Tehlikeli madde lojistiğinde taşıma performansının ölçümlenmesi

Müşterilere hızlı bir şekilde ulaşmanın ön plana çıktığı ve yoğun rekabet ortamının yaşandığı günümüz iş dünyasında pek çok ürün üretim noktasından nihai müşterilere doğru hareket etmektedir. Birçok ürünün hareket ettiği günümüz rekabet ortamında tehlikeli maddelerin lojistik faaliyetleri bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Tehlikeli madde çevre güvenliği ve düzenini, sosyal yaşam alanlarını, doğal kaynakları, bitkileri ve hayvanları tehlikeye atma olasılığı olan ürünlerdir. Tehlikeli maddeler herhangi bir olumsuz durumda sadece insanlar, doğal çevre ya da ekolojik düzenden birisini etkilememektedir. Tehlikeli maddeler olumsuz bir durum gerçekleştiği zaman tüm doğal ve beşeri çevreyi etkilemektedir. Tehlikeli maddelerin, tedarik zincirinin bir parçası olarak üretim noktasından, nihai müşteriye; doğru yerde, doğru zamanda, doğru miktarda, doğru fiyatla maliyet avantajı yaratacak şekilde tüm tehlikeli madde lojistik faaliyetlerin planlanması, uygulanması ve kontrol edilmesi tehlikeli madde lojistiği olarak tanımlanmaktadır. Tehlikeli madde lojistiği günümüz lojistik sektöründe önemli bir iş süreci olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüz işletmeleri için yaptıkları işleri kontrol etmek hayati önem taşımaktadır. İşletmeler açısından bir zorunluluk olarak ortaya çıkan bu durum tehlikeli madde lojistiği faaliyetlerinde bulunan lojistik işletmelerini performans ölçmeye yönlendirmektedir. Performans, işletmelerin planlanmış süreç sonuçlarının nitel ve nicel olarak tanımlanması ve ifade edilmesidir. Performans ölçümü işletmenin hedeflerine ulaşabilmesi için işletme süreçlerinin nasıl yürütüldüğünü ifade eden ve işletmenin daha iyiye ulaşması için çalışanları motive eden faaliyetler bütünüdür. Tehlikeli madde lojistiği performans ölçümünde klasik lojistik faaliyetlerden farklı kriter ve amaçlar göz önünde bulundurulmaktadır. Herhangi bir lojistik sürecinde en önemli amaç hızlı, eksiksiz, hasarsız, zamanında teslimat ve minimum maliyet vb. etkenler en önemli faktörler olabilir. Fakat tehlikeli madde lojistik operasyonunda en önemli amaç doğal ve beşeri çevreye zarar vermemektir. Bundan dolayı tehlikeli madde lojistiğinde taşıma performansı kriterleri tasarlanırken klasik lojistik performans kriterlerinden farklı düşünmek gerekmektedir. Bu çalışmada tehlikeli madde, tehlikeli madde lojistiği, performans ölçümü ve tehlikeli madde lojistiğinde taşıma performansının ölçümlenmesi açıklanmaya çalışılmıştır. Uygulama bölümünde İstanbul'da tehlikeli madde lojistiği operasyonlarında bulunan işletmelerin tehlikeli madde taşımacılığı operasyon sürecinde yer alan görevlilere anket çalışması uygulanmış ve tehlikeli madde lojistiğinde taşıma performansına yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda tehlikeli madde taşımacılığında operasyonel kararlar ölçeği altında dört alt faktör, tehlikeli madde taşımacılığında operasyonel olmayan kararlar ölçeği altında dört alt faktör ve tehlikeli madde taşıma performansı ölçeği altında üç alt faktör yer almıştır. Tehlikeli madde taşımacılığında operasyonel kararlar ve tehlikeli madde taşımacılığında operasyonel olmayan kararlar ile tehlikeli madde taşıma performansı arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir.