İnşaat yap-sat sektöründe faaliyet gösteren firmaların kredilendirilme süreci ve kredi tahsis modelleri üzerinde bir araştırma, Trabzon örneği

Gelişmekte olan ekonomilerde inşaat yap-sat sektörünün, gelişime ve büyümeye olan katkısının çok önemli olduğu bilinmektedir. İnşaat yap-sat sektörü, fonladığı yüzlerce meslek dalını ve çok sayıda alt sektörü harekete geçirme özelliğine sahiptir. İnşaat yap-sat sektörünün durağanlaştığı dönemlerde, işsizliğin arttığı, enerji ve akaryakıt, demir-çelik, çimento, cam, ağaç ürünleri ve mobilya, kimya, plastik, makina, motor, bankacılık, sigortacılık, teknik müşavirlik vb. birçok sektörde krizin başlaması kaçınılmaz olmaktadır. Ekonomik gelişim sürecinde lokomotif olma özelliğine sahip inşaat yap-sat sektörünün doğru şekilde kredilendirilmesine, fon yönetiminin etkin ve verimli bir şekilde yapılmasına katkı sağlamayı amaçlayan çalışmamızda; inşaat yap-sat sektörüne en az maliyetle fon temini sağlayan ve aynı zamanda konut satın alma potansiyeline sahip bireylere güven ve finansal kolaylıklar saylayan proje finansmanı modeli araştırılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde, inşaat yap-sat firmalarının sıklıkla kullandıkları bir fon yöntemi olan banka kredisinin tanımı, işlevleri, unsurları, kredi süreci ve sınıflandırılmasına yer verilmektedir. İkinci bölümde, inşaat yap-sat firmaları sınıflandırılmış, sektörün SWOT analizi yapılmış, yap-sat firmalarında kredi ihtiyacının oluşumu, bankaların inşaat yap-sat firmasına kredi tahsisinde dikkat ettikleri noktalar, yaşanan zorluklar belirtilmektedir. Ayrıca bu bölümde, yap-sat sektörünün sat-yap sektörüne dönüşümü aktarılmaktadır. Üçüncü bölümde, inşaat yap-sat sektöründe faaliyet gösteren firmaların, sektörü fonlayan bankaların ve konut satın alma potansiyeline sahip tüketicilerin karşılaştıkları risklere yer verilmektedir. Bu bölümde inşaat yap-sat firmalarına bankalar tarafından sunulan kredi modelleri, yap-sat firmalarının ilişki içinde olduğu belediyeler ve yapı denetim firmaları ile ilişkileri ayrıca aktarılmaktadır. Bankaların, inşaat yap-sat firmalarına sunduğu finansman modelleri içinde, proje finansmanı modelinin özellikleri aktarılarak, yap-sat sektörüne sağladığı avantajlar ve tüketici üzerindeki olumlu yansımalarına da yer verilmektedir. Çalışmamızın dördüncü bölümünde, Trabzon'da faaliyet gösteren inşaat yap-sat firmalarının sermaye yapıları, eğitim düzeyleri ve mesleki yeterlilikleri, müşteri memnuniyetine verdikleri önem, satış güçleri, sorumlulukları ve yaşadıkları sorunlar araştırılmıştır. Diğer taraftan Trabzon'da yaşayan ve konut satın alma potansiyeline sahip tüketicilerin beklentileri üzerine yapılan araştırma sonucunda; aile gelir düzeyi ile orantılı olarak konut satın alma düşüncesinin her zaman mevcut olduğu, kira giderinden kurtulmak ve yatırım yapmak için konut satın alma eğiliminin arttığı gözlenmiştir. Nüfus artışı ile orantılı olarak artış gösteren konut ihtiyacı, çarpık kentleşme sorununun çözümüne yönelik oluşturulan kentsel dönüşüm projeleri dikkate alındığında, inşaat yap-sat sektöründe iş hacminin arttığı görülmektedir. Çalışmamız neticesinde inşaat yap-sat sektöründe faaliyet gösteren firmaların proje finansmanı modeli ile fonlandırılmasının, firmaların finansman giderlerini minimize ettiği, tüketici üzerinde güven oluşturduğu ve firmaların satış gücünü artırdığı bulgularına ulaşılmıştır.