Türkiye'de bazı kamu, özel sektör mezbaha ve et kombinalarında sığır kesim hattı etkinliği ile kesim aşamalarındaki işgücü verimliliklerinin ölçümü üzerine bir araştırma

Bazı Kamu, Özel Sektör Mezbaha ve Et Kombinalarında Sığır Kesim Hattı Etkinliği ile Kesim Aşamalarındaki şgücü Verimliliklerinin Ölçümü Üzerine Bir AraştırmaYapılan bu araştırmada, Türkiye genelinde değişik illerde faaliyet gösteren ve araştırma kapsamına alınan kamu ve özel sektöre ait 1. sınıf mezbaha ve et kombinalarının, genel üretim durumu, kapasite kullanım oranları, işgücü yapı ve nitelikleri, kesim sistemi ve teknolojilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Diğer taraftan, bu işletmelerde uygulanan zaman etüdü ve ölçümler sonucunda elde edilen verilerin analizi ile sığır kesim aşamalarındaki standart zamanlar belirlenmiş, işletmelerin sığır kesimhattı etkinlikleri, karkas/adam-saat cinsinden ortalama işgücü verimlilikleri ve verimsiz geçen sürelerkarşılaştırmalı olarak ortaya konarak, mevcut sorunlara ilişkin çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın materyalini, kamuya ait 4 adet et kombinası, özel sektöre ait 3 adet 1. sınıf mezbaha ve 3 adet et kombinası olmak üzere toplam 10 adet et sanayi işletmesinden, yapılan anket yoluyla ve iş ölçüm tekniklerinden zaman etüdünün uygulanması sonucunda elde edilen veriler oluşturmuştur. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde, Microsoft Excel ve SPSS for Windows 11.5 bilgisayar programlarından yararlanılmış olup, zaman etüdü analiz yöntemi kullanılarak, her işletme için kesimaşamalarında ölçülen fiili sığır kesim zamanları, temel ve standart zamanlara dönüştürülmüştür. Araştırma sonucunda, EBÜAŞ'ne ait Adana, Diyarbakır, Konya ve Sakarya Et kombinalarında, incelenen dönem zarfında, ortalama kapasite kullanım oranının sırasıyla, %15,40, %28,53, %25,54,%15, 99 olarak, Özel sektöre ait Konet, Maret ve Özlem Et kombinaları ile ATB, Elif Et ve smerMezbahalarında ise %72,37, %14,87, %10,10, %12,76, %10,50, %12, 68 olarak gerçekleştiği saptanmıştır. Kamuya ait EBÜAŞ Adana, Diyarbakır, Konya ve Sakarya Et Kombinalarında, gerçekleştirilen zaman etüdü sonucunda, karkas/adam-saat cinsinden ortalama işgücü verimlilikleri sırasıyla 1 ,45, 1,72,0, 72 ve 1 ,34, özel sektöre ait Konet, Maret ve Özlem Et Kombinaları ile ATB, Elif Et ve smerMezbahalarında ise 1 ,47, 1 ,85, 1 ,46, 1 ,51, 1,19 ve 1,21 olarak hesaplanmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, Kamuya ait EBÜAŞ Adana, Diyarbakır, Konya ve Sakarya EtKombinalarında, kesimi yapılan sığır karkaslarının kesimden ortalama çıkış hızı, 50 ,27, 89 ,96, 59,42 ve98, 49 sn, kesim hattında saatte üretilen karkas miktarı, 11 ,63, 20 ,67, 10,82 ve 13,42 adet, pratik kesimkapasitesi 87,3, 155,0, 81,2 ve 100, 7 baş/gün olarak tespit edilmiştir. Özel sektöre ait Konet, Maret ve Özlem Et Kombinaları ile ATB, Elif Et ve smerMezbahalarında ise kesimi yapılan sığır karkaslarının kesimden ortalama çıkış hızı sırasıyla, 61 ,08,80,50, 176 ,57, 72,76 264, 38 ve 118, 75 sn, kesim hattında saatte üretilen karkas miktarı, 44 ,21, 38 ,88,11,74, 37,83 8,35 ve 19,34 adet, pratik kesim kapasitesi ise 331,6, 291,6, 88,0, 283,7, 62,7 ve 145 ,1baş/gün olarak bulunmuştur. Birim karkas üretim maliyeti içerisinde işgücü girdi payının, kamuya ait et kombinaları genelinde, ortalama olarak 7.05 YTL olduğu, özel sektöre ait mezbaha ve et kombinaları genelinde ise ortalama olarak 4.61 YTL düzeyinde bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca, et sanayi işletmelerinin B. Baş hayvan kesim hattında gerçekleştirilen bu çalışmada, standart sığır kesim zamanı, Kamuya ait EBÜAŞ Adana, Diyarbakır, Konya ve Sakarya EtKombinalarında sırasıyla, 11 .56,97, 9 .51,55, 11.28, 30 ve 10.54, 10 dak/sn, Özel sektöre ait Konet, Maret ve Özlem Et Kombinaları ile ATB, Elif Et ve smer Mezbahalarında ise sırasıyla, 10 .14,48, 9 .11,01,12.52,31, 12 .14,64, 17.47, 83 ve 10.57, 11 dak/sn olarak saptanmıştır. Diğer taraftan, bu işletmelerde sığır kesim hattı oransal etkinliği sırasıyla, 0 .21, 0 .54, 0 .24, 0 .41,0.84, 0 .92, 0 .66, 0 .84, 0.69 ve 0.73 m/h olarak tespit edilmiş olup, bir saatlik üretim periyodundaverimsiz geçen süreler toplamı ise yine sırasıyla, 47 .55, 27 .28, 45 .54, 35 .14, 9 .26, 5 .07, 20 .56, 9.29,18. 51 ve 16.18 dak/sn olarak hesaplanmıştır.