Produktionsplanung mit hilfe der linearen optimierung und eine anwendung in einem unternehmen in der Türkei

Üretim, bir dizi girdi elemanının önceden belirlenmiş çıktı elemanlarınadönüşebilmesi amacıyla düzenlenmiş işlemler bütünüdür. Mevcut pazarda rekabet avantajı yakalamak isteyen işletmeler için, üretimde verimlilik faktörünün hayati bir önemi bulunmaktadır. Üretim planlaması, işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda üretim yapmasını sağlayacak bir takım planlama faaliyetlerini içermektedir. Bir işletmede üretim planlamasının temel amacı, belirli bir ürünün istenilen miktarda üretiminin, en az maliyetle, istenilen zamanda ve nitelikte gerçekleştirilmesidir. Özellikle son yıllarda bilgisayar teknolojileri alanında meydana gelen gelişmeler, üretim planlaması sürecini daha da kolaylaştırmıştır. Bilgisayar destekli üretim planlaması sayesinde işletmenin ana hedeflerinden biri olan üretimin arttıtrılması ve kıt kaynakların, işletme amacına uygun olarak en verimli biçimde kullanılması sağlanmıştır. Günümüzde artan rekabet koşulları maliyetin önemini şirketler için büyük ölçüde arttırmıştır. Şirketler varlıklarını uzun süreli koruyabilmek için maliyetlerini asgari düzeye indirmek ve bu sayede mümkün olan en yüksek karı elde etmeyi amaçlamaktadırlar. Bu amaçlara ulaşabilmek için doğrusal programlama yardımıyla yapılan optimal üretim planlaması kullanılır. Yani günümüzde, işletme, ekonomi ve muhasebe dallarını yakından ilgilendiren konulardan biri olan doğrusal programlama, kaynakların optimal dağılımını elde etmeye, maliyetleri minimize, karı ise maksimize etmeye yarayan bir tekniktir. Doğrusal programlama, tüm optimizasyon metodları arasında çok önemli bir yere sahiptir. Bu durumun sebebi, doğrusal programlama metodunun matematiksel olarak son derece basit ve açık bir şekilde gösterilebilmesi ve de bu metodun bilgisayarlar tarafından da desteklenmesidir. Tecrübeler göstermiştir ki, işletme ve iktisat alanında meydana gelen problemler, doğrusalmetodlar yardımıyla tatmin edici doğrulukta çözülebilmektedir. Bu bitirme tezinin amacı bir teşebbüsteki üretim planlama sürecini incelemek ve doğrusal programlamanın üretim planlanmasında kullanılmasının sağladığı yararları, seçilen işletmelerde yapılan uygulamalarla ortaya koymaktır. VIDoğrusal Programlama yardımıyla üretim planlaması konulu bitirme tezi beş ana bölümde incelenecektir. Giriş bölümünde çalışmanın amacı ve konuları hakkında kısa bilgiler verildikten sonra, ikinci bölümde önce üretim konusu ele alınacak, daha sonra üretim sürecinin planlanması incelenecek, zamana göre planlama çeşitleri ve orta dönemli üretim planları açıklanacaktır. Doğrusal programlama, yöneylem araştırmasının en önemli konularından biridir. Üretim, yönetim ve işletme sistemleri ile ilgili sorunların çözümü için kantitatif metotlar kullanan, matematik, grafik, sezgisel modellerle ifade edilerek, bu modellerin çeşitliyöntemlerde optimal çözüme ulaşmasını sağlayan, sorun çözme ve karar verme bilimineyöneylem araştırması denir. Yöneylem araştırması matematiksel hale dönüştürülebilenproblemlere bilimsel yöntemlerle çözüm bulur ve sistemi bulunduğu durumdan daha iyi bir duruma getirmeyi amaçlar. Bu özelliklerinden dolayı doğrusal programlama ve yöneylem araştırması üretim sürecinin planlanmasında çok önemli bir yere sahiptir. Bitirme tezininüçüncü bölümünde doğrusal programlama ve yöneylem araştırması hakkında geniş kapsamda bilgi verilecek ve çeşitli örneklerle verilen bilgiler desteklenecektir. Ayrıca bilgisayar destekli üretim planlamasında kullanılan çeşitli yazılımlar da tanıtılacaktır. Günümüzde, doğrusal programlama tekniği teoride gelişmiş olmasına rağmen aynı durumu tekniğin uygulamasında görmek mümkün değildir. Tezin son bölümünde doğrusal programlama tekniği, seçilen şirketin optimal üretim planlanmasında kullanılacaktır. Bu bölümde hedeflenen gerçek hayattan alınan ve matematiksel hale dönüştürülebilen bir probleme çözüm bulmaktır. Uygulama bölümünün ilk kısmında doğrusal programlama yardımıyla yapılan üretim planlamasının taleplerin belirli olduğu durumlarda uygulanmasıgösterilecektir. Bunun için seçilen şirket kısaca tanıtıldıktan sonra problemin modelioluşturulacak, modeler MS Excel Solver ve Lindo programları yardımıyla çözülecektir. Planlamalar, gelecek odaklı olduğu için, içlerinde her zaman belirsizlikler taşır. İşte bu sebepten dolayı taleplerin belirsiz olma durumuna günlük hayatta çok sık rastlanır. Uygulamanın ikinci kısmında doğrusal programlama yardımıyla yapılan üretimplanlamasının, taleplerin belirsiz olduğu durumlarda uygulanması gösterilecektir. Bunun için önce yine seçilen şirket kısaca tanıtılacak, problemin modeli oluşturulacak ve modeller MS Excel Solver yardımıyla çözülecektir. Böylece taleplerin belirsiz olduğu durumlarda da şirketlerin rekabet gücü arttırılmış ve doğrusal programlamanın endüstrideki önemi daha iyiaçıklanmış olacaktır. Bu çalışmada doğrusal programlamanın üretim planlamasında sağladığı faydalarınaçıklanmasının yanı sıra, doğrusal programlamanın taleplerin belirsiz olduğu durumlarda da başarıyla uygulanabildiği çeşitli örneklerle ispatlanmış olacaktır.