Karadeniz'in artan stratejik önemi ve geleceği

Karadeniz; fiziksel, oşinografik, ekolojik özellikleriyle kendine özgü bir yapısı olan ve tarihin her devrinde önemini koruyan bir denizdir. Çalışmada Türkiye'nin, bölge ülkeleri ile ekonomik ilişkileri ve Karadeniz'de Kısa Mesafeli Deniz Taşımacılığı ele alınmış, kritik olduğu değerlendirilen Balkanlar, Kırım, Kafkasya-Hazar Havzası incelenmiş, büyük güçlerin Karadeniz'deki mücadelesi kapsamında; ABD, NATO, AB, RF ve Şangay İş Birliği'nin arasındaki ilişkiler ve amaçları irdelenmiştir. Karadenizdeki mücadele sonucunda 2008 yılında patlak veren RF-Gürcistan savaşı ve bölgeye etkileri analiz edilmiştir. Bu çerçeverede Karadeniz'in çevresinin tarihin her döneminde olduğu gibi günümüzde de stratejik önemini koruduğu, Hazar Havzası petrol ve doğal gaz kaynaklarının son yıllarda önemini artırmasıyla, Karadeniz, tüketici Avrupa ile üretici bölgeler arasında bağlantı değerini artırdığı görülmektedir. 2008 yılında yaşanan RF-Gürcistan savaşı ile, RF, bu bölgede yayılan ABD, AB, NATO güçlerinin ilerleyişini yavaşlatmıştır. Batı Güçlerince, RF'nun, Avrupa'ya doğal gaz sevkiyatında tek satıcı konumunu kırmaya yönelik enerji politikaları oluşturulmakta, bu kapsamda, Kafkasya, Türkiye, Ukrayna ve Balkanlar önem kazanmaktadır. NABUCCO boru hattı projesinde önemli bir adım olan ve 13 Temmuz 2009 tarihinde imzalanan Hükümetler Arası Anlaşma da bunun bir yansımasıdır. Enerji politikaları oluşturulurken, güvenlik politikaları da gündeme gelmektedir. Karadeniz'de, Türkiye, enerji politikalarında batı yanlısı bir politika izlerken, güvenlik politikalarında Montrö Sözleşmesi ile getirilen statükoyu koruyan bir anlayış çerçevesinde RF ile uyum içindedir. Türkiye'nin bölgede güvenlik politikası statüsünü koruyabilmesi için, bağımsız enerji politikaları geliştirmeye ihtiyacı vardır. Karadeniz'de petrol arama çalışmalarının hızlandırılması da bu yönde atılmış bir adımdır. Enerjinin, Kaynakların ve Ulaştırma Hatlarının çeşitliliği kapsamında, tüm komşu ülkeler ile enerji politikası geliştirmeye ihtiyaç vardır. Karadeniz'in, gelecekteki durumunun neler olabileceği, Türkiye'nin bu kapsamda yapmak zorunda olduğu eylemler, hareket tarzları belirlenmiş, sonuç olarak, bölgede barışın, yine bölge devletleri tarafından sağlanmasının esas alınmasının, bölge ülkeleri ile ekonomik, kültürel ilişkilerinin geliştirilmesinin, enerji koridorlarında Türkiye'nin etkin olarak yer almasının önemi vurgulanmıştır. Bu yönde Karadeniz'de güvenlik politikalarının, kıyıdaş ülkeler tarafından geliştirilmesinin yeterli olacağı, KUH, BLACKSEAFOR gibi oluşumların tüm kıyıdaş ülkeler tarafından benimsenmesine yönelik adımlar atılması, Montrö Sözleşmesinin, tüm kıyıdaş ülkeler için doğal bir savunma mekanizması olduğu ve bunun da kısa vadeli çıkarlar uğruna değiştirilmemesi/kaybedilmemesi gerektiği her türlü platformda dile getirilmelidir. Gelecekte Ukrayna ve Gürcistan, NATO ve AB'ye üye olsalar dahi Montrö Sözleşmesini devam ettirmeye yönelik projeler geliştirilmelidir. Diğer yandan Bölgede kıyıdaş ülkeler ile ekonomik ilişkiler geliştirilmeli, buna paralel olarak Kısa Mesafeli Deniz Taşımacılığı desteklenmeli, deniz ulaşımı güvenliği sağlanmalı, haklar arasında barış ortamını kuvvetlendirici kültürel ve sportif faaliyetlere ağırlık verilmelidir.