Turizm-çevre bağlamında Turizm etkinliklerinin ortaya çıkardığı çevre sorunları ve çözüm önerileri

Genel olarak çevre sorunları, bu sorunların ortaya çıkışın da turizmin hızlı gelişiminin rolü ve turizmden kaynaklanan çevre sorunlarının giderilmesine yönelik alınabilecek önlemler bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Son yıllarda bütün dünyada ve özellikle ülkemizde nüfuslartışı ile birlikte hızlı bir sanayileşme ve kentleşme sürecinin yaşanması, buna bağlı olarak yaşam biçimlerinin şekil değiştirmesi, giderek çevre dengesinin bozulmasına sebep olmuştur. Bunun doğal sonucu olarak ortaya çıkan çevre sorunları; ülkelerin doğal hammadde kaynaklarının tahribine veya tükenmesine yol açarak insanlığın geleceğini tehdit eden boyutlara ulaşmıştır. Tüm ülke insanlarının ortak geleceğini ilgilendiren bu sorunların büyüklüğü karşısında hükümetlerin çevre konusuna duyarlı olmamaları düşünülemez. Günümüzde, 'Sürdürülebilir Kalkınma' nın ancak doğa ile uyum içerisinde, sağlıklı ve verimli bir çevrede gerçekleştirilebileceğinin bilincine varan ülkeler, kalkınma programlarında çevreye verilebilecek zararları da birlikte değerlendirerek, bu konuda önlem almak ve politika geliştirmek zorunda olduklarını kabul etmeye başlamışlardır. Kentlerin yerleşme yüzeylerini oluşturan iskan, çalışma, sosyal donatı, dinlenme ve bütün bunları birbirine bağlayan 308 ulaşım alanları iyi planlanmadıklarında çevre sorunları açısından kaynakların yok olmasına yol açtığı gibi kentlere de olumsuz etkileri olmaktadır. Kentlerin çalışma yüzeyi kapsamında bulunan sanayi ve ulaşım; Çevre Sorunlarının ortaya çıkışının temel ne de ni olarak gösterilmekle beraber, çevre kirlenmelerinden en az etkilenen de yine sanayi kuruluşları ile ulaşım sektörüdür. Oysa, konut alanları ile dinlenme alanları içinde önemli bir yeri bulunan turizm yerleşmeleri çevreyi ve doğayı kirlettikleri ölçüde kendileri de bu kirlenmelerden zarar görmektedir. Gerçekte koruma önlemleri alınmadan turimde aşırı kaynak kullanımı bir takım çevresel sorunları da beraberinde getirmektedir. Turizmin çevre üzerinde yarattığı olumsuz etkiler aşağıdaki noktalarda toplanabilir. 1- Turizmin yarattığı arazi talebi; verimli alanları turistik tesis alanlarına dönüştürmekte, doğal ve tarihi sitleri, kamuya ait ormanları yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakmaktadır. Tarımsal üretim alanlarının azalması toprak sahiplerini entansif tarıma zorlamakta veya arazilerini spekülatörlere satmaları ile sonuçlanmaktadır. Böylelikle turizm hem direkt hem de dolaylı olarak doğal peyzajı tüketmekte, oteller, ikinci konutlar ve turizmle ilgili diğer yan tesisler, yaygın ulaşım ve diğer alt yapı donanımları ile doğanın görünümü bozulmakta ve değişmekte dir. 309 2- İçraesuyu, kanalizasyon, arıtma, çöp toplama ve imhasx gibi teknik, altyapı donanımlarının üst yapı paralelinde gerçekleştirilememesi durumunda insan sağlığını tehdit edici boyutlarda su, hava ve toprak kirliliği ortaya çıkmakta doğal bitki ve hayvan türleri giderek yok olmaktadır. Taşıma kapasiteleri aşılmış yörelerde bu sorun daha da önem kazanmaktadır. 3- Özellikle bazı mevsimlerde turistik yoğunlaşmanın yaşandığı turistik mahallerde artan motorlu trafiğin yarattığı çevre kirliliği ve gürültü de bu olumsuzluklara eklenmektedir. Bütün bu olumsuz etkilere rağmen; bir döviz kaynağı olarak gelir arttırıcı, yeni üretim kollarına olanak verici ve istihdam yaratıcılığı' ile ekonominin bir ' kolu olan turizmin kalkınmakta olan ülkeler için taşıdığı önem açıktır. Havası ve suyu kirlenmemiş, toprağı bozulmamış, gürültüden ve diğer kirliliklerden arınmış temiz, güzel, yeşil, sağlıklı ve ekolojik açıdan dengeli bir çevrede yaşama isteği tüm insanların en doğal hakkıdır. Turizmde sürekli ve hızlı büyümeyi sağlayan temel öge ve turistler için çekim unsuru çevre olmaktadır. Çevre turistler için eğlence, neşe, dinlenme ve huzur kaynağıdır. Turizmin en önemli kaynak kullanım alanı doğal varlıklardır ve bunu tarihi ve kültürel varlıklar izlemektedir. Turizmin arz kaynaklarının tahribi ya da yok edilmesi turizmin varlığını ortadan kaldıracak tır. 310 'Sürdürülebilir Kalkınma' ve kaynakların sürekliliğinin sağlanması; kaynakların koruma önlemleri ile birlikte kullanılmalarına bağlıdır. Ekonomik büyüme ve gelişme çevre ile uyumlu olduğu sürece gerçekleştirilebilecektir. Bunun için alınacak önlemler aşağıdaki konularda yoğunluk kazanmaktadır. 1- Çevre korumacılığının halkın katılımı olmadan gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Her şeyden önce çeşitli kitlesel eğitim araç ve yöntemleri ile çevre bilincinin toplumun tüm kesimlerince benimsenmesi sağlanmalı gönüllü kuruluşların bu yöndeki faaliyetleri desteklenmelidir. 2- Tarım ve turizm alanları titizlikle korunmalı, turizme açılacak alanlar için yapılacak fiziksel planlama çalışmalarında koruma-kullanma dengesi gözetilmelidir. Ayrıca ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde hazırlanan planlarda bütünlük ve koordinasyon sağlanarak, plan ilke ve politikaları arasında tutarlılık bulunmasına özen gösterilmelidir. 3- Turizme açılmış alanlara öncelik verilmek şartıyla, potansiyel turizm alanlarındaki alt yapı sorunu acilen çözülmelidir. 4- Turistik yapılaşmalarda doğa ile uyuma özen gösterilmelidir. 5- Taşıma kapasitesinin yarattığı sorunların çözümü için mutlaka turizmin çeşitlendirilmesi gerekmektedir.