Karar vermede sistem dinamikleri yaklaşımı ve sistem temel örnekleri uygulamaları

Tezin amacı, karar verme aracı olarak 'sistem dinamikleri yaklaşımının' yönetime ve yöneticilerin karar verme faaliyetine katkısını araştırmaktır. Tezin birinci bölümünde, öncelikle karar verme kavramının tanımı, nitelik ve özellikleri açıklanmıştır. Yönetimde karar vermenin önemine değinilerek karar verme süreci incelenmiş, sonrasında ise karar türlerine, karar verme tarz, yaklaşım ve modellerine yer verilmiştir. Etkin karar verme kavramı ve karar verme sürecine etki eden unsurların açıklanmasıyla birlikte, karar verme kavramının genel bir çerçevesi çizilmiştir. ikinci bölümde; sistem düşüncesinin ve sistem dinamikleri yaklaşımının tanımı, nitelik ve özellikleri, doğuşu ve tarihsel gelişimi açıklanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde; yönetimde sistem yaklaşımının önemi ve işlevi açıklandıktan sonra, sistem dinamikleri yaklaşımı ile karar verme arasındaki ilişki çerçevesi oluşturulmuş ve geleneksel karar verme yaklaşımlarının mevcut sorunlarına değinilerek, dinamik karar verme kavramı açıklanmıştır. Karar vermede sistem dinamiklerinin kullandığı araçlar anlatıldıktan sonra, bu araçlar içerisinden karar vermede sistem dinamiklerinin kullanılmasını sağlayan sistem dinamikleri yazılımları açıklanmış, birbirleriyle mukayeseleri yapılmıştır. Tezin dört ve beşinci uygulama bölümlerinde, uygulamanın amacı, hipotezleri ve sınırlılıkları belirtilmiş, daha sonra uygulamanın modeli açıklanmış ve verilerin toplanması ve işlenmesi yöntemlerine yer verilmiştir. Sonrasında, sistem düşüncesinin önemli araçlarından olan sistem temel örnekleri açıklanmış ve sistem temel örnekleri kapsamındaki örnek karar problemleri ortaya konarak, yöneticilere uygulanan anket ve bir işletmeyle yapılan görüşme sonunda elde edilen karar verme yaklaşımlarıyla; problemler karşısında yöneticilerin kararlarını; hangi karar verme yaklaşımlarıyla, nasıl, ne kadar süre ve hangi maliyetlerle aldığı ve bunun neticesinde örgütsel amaçları doğrultusunda hangi etkinlikteki sonuçlara ulaştıkları incelenmiştir. Ayrıca, incelenmiş bulunan aynı karar problemlerine karar verme yaklaşımı olarak sistem dinamiklerinin uygulanması ile birlikte; mevcut problemlere ait birer sistem dinamikleri modeli oluşturulmuş, bu modellere verilerin girilmesinin ardından modeller çalıştırılarak sürekli simülasyonlar elde edilmiş, geleceğe ait neticelere ulaşılmasının ardından ele alınan hipotezler ışığında; maliyet, kolaylık, zaman, öğreticilik, geri besleme sağlama ve etkinlik açısından geleneksel karar verme yaklaşımları ile karar vermede sistem dinamikleri yaklaşımının neticeleri üzerinde mukayeseler yapılmış ve ortaya konulan hipotezlerin doğrulukları sınanarak, sistem dinamiklerinin diğer karar verme yaklaşımlarını etkin olarak destekleyebileceği sonucuna varılmıştır. Yapılan uygulama sonucunda; karar vermede sistem dinamikleri yaklaşımının diğer geleneksel karar verme yaklaşımlarına göre bazı durumlarda az maliyetli ve riskli, az zaman sürecini gerekli kılan, etkin bir örgütsel öğrenme ve geri besleme sağlayan, problemlere uzun vadeli ve kalıcı çözümler getiren, örgütsel amaçlara ulaşma yolunda fiziki unsurların yanında fiziki olmayan unsurları da modelleyerek etkin kararların verilebilmesini sağlayan, yöneticilerin kişisel karar verme yeteneklerini geliştiren ve hızla değişen dünyanın gereklerine uyabilecek görünüm ve kişiliği oluşturabilecek uygun ortamlar sağlayan bir yaklaşım olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak sistem dinamikleri yaklaşımının; karmaşık yönetim yapısını bir bütün olarak görmede, yönetim yapısını oluşturan tüm unsurların birbirleriyle etkileşimini anlamada, yöneticilerin karar verme yeteneklerini geliştirmede, verilen kararları içinde risk barındırmayan bir ortamda test etmede, kararların tüm etkilerini bir bütünlük içerisinde görebilmede ve sürdürülebilir örgütsel gelişmeyi tesis etmede yöneticilerin en önemli yardımcılarından birisi olabileceği hususu vurgulanmıştır.