İşletmelerde kontrol, finansal kontrol ve bütçeleme

VE SONUÇ Bu çalışmanın iç yapısı, sekiz bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, işletmenin önemli bir fonksiyonu olarak 'Kontror kavramının tanımı ve fonksiyonları anlatılmaya çalışılmıştır. Dilimizde çoğu kez denetim kavramı ile karıştırılan kontrol kavramının denetim kavramından farklı olduğu anlatılmaya çalışılmış, denetim fonksiyonunun daha çok geçmişşteki işlemlere yönelik olmasına karşılık, kontrol fonksiyonunun işletmenin geleceği ve hedefleri ile olan ilgisi irdelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde operatif ve stratejik kontrol kavramları üzerinde durulmuştur. Stratejik kontrol bir işletmenin sistematik olarak gelecekteki şans ve rizikolarını tanıyıp dikkate alması, başarı potansiyellerini, zayıf ve güçlü yönlerini tanıyıp değerlendirmesidir. Planlama ufku beş veya daha fazla yılı kapsar. Operatif kontrol ile stratejik kontrol arasındaki temel ayırım; operatif kontrolde kar yönetimi planlanırken, stratejik kontrolde işletmenin varlığını garantilemek olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bölümlerde bu kavramların birbirleriyle olan bağları ve farkları anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, kontrolün önemli bir kolu olan finansal kontrol tanım ve gerekliliği üzerinde durulmuştur. Finansal planın diğer faaliyet planları içindeki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Beşinci bölümde, finansal planlama ve bütçe konusu işlenmiştir. Finansal planlama ve bütçe, işletmenin hedeflerinin gerçekleşebilirliğini para ve fon boyutuyla ortaya koymaya çalışır. Finansal plan ve bütçeler işletmeler için önemli birer kontrol aracıdırlar. Altıncı bölümde, finansal planlamaya dayanak teşkil edecek finansal analiz ve kontrol üzerinde durulmuştur. Finansal planlama ve bütçe için işletmenin geçmişş faaliyet dönem verilerinin önemi ve bunlardan yararlanma yolları üzerinde durulmuştur. Yedinci bölümde ise bir endüstri işletmesinde uygulanan 'Bütçe ve Finansal Kontrol' konusunu işleyen bir uygulamaya yer verilmiştir. Uygulama daha çok, bütçeleme ve kontrolün genel olarak yöntemini açıklamaya yönelik hazırlanmıştır. Sürekli olarak büyüyen ve karmaşık bir yapı halini alan işletmelerde olan biten tüm işlemlerin, kontrol altında tutulması, bir yandan ise işletmelerin rotalarına uygun hareket etmelerinin kontrol edilmesiyle hedeflenenlerin 111 gerçekleşmesi mümkün olabilmektedir. Birçok krizin ve makroekonomik sorunların yaşandığı ekonomik dünyada bütçeleme ve finansal kontrolün önemi kuşkusuz tartışılmaz durumdadır. Bu çalışmada özellikle planlama ve kontrol ve bunun için kullanılan araçların önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Gerçekten, işletmelerin uzun vadede var olabilmeleri için bu fonksiyonları tam olarak yerine getirmeleri zorunludur. Firmaların geçmişş verilerinden yararlanmak, plan ve bütçede oldukça önem taşımaktadır. Bu nedenle firmaların göstergeleri olan mali tabloların gerçeği yansıtması, bu çalışmayı yapan kişilerin başarılarını arttıracaktır. Mevcut verilerin gerçeği yansıtabilmesi, ancak tüm işlemlerin kayıt disiplini içinde olması ile mümkün olur. Uygulamada da sıkça karşılaşılabileceği gibi, hemen hemen bütün işletmelerde finansal kontrol aracı olarak bütçeleme yapılmaktadır. Ancak bütçeleme işletmelerin büyüklüklerine göre değişiklikler göstermektedir. Büyük işletmelerde bütçeleme ve finansal kontrol için departmanlar oluşturulmakta ve bu işler için konusunda yeterli eğitim almış kişiler istihdam edilmektedir. Gelişmiş ülkelerde işletmeler, gelecekteki durumlarının ne olacağını veya istenen hedeflere nasıl ulaşacaklarını operatif ve stratejik kontrol araçları yardımı ile tahmin edebilmektedirler. İstikrarlı ekonomilerde gelecek dönemlere ait tahmin edilen finansal tablolardaki sapmalar minimum seviyelerde olmaktadır. Bu durum ise bu departmanlarda çalışanların başarısını artırmakta ve böylece bu bölümlerin gelişmesine neden olmaktadır. Ülkemiz ekonomisinin gelişmesi ve istikrarlı bir yapıya kavuşması, işletmelerin finansal planlama ve kontrol çalışmalarını daha gerçekçi hale getirecek ve böylece gerek yatırım, gerek üretim ve gerekse satış planlarının uygulamaya geçmesi mümkün olabilecektir. Operatif kontrol, diğer bir ifade ile kısa dönemdeki kar ve finansal planlama, hemen hemen tüm işletmelerde yapılmaktadır. Ancak bunun başarılı olabilmesi tüm ayrıntıların dikkate alınması ile mümkün olabilir. Küçük, orta ve büyük tüm işletmeler kısa, orta veya uzun dönemlere göre planlama yapmak zorundadırlar. Bu planlar, işletmelerin bir ifade ile varış noktası için çizilmiş rotasını oluştururlar. Globalleşen dünyada diğer firmalarla rekabet edebilmek ve varlığını sürdürebilmek için firmalar, gelecek periyotlar için planlar yapmak ve bunları uygulamak zorundadırlar. 112