Stratejik liderlik, sosyal sermaye ve performans arasındaki ilişkiler: ISO 500 işletmelerinde nitel bir araştırma

Örgütlerin rekabet edebilme yeteneği ve sürdürülebilir olmaları üzerinde önemli etkiye sahip olan strateji kavramı çok boyutlu bir kavramdır. Belirsizliğin hakim olduğu sert rekabet koşulları altında hayatta kalabilmek, rekabetçi olabilmek, sürdürülebilirliğini korumak ve karlılığını artırmak isteyen örgütlerin geleneksel yönetim yaklaşımından ziyade uzun vadeli ve geniş bir bakış açısına sahip olan stratejik yönetim kavramına odaklanmaları gerekmektedir. Stratejik yönetim kavramının önemli bir aktörü olan stratejik liderler ise örgütler için rekabetçi üstünlük unsuru olarak ön plana çıkmaktadır. Bu süreç içerisinde stratejik liderler sahip olmaları gereken bir takım liderlik özelliklerinin bilincinde olmalı ve söz konusu özelliklerini kullanmalıdır. Geleceği görebilmenin oldukça zor olduğu günümüzde gelişen ve değişen dünyada hayatta kalabilmek, bir takım fırsatlardan yararlanabilmek ve tehditlerden korunabilmek için liderlerin stratejik kararları doğru bir şekilde alabilmeleri ve gerektiğinde stratejik değişimleri yapabilmeleri önem arz etmektedir. Stratejik liderlerin sahip olması gereken özellikler dönüşümcü, yönetsel, etik ve politik olmak üzere dört boyutta incelenmektedir. Stratejik liderler bu boyutlardaki özelliklerden herhangi birine sahip olabileceği gibi dört farklı boyutun özelliklerini de taşıyabilmektedir. Stratejik liderlerin gelecekte de başarılı olabilmesi tamamlayıcı ve kritik kaynaklara odaklanmalarını gerektirmektedir. Bu ise stratejik liderlerin bir örgütün sürdürülebilir rekabet avantajı olan sosyal sermaye aracılığıyla kilit kaynaklara ulaşabilmesi ile ilişkilidir. Sosyal sermayelerini etkili bir şekilde yönetebilen stratejik liderler kritik kaynaklara ulaşabilecek ve bu şekilde de rekabet üstünlüğünü elde edebileceklerdir. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO 500 )'na giren işletmelerin üst düzey yöneticilerinin stratejik liderlik özelliklerini dönüşümsel, yönetsel, etik ve politik boyutlar açısından incelemek ve üst düzey yöneticilerin kimleri, niçin stratejik lider olarak gördüklerini belirleyebilmektir. Bununla birlikte çalışmanın diğer amacı ise, stratejik lider olarak nitelendirilen üst düzey yöneticilerin sahip oldukları sosyal sermayelerinin performansı nasıl etkilediğini sosyal sermayenin güven, kurumlar, normlar ve yaptırımlar, ağlara katılım, ortak eylem ve işbirliği ile öğrenme boyutu çerçevesinde değerlendirmektir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın verileri, İSO 500'e giren işletmelerdeki üst düzey yöneticilerle yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler, betimsel ve içerik analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, işletme üst düzey yöneticilerinin neredeyse tamamının Mustafa Kemal Atatürk'ü stratejik lider olarak gördükleri, söz konusu üst düzey yöneticilerin dönüşümsel, yönetsel, etik ve politik özelliklerden her birini farklı düzeylerde sergiledikleri, boyutlar içerisinden ise en fazla dönüşümsel özellikler sergiledikleri ve sosyal sermayelerini etkin bir şekilde yöneten stratejik liderlerin performanslarına olumlu katkılar sağladıkları sonuçları elde edilmiştir.