Üretim yönetiminde proses kontrol teknolojileri

İnsanlar yaşamlarını devam ettirebilmek için mutlaka bir şeyler üretmek zorundadır. Üretim kavramı, bir takım girdilerin çıktılara dönüşme işlemidir. Bu dönüşümde girdileri oluşturan faktörlerin kısıtlı kaynaklar olması nedeniyle elde edilen çıktıların mümkün olduğunca etkili ve faydalı olması gerekmektedir. Üretim fonksiyonunun gerçekleşmesini sağlayan bu dönüşümün verimliliğini arttırabilmek için teknoloji devreye girmektedir. Özellikle bilgisayar sistemlerinin hızlı gelişimi sayesinde her gün yeni teknolojiler ortaya çıkmakta ve üretime katkı sağlayarak insanlığa hizmet etmektedir. Proses kontrol teknolojileri de üretime katkı sağlamak amacıyla kullanılan bu teknolojilerden birisidir. Aslında, kontrol kavramı çok da yeni bir kavram olmayıp, temeli çok eskilere dayanmaktadır. İnsan unsurunun olduğu her noktada hata da söz konusudur. Dolayısıyla insanlar tarafından yapılan hataların azaltılması demek dönüşümün verimliliğini arttırmak; yani üretime katkı sağlamak demektir. Sanayi devriminden sonra ülkelerin hızlı bir şekilde sanayileşmesi sonucunda prosesler ilerlemeye ve karmaşıklaşmaya başlamıştır. Zamanla, insanlar tarafından idare edilmesi zorlaşan bu proseslerin denetimi ve idaresi bilgisayarlara ve makinelere bırakılmıştır. Proses kontrol sistemlerinin ortaya çıkış noktası da burasıdır. Bilgisayar ve makineler tarafından kontrol edilen sistemler hem daha güvenli hem de daha az hata ile çalışabilmektedir. Proses kontrol sayesinde de üretimdeki hatalar azaltılarak ürün kalitesi artmış, fabrikalar daha güvenilir hale getirilmiştir. Bu çalışmanın ana amacı da üretime katkı sağlayan teknolojilerden birisi olan proses kontrol sistemlerin incelenmesidir. İlk olarak üretim kavramından başlanarak üretim yönetimi ve sistemlerinden bahsedilmiştir. Daha sonra ise son yıllarda üretim alanında kullanılan yeni teknolojilerden en önemlileri anlatılmıştır. Bu yeni teknolojilerin kullanıldıkları alanlar ve üretime sağladıkları katkılardan söz edilmiştir. Asıl üzerinde durulmak istenilen proses kontrol teknolojileri ise dördüncü bölümde detaylı olarak incelenmiştir. Bu bölümde proses kontrolün tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Daha sonra proses kontrol tipleri, özellikleri ve en çok kullanılan proses kontrol yapılan incelenmiştir. İleri proses kontrol tiplerinden de kısaca bahsedilmiş ve karşılaştırılmaları yapılmıştır. Ayrıca proses kontrol sistemleri hakkında bilgi verilerek günümüzde kullanılan kontrol sistemleri anlatılmıştır. Bu kontrol sistemlerinin nasıl çalıştıkları ve üretimin hangi alanlarında kullanıldıkları açıklanarak üretime sağladıkları yararlar belirtilmiştir. Daha sonra, kontrol sistemleri ile insanlar arasında köprü görevi gören insan-makine arayüz sistemleri tanıtılmıştır. Proses kontrol sistemlerinin üretime sağladığı katkılar ayrı bir bölüm olarak verilmiştir. Uygulama bölümünde bir kimya tesisinde gerçekleştirilen ve üretime önemli katkılar sağlayan bir proses kontrol projesi anlatılmıştır. Bu projede hammadde ile birlikte kullanılan ve sonra atık olarak toplanan bir kimyasal maddenin geri dönüşümünü sağlayan proses kontrol sistemi tanıtılmıştır. Projenin uygulanması sonucu üretime sağlanan yararlar ve maliyet tasarrufları verilmiştir. Son olarak sonuçlar bölümünde proses kontrol sistemlerinin üretim için ne kadar yararlı olduğu sorusunun cevabı aranmışta. Kısaca, proses kontrol sistemlerinin üretim yönetimi için vazgeçilmez sistemler olduğu sonucuna varılmıştır.