Accounting standards regarding presentation of financial statements and Turkish financial reporting system

Uluslararası mal ve sermaye hareketlerinin giderek yoğunlaştığı ve iç pazarların yanında dış pazarlardan finansman kaynağı elde etmenin çok çeşitlendiği günümüz koşullarında, firmaların mali yapılarını gösteren finansal tablolar can alıcı öneme sahip olmuşlardır. Her ülkenin kendine özgü standartlar belirlemesi ve finansal tablolarında bu standartları kullanması, ülkeler arası finansal kullanıcılara eksik veya çok detaylı bilgi sunulmasına neden olmaktadır. Uluslararası faaliyet göstermeyen şirketler için bu önemli bir eksiklik gibi görünmese de, uluslararası firmalar için tek bir finansal raporlama bu sorunu ortadan kaldıracaktır. Böyle bir standart raporlama olmadığı taktirde uluslararası faaliyet gösteren firmalar, hem kendi ülkelerinde benimsenen standartlara hem de uluslararası standartlara göre ayrı ayrı çok sayıda finansal tablo hazırlamak zorunda kalacaklardır. Bu tezin amacı, belli başlı standartlardan A. B. D., ingiltere, Avrupa Topluluğu ve Türkiye'ye ait standartları tanıtmak. karşılaştırmak ve ortak bir standarda ulaşma gereğini vurgulamaktır. Tez başlıca dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle standarda duyula ihtiyaç ve standart yapma açıklanmış, yukarıda belirtilen ülkeler itibariyle genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri tanıtılmıştır. Ülkeler itibariyle ilkelerin ve standartların farklı belirlenme nedenleri, belli başlı uluslararası finansal raporlama farklılıkları incelenmiştir. Ülkelerde belirlenen genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinin ve finansal raporlama farklılıklarının uluslararası harmanizasyona gidilmesi doğrultusundaki çalışmalar, amaçları, genel çerçeveleri ve ulaştıkları aşama incelenmiştir. İkinci bölümde yukarıda belirlenen ülkelerdeki finansal raporlama yükümlülükleri, ülkeler bazında ayrı ayrı ele alınarak tanıtılmıştır. Hangi ülke standardına göre hazırlandığını bilindiği taktirde, yükümlülüklerin analizlerine katılmasını olanaklı kılacak bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. IV Türkiye Muhasebe standardını diğer ülke standartları ile karşılaştırdığımızda çeşitli amaçlara ve standartlara göre aynı tablodan birden çok farklı değerler içeren tablolar hazırlanmak zorunda kalınmaktadır. Ayrıca, hazırlanan finansal tablo sayısı bakımından da ülkemiz en çok tablo düzenleme ihtiyacı yaratan bir sisteme sahiptir. Uygulama açısından bu kadar çok sayıda tablo hazırlanması zorluğunu göz önünde bulunduran otoriteler sistemde var olmasına rağmen bazı tabloların düzenlenmesini istememektedirler. Türkiye'de faaliyet gösteren firmalar düzenleme amaçlarına göre standartları farklılaşan birden çok finansal tablo düzenlemek zorunda kalmaktadırlar. Tüm firmalar tek düzen muhasebe sistemine göre mali tablolarını düzenlemek zorundadırlar. Bu tablolar üzerinde vergi yasalarına göre yapmak zorunda oldukları farklılıklarla, vergi amaçlı bir finansal tablo düzenlemektedirler. Halka açık firmalar ise Sermaye Piyasası Kuruluna vermek ve yayınlamasını sağlamak için Sermaye Piyasası Muhasebe standartlarına göre ayrıca finansal tablo hazırlamak zorundadırlar. Bunlara ilave olarak uluslararası iktisadi ve mali piyasalarda faaliyet gösteren firmalar bu ilişkilerini yürütmek için uluslararası muhasebe standartlarına göre finansal tablo hazırlamaktadırlar. Ülkemizde birden çok standarda göre finansal tablo hazırlama zorunluluğunu ortadan kaldırmak amacıyla çalışmalarını sürdüren TMUDESK'in çoğunlukla uluslararası standartların çevirisi niteliğinde olan Türk standartlarını oluşturma çabası uygulama açısından günümüze kadar başarıya ulaşamamıştır. SPK'nın 18.2. 1999 tarihinde yayınlanan 4487 sayılı yasasının ek yirmiyedinci maddesine göre oluşturulan Başbakanlığa bağlı kurul, yaptırım gücüne sahip olduğu için engellerden ilkini kolayca aşabilecek görünüm arz etmektedir. Ülkemiz koşullarına uygun tek bir standart belirleme konusundaki ikinci engeli aşabildiği takdirde uluslararası standartlara da uyumlu bir finansal raporlamaya ulaşılacaktır.