Bankacılık sektöründe dış ticaret işlemleri ve muhasebeleştirilmesi

Küreselleşmenin etkisi ile birlikte dünya rekabet unsurunun kol gezdiği büyük ve tek bir piyasa halini almıştır. Rekabetin bu denli odak olduğu bir dünyada, ülke ekonomileri de birbirleri ile etkileşim içerisinde olmak mecburiyetindedir. Fiyatın alıcı ve satıcı arasında belirlendiği bu piyasalarda alıcı minimum maliyet ile maksimum verimli malı satın almak isterken, satıcı minimum maliyet ile maksimum kazanç elde etmek amacındadır. Yerli pazarda hedeflediği maksimum faydayı sağlayamayan taraflar, birbirinden farklı coğrafyada olmalarına rağmen birbirleri ile ticaret etmek isterler ve böylelikle uluslararası ticaretin doğumuna sebebiyet verirler. Uluslararası ticaret ancak etkin bir dış ticaret bilgisine sahip taraflar için faydalıdır. Etkin bir dış ticaret bilgisi tarafların yönetim ve kontrol mekanizmalarını güçlü kılar ve taraflara dünya piyasasında rekabet edebilecek güç sağlar. Dış ticaret süreçlerinin sorunsuz bir biçimde yürütülebilmesi için bu sürece ilişkin bazı temel bilgilere haiz olunması gerekir. Ancak bu koşulda izlenmesi gereken prosedür, taraflarca doğru bir şekilde uygulanabilir. Dış ticarete taraf olan alıcı ve satıcının birbirinden farklı coğrafi ve siyasi sınırlar içerisinde olmaları ve birbirlerini yeterince tanımıyor olmaları aralarında güven sorunu oluşturmaktadır. Bu güven sorununun yegane çözümü ise bankaların dış ticarete aracılık etmesiyle çözüme kavuşur. Dış ticaret süreçlerinde bankacılık sektörü kıymetli bir role sahiptir ve bu roller arasında en önemlisi dış ticaret bedellerinin ödenmesine aracılık etmesidir. İşletmeler dünya pazarlarında rekabet edebilir güce sahip olmak için ciddi bir dış ticaret bilgisine ve işleme aracılık edecek bankacılık sektöründe gerçekleştirilecek süreçlere hakim olması gerekir. Özellikle dış ticarete konu mal bedellerinin ödenmesi esnasında bankaların gerçekleştirdikleri işlemleri doğru biliyor olmak işletmelere ciddi avantajlar sağlamaktadır. Bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri hariç olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde dış ticaret işlemlerine ait kavramlar, dış ticaret işlemlerinde kullanılan belgeler, teslim şekilleri, ithalat ve ihracat çeşitleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise dış ticaret işlemlerinde kullanılan ödeme yöntemleri ve bu ödeme yöntemlerine aracılık eden bankacılık sektörünün rolü ele alınmıştır. Üçüncü bölümde dış ticaretin dünyada ve Türkiye'de tarihsel gelişimi değerlendirilmiş ve bu değerlendirme Türk bankacılık sektörü açısından da yorumlanmıştır. Türk dış ticaret mevzuatına dair önemli hususlara da yine üçüncü bölüm kapsamında yer verilmiştir. Dördüncü bölümde Türk Muhasebe Standartları çerçevesinde Türk bankacılık sektörünün muhasebe yapısı aktarılmış, bankaların dış ticaret işlemlerine aracılık ederken kullandığı muhasebe hesapları hakkında bilgi verilmiştir. Dış ticaretin finansmanında güven kuruluşları olarak görev alan bankaların aracılık ettiği işlemler en genel anlamda bir çeşit para transferi işlemidir. Başka bir ifade ile dış ticarete konu mal bedelinin transfer edilmesi bankaların sıklıkla görev aldığı bir alandır. Bankacılık sektörünün dış ticaret işlemlerindeki yerini, borçludan tahsil edilen bedelin alacaklıya gönderilmesi olarak değerlendirmek doğru ancak yetersiz bir tespit olacaktır. Bankaların taraflara taahhüt ettiği çeşitli güvenceler sebebiyle aracılık ettiği tüm dış ticaret işlemlerine dair kayıtlarda sıklıkla bilanço dışı hesaplara rastlamak da mümkündür.