Türk ilaç sanayiinde kariyer yönetimi uygulamaları üzerinde bir çalışma

Kariyer, kişinin yaşamı boyunca edindiği, işe ilişkin deneyim ve faaliyetler olarak algıladığı tutum ve davranışlar dizisi olarak tanımlanabilmektedir. İnsanlar hem sosyal hayatlarında hem de iş hayatlarında kendileri için uygun gördükleri hedeflere ulaşmak amacıyla birçok faaliyette bulunmaktadırlar. Bu faaliyetler sonucunda oluşan deneyim ise bireyin kariyeri olarak tanımlanabilmektedir. Bu bağlamda kariyer, kişilerin çalıştıkları iş alanlarında, işin gerektirdiği bilgi, beceri, tecrübe, davranışlar ve yükselme koşullarına göre aşamalar kat etmek suretiyle, yükselmeleri sonucu ulaştıkları noktaları ifade etmek için kullanılmaktadır. Kariyer yönetimi, organizasyonların çalışanların yeteneklerini, ilgi alanlarını ve çıkarlarını analiz etmelerine yardımcı olması ve kariyer geliştirme faaliyetlerinin planlanması olarak geçmektedir. İnsan kaynakları sisteminin stratejik işlemleri arasında yer alan kariyer yönetimi; işgücünün ihtiyaçlarını tatmin etmek ve bireylerin kariyer hedeflerine ulaşmasını sağlamak için kariyer planlarının hazırlanması, düzenlenmesi ve yürütülmesi süreci olarak da tanımlanabilmektedir. Bu çalışmada kariyer, kariyer yönetimi süreci ve uygulanması literatür doğrultusunda açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra Türk İlaç Endüstrisi'nin gelişimi ve bugünkü durumu kısaca gözden geçirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türk İlaç Endüstrisi'de kariyer yönetimi uygulamalarına yer verilip verilmediğinin belirlenmesidir. Çalışma sırasında İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası ve Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği üyelerinden oluşan 80 ilaç firmasının, İnsan Kaynakları Bölüm Yöneticisine ya da Personel Müdürlülerine 18 soruluk anket formu uygulanmıştır. Araştırmada verilerin değerlendirilmesinde SPSS 16 istatistik paket programı uygulanmıştır. Ankete katılan firmaların büyük çoğunluğunda 100- 250 personel ve 30-50 yönetici bulunmaktadır. Ankete katılan firmaların %85,7'sinde lisans eğitimli yöneticiler ilk sırayı alırken, %52,4'ünde yüksek lisans eğitimli yöneticiler 2. sırayı alırken, %50'sinde doktora eğitimli yöneticiler 3. sırayı almıştır. Firmaların %28'inde kariyer planlama uygulandığı belirtilirken, %14'ünde uygulanmadığı belirtilmiştir. %42 oranında bir çoğunluk bu soruyu cevaplamamıştır. Tablo 10'da ise yine bu firmalarda kariyer yönetimi programı uygulanıp uygulanmadığı sonuçları görülmektedir. Firmaların %18'inde kariyer yönetimi uygulandığı belirtilirken, %24'ünde uygulanmadığı belirtilmiştir. Ankete katılan, çalışanlarına kariyer yönetimi ve kariyer planlaması uygulamadıklarını belirten firmalarda, programları uygulamama nedenleri sorulduğunda, kariyer geliştirme faaliyetlerinin maliyetinin yüksek olması 1. etken olarak gösterilmiştir. Firmalarda kariyer yönetimi sürecinde en büyük yüzde ile koçluk ve eğitim ve geliştirme programlarının kullanımı ilk sırayı alan kariyer yönetimi araçlarıdır. Anket sonuçlarına göre kariyer geliştirme programı uygulayan firmalarda, bu programların uygulanması sonucu kişilerde aşağıda sıralanan değişikliklerin meydana geldiği belirtilmiştir;Çalışanlar üretken olmaları için gerekli yeteneğe ulaşmışlardır. Çalışanlar firma içinde ve dışında kullanabilecekleri kariyerle ilgili karar verme becerilerini büyük ölçüde geliştirmişlerdir. Çalışanlar örgütsel değerlere daha fazla bağlanmışlardır. Çalışanların işgücü verimi artmıştır. Çalışanların teknolojik gelişmelerden geri kalmaması sağlanmıştır. Anket sonuçlarına göre kariyer geliştirme programı uygulayan firmalarda, bu programların uygulanması sonucu firmada, aşağıda sıralanan değişikliklerin meydana geldiği belirtilmiştir;Çalışanların iyi analiz edilmelerinden dolayı yöneticilik atamalarında başarısızlıklar önlenmiştir. Çalışanların hangi konularda potansiyelleri olduğu anlaşılmıştır. Kurumdaki kilit pozisyonlar için eleman bulmada zorluk çekilmesi sona ermiştir. Yeni işe giren çalışanların firmayı daha rahat benimsemişler dolayısı ile istifalar azalmıştır. Kurumda yedekleme olduğundan spesifik bir konuda çalışan kişi ayrıldığında zor durumda kalınması önlenmiştir. Ankete katılan tüm firmaların sonuçları değerlendirildiğinde, kariyer planlama ya da kariyer yönetimi uygulayan firmalarda gerek çalışanın bireysel olarak, gerekse firmanın örgütsel olarak olumlu yönde birçok değişim yaşadığı görülmektedir. Tüm bu nedenler ve sonuçlar göz önüne alındığında firmaların, kariyer yönetimi programlarına gerekli önemi göstermeleri, personellerini geliştirici yönde adımlar atmaları, günümüzün şartlarında devamlılıklarını sürdürebilmeleri için her türlü eğitim ve geliştirme faaliyetinden yararlanmaları gerektiği önerilmektedir.