Duygusal zekanın akademisyenlerde tükenmişlik ile ilişkisinin incelenmesi

Gerek kamu gerekse özel sektör çalışanları, çalışma hayatında oluşan sorunlar, insan ilişkilerinin yarattığı stres ve gerginlikler sonucu duygusal olarak etkilenmekte ve başkalarını da etkilemektedirler. Yaşam doyumunun azalması, duygusal zenginliğin kaybolması ve duygusal enerjilerinin bitmesi, hayatlarının farklı kariyer aşamalarında bulunan tüm bireyleri etkileyebilecek bir sorunu gündeme getirmektedir. Bu sorun tükenmişliktir. Duygusal zeka; özellikle duygunun algılanması, asimilasyonu, anlaşılması ve yönetimini içerdiğinden, duygusal bilgileri işleme yeterliliğidir. Duygusal zeka duygular ve tepkiler arasındaki bağlantıları sezmeyi, bir karara duyguların mı yoksa düşüncelerin mi hükmettiğini bilmeyi, farklı seçimlerin sonuçlarını öngörmeyi ve bütün bu iç görüleri hayati konulardaki kararlılığımıza yansıtmamızı içermektedir. Araştırmanın amacı, akademisyenlerin duygusal zeka yeterlilik düzeyleri ile tükenmişlikleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını incelemektir. Bu çerçevede, kuramsal temel kısımda ilgili literatür taranarak, duygusal zeka ve tükenmişlik araştırılmış ve duygusal zeka ile tükenmişlik ilişkisini vermek alt amaç olarak belirlenmiştir. Akademisyenlerin duygusal zekası Chan'in EI12 ölçeği ile, Pozitif Duygusal Değerlendirme, Pozitif Duygusal Yönetim, Empatik Duyarlılık boyutları olarak tespit edilecektir. Akademisyenlerin duygusal zekalarının çalışma süreleri, yaş, cinsiyet, unvan, eğitim alanı gibi demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediği araştırılacaktır. Tükenmişlik boyutunu değerlendirmek üzere, Maslach Tükenmişlik Envanteri kullanılmıştır. Tükenmişliğin boyutları bu çalışmada Duygusal Tükenme, Kişisel Başarı, Duygusal Katılaşma, Duygusal Yumuşama ve Duyarsızlaşma olarak belirlenmiştir. Demografik değişkenlerle de duygusal zeka ve tükenmişlik unsurlarındaki değişiklikler incelenmiştir. Duygusal zeka ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan araştırmada hipotezlerin test edilmesinde, t testi, varyans analizi, faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Duygusal zeka ile tükenmişlik arasında düşük düzeyde pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Birinci bölümde duygu kavramı, zeka kavramı ve duygusal zeka kavramı ve duygusal zekanın göstergeleri tanıtılmaya çalışılmış. İkinci bölümde akademik kariyer tanımlanmış ve tükenmişlik kavramı, süreci ve tükenmişliğe etki eden unsurlar, tükenmişliğin sonuçları ve tükenmişliği önlemede örgütsel ve bireysel önlemler anlatılarak Türkiye'de ve yurt dışında yapılan tükenmişlik araştırmaları anlatılmıştır. Üçüncü bölümde duygusal zekanın tükenmişlikle ilişkisi incelenmiştir. Duygusal zeka göstergeleri tükenmişlikle ilişkilendirilerek akademisyenlerin kariyer safhalarında tükenmişlik yaratan unsurlar incelenmiştir. Yapılan literatür araştırmasına göre; Türkiye'de akademisyenlerin duygusal zeka davranışlarını inceleyen çok az çalışma tespit edilmiştir, ancak dünyada da henüz çok yeni olan duygusal zeka konusunda ülkemizde çalışmalar hız kazanmaya başlamıştır. Araştırma bulgularının duygusal zeka yeterliliği ile akademisyenlerin ve üniversitelerin tükenmişliği önleme politikalarını hayata geçirme olasılığının bulunması çalışmanın önemini arttırmaktadır. Araştırma sonuçları ilgili yazına ve kurama da bilimsel bir zenginlik katacak ve belirsiz kalan bazı alanları aydınlatacak niteliktedir.