2015-2020 yıllarına ait elektrik fiyat ve maliyetinin serbest tüketici sayısına etkisi: Türkiye ve Kayseri örneği

Bu çalışmada Türkiye ve Kayseri'de elektrik fiyat ve maliyetinin serbest tüketici sayısına etkisi ve bu etkileşimde limitin düzenleyici rolünün saptanması amaçlanmıştır. Çalışmada elektrik fiyatlarının şekillenmesinde etkili olan faktörler, Türkiye geneli ve Kayseri ilinde elektrik maliyeti, perakende fiyatlar, tüketici limiti ve bu faktörlerin pazara etkisi incelenmiştir. Türkiye'de elektrik piyasası, yaklaşık 10 yıldır, belirli limitlerle düşerek serbestleşmesine rağmen Türkiye'deki tüketici sayısının yaklaşık sadece %2'si serbest piyasadan elektrik kullanmaktadır. Oldukça düşük düzeyde seyreden serbest tüketici sayısına etkili olan faktörlere ilişkin literatürde henüz bir araştırma olmadığı tespit edilmiştir. Elektrik birim fiyatı, maliyet ve serbest tüketici limitinin serbest tüketici sayısı üzerindeki etkisinin incelenecek olması çalışmayı önemli kılan en önemli unsurlar arasındadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda EPİAŞ şeffaflık platformundan elde edilen 2015- 2020 yılları arasındaki aylık serbest tüketici sayısı, elektrik birim fiyatı, elektriğin sanayi, ticarethane ve meskenler için birim fiyatı, Türkiye'deki serbest tüketici sayısı ve Kayseri'deki serbest tüketici sayılarına ilişkin veriler yıllara göre gerekli düzenlemeler yapılarak Excel ve SPSS programlarına aktarılmıştır. Veriler önce sütun grafikler ile gösterilmiş, ardından çizgi grafiklerde karşılaştırılmış ve bu karşılaştırmaların istatistiksel analizinde regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre elektrik maliyeti ve fiyatının Türkiye geneli ve Kayseri ilindeki serbest tüketici sayısı üzerinde negatif yönlü ve anlamlı etkiye sahip olduğu, elektrik maliyeti ve fiyatındaki artışın serbest tüketici sayısı üzerindeki olumsuz etkisinin, serbest tüketici limitinin sürekli olarak aşağı çekilmesi nedeniyle azaldığı bulguları elde edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulardan hareketle elektrik maliyet ve fiyatındaki artışın serbest tüketici sayısını olumsuz yönde etkilediği, buna karşın kamu erkinin serbest tüketici limitini her yıl aşağı çekmesi nedeniyle bu olumsuzluğun bir nebze giderilmekle birlikte serbest tüketici sayısındaki azalmanın her geçen gün azalmaya devam ettiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmanın literatür bölümünde yer verildiği gibi elektrik perakende şirketlerinin de pazarlama karmasındaki unsurları dikkate almasında yarar görülmektedir. Diğer bir ifadeyle piyasada pazarlama ve satış faaliyetinin tarafları memnun edecek şekilde yürütülebilmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir. Öncelikle rekabetin oluşabilmesi için en önemli koşul, enerji arzının enerji talebinden fazla olmasıdır. Bu sayede tedarik şirketleri fiyatta rekabet edebileceklerdir. Diğer taraftan mevzuata bağlı hususlar da pazarlama ve satış faaliyetini doğrudan etkilemektedir. Düzenleyici kurumların rekabetle ilgili almış oldukları kararlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Son olarak piyasaya yeni girmiş tedarikçilerin piyasa koşullarını bilmeden aşırı fiyat düşürerek müşteri elde etmesi ve sonrasında müşterilerin tedarikini sağlayamadığı için sözleşme fesihleri ve buna bağlı olarak müşterinin serbest tüketici piyasasına olan güven kaybı piyasanın gelişmesindeki sorunlar olarak değerlendirilmektedir.