Comparing the performances of major airline companies by traditional and airline-specific ratios and measures

Bu çalışma havayolu endüstrisindeki büyük işletmelerin geleneksel oranlar ile birlikte sektöre özel oran ve ölçülerle analizini içermektedir. Sözü edilen oranlar beraber kullanılarak dünyanın en büyük ve en rekabetçi pazarlarından olan havayolu endüstrisindeki işletmeler finansal performansları bağlamında incelenmekte ve karşılaştırılmaktadır. Oran analizi yöntemi, mali tabloların incelenmesinde kullanılan temel unsur olarak görülmektedir. Bu yöntem şirketlerin finansal beyanlarında halka açıkladıkları bilgilerin kantitatif analizini içermektedir. İşletmelerin bilanço, gelir ve gider tablosu ile nakit akım tablosu gibi temel ve ek mali tablolarında yer alan farklı öğeler arasındaki ilişkileri gösteren söz konusu oranlar şirketlerin performansını değerlendirmek amacıyla kullanılan önemli bilgilerdir. Dolayısıyla oran analizinde bir şirketin likidite, finansal yapı, etkinlik ve karlılık açısından incelenmesi için net işletme sermayesi, cari oran, asit-test oranı, toplam varlık devir hızı, öz kaynak karlılığı, toplam varlık karlılığı, kar marjı, faaliyet karı, borç/öz sermaye oranı ve kaldıraç oranı gibi finansal oranlarını hesaplanmakta ve karşılaştırılmaktadır. Buna ek olarak, her sektör kendi özelliklerini taşıdığı için sektöre özel oranlar, sektör ile ilgili daha derin analiz yapılmasına ve sektörün anlaşılmasına yardımcı olmak için geliştirilmiştir. Bu nedenle çalışma; geleneksel oran analizinde kullanılan oranlar dışında havayolu endüstrisi ile ilgili arz edilen koltuk mesafesi, ücretli yolcu mesafesi, ortalama yük faktörü ve ücretli yolcu için mesafe başına gelir ya da hasıla gibi diğer bazı ölçü ve oranları da içermektedir. Burada sözü edilen ASK ölçüsü, uçuş sırasındaki mevcut koltuk sayısının, koltuklar dolu olsun ya da olmasın, mesafeyle çarpımını ifade eder. ASK= Uçak başına koltuk sayısı x Uçuş Mesafesi RPK ise uçaktaki ücretli yolcuların mesafeyle çarpımını temsil etmektedir. ASK hesaplamasında yolcuların uçakta olması ya da olmaması önemli değilken; RPK hesaplamasında sadece ücretli yolcuların bulunduğu koltuklar hesaplamaya dahil edilmektedir. RPK= Ücretli Yolcu Sayısı x Uçuş Mesafesi Yük faktörü oranı kapasite kullanımı için kullanılan, RPK ve ASK değerlerini karşılaştırarak ücretli yolcular tarafından doldurulan koltuk miktarını ortaya koymaktadır. LF= RPK/ ASKÜcretli yolcu için mesafe başına gelir veya hasıla bir yolcunun bir kilometre uçmak için ödediği tutar olarak karşımıza çıkmaktadır. RRPM= Yolculardan Elde Edilen Toplam Geliri / RPK şeklinde hesaplanmaktadır. Yukarıda sözü edilen havayolu işletmelerine özel oran ve değerlendirmeler havayolunun faaliyet kapsamını ifade etmektedir. ASK ve RPK değerleri faaliyetlerin büyüklüğünü ifade etmekte; LF ve hasıla oranları hesaplanarak karşılaştırmalar yapılmaktadır. Bu çalışma Kuzey Amerika, Asya, Avustralya ve Avrupa'dan seçilen ve dünya çapında faaliyet gösteren büyük havayolu şirketlerinden farklı havayolu sınıflarını ve farklı işletim stratejilerini içermektedir. İşletmelerin kriz sonrası yılları ifade eden 2011- 2013 dönemindeki performansları geleneksel oran analizi ve sektör oranları ile incelenmekte ve karşılaştırılmaktadır. Tam hizmet taşıyıcılarından kasıt; düşük maliyetli taşıyıcılara göre daha yüksek bir ücret karşılığında birinci sınıf ve business class oturma, daha iyi kabin hizmeti, daha iyi yemekler, eğlence hizmetleri ve özel havaalanı bekleme salonları vb. hizmetler sağlayan havayollarıdır. Havayollarının işletim stratejileri ise varılacak yerin mesafesi ile ilgili olup kısa mesafeli uçuş en çok üç saat süren yurt içi veya yurtdışı uçuşlardır. Orta mesafeli uçuşlar üç ila altı saat süren uçuşlar ve son olarak uzun mesafeli uçuşlar da altı saatten fazla süren genellikle non-stop olan uçuşları ifade eder. Havayolu taşımacılığının kendine özgü bir özelliği de işin doğasının uluslararası olmasıdır. Bunun temel nedeni, uçakların uzun mesafeler alıyor olması ve uçaklarla, hız avantajını kullanarak rekabet edebilecek herhangi bir ulaşım aracının olmamasıdır. Havayolları, dünyanın farklı uluslarının yük ve yolcularını taşımaktadır. Aynı zamanda ekonomik büyüme ve havayollarının liberalleşmesi havayolu taşımacılığı ve trafiğinin talebini de oldukça etkilemektedir. Öte yandan havayolu endüstrisi verimliliğini korumak için rekabet edebilirlik, yakıt fiyat değişkenliği, küresel ekonomi, havayolu güvenliği, yenilik, düşük maliyetli taşıyıcıların ortaya çıkması gibi birçok zorlukla karşı karşıya kalmaktadır. Çalışma boyunca, havayolu endüstrisinin kazançlarında dalgalanmaların yaşandığını, önemli kar dönemlerinin ardından finansal kayıpların da gerçekleştiği gözlemlenmektedir. Ayrıca yüksek kaldıraç oranları nedeniyle havayolu endüstrisinin ağır borç yapısına sahip olduğu da görülmektedir. Bununla birlikte, birikmiş zararlar nedeniyle negatif ya da çarpık borç-özsermaye oranı ile karşılaşılmaktadır. Negatif veya pozitif fakat düşük miktardaki işletme sermayesi, uzun dönemli borcun belli oranlarda periyodik olan ödenmesi anlamına gelen yüksek kaldıraca sahip olması ile açıklanabilir. Daha önce belirtildiği gibi, havayolu endüstrisi değişken bir yapıda olduğu için, beklenmedik finansal dalgalanmalar arkasında birçok neden bulunmaktadır. Yüksek miktardaki borç nedeniyle büyük faiz maliyeti, siyasi istikrarsızlık, İzlanda ve Japonya'da gerçekleşen doğal afetler, Euro Bölgesi borç sorunları ve ekonomik durgunluk gibi sorunlar; tam hizmet taşıyıcılarını etkilemiş, düşük maliyetli taşıyıcıların yararına olmuştur. Havayollarına özel oran ve istatistiklerden bahsedildiğinde; neredeyse tüm havayolu endüstrisinde, kar eden ve etmeyen yıllar da göz önüne alınarak, operasyonel büyümeyi temsil eden ASK ve RPK büyümelerine bakıldığında, rekabetin üst düzeyde olduğu fark edilmektedir. Çalışma kapsamındaki işletmelerin geleneksel ve havayollarına özel oranlarının incelenmesi sonucu aşağıdaki sonuçlara varılabilmektedir: Ekonomik büyüme ve havayolu sektörünün küresel anlamda liberalleşmesi; havayolu taşımacılığı ve trafiği için yeni pazarlar üretme ve düşük maliyetli taşıyıcıların ortaya çıkmasına yönelik talebi oldukça etkilemektedir. Sektörde rekabetçi bir yapı oluşmakta ve söz konusu rekabet ortamı büyük havayolu şirketleri üzerinde baskı kurarak, çoğunlukla son yıllarda ortaya çıkan diğer şirketleri de dikkate almasını, finansal yapı ve faaliyetleri açısından sürekli şekilde karşılaştırma yapmayı gerekli kılmaktadır. Diğer bir deyişle, havayolları rekabet edebilirliğini daha fazla borcu finanse etmeye karşılık ASK ve RPK'larını arttırarak sürdürmektedir.