Akreditasyonun performansa etkisi: Kızılay Kan Merkezi JCI Akreditasyonu örneği

Sağlık kurumlarında verilen hizmetin belli standartlara sahip olması gereği sağlık örgütleri tarafından uzun süre önce gündeme getirilmiştir. Bu konudaki gelişmenin günümüzde ulaştığı nokta, hasta odaklı bir kavram olan kalite güvencesidir. Klinik laboratuvarlar için kalite güvencesi, laboratuvar testlerinin güvenilirliğinin, verimliliğinin ve klinik kullanımının sürekli olarak geliştirilmesini ifade etmektedir. Bu amaçla bağımsız kurumlar tarafından laboratuvar işleyişi denetlenmekte ve kalite belgelendirilmektedir. Akreditasyon, yeterliliğin belgelenmesidir. Kurumun, belgeyi veren kurum tarafından belirlenmiş standartlara uygun olup olmadığı denetlenmektedir. Günümüzde ülkemizde Türk Akreditasyon Kurumu ve farklı ülkelerde 'Joint Commission International, College of American Pat Hologists, Health Quality Services ' gibi akreditasyon kurumları gönüllü üyelik temelinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Sağlık kurumlarında ve bu kurumların önemli bir parçası olan laboratuvarlarda kalitenin güvence altına alınması hem yasal, hem de etik bir zorunluluktur. Hizmet sektörünün en önemlisi olan ve kan bankacılığı faaliyetleri yürüten Kan Merkezleri, Toplam Kalite Yönetimi felsefesini benimsemiş ve bu doğrultuda sağlık kalitesini güvence altına alabilecek çalışmalara hız kazanmışlardır. Kan bankacılığında sunulan hizmetin kalitesinin yanı sıra sağlık hizmeti talep eden yararlanıcının güvenliğini de sağlayan sistemler geliştirilmektedir. JCI Akreditasyonunun son yıllarda uluslararası alanda en çok kabul görmüş değerlendirme modeli olarak karşımıza çıkması, tıbbi laboratuvar standardı çerçevesinde kan bağışının alınmasından, kan ürünlerinin üretilmesi ve dağıtımına kadar olan süreçlerin tamamında standartlar belirlemiş olması nedeniyle önemlidir. Sağlık hizmeti sunucuları, son yıllarda sundukları hizmetin kalitesinin yanı sıra sağlık hizmeti talep eden vatandaşların güvenliğini de kapsayan sistemler geliştirmek durumundadır. 'Uluslararası alanda JCI Akreditasyonu/denkliği'de bu noktada son on yılda en çok kabul görmüş olan değerlendirme modelidir. JCI Akreditasyonu ile ilgili laboratuvarların hizmet süreçleri bilimsel ve yasal kurallara dayandırılarak kan bağışından bileşenlerin dağıtımına kadar olan tüm süreçlerin hem klinik, hem de organizasyon idaresine yönelik standartları belirlenmiş ve sürekli gelişimi hedeflenmiştir. Türk Kızılayı Kan Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce yasal mevzuat dahilinde yürütülen kan bankacılığı faaliyetleri; modern kan bankacılığı, kalite ve akreditasyon alanlarında ülkemiz ve dünyadaki gelişmeler takip edilerek, ulusal ve uluslararası platformlarda akredite olarak yürütülmesi amaçlanmış; bu amaca yönelik olarak kan bankacılığı faaliyetleri kapsamında üç bölge kan merkezi için Joint Commission International tıbbı laboratuvarı akreditasyonu alınmıştır. Bu araştırmada Joint Commission International akreditasyonunun, Kızılay Bölge Kan Merkezlerinin kan bankacılığı faaliyetlerindeki performansına etkilerini ortaya koymak amaçlanmış, araştırma JCI tıbbi laboratuvar standardına sahip olan Orta Anadolu Bölge Kan Merkezi, Kuzey Marmara Bölge Kan Merkezi ve Ege Bölge Kan Merkezi müdürlükleri üzerinde yapılmış, ilgili müdürlüklerin sertifika öncesi ve sonrası faaliyet göstergeleri incelenmiştir. JCI Akreditasyonunun düzenli kan bağışçısı sayısı; kan bağışçılarının yaş, cinsiyet ve eğitim durumu dağılımındaki değişim göstergeleri; yıllık kan bağışı sayısı, yıllık kan bağışı sayısının ne kadarının düzenli kan bağışçısından sağlandığı, düzenli kan bağışçılarının bölgesel dağılımı ve bölgesel dağılım arasındaki farklılıklar; arz-talep göstergeleri; ret edilen kişi sayısı ve toplam başvurudaki yüzde değerleri; test pozitiflikleri gibi faaliyet göstergeleri üzerinde olumlu veya olumsuz anlamlı bir etkiye rastlanmamış, üretim laboratuvarı işlem göstergelerinde ise anlamlı etkiler saptanmıştır.