turkish-nlp-suite/AkademikDerlem huggingface dataset:
Eİ için tasarlanan kafes yapıların yapısal davranışlarının incelenmesi

Endüstriyel gelişmelerin ışığında, üretilen parçaların hafif, dayanıklı, fonksiyonel ve ergonomik gibi özelliklerindeki artan istekler, üretim teknolojilerinde ve tasarım yaklaşımlarında farklılaşma zorunluluğu oluşturmuştur. Eklemeli imalat teknolojisi ve eklemeli imalata uygun tasarım yaklaşımları, bu farklılığın önemli çıktıları olarak görülmektedir. Eklemeli imalat teknolojileri bu gereklilikleri karşılamak için ideal bir seçenek olarak karşımızdadır. Bu çalışmada, eklemeli imalata uygun tasarım yaklaşımlarından biri olan kafes hücre tasarım yaklaşımı ele alınmıştır. Kübik-tahedron, okta-ocrethedron ve rhombus-dodecahedron kafes yapıları yapısal dayanım ve gözeneklilik özellikleri için sonlu elemanlar analiz metodu kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, kübik-tahedron kafes yapısının diğer kafes yapılarına göre daha yüksek dayanım sağladığını göstermiştir.
Stent-içi restenozu öngörmede serum TGF-β düzeylerinin etkinliği

Amaç: Stent-içi restenoz (SİR), stent implantasyonu sonrası erken ve geç dönem morbiditenin en önemli nedenlerinden birisidir. Biz bu çalışmada serum dönüştürücü büyüme faktörü- (TGF- ) düzeyinin gelişebilecek SİR'i ön gördürüp gördürmeyeceğini araştırmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Daha önce peruktan koroner girişim (PKG) uygulanmış ve herhangi bir endikasyonla koroner anjiografi (KAG) planlanmış toplam 82 hasta çalışmaya dahil edildi. SİR; stent içinde %50 daralma olması şeklinde tanımlandı. 34 hastada restenoz saptanırken 48 hastada anjiografik olarak kritik lezyon saptanmadı. Tüm hastalarda plazma TGF- düzeyi ölçüldü. Bulgular: SİR ile TGF- düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p=0, 754). Yapılan alt grup çok değişkenli regresyon analizinde hedef damar çapı ile SİR arasında negatif, sağ koroner arter lezyonları ile SİR arasında pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Bu çalışma herhangi bir zamanda bakılan TGF- 'nın SİR öngördürücü bir özelliği olmadığını ortaya koymuştur
Öğretmenlerin Gelişim Yetersizliği Olan Öğrencilere Sosyal Beceri Öğretimine İlişkin Bilgileri, Deneyimleri ve Mesleki Gelişim Gereksinimleri

Araştırmada gelişim yetersizliği olan öğrencilerle çalışan özel eğitim ve genel eğitim öğretmenlerinin gelişim yetersizliği olan öğrencilere sosyal becerilerin öğretimine ilişkin bilgi sahibi olma durumları, deneyimleri ve mesleki gelişim gereksinimlerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma modeliyle tasarlanmıştır. Araştırma 120 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen "Gelişim Yetersizliği Olan Çocuklara Sosyal Becerilerin Öğretilmesine İlişkin Özel Eğitim ve Genel Eğitim Öğretmenlerinin Bilgi, Deneyim ve Mesleki Gelişim Gereksinimlerini Belirleme Anketi" ile toplanmıştır. Araştırma verileri betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların en yüksek düzeyde bilgi sahibi oldukları uygulamanın video destekli uygulamalar olduğu, ancak katılımcıların hiçbirinin aile aracılı uygulamalar, matriks öğretimi ve umut vaad eden uygulamaları kullanmada kendilerini çok yeterli olarak değerlendirmedikleri görülmüştür. Katılımcıların hemen her öğretim uygulamasına ilişkin lisans ve /veya lisansüstü öğrenimleri sırasında ya da mesleki gelişim etkinliklerine katılarak eğitim aldıkları ve eğitimlerin niteliğini genellikle yeterli buldukları görülmüştür. Bulgular doğrultusunda; öğretmenlerin gelişim yetersizliği olan öğrencilere yönelik sosyal beceri öğretimi konusunda bilimsel-dayanaklı uygulamalara yer vererek öğretim yapmaları, umut vaad eden uygulamalar kapsamında lisans ve lisansüstü öğretimde bu uygulamaları içeren derslerin okutulması önerilebilir. Gelecek araştırmalarda gelişim yetersizliği olan çocuğa sahip ailelerin sosyal beceri ve sosyal becerilerin öğretimine ilişkin bilgi ve deneyimlerini belirlemeye yönelik araştırmalar gerçekleştirilebilir.
EDEBİYAT KURAMI VE ELEŞTİRİ KURAM-KAVRAM-KAPSAM-YÖNTEM-UYGULAMA

Editörlüğünü Fırat Üniversitesi İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Veysel Şahin'in üstlendiği Edebiyat Kuramı ve Eleştiri (Kuram-Kavram-Kapsam-Yöntem-Uygulama) 2022 yılında yayımlanarak raflardaki yerini alır. Eserde otuz üç edebiyat kuramı sistematik bir bütünlük içinde ele alınarak Türk edebiyatının tanınmış eserleri bu doğrultuda analiz edilir. Her biri akademisyenlerce kaleme alınan yazılarda kapsamlı bir bilgiye yer verilerek şiir türü ile hikaye ve roman gibi anlatı türleri üzerine uygulamalı bir analiz yöntemi izlenir. Bu çalışmada Edebiyat Kuramı ve Eleştiri (Kuram-Kavram-Kapsam-Yöntem-Uygulama) adlı kitap üzerine bir tanıtım ve değerlendirme yapılacaktır.
Opere edilen meningomyelosel olgularının retrospektif değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada opere edilen meningomyelosel hastalarının pre-operatif, peri-operatif ve post-operatif verilerinin retrospektif değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2018 Mart 2020 tarihleri arasında opere edilen meningomyelosel hastaları hastane arşivinden bulunarak retrospektif olarak incelenmiştir. Demografik veriler, doğum verileri, nörolojik durumları, ameliyat bulguları, radyolojik verileri, ameliyat sonrası takipleri ve sonuçları değerlendirilmiştir. Bulgular: Hastaların 10'u kız ve 11'i erkekti. Yirmi hasta ilk 48 saatte opere edildi. Bir hasta postpartum 6. günde opere edildi. Hastaların 18'inde hidrosefali gelişti ve ventriküloperitoneal şant takıldı. Üç hastada cilt nekrozu, bir hastada yara yeri enfeksiyonu ve beyin omurilik sıvısı fistülü görüldü. Bir hastada takiplerinde şant disfonksiyonu nedeni ile şant revizyonu yapıldı. Hastaların hepsi şifa ile yenidoğan yoğun bakım ünitesinden taburcu oldu. Sonuç: Meningomyelosel hastaları doğum anından itibaren menenjit, sepsis, ilerleyebilecek nörolojik defisit riski altındadır. Hastalarda multidisipliner yakın takip ve erken cerrahi, komplikasyonları azaltmada önemlidir.
Çağatayca Sözlüklerde Yer Alan Meslekler ve Bu Mesleklerle İlgili Ünvanlar

İnsanlık tarihi incelendiğinde, özelde bireylerin, genelde toplumların, ihtiyaçlarını karşılamak için pek çok meslek alanında gelişme gösterdikleri görülmektedir. Bu meslek alanları toplumların yaşam biçimleri, dünya görüşleri, temel ihtiyaçları, medeniyet seviyeleri vb. alanlarda araştırmacılara önemli bilgiler sunmaktadır. Eski Türkler de ihtiyaçlarını karşılamak üzere birçok meslek dalında, yüzyıllarca varlık göstermişler ve miras olarak bu meslekleri sonraki nesillere aktarmışlardır. Çalışmamızda Çağatay Türkçesi döneminde hangi meslek dallarının ve bu mesleklerle ilgili olan ünvanların var olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu meslek dallarının tespiti için öncelikle Çağatayca olarak kaleme alınan Çağatayca Manzum Sözlük, Feraği'nin Çağatay Türkçesi Sözlüğü, Fazlullah Han Lügati, Fethali Kaçar'ın Çağatay Türkçesi Sözlüğü, Nezrali'nin Çağatay Türkçesi Sözlüğü, Nevayi'nin Sözleri ve Çağatayca Tanıklar, Senglah'ın Tematik Sözlüğü, Zeban-ı Türki adlı sözlükler taranmış ve bu sözlüklerde yer alan meslek adları ile ünvanlar listelenmiştir. Ardından meslek ve ünvanlar yapı bakımından incelenmiş, sözcüklerin kökü ve aldıkları ekler belirtilmiştir. Kök ve ek ayrıştırması yapılırken kök ve aldıkları eklerde şüphe oluşturmayan sözcükler için herhangi bir kaynak gösterilmemiş, diğer sözcükler için ilgili eserler kaynak olarak verilmiştir.
İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Politik Okuryazarlık Ve Sosyal Katılım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Günümüz dünyasında etkin bir vatandaşın sahip olması gereken becerilerden biri politik okuryazarlık bir diğeri ise sosyal katılım becerisidir. Bu becerilerin bireylere erken yaşlardan itibaren kazandırılması oldukça önem arz etmektedir. Bu araştırma ile ilkokul 4. sınıf öğrencilerin politik okuryazarlık becerileri ile sosyal katılım becerileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılınca Aydın ili Efeler ilçesindeki devlet ve özel ilkokullarda öğrenim gören 1010 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma metotlarından ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen Politik Okuryazarlık Ölçeği ve Sosyal Katılım Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama süreci gerekli izinlerin alınmasının ardından devlet ve özel ilkokullarda öğrenim gören 4. sınıf öğrencilerine sınıf öğretmenlerinin izni ve yardımlarıyla gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve basit doğrusal korelasyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin politik okuryazarlık ve sosyal katılım becerilerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Elde edilen veriler araştırmacı tarafından belirlenen yedi değişkene göre de incelenmiştir. Araştırma sonucunda ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin politik okuryazarlık ve sosyal katılım düzeyleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bu araştırmanın farklı değişkenler kullanılarak, farklı bir çalışma grubu kullanılarak ya da farklı bir metodoloji kullanılarak tasarlanması ve uygulanması önerilebilir.
ÇOK KÜLTÜRLÜ BİR KENTİN GELENEKSEL MÜZİĞİNDE GÜNDELİK HAYATIN İZLERİNİ SÜRMEK: MARDİN TÜRKÜLERİ

Geçmişten bugüne sözlü bir şekilde aktarılan, ezgili bir şekilde icra edilen türkü, bulunduğu toplumun duygu ve düşüncelerini yansıtarak önemli kültürel veriler sunar; ilkel insanın anlatma, söyleme ihtiyacından doğan sözün modern zamanda bir başka biçimi olarak varlığını sürdürür. Toplumsal hayatın çeşitli normları sonucunda kişilerin duygularını açıkça ifade edemedikleri durumlarda devreye giren türküler, sadece bireylere değil, bulunduğu toplumun geçmiş ve bugünkü gündelik hayatına ayna tutar. Kişilerin gün içinde gerçekleştirdikleri hemen bütün pratikleri içerisine alan gündelik hayat, bireylerin birbirleriyle olan etkileşimi ve bunun sonucunda doğan iş ve etkinlikleri içerir. Bu etkinlikler, birey ve toplumu anlama ve anlamlandırmayı sağlar. Kültüre ait birçok unsurun gündelik hayat içerisinde bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde her gün yeniden tekrarlandığı bilinmektedir. Bu tekrar, kültürel olanı canlı bir şekilde sürdürmeye olanak sağlamaktadır. Geniş bir kavram olan gündelik hayat, bu çalışmada Mardin'den derlenen halk şarkıları özelinde ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Mezopotamya'nın kuzeyinde bulunan, çok kültürlü bir yapıya sahip Mardin ili, geleneksel değerler açısından zengin bir bölgedir. Bölgede yer alan farklı din ve dile sahip milletlerin kadim gelenekleri birbirinden etkilenmiş ve ortak bir kültür oluşturmuştur. Bu ortaklık Mardin halk müziğinde de kendini göstermektedir. Sözlü gelenek açısından önemli veriler sunan Mardin'de, Türkçe, Arapça, Kürtçe ve Süryanice olmak üzere dört dilde söylenen halk şarkıları, bireylerin ve toplumun duygu ve inançlarını çok sesli bir şekilde yaşatmaktadır. Bu çalışmada, araştırmayı sınırlandırmak amacıyla dört Türkçe, sekiz Arapça ve iki Süryanice Mardin halk şarkısı, gündelik hayat unsurları açısından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Diğer dillerdeki halk şarkıları ve onlarla ilgili anlatılar için kaynak kişilere başvurulmuştur. Bu şarkılar Türkçeye çevrilmiş, orijinal şekilleri de dipnotta verilmiştir. Çalışmanın amacı, Mardin'de geleneksel müzik kültüründe bulunan verilerle gündelik hayat unsurlarını inceleyerek etnomüzikoloji ve folklor çerçevesinde Mardin kültürüne ayna tutmaktır. Ele alınan Türkçe, Arapça ve Süryanice halk şarkılarının, "dillerin ve dinlerin şehri" şeklinde anılan Mardin'in Türk kültürü içerisindeki bu yönünün kültür bilimleri etrafında incelenmesi çalışmanın önemini oluşturmaktadır.
Alkol Bağımlılarının Remisyon Sürecine Göre Aile Stresörleri ile Başa Çıkma Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışmanın amacı, remisyon sürecindeki alkol bağımlılarının remisyon sürelerine göre aile stresörleriyle başa çıkma yöntemleri arasında farklılık olup olmadığı ortaya koymaktır. Yöntem: Araştırma Ankara'da bulunan ve bağımlılık tedavisi veren bir tedavi ve rehabilitasyon merkezi, bir üniversite psikiyatri kliniğine bağlı Alkol Bağımlılığı Tedavi Birimi, bir özel psikiyatri hastanesine bağlı AMATEM ve Adsız Alkolikler kendine yardım Sıhhıye ve Kızılay gruplarında, Mayıs 2022-Aralık 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik bilgi formu ve Ekşi ve arkadaşları tarafından Türkçeye uyarlanan Aile Stresörleri ile Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği kullanılarak; Ankara'da bulunan, araştırmaya katılmayı kabul eden, partneriyle ortak yaşam sürdüren, en az 30 gündür remisyon sürecinde olan; erken remisyon grubunda 31 kişi, kalıcı remisyon grubunda 28 kişi ile olmak üzere toplam 59 kişiden toplanmıştır. Sonuçların özetlenmesinde; ortalama standart sapma, ortanca (çeyrekler arası genişlik), sayı (yüzde) tamamlayıcı istatistikleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan ve erken remisyon döneminde olan hastaların; %12. 9'u kadın, %87. 1'i erkek iken; kalıcı remisyon grubundakilerin %17. 9'u kadın, %82. 1'i erkektir. Aile stresörleri ile başa çıkma ölçeği içerisinde yer alan sosyal destek arama ve fiziksel egzersiz alt boyutlarında gruplar arasında anlamlı farklar olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Kalıcı remisyon grubundaki alkol bağımlılarının fiziksel egzersiz ve sosyal destek arama yöntemlerini erken remisyon grubundakilere oranla daha sık kullandığı görülmektedir. Biyopsikososyal ve tinsel boyutları olan alkol bağımlılığının, tedavi sürecinde de tüm boyutlarını kapsayan modellerin desteklenmesi önerilmektedir.
UNUTULMUŞ BİR SİBİRYA ŞAİRİ DMİTRİY PAVLOVİÇ DAVIDOV’UN ŞİİRLERİNDE VE BİLİMSEL ÇALIŞMALARINDA YAKUTLAR

Çarlık Rusyası'nın kolonizasyon sürecinden Sibirya toprakları ve Sibirya'nın köklü halkları da etkilenmiştir. Bu toprakları kendi mülkleri arasına almak isteyen Çarlık yönetimi, bölgede farklı yöntemler uygulamıştır. Bu yöntemlerden birincisi, genel olarak Türk topluluklarının yaşadığı Sibirya'yı sürgün politikası için ana üs olarak kullanmak ve ikinci olarak da Çarlığın ele geçirdiği Sibirya topraklarında Rus kolonizasyonunu büyütmek, geliştirmek için bu topraklara göçü özendirmek. Bu iki uygulama da başta halk olmak üzere Rus bilim insanları arasında Sibirya Türk topluluklarının tanınması ve anlaşılmasına yardımcı olmuştur. Bölgeye gelen Rus yerleşimciler, katı, acımasız bölgenin yaşam koşullarına zaman içinde adapte olmuş yerli halklardan pek çok veri alırken aynı zamanda kendi bilgi birikimlerini, yaşam biçimlerini Sibirya'nın yerli halkları ile paylaşmışlardır. Bu karşılıklı paylaşım sürecinde toplumların karşılıklı olarak birbirlerini tanımalarında sanat, edebiyat önemli bir işlev üstlenmiştir. Özellikle de Rus yazarlar, edebi ürünlerinde Sibiryalı karakterlere yer vermekle kalmamış, aynı zamanda bu karakterlerin inanç ve kültür unsurlarını eserlerinde ana motif olarak kullanmışlardır. Makalede Sibirya topraklarını kendilerine yurt edinen bir Rus aileden gelen Dmitriy Pavloviç Davıdov, Sibirya'nın köklü halkı Yakutları yakından gözlemlemiş, onların sözlü kültürünün zenginliğinden etkilenmiş ve bu etkilenme onun sanatsal çalışmalarına yansımıştır. Sanatsal çalışmalarının yanı sıra eğitime, bilime de önem veren Davıdov, uzun bir dönem bu topraklarda yerli halkların eğitimi ile ilgilenmiş, aynı zamanda Rus Coğrafya Derneği Sibirya Bölümü bünyesinde bilimsel çalışmalarını sürdürmüştür. Makalede ülkemizde bilinmeyen şairin Yakut temalı şiirleri üzerinde durulmaya çalışılacaktır.
İlkokul ve Ortaokullarda Görevli Öğretmenlerin Sürdürülebilir Kalkınma Eğitimi Hakkındaki İnançlarının Belirlenmesi

Bu araştırmanın ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin sürdürülebilir kalkınma eğitimine inançları hakkındaki görüşlerini belirlemektir. Tarama metodu ile yapılan araştırmaya 371 öğretmen katılmıştır. Verilerin normal dağılımlarına yönelik değerlendirmeler yapıldıktan sonra çeşitli değişkenler açısından görüşlerin incelenmesinde MANOVA testi kullanılmıştır. Gruplar arasında anlamlı farkın olduğu durumda post-hoc testlerinden Schefee testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları genel olarak incelendiğinde cinsiyet değişkeni açısından erkek öğretmenler lehine "Türk Eğitim Sistemindeki sürdürülebilir kalkınma için eğitimin yeterliliğine olan inanç" alt boyutunda anlamlı bir farklılığın oluştuğu belirlenmiştir. Okul türü değişkeni açısından ise sonuçlar değerlendirildiğinde "Sürdürülebilir kalkınma uygulamasına olan inanç" alt boyutunda gruplar arasında ortaokullarda görevli öğretmenler lehine anlamlı bir farklılığın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, kıdem ve eğitim düzeyi değişkenleri açısından araştırmamızın sonuçları gruplar arasında her üç alt boyut açısından anlamlı bir farklılığın oluşmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Ahmet Muhip Dıranas'ın 

Ahmet Muhip Dıranas, edebiyat dünyamıza katmış olduğu şiirler ile ismini duyurmuş olan güçlü Cumhuriyet Dönemi sanatçılarındandır. Ahmet Muhip Dıranas, yazın yaşamındaki tanınmışlığını daha çok şiirleri ve şairlik yönüyle sağlamış olsa da birbirine yakın dönemlerde Gölgeler ve Çıkmaz adlı iki tiyatro oyunu da yazarak sanat alanını genişletmiştir. Bu çalışmanın ana malzemesi ve temel konusu olan Çıkmaz adlı tiyatro oyunu, 1947 yılında kaleme alınmış olan ve aynı dönemlerde çeşitli tiyatro salonlarında sahnelenerek beğeni kazanan önemli yapıtlardandır. Toplumsal olarak belirli rol ve değerleri temsilen oyuna yerleştirilmiş birçok renkli karakterin etrafında dönen ve olayların, kişileri "çıkmaz"a sürüklediği bir kurguya sahip olan bu tiyatro oyununda Ahmet Muhip Dıranas'ın, topluma dönük bakış açısı, eleştiri alanları ve hedeflediği insan biçimi başta olmak üzere birçok unsur, belirli imge ve aktarımlarla görünür kılınmıştır. Bu çalışmada Çıkmaz adlı tiyatro oyunu; kişiler dünyası, olay, mekan, zaman ve bakış açısı ile anlatıcı çerçevesinde yapısal açılardan analiz edilmiş ve oyunda yazar tarafından ortaya konulmuş olan temalar doğrultusunda izleksel olarak değerlendirilmiştir.
Proje Kadının ‘Kendine Ait’ Evden Kaçışı ya da Seray Şahiner’in ‘Ülker Abla’sı

Tarih boyunca kadının sözlü ve yazılı kaynaklarca tanımlanması ve feminist bilinç sayesinde bu tanımlamaların ardında yatan eril bir projenin varlığının ortaya konması, proje kadın kavramını doğurur. Virginia Woolf'un feminist epistemolojide önemli bir yeri olan 'kendine ait bir oda' çağrısı, ataerkil geleneği harekete geçirir ve kadına bir oda hatta bir ev temin eder. Ancak bu evi, kadın için gerçek anlamda 'kendine ait' kılmaz; kadını eve hapseder. Seray Şahiner'in 'Ülker Abla' romanından bir kadın karakterin evinden kaçarak toplumun kadına reva gördüğü sınırların dışına çıkması, bu çalışmada proje kadınlıktan kurtulma ve yeni bir kimlik ortaya koyma girişimi olarak okunacaktır. Feminist yöntemin izleneceği çalışmada amaç, kadına sözde konfor alanı yaratan mekan algısını yıkmaktır. Romanın mücadeleci kadın karakteri, maddi yoksunluğuna rağmen yeni bir yuva inşa etmeye çalışarak toplumun projesi olmayı reddeder. Ancak proje kadınlığı reddetmenin, sosyal yalnızlaştırma gibi bir bedeli olacaktır. Ülker karakteri hem özel hem kamusal alanda karşılaşacağı yıldırma politikası ile mücadele ederek yeni bir kimliğe kavuşacaktır.
Bir Sokak Monografisi: Fatih Karadeniz Caddesi (Yeni Hamam Caddesi)

Şehirler sürekli değişen ve biçimlenen, kendine özgü kimliği olan, canlı bir dokudur. Şehrin kimliği, somut ve soyut öğelerin varlığı ve bunların gelecek nesillere aktarımı ile korunabilmektedir. Bu öğelerin tarih içerisinde var olan değişiminin irdelenmesi ve yok olan öğelerin saptanması, şehir tarihi çalışmaları için önem taşımaktadır. Şehirlerin sosyo-kültürel, idari ve iktisadi olarak en küçük yapı taşı durumundaki mahalleler hem sosyal hem de fiziki bir bütünlüğe sahiptir. Halkın sosyal bütünleşmesinin en yoğun hissedildiği klasik dönem Osmanlı mahallelerinde cami, hamam, tekke, medrese, mektep gibi ahalinin ihtiyaçlarına yönelik farklı fiziki öğeler yer almaktadır. Konstantinopolis'in fethinden sonra, şehrin Türk-Müslüman kimliğinin vurgulanması amacıyla kentin çeşitli bölgelerinin imarına başlanmıştır. Fatih Sultan Mehmet'in 1463'te inşaatını başlattığı Fatih Külliyesi, 1470'te bitmiştir. Külliyenin inşası ile birlikte semt, Müslüman bir kimlik kazanmıştır. Fatih'i örnek alan devlet erkanı, Fatih Külliyesi'nin Karadeniz Medreselerinden başlayarak Haliç'e doğru uzanan ve çalışmaya konu olan cadde boyunca, çeşitli dini ve sosyal yapılar inşa ettirmiştir. Bu bağlamda Fatih Karadeniz Caddesi, İstanbul'un fethinden kısa bir süre sonra oluşmuş bir cadde özelliği göstermektedir. Bu çalışmada, 15. yüzyıldan itibaren Türk-Müslüman kimliğe sahip olan Karadeniz Caddesi'nin mevcut ve kaybolan taşınmaz kültür mirası, harita ve fotoğraf gibi görsel belgelerden tespit edilmektedir. Fatih bölgesinin ve onunla bağlantılı olarak da Karadeniz Caddesi'nin değişimini haritalar, fotoğraflar ve imar planları gibi somut birinci kaynak veriler ışığında çözümlemek, çalışmanın temel amacıdır. Özellikle Karadeniz Caddesi'nin bulunduğu alan, çalışmanın odak noktasını teşkil etmektedir. Bölgenin İstanbul Şehir Tarihi içindeki yerini, mevcut olan ve kaybolan kültür varlıklarını saptayarak belgelemek, araştırmanın temel çalışma problematiğini oluşturmaktadır. Yapılan çalışma sonucunda 19. yüzyılda Karadeniz Caddesi'nde sekiz adet taşınmaz kültür varlığının mevcudiyeti görülmektedir. Ancak 1918 Fatih yangınından söz konusu eserlerin hepsinin etkilenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu yapıların bir kısmı yangından büyük hasar görmüş, bir kısmı ise tamamen yanarak yok olmuştur. Tespit edilebilen sekiz adet kültür varlığından sadece Yarhisar Cami, Gelenbevi İdadisi ve Sinan Ağa Cami ihya edilmiştir. 20. yüzyılda Karadeniz Caddesi'nin taşınmaz kültür mirasının büyük bir kısmının yok olmasına müteakip, bölgenin kent dokusunu bozan yoğun beton yapılaşma görülmektedir.
16. Yüzyıla Ait Bir Tılsım Kitabı ve Söz Varlığı

Tılsım, değişik objelerle ve dualarla yapılan bir uygulamadır. Tılsımda insanoğlu doğaüstü güçler yardımıyla amaçlarına kavuşmayı hedefler. Bu amaçlar kimi zaman mal, mülk edinme kimi zaman korkulan şeylerden emin olma kimi zaman bir sevgiliye kavuşma kimi zaman da başka birine zarar verme şeklinde görülür. Çalışmamızın konusunu oluşturan eser, 16. yüzyılda Osmanlı Türkçesiyle yazılmış bir tılsım kitabıdır. Eser, Tübingen'de Eberhard Karls Üniversitesi Kütüphanesinde 10. 20345/digitue. 25585 numarada dijital olarak kayıtlıdır, toplam 83 varaktan oluşmaktadır. Eserde tılsım yapmak için şu dualar verilmiştir: Dua-yı Bozorg, dua-yı karsiyya, dua-yı azam, dua-yı şerifi'l-mübarek, dua-yı sürh-i bad, dua-yı Muhammet, duaü'n-necat mine'n-nar. Eserde tılsımların niçin ve nasıl uygulanması gerektiğine yönelik bilgiler halkın anlayabileceği şekilde sade bir dille yazılmıştır. Eserdeki hastalık adları, tılsım yaparken kullanılan araç-gereç adları, dini terimler araştırmacılara zengin bir söz varlığı sunmaktadır. Ayrıca eser teoloji, sosyoloji, halk bilimi gibi farklı bilimsel alanlara da kaynaklık edebilecek niteliktedir. Yapılan inceleme sonucunda halk için yazılmış olan bu eserde, 790 madde başı kelime/kelime grubu tespit edilmiş ve bunların 436'sının Türkçe olduğu görülmüştür.