Hisse senedi değerleme yöntemleri ve temel analiz

Türkiye'de Sermaye Piyasası son yıllarda çok hızlı bir gelişme ve büyüme dönemi içine girmiştir. Hızlı bir şekilde büyüyen bu piyasa içinde hisse senedi piyasası da çok geniş bir yere sahiptir. Özellikle 1986 yılından sonra yaşanan gelişmelere de paralel olarak birçok şirket halka açılmaya başlamış, bu da hisse senedi piyasasına daha da hızlı bir ivme kazandırmıştır. Hisse senedi yatırımlarında yatırımcıların karşılaştıkları en büyük sorunlar hangi hisse senedine ne zaman yatırım yapılacağı ve bu hisse senedinin ne zaman elden çıkarılacağıdır. Hangi hisse senedine yatırım yapılacağı, o hisse senedinin özellikleri, taşıdığı risk ve bu risklere karşılık sağlayacağı karlılık çerçevesinde yapılacak çeşitli analizlerle çözüm bulabilir. Yatırım zamanının seçimi ise hem o hisse senedinin gerçek değeri göz önüne alınarak değerlendirilmesi ayrıca temel analiz içinde de yer alan ekonomi analizi gibi faktörlerin yardımıyla saptanmalıdır. Bu çalışma yatırımcıların bu sorunlarına çözüm getirebilecek olan, hisse senedi değerleme yöntemleri ve temel analiz konusunu işlemiştir. Çalışmanın ilk bölümünde hisse senetleri hakkında çeşitli bilgiler verilmiş, ikinci bölümde ise hisse senedi değerleme yöntemleri incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise ekonomi, endüstri ve ortaklık analizinin ayrı ayrı incelendiği temel analiz konusu ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Çalışmanın birinci bölümü hisse senedi tanımı, türleri, değerleri ve hisse senetleri hakkında diğer bilgileri kapsamaktadır. Bu bölümde ilk olarak hisse senetlerinin tanımı yapılmış, daha sonra hisse senedi çıkarabilecek kuruluşlar ve hisse senetlerinde şekil şartları incelendikten sonra hisse senetleri çeşitleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu bölümün son iki kısmında önce rüçhan hakkı, temettü, varant gibi çeşitli hisse senedi işlemleri anlatılmış, son kısımda ise hisse senedi değerleri ayrıntılarıyla açıklanmıştır. İkinci bölüm hisse senedi değerleme yöntemlerini içermektedir. Önce temettü ödemelerini model alan değerleme yöntemleri ele alınmış, sırasıyla tek dönem dividantdeğerleme modeli, birden çok dönem için dividant değerleme modeli ve temettülerdeki büyümelerinde modele dahil edildiği yöntemler anlatılmıştır. Diğer hisse senedi değerleme yöntemleri olan Fiyat/Kazanç oranı metodu, Piyasa/Defter değeri oranı metodu, gelecek beklentilerinin yansıtıldığı iskonto Edilmiş Net Nakit akımları analizi ve Tasfiye değeri yaklaşımı da bu bölümde ayrıca açıklanmıştır. İkinci bölümün son kısmında ise gerçek değerin yorumu ele alınmıştır. Hisse senedi değerlemesi gerçekte bugünkü değer kavramına dayanmaktadır. Yatırımcı için hisse senedinin değeri, yatırımcının o hisse senedinden gelecekte sağlayacağı gelirlerin bugüne indirgenmiş değerine eşittir. Hisse senetlerine yatırım yapan bir kimse iki türlü gelir elde eder. Bunların ilki dönemsel olarak sağlanan temettü geliri, diğeri ise elde tutma dönemi sonunda hisse senedi satıldığında elde edilecek değer artışıdır. Bir anlamda hisse senedinin gerçek değerinin belirlenmesine yönelik bir değerlendirme yöntemi olan temel analiz çalışmanın üçüncü bölümünde ele alınmıştır. Temel analize önce makro düzeyde bir ekonomi analizinin anlatımı ile başlanmış, milli gelir, yatırımlar, istihdam, enflasyon ve faiz hadleri, bütçe açığı, dış ticaret ve parasal göstergeler gibi hisse senedi fiyatlarında dalgalanmalara sebep olabilecek genel ekonomik faktörler üzerinde durulmuştur. Daha sonra endüstri analizi açıklanmış, endüstrilerin hangi dönemlerde yatırımcılar için daha cazip olabileceği belirtilmiştir. Temel analizde ele alınan diğer bir kısım ise firma analizidir. Önce firma analizinde kullanılan nitel faktörler açıklanmış yani firmanın dağıtım kanalları, yönetim becerisi, rekabet, mamullerinin özelliği gibi olgular incelenmiştir. Daha sonra firma analizinde nicel faktörler anlatılmış, bu kısımda da mali tablolar, bu tablolardaki bilgilerin kalitesi gibi konular üzerinde durulmuştur. Firma analizindeki son kısım ise oran analizidir. Bu analizde de firmanın gerçek konumunu belirleyen çeşitli likidite, faaliyet, finansal yapı ve karlılık oranları belirtilmiştir. Temel analizde üzerinde durulan son bölüm kar tahmini ve hisse senedi değerinin hesaplanmasıdır. Ekonomi, endüstri ve firma ile ilgili yapılan incelemelerden sonra sıra hisse senedinin gerçek değerinin saptanmasına gelmiştir. Eğer hisse senedi için hesaplanan gerçek değer piyasadaki fiyatın üzerinde ise bu hisse senedine yatırım yapmanın uygun olduğu belirtilmiş aksi takdirde ise yatırım için iyi bir zaman olmadığı görüşüne varılmıştır. Tezimin son bölümü olan uygulama kısmı ise Bekoteknik Sanayi A. Ş.'nin hisse senedi değerlemesine ayrılmıştır. Önce kuruluş ile ilgili tanıtıcı bilgiler verilmiş, daha sonra sırasıyla; ortaklık yapısı, şirketin faaliyetleri ve sektör içindeki konumu, organizasyon ve yönetim durumu ile grup hakkında bilgiler anlatılmıştır. Bu bölümün son kısımları ise geçmişş dönem bilanço ve gelir tablolarına dayanılarak yapılan rasyo analizi ve şirket değerlendirmesine aittir. Bekoteknik A. Ş.'nin değeri altı ayrı metodla hesaplanmış ve böylece hisse senedinin olması gereken gerçek değeri her bir metoda göre ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bekoteknik A. Ş. hisse senedi değerlemesi uygulamasının sonuçları ise bu kısmın son bölümünde uygulamanın değerlendirilmesi başlığı altında ayrıntılarıyla açıklanmıştır.