Elektronik ticaretin satınalma yönetiminde verimlilik aracı olarak kullanılması ve Bağ-Kur örneği

11 DOKTORA TEZ ÖZU ELEKTRONİK TİCARETİN SATINALMA YÖNETİMİNDE VERİMLİLİK ARACI OLARAK KULLANILMASI ve BAĞ-KUR ÖRNEĞİ Sedat DEMİREL İşletme Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 2004 Danışman: Prof. Dr. Davut AYDIN Bilgi ve iletişim teknolojilerine dayanan yeniliklerin başında, içinde bulunduğumuz yüzyılın sonlarında ortaya çıkan Internet ve Internet yoluyla yapılan elektronik ticaret gelmektedir. Sosyal ve ekonomik alanlarda var olan geleneksel yapılar elektronik ticaretin ortaya çıkışıyla yıkılmakta, yeni bir ticari faaliyet ve bununla beraber gelen fırsatlar ortaya çıkmaktadır. Bilgisayar çağı olarak görülen 21. yüzyıla damgasını vuracak olan Elektronik ticaret, yönetimde bilgi teknolojileri ve sistemleri üzerinde yeni bir etki yaratmıştır. Bu durum yeni teknolojilerin gelişmesine ve yönetimde var olan teknolojilerin kombinasyonuna yol açmıştır. Böylece elektronik ticaret, iş uygulamalarını ve yönetimin rolünü köklü bir şekilde değiştirmiştir. Elektronik ticaret sadece iş hayatı çevresini kökten değiştirmesinden değil, son birkaç yıldır iş uygulamalarındaki sürekli değişimin yaşandığı Yönetim Bilgi Sisteminin bir parçası olması bakımından önemli bir çalışma alanıdır. Elektronik ticaret, bilgi sistemlerinin verimliliği geliştirme ve rekabet avantajı yaratmada nasıl kullanılabileceğine en son bir örnektir. Elektronik ticaret aynı zamanda tüm bilgi sistemlerinin çalışabileceği bir konu olması bakımından da önemlidir. Elektronik ticaret iş dünyasını kökten değiştirmede başarısız olsa bile, onun araç ve teknikleri gelecek kuşağın Yönetim Bilgi Sistemleri içinde yer alacaktır. Tüketici pazarlarında internet üzerinden ticaret büyük ölçüde her kişinin internet sahipliğine bağlıdır. Bu yüzden internet ortamında tüketicilere yönelik pazar belli bir potansiyelin üzerine çıkamamıştır. İşletmeler arası pazar, yapısı gereği internet ortamında gelişmeye daha uygundur. Çünkü işletmeler arası pazarda, işlem sayısı az ancak işlem miktarları büyüktür. Satın alma karar süreci tüketiciler pazarına göre farklıdır. İşbirliği, paylaşma ve iletişim gerektirir. Bu özellikleri nedeniyle internette işletmeler arası elektronik ticaret önemli bir sıçrama göstermektedir. Ülkemizde bu alanda yazılı bilgilerin sınırlı olduğu görülmektedir. Bu amaçla çalışmamızda, işletmeler arası elektronik ticaretin satın alma yönetiminde verimlilik aracı olarak nasıl kullanıldığı, internetin işletme verimliliği ve performansına sağladığı katkılar incelenmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle, elektronik ticaret ile genel bilgilerin yanında işletmeler arası elektronik ticaretin yapısı, unsurları ve bu alanda yaşanan sorunlar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, işletmeler arası elektronik ticaretin bilgi sistemi uygulamaları ilişkisi ile bu alanda geliştirilen yeni iş ortam ve uygulamalarının satın alma verimliliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmamızın son bölümünde ise elektronik ticaretin satın alma yönetiminde verimlilik aracı olarak kullanılmasına yönelik olarak Bağ-Kur Eczane Otomasyon Sistemi uygulamasına yer verilmiştir.