Bankaların finansal yapısı çerçevesinde bağımsız denetçi görüşünün hisse senedi performansı üzerine etkisi

Günümüz koşullarında, bankaların finansal yapılarının güçlendirilmesi giderek önem kazanan bir konudur. Finansal yapılarının güçlü ya da zayıf olması banka performansını etkilemektedir. Ayrıca, bankaların denetlenmesi ve bağımsız denetçiler tarafından görüşlerin rapor olarak sunulması bankanın performansını etkileyen başka bir etkendir. Hisse senedi, sermaye şirketlerinin ortaklarına sermaye paylarını belgelendirmek amacıyla verdiği bir çeşit kıymetli evrak türüdür. Yatırımcıların ilk aklına gelen yatırım enstrümanlarından biri olan hisse senetleri, gün içerisinde piyasa koşullarından etkilenerek farklı fiyat değişiklikleri gösterebilmektedir. Genel olarak arz ve talepte meydana gelen hacimsel değişikliklere duyarlılık gösteren fiyatlar mikro ve makro faktörler olmak üzere başka değişkenlerden de etkilenebilirler. Mikro faktörler içerisinde yatırımcının takip ettiği şirket üzerinde karlılık ve borçluluk durumları, bilançoları, sektörel performansı bulunmaktadır. Makro faktörler ise ekonomik konjonktür, uluslararası piyasalar, yapılan uluslararası anlaşmalar, krizler, dünya ekonomilerinin değişkenlik gösteren yapısıdır. Finansal piyasalarda anonim şirket olarak faaliyet gösteren bankaların yıl içerisinde dört dönem olarak Kamuyu Aydınlatma Platformu'na sunduğu bağımsız denetim raporları borsada işlem gören hisse senedi yatırımcıları için mikro boyutta şirket bilanço, karlılık ve borçluluk durumu, sermaye yapısı, mevduat-kredi dengesi açısından kaynak teşkil etmektedir. Ayrıca denetçi görüşünün bildirilmesi yatırım kararı açısından banka güncel finansal performansının yorumlanabilmesi için kurumsal bir karne niteliğindedir. Literatüre bakıldığında, denetçi görüşlerinin hisse senedi performansıyla ilişkisini inceleyen çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Borsa İstanbul'a kayıtlı çeşitli sektörlerde işlem gören şirketler üzerinde çalışmalar yapılmış fakat bankacılık sektöründe işlem gören halka arz edilmiş şirketlerle ilgili denetim görüşünün hisse senedi getirisiyle bağlantılı çalışmaya rastlanmamıştır. Bu bağlamda, sunulan tez çalışmasının amacı, TBB nezdinde üç farklı grup içerisinden seçilen yabancı sermayeli katılım bankası, kamusal sermayeli mevduat bankası ve özel sermayeli mevduat bankası hakkındaki 2011- 2020 yıllarına ait bağımsız denetçi görüşlerinin ilgili bankaların Borsa İstanbul'daki işlem gören hisse senedi performansları üzerindeki etkisinin ampirik olarak ortaya koyulmasıdır. Araştırmada öncelikle bankacılık sektörünün tarihsel gelişimi ve finansal yapısı teorik olarak incelenmiştir. Banka finansal performansı analizinde kullanılan rasyolar açıklanmış temel finansal tablolar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca, ilk bölümde geleneksel ve katılım bankalarının farklılıkları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde bankalardaki denetim ve denetim komitesinin yapısı irdelenmektedir. Bağımsız denetim sonucunda düzenlenen denetim raporları, görüş çeşitleri, kilit denetim konuları, bankaların bağımsız dış denetimi ile ilgili yasal düzenlemeler, Basel düzenlemeleri teorik olarak incelenmiş, Türk bankacılık sistemine etkileri üzerinde durulmuştur. Metodolojik olarak son bölümde, denetçi görüşünün seçilen bankaların borsadaki hisse senedi kapanış fiyatları ve endeks değerleri üzerindeki etkilerinin ortaya konulması amacıyla, denetçi görüşü sonuçları için kukla değişken kullanılarak, 2011- 2020 yılları için denetimden önce ve sonra 2 farklı hisse senedi veri seti Bağımsız T Testi analizine tabi tutularak, analizler %95 güven aralığında uygulanmıştır. Ayrıca, bankaların hisse senedi getirilerinde herhangi bir değişiklik olup olmadığı tespiti için Event Study analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada denetçi görüşü yayınlanmadan 10 gün öncesi ve 10 gün sonrası kapanış fiyatları T testi ile analiz edilerek fiyat hareketliliğinin değişkenliği yorumlanmıştır. Event Study yöntemiyle de endeks değerleri ve hisse senedi kapanış fiyatlarının ortalaması hesaplanarak ani bir değişim grafiğinin olup olmadığı izlenmiştir. Analizden elde edilen bulgulara göre, denetçi görüşünün, hisse senedi performansı ve getirisinde etkisinin olduğu görülmüştür. Denetçi görüşünün farklılığına göre bulgularda ani sıçrama ya da düşük boyutta değişim gözlemlenmesi, ilerleyen zamanlarda Türkiye bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bağımsız denetim mekanizmasının kurumsal işlevini tam olarak yerine getirmesi açısından önemlidir. Bağımsız denetçi, finansal raporlama standartları çerçevesinde, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunulduğuna kanaat getirdiğinde olumlu görüş ifade eder. Hesaplı risk alabilen yatırımcı olumlu görüş dışında denetçinin sunduğu rapordan işletmeyle ilgili daha somut veriler almak isteyebilir. Çalışma bulgularından; denetim raporu ve buna bağlı olarak denetçi görüşünün yatırımcılara benzer analizler yerine daha detaycı, yatırım kararlarını etkileyebilen gerçekçi, bilanço ve mali tablo makyajlamasından uzak bilgiler sunması gerektiği görüşüne varılabilmektedir.