Yer altı yapılarının projelendirme ilke ve esasları ile proje yönetim süreçleri

Türkiye'de tünelcilik faaliyetleri artan bir hızda devam etmektedir. Gün geçtikçe tünelcilik alanında yeni şirketler, yeni projeler, yeni planlar ortaya çıkmaktadır. Türkiye'nin lojistik ve ulaşım alanındaki vizyonuyla bağlantılı olarak tünelcilik faaliyetlerinde Karayolları Genel Müdürlüğü de en büyük payı almaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de tünelcilik faaliyetlerinin doğru, kaliteli ve güvenli bir şekilde yapılmasının en önemli adımı olan 'tünellerde projelendirme' konusunu ele almıştır. Hızla büyüyen sektörün artan iş yükünü karşılayacak proje ve danışmanlık firmaları, etkin bir proje yönetimi sağlayarak, tünel projeleri gibi zahmetli ve disiplinler arası bir konuda daha etkili bir strateji belirlemesine olanak sağlayabileceklerdir. Yapılan bu araştırma yenilikçi proje yönetim sistemlerini inceleyerek, son 2 yıl içerisinde 50'den fazla projeden elde edilen sonuçlar doğrultusunda etkin bir sistem ortaya koymayı ve bu sistemin süreçlerini doğru ve anlaşılır bir şekilde ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu amaçla, proje yönetim süreçleri konusunda literatür araştırması yapılmış olup tünelcilik proje süreçlerine uygun olabilecek süreç iyileştirme yöntemleri belirlenmiştir. Projelendirme ve danışmanlık yapan bir mühendislik şirketinin, tünel departmanına ait organizasyon şeması belirlenmiş, süreçlerin taslakları hazırlanmış ve olması gereken süreç haritası çıkarılmıştır. Yapılan süreç haritası için yetki-onay matrisi oluşturulmuştur. 50'den fazla projede yapılan 500'e yakın revizyonun sebepleri incelenmiştir. Revizyonların hangi süreçlerin çıktısı olarak oluştuğu incelenmiş, önlemler sıralanmış ve irdelenmiştir. Yapılan projelerdeki tüm destekleme sistemleri incelenmiş olup, tüm kazı ve destekleme sınıfları için destekleme sistemleri grafiklere dökülerek standartlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sağlam formasyonlar da önerilen destekleme sistemleri birbirine çok yakın olup standartlaştırılmaya daha uygunken, daha zorlu koşullarda birbirinden farklı destekleme sistemleriyle çözüm aranmaktadır. Bu durum, zayıf formasyonlarda seçilmesi gereken destekleme sistemlerinin derinlemesine incelenmesini gerektirmektedir. Proje paydaşlarıyla toplantılar düzenlenmiş olup, projelerdeki beklentileri ve sorunları masaya yatırılmıştır. Yapılan toplantılar sonucunda, herkesin hem fikir olduğu tek konunun projenin güvenliği olduğu ortaya çıkmıştır. İşveren şartnamelere bağlılık açısından daha tutucu davranılmasını beklerken, proje teslim sürelerinin kısalığı projeyi teslim edecek mühendislik şirketinin en büyük sorunu olmuştur. Uygulamada gerçekleştirilmesi zor detaylarla boğuşmak istemeyen yükleniciler bu konunun gözetilmeden proje hazırlanmasını istememektedir. Bu durum, proje paydaşlarının bağlı oldukları grup ve kurumun bakış açısını yansıtması açısından önemlidir. Süreç haritasında belirtilen süreçlerin tamamı ilerleyen bölümlerde tüm ayrıntılarıyla tariflenerek, her bir süreç için şablonlar, kontrol formları oluşturulmuştur. Literatür taranarak, proje içerisinde yapılacak kabuller, yaklaşımlar yine süreçlerin anlatıldığı bölümde verilmiştir. Projeyi bir bütün olarak ele alan bu sistem ile doğru, güvenilir ve şeffaf bir proje elde edilmesi hedeflenmektedir. Sonuç olarak, proje yönetim süreçlerinin ortaya koyulmasıyla, sistematik bir tünel projelendirme yöntemi belirlenmiş, geliştirilmeye açık bir tünel projelendirme kılavuzu ortaya konmuştur.