İşletmelerdeki altı sigma uygulamalarının etkinlik değerlendirmesi

Pazarların küreselleşmesi, iletişimin artması, dünya çapında bilgi alışverişinin kolaylaşması ve teknolojide yaşanan gelişmeler rekabeti büyük ölçüde arttırmıştır. Benzer durumdaki şirketlerin birbirleriyle rekabet edebilmesi için, kaynaklarını etkin ve verimli şekilde kullanması bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu nedenle günümüzde, gelişen pazar koşullarına ayak uydurabilmek ve rekabetçi olabilmek için mevcut kaynakların olabildiğince etkin kullanılması gerekmektedir. Bunu sağlamak için şirketlerin performanslarını değerlendirmeleri ve gerçekleştirdikleri özdeğerlendirmeler ışığında stratejiler geliştirmeleri gerekmektedir. Altı Sigma, konu, iş süreçlerinin iyileştirilmesi olduğu zaman akla ilk gelen, en değerli ve en kabul görmüş metodolojilerden biridir. Altı Sigma'nın TÖAİK olarak bilinen süreç iyileştirme modeli ile gerçekleştirilen projeler şirketlerin ekonomik ve teknik olarak kazanımlar elde etmesini sağlamaktadır. Bu tez çalışması, işletmelerdeki Altı Sigma uygulama performanslarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmek ve ne derece etkin olduklarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, değerlendirmeye tabi tutulan işletmelerin etkinliklerini belirlemek ve iyileştirme önerilerinde bulunmaktır. Altı Sigma uygulayan işletmelerin etkinliklerini belirlemek ve kıyaslamada bulunmak amacıyla 10 yurtiçi işletme ile 2 yurtdışı işletmenin yer aldığı 12 işletme için Veri Zarflama Analizi ile çıktı bazlı etkinlik değerlendirmesi yapılmıştır. Literatür araştırmaları ve şirketin Altı Sigma uygulamalarından beklentileri göz önüne alınarak üç girdi ve iki çıktıdan oluşan model oluşturulmuştur. Girdi değişkenleri olarak literatür taraması ve istatistiksel analizler neticesinde; Altı Sigma eğitim alan sayısı, Kara Kuşak sertifikalı sayısı ve proje süreleri belirlenmiş olup çıktı değişkenleri olarak ise projelerden sağlanan getiri ile proje kalite puanları alınmıştır. Bu işletmeler içerisinden 5 tanesinin Altı Sigma uygulamalarında etkin bir işleyişinin olduğu, 7 tanesinin ise etkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkin olmayan işletmelerdeki temel problemin proje getirisi sağlanmaması ya da gerçekleştirdikleri projeler için doğru getiri hesabı yapılamaması olarak belirlenmiştir. Bu problemi aşmak için proje seçim sürecinde getiri analizi yapılmalı ve firma stratejileri ile uyumlu geniş katılımlı projeler tetiklenmelidir. Proje tiplerine göre getiri hesabı yapılmalı ve raporlanmalıdır. Bu sayede Altı Sigma ile sağlanan getirilerin ölçümlenmesi ve raporlanması ile hem çalışanların Altı Sigma'nın faydalarını daha net ve kolay görmelerini sağlayacak hem de üst yönetimin Altı Sigma çalışmalarına gösterdikleri desteği artıracaktır. Proje kalite puanı düşük olan ve nitelikli proje üretmede sıkıntı yaşayan işletmelerde, proje üretme yetkinliğini ve TÖAİK 5 adımındaki eskikliği giderici yönde çalışmalar yapılmalıdır. Bunların yanı sıra mevcuttaki yetişmiş insan kaynağından faydalanmak için hedef yayılımı Altı Sigma'yı kapsayacak şekilde genişletilmeli ve sorgulanabilir ve takip edilebilir bir yapıda izlenmesi sağlanmalıdır. Hedef yayılımın ve takibinin yapılmasının yanı sıra iyi uygulamaları teşvik edici takdir ve ödül mekanizmaları işletilerek motivasyon arttırıcı unsurlarla da programın etkinliğinin arttırılmasına yönelik çalışmalar planlanmalıdır. Literatürde VZA ile Altı Sigma projeleri değerlendirmesi ile ilgili çalışmalar yer almasına rağmen organizasyon bazında Altı Sigma uygulama etkinliğinin değerlendirilmesi anlamında benzer bir çalışma yer almamasından dolayı literatürde öncü olma özelliğini taşımaktadır. Çalışmada ilk olarak Altı Sigma ile ilgili genel bilgiler verilmiş, sonraki bölümde performans analizinin önemi ve performans analizi çeşitleri aktarılmış, yöntemler arası karşılaştırmalar yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise çalışmada kullanılacak yöntem olarak seçilen VZA detaylı olarak anlatılmıştır. Beşinci bölümde uygulama aşamasında ele alınacak çalışma için gerekli olan literatür çalışmasına yer verilmiştir. Altıncı bölümde ise, çalışmanın akışı tarif edilerek beyaz eşya sanayinin önde gelen şirketlerinden birinin sahip olduğu işletmeler için Altı Sigma uygulama etkinliğinin VZA ile değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, istatistiksel analizler ile mevcut durum değerlendirmesi yapılmış ve işletmelerin etkin olabilmesi için yapması gerekenler belirtilerek genel durum değerlendirilmiştir.