Kültürel farklılıkların ekip kaynak yönetimi ve uçuş emniyetine etkileri: Türk pilotları üzerine bir araştırma

Gün geçtikçe önemli ölçüde artış gösteren havayolu ile yolcu ve kargo taşımacılığı, bu sektörde hizmet veren organizasyonların, pazardan daha yüksek oranda pay alabilmek için büyümesine, yeni şirketlerin kurulmasına neden olmaktadır. Yeni açılan hava alanları, artan uçak sayısı ile yoğunlaşan hava trafiği; birçok problemi de beraberinde getirmektedir. Günümüzde hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen havayolu taşımacılığında emniyet olgusu ve emniyet kültürü; her geçen gün artan talep ve yüksek maliyetler sebebi ile çok daha fazla ön plana çıkmaktadır. Gelişen teknoloji ile modern ve çok daha güvenilir hale gelen yolcu ve kargo uçaklarının güvenilirlik düzeyi, insan faktörü sebebi ile uzun ve zor bir eğitimden geçen pilotlardan daha yüksektir. Sivil havayolu kazalarında hala insan faktörü etkindir. Dolayısı ile uçuş emniyeti için belki de en zayıf halka olan insanın, hata yapma olasılığını azaltmak veya yapılan hataların bir kaza kırım ile sonuçlanmasına engel olacak bariyerler oluşturmak amacı ile oluşturulan, Ekip Kaynak Yönetimi; uçuş emniyetinin, istenen, tatmin edici seviyelere ulaşması için ortaya atılmış bir sistemdir. Bugün neredeyse tüm sivil havacılık organizasyonları ve pilotları, insan faktörlerini mümkün olan en düşük seviyeye indirebilecek ve uçuş emniyetini arttıracak bilinen, kabul gören ve etkinliği ispatlanmış tek yöntem olan Ekip Kaynak Yönetimi'ni uygulamaktadır. Farklı kültürlerden, farklı milletlerden oluşturulan uçuş ekiplerinin gerçek anlamda bir ekip olabilmesini ve uçuş emniyetini en üst düzeye çıkarabilmesini amaçlayan Ekip Kaynak Yönetimi, bugün sivil havacılık sektörüne adım atan her kademeden personele ayrıntılı şekilde verilmekte ve bu eğitimlerin sonunda Ekip Kaynak Yönetimi'nin istediği davranış değişikliklerinin oluşmasını beklemektedir. Elde edilen sonuçlar, tatmin edici görünse de Ekip Kaynak Yönetimi hala geliştirilmeli ve 'sıfır kaza kırım' için çaba sarf edilmelidir. Bugün sivil havacılıkta birçok ulustan, farklı kültürlerden pilotlar aynı kokpitte, beraber görev yapmaktadır. Türkiye'de görev yapan birçok Türk pilot; farklı kaynaklardan ve farklı kültürlerden gelmektedir. Kültürel farklılıkların kokpit ekibinin tutum-davranış ve karar verme şekillerini değiştirebileceği ile ilgili bulgu ve görüşler mevcuttur. Kültürel farklılıkların; insan faktörü, ekip işbirliği, iletişim, otomasyon ve birçok alanda kendini göstermesi ve bu farklılıkların havacılık tarihinde kaza kırımlara ve ölümlere neden olması, araştırmacıların bu konuya dikkatlerini yoğunlaştırmalarına neden olmuştur. Bu çalışma; Türkiye'de görev yapan Türk pilotlarının farklı kaynaklardan geliyor olmalarından dolayı kültürel farklılıklarının, organizasyon ve meslek kültürünün etkilerinin uçuş emniyetini ne derece etkilediği ortaya koymanın yanında Ekip Kaynak Yönetimi'nin bu etkileri ne derece ortadan kaldırabildiğini, Türk pilotlarının Ekip Kaynak Yönetimi'ni ne derece benimsediğini göstermeyi amaçlamaktadır. Araştırma sonuçları Ekip Kaynak Yönetimi ile harmanlanmış bir organizasyon kültürünün; ulusal kültür özelliklerini baskılayabildiğini ortaya koymanın yanında, kültürel farklılıkların etkilerini azaltma yönünde etkilediğini söylemek mümkündür. Türk sivil havacılığı için birçok araştırmacı tarafından büyük bir dönüm noktası olarak kabul edilen, elim Amsterdam kazası sonrasında alınan kararlar ve uygulanan değişiklikler sonucunda gelinen noktada, gerektiği gibi benimsenen ve uygulanan Ekip kaynak Yönetimi'nin organizasyon kültürü etkisi ile ulusal kültür değerlerini etkilediğini söylemek mümkündür. Tüm dünyada neredeyse birebir aynı şekilde uygulanan ve kullanılan Ekip Kaynak Yönetimi'nin daha iyi sonuçlar verebilmesi için; ulusal kültür özelliklerine göre Ekip Kaynak Yönetimi'nin ruhuna uygun, küçük değişiklikler ile uygulanmasının uçuş emniyetini arttıracağı değerlendirilmektedir.