Finansal kaldıraç derecesinin hisse senedi değeri üzerine etkisi

Finans kuramında ve finansal yönetim alanında önemli temel sorunlardan biri de firmanın optimum sermaye yapısının saptanmasıdır. Sermaye yapısı bir işletmenin borçları ile özsermayesinin piyasa değerleri arasındaki oransal ilişkiyi ifade etmektedir. Finansal riskin geleneksel nitelikteki göstergesi olan borç/öz sermaye oranı finansal yapı içinde borçların özvarlığa göre payını yansıtmaktadır. Borcun maliyeti yatırımın beklenen getiri oranından düşük olduğu sürece, yatırımları öz sermaye dışındaki kaynaklarla finanse etmenin işletmenin getirilerini artıracağı tartışılmaz bir gerçektir. Ancak faaliyetlerin finansmanında giderek borç türündeki kaynaklara yönelmek işletmenin finansal riskini artıracak ve finansal riskin artması ile işletme daha zor ve yüksek maliyetle ek kaynak sağlama durumuna düşecektir. Çünkü borca ait faiz ödemeleri sabit çıkışları gerektirdiğinden borç tutarındaki artış işletmenin borç ödemesini güçleştirecek ve böylece işletmenin getirilen riskli olma özelliğine sahip olacaktır. Diğer yandan işletmenin getirilerindeki risk artışı, hisse senedi sahiplerinin artan riski karşılamak amacı ile eşit miktarda öz sermaye getirişi artışı talep etmelerine neden olabilir. Bu durumda, öz sermaye maliyetindeki artış borç kullanımı nedeniyle artan getirilen giderecek ve işletmenin toplam değeri aynı kalacaktır, Böylece finansal yapıdaki değişim anlamlı olmayacaktır. Fakat finansal riskin artması sonucu, karlılık; beklenen oranda artırılamazsa, işletmenin hisse senetlerinin değeri düşme eğilimi gösterecektir. Buna karşılık, hisse senedi sahiplerinin talep edeceği getiri artışı, borç kullanımının işletmenin karından sağlayacağı ek artışlardan daha az olması halinde, işletmenin değeri artacaktır. Bu durumda sermaye yapısı kararları işletmenin değerini, dolayısıyla hisse senedi sahiplerinin gelirlerini etkileyecektir. Bu nedenle çalışmamızın birinci bölümünde sermaye yapısı ve yapının oluşumu ile ilgili kararlar açıklanmış ve işletmelerin borçlanma politikalarının önemli olup olmadığı tartışılmıştır. Bu bölümde ayrıca, işletmelerin ne miktara kadar borçlanmaları gerektiği, diğer bir deyişle, optimum sermaye yapılarının ne olması gerektiği açıklanmış ve optimum sermaye yapısının nasıl belirlenmesi gerektiği üzerine çeşitli modeller incelenmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde, kaldıraç ve risk konuları ele alınarak aralarındaki ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca, beta katsayıları ve risk ilişkisi gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın son bölümünde ise Türkiye'deki işletmelerin finansal yapılarında görülen gelişmeler ve 1987- 1996 dönemi içinde sermaye yapısındaki ve hisse senedi fiyatlarındaki değişmelerin istatistik bakımdan anlamlı olup olmadığı araştırılmıştır. Bu bölümde ayrıca, İMKB'ye kote olan 32 işletme üzerinde yaptığımız analizlerle Türkiye'deki işletmelerin hisse senetlerinin finansal kaldıraç oranındaki değişmelerden etkilenip etkilenmediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun için, önce borsaya kote olmuş 32 işletmenin 1987- 1996 yıllan arasındaki dönem itibariyle hesaplanan finansal kaldıraç oranları ve hisse senedi değişim oranları üzerinde varyans analizi ile anlamlı şekilde farklılıklar gösterip göstermediği araştırılmış, ikinci aşamada eğer işletmelerin finansal kaldıraç oranları ve hisse senedi değişim oranları söz konusu dönem içinde anlamlı farklılıklar gösteriyorsa, finansal kaldıraç oranındaki değişmelerin hisse senedi değerini nasıl etkilediği çeşitli istatistik ve ekonometrik yöntemlerle saptanmaya çalışılmıştır.