Başlıca fiyat bazlı oranların hisse senedi getirisi üzerindeki etkileri ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir uygulama

101 oz Etkin bir hisse senedi piyasasında hisse senedi fiyat hareketlerinin önceden tahmin edilemeyeceği ve bu yüzden normalin üzerinde hisse senedi getirişi elde etmenin de mümkün olamayacağı kabul edilmektedir. Ancak son zamanlarda yapılan birçok ampirik çalışma, bu koşulların pratikteki geçerlilik derecesi konusunda kuşku yaratan sonuçlara ulaşmıştır. Söz konusu çalışmalar, hisse senedi piyasaları üzerinde etkisi araştırılan bazı faktörlerin hisse senedi getirilerindeki değişmeleri açıklama gücü bulunduğunu ortaya koymuştur. Fiyat bazlı finansal oranlar da değişik hisse senedi piyasalarında, değişik zaman periyodlan için etkisi araştırılan faktörlerdir. Etki dereceleri kesin olarak belirlenmese de bu oranlar, yatırım çevrelerinde karar alma süreci içerisinde kullanılmaktadırlar. Bu çevrelerde hisse senedi yatırım stratejileri oluşturulurken en çok kullanılan fiyat bazlı finansal oranlar, Fiyat/Kazanç, Piyasa Değeri/Defter Değeri ve Satışlar/Fiyat oranlandır. Yapılan tez çalışmasının temel amacı da bu üç fiyat bazlı finansal oranın, hisse senedi piyasaları üzerindeki etkileri konusunda varılacak genel bilimsel sonuçlara katkıda bulunmaktır. Böylece sermaye piyasalarının yapısall olarak daha doğru şekilde analiz edilmesi ve geliştirilmesi mümkün olacaktır. F/K, PD/DD ve S/F oranlarının hisse senedi piyasasındaki etkisi konusunda yapılan araştırmaların sonuçlarına yer veren çalışmanın önemli bir kısmı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bu oranların etki derecesi konusunda yapılan ampirik araştırmaya ayrılmıştır. Araştırmanın çalışma örneği, İMKB'de Ulusal Pazar'da işlem gören ve finansal olmayan firmaları kapsamaktadır. Bu firmaların hisse senetlerinden 1 Ocak 1990- 30 Haziran 1997 periyodunda, altı aylık dönemler için F/K, PD/DD ve S/F büyüklüklerine göre ayrı ayrı portföyler oluşturulmuştur. Daha sonra oluşturulan portföylerin izleyen altı aylık dönem sonundaki getiri değişimleri ile söz konusu oran değerleri arasında herhangi bir nedensel ilişki bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Araştırma, istatistiksel ve ekonomik analiz yöntemleri ile yapılmıştır. 102 Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, F/K, PD/DD ve S/F oranlarının İMKB'de yatırım kararlarında, birlikte kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Özellikle S/F oram, hisse senedi getirişini açıklamada, pratikte kullanımı daha yaygın olan diğer iki fiyat bazlı orana göre çok daha başarılı bulunmuştur. Tek başına hisse senedi getirişini açıklayabilen bu oran, İMKB'de uygulanan yatırım stratejilerinde dikkate alınması gereken önemli bir faktördür. Yapılan çalışma, aynı zamanda İMKB'nin etkinliği konusunda bir sınama olmuştur. Eldeki bulgular, İMKB'nin etkin bir borsa olmadığı konusunda ipuçları olarak yorumlanmıştır. Tez çalışmasının birinci bölümü, F/K, PD/DD ve S/F oranlarının İMKB ve diğer hisse senedi piyasaları üzerindeki etkileri konusunda yapılan araştırmalar hakkında bilgi vermektedir. İMKB'deki F/K, PD/DD ve S/F etkilerini araştırmaya yönelik olarak yapılan ampirik çalışmada kullanılan verilerin özelliklerini ve metodolojiyi açıklayan ikinci bölüm, yapılan istatistiksel ve ekonomik analizleri de kapsamaktadır. Üçüncü ve son bölüm ise yapılan çalışmayı özetleyen, kullanılan veri ve yöntemlerin özelliklerini tekrar gözden geçiren bir genel değerlendirme bölümüdür.