T. C. Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanan sağlıkta kalite standartları hastane versiyon 5 (Sks-hastane v5)'in efqm mükemmellik modeli ile karşılaştırılmasına yönelik durum çalışması

Tezin amacı SKS Hastane Versiyon 5 (SKS Hv5) değerlendirmesine göre 85 ve üzeri puan alarak iyi seviyede performans sergileyen ve Kalite Yönetim Birimi bulunan üç Kamu Hastanesi'nin EFQM Mükemmellik Modeli değerlendirmesi kriterlerine göre kaç puan alacağının belirlenmesini sağlamak ve iki modelin karşılaştırmasını yapabilmektir. Böylece iki model arasında benzerlik ve farklılıkların olup olmadığı görülebilecektir. Bu karşılaştırma ile aynı zamanda hastanelerde kalite odaklı bütünsel performans değerlendirme ölçüm araçlarının kullanım alanı bulmasına da dikkat çekmek istenmiştir. Araştırma Nitel Araştırma Yaklaşımı çerçevesinde 'Durum Çalışması' araştırma deseni kullanılarak üç kamu hastanesi incelendiği için çoklu durum çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen 3 kamu hastanesi'nin üst düzey yöneticileri olmak üzere toplamda 9 yönetici oluşturmaktadır. Görüşme tekniği uygulanırken EFQM MM'nin 9 ana kriteri ve alt kriterlerinden oluşan yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış olup prob sorular da görüşme sırasında kullanılmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazına kaydedilmiştir. Her bir yönetici ile ses kayıt cihazı eşliğinde yapılan görüşmeler ortalama 45 dk kadar sürmüştür ve görüşmeleri tamamlayabilmek adına her bir hastane için ortalama üç gün ayrılmıştır. Veri analizi yapılırken betimsel analiz benimsenmiştir. Geçerlilik ve güvenilirlik sağlamak için ise Guba ve Lincoln'ün (1982) alan yazına kazandırdığı altın standart olarak ifade edilen kriterler olan; inanılırlık, güvenilebilirlik, onaylanabilirlik ve aktarılabilirlik unsurları kullanılıp olumlu geri bildirimler alınmıştır ve sonuçlarla alakalı konunun uzmanları ile mutabakat sağlanmıştır. Araştırmanın sonucunda SKS Hastane V5 değerlendirmesine göre 100 üzerinden 94-97 puan aralığına sahip üç hastane, EFQM Mükemmellik Modeli puanlandırmasına göre 301- 304 aralığında puanlar almıştır. Üç hastanenin puan ortalaması ise 301 olmuştur. Bu sonuç dört aşamalı bir puanlandırmaya sahip olan RADAR'ın Mükemmellikte yetkinlik seviyesi (300<puan<600) olan seviyesini ifade eder. SKS Hastane V5; liderlik, strateji, çalışanlarla ilişkiler, işbirliklerinin sağlandığı kurumlar ile ilişkiler, toplumla ilişkiler bakımından opsiyonel standartlara sahip olup EFQM MM'nin dokuz kriteri bakımından daha sınırlı bir bakış açısına sahiptir. Bu açıdan modellerin karşılaştırılması yapıldığında; kurumun kalite odaklı yönetilmesi bağlamında bütünsel bir bakış açısı sunmada, girdi ve sonuç kriterleri arasında neden-sonuç ilişkisi kurmada, çevik yönetime vurgu yapmada, yenilik ve yaratıcılıktan yararlanmada, çalışanların sayesinde başarmada, liderlikte, işbirliklerinin yönetiminde, tüm paydaş algılarının bütünsel olarak ölçümünde, özdeğerlendirme aracı olan RADAR'ın kurumun bütününü değerlendirmede EFQM MM üstünlük sağlamıştır. Ayrıca EFQM MM'nin hastanelerin gündemine alabileceği günden güne değişen ve gelişen JCI, ISO gibi standardizasyon, akreditasyon, güvenlik alanlarındaki birçok programı bütünsel olarak birlikte yönetebilme kapasitesi mevcuttur. SKS Hastane V5'in ise; sağlık uygulamalarında ölçülmesi gereken kriterlerin tanımlı olması bakımından süreç yönetiminde standardizasyonun sağlanması için hazır reçeteler sunuyor olması itibariyle sağlık alanında kalite odaklı kurum kültürü oluşturmada etkin bir 'yapılacaklar listesi' sunmak suretiyle üstünlüğü bulunmaktadır. Ancak SKS Hastane V5'in farklı programları kendi bünyesine dahil ederek yönetebildiğine dair kanıt bulunmamakla birikte böyle bir potansiyeli bulunmaktadır. Zira çalışmada görülmüştür ki SKS Hastane V5'in yanı sıra Verimlilik Kriterleri de ayrıca hastanelerin değerlendirmeye tabi olduğu bir programdır ve TİG gibi daha başka programların da gündeme gelerek hastanelerin değerlendirilmesi çalışmaları da bulunmaktadır. Bunun yanı sıra SKS Hastane V5'e göre hastanelerin puanlandırması yapılırken kurumların bütününde değil de belirli bölümlerinde değerlendirmelerin yapılması çoğunlukla tercih edilen bir yöntemdir. Bu açıdan bütünsel bir bakış açısı ile kurumların tüm bölümlerinin değerlendirilmesi yaygın bir uygulama değildir. Sonuç olarak iki modelin birbirini tamamlayıcı unsurları olması bakımından yönetilmesi birçok zorluk içeren kompleks yapıdaki matris organizasyonlar olan hastanelerin yönetim çıkmazlarını aşmada bir sinerji yaratma potansiyeli olduğu görülmektedir.