Otomotiv sektöründe stresle başa çıkma becerilerinin karar verme davranışına etkisi

Otomotiv sektörü çalışanları, kompleks üretim faaliyetlerinin kesintisiz devam etmesini sağlamak, üretim eksenli şirket organizasyonlarında ticari ve kurumsal faaliyetlerin devamını sağlamak ve pazarda tutundukları yeri korumak ve geliştirmek gibi birçok yönetimsel, organizasyonel veya operasyonel görev üstlenmektedirler. Görev sahalarına göre çalışanlardan kimi zaman herhangi bir karar verme durumunda kalmaksızın kendilerinden istenen faaliyetleri yerine getirmeleri beklenirken, kimi zaman da karar verme inisiyatifini alarak işlerini yalın bir akış içerisinde gerçekleştirmeleri beklenmektedir. Çalışanların yoğun iş temposu esnasında karar verme davranışlarını etkileyen birçok unsur bulunmaktadır. Bu unsurlardan birisi de strestir. Özellikle sıralı ve zamanında üretim gibi temel hedefleri olan çalışanların, faaliyetlerini görev tanımlarına ve sahalarına göre değişkenlik gösterebilecek belirli bir stres faktörü altında gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Çalışanların stresle başa çıkabilme becerilerinin seviyeleri onların stres kaynağına karşı geliştirmiş oldukları stratejileri değerlendirerek analiz edilebilmektedir. Bu araştırmada ele alınan problem, özellikle üretim baskısı ve süre kısıtları gibi stres faktörleri altında çalışan otomotiv sektörü çalışanlarının stresle başa çıkabilme becerilerinin onların işlerini yaparken karar verme davranışlarını nasıl etkilediğini incelemektir. Stresle başa çıkabilme becerileri değişkeninin karar verme davranışı üzerindeki etkilerinin incelendiği bu çalışmada aynı zamanda demografik değişkenlerle de bağlar kurularak çalışanların başa çıkma becerileri veya karar verme davranışlarının yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum ve tecrübe ile ilişkileri araştırılmıştır. Araştırma, Bursa il merkezinde yer alan otomotiv ana sanayilerinden Tofaş, Karsan ve Renault ile yan sanayilerden Martur, Fompak, Beyçelik ve Coşkunöz fabrikalarında çalışan toplam 452 ofis ve saha çalışanının katılımıyla 16 Kasım 2017- 24 Ocak 2018 tarihleri arasında elde edilen verilerin analizine dayandırılmıştır. Veri toplama yöntemi toplam 42 sorudan oluşan anketler aracılığıyla yapılmıştır. Toplanan veriler 'SPSS 20' ve 'MINITAB 16' programları yordamıyla analiz edilmiştir. Araştırma modelinin geliştirilmesi aşamasında stresle başa çıkma becerileri, karar verme davranışları ve iki kavram arasındaki ilişkiler ile ilgili alan yazın araştırması yapılmış ve daha önceki çalışmalarda hangi modellerin kullanıldığı incelenmiştir. Ayrıca söz konusu modellerin hangi yöntemlerle veriler topladığı, ölçümler yaptığı ve bu sonuçları ne şekilde değerlendirdikleri derinlemesine araştırılmıştır. Çalışmanın hipotezleri belirlenirken daha önceki çalışmalardaki hipotezler incelenmiş ve mevcut çalışmada sunulan hipotezlerin gerekçeleri oluşturulmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre, stresle başa çıkabilme becerilerinde kadın ve erkek bireyler arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir ve kadın çalışanların erkek çalışanlara oranla daha fazla stresle başa çıkma becerisine sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan bekar çalışanlar ile evli çalışanlar arasında karar verme davranışları arasında anlamlı bir sonuca ulaşılmamıştır. Çalışmanın bir başka sonucuna göre çalışanların yaş grupları ile stresle başa çıkabilme becerileri arasında anlamlı bir farklılaşma saptanmıştır. Son olarak, stresle başa çıkabilme becerileri ile karar verme davranışları arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiş olup; stresle başa çıkabilen çalışanların daha tutarlı ve güçlü karar verme davranışları sergiledikleri gözlemlenmiştir. Stresle başa çıkabilme becerilerinin karar verme davranışlarına etkisinin incelendiği bu çalışmada, iki kavram arasındaki bağlantı derinlemesine incelenerek hem sektördeki yönetim kademelerine hem de alt düzey çalışan kademelerine kendilerini ve davranışlarını tanıma, davranışlarına etki eden faktörlerden birisi olan 'stres ve başa çıkabilme stillerini' tanıtma ve farkındalık oluşturarak sonraki çalışmalara ışık tutma hedeflenmiştir.