Kredi risk yönetiminde mali analiz

Bankacılık sektöründe yaşanan ciddi problemler; yetersiz kredi standartları, zayıf portföy risk yönetimi ile banka müşterilerinin kredibilitesinde bozulmaya yol açabilecek ekonomik gelişmeler ve diğer koşullardaki değişmelerin iyi izlenememesinden kaynaklanmaktadır. Kredi kurumlarının karşılaşabilecekleri potansiyel temel riskler, kredi ve piyasa riskleridir. Kredi kurumları, mevduat kabul etme ve ödünç verme işlevleri nedeniyle çeşitli riskler altına girmektedir. Bunlardan kredi riski; bir bankanın kredi müşterisinin ya da kendisiyle bir anlaşmaya taraf olan gerçek ya da tüzel kişinin, anlaşma koşullarına uygun biçimde yükümlülüklerini yerine getirememesi riskidir. Kredi risk yönetiminin amacı; uygun parametreler içinde bankanın maruz kalabileceği riskleri yöneterek, getirişini maksimize etmektir. Bankalar portföylerindeki tüm kredi risklerini yönetmek ve diğer risklerle olan ilişkisini göz önünde bulundurmak durumundadır. Kredi riskinin etkin şekilde yönetimi, risk yönetimine kapsamlı bir yaklaşımın temel unsurlarından biri olarak kabul edilmektedir. Kredi riskine maruz kalınması, dünyadaki en önemli banka problemlerinden biri olduğundan, bankalar ve gözetim-denetim otoriteleri; kredi riskinin tespit edilmesi, ölçülmesi ve izlenmesi konularına büyük önem vermektedir. 2000 yılından itibaren Türkiye'de uygulanmaya başlayan dezenflasyon programıyla birlikte kredi ve kredi risk yönetimi faaliyetlerinin önem kazanması beklenmektedir. Bankalar, sağladıkları fonları ekonomiye yönlendirirken emniyet ve verim unsurlarım dikkate almaktadır. Kredilendirme; bankalar açısından karlı, karlı olduğu kadar da riskli bir uygulamadır. Kredi talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişi firmaların, kredi değerliliklerinin ölçülmesinde etkin analiz yöntemlerinin kullanılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye'de kredi taleplerinin değerlendirilmesinde en yaygın olarak kullanılan yöntem finansal tabloların analizidir. Değişik ve ileri finansal analiz yöntemleri kullanılmakla birlikte kredi risk analizi, risk ölçme ve derecelendirme yöntemleri henüz yeterince kullanılmamaktadır. Günümüzde etkin bir kredi analizinin, iyi bir risk yönetimi politikasıyla mümkün olacağının önemi daha iyi anlaşılmıştır. Bu nedenle bankların kendi vizyonlarına ve yapılarına uygun politikaları geliştirmesi gerekmektedir. Dünya ve Türkiye ekonomisinde yaşanan gelişmelerin yalandan izlenmesi ve sektörel etkilerinin erken tespit edilmesi, etkin kredi risk yönetiminin temel unsurları olarak kabul edilmektedir. Hazırlanan çalışmada, yeni kredi tahsisi ya da mevcut kredilerin yenilenmesi sırasında kullanılan analiz tekniklerine farklı bir yaklaşım getirilmiştir. Rasyonel kredi kararlarının alınmasında temel teşkil eden faktörler üzerinde durulmuş ve kredi analizinin aşamaları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Kredi risk analizi uygulamasında; dünya ekonomisindeki gelişmeler, OECD'nin hazırlamış olduğu 'Dünya Ekonomisinin Görünümü' raporunda yayınlanan veriler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Türkiye ekonomisindeki gelişmeler değerlendirilirken; 1998, 1999 ve 2000 yıllarının ilk altı-dokuz aylık dönemlerine ait verileriler kullanılmıştır. Analizde; GSMH, enflasyon oranları, konsolide bütçe ve ödemeler dengesi gibi temel makroekonomik göstergeler yorumlanmıştır. Kredi risk analizinde, ülke ekonomisi ve sanayileşmede lokomotif sektör özelliğine sahip olması nedeniyle demir çelik sektörü incelenmiştir. Ekonomik konjonktürdeki gelişmeler ve sektörel beklentilerden hareketle, firmaların kalitatif ve kantitatif verileri detaylı bir şekilde analiz edilerek firma kredi değerlendirme raporları hazırlanmıştır. Kalitatif analizde firma, yapılan piyasa araştırması sonucu iç ve dış kaynaklardan sağlanan veriler doğrultusunda değerlendirilmektedir. Kalitatif analiz, ilk defa kredi ilişkisine girilecek firmalarda büyük önem taşımaktadır. Kantitatif analizde ise, firmanın finansal tabloları analiz edilmektedir. Çalışmada; kredi risk analizinin, kredi kararlarının alınmasındaki önemini vurgulanmakta ve kredi talepleri değerlendirilirken izlenen analiz aşamaları detaylı bir şekilde incelenmektedir. XI