Kalkınmada KOBİ politikaları: Tayvan örneği

KALKINMADA KOBİ POLİTİKALARI, TAYVAN ORNEGI Bilindiği gibi küçük ve orta ölçekli endüstriler, hem gelişmiş ve hem de gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerinde ve sosyal hayatında önemli bir rol oynarlar. Bu nedenle, KOBİ'ler ülkelerin yarınlarının ve demokrasilerinin teminatıdır, dayalıdır. Günümüzde ekonomik politikalar teknoloji ve pazarlama esasına Dünyadaki gelişmiş ekonomilere baktığımızda KOBİ'lerin; toplam işletmelerdeki payının %95'in üstünde olup, işgücünün %60'dan fazlasını, yatırımların %40'dan fazlasını, üretimin yaklaşık %50'sini, ihracat ve kredilerin %50'sini, AR-GE çalışmalarının %2'sini sağladıkları görülmektedir. Özellikle de, endüstrilerde %80'lik bir paya sahip olan 'imalat sektörü' KOBİ'ler için en önemli grup olup, katma değerin %28'ini sağlamaktadır. Ekonomilerde imalat sektöründe çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletme bulunmaktadır. Gelişmiş ülkelerde, büyük işletmelerin genellikle hammaddelerini aracı küçük ve orta ölçekli işletmelerden sağladığı görülmekte, bu da alt sözleşme sisteminin gelişmesini sağlamaktadır. Yapısından kaynaklanan bazı avantajları olan KOBİ'ler küçük ölçekli makine ekipman kullandıklarından, yeni dizayn ve yeniliklere daha hızlı adapte olabilmektedirler. Bu nedenle, küçük ölçekli sanayi, endüstriyel yapılanmanın başarısında etkin bir araçtır. 179Öte yandan, ülkemiz ve dünyadaki diğer ülkeler arasında, KOBİ'lerin yapısı ve ekonomik, sosyal yaşamdaki yerleri bakımından bir fark yoktur. KOBİ'ler Türk ekonomisi ve sosyal yaşamında etkindir. Ekonomimiz karma ekonomi olarak tanımlanmakta ve üretim faktörlerinin önemli bir kısmı özel sektörün elinde olup, kamu sektörü bunların üretimine pazar yaratmada önemlidir. İstatistikler Türk ekonomisinde toplam işletmelerin %99.8'inin KOBİ olduğunu ve bunların toplam işgücünün %76.7'sini, toplam yatırımların %26.5'ini ve toplam üretimin %38'ini sağladıklarını göstermektedir. Fakat, KOBİ'ler ihracatın yalnızca %8'ini ve toplam kredilerin %3-4 ile, AR-GE yatırımlarının %0.2'sini gerçekleştirirler. Bu sonuçlar oldukça önemlidir. Bu, Türk KOBİ'lerinin çeşitli zorlukların yanı sıra ciddi finansman problemleri olduğunu göstermektedir. Bu münasebetle Türkiye'de planlı kalkınma döneminin başlamasından itibaren hükümetler, küçük ölçekli işletmeleri koruyan, teşvik eden ve geliştiren tedbirler almışlardır. Bazı görüşlere göre günümüzde 'Tayvan Modeli' KOBİ politikaları açısından dünyada en iyi örnektir. 36 bin km2 yüzölçümünde ve toplam 21.4 milyon nüfuslu bu küçük ülke dünyanın en büyük 15 gelişmiş ülkesinden birisidir. Tayvan'ın ekonomik gelişmesi, başarılı bir deneyim olup, bunda itici güç KOBİ'lerdir. Küçük ülke, dev ekonomi Tayvan'ın ekonomik başarısı, çalışkan, eğitimli ve nitelikli işgücü, istikrarlı ve planlı ekonomi, uydu-fabrika sistemi, başarılı KOBİ politikaları, ihracat, danışmanlık hizmetleri ve sistemine dayanır. Danışmanlık programları, KOBİ'ler için teşvik politikalarını düzenlemektedir. Bunlar; endüstriyel kalkınma stratejileri KOBİ'leri teşvik eden kalkınma kurum ve kuruluşları, ihracatın teşviki, yönetim-pazarlama-finans-teknoloji ve kalite kontrolünde danışmanlık hizmetleri, KOBİ'lerin üretimde rekabet gücünü artırmak amacındadır. Tayvan ekonomisinde çok etkin olan KOBİ'ler toplam işletmelerin %98'ini oluşturmaktadır. 180 Bunlar ihracatın %53'ü ve işgücünün %80'ini istihdam ederler. Kendi işini kurmaya yönelik olan Çin kültürü, insanların büyük işletmelerde çalışmaktan ziyade, kendi işlerinin sahibi olmaya itmiştir. 1980'lerde ileri teknoloji kullanan endüstrilerin ortaya çıkması ve sanayide değişim; önemli politikaları oluşturulması, endüstri parklarının açılması, AR-GE çalışmalarına ağırlık verilmesi ve uydu-fabrika sisteminin kurulmasına neden olmuştur. İşte 'Tayvan ekonomik mucize'si, küçük ülkelerin nasıl ekonomik güç olacağını anlatan bir modeldir. Bugün Tayvan 285. 3 milyar dolar GSMH'sı ile dünya'da on beşinci sırada gelir. 1997 yılı itibariyle ülkede; kişi başı milli gelir 13.2 bin dolar, ekonomik büyüme hızı %6.8 işsizlik %2.7, enflasyon %3'tür. Literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma ile, gelişmiş ülkelerde, Türkiye'de ve özellikle Tayvan Çin Cumhuriyeti'nde KOBİ'lerin yapısı ve politikaları gözden geçirilmektedir. Amaç, Türkiye'de uygulanan KOBİ politikaları ve bazı ekonomik çevrelere göre 'ekonomik mucize' olarak bilinen Tayvan'da uygulanan KOBİ politikaları çerçevesinde alınan tedbirleri karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır. Sonuç olarak, bu çalışma ile Türk KOBİ politikalarına bazı yeni yaklaşımlar getirilmek istenmektedir.