Çokuluslu şirketlerin dünya pazarlarına yayılma stratejileri ve globalleşme üzerine etkileri

Globalleşme, dünya ekonomisinde çalışma yaşamını ve yaşam biçimlerini etkilemektedir. Bu etkilerin sorumluları ise genellikle dünya çapında etkinlik gösteren çok uluslu şirketlerdir. ABD, Japonya, Almanya, Fransa, isviçre, Hollanda, ingiltere gibi gelişmiş ülke merkezli büyük şirketler, hiçbir dünya ülkesinin başaramadığı ölçüde bir global bütünleşmeyi gerçekleştirmiştir. Bu şirketler dünya çapında mal, para ve bilgi akışını denetleyerek, faaliyetlerim sürdürürken dünya ekonomisine yön vermektedirler. Çokuluslu şirketler bir yandan faaliyetlerini yürütürken bir yandan da dünyayı bütünleştirmede itici güç rolünü üstlenmektedirler. Bu şirketler global düzeyde düşünüp, planlama yapan yöneticiler tarafından yönlendirilirler. Globalleşme süreci, çok uluslu şirketlerin yönetimi, faaliyetleri ve faaliyetlerindeki değişim düzeyini kapsar. Globalleşme süreci, firmanın faaliyetlerinin detaylı olarak analize bağlı olarak gelişir. Bu sürecin gelişiminde, çok uluslu şirketlerin dünya çapında faaliyetlerini sürdürme şekillerine bakılmalıdır. Bu çalışmanın birinci bölümünde, dünya pazarlarında değişimlerin kaynaklan olarak globalleşme, globalleşmeyi destekleyen gelişmeler, ekonomik bütünleşmeler ve üçler ekonomisi ele alınmıştır. Globalleşme sürecinde çok uluslu şirketlerin sahip oldukları avantajlara yer verilmiştir. ikinci bölümde stratejinin tanımlan yapılarak strateji seçiminde ve başansında önemli olan hususlar açıklanmaya çalışılmıştır. Çokuluslu şirketlerde stratejik planlama gereksinimi, stratejik planlamanın faydalan ve aşamalan incelenmiştir. Üçüncü bölümde çok uluslu şirketlerin dünya pazarlanna giriş ve yayılma yöntemleri, bu yöntemlerin avantaj ve dezavantajları ile bağlantılı olarak birlikte ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, global strateji alternatifleri ortaya koyularak, globalleşme ve global stratejiler üzerinde etkili olan hususlar açıklanmıştır. Global tüketiciler ağı oluşumu çerçevesinde global standardizasyon stratejisi ve global entegrasyon ağı oluşumu sürecinde işbirliği stratejileri detaylı olarak onaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu aşamada sunulan Ford-Mazda İşbirliği Projesi, çok uluslu şirketler arasında oluşanstratejik ilişkilerin gelişimi ve yönetim sürecinin geçirdiği aşamaları göstermede başarılı bir örnek olarak verilmiştir. Son bölümde ise firmaların global alanda başarılı olmalarının nedenlerine ve dünyanın en büyük gelirli şirketlerinin performanslarının incelenmesine, ülkeler ve sektörel açıdan değerlendirilmelerine yer verilmiştir. Dünyanın en büyük firmaları arasında, Türk firmaları olarak Sabancı ve Koç Holding örnekleri verilmiş ve dünya çapında konumlan incelenmiştir. 'Çokuluslu Şirketlerin Dünya Pazarlarına Yayılma Stratejileri ve Globalleşme Üzerine Etkileri' konulu tezimde, bana en başından itibaren konu seçiminde, en doğru kaynaklara ulaşmamda, verilerin değerlendirilmesinde, tezimin bugünkü haline gelmesinde ve sonuç olarak tezimin içeriğinin kalitesinin yükselmesine katkıda bulunan isimlerini sayamadığim pek çok kişiye, değerli fikirleri ve yapıcı eleştrileriyle bana yol gösteren Sayın Hocam Prof. Dr. Muammer Doğan 'a, teşekkürlerimi bir borç bilirim. Yasemin TORAMAN