Hastane eczacılarının iş sağlığı ve güvenliğine yönelik görüş ve tutumları: Ankara örneği

İş sağlığı ve güvenliği, çalışanın ve yapılan işin korunması çalışmalarını kapsayan geniş bir bilim dalıdır. İnsan ve çalışma odaklı bir konu olması nedeniyle hem ulusların kendi içerisinde hem de küresel anlamda bütün dünyayı ilgilendiren bir alan olmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği çalışmaları, insan sağlığını merkez aldığı ve önleyici çalışmalar ortaya koyduğu için konunun devlet, işveren ve çalışanlar tarafından dikkatle ele alınması gerekmektedir. Hastane işletmeleri gibi zor ve tehlikeli çalışma ortamlarında hem hasta hem çalışan sağlığını direkt etkilemesi yönünden detaylı planlanması önem arz etmektedir. Bu araştırma kapsamında, sağlık işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda esas taraflar olan; devlet, işveren olarak hastane yönetimi ve çalışan olarak eczacının kendisinin iş sağlığı ve güvenliğinde üzerine düşen yükümlülükleri ne ölçüde yerine getirdiğinin değerlendirilmesi ve bu sonuçlara etki eden faktörlerin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. İş sağlığı ve güvenliğinde eczacılar arasında görüş ve tutum değişikliklerine neden olan demografik ve çalışma ortamı kaynaklı etkenler belirlenerek, hastane işletmelerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamının oluşturulması için gerekli koşulların tespit edilmesine çalışılmıştır. Hastane eczacılarından alınan bu görüşler ışığında iş sağlığı ve güvenliği için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca eczacıların vermiş oldukları yanıtlardan elde edilen bulgular; devlet, özel ve üniversite hastaneleri arasında analiz edilmiş olup, iş sağlığı ve güvenliği konusunda hastanelerin durum farklılıkları ortaya koyularak bütün hastaneleri kapsayan ortak bir iş sağlığı ve güvenliği düzenlemesi için gerekli değişkenler araştırılmıştır. Devlet, işveren ve çalışan yükümlülüklerinin belirlenmesi amacıyla Devebakan (2007) tarafından geliştirilen ve Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış Sağlık İşletmelerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Ölçeği kullanılmıştır. 206 hastane eczacısından alınan veriler analiz edilmiştir. Elde edilen verilere açıklayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizi başta olmak üzere istatistiksel çalışmalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda hastane eczacılarının değerlendirmeleri incelendiğinde; iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri konusunda kendilerine yüksek oranlarla öz değerlendirme yaptıkları ve kendi çalışmalarını çok olumlu olarak nitelendirdikleri görülmüştür. Eczacıların, devletin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumluluklarını yerine getirdiğini düşündükleri ve hastaneler arasında en çok özel ve üniversite hastanelerinde çalışan eczacıların devletin çalışmalarını olumlu yönde değerlendirdikleri bulunmuştur. Hastane yönetimlerinin değerlendirildiği bölümdeki sonuçlar ise; devlet ve çalışan yükümlülükleri bölümlerine göre daha düşük oranlara sahip olsa da, genel olarak olumlu değerlendirilmiştir. Üniversite hastaneleri yönetimleri, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirme açısından en iyi yönetim durumu olarak nitelendirilmiştir. Hastane eczacılarının değerlendirmelerini etkileyen faktörlere detaylı analizler uygulandığında ise, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almış olma durumunun araştırma modelindeki en önemli değişken olduğu saptanmıştır.