İş adamlarının yaşam ve çalışma değerleri

insanlar, insan doğası, kültürel ve bireysel özellikleri bakımından bazı değerleri paylaşırken bazı değerleri diğer insanlara göre daha az ya da daha çok benimsemekte ve hayatlarının amacı da sahip oldukları değerlerin benimsenmişlik derecelerine göre şekillenmektedir. Hayatın önemli bir bölümünü 'çalışma' oluşturmakta ve insanlar çalışmayla ilgili değerler de geliştirmektedirler. İnsanların çeşitli yaşam alanlarını yansıtan değerler arasından hangisini ya da hangilerini daha fazla önemsediklerini görmek amacı ile birçok çalışma yapılmış olmasına karşın yaşam değerleri ile çalışma değerleri arasındaki ilişki araştırma konusu olarak pek ele alınmamıştır. Bu iki alan arasındaki ilişkiyi görmeyi amaçladığımız bu çalışmada, öncelikle yasanım çeşitli alanlarım göz önünde bulundurarak değerler konusunda incelemeler yapmış olan kuramcıların değer tanımlarım, kuramlarını ve insanların hangi değerleri hayatlarında daha fazla önemsediklerini ortaya çıkarmaya yönelik ölçeklerini inceledik. Maslow, Graves, Allport, Vernon, Lindzey, Rokeach, Hofstede ve Kluckhohn'un görüşlerine yer verdiğimiz bu bölümde gördük ki tüm kuramcılar, insanların değerlere farklı biçimlerde ulaştığım iddia etmekle birlikte evrensel bir değer sisteminin varlığından bahsetmişler ve tüm insanların sahip olduğunu ya da olabileceğini düşündükleri değerleri saptamaya çalışmışlardır. Bunun yanı sıra yine tüm kuramcılar saptamış oldukları değerlerin herkes için farklı oranlarda önemli olduğunu ve böylece bazı değerlerin bazı insanlar için hayatin önemi ve amacı haline gelerek davranışları yönlendireceğini vurgulamaktadırlar. Çalışmanın daha sonraki bölümünde, çağlar boyunca çalışmaya nasıl bir anlam yüklendiğini ve çalışmayla ilgili ortaya konmuş farklı yaklaşımları inceledik. İslam çalışma ahlakı, Protestan çalışma ahlakı, Hümanizm, Marxizm, örgütsel ve boş zamanla ilgili çalışma inançları ve varlık ahlakı ile ilgili yaklaşımları irdelediğimiz bu bölümde, bunlardan bir kaçının bazı noktalarda örtüşmekle birlikte, çalışmayla ilgili farklı olguları içerdiklerini gördük. MÜSIAD, TÜGİAD ve TÜSİAD üyesi iş adamları üzerinde yaptığımız bu çalışmada hangi çalışma değerlerine daha fazla önem verildiğini anlamak üzere çalışmaya yönelik çeşitli yaklaşımları yansıtan ölçeklerden yararlanarak hazırladığımız 68 ifadeli ölçüm aletinden 22 ifadenin anlamlı biçimde beş faktör altında yer aldığını saptadık. Saptanan bu faktörler tarafımızdan Haklı Kazanç. Kendini Geliştirme. Çalışkanlık. Bireysellik ve Maddi Kazanç olarak isimlendirildi. Seçmiş olduğumuz derneklerin üyelerinin dinsel değer bakımından farklılaştığım tahmin ettiğimizden, yaşam tarzlarını İslam dini kurallarına göre biçimlendiren iş adamları ile buna göre biçimlendirmeyenler arasında çalışma ile ilgili yaklaşımlarında bir farklılık olup olmadığına bakmak üzere yaptığımız analizler sonucunda tahmin ettiğimiz gibi MÜSİAD üyelerinin dine TÜGİAD ve TÜSİAD üyelerinden anlamlı olarak daha fazla önem verdikleri görüldü. Ayrıca, dine önem veren iş adamlarının çalışma sürecinde Haklı Kazanç ve Çalışkanlığı, anlamlı biçimde daha fazla önemsedikleri saptandı. Yapılan regrasyon analizi de dini değerin Çalışkanlık ve Haklı Kazanç üzerinde bir katkıya sahip olduğunu göstererek bu bulguyu desteklemiş ve diğer bazı yaşam değerlerinin de çalışma değerleri üzerinde katkısı bulunduğunu göstermiştir. Deneklerin çalışma değerlerini ayrıca yaş, eğitim ve çalıştırdıkları eleman sayısı bakımından da inceledik. Yaptığımız analizler sonucunda yaşam değerlerinde yaşa göre fark çıkmış, çalışma değerlerinde ise eğitim biçimi ve çalıştırılan eleman sayısına göre farklılıklar ortaya çıkmıştır.