The Comparative analysis of foreign direct investments and portfolio investments, and their impacts on Turkey

Küreselleşen dünyamızda, teknolojik alandaki değişmeler ve uluslararası ticaret ve sermaye üzerindeki kontrollerin ve engellerin kalkması ya da azalması ile birlikte dünya çapında sermayenin dolaşımı artmaya başlamıştır. Yatırımcılar yüksek getiri vaad eden piyasalara ve yatırım alanlarına doğru yönelmektedir. Piyasaların liberalleşmesi, dünyanın tek bir entegre pazar haline gelmesi fırsatım yaratmaktadır. Özellikle gelişen pazarlar, emeklilik fonları, yatırım fonları gibi uluslararası kurumsal yatırımcılara iyi bir yatırım fırsatı sunmaktadır. Yabancı yatırımlar temel olarak iki şekildedir. Yabancı doğrudan yatırımlar ve yabancı portföy yatırımları. Doğrudan yatırımlar uzun vadeli olup nakit sermayeden daha geniş bir konuyu içerir. Doğrudan yatırımların artmasındaki en büyük sebep üretimin uluslararası hale gelmesi ve ulus ötesi şirketlerin artan oranda yatırımlarını gelişen pazarlara kaydırmalarıdır. Portföy yatırımları ise genellikle kısa vadeli olup, portföy çeşitlendirmesi yaparak yüksek getiri elde etmeye çalışır. Her iki yatırım şekli de büyüme için sermayeye ihtiyaç duyan gelişmekte olan ülkeler için önemli bir finansman aracıdır. Fakat her iki yabancı akımın da bazı olumsuz etkileri olabilmektedir. Yabancı yatırımların dünya çapmda artması ile birlikte, her ülke bu akımlardan farklı düzeylerde etkilenmektedir. Bazı ülkeler yabancı yatırımlardan faydalanırken birçok ülke sadece dışsal unsurlardan kaynaklanmayan kötü yönetimi de içine alan tehditlerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu nedenle ülkeler, yoğun sermaye akımlarının olumsuz etkilerini ortadan kaldıracak ve kaynakların en iyi dağılımını sağlayacak politikalar takip etmektedirler. Yatırım çeken ülkeler açısından uzun dönemli doğrudan yatırımlar daha caziptir. Doğrudan yatırımlar ile birlikte üretimin kalitesini arttıracak teknolojik transferin yanında, know-how, yönetim ve pazarlama bilgisi gibi nakit olmayan sermaye akımları da oluşur. Ayrıca, doğrudan yatırımlar portföy yatırımlarına oranla daha yavaştır ve spekülatif kazançlar peşinde değildir. 1970'lerde ve 1980'lerde, doğrudan yatırımlar çoğunlukla gelişmiş ülkeler arasında olmuştur. 90'lı yıllarda gelişen ülkelere olan yatırımlar artmaya başlamıştır. Doğrudan yatırımdaki artış günümüzde US$ 865 milyar seviyesine ulaşmıştır. Gelişmiş ülkeler, 1999 yılında US$ 636 milyar doğrudan yatırım çekmişlerdir bu da toplam doğrudan yatırımların %74'üdür. Çin yalnız başına US $ 40 milyar yatırım xıçekmiş olup bu rakam gelişen ülkelerin dörtte biri anlamına gelmektedir. Türkiye yaklaşık 1 milyar dolar rakamı ile 54. sıradadır. Öte yandan, Türkiye 1999 yılında en iyi kazandıran hisse senedi piysası olmuştur. Pazar değeri de 114 milyar dolara ulaşmıştır. Fakat geçen sene hisse senedi çok kötü bir performans sergilemiş ve en çok kaybettiren hisse senedi piyasası olmuştur. Türkiye yasaları itibariyle liberal bir ülke olmasına rağmen hem doğrudan yatırım hem de portföy yatırımı çekmekte zorlanmaktadır. Bunun en büyük sebebi de politik ve ekonomik istikrarsızlıktır. Türkiye'nin yabancı yatırım pastasından daha fazla pay alması için acil olarak politik ve ekonomik istikrara kavuşması gerekir. Türkiye potansiyelini daha iyi değerlendirdiği takdirde büyük fırsatlar önümüzdedir. xu