Trafik kazalarına karışan araçların onarım sonrası piyasa rayicindeki değer kaybı ve kaza analizi

Kaza analizi, hasar tespiti sigorta bilirkişilerin ve eksperinin kazaya ilişkin detaylı görüşlerini içeren bir rapor niteliğindedir. Kaza analizinin doğru ve detaylı yapılması kazadan doğan hasarların ve kusurların giderilmesinde önemli bir noktadadır. Bu kaza ve hasarların onarım sonucunda doğal olarak araçların ikinci el bedellerinde değer düşüklüğü meydana gelmektedir. Değer kaybı, kaza sonrasında onarılan aracın kaza öncesi ikinci el fiyatında ve piyasa rayicindeki azalma olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın temel amaçları kaza analizinde yer alan faktörlerin incelenmesi, değer kaybı kavramının bütün boyutlarıyla tartışılması ve değer kaybı noktasında ülkemizde uygulamada yer alan sorunların araştırılmasıdır. Sigorta eksperi ve bilirkişi olarak tarafımdan kaza analizi ve hasar tespiti yapılan 100 aracın ekspertiz raporlarının incelenmesi sonucunda istatistiksel olarak değer kaybı talebinde bulunan araçların çoğu için değer kaybı aralığının 0-2000 TL arasında,2. el piyasa fiyatının 2015 yılı baz alındığında 10.000-60. 000 TL arasında, genellikle arka bölümden hasar aldıkları, Renault ve Ford marka araçlar oldukları, değişim gören parça sayısının ortalama 1-3, km odometer aralıklarının 0-30. 000 km olduğu görülmüştür. Değer kaybı bağlamında tarafımdan değer kaybı raporu hazırlanan araçların çoğunluğu Teminat Dışı Kalan Haller'den madde 2'de yığılım göstermiş olmasına karşın Danıştay 15. Dairesi Teminat Dışı Kalan Haller'den madde 2,4 ve 6'nın yürütmesini durdurmuş sadece madde 1 ve 3 yürürlüktedir. Ek olarak 20 aracın değer kaybı analizi Yargıtay'ın emsal alınan örnek kararlar ve yerleşik içtihatlerine göre ve T. C Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 14.05. 2015 tarihli Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına ekli 'Değer Kaybı Hesaplama Yöntemi' genel tebliğe ekli skala ve hesaplama formülüne göre incelenip karşılaştırılması sonucunda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Kaza analizine örnek somut olayda tarafımdan hasar tespiti yapılan aracın kaza yerine, kaza esnasındaki sürücü ile birlikte gidilmiş trafik kazasına neden olan unsurlardan çevre, araç ve insan faktörleri ayrıntılı değerlendirilmiştir. Sigorta şirketlerine yapılan kurumsal ve bireysel değer kaybı başvurularının sigorta şirketleri tarafından kısmi ödeme veya sonuçsuz bırakılması neticesinde avukatların veya bireysel olarak Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulması ile başlayan yargılama sürecinin sonuçlanıncaya kadarki zaman dağılım yüzdelerinin betimsel istatistiklerle değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak kaza analizi kavramının ülkemizde sigorta sektöründe bilinmesine ve uygulanmasına karşın, değer kaybı açısından piyasa realitesine uygun, gerçek değer düşüklüğünün hesaplanmasında ve tespitinde çok değişkenli formüllerin kullanılmasına veya mevcut yöntemlerin rehabilite edilmesine, ağır vasıtadan, hafif ticari araçlara, binek otomotivden, motosiklete kadar geniş spektrumlu ülkemizin sosyoekonomik dokusuna uygun, sektör dinamiklerini gözeten ve sigorta penetrasyonunda genel kabul gören düzenlemeye gereksinim olduğu düşünülmüştür.