Polis meslek etiği: Kamuoyu ve emniyet çalışanlarınca algılanışı

Demokratik bakımdan gelişmiş ülkelerde polis birey hak ve özgürlüklerinin kısıtlayıcısı olmayıp tam aksi, hak ve özgürlüklerin en iyi bir şekilde işlemesini sağlayan bir araçtır. Bu anlayışın herhangi bir toplumda benimsenmesi için de polis meslek etiğinin meslek çalışanlarınca iyi bir şekilde algılanışının ayrı bir yeri ve önemi vardır. Bu çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın teorik temeli olan etik kavramı irdelenmeye çalışılmış ve bu alanda mevcut olan Türkçe ve yabancı kaynaklardan yararlanılmıştır. Bu bölümde genel çerçevede etik kavramının tanımı, tarihi süreçteki işleyişi, amaçlan, hedefleri, sınırları ve diğer değerlerle olan ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde meslek etiğinin tanımı yapılarak, mesleki etik nitelikleri anlatılmış, meslek etik ilkelerinin temel işlevleri hakkında bilgi verilecektir. Meslek etiğinin temelinde insanları baskı kurarak disipline ederek küstürmek değil çalışanların niteliklerini artırarak vatandaşa daha kaliteli hizmet sunmaktır. Etik kavramı ve etik konusundaki çalışmalar eski olmakla birlikte etiğin prensiplerinin belirli mesleklere özellikle polis mesleğine uygulaması yenidir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ele alman bu kavram, ülkemizde Öğretmen Emniyet Müdürü İbrahim Feridun'un, 1910 yılında kaleme aldığı 'Polis Efendilere Mahsus Terbiye ve Malumat-ı Meslekiye' isimli eserinden yararlanılarak polis okullarında polis etiğine ilişkin dersler verilmektedir. Bu eserdeki konuların Avrupa Konseyi tarafından oluşturulan Avrupa Polis Etiği Yönetmeliğindeki konularla birebir örtüştüğü görülmektedir. Ülkemiz polis okullarında 1930'lu yıllardan sonra etik dersleri okutturulmamıştır. Son dönemlerde ise bunun eksikliği fark edilerek bu konuda çeşitli çalışmalar yapılmış ve tekrar polis okulları müfredatına polis meslek etiği dersleri konulmuştur. Üçüncü bölümde ise polis meslek etiğinin tarihi gelişimi ve polis meslek etiği incelenmiş, polis alt kültürü hakkında bilgiler verilerek polis okullarındaki eğitimden bilgi aktarılmış, etik eğitimi üzerinde durularak polis meslek etiğinin odak noktası olan etik değerler üzerinde kapsamlıca bilgi aktarılmıştır. Çalışmanın uygulamasının yapıldığı dördüncü bölümde ise teorik olarak incelenmiş olan polis meslek etiğinin kamuoyu ve emniyet çalışanlarınca nasıl algılandığı araştırılmıştır. Bu bölümün polis meslek etik ilkeleri kısmında oluşturulan 21 yargıyı içeren anket formu kamuoyu ve emniyet çalışanları arasından seçilen deneklere yöneltilmiştir. Elde edilen veriler SPSS programına aktarılmıştır. Veriler üzerinde öncelikle deneklerin demografik özellikleri belirtilmiştir. Verilerin analizi yapılmış, yöneltilen 21 yargıya karşılık gelen frekansların yüzdeleri tablo haline getirilmiştir. Son olarak Varyans Analizi yapılmış farklılığın olduğu yargılar yorumlanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda polis meslek etiğinin kamuoyu ve emniyet çalışanları tarafından algılanışında farklılıklar olduğu, ancak 9 yargıdaki farklılığın daha anlamlı olduğu görülmüştür. Polis meslek etiği üzerinde yaptığımız uygulama çalışmasının sonuçlarının konunun hassasiyetinden dolayı ve halkımızın hala resmi elbiseli olarak görev yapan çalışanlara karşı korkmadan fikirlerini söyleyememelerinden dolayı denekler tarafından objektif olarak yaklaşılmaması nedeniyle gerçek durumu yansıtmama ihtimali bulunmaktadır. Gerek kamuoyu gerekse emniyet çalışanlarını temsil eden denekler yargılara 'davrandıkları gibi değil olması gerektiği' gibi yaklaştıkları izlenimi söz konusu edilebilir. Emniyet çalışanlarının eğitiminde etik kavramına atfedilen önemin artırılması, gerek polis okulları gerekse hizmet içi eğitimlerde etik konusu uygun biçimde işlenmeli ve etkinliği sağlanmalıdır. n