Sosyal sorumluluk kavramı: Türk otomotiv sektöründe sosyal sorumluluk uygulamaları

Sosyal sorumluluk kavramı genel olarak iş dünyasının etik değerlere, yasal düzenlemelere uyumla, insana, topluma ve çevreye saygıyla ilgili kararlar olarak adlandırılabilir. Bir kuruluşun sosyal sorumluluğu, kurumdan etik, yasal, ticari ve kamusal beklentilerinin karşılanmasına veya karşılanmamasına neden olan iş süreçleri olarak ele alınabilir. Son on yıldır, gittikçe artan sayıda ticari şirket sosyal sorumluluk prensipler sonucu yürütülen uygulamalarının getirdiği faydaların farkına varmıştır. Bu alanda önde gelen kuruluşlar, pazarlama, halkla ilişkiler veya diğer şirket çıkarlarını ilgilendiren baskılar neticesinde sosyal sorumluluk uygulamalarını desteklemekte ve hayata geçirmektedir. Bugün sosyal sorumluluk kavramı tartışmalarında iki zıt görüş ağır basar. Bunlardan ilki yönetimin tek sosyal sorumluluğunu 'kar etmek ' olarak tanımlayan, böylece olaya sadece ekonomik açıdan yaklaşan klasik görüş. Diğeri ise bu kavrama sosyoekonomik açıdan yaklaşan, ve yönetimin sorumluluğunu kar etmenin ötesine taşıyarak, toplumun refahını korumak ve geliştirmek olarak tanımlar. Bir şirketin sosyal konulardaki davranışları, sosyal zorunluluk, sosyal sorumluluk ve sosyal duyarlılık olmak üzere üç kategoriye sokulabilir. Sosyal duyarlılık ise bir firmanın değişen sosyal koşullara uyum sağlama yeteneğidir. Sosyal zorunluluk iş dünyasının sosyal faaliyetlerinin temelini teşkil eder. Bir firma ekonomik ve yasal sorumluluklarını yerine getirmekten fazlasını yapmıyorsa sosyal zorunluluklarını karşılıyor demektir. Sosyal Sorumluk, kanunun ve ekonominin talep ettiklerinin dışında, bir şirketin toplumun hayrına olan uzun dönemli amaçlarına ulaşmasını sağlayacak zorunluluklarıdır. Bir şirketin sosyal sorumlulukları şirketin, topluma, çalışanlarına, yatırımcılarına ve finansal mekanizmalara karşı hareketleri ile değerlendirilir. İş dünyasının topluma karşı sorumlukları içerisinde kamu sağlığı, çevrenin korunması ve iş hayatının kalitesinin iyileştirilmesi gibi konular yer alır. Tüketicilerin talepleri kurumsal sosyal sorumluluk uygulamalarının hedef temalarından biridir. Tüketicilik, iş dünyasının karar verirken tüketici istek ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurması yönündeki toplum talepleri, oldukça büyük sosyal ve ekonomik hareket haline gelmiştir. Tüketicilik veya tüketiciyi koruma politikalarının çıkış noktası tüketicilerin tartışılmaz bazı haklarının olduğu yönündeki inançtır. İş dünyasının çalışanlarına karşı da yerine getirmek zorunda olduğu geniş alana yayılan sorumlulukları bulunur. Bu konulara örnek olarak, aile hayatı, eşit istihdam fırsatı ve cinsiyet ayrımcılığı yapmama sayılabilir. Toplumun iş dünyasından en yüksek etik düzeyi göstermesi beklediği alan finansal anlaşmalardır. Şirketler finans dünyasına ve yatırımcılara karşı sorumluluklarını değerlendirirken toplumun beklentilerinin hem yasal hem de etik yönleri olduğunu göz önünde bulundurmalıdır. Bu beklentileri yerine getirmeyen şirketler büyük halk kitlelerine zarar verebilirler. IXİş dünyasında etik, değer odaklı yönetim anlayışıyla uygulamaya konulabilmiştir Değer odaklı yönetim sitilinde yöneticiler, ortak değerler oluştururlar, destekler ve uygularlar. Bir örgütün değerleri örgütün neyi desteklediğini ve neyin arkasında duracağını gösterir. Şirketin değerleri yönetim kararlarına ve faaliyetlerine rehberlik görevi üslenir. Paylaşılan değerlerin önemli bir özelliği ise çalışan davranışlarını şekillendirmesi ve yönetimin çalışanlardan beklentileri konusunda iletişim ortamı yaratmasıdır. Bu değerler aynı zamanda pazarlama çabalarını da ekiler ve örgütte bir takım ruhunun oluşmasına yardımcı olurlar. Etik terimi doğru veya yanlış davranışları tanımlayan prensipler zinciridir. Yöneticinin etik değerlere uygun davranıp davranmaması, yöneticinin ahlaki gelişmişlik düzeyi ve bireysel özellikleri, örgüt yapısı, örgüt kültürü ve etik kavramının gelişmişliği gibi birçok yönlendirici etmenin birbirleriyle ilişkisinin bütünüdür. Üst yönetim eğer örgütünde etik olmayan davranışları azaltmak amacında kararlıysa birçok yola başvurabilir. Etik değerleri yüksek bireylerle çalışabilir, açık iş hedefleri tanımlayabilir veya etik eğitimleri sağlayabilir. Otomotiv endüstrisi dünya toplumlarının gelişiminde öncü bir rol üstlenmiştir, iş dünyasındaki birçok güncel yenilik gibi sosyal sorumluluk kavramı da sektörün uygulamalarında yerini almıştır. Özellikle tüketicilerin ve çevrenin korunması konularında otomotiv sektörü topluma ve diğer sektörlerden firmalara en iyi uygulamaları sunmaktadır. Türk otomotiv sektörü dünya lideri ülkelerle kıyaslandığında oldukça yeni bir sektör olmasına karşın, bu ülkenin ekonomik gelişiminde ve sosyal refah düzeyinin artmasında lokomotif sektör olmuştur. Bu çalışmada sosyal sorumluluk uygulamaları incelenmiş ve araştırma sonuçları ile yorumları da çalışmaya eklenmiştir.