Çokuluslu işletmelerde işe alma politikası Ankara ve İstanbul'da imalat sektöründe faaliyet gösteren çokuluslu işletmelerde uygulama

Araştırmanın amacı, ülkemizde imalat sektöründe faaliyet gösteren çok uluslu işletmelerin işe alma politikalarının oluşturulmasında uyguladıkları yönetici seçim kriterleri, ev sahibi ülke'den yönetici görevlendirmelerinin nedenleri, eğitim ve geliştirme programlan uygulayıp uygulamadıkları, uygulanan eğitim ve geliştirme programlannın hangi düzeydeki yöneticilere, hangi kriterlere göre, nerede ve bu programların kim tarafından uygulandığı gibi konular incelenmiştir. Araştırmada ayrıca üst, orta ve alt düzeyde görevlendirilen yöneticilerin hangi yaklaşıma göre belirlendiği de incelenmiştir. Araştırmada anket ve görüşme yöntemleriyle ülkemizde faaliyette bulunan çok uluslu işletmelerin işe alma politikaları belirlenmeye çalışılmıştır. Sağlıklı bulgular elde edebilmek ve seçilen örneklerin, ana kütlenin özelliklerinin tümünü yansıtması için örnek seçimi resmi kaynaklardan yapılmıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde çok uluslu işletmelerin tarihi gelişimi, tanımı, yönetsel işlevler ile işe alma politikasının oluşturulmasında uyguladıkları kadrolama yaklaşımları, uluslararası yönetici seçim yöntemleri, uluslararası yöneticilerin yurda geri dönüşü, telafi, ücret ve işçi-işveren politikaları incelenmiştir. İkinci Bölümde, tezin araştırma kısmı olan Ankara ve İstanbul'da imalat sektöründe faaliyet gösteren çok uluslu işletmelerde uygulama yapılmıştır. Araştırmada, çok uluslu işletmeler ile ilgili bilinen kavramsal bilgiler yerine ülkemiz uygulamasına ağırlık verilmiş ve konu ile ilgili bir durum tespiti yapılmıştır. 156 Çokuluslu işletmelerin üst düzeydeki kilit pozisyonlara ana ülkeden yönetici görevlendirmekle birlikte ev sahibi ülkeden de yönetici görevlendirdikleri görülmüştür. Bunun yanında az da olsa bazı işletmelerin üçüncü ülkeden de yönetici atadıkları görülmüştür. Üst düzey yöneticilerin atanmasında ülkemizde faaliyet gösteren çok uluslu işletmelerin etnosentrik ve polisentrik yaklaşımın etkisinde kaldıkları, ancak orta ve alt düzeydeki yöneticilerin atanmasında tam anlamıyla polisentrik yaklaşımın etkisinde kaldıkları görülmektedir. Ev sahibi ülke vatandaşı yöneticilerin gerekli olan teknik ve yönetsel yeteneklere sahip olmaları, kendi ülkelerinin ekonomik, politik ve kültürel yapılarını daha iyi bilmeleri, tüketicilerin gelirleri ve tercihlerini, pazarlama sistemini, yerel örf ve adetleri daha iyi bilmeleri, dil ile ilgili bir sorunları olmadığından çevreyle ilişki kurmalarının daha kolay olması gibi nedenlerle araştırma kapsamındaki çok uluslu işletmeler ev sahibi ülke vatandaşı yöneticileri göreve getirmişlerdir. Eğitim ve geliştirme programlan uygulayan işletmelerin toplamının %91. 4 olması bu işletmelerin yönetici eğitim ve geliştirme programlarına önem verdikleri sonucunu doğurmaktadır. Uygulanan eğitim ve geliştirme programlan her düzeydeki yöneticileri kapsamaktadır. Yöneticiler eğitim ve geliştirme programlanna ana, ev sahibi ve üçüncü ülkede katılmaktadırlar. Bu programlara katılacak olan yöneticiler 'Teknik bilgi', 'Yönetsel bilgi' ve 'Yabancı dil yetersizliği' gibi kriterlerin yanında 'Eğitim düzeyi', 'Uyum yetersizliği' gibi kriterler göz önüne alınarak seçilmektedirler. Çalışmanın üçüncü bölümü, ülkemizde faaliyet gösteren çok uluslu işletmelerin karşılaştıktan sorunlar ve bu sorunlara çözüm önerüerinin getirildiği sonuç ve önerileri kapsamaktadır. 157