Psikolojik sözleşme, psikolojik sözleşme ihlali ve çalışan performansı ilişkisi: Otel işletmeleri çalışanları üzerine bir araştırma

Turizm sektörünün önemli bileşenlerinden biri olan otel işletmeleri için insan faktörü büyük bir önem arz etmektedir. Bu işletmelerde, çalışan ile yönetici arasındaki ilişkinin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi, çalışan performansını dolayısıyla işletme başarısını olumlu yönde etkilemektedir. Taraflar arasında kurulacak iyi ilişkilerin, işe alım sürecinde temelini oluşturan psikolojik sözleşme, işletmeler açısından bu noktada kritik bir değere sahiptir. Çalışan ile yönetici arasındaki iş ilişkisinin doğasını izah etmek amacıyla ortaya çıkan psikolojik sözleşme, iş ilişkilerindeki beklentileri ve gerçekleştirme durumlarını açıklayan, karşılıklılık temeline dayanan, zaman içerisinde değişim gösterebilen, yazılı olmayan ve bireyce oluşturulan beklentilerin toplamıdır. Psikolojik sözleşme kavramı, son dönemde alanyazında bir fenomen haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı, psikolojik sözleşme ve psikolojik sözleşme ihlali kavramlarının çalışan performansı ile ilişkisini turizm sektörü örnekleminde belirlemektir. Çalışmanın ana kültesini İzmir il merkezinde faaliyet gösteren 5 ve 4 yıldızlı otel işletmelerinde görev yapan çalışanlar oluşturmuştur. Bu ana kütle içerisinde 400 kişiye anket uygulanmıştır. Çalışmanın verileri, Şubat-Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Yapılan geçerlilik ve güvenirlilik analizi sonucu, Psikolojik Sözleşme Ölçeği, Psikolojik Sözleşme İhlali Ölçeği ve Çalışan Performansı Ölçeği'nin Cronbach Alpha katsayıları sırasıyla 0 ,669, 0,739 ve 0,860 olarak saptanmıştır. Veriler bilgisayar ortamında frekans ve yüzde analizleri, faktör analizi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, varyans analizi ve korelasyon analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiş ve istatistiksel yanılma düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucuna göre, otel işletmelerinde görev yapan çalışanların, yöneticileriyle oluşturdukları psikolojik sözleşme ile performansları arasında istatistiksel açından anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu; yaşanan ihlal durumu ile çalışan performansının istatistiksel açından anlamlı ve negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu; psikolojik sözleşmenin alt boyutları ile çalışan performansının istatistiksel açından anlamlı ve pozitif bir ilişkiye sahip olduğu; psikolojik sözleşme ihlali ile görev performansı arasında istatistiksel açından anlamlı ve pozitif bir ilişki, psikolojik sözleşme ihlali ile bağlamsal performans arasında ise istatistiksel açından anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır (0 <0.01). Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde giriş başlığı altında araştırmanın konusu, amacı, önemi, varsayımlar, sınırlılıkları ve tanımları yer almaktadır. İkinci bölüm, ilgili alanyazın başlığı altında kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalardan oluşmaktadır. İlgili alanyazın başlığının alt maddesini oluşturan kuramsal çerçeve içerisinde toplam beş başlık bulunmaktadır. Bunlar: psikolojik sözleşme, psikolojik sözleşme ihlali, çalışan performansı, performans değerlendirme, psikolojik sözleşme ile çalışan performansı ilişkisi ve turizm sektörü açısından bir değerlendirmedir. İlgili araştırmalarda ise değişkenler üzerinde daha önce yapılmış araştırmalar yer almaktadır. Üçüncü bölümde, psikolojik sözleşme ve psikolojik sözleşme ihlalinin çalışan performansı ile ilişkisini ortaya çıkartmak amacıyla yapılan araştırma süreci ve yöntemi değerlendirilmektedir. Dördüncü bölümde araştırmanın bulgularına beşinci bölümde ise araştırmanın sonuçlarına yer verilerek, bu sonuçlara yönelik öneriler geliştirilmektedir.