Finansal olmayan bilgilerdeki şeffaflığın işletmelerin finansal performansına etkisi: Gelişmekte olan ülkelerde ampirik bir araştırma

İşletmeler finansal performanslarını daha üst seviyelere yükseltmek için hangi unsurların finansal performanslarına etki edeceğini bilmeli ve bu unsurlara yönelik olarak kendilerini geliştirmelidir. Şeffaflık da işletmelerin finansal performanslarına etki edebilecek unsurlardan biri olarak görülebilir. Şeffaflık; işletme ile işletmeye ait finansal ve finansal olmayan bilgilerle ilgilenen kişi veya kurumlar arasındaki etkileşimi düzenleyen kavram olan ve önemi her geçen gün artan kurumsal yönetim kavramının temel ilkelerinden birisidir. Şeffaflık kavramının da aynı kurumsal yönetim kavramı gibi gün geçtikçe öneminin arttığı ve kapsamının da genişlediği görülmektedir. Günümüzde işletme paydaşları yalnızca finansal bilgiden değil finansal olmayan bilgiden de faydalanarak işletme ile ilgili karar süreçlerine yön vermektedir. İşletmeler de paydaşların bu taleplerine cevap verebilmek için finansal bilgilerinin yanı sıra finansal olmayan bilgilerini de yayınlamaya başlamışlardır. Şeffaf olan işletmeler ise işletme paydaşlarına sağladıkları güven ile birlikte sürdürdüğü faaliyetlerinde daha etkin olabilecek ve dolayısıyla finansal performansı da yükselebilecektir. Araştırmanın amacı da işletmelerin raporlamalarındaki şeffaflık düzeyleriyle finansal performansları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda işletmelerin çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim konularındaki bilgilerini paydaşlarına raporlar halinde sunmalarındaki şeffaflık düzeylerinin, muhasebe ve piyasa temelli finansal performans göstergeleri dikkate alındığında finansal performanslarına etki edip etmediği araştırılmıştır. Çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim konularındaki şeffaflık düzeyinin tespit edilebilmesi için Bloomberg tarafından yayınlanan ve işletmeleri söz konusu konular ile ilgili bilgilerini ne düzeyde açıkladıklarını nicelik yönünden değerlendirerek işletmelerin skorlarını belirleyen Bloomberg Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim Açıklama Skoru tercih edilmiştir. İşletmelerin finansal performans düzeylerini tespit edebilmek için ise muhasebe temelli finansal performans göstergelerinden, Faiz, Vergi ve Amortisman Öncesi Kar ve Aktif Karlılık Oranı, piyasa temelli finansal performans göstergelerinden ise TOBIN Q oranı ve Piyasa Değeri/Defter Değeri oranı kullanılmıştır. Araştırmada kontrol değişkenlerine de yer verilmiştir. Bu değişkenler, İşletme Büyüklüğü, İşletmenin Yaşı, Finansal Kaldıraç Oranı, Cari Oran, Big Four Denetim Durumu ve ülkelerin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla değerleridir. Araştırma gelişmekte olan ülkelerde faaliyet gösteren ve 2010- 2019 yılları arasında ilgili verilerine ulaşılabilen işletmeler özelinde gerçekleştirilmiş ve panel veri analizi ile analizler yapılmıştır. Analizlerde standart hatalara karşı dirençli tahminci yöntemlerinden hem Arellano, Froot ve Rogers Tahmincisi hem de Driskoll-Kraay Tahmincisi kullanılarak analizlerin standart hatalara karşı direnci ve sonuçlarının tutarlılığı sağlanmıştır. Analiz sonuçları göstermektedir ki; işletmelerin çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim skorları işletmelerin finansal performansları üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir açıklama gücüne sahiptir. Bir başka ifadeyle işletmelerin şeffaflık düzeyleri ile finansal performansları arasında anlamlı bir ilişki vardır.