turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Türkçe Derslerindeki Ödevler Hakkında Öğrenci, Öğretmen ve Veli Görüşleri

Bu araştırmada Türkçe dersinde ödev algısının ne olduğu tüm yönleriyle ve derinlemesine ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırma olgubilim yöntemine göre yapılmıştır. Buna göre amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örneklemeye göre seçilmiş 25 Türkçe öğretmeni, 10 veli ve ölçüt örnekleme göre seçilmiş 24 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe dersinde öğretmenlerin öğrencilerin derse hazırbulunuşluklarını sağlamak, anlamlı ve kalıcı öğrenmelerini desteklemek için ödevler verdiği belirlenmiştir. Hem öğrenciler hem veliler akademik gelişim için ödevleri öğretimi destekleyici önemli bir unsur olarak görmektedir. Öğretmenlerin verdikleri ödevlerin yapısına baktığımızda bunlar; ders kitabı etkinlikleri, derse hazırlık çalışmaları, çoktan seçmeli soru çözme ve yazma çalışmalarıdır. Öğrenciler öğretmenlerin verdikleri bu ödevlerin kolay, basit ve öğretici nitelikte olduğunu belirtmişlerdir. Ödevlerin okul-öğrenci-veli arasında etkileşim sağlayan öğretim etkinliği olduğu söylenebilir.
Senâyî’nin manzum Süleymaniyye’sinin metaforik söylem çözümlemesi

Toplumsal ve anlambilimsel bir yaklaşım olan söylem çözümlemesinde, sözcelemenin bağlamı, vericinin özellikleri ve sözcenin anlamsal özellikleri göz önünde bulundurulur. O halde bir kez okuma ile fark edilemeyecek söylemsel özdekliği çözümlemek, söylem çözümlemesinin temel meselesidir. Söz konusu edebi metinler olduğunda ise söylem çözümlemesi, ihtiyaçtan daha çok zarurettir. Nitekim üst bir dille yaratılan edebi eserler, içerdikleri imge ve metaforlarla söylemi derinleştirirler. Bir edebi eserin esas manası barındırdığı metaforlarda gizlidir. Esasen metaforik düşünme; kişinin kendini ve diğerlerini tanımasını sağlamanın yanı sıra nasıl iletişim kurduğumuzu, nasıl öğrendiğimizi, nasıl keşif ve icat ettiğimizi anlamak için son derece önemli bir araçtır. Bilhassa kavramsal metaforlar ve görüntü şemaları, ortak özellikleri paylaşan iki şey arasında gizli karşılaştırma yapan metaforik düşünmenin temel unsurlarıdır. Edebi-bilimsel inşalar olarak metaforlar; bir çağın, bir kültürün, bir ortamın yansımasıdır ve onları kullananların faaliyetlerini ve düşüncelerini ifade eder. Kanuni Sultan Süleyman'ın uzun süren saltanatı boyunca seferlerini, savaşlarını, zaferlerini veya bu dönemin diğer olaylarını anlatmak için yazılan eserler genellikle Süleymanname adıyla anılagelmiştir. Tarih kitaplarında yer almayan birçok ayrıntı Süleymannameler gibi edebi eserlerden elde edilebilir ya da bu eserler var olan bilginin teyit edilmesinde başvuru kaynağı olabilir. Başka bir deyişle Süleymannameler, bilhassa tarihe tanıklık etmeleri yönüyle edebi kıymetleri kadar disiplinlerarası çalışmalar için de çok önemli birer kaynaktır. Senayi'nin 1521'deki Belgrad'ın fethiyle başlayan Süleymanname'si Sultan Süleyman'ın Batı'ya ve Doğu'ya yaptığı birçok sefer hakkında bilgi vermekte ve 1538'deki Karaboğdan Seferi'yle sona ermektedir. Bu manzum Süleymanname gerek verdiği tarihi bilgi ve gerek Kanuni methiyesi olması sebebiyle barındırdığı dilsel malzeme açısından oldukça zengindir. Bu çalışmada, Senayi'nin manzum Süleymaniyyesi üzerinde metaforik söylem çözümlemesi yapılacak ve böylelikle tarihi/edebi bir metinden hareketle 16. yüzyıl Osmanlı Türkçesinin olanakları tespit edilerek söylemin gücü ve gelişimi izlenebilecektir.
Tarihî Türkçe metinlerin doğal dil işleme yöntemleri ile incelenmesi

Son yıllarda bilişim teknolojileri alanındaki gelişmelere bağlı olarak dilleri, bilgisayarlı dilbilim ve doğal dil işleme (DDİ) yöntemleriyle incelemek, çözümlemek ve yapılandırılmış verilere dönüştürmek olanaklı hale gelmiştir. Türkçenin tarihi dönemleri ile ilgili eş dizimlilik, birliktelik kullanımı, semantik prozodi ve semantik harita çalışmalarının azlığı bizi bu konuları hesaplamalı perspektifle inceleyen bir çalışma yapmaya sevk etmiştir. Araştırmamızda tarihi Türkçe ile yazılmış eserlerde de semantik ağları görüntülemek için münasip kelime hazinesinin mevcut olduğu görülmüştür. İki veya daha çok kelimenin alışkanlıktan kaynaklanan birlikte kullanımları şeklinde tanımlanan eş dizimlilik kavramına göre, bazı kelimeler yalnızca belirli sözcüklerle kullanılma temayülü gösterir. Birlikte sıkça kullanılan kelimeler zamanla aynı çağrışım özelliklerini kazanır, anlam ve biçim bakımından kalıplaşır. Bir biçime eş dizimlilikleri tarafından aşılanan kalıcı istikrarlı anlam aurası ise semantik prozodi olarak tanımlanır. Bu anlam aurası, incelememiz sırasında somut bir şekilde karşımıza çıkmıştır. Çalışmamızda seçilen her kavramın Python programlama dilinde, GraphViz Kütüphanesi ile oluşturulan semantik haritası üzerinde anlam aurası gösterilmiştir. Ayrıca "eş dizimli" ögeleri tespit etmek üzere makine öğrenmesinin bir alanı olan DDİ yöntemlerinden kelime yerleştirme (word embedding/vectorization) ile metin madenciliğinde, makine öğrenmede ve DDİ tekniklerinde yararlanılan GloVe kütüphanesi kullanılarak hazırladığımız yazılım ve Tensor Flow Kelime Yerleştirme Projektörü yazılımı kullanılmıştır. Metinler, bilgisayar ortamına düz metin dosyası (. txt) olarak aktarılmış, metinlerdeki eş dizimli kelime varlığı yazılımlara işlenmiş ve Log-likehood, MI değeri, T-skoru, Dice coefficient değeri gibi farklı istatistik analizleri ile de eş dizimlilikler incelenmiştir. Metinlerdeki eş dizimliliklere ait istatistikleri, kelime sıklıkları, vektörel temsillerinin DDİ'de kullanılan yazılımlar aracılığıyla genel olarak çıkarımları amaçlanmıştır. Sayısallaştırılan metin istatistiki değerleriyle işlenmiş ve ulaşılan veriler görsel olarak gösterilmiştir. Araştırmamız, özellikle Türkçenin tarihi dönem eserlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacak; eş dizimli yapıların tespiti sayesinde tarihi metinlerde satır arası sözcüklerin anlamlandırılması, anlam auralarının keşfi kolaylıkla yapılabilecektir. Gelişen bilgisayar teknolojileri sayesinde yeni yazılımlar ile anlam haritalarının, sözcüklerin vektörel şemalarının ve anlam auralarının somut gösterimi sağlanacaktır.
Ortaöğretim Öğrencilerinin Okuma Kültürlerinin İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Araştırması

Bu çalışma ile ortaöğretim öğrencilerinin okuma kültürünün; cinsiyet, aile geliri ve okul türleri değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma, karma modelde tasarlanmış olup açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşaması Türkiye'de bulunan bir ilin farklı türdeki liselerinde öğrenim gören 280 onuncu sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Nitel aşamada ise 14 gönüllünün görüşünden yararlanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Okuma Kültürü Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu araştırmanın nicel verilerinin analizinde, "bağımsız gruplar t testi" ve ANOVA kullanılırken nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda cinsiyete göre kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ailenin gelir durumu yükseldikçe de anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda okul türleri ile okuma kültürü arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Öğrenciler bulundukları okul ortamının onların okumaya ve kitaplara yönelik bakışlarını olumsuz yönde etkilediğini belirtmişlerdir.
Ortaokul Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Soru Sorma Becerilerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne Göre İncelenmesi

Bu çalışmanın amacı, ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin verilen metinlerden hareketle hazırladıkları soruları Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilişsel süreç basamaklarına göre incelemektir. Çalışmada, temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde Aksaray, Antalya, İstanbul, İzmir ve Kütahya illerinde bulunan devlet ortaokulları arasından rastgele belirlenen okullarda öğrenim görmekte olan 400 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışman verilerini toplama sürecinde doküman incelemesinden faydalanılmıştır. Öğrencilerden verilen metinlerden hareketle bir ders saati içerisinde 6 adet soru hazırlamaları istenmiş ve bu sorular, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilişsel süreç boyutlarına göre değerlendirme yapmaları için 3 alan uzmanının görüşüne sunulmuştur. Çalışma kapsamında öğrencilerden ve alan uzmanlarından elde edilen verileri tanımlanabilmek amacıyla betimleyici analiz tekniklerinden faydalanılmış ve verilerin daha iyi anlaşılması amacıyla da frekans analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin hazırladıkları soruların büyük oranda alt düzey bilişsel basamakta yer aldığı; öğrencilerin üst düzey bilişsel basamakta soru hazırlamakta problem yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır.
COVİD-19 ve Fonksiyonel Gıda Tüketim Durumları: Adana İli Örneği

Dünyayı etkileyen COVİD-19 salgını, 2019 yılı Aralık ayında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkmış ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilmiştir. Dünya tarihinde salgın dönemleri toplumların tüketim alışkanlıklarını değiştirmiş ve geliştirmiştir. Bu dönemlerde bağışıklık sistemini güçlü tutmak, virüse yakalanılması durumunda hastalık dönemini kolay geçirmek isteyen bireylerin takviye ve fonksiyonel gıda tüketimleri artmıştır. Bu gıdalar çok sayıda hastalığı önlemek, büyümeyi hızlandırmak ve bağışıklığı arttırmak için kullanılmakta ve yeterli miktarda, düzenli olarak alındığında sağlığa faydalıdır. Bu çalışmada Adana ilinde hanehalkının COVİD-19 pandemi döneminde fonksiyonel gıda tüketimlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Adana ilinde 384 tüketici ile anket yapılmıştır. Elde edilen verilere göre araştırma bölgesinde bireylerin %59. 9'u pandemi döneminde fonksiyonel gıda, %67. 8'i takviye gıda ve %42. 4'ü organik gıda tüketmişlerdir. Anket verilerinin değerlendirilmesinde Ki-kare testi kullanılmıştır. Test sonucuna göre bireylerin fonksiyonel gıda tüketimlerinde medeni durum, yaş, sağlıklı yaşama önem verme, düzenli olarak spor yapma, kronik hastalığı olma, yakın akrabalardan birinin COVİD-19 virüsüne yakalanma durumu, ankete katılan kişinin COVİD-19 virüsüne yakalanma durumu, takviye gıda ve organik gıda tüketme ile pandemi koşullarına uyum sağlama durumu istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Pandemi dönemi ve sonrasında sağlıklı bir toplum olmak için bireylerin, fonksiyonel gıda ve bu gıdaların tüketimi konusunda yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından bilgilendirilmesi önem arz etmektedir.
Türk Entomopatojen Nematodların, Steinernema feltiae ve Steinernema carpocapsae (Rhabditida: Steinernematidae) Pirinç Biti Sitophilus oryzae (Coleoptera: Curculionidae) Üzerinde Patojenisitesi

Depolanmış ürün zararlıları, tarım ürünlerin depolama sürecinde hasat sonrası ciddi kayıplara neden olan en önemli biyotik faktörlerden biridir. Bu zararlılar ile mücadele amacıyla yıllardır yaygınlıkla pestisitler kullanılmaktadır. Ancak pestisitlerin ve ne olduğu kalıntıların hedef dışı organizmalar üzerinde oluşturduğu toksik etkiler bilinmektedir. Bu nedenle, tarım alanlarında biyolojik mücadelede yaygın olarak kullanılan Entomopatojen Nematodların (EPN), Sitophilus oryzae L., 1763 (Coleoptera: Curculionidae)'nin potansiyel kontrolünde kullanılabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada Steinernema feltiae TUR-S3 ve Steinernema carpocapsae TUR-S4 izolatlarının (Rhabditida: Steinernema) S. oryzae' nin erginleri üzerindeki biyokontrol potansiyel 8 farklı konsantrasyonda [250 IJs/cm2 (600 IJs/ergin), 200 IJs/cm2 (480 IJs/ergin), 100 IJs/cm2 (240 IJs/ergin), 50 IJs/cm2 (120 IJs/ergin), 25 IJs/cm2 (60 IJs/ergin), 12 IJs/cm2 (30 IJs/ergin), 6 IJs/cm2 (15 IJs/ergin), ve 3 IJs/cm2 (7. 5 IJs/ergin)] değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre hem S. feltiae TUR-S3 izolatı hemde S. carpocapsae TUR-S4 izolatı, S. oryzae erginlerinde en yüksek ölüm oranını (96. 67%) 250 IJs/cm2 uygulama konsantrasyonunda gerçekleştirmiştir. S. feltiae TUR-S3 için en etkili LC50 ve LC90 değerleri sırasıyla 47. 55 ve 167. 16 dir. Bu değerler S. carpocapsae TUR-S4 izolatı için 35. 66 ve 121. 79 olarak elde edilmiştir.
Bakteriyel Hemoglobin Eksprese Eden İmmobilize Escherichia coli Suşunun Malt Özütünden Biyoetanol Elde Etmede Kullanımının Araştırılması

Biyoetanol üretiminde mevcut hammaddelere, mikroorganizmalara ve yöntemlere alternatiflerin araştırılması önem gerekmektedir. Bu amaçla bu çalışma ile etanol üreticisi Escherichia coli FBR5 ve bu suşun Vitreoscilla hemoglobini (VHb) eksprese eden türevi olan TS4 suşlarının fermentasyon ortamı olarak malt özütü (MEM) ve maltoz-glukoz (MGM) besiyerlerinin kullanılması ile biyoetanol eldesinde etkinliği araştırılmıştır. Ayrıca çeşitli mikrobiyal metabolitlerin üretiminde verimi arttırdığı bilinen aljinat aracılı hücre immobilizasyonunun bu bakterilerin biyoetanol üretkenliklerine etkisi değerlendirilmiştir. VHb ekspresyonu ve immobilizasyonun birlikte kullanımının MEM besiyerinde 72 saat sonunda E. coli TS4 suşunun etanol üretimini (23. 67 g L-1) FBR5 suşu ile elde edilenden %58'e varan oranlarda arttırdığı belirlenmiştir. Böylece VHb ekspresyonunun ve hücre immobilizasyonunun malt özütü gibi bir kaynaktan biyoetanol üretimini arttırmada etkin bir strateji olduğunu belirlenmiştir. Ayrıca, arpa malt özütünün biyoetanol üretiminde potansiyel alternatif bir karbon kaynağı olabileceği görülmüştür. Sonuç olarak bakteriyel hemoglobin eksprese eden E. coli suşunun immobilize formdaki hücrelerinin arpa malt özütünden etanol üretimini arttırmada ümit verici bir yaklaşım olabileceği belirlenmiştir.
Dichodontium pellucidum (Hedw.) Schimp. Karayosununun Antimikrobiyal, Antibiyofilm ve Antioksidan Aktivitelerinin Araştırılması

Dichodontium pellucidum (Hedw.) Schimp., Dicranaceae familyası üyesi; Avrupa, Asya, Kuzey Amerika ve Afrika gibi çeşitli bölgelerde yayılış gösteren bir karayosunudur. Bu çalışmada, D. pellucidum karayosununun dört farklı ekstraktının (etanol, metanol, aseton ve etil asetat) antimikrobiyal, antibiyofilm ve antioksidan potansiyelleri araştırılmıştır. Antimikrobiyal aktiviteyi değerlendirmek için disk difüzyon, minimum inhibitör konsantrasyon, ve minimum bakterisidal konsantrasyon testleri yapılmıştır. Karayosunu ekstraktlarının biyofilm oluşumu (antibiyofilm) üzerine etkileri, mikroplaka biyofilm metoduna göre değerlendirilmiştir. Ekstraktların antioksidan aktiviteleri serbest radikal temizleme yöntemi olarak 2, 2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) ve CUPRAC kullanılarak ölçülmüştür. Karayosunu ekstraktları bakteriler için 8. 0-16. 0 mm, maya kültürü için 8. 0-13. 0 mm arasında değişen inhibisyon zonlarıyla tüm test mikroorganizmalarına karşı antimikrobiyal aktivite göstermiştir. En yüksek antimikrobiyal ve antibiyofilm aktivite Bacillus subtilis ATCC 6633 bakterisine karşı etil asetat ekstraktında saptanmıştır. Metanol çözgeninin diğer çözücülerden daha etkili antioksidan aktivite sergilediği gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, D. pellucidum yüksek potansiyelinden dolayı doğal antimikrobiyal ve antioksidan ajan araştırmalarında ve biyofilm kontrolünde tercih edilebileceğini kanıtlamıştır. Bu çalışma, D. pellucidum biyoaktivitesi için ilk rapordur. Bu yaklaşım aynı zamanda medikal kullanım veya ilaç araştırma geliştirmeleri için yeni araştırmalara izin verebilir.
EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDE WEB 2.0 ARAÇLARININ KULLANIMINA YÖNELİK YAPILMIŞ ÇALIŞMALARIN SİSTEMATİK İNCELEMESİ

Web'in, teknolojinin gelişimi ile geçirdiği dönüşüm Web 2. 0 kavramını ortaya çıkarmıştır. Web 2. 0 teknolojisi kullanıcılar arası bilgi paylaşımı ve işbirliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Web 2. 0 teknolojisinin kullanımıyla ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Web 2. 0 teknolojilerinin kullanımına yönelik eğitim teknolojileri alanında yapılmış çalışmaların farklı boyutlardaki genel eğilimlerini çıkarmaktır. Böylece Web 2. 0 teknolojisinin kullanıldığı çalışmalar hakkında bilgi sahibi olarak yayın yapılmasına ihtiyaç duyulan alanlara yönelik fikir edilecektir. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden sistematik literatür taraması yöntemi bu çalışmada kullanılmıştır. Web of Science, EBSCO ve TR Dizin veri tabanlarında eğitim teknolojileri alanında 2016-2022 yılları arası yayınlanmış araştırma makaleleri çalışmanın verilerini oluşturmuştur. Elde edilen kaynaklar araştırmacılar tarafından oluşturulmuş yayın sınıflama formu ile elektronik ortama aktarılmıştır. Yayın sınıflama formu makalenin künyesi, araştırmanın amacı, çalışmanın uygulandığı disiplin, çalışmada kullanılan Web 2. 0 araçları, çalışmanın yöntemi, çalışma grubu, örneklem sayısı, veri toplama aracı, analiz türü ve çalışmanın sonucu başlıklarından oluşmaktadır. İncelenen çalışmalar neticesinde dahil edilme kriterlerine uygun olan 25 çalışma doküman incelemesi yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışma, güncel çalışmaları içermesi ve gelecekteki çalışmaların kaynağı olması bakımından önemlidir. Bu çalışma ile Web 2. 0 araçlarının kullanıldığı çalışmalar farklı boyutlar açısından incelenerek yayın yapılmasına ihtiyaç duyulan alanlara yönelik önerilerde bulunulacaktır.
Türkiye'nin Maraş İlinden Toplanan Trigonella mesopotamica Hub.-Mor. Türünün Farklı Kısımları Üzerine Araştırmalar: Antimikrobiyal ve Antibiyofilm Aktiviteleri

Bu araştırmada, Trigonella mesopotamica Hub.-Mor. tohum, toprak üstü ve tohum kabuğu kısımlarından elde edilen etanol ekstrelerinin antimikrobiyal ve antibiyofilm aktivitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Antimikrobiyal aktivite, in vitro mikrodilüsyon yöntemi kullanılarak referans bakteri ve mantar suşları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bunlara ek olarak, ekstrelerin P. aeruginosa'nın biyofilm oluşumunu engelleme ve önceden oluşturulmuş biyofilmi yok etme potansiyeli kristal viyole yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Ekstreler, referans antimikrobiyallerle karşılaştırıldığında test edilen bakteri ve mayalara karşı orta ila düşük antimikrobiyal aktivite göstermiştir. Ekstreler ayrıca biyofilm oluşumunu inhibe etme ve farklı minimum inhibitör konsantrasyonlarında (MIC) önceden oluşturulmuş biyofilmleri önleme potansiyeli göstermiştir. Tohum ve toprak üstü ekstrelerinin, tohum kabuğu ekstresine kıyasla daha iyi antibiyofilm aktivitesi gösterdiği belirlenmiştir. Özellikle veriler göz önüne alındığında, toprak üstü ekstresinin sub-MIC'de biyofilm oluşumunu %50 oranında azaltması ilgi çekicidir. Bulgular, T. mesopotamica'nın farklı kısımlarının özellikle antibiyofilm aktivitesi gösterdiğini kanıtlamaktadır. Literatürde ilk kez bu çalışma ile T. mesopotamica'nın antimikrobiyal ve antibiyofilm aktivitesine ilişkin veriler sunulmuştur. Bu nedenle çalışmamız bu türle ilgili literatüre önemli ön veriler sağlamaktadır.
“Kanon” Dışı Bir “Öteki” Olarak Peyami Safa’nın Değerlerine ve Türkçeye Sahip Çıkışı

"Belirli bir odağın beğenisine göre şekillenen kurallar bütünü" anlamındaki "kanon" düşüncesi, baskın sosyal grupların, eğitim kurumlarının, statükoyu temsil eden devletin belirlediği fikirlerden ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet'in ilanıyla "laik" düzenin kurulması ardından, ülkeyi çağdaş medeniyetler seviyesinin üzerine ulaştırma hedefi için yapılan devrimleri, yeni rejimin değerlerinin halka benimsetilmesi düşüncesiyle, eğitim sisteminde olduğu gibi sanat ve edebiyatta da devletin desteklediği, ilkelerini "Kemalizm"in belirlediği bir "kanon" oluşturulmuştur. Bu dönemin roman başta olmak üzere edebiyat eserlerinde de yeni bir toplum inşa edilmesi amacıyla çağdaş Batı medeniyetinin değerleri halka benimsetilmeye çalışılmıştır. Bu düşünceyle eserlerini veren Milli edebiyattan beri roman yazan yazarlar (Reşat Nuri, Halide Edip, Aka Gündüz, Yakup Kadri vb.) "kanon"un yazarları haline gelirken, eserleriyle yeni kültürün değerlerini benimsemeyi teşvik etmiş; eski kültürün değerlerinin terk edilmesinin gereğini telkin etmiştir. Bu süreçte romanları üzerinden verdiği mesajlarla "kanon"un benimsediği değerlerin dışında kalan ve geçmiş kültürün mirasına sahip çıkmaya çalıştığı için "öteki" durumuna düşen yazarlar Peyami Safa, Tarık Buğra gibi yazarlar da olmuştur. Onları "kanon dışı" yapan muhafaza etmeye çalıştıkları değerlerdir. Bu çalışmada Cumhuriyet devri Türk romanının usta yazarlarından Peyami Safa (Nisan 1899-Haziran 1961)'nın, Cumhuriyet devri roman "kanon"unun içinde değerlerine sahip çıkan bir "muhafazakar" olarak farklı tutumu, düşünce eserlerinde yaşadığı değişimlere karşı romanlarında ısrarla savunduğu değerler, bu tutum paralelinde yazarın "Osmanlı Türkçesi" ve "Türkçe" konusunda sergilediği tavır ele alınmıştır. Doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı çalışma sonunda yazarın kanon dışı bir "öteki" olarak geleneğin değerlerine sahip çıkma biçimi sanatçının 10 romanı ve makale ve denemelerini içeren düzyazı eserlerinden örneklerle ortaya konulmuştur.
Kargasabunu’nda Sözlü Kültürden Alınan İlhamın “Ekofolklor”a Dönüşümü

19. yüzyılda halk bilimi disiplininin doğuşunu hazırlayan ilk çalışmalar kırsalda yapıldığı için folklorun araştırma sahası olarak köyler ve kasabalara odaklanılması gerektiğini varsayan bir yaklaşım, hem dünyada hem de Türkiye'de halk bilimi disiplininde yürütülen çalışmalarda uzun müddet hakim bakış açısı olarak benimsenmiştir. Zaman içinde kentlerin hızlı bir biçimde büyümesi ve küreselleşmenin büyük kentlerde etkisini göstermesinden ötürü yerel kültürlerin yaşamasına karşı tehdit oluşturduğunun düşünülmesi sebebiyle önceden yayılma ve yaşama alanı "kırsal"la sınırlandırılan folklorun kentlerde kaybolduğu, kırsalda da unutulmaya başladığı algısı doğmuştur. Halbuki modern yazarların eserlerinde folklor unsurlarının onların kurgu dünyasını zenginleştirerek metinlere farklı bir derinlik kazandırdığı görülmekte, böylece hem folklorun hem de sözlü anlatı geleneğinin çeşitli tekniklerinin modern edebiyatın eserleri aracılığıyla gelecek nesillere aktarıldığı/hatırlatıldığı gözlemlenmektedir. Bilindiği üzere, modern Türk edebiyatında da hikayelerinde ve/veya romanlarında eserlerini Türk folklorundan ilham aldığı unsurlarla besleyen başarılı yazarlar bulunmaktadır. Bu bildiride 1990 sonrası Türk öykücülüğünün öne çıkan yazarlarından Faruk Duman'ın 2023'te yayımlanan Kargasabunu kitabındaki hikayelerde yazarın okurlarına tanıttığı/hatırlattığı halk bilimi unsurları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, Duman'ın söz konusu kitaptaki hikayeleri anlatı teknikleri açısından değerlendirilerek yazarın üslubunun bu hikayelerde modern hikayeden uzaklaşarak masal ve halk hikayesi türlerine yaklaştığı, ancak üslubu sözlü edebiyat geleneğine yaklaşırken yazarın doğanın tahrip edilmesi gibi güncel meselelere dikkat çektiği, böylece aslında küresel bir sorunu yerel folklor unsurlarından ve sözlü kültürümüzden faydalanarak tartıştığı gösterilmiştir. Kargasabunu'nun modern insanın sözlü edebiyat geleneğine halen ihtiyaç duyduğunu gösteren bir öykü kitabı olduğuna dikkat çekilerek Duman'ın bu hikayeler aracılığıyla okura hangi mesajları vermeye çalışmış olabileceği tartışılmıştır. Hikayeler ekoeleştiri ve uygulamalı halk bilimi kuramlarından destek alınarak incelenmiştir. Çalışmanın sonunda Kargasabunu'nun güncel çevre sorunlarını Türk folklorunun ve sözlü edebiyatın çeşitli unsurları ve araçlarından destek alarak işlemesi sebebiyle ekofolklorik bakışı yansıtan bir eser olduğu anlaşılmıştır.