İşletme kaynakları planlaması ve otomotiv yan sanayinde bir uygulaması

Ülke ekonomisinin istenilen düzeye çıkarılabilmesi, eldeki kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasıyla mümkündür. Kaynakların makro düzeyde verimli olarak kullanılması ancak ülke içindeki her tür sistemin, kendi kaynaklarını en iyi şekilde kullanmasıyla sağlanabilir. Bugün, içinde bulunduğumuz ekonomik koşullar yöneticileri sistemlerin başarısını arttırabilmek, başka bir değişle kaynaklarım daha verimli kullanabilmek için çeşitli bilimsel yöntemleri kullanmaya zorlamaktadır. Özellikle sık sık değişen faiz oranlan, malzeme yokluğu, artan maliyetler, enflasyon vb. gelişmeler, 'Planlama ve Kontrol Faaliyetlerinin' geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bugün Türk yöneticisinin, hızla değişen çevresel etmenler ve ekonomik koşullar karşısında gerekli önlemleri alabilmesi, büyük ölçüde bilimsel yöntemlere ve modern yaklaşımlara ağırlık vermesine bağlıdır. Günümüzde imalat sanayi ortamı, oldukça değişken bir yapıya sahiptir. Değişme, bu ortamın kuralıdır. Bu durumda çözüm, değişmeleri dondurma yoluna gitmekten çok, değişmeleri kabul edip bunlar karşısında kısa zamanda ve doğru düzeltmeleri yapabilme yeteneğini geliştirmektir. Gelecek dönemlerde, imalat sanayi ortamında değişmelerin ortaya çıkış hızı daha da artacaktır. Bu durumda yapılması gereken ise, hızla değişen koşullara aynı hızla uyum sağlayan yöntemlere ağırlık vermek, bu yöntemleri benimseyip, işletme düzeyinde kullanımlarını yaygınlaştırmaktır. Bu sorunlar üzerine kurulmuş olan Malzeme İhtiyaç Planlaması, daha sonra gelişen Üretim Kaynaklan Planlaması ve günümüzde çok geniş kullanım alanına sahip İşletme Kaynakları Planlaması ile çözüm aranmaktadır. İşletmelerde malzeme, işgücü, kapasite ve finans kaynaklarım etkin bir şekilde ve eşgüdümlü olarak planlamayı amaçlayan MRPII, günümüzde ERP yaklaşımı ile belirlenen işletme stratejileriyle, bu stratejilerin sonuçlarım karşılaştınlabilir hale getirerek, optimizasyon yöntemlerinin daha çok kullanıldığı bir yapıya kavuşturmuştur. 1970'lerin çok uluslu şirketleşme akımından sonra, 1980'lerde artık küreselleşmeden söz ediliyor ki; dünyada ülkeler pazarlarım birbirine açan, ortak pazarlar kuran, değişik çatılar altmda bir araya gelerek 'enternasyolizmi' yaşıyorlar. Ülkemizde, 1995 son aylarında bu trene katılarak Avrupa Ortak Pazan için kapıyı aralamış, firmalanyla giderek daha fazla pazar payına sahip olabilmek için, kıyasıya rekabet eden ve dünya çapında yayılan konumu hedef belirlemiştir. Bunun sonucu olarak bugün artık çok uluslu, birçok coğrafya üzerinde tesisleri olan, böylece yerel pazarlara en kısa yoldan ulaşmayı hedefleyen işletmeler ortaya çıkmıştır ki sonucunda 'Dünya Çapmda İmalatçılar' doğmuştur. Artık her şeyi ne pahasına olursa olsun kendi ülkesinde üretme anlayışı terkedilmekte ve dünyanın herhangi bir yerinde istenilen ürün için kalite-maliyet-hız üçlemesinde mükemmelliği yakalayanlarla işbirliğine gidilmektedir. Üretim Kaynaklan Sistenüerinin 1990'larda ulaştığı boyut İşletme Kaynaklan Planlamasıdır. Şirket Kaynaklan Planlaması olarak da yorumlanan ya da İKP'nin çıkışı anlatılan sebeplerden dolayı olmuştur. Yani birçok bölgede, muhtemelen farklı konularda faaliyet gösteren işletmeleri dönük bir planlama sistemi yaratılmıştır. Her alt üretim birimi kendi çapında Üretim Kaynak Planlaması uygulamaları gerçekleştirirken, işletme genelinde elde edilen bulgular İşletme Kaynak Planlaması sistemi ile bir araya getirilerek bütünsel bazda gelişme için planlar yapılmıştır. Konumuzun temelini teşkil eden Şirket Kaynaklan Planlamasına kadar uzanan yol aslında Malzeme İhtiyaç Planlama çalışmaları ile başlamıştır. Bu çalışmada temel amaç; belirli bir ana Ana Üretim Programım gerçekleştirmek üzere gerekli malzeme ihtiyacının miktar ve zaman bazında hesaplanmasıdır. Daha sonra Kapasite İhtiyaç Planlama çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı ise; malzemenin yanı sıra makina ve işçilik kapasite ihtiyacının miktar ve zaman bazmda hesaplanmasıdır. Üçüncü aşama olan Üretim Kaynaklan Planlamasında malzeme, makina ve işçiliğin yanı sıra tüm üretim kaynaklanmn eşgüdümlü olarak planlanması amaçlanmaktadır. Özellikle mali kaynakların diğer kaynaklar ile koordineli olarak planlanması, bu aşamada gerçekleştirilmiştir. Bugün MRP II yazılımlarında 15-20 civarında modül bulunmaktadır. Son gelinen, belki de geçilmek üzere olunan aşama Şirket Kaynaklan Planlaması çalışmalarıdır. Bu aşamaya gelinmesinde, özellikle yönetim yaklaşımlarından Süreç Yönetimi yaklaşımının günümüz şirketlerinde daha çok tercih edilmesi önemli rol oynamaktadır. Fonksiyonel yönetim yaklaşımı, özellikle planlama, satın alma, sevkiyat, stok kontrol vb. hizmet ağırlıklı süreçlerde; gecikmelere, zaman kayıplarına, hatalara, iletişim sorunlarına neden olmaktadır. Süreç Yönetimi Yaklaşımı, fonksiyonel yapılanma yerine, süreç ve müşteri tatmini odaklı bir yapılanma öngörmektedir. Hiyerarjik kademeler birer birer ortadan kalkmakta, çok fonksiyonlu çalışanların oluşturduğu takımlar ile işler etkin ve verimli bir şekilde yönetilmektedir. Bu yaklaşım imalat süreçlerini etkilemekte, odaklanmış fabrika üretimi, hücresel imalat yapılan karşımıza çıkmaktadır. Doğal olarak karşımıza çıkan farklı imalat süreçleri farklı karakteristikler içermektedir. Bazılarında stok için üretim, bazılarında ise siparişe göre montaj veya siparişe göre tasarım ve üretim yapılan söz konusu olmaktadır. Stok için üretimde, Son Montaj Programı ve Ana Üretim Programı aynı iken, diğer üretim tiplerinde farklıdır. Aynı şekilde bünyesi içinde farklı fabrikalar veya aynı fabrika bünyesinde farklı üretim tiplerinde farklı üretim süreçlerinin olması, esnek bir kaynak planlama yaklaşımının uygulanmasını gerektirmektedir. Şirket Kaynaklan Planlaması bu farklılıklar ile bahsedilen bir yapıya sahiptir. Şirket farklı fabrikalar ve farklı üretim süreçlerine sahip olsa bile tasarım, merkezi satmalma, depolama, sevkiyat vb. gibi bazı fonksiyonların ortak olması zorunlu veya ekonomik olabilir. Bu durumda, Şirket Kaynaklan Planlaması söz konusu fabrika ve üretim süreçli arasındaki eşgüdümü sağlayarak etkin ve verimli bir çalışma düzenini oluşturacaktır. Bilgi İşlem ve İletişim teknolojisindeki gelişmeler de ERP sistematiğinin oluşmasmda etkin rol oynamıştır. Dağıtılmış ve ilişkisel veri tabanlan, geniş ve lokal bilgisayar ağlan, işlemci/sunucu mimarisi, çalışanların bilgisayar kullanım bilgi ve becerüerinin artması, hem süreç yönetimi yaklaşımım, hem de ERP yaklaşımmm uygulanmasını kolaylaştınnaktadır. TTÜretim Kaynaklan Planlaması çalışmalarının yanı sıra Dağıtım İhtiyaçlarının Planlaması çalışmalarının da geliştirilmiş olması, gerek üretim ve gerekse dağıtım kaynaklarının daha üst düzeyde ve eşgüdümlü olarak planlanması ihtiyacım doğurmuştur. Çok fabrikah ve çok depolu şirketlerde bu durum çok daha önemlidir. İşte ERP bu tür planlamayı da gerçekleştirecek yapıdadır. Amaç müşterilerin istedikleri ürünlerin en etkin ve ekonomik bir biçimde hangi fabrikada üretileceğini ve nasıl sevk edUeceğinin belirlenmesidir. ERP, MRP II sistematiğinin yerine geçen bir yaklaşım değildir. MRP Il'nin daha geliştirilmiş bir şeklidir. ERP uygulamasında başarılı olmak için önce MRP, daha sonra CRP ve MRP II uygulamalarında başarılı olunması gerekir. ERP daha geniş bir üretim yönetimi yaklaşımıdır. ERP yaklaşımı, giderek artan rekabetin, düşük maliyet ve yüksek kalitenin önem kazandığı dönemde firma yöneticilerinin karşısına sunulmuş son derece sağlam bir yönetim alternatifidir. Çağdaş yönetim tarzı; departmanların aralarında duvarlar oluşturduğu klasik yöntemlerden, süreçlerin akışına göre organize olmuş, çalışanların birbirleriyle müşteri-tedarikçi ilişkisi üzerine kurulu modern yöntemlere dönüşmüş bulunuyor. Entegre bir ERP paketi olarak yer alan SAP R/3 bu açıdan süreç yönetimi anlayışım uygulama yolunda önemli bir araç olarak tercih edildiği COŞKUNÖZ'de planlama fonsiyonunun etkinliğinin arttırılması, daha iyi satın alma karar destek hizmeti sağlanması, stok düzeylerinin düşürülmesi, daha az ' stock-out ' ile kuvvetlendirilmiş müşteri hizmeti, tedarik zmcirinin mevcut kapasitesinin daha iyi kullanılması, karar verme sürecinin hızlandırılması, tedarik zinciri yönetimine daha fazla profesyonellik ve disiplin kazandırılması, temin ve tedarik faaliyetleri arasında dünya çapındaki bütünleşmenin kuvvetlendirilmesi hedeflenmiştir. SAP R/3'ü, proses yönetimi anlayışını uygulama yolunda önemli bir araç olarak tercih eden COŞKUNÖZ, değişik sektörlerden ve çok uluslu firmalara sahip holding yapılanmasına, COŞKUNÖZ Holding'in 'Avrupalılaşma' değil, 'Çağdaşlaşma ve Çağdaş Kalma' vizyonuna en uygun düşen ERP paketi SAP R/3'ü seçmekle yaptığma inanıyor. m