İş yükümlülüklerinin iş tatmini, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi

Bu çalışmanın amacı çalışanın iş yükümlülüklerinin işyeri tutum ve davranışlarına etkisini araştırmaktır. İşgörenlerde olduğu varsayılan iş yükümlülük düzeyinin işgörenlerin örgütsel bağlılıkları, iş tatminleri ve işten ayrılma niyeti üzerinde etkisinin olup olmadığı, varsa bu etkinin hangi yönde olduğunu belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışanın ruh halini yansıtan iş yükümlülüğü, dinçlik, adanmışlık ve yoğunlaşma boyutlarından meydana gelmektedir. İşiyle ilgilenirken olağanüstü bir dinçlik hisseden birey yaptığı işle güdülenmiştir ve bir takım zorluklarla karşılaşsa bile işini en iyi şekilde ve sabırla yapmaya devam eder. Adanmışlık çalışmaya yönelik güçlü bir bağlılığı temsil eder ve önemlilik hissi, şevk, ilham, övünç ve mücadele olgularını kapsar. İşine adanmış olan birey işlerinin ilgi çekici olduğunu, mücadele gerektirdiğini, bir amaca hizmet ettiğini ve anlamlı olduğunu düşünür; yaptıkları iş ona ilham verir, dolayısıyla işini hevesle yapar ve işleriyle gurur duyar. İşgörenlerin örgütsel davranışlarının etki ettiği iş tatmini, işletme yönetimlerine sorunların çözümü konusunda ışık tutarak örgütsel yararlar sağlamaktadır. Bu çalışmada iş yükümlülüğünün çalışanın iş tatminine, etki ettiği varsayımı üzerinde durulmaktadır. İşgörenlerin psikolojik durumunu yansıtan, birey ile örgüt arasındaki ilişkileri gösteren, örgüt üyeliğini sürdürme kararı ile ilgili olan ve işgören devrini azaltmada etkili olan örgütsel bağlılık, işgörenlerde ait olma duygusu oluşturmaktadır. İşini tam yapabilmek için çok çabalayan, iyi bir performans sergilemek için elinden geleni yapan çalışan iş yükümlülüğüne sahip olduğundan işini gururla sürdürmek istemekte, işten ayrılma niyetine girmemektedir. Literatür taraması sonucunda geliştirilen araştırma modelinde 3 tane hipotez bulunmaktadır. Bunlar çalışanın iş yükümlülükleri ve iş tatmini (Hipotez 1), örgütsel bağlığı (Hipotez 2) ve işten ayrılma niyeti (Hipotez 3) arasında bir ilişki vardır. Hipotezleri test etmeye yarayacak veriyi toplamak amacıyla üç farklı anket hazırlanmış, söz konusu anket değişik sektörlerde faaliyet gösteren, mal ve hizmet üreten on bir işletmenin 268 çalışanına uygulanmıştır. Araştırma sonucunda işletmelerde çalışan iş yükümlülüğüne sahip işgörenlerin iş tatmini düzeylerinin diğerlerinden yüksek olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte araştırmanın ikinci değişkeni olan örgütsel bağlılık ve iş yükümlülüğü arasında doğrusal bir ilişkinin var olduğu belirlenmiştir. İş yükümlülüğünün örgütsel bağlılığı pozitif yönde etkilediği hipotezi desteklenmiştir. Bununla birlikte iş yükümlülüklerinin düşük olduğu işgörenlerin işten ayrılma niyetinin yüksek olduğu ve iş yükümlülüğünün işten ayrılma niyeti üzerinde negatif yönde bir etkisinin olduğu hipotezi de desteklenmiştir. Bu çalışma Örgütsel Davranış yazınına yeni girmiş olan iş yükümlülüğünün 14 yıllık birikimine iş tatmini, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyetini detaylı bir şekilde ilişkilendirilmesi bakımından yeni katkılar sağlamaktadır. Yönetsel anlamda iş yükümlülüğünün uzun vadede devamlılığına önem verilmesi buna bağlı olarak işinden tatmin olan, örgütüne bağlılık duyan işinde verimli bir şekilde çalışan personelin örgütte kalma arzusunu arttıracaktır.