Havacılıkta kalite ve JAR 145 onaylı bakım organizasyonu

2000'li yılların eşiğinde olduğumuz şu günlerde, her alanda artan rekabet koşulları, değişen müşteri talepleri ve hızlı bir şekilde gelişen bilim ve teknoloji, şirketleri yeniden yapılanmaya zorlamaktadır. Bu yeniden yapılanmada esas alınan öğe ise, 1980'li yılların başından itibaren toplumları dalgalar halinde saran kalite hareketidir. Kalite kavramının önem kazanması ile birlikte yeni sistemlerin kurulmasında referans olarak kullanılabilecek birçok kalite standardı yayınlanmıştır. Uluslararası Standardizasyon Teşkilatı tarafından yayınlanan ve en yaygın olarak kullanılan kalite standartları, ISO 9000 standartlarıdır. Bunlardan ISO 9001, tasarım/geliştirme, imalat, tesis ve hizmette kalite güvence olarak tanımlanan ve kapsamı en geniş olan standarttır. ISO 9002, tasarım/geliştirme dışında ISO 9001'in tüm gerekliliklerini içerir. ISO 9003 ise son muayene ve testlerde kalite güvence sistemi olarak- tanımlanır. Yukarıda da belirtildiği üzere, kalite kavramının önem kazanmasının ve yeniden yapılanma ihtiyacının ortaya çıkmasının nedenlerinden birisi de teknolojik gelişmelerdir. Hava araçları da bu teknolojik ürünlerden birisidir. Bir hava aracının kendisinden beklenen güvenilirlik, hız, dayanıklılık, estetik gibi özelliklere sahip olabilmesi için kaliteyi temin edecek kurallara uygun şekilde tasarlanması, imal edilmesi, bakımının yapılması ve işletilmesi gerekir. Havacılık faaliyetlerinin başlamasından itibaren gerek ulusal gerekse uluslararası kuruluşlar tarafından bu amaçlara yönelik kurallar ve düzenlemeler yayınlanmıştır. Bugün ISO 9000 standartları havacılık sektöründe de geçerli ve kullanılmakta olan bir standart olmasına karşın, havacılık sektörü için özel olarak hazırlanmış standartlar tercih edilmektedir. Havacılık sektöründe söz sahibi olan ve çeşitli standartlar ve kurallar yayınlayan kuruluşlardan en önemlileri şunlardır: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı, ABD Sivil Havacılık Teşkilatı ve 1990 yılında Avrupa Sivil Havacılık Teşkilatları tarafından kurulan Birleşik Havacılık Otoriteleri. Bir hava aracının bakımının belirli kurallar çerçevesinde uygun tesislerde yapılması, güvenilirlik, zamanında uçuş ve maliyetlerin en aza indirilmesi bakımından son derece önemlidir. JAA tarafından sivil havacılık sektörüne hizmet veren bakım organizasyonları için yayınlanan JAR 145, JAA onaylı bir bakım organizasyonu olabilmek için gerekli şartlan içermektedir. Bir bakım organizasyonunun JAR 145 onayı alabilmesi için JAA üyesi bir ülke sınırları içinde bulunması veya bu sınırlar dışında ise JAA'nın söz konusu organizasyona JAA üyelerince ihtiyaç duyulduğu konusunda ikna olması gerekmektedir. Organizasyon onay için genel olarak, uygun ve yeterli tesis, yeterli ve vasıflı personel, iş ve personel kayıt sistemi, sertifikalandırılmış bakım, bağımsız kalite sistemi, uygun dokümantasyon, prosedürlere uygun çalışma şartlarını sağlamalıdır. ISO 9001 standardı ile karşılaştırıldığında daha dar kapsamlı olan JAR 145 bugün Avrupa'da üst seviyede geçerliliğe sahiptir. Türkiye'nin en büyük havayolu işletmesi olan THY'ye ait Bakım Merkezi yaptığı çalışmalar sonucunda JAR 145 onayı almıştır. Türkiye de faaliyet gösteren özel bakım organizasyonları da onay alabilmek için gerekli çalışmaları sürdürmektedirler.