turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Bireysel performans ile çalışan motivasyonu arasındaki ilişki: Kamu bankasında bir araştırma

Bu çalışma ile bireysel performans ile çalışan motivasyonu arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın uygulama alanını Türkiye finans sektöründe yer alan bir kamu bankası oluşturmuştur. Bu kapsamda bankadaki servis görevlisi, servis yetkilisi, yönetmen yardımcısı, uzman yardımcısı, uzman ve yönetmen olarak görev yapan işgörenlere bir anket formu uygulanmıştır. Farklılaşmanın ne düzeyde olduğu; Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi ile analiz edilmiştir. Araştırmada anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Sonuç olarak; işgörenlerin motivasyon düzeyinin performansa göre farklılaştığı ve işgörenlerin unvan, cinsiyet, yaş, kıdem, medeni durum ve pozisyon değişkenlerinin motivasyon düzeyinin performans ile ilişkisini etkilediği tespit edilmiştir. Taşıdığı risk ve yoğun çalışma temposuyla diğer birçok sektördeki çalışanlardan daha ağır çalışma koşullarına sahip olan banka çalışanlarının, kendilerine uygulanan performans kriterlerine ilişkin algıları, bu kriterlerin motivasyona etkileri ve bunun kamu bankası çalışanları üzerindeki etkisi önemli bir konudur. Bu çalışma ile elde edilen verilerin, bankacılık sektöründe çalışanların motivasyonunu artırıcı önlemlerin alınmasında önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın verileri anket yöntemi ile elde edilmiştir.
Bankacılık sektöründe performans değerlendirme uygulamaları

Jüri: Yrd. Doç. Dr. İsmail Bakan Prof. Dr. H. Çetin Bedestenci Doç. Dr. Adnan Çelik Bu araştırmanın temel amacı; Performans Değerlendirme Uygulamalarının en yaygın olarak kullanıldığı Bankacılık sektöründeki uygulanış biçimini ve etkilerini incelemektir. Hizmet sektörü ve ülkemiz ekonomisi içerisinde çok büyük bir öneme sahip olan sektörlerin başında Bankacılık Sektörü gelmektedir. Ayrıca bu sektör; teknolojik yenilikleri takip eden daha doğrusu takip etmek zorunda kalan bir sektördür. Piyasadaki rakiplerin fazla olması, tüketicilerin özellikle müşteri memnuniyeti konusunda bilinçli olmaları nedeniyle bu sektörde faaliyet gösteren bankaların performans değerlemesine büyük önem vermeleri gerekir. Günümüzde, insan kaynaklarına büyük önem veren, işletmenin elde edeceği kan artırmada insan faktörünün önemini kavrayan, kurumsallaşmış birçok işletme çalışanların performansını değerlendirmekte olup, bu konuda en etkili ve en yaygın değerleme ise bankacılık sektöründe görülmektedir. Çalışmamız, teorik ve uygulama olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Çalışmanın teorik kısmında; performans değerlendirme kavramı, performans değerlendirmenin gelişimi, amacı ve performans yönetim sistemi, değerlendirmede kullanılacak kriterler,, yapılan hatalar, karşılaşılan sorunlar ve değerlendirmede kullanılacak yöntemler konularına açıklık getirilecektir. Uygulama kısmında ise; K. Maraş'ta faaliyette bulunan 16 banka şubesi'nde çalışan 155 personel' le yapılan performans değerlendirme uygulamaları anketinin sonuçları yer almaktadır.
Özelleştirilen elektrik dağıtım ve perakende satış şirketlerinin şirket değerleme yaklaşımıyla incelenmesi

Türkiye elektrik piyasasında 2001 yılında yaşanan büyük değişimle; rekabete açılması mümkün olan elektrik piyasası segmentlerinde serbestleşmeye, rekabete açılması mümkün olmayan segmentlerde de iktisadi düzenlemeye dayalı yeni bir model ortaya çıkmıştır. Yeni piyasa modeli bakımından bir zorunluluk olmamakla birlikte, Türkiye'deki siyasi otoritelerin tercihi doğrultusunda kamu işletmeciliğinin de terk edilmesi ve gerek serbestleşen ve gerekse düzenlemeye tabi olan alanlarda kamu şirketlerinin özelleştirilmesi yoluna gidilmiştir. Tezin konusunu teşkil eden elektrik dağıtım ve perakende satış şirketleri, Türkiye Elektrik Dağıtım A. Ş.'den bölünerek kurulan ve daha sonra da dağıtım-perakende satış faaliyetleri bazında ayrıştırılan şirketlerden 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında özelleştirilmiş bulunan şirketlerdir. Bu şirketlerin özelleştirilmeleri aşamasındaki koşullar dikkate alınarak, o tarihte mevcut olan veriler ışığında düşük, baz ve yüksek senaryolar altında değerlemeleri yapılmış ve özelleştirme ihalelerinde ortaya çıkan değerler ile tespit edilen bu değerler karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular yüksek fiyatlandırma olgusunun varlığına işaret etmekte olup bu durumun nedenlerinin neler olabileceği analiz edilerek yorumlanmış, böylelikle piyasa gelişiminin bundan sonraki dönemlerinde politika yapıcılar ve düzenleyici kurum açısından yol gösterici olacağı tahmin edilen hususlara dikkat çekilmiştir.
Psikolojik sözleşme algısının örgütsel bağlılığa etkisi: Devlet okullarında görev yapan ilkokul ve ortaokul öğretmenleri üzerinde bir uygulama

Güncel hayatta öğretmenler ile çalıştıkları kurum arasında maddi beklentilere dayalı olarak yapılan yazılı iş sözleşmelerinin yanında, yazılı olmayan ve karşılıklı olarak beklenti ve yükümlülüklerin oluşmasını mümkün kılan psikolojik sözleşmenin tarafları memnun edici aşamada şekillenmesi önemlidir. Öğretmenlerin beklenti ve yükümlüklerinin karşılanması örgütsel bağlılıklarının artmasına neden olacaktır. Bu çalışmada, Ankara ili Etimesgut ilçesinde görev yapan ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin çalışma hayatı boyunca algıladıkları psikolojik sözleşme düzeylerinin, örgütsel bağlılık seviyeleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu doğrultuda; 356 öğretmen ile anket uygulaması yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, kamuda çalışan öğretmenlerin cinsiyetlerine göre sırasıyla; örgütsel bağlılık, psikolojik sözleşme ve psikolojik sözleşme ihlali seviyelerinde anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Ancak; öğretmenlerin psikolojik sözleşme algı düzeylerinin alt boyutları olan işlemsel ve ilişkisel türlerinin, örgütsel bağlılığın boyutları olan duygusal, normatif ve devamlılık bağlılığı üzerinde etkileri tespit edilmiştir. Bununla birlikte, psikolojik sözleşme ihlalinin; örgütsel bağlılığın alt boyutlarından duygusal ve normatif bağlılık üzerinde anlamlı ve negatif, devam bağlılığı üzerinde ise anlamlı pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir.
Algılanan otel imajının davranışsal niyetler üzerine etkisi: Marmaris'teki 5 yıldızlı otellerde bir araştırma

İmaj hem turistik bir destinasyonun hem de bir konaklama tesisinin tercih edilmesinde en önemli faktörlerden birisidir. Turistlerin algıladıkları otel imajı, onların tekrar ziyaretlerini ve tavsiyelerini etkileyebilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, algılanan otel imajının turistlerin davranışsal niyetleri üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Marmaris'teki 5 yıldızlı otellerde konaklayan 403 yabancı turiste anket uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, katılımcıların demografik ve seyahate katılım özeliliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise, 5 temel boyut ve 18 ifadeden oluşan algılanan otel imajını ölçen ölçek yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise, 6 madde ve iki boyuttan oluşan davranışsal niyetleri ölçen ölçek yer almaktadır. Marmaris'teki 5 yıldızlı otellerde konaklayan yabancı turistlerin, otel imajı algılamalarını ve davranışsal niyetlerini belirlemek için aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel analizler yapılmıştır. Bununla birlikte, turistlerin algıladıkları otel imajının davranışsal niyetleri üzerindeki etkisi, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda, Marmaris'teki 5 yıldızlı otellerde konaklayan yabancı turistlerin, algılanan otel imajının alt boyutlardan çalışan iletişimini ve erişilebilirliği daha olumlu algıladıkları ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu turistlerin, konaklamış oldukları otelleri hem tekrar ziyaret etme, hem de başkalarına tavsiye etme niyetlerinin ölçek orta değeri olan 3'ün üzerinde olduğu görülmüştür. Ancak turistlerin, konaklamış oldukları oteli başkalarına tavsiye etme niyetlerinin, tekrar ziyaret etme niyetlerinden daha yüksek olduğu da ortaya çıkmıştır. Araştırmada, algılanan otel imajının tüm boyutları ile turistlerin konakladıkları oteli tekrar ziyaret etme niyetleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, algılanan otel imajının boyutlarından olan çalışan iletişimi ve fiziksel çevre boyutları ile turistlerin konakladıkları oteli tavsiye etme niyeti arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenirken, hizmet kalitesi ve erişilebilirlik boyutları ile tavsiye arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, turistlerin konaklamış oldukları oteli tekrar ziyaret etme niyetlerini etkileyen en önemli faktörün otel çalışanlarının iletişimi, tavsiye etme niyetlerini etkileyen en önemli faktörün ise otelin fiziksel çevresi olduğu ortaya çıkmıştır.
Türkiye'de bireysel emeklilik sistemi ve Türkiye ile Arjantin bireysel emeklilik sisteminin karşılaştırılması

Bu tezin amacı, Türkiye'de bireysel emeklilik sisteminin gelişimi ile Arjantin'de uygulanmış olan bireysel emeklilik sisteminin birbirine benzer ve farklı yönlerini karşılaştırarak, Türkiye için olası bir ekonomik kriz durumunda bireysel emeklilik sisteminin geleceği konusunda tespitlerde bulunmaktır. Bu çalışmada, birinci bölümde bireysel emeklilik sistemi, kavramsal çerçeve ve bireysel emeklilik sistemini uygulayan diğer ülkeler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de uygulanan bireysel emeklilik sistemine ve son zamanlarda yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye ve Arjantin bireysel emeklilik sistemlerinin gelişimi bireysel emeklilik göstergeleri açısından yıllar itibariyle karşılaştırılmıştır. Ülkelerin bireysel emeklilik sistemi verileri kullanılarak alan çalışması yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de bireysel emeklilik sisteminin gelişmesi için katılımcının artması temeline dayanan düzenlemeler yapılmaktadır. Katılımcı sayısının artmasının istenmesi, bireysel emeklilik sistemine zorunlu katılım getirilmesi ihtimalini güçlendirmektedir.
Sermaye piyasasında aracı kurumlar üzerine bir inceleme

Sermaye piyasası araçlarının pazarlanması ve sermaye piyasası faaliyetlerinin yerine getirilmesi; uzmanlık, tecrübe ve başlı basma bir organizasyon gerektiren bir işlemdir. Bu bakımdan sermaye piyasası araçlarının satıcıları ile nihai alıcıları olan yatırımcılar arasında yardımcı kurumlara ihtiyaç vardır. Yatırımcıların korunması için de bu tür kurumlann bulunmaları kaçınılmazdır. Kanun bu amaçlarla yardımcı kuruluşlar olan sermaye piyasası kurumlarını düzenlemiştir. Bu yardımcı kurumlardan bir tanesi de aracı kurumlardrr. Aracı kurumlar; sermaye piyasası araçlarını aracılık amacıyla, kendi nam ve hesabına veya başkası nam ve hesabma yahut kendi namına başkası hesabma alım satımı yapan anonim ortaklıklardır. Mevduat toplama, kredi açma ve sair banka muameleleri işlemleri yapması yasak olan aracı kurumlar faaliyette bulunabilmek için, öngörülmüş genel ve özel şartlan yerine getirerek Kurul' dan 'Faaliyet İzni ve Yetki Belgesi' almak ve borsada işlem yapabilmek için de 'Borsa Üyelik Belgesi' almak zorundadır. Kurul aynı zamanda 'Kuruluş İzni' vermeye de yetkilidir. Sermaye Piyasası Kurulu, sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunan bankaların faaliyetlerini de 02.01. 1997 tarihinden itibaren mevcut aracı kurumlardan mevzuat çerçevesinde birini satın almak veya mevcut yetki belgelerini bir aracı kurum kurarak bu aracı kuruma devretmek suretiyle yürütmelerine 15.08. 1996 tarihli toplantısında karar vermiştir. Böylece hisse senedi işlemleri de sadece aracı kurumlar tarafından yapılmaya başlamıştır. Aracı kurumlar, aracılık yaptıkları menkul kıymetlerin teslimi ve bedellerinin ödenmesi de dahil olmak üzere borsada yaptıkları işlemlerin tümünden sorumludur. Bu işlemlerden dolayı borsaya verecekleri her türlü zararın tazminiyle de sorumludurlar. Bu nedenle Sermaye Piyasası Kurulu'nca hazırlanan 'Aracı Kurumlann Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Esaslar Tebliği' ile, aracı kurumlann üstlendikleri riskleri karşılayabilecek oranda, özsermaye bulundurmalan ilkesi kabul edilmiştir.
İşe dayalı ücret yapısının oluşturulmasında iş değerlemenin önemi

Bu çalışmamızda; ücret ve ücret yönetimi, ücret yapılarının oluşturulması, iş değerleme, iş değerleme süreci, aşamaları ve yöntemleri açıklanmıştır. Ayrıca, iş değerleme süreci içerisinde büyük bir öneme sahip olan iş analizi, iş analizinin tanımı, tarihsel gelişimi, önemi, kullanım alanı, yöntemleri ve süreci ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bir işletmede işlerin önem ve güçlük sırasının belirlenmesi ve çalışanlara ödenecek ücretin tespit edilmesi, hem işletme yöneticileri hem de çalışanlar açısından yaşamsal önemdeki konuların başında gelmektedir. İş değerlendirme, bir işletmedeki işlerin beceri, çaba, eğitim, sorumluluk ve iş koşulları gibi faktörler açısından birbirine oranla taşıdıkları değerlerin belirlenmesidir. İş değerlendirme işlerin içeriklerindeki farklılıkları ve benzerlikleri karşılaştırarak ücret yapısının kurulmasını ve geliştirilmesini sağlar.
Sağlık kuruluşlarında risk değerlendirme ve bir üniversite hastanesinde risk azaltma çalışması

Sağlık hizmeti veren organizasyonlarda süreçler, aşırı derecede karmaşık, birbirine bağlı, iç içe geçmişş, hatta birleşmiş durumdadır, ayrıca değişken girdiler, zaman kısıtları, hiyerarşik bir kültür ve insan müdahalesine bagımlılık, organizasyon bütünündeki süreçlerdeki hata riskini arttırmaktadır. Bu bağlamda hasta ve çalışanları tehdit eden tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve mümkün olan kontrol ve önleme yöntemlerinin devreye alınması hayati önem teşkil etmektedir. Risk Değerlendirme; herhangi bir tehlike ortaya çıkmadan önce bu tehlikenin ortaya çıkarabileceği, şiddetin büyüklüğünü ve ortaya çıkma olasılığını tahmin etme işlemidir. Dünyada kullanılan 150'den fazla risk değerlendirme metodolojisi bulunmaktadır. Kuruluşların ürünün, hizmetin hatta sektörün ihtiyaçlarına uygun bir yöntem seçimi çok önemlidir, mümkün olduğunca kalitatif yöntemler yerine kantitatif yöntemleri tercih etmeleri önerilmektedir. Uygulamada yönetimin desteği, kuruluşun kalite geliştirme çalışmaları ile entegrasyon ve multi-disipliner takım çalışması başarı için olmazsa olmazlardır. Bu şekilde yapılan çalışmalar sağlam temeller üzerine oturacak ve tüm riskleri ortadan kaldırmak mümkün olmasa da, riskler olabildiği kadar sıfıra yakınsayacaktır. Çalışmanın konusu sağlık kuruluşlarında hasta ve çalışanları tehdit eden tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ile kontrol ve önleme yöntemlerinin devreye alınması için en uygun yöntemin belirlenmesidir. Yöntem olarak, uzun yıllardır imalat sanayinde kullanılan ve son yıllarda giderek sağlık sektöründe kabul gören Hata Türleri ve Etkileri Analizi seçilmiştir. Uygulama; bir üniversite hastanesinde yapılmış ve riskleri azaltmak için faaliyetleri belirlenmiştir. Yapılan HTEA sonucunda Tıbbı Gaz Merkezi'nin 9 hizmeti için toplam 35 değişik hata türü, bu hata türleri için de 122 hata nedeni tespit edilmiştir. RÖS'sı 100'ün üzerinde olanlar için risk azaltıcı faaliyetler önerilmiştir. Önerilen faaliyetlerin gerçekleştirilmesi durumunda tespit edilen risklerin RPN'lerinde %71, 16 gelişim olacağı öngörülmektedir.
Karadeniz Ereğli Devlet Hastanesi çalışanlarının hasta haklarına yönelik bilgi düzeyi ile hasta haklarına yönelik tutumlarının karşılaştırılması

İnsan haklarının sağlık alanındaki yansıması olarak karşımıza çıkan ve kaynağını insan haklarıyla ilgili belgelerden alan hasta hakları son yıllarda sağlık alanında en çok tartışılan konulardan biri olmuştur. Bu tez çalışmasında ikinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan personelin hasta hakları konusundaki bilgi ve tutumları karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Sağlık hizmeti bir ekip hizmetidir. Bu nedenle araştırma tüm hastane çalışanlarının hasta haklarına ilişkin görüşlerini ortaya koyabilmek amacıyla düzenlenmiştir. Araştırma tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini Zonguldak ilinde bulunan Kdz. Ereğli Devlet Hastanesi? nde çalışan 314 çalışan oluşturmaktadır. EDH? de yapılan bu çalışmada araştırmaya katılanların hasta hakları konusunda yeterli düzeyde bilgi sahibi oldukları ancak hasta haklarına yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Entegre yönetim sistemleri ve otomotiv sektöründeki bir fabrikada uygulaması

Günümüzde kurumlar gerek dünyadaki gelişmelere ayak uydurabilmek gerekse uluslararası kurumlarla rekabet edebilmek için bazı kriterlere gönüllü olarak uymak durumunda kalmışlardır. Esasen kriterlere uyumluluk gönüllü olmakla birlikte ticaretteki saygınlık ve ilişkilerde önemli rol oynaması bakımından aslında zorunluluk denebilecek uygulamalar arasına girmiştir. Günümüzde çoğu kurum entegre yönetim sistemlerine geçiş yapmaya başlamıştır. Bu tez çalışmasıyla entegre yönetim sistemlerinin tüm yönleriyle ortaya konulması, bu sayede kurumların entegre yönetim sistemlerine uyum sürecine katkıda bulunulması ve entegre yönetim sistemlerinin iş sağlığı ve güvenliği özelinde kurulum süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Marmara bölgesinde otomotiv ana sanayi iş kolunda binek araç üretimi yapan bir fabrika ve bağlı birimlerinde entegre yönetim sistemini kapsayacak şekilde yapılmıştır. Entegre yönetim sistemlerinin önemli bir bileşeni olan iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin yapı taşları ve uygulama adımları bu tez çalışması kapsamında detaylı olarak incelenmiştir. Bu tez süresince literatür taraması yapılmış ve elde edilen sonuçlar araştırmada kullanılmıştır. Tez çalışması entegre yönetim sistemi uygulamalarının otomotiv sektörü özelinde örneklerini içermektedir ve iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin entegre yönetim sistemleri içerisindeki payına özel olarak değinilmiştir.
X ve Y kuşağı sağlık çalışanlarında tükenmişlik düzeylerinin incelenmesine ilişkin bir uygulama

Türkiye'de son yıllarda sağlık sektöründeki reformlar ve inovasyon süreci sağlık sektöründe hizmet kalitesini ve hastane yoğunluğunu etkilediği görülmektedir. Hastanelerde yoğunluğun artması, sağlık sektörü çalışanlarının iş yoğunluğunu ve çalışma performansını arttırmıştır. Büyükşehirlerde yaşamanın zorluklarına ek olarak sosyal hayat faaliyetleri ve iş yoğunluğu, sosyal bir meslek icra eden sağlık çalışanlarının motivasyonunu, çalışma performanslarını ve çalışma arzusunu olumlu ya da olumsuz etkilemektedir. Bu araştırma ile sağlık çalışanlarının X ve Y kuşak özelinde çalışma performansına etki eden faktörler belirlenerek, çalışanların performansını ve yaşam kalitelerini arttırmaya yönelik bulgular elde edilmek istenmektedir. Bu etkileşim her kuşakta farklı şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu kapsamda X ve Y kuşak sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri incelenecektir. Sağlık çalışanlarının kuşaklar arası özellikleri bağlamında tükenmişlik düzeylerini ortaya koyarak, Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık çalışanlarının tükenmişliklerine etki eden faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin etki düzeylerini saptamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda araştırmanın birinci bölümünde alan yazın taranarak tükenmişlik kavramları ve kuşaklar açıklanmıştır. Daha sonra kuşaklar ve tükenmişlik ile ilgili yapılan yerli yabancı araştırmalar incelenmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise araştırmanın yöntemi ve gereçleri ortaya konulmuştur. Araştırmada nicel araştırma metedolojisi içerisinde ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma Ankara ilinde hizmet veren Atatürk Eğitim Araştırma hastanesi 2291 sağlık çalışanı evreninde, 266 örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda X ve Y kuşaklarına göre tükenmişlik boyutlarının arasında anlamlı bir farkın olmadığı görülmektedir. Araştırma katılımcılarının tükenmişlik ile ilgili algıları benzerlik göstermektedir. Ancak Tükenmişliğin duygusal boyutu ile katılımcıların cinsiyet, çalıştığı birim, çalışma yılı, çalışma saati ve gelir durumları arasında anlamlı bir farkın olduğu bulunmuştur. Ayrıca çalışma saatleri ile kişisel başarı hissi arasındaki ilişkide de anlamlı bir fark bulunmuştur.
Bağımsız denetim görüşünü etkileyen faktörlerin tespiti: Borsa İstanbul'a kayıtlı işletmeler üzerine bir uygulama

Literatürdeki çalışmalar, denetlenen firmanın karakteristik özelliklerinin, finansal tablo değişkenlerinin ve bağımsız denetim firmalarının karakteristik özelliklerinin bağımsız denetim görüşü üzerinde etkili olduğuna işaret etmektedir. Ancak bağımsız denetim firmalarının gelir istatistiklerinin bağımsız denetim görüşü üzerinde etkisi olduğunu gösteren çalışmalar genellikle ABD ve AB gibi gelişmiş ülkelerde gerçekleştirilmiş olup, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde tartışmanın geçerliliği sorgulanmaktadır. Literatürdeki çalışmalara Türkiye örneğini esas alarak katkı sağlamayı hedefleyen bu çalışmada, denetlenen firmanın karakteristik özelliklerinin, finansal tablo değişkenlerinin ve bağımsız denetim firmalarının karakteristik özelliklerinin bağımsız denetim görüşü üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Denetlenen firmanın karakteristik göstergesi olarak firma büyüklüğü, önceki dönem bağımsız denetim görüşü ve kar değişimi; finansal tablo değişkenleri olarak aktif büyüme, net satışlar büyüme, aktif devir hızı, borç kaynak oranı, aktif karlılık, özsermaye karlılığı, ner kar marjı, asit-test oranı, cari oran; bağımsız denetim firması karakteristik özellikleri olarak ise denetim firması büyüklüğü, bağımsız denetim geliri ve bağımsız denetim dışı gelirin alındığı bu çalışmada, bağımsız denetim görüşünü etkileyen faktörler, BİST'e kayıtlı sanayi ve hizmet sektörü işletmelerinin 2013- 2017 yıllarını kapsayan 1035 şirket/yıl verisi Lojistik Regresyon Analizi yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Sanayi sektörüne ilişkin araştırma sonuçları, işletmenin önceki dönem olumlu görüş dışındaki denetim görüşü değişkeninin takip eden dönemlerde aynı nitelikteki görüş üzerinde pozitif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları ayrıca, düşük net satışlar büyümesinin, aktif devir hızının, aktif karlılığın ve asit-test oranının işletmenin olumlu dışında denetim görüşü alma olasılığını arttırdığını göstermektedir. Hizmet sektörüne ilişkin lojistik regresyon analizi sonuçları incelendiğinde, önceki dönem olumlu görüş dışında denetim görüşü alan işletmelerin bir sonraki dönemde daha yüksek oranda aynı tür bağımsız denetim görüşü aldığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak, cari yılda negatif kar değişimine uğrayan işletmelerin cari yılda daha yüksek oranda olumlu görüş dışında denetim görüşü aldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları ayrıca, bağımsız denetim firmasının bağımsız denetim dışı gelirinin yüksek olmasının olumlu görüş dışında denetim görüşü verme olasılığını azalttığını göstermektedir.