Örgütsel yaratıcılık ve yenilik

Günümüzün firmaları, teknolojinin ve pazar ihtiyaçlarının sürekli olarak değiştiği ve giderek globalleşen bir ortamda iş yapmak zorundadırlar. Böyle bir ortam, işletmeleri sürekli olarak yeni problemlerle karşılaştırmakta, belirsizlik altında karar vermeye ve değişime zorlamakta, hatta dev kuruluşları bile tehdit etmektedir. Ancak yine böyle bir ortamda fırsatları doğru bir şekilde değerlendiren, eski basanlarına saplanıp kalmayan ve zorluklan pratik yollarla aşan firmalar büyük basanlar kazanmaktadır. Sürekli olarak kendilerini geliştirmeye zorlanan firmalar, ayakta kalabilmek için rakipleri karşısında kalıcı bir rekabet avantajı sağlamaya çalışmaktadırlar. Kalıcı bir rekabet avantajı ise, ya rakiplerden farklı ve değer yaratan stratejiler uygulamanın ya da herkesin yaptığını daha iyi yapmanın sonucudur. Ancak her iki yaklaşım için de ürün, hizmet, sistem ve anlayışlarda sürekli olarak küçük ya da büyük yenilikler yapmaya ihtiyaç vardır. Oluşturulan rekabet avantajının kalıcılık kazanması ise rakipler tarafından tekrarlanmamasına bağlıdır. Ancak günümüzün gelişmeleri bu koşulun olasılığını azaltmaktadır. Başanyı devamlı kılacak şey yenilikler de süreklilik kazanılmasıdır. Yeniliklerin süreklilik kazanması da büyük ölçüde firmanın varlık ve becerilerine bağlıdır. Özellikle, 'farklı'yı> 'yeni'yi ve 'daha iyi'yi arama çabalannın kaynağı olan yaratıcılık yeteneği, sürekli gelişim ve yenilik için giderek önem kazanmaktadır. Sonuç olarak, kalıcı bir rekabet avantajım sürekli yenilik, sürekli yeniliği ise yaratıcılık yeteneği ortaya çıkarmaktadır. Yaratıcılığı ve yeniliği teşvik etme çabalanm beş ana sebebe bağlamak mümkündür: 1. Uzun dönemli finansal performanstaki basan yenilik ile ilgilidir: Uzun dönemde başanlı firmalar yeniliği önemli bir şirket değeri olarak görmektedirler. 2. Müşteriler artan bir şekilde yeniliği talep etmektedir: Müşterilerin her gün yeni bilgi ve teknolojiyi tecrübe etmeleri, kullandıklan ürün/hizmette yenilik beklentilerine sebep olmaktadır. 3. Rakipler yenilikleri kopya etmede başanlı hale gelmektedir: Artık patent gibi koruyucular ayncalık için garanti vermemektedir. Pazarda kalıcı ve ilerde olma yenilikte sürekliliği gerektirmektedir. 4. Yeni teknolojiler yenilikleri mümkün kılmakta: Eğer firmalar yenilikçi teknolojileri kullanmazlarsa, rakipler bunu onlann yerine gerçekleştirecek ve pazan kapacaklardır. Dünün başarılı olmuş ve işe yarayan yaklaşımları artık işe yaramamaktadır: Belirsizlikteki ve karşılıklı etkileşimdeki artış, eski problemlere yeni bakış açılan gerektirmektedir. Bu çalışmada, yaratıcı ve yenilikçi bir örgüt için neler yapılması gerektiği üzerinde durulacaktır. Şüphesiz ki, 'farklı'yı, 'iyi'yi ve 'daha iyi'yi arama ile ilgili olan yaratıcılık, yenilikçi firmaların en önemli kaynağıdır. Bu firmalar, özellikle sürekli gelişme ve yenilik açısından, artan bir şekilde yaratıcılıktan elde edilebilecek sayısız ekonomik yararın farkına varmaktadırlar. Bu sebeple, öncelikli olarak yaratıcılığın ne olduğu ve bir örgüt içinde nasıl harekete geçirilebileceği üzerinde durulmalıdır. İnsana özgü bir yetenek olan yaratıcılık, alışılmışın dışında, kullanışlı ve anlaşılabilir kavramlar çıkarma yeteneğidir. örgütsel düzeyde ise, kompleks bir sosyal sistem içersinde birlikte çalışan bireyler tarafından kullanışlı ve değerli ürün, hizmet, fikir, prosedür veya süreç yaratımı olarak tanımlanmaktadır. Sonuç olarak, genel kabul gören yaratıcı davranış ya da yaratıcı davranışın sonucu ile ilgili tanım bir örgüt içine yerleştirilmiştir. Örgütsel yaratıcılığın anlaşılabilmesi için yaratıcı kişi, yaratıcı süreç, yaratıcı ortam, yaratıcı sonuç ve bunlar arası etkileşimin doğru bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Yaratıcılık sadece şanslı insanlara özgü bir yetenek değildir. Herkes yaratıcı potansiyele sahiptir, ancak bazı insanlar sadece daha iyi fikirler üretebilmekteyken, diğerleri ise gerçekten büyük ve orijinal fikirler yaratabilmektedir. Ancak herkesin belirli bir düzeyde yaratıcı olmaları, yaratıcı sonuçlan garanti etmez. Çünkü yaratıcı sonuçlar büyük ölçüde insanlann nasıl yönetildiklerine ve içinde bulunulan ortama, özellikle yaratıcılık için esas olan içsel motivasyonu sağlayacak koşullara bağlıdır. Bu doğrultuda yaratıcılık düzeyini artırmak isteyen yöneticiler, teşvik, özerklik, kaynaklar ve mücadeleci bir iş gibi yaratıcılığı artıracak koşullan ve uygun örgüt kültürünü sağlamalıdırlar. Yaratıcılığı ve yeniliği sağlamanın en kolay yolu ise grup ve bireysel düzeyde yaratıcılık tekniklerini kullanmaktır. Aynca, yaratıcılığı ve yeniliği engelleyen unsurların doğru bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Genel olarak dört ayn engelden bahsetmek mümkündür:. Algıya yönelik engeller. Duygusal engeller Zihni ve anlatımla ilgili engeller e Kültürel ve örgütsel engeller Örgütsel yaratıcılık düzeyini artırmak için bu engellerin aşılması gerekmektedir. Bu konuda başarılı olan firmalar, çalışanlannın yaratıcı yeteneklerini harekete geçiren bir takım stratejiler uygulamakta ve şirket performansında büyük değişimler yaşamaktadırlar. Bu stratejilerden bazıları; firmanın herkesten gelebilecek fikirlere açık tutulması; vizyon ve odak konular yaratılması; basan için organize olma; takım çalışması; tüm kuralların yıkılması; yaratıcılık için çalışanların eğitimi sayılabilir. Kısaca, herkesin katılımının sağlandığı, bürokrasinin en aza indirildiği ve hızlı hareket edildiği örgütlerde yaratıcılık ve yenilik olasılıkları artmaktadır. Fikirlerin yaratılmasından sonraki adım, bu fikirlerin somutlaştırılması ve kullanılması, yani yenilik haline getirilmesidir. Ancak, yaratıcı fikirden yeniliğe giden yol uzun ve zordur. Yenilik çalışmalarında en önemli problem, yeni fikir yaratan kişi ile bunu yenilik haline getirecek kişinin farklı olmaları ve bundan dolayı ortaya çıkan kopukluktur. Bir başka deyişle, yaratıcılık ile yenilik arasında bir köprü kurulamamaktadır. Bu tür bir problem yeni fikirlerin hiçbir zaman fark edilmemelerine neden olduğu gibi yaratıcılığı da öldürecektir. Bu tür bir problemin çözümü ve sürekli gelişim ve yeniliğin canlı tutulması için, firmalar çeşitli yollar denemekte ve sistemler kurmaktadırlar. Böylece farklı bölüm ve kişilerden birçok değerli fikre ulaşabilmektedirler. Yeni fikirlerin yaratıldığı ilk aşamada çok sayıda fikir ortaya konabilir, ancak bunların ikinci aşamaya geçebilmesi için şirket amaçlarına uyumlu olmalı, müşteri ve/veya çalışanları tatmin etmeli, yapılabilir ve basan olasılığı olumlu olmalıdır. Ortaya konulan yeni ve kullanışlı fikirler farklı yenilik çeşitlerini vurgulayacaktır. Genel geliştirme çalışmalan ile ilgili fikirler geliştirme süreciyle ele alınırken, yeni ürünlerle ilgili fikirler bir ürün yöneticisi denetiminde ürün geliştirme sürecine katılacaktır. Eğer öneri tamamen yeni bir iş ile ilgili ise daha dikkatli bir yaklaşım yürütülmelidir, çünkü bu tür bir yenilik en fazla risk taşıyan yenilik çeşididir. Sonuç olarak, fikir üretilmesinin ardından uygulanacak adımlar yeniliğin türüne göre değişiklik kazanacaktır. Yenilik süreci, yaratıcı düşünce ürünlerinin ticarileştirilmesi ile son bulur. Bu aşamada, firmaya pazarda farklı kılacak yeni ürün/hizmetler müşteriye sunulur ve/veya firmaya işi daha iyi yapmasım sağlayacak yeni süreçler kullanılmaya başlanır. Sonuç olarak, 21. yüzyılda çalışanlann yaratıcılığı ve enerjilerini en üst düzeyde işe yansıtılmasını sağlama, örgütler için bir gereklilik arz etmektedir. Yaratıcı ve yenilikçi bir örgüt için aşağıdaki sonuçlar çıkartılabilir:. Katılımcı bir yönetim anlayışı benimsenmeli. Yeni fikirlerin üretilmesi ve hayata geçirilmesi için bilgi, uzmanlık ve parasal kaynak gibi kaynaklar amaçlı bir şekilde yaratıcılığı ve yeniliği sağlamak için aynlmalı. Yaratıcılığı ve yeniliği teşvik eden bir vizyon ve liderlik o Yaratıcılık için tek kaynak olan insana ve onun fikirlerine değer verme . Odaklanılacak konular yaratma ve çalışanlarla paylaşma. Takım çalışması. Hayat boyu öğrenme. Herkesin katıldığı, bürokrasinin minimize edildiği ve hızlı hareket edildiği bir örgüt yapısı oluşturulmalı