Örgütsel kültürün yönetici işgören ilişkileri üzerine etkileri

Bu çalışmada kültür kavramı çeşitli boyutları ile analiz edilmiş ve örgütsel kültürün örgütteki insan unsuru üzerindeki etkileri göz önüne serilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda örgütsel kültürün önemi, örgüt içinde kültürel değerlerin oluşturulması ve devam ettirilmesi süreçleri üzerinde durularak, örgütsel kültürün işletmeye sağlayabileceği yararlar ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Yapılan literatür araştırmasının ilk bölümünde örgüt kavramı, örgütlerin insan yaşamındaki önemleri ve zaman içerisinde ortaya çıkan örgüt tipleri incelenmiş; müteakiben, örgütsel kültür kavramı, örgüt iklimi ile örgüt kültürü kavramları arasındaki farklılıklar, Hofstede'in (1980) örgüt kültüründe izlenen çeşitli boyutları ele alınarak, örgüt kültürünün işletme veya örgüte sağlayabileceği yararlar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, bir örgüt içerisinde örgüt kültürünün oluşturulması ve devam ettirilmesi süreci ve bu süreçlere etki eden faktöreler incelenmiştir. Bu bölümde, örgütte uygulanan sosyalizasyon yöntemleri, örgüt kültürünün işgörene benimsetilmesi ve örgüt kültüründe olabilecek değişimler incelenmiştir. Üçüncü bölümde örgütsel kültür üzerine analitik yaklaşımlar incelenmiş; bu bağlamda örgüt içerisinde oluşan veya var olan kültürün nasıl analiz edilmesi gerektiği incelenmiştir. Daha sonra örgüt kültürünün analizinde kültürel salkımlar, Kültürün zayıf ve kuvvetli yönlerinin ortaya çıkartılmasında izlenecek süreç, yöntemler ve örgütsel kültüre de durumsallık yaklaşımları ve örgütsel kültürde oluşabilecek sorunların giderilme yöntemleri ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünü alan araştırması, bulguların elde edilmesi, sonuç ve öneriler oluşturmaktadır. Araştırma problem sahası, ülkemizde yönetici-işgören ilişkilerinde gözlenen problemlerin bir kısmı, yönetici ve işgörenlerin farklı değer yargılarına sahip olması, diğer bir kısmının ise yönetici ve işgörenlerin örgüt kültürünü anlayamaması, ayak uyduramaması üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırma Erzincan İli içerisinde faaliyet göstermekte olan bir Askeri Fabrika, bir özel üretim işletmesi ve bir kamu işletmesi olarak üç ayrı işletmede yapılmıştır. istatistiksel olarak her üç işletmede yapılan anket çalışmasında örneklem sayısı ana hacimi temsil edecek büyüklüktedir. Araştırmada her üç işletmede kullanılan anket yöntemleri sonucunda elde edilen bulgular değerlendirilerek örgütsel kültürün yönetici-işgören ilişkileri üzerindeki eğilimler istatistiksel analiz yöntemleri ile ölçülmüştür. Yapılan araştırma sonunda araştırma yapılan farklı iş kolları ve farklı kültürel değerler sahip işletmeler arasında çeşitli benzerlikler ve farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Benzerlikler genel olarak şunlardır:-Her üç işletmede de erkek ağırlıklı bir çalışan profili mevcuttur,-Çalışanları esas görevi yerine getirmek için uymak zorunda olduğu yazılı olmayan kurallar,-İlerleme ve yükselme imkanlarının derecesi,-Refah ve mutluluğa verilen önem derecesi,-Moral ve iş doyum dereceleri,-Mütevazi yoldan takdir edilme derecesi,-Örgüte duyulan bağlılık derecesi,-Özendirici unsurların kullanılması gerektiğine inanç,-İş ile ilgili konularda yöneticilerle serbestçe tartışabilme derecesi,-Yöneticilerle kişisel sorunlar da serbestçe görüşebilme,-Yöneticilerin karar alma davranışları,-Üst sorumluluk mevkilerine yükselebilmekte kullanılan kriterler,-Amirlerin sorunlara karşı tutumu,-Amirlerin denetim şekli,-Çalışanlara karşı amirlerin tutumu. Farklılıklar ise,-Elde edilen aylık gelir,-Yaş gruplarındaki dağılım,-Benimsenen işletme amaçları,-Geçirilen işe alıştırma süreci,-İşletmenin başarısı ile ilgilenme derecesi,-İşletmede olanların hangi yolla öğrenildiği,-Haberleşme düzeni,-Yeterli bilgi verilme derecesi,-Çalışanların arkadaşlarını sevme ve saygı derecesi,-Yöneticilerin kullandıkları teşvik yolları,-Uygulanan disiplin düzeni,-Çatışmanın miktarı ve dağılımı,-Çatışmaya yol açan nedenler,-Sosyal ve maddi imkanlar olarak belirlenmiştir. Sonuç ve öneri olarak farklı amaç ve örgütsel yapıya işletmelerde farklı örgütsel kültür ögeleri ve özellikleri ortaya çıkabilmektedir. Bununla birlikte, işletmenin amaçlarını gerçekleştirirken var olan yazılı kural ve talimatların yanında, yazılı olmayan kurallar, değerler ve inançların, yönetici ve işgören ilişkileri üzerinde önemli etkilerinin olduğunu kabul etmek gerekmektedir. Bu kabul altında işletme yöneticilerinin, örgüt kültürünü iyi analiz etmeleri, kültürel değişimlerin farkında olmaları, bunlara tedbir almaları, örgütsel kültürü işletme performansının geliştirilmesinde bir güç çarpanı olarak kullanması gerekmektedir. Aksi takdirde örgüt kültürünü benimsemeyen işgörenler veya kültürel etkileşimlerin farkında olamayan yöneticiler kendilerini zaman içersinde örgütsel çatışma ve kaos içerisinde bulabileceklerdir. Günümüzde yöneticiler işletmenin oluşumundaa ya da geliştirilmesinde hakim kültürel değerlere önem vermeli alacağı kararlar ile kültürel değerlerin çatışmasını en aza indirmeli, örgütsel kültürün ögelerini çok iyi analiz etmeli ve bunu örgütsel başarı için araç olarak kullanmalıdır. Bu maksatla çalışmanın sonunda şu öneriler sunulmaktadır:-İşletme içersinde eşitlik ve adalete daha fazla hassasiyet gösterilmelidir.-Astların karalara katılım dereceleri artırılmalıdır.-Amirlerin personelin özel sorunları ile de ilgilenmelidir.-Ücret politikasında adalet sağlanmalıdır.-İlerleme, yükseltilme ve takdir edilme konularında daha hassas olunmalıdır.-Personele iş ile ilgili konularda söz hakkı verilmelidir.-Parasal ve diğer maddi özendiriciler kullanılmalıdır.-Çalışanların inanç ve değerlerine saygı gösterilmelidir. YARARLANILAN KAYNAKLAR- Hofstede, Geert (1980), 'Culture's Consequences: International Differences in work- related values'