Türkiye ve Dünya'da özel emeklilik sigortalarının gelişimi, uygulamaları ve sektörel örneklemesiyle, Türkiye'deki sosyal güvenlik sistemi

İnsanlık tarihinin her döneminde, birey kendisini yoksulluğa iten, geleceğini tehdit eden olaylardan korunma duygu ve çabası içerisinde olmuştur. Doğanın ve ekonomik yaşamın bireyin önüne çıkardığı tehlikelerin acımasız sonuçlarına karşı korunma ve güvenlik duygusu, insanlık tarihi ile özdeştir. Hastalık, sakatlık ve yaşlılık gibi insanoğlunun kaçınılmaz yazgısı niteliğindeki olayların açlık, sefalet ve yoksullukla eş anlama geldiği dönemlerde, bu olayların etki çemberini kıramayan bireyin, yann endişesinden annarakjözgürlüğüne kavuşması ve kişiliğini geüştirmesi, olgulan bir gereksinim olarak yüreğinde taşımasına karşm, olanaklı değüdir. Bunlann da ötesinde, çetin bir yaşam mücadelesi egemencür;ilkel toplumlarda, bu mücadelede yenik düşen yaşh insanların bir dağın tepesine götürülerek ölüme terk edilmeleri, yeterli yiyecek bulunmaması nedeniyle ırmak kenarında yeni doğmuş bebek cesetlerine rastlanılması;yoksulluğun, yannlara duyulan güvensizliğin ve çaresizliğin bir sonucudur. Tarihin sonraki aşamalarında belki bu denli ürkütücü olaylara tanık olunmayacaktır ama, yoksulluk sorunu ve güvenlik arayışı, bireylerin yaşamlarına ve toplumlara damgasını vurmaya devam edecektir. Ekonomik ve teknolojik alandaki gelişmelerle sosyal alandaki gelişmelerin uyumu sağlanmadıkça, sosyal tehlikeler ve bunların doğurduğu yoksulluk sorunu varlığını koruyacaktır. Bu noktadan hareket edindiğinde varılacak sonuç ise, işlevini tamamlayıp tamamlamadığı tartışma konusu edilen sosyal devlet kavramının da toplumlara damgasını vurmaya devam edeceğidir. Sosyal güvenlik kavramı da tüm boyutlarıyla VIdeğerlendirildiğinde insanlığın eski ve derin bir gereksinmesinin somut bir belirtisidir. Bu gereksinme, yanndan emin olmak isteğidir. Evrensel bir ilkeye dönüşen ve çağdaş uygarlığın simgesi olan sosyal güvenlik kavramı, özde, bireyin karşılaşacağı ve yaşamı için tehlike oluşturan olaylara karşı bir güvence arayışının ürünüdür. Tehlikeyle karşılaşan ve yoksulluğa düşen bireye, asgari bir güvence sağJamak, sosyal güvenliğin varoluş nedenidir. Gerçek bu denli basit olmasınajdşinin gerçek yaşamıyla bunu sürekli bir biçimde algılamasına karşın, sosyal güvenlik kawarmmn ve bununla bağlantılı olarak emeklilik-hayat sigortalarının herkesçe benimsenebilir bir tanımım vermek ve boyutlarım çizmek pek kolay görünmemektedir. Sosyal güvenlik politikaları, sosyal korumanın amaç ve hedeflerini;sistemler ise hem amaçlan, hem de bu amaçlara ulaşmak için oluşturulan özgün hukuksal teknikleri kapsar. Sosyal güvenlik terimi, aym anda hem bir düşünceyi, hem de bu düşünceye işlerlik kazandıran kurumsal yapıyı yansıtmaktadır. Kişiler çalışma hayatında kazandıkları gelirlerini emeklilik yıllarında sağlayamamakta, bunun sonucu olarak yaşam standartlarında belirgin bir düşüş kendini göstermektedir. 'Özel Emekli Maaşı Planlaması' bu probleme bir çözüm olarak önerilmiştir. Her organizasyon kendi personel planlamasına göre özel emeklilik modelim belirleyebilir ve bazı uygun yatırım politikalarının sonucu emeklilerin yaşam standartlarına bunu yansıtabilir. Bunun dışında, kişiler bireysel olarak sigorta şirketlerinin emeklilik planlarına dahil olabilir, bu sayede de geleceklerini güvence altına alabilirler. vnDünyadaki özel emekli maaşı planlamasının kavranılan ve tarihi gelişimine baktığımızda kat edilen yol göze çarpıcı bir hal almıştır. Türkiye'deki sosyal güvenlik kanunlan, GSMH ve Hayat Sigortalan prim oranlan karşılaştınldığında ve Hayat Sigortalannm, diğer yatırım araçlarına göre avantajları apaçık ortadadır. Daha sonra, örnek bir firma seçilmiş ve bu firmanın Türkiye'deki faahyetleri, yatınmlarını kullanması ve emekli maaşı belirleme politikası gösterilmiştir. Ülkemizdeki sosyal güvenlik kavramı ele ahnmış, sosyal güvenliğin hangi boyutlarda olduğu, bununla birlikte sigorta şirketlerinin hayat branşlarının ne gibi avantajlar sunduğu ele alınmıştır. Dünya çapmda özel emeklilik sigortalannın, giderek yayılmakta olduğu, bu büyümenin ana sebeplerinden birinin, bu tip sigortalann, gerek bireysel planlarda, gerekse işveren firma ya da çalışanları için zengin olanaklar sunabiliyor olması dikkat çekicidir. Belki de bu ortak çıkarlar olmasa, özel emeklilik sigortalan bugün elde etmiş olduğu başarıyı yakalayamayabilirdi. İleri yaşlara gelen bir çalışanrn, çalıştığı firmanın üretimine yapmakta olduğu katkı, almakta olduğu ücretten daha azdır. Emeklilik planlan sayesinde, çahşanlar belirli bir yaşa geldiklerinde emekli olacaklarım bilirken, işveren firmanın da çalışanların yaş haddinden dolayı doğacak sorunlarla baş etmesi kolaylaşacaktır. Bu da, çahşanlann üretkenliğini artırarak morallerini yükseltecek ve bunun yanında hırslı genç çalışanların terfi etme konusunda önlerini açacaktır. Yani özel emeklilik sigortası, işveren firmanın iyi bir çalışanı elinde tutmasını ve diğerlerine de daha cazip gelmesini sağlayacaktır. Dolayısıyla verimlilik her zaman üst seviyede, çok daha dinamik bir şekilde işleyişini sürdürebilecektir. vmBu yüksek lisans tezinin hazırlanmasında bana yol gösteren, bilgi ve sabrını esirgemeyen sayın Prof. Dr. Feryal Orhon Basık' a, dizayn ve düzenlemelerde yardımcı olan sayın Arş. Gör. Serhat Yanık'a teşekkürü bir borç bilirim. IX