Sektörel dış ticaret şirketleri ihracat modelinin ayakkabı sanayii işletmelerine uygulanabilme imkanları

Bu. tezde;. ülkemizdeki küçük ve orta ölçekli. ayakkabı sanayi işletmelerinin mevcut durumları incelenmiş, sektörün ülke ekonomisine katkılarını arttırmak açısından ihracata yönlendirilmelerinde SDTŞ ihracat modelinin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Ülkemizde ayakkabı sanayi işletmelerinin büyük bir bölümü küçük ve orta ölçekli işletmelerden meydana geldiği için, öncelikle küçük ve orta ölçekli sanayi işletmeleri hakkında genel bir bilgi sunulmuştur. Daha sonra dünya genelinde ve ülkemizdeki ayakkabı sektörü incelenmiştir. Çeşitli ülkelerde ve Türkiye'de KOSİ'lerin ihracata yönlendirilmesinde uygulanan yöntemler ve SDTŞ hakkında derlenen bilgilerden sonra yapılan anket sonuçları ve değerlendirmeler ile konu detaylandırılmıştır. Araştırmanın amacı, ülkemiz ekonomisinde üretim ve istihdam yönünden büyük önem taşıyan küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin dış pazarlara yönlendirilmeleri, ihracat yapanların ihracatını artırabilmeleri için birçok sektörde uygulanan SDTŞ ihracat modelinin küçük ve orta ölçekli ayakkabı sanayii sektöründe uygulanabilme imkanlarını araştırmaktır. SDTŞ ihracat modeli, küçük ve orta ölçekli üretici işletmelerin ihracata yönlendirilmesini hedeflediğinden, ayakkabı sanayii sektöründe de aynı ölçekli işletmeler. araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne kayıtlı 146 ayakkabı sanayii işletmesinden anket yoluyla elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, anket kapsamındaki işletmelerin %47'si, düşük kapasite ile çalışmakta. kapasitelerinin en çok %50'sini kullanabilmektedirler. Bu grupta bulunan işletmelerin üretim kapasitelerini etkin bir şekilde kullanamadıkları ve önemli problemlerinin olduğu söylenebilir. Ankete katılan işletmelerden %47'si kapasitelerini %50-%75, %6'sı ise %75-% 100 arası kullandıklarını belirtmişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre, anket kapsamındaki işletmelerin ancak %19'u ihracat yapmaktadır. Bunlardan 17'si kendi imkanlarıyla, 1 tanesi Dış Ticaret Sermaye Şirketi, diğeri de İhracat Yönetim Şirketi aracılığıyla ihracat yapmaktadır. İşletmelerin %94'ü ihracat için küçük işletmelerin işbirliği yapmasının gerekliliğine inanmakta ve %86'sı kurulacak bir SDTŞ içerisinde yer almak istemektedir. Ortak olma nedenleri arasında ' SDTŞ'nin dış pazar bulma ve tanıtımda daha etkin olacağı' (%36), 'ihracat tecrübesinin artacağı' (%18) ve ' teşviklerden yararlanma imkanının doğacağı' (%17) inancı; ortak olmama nedenleri arasında ise söz konusu şirketlerin kurulmasının ve yönetiminin zor olacağı düşüncesi (%36) yatmaktadır. İşletmelerin ortak olmayı düşündüğü SDTŞ'den en önemli beklentileri arasında %22 oranıyla ucuz kredi bulması, %15 oranıyla dış pazar bilgisi sağlaması ve %14 oranıyla pazar bulması önde gelmektedir. SDTŞ modelinin sektörde kabul edilebilirliği ve işlerliği açısından işletmelerin endişe duyduğu konular bulunmaktadır. Ortak işletmelerin ürünleri arasında kalite ve standart farklılıklarının bulunması (%44), SDTŞ'nin yurt dışından aldığı siparişlerin paylaşımında problemlerin çıkması (%27) ve işbirliği için güven ortamının sağlanamayacağı (%11) endişeleri yaşanmaktadır. Alınan siparişlerin işletmelerin kapasiteleri oranında (%45) paylaştırılması söz konusu problemin çözümünde izlenebilecek en iyi yol olarak önerilmektedir. Modelin ülkemizde etkin bir şekilde uygulanabilmesi için işletmelerin önerileri bulunmaktadır. Teknoloji, üretim, pazarlama, mevzuat vb. konularda bilgi bankasının oluşturulması (%36), bu şirketlerin hızla yasal statüye kavuşturulması (%17) ve sadece imalatçı işletmelerden kurulması (%16) etkinliğin artırılması için önde gelen öneriler arasındadır. Yapılan değerlendirme sonucunda, SDTŞ modelinin ayakkabı sektöründe uygulanabileceği kanaatine varılmıştır.