulur ve katılma belgelerinin birim pay değeri tespit edilerek halka arz edilir. Daha sonra toplanan paralarla kurucunun avansı geri ödenir. Fonlar bir defa belli bir sermaye ile kurulduktan sonra sermaye miktarı değişmez. Katılma Belgelerinin tümü satıldığı halde katılmak isteyenler olursa yeni bir sermaye ile yeni bir fon kurulur veya sermaye artırımına gidilir. Sermaye artırımı ise kuruluşta geçerli olan tüm prosedürlere tabidir. Sabit Sermaye sisteminde geri satın alma ve emisyon yoktur. Katılma Belgeleri borsada ve borsa dışında alınıp satılabilir. Değişken sermayeli yani açık sonlu fonlarda ise; önce kurucu sermayeyi avans olarak koymakta fakat belgenin tümü satılıp talep devam ettiği taktirde, artık yeni ihraç edilen belgeler önceden satılıp toplanan para ile portföye yeni M. K: satın almaktadır ve IV Katılma belgesi sahipleri ortaklık haklarını dilediği zaman fona geri satabilmektedir. Bizdeki fonlar yan açık sonlu fonlardır. Yeni Katılma Belgesi sahipleri istedikleri taktirde ortaklık haklarını fona satabildikleri için açık sonlu, sermaye miktarını artırmak istedikleri zaman ise kuruluştaki gibi porosedürlere tabi oldukları için kapalı sonlu fonlardır. Ülkemizde kurumsal tasarrufların geliştirilebilmesi açısından yatırım fonlarına çeşitli vergi avantajları tanınmıştır. Özel hukuk açısından Tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığı olarak kabul edilen yatırım fonları, vergi hukuku açısından sermaye şirketi olarak kabul edilmiştir. Kurumlar vergisinden istisna edilen yatırım fonları; aşağıdaki oranlarda Gelir vergisi tevkifatına tabidir. - A tipi yatırm fonlarında (portföy değerinin en az % 25'ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alman Kamu İktisadi Teşebbüsleri dahil Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse sen. olan fonlar) % 0. - Sermayesinin %25'i hisse senetlerinden oluşmayan fonlarda ise % 10'dur. Gerçek kişilerin katılma belgesi karşılığında elde ettikleri kar paylan ise Gelir vergisi tevkifatına tabi değildir. Ancak bu gelirler ticari işletme bünyesinde elde edilmişler ise ticari kazanç olarak sayılacak ve A tipi fonların katılma belgesi karşılığı elde edilecek kar paylarında % 10, portföy değeri en az % 25' i hisse senetlerinden oluşmayan yatırım fonlarında ise % 35 oranında vergi tevkifatına tabi olacaklardır. Fonun tüm muhasebe işlemleri yapıldıkları gün itibariyle muhasebeleştirilecek- tir. Muhasebe işlemleri yapılırken S. P. K'nun yayınlamış olduğu MKYF Mali Tabloları ve raporlarına ilişkin ilke ve kurallar dikkate alınacaktır.