Family controlled and non-family controlled firms in BİST 100 and their financing decisions for the period 2005-2012

Bu çalışma Borsa Istanbul şirketlerinin aile şirketi olma veya olmama durumlarının finansal kararlarına; hisse senedi ihracı ve borçlanma davranışları çerçevesinde etkisini araştırmaktadır. Çalışmaya konu firmalar 2005- 2012 yılları arasında BIST- 100 endeksi ile BIST- 50 ve BIST- 30 alt endekslere kote firmalardır. Dönem aralığı aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkıp tüm dünyaya yayılan ve Türkiye'yi de etkileyen global finansal krizi de kapsamaktadır. Bu sebeple krizin BIST üzerindeki etkisi de çalışmaya konu olmuştur. Aile şirketi; çoğunluk hisseye sahip ana hissedar yönetimi olarak tanımlanmaktadır. Aile kontrollü şirketler ise azınlık hissesine sahip olmasına rağmen kontrolü elinde bulunduranlardır. Firmaların yaş, büyüklük, teminat, nakit, borç oranı, pazar/defter değeri oranı, aktif karlılığı ve satış artışı değişkenleri bağımsız değişken alınarak incelenmiştir. Analizlerde hisse senedi ihracı ve borçlanma davranışlarına göreceli büyüklüklerin etkisini de ölçebilmek için BIST-100, BIST- 50 ve BIST- 30 endeksleri ayrı ayrı ele alınmıştır. Son olarak da yakın geçmişş ekonomik krizin finansal kararlara etkisi analiz edilmiştir. Yöntem olarak firmaların en az bir halka açılma dönemleri veya borçlarının kuruluş dönemine olan oranının %10'dan fazla olduğu dönemler için bir ikili değişken oluşturulmuştur. Bu değişken daha sonra logit analizi ile yaş, ln, teminat, nakit, borç oranı, pazar/defter değeri oranı, aktif karlılığı ve satış artışı değişkenleri bağımsız değişken alınarak incelenmiştir. Ayrıca yapılan logit analizi bir yılda en az bir çeyrek dönemde BIST-30, BIST- 50 veya BIST- 100 endekslerinin içerisinde bulunan firmalar için de gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar göstermektedir ki; BIST- 100 endeksine kote aile firmaları hisse senedi ihracı konusunda aile yönetiminde olmayan şirketlere göre 2005- 2012 yılları arası dönemde daha isteksiz oldukları görülmüştür, ancak bu sonuç BIST- 50 ve BIST- 30 için kısmen geçerlidir. Büyüklük değişkeni ise BIST-100, BIST- 50 ve BIST- 30 endekslerine kote firmaların hisse senedi ihracını artırmaktadır. Başka bir önemli sonuç da, teminatın güçlü aktif yapısını işaret etmesinden dolayı hisse senedi ihracını BIST- 100 ile alt endeksler BIST- 50 ve BIST-30'a kote firmalarda düşürücü bir etkiye sahip olmasıdır. Ek olarak, kriz döneminde (2008-2009) kriz öncesi ve sonrası döneme göre daha çok hisse senedi ihraçları görülmüştür. Bunlar şirketlerin finansal kararlarında iyi yönetildiğine işaret olarak görülebilir. BIST-100, BIST- 50 ve BIST- 30 endekslerine kote firmalarda hisse senedi ihracı ve borçlanma konusunda çok açık davranışsal farklılıklar görülmektedir ve sonuçlar çok nettir. Diğer tarafta, aile firmalarının aile yönetiminde olmayan şirketlerle karşılaştırıldığında borçlanma konusunda hisse senedi ihracına göre daha da isteksiz oldukları söylenebilir. Bu sonuç araştırmada incelenen tüm endeksler için geçerlidir. Yine firma büyüklükleri borçlanmayı pozitif artırmaktadır. Hisse senedi ihracından farklı olarak, beklendiği üzere borç rasyosu borçlanmayı artırmaktadır. Satış artışı sadece BIST- 50 ve BIST- 30 endekslerine kote firmalarda borçlanmaya pozitif etki ederken, BIST- 100 endeksinde etkisi görülmemiştir. Teminat ise tüm firmalar için negatif bir faktor olmuştur. Bunlara ek olarak toplam aktifle ölçülen aktif karlılığı, BIST- 30 firmalarında borçlanmayı artırmaktadır. Genç firmaların eski firmalara nispetle borçlanma konusunda daha istekli oldukları söylenebilir, diğer bir söylemle yaş borçlanma konusunda negatif etkiye sahiptir.