Farklı finansal rapor düzenleme esaslarına göre yıllara yaygın inşaat işlerinde finansman ihtiyacının belirlenmesi

İnşaat sektörü; gerek ülkemizde gerekse dünyada oldukça önemli bir yere sahiptir. İnşaat sektöründe yer alan ve yıllara yaygın inşaat taahhüt işleri üstlenen işletmelerin finansal tabloları ise diğer sektörlerde yer alan işletmelerin finansal tablolarından farklılık göstermekte olup, diğer sektörlere kıyasla daha karmaşık bir yapıdadır. Bu noktadan hareketle, yıllara yaygın inşaat taahhüt işleri üstlenen işletmelerin finansal tablolarının değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında göz önüne alınması gereken farklı ölçütler bulunmaktadır. İşletmelerin finansal tablolarının doğru şekilde analiz edilmesi; mali yapılarının daha iyi anlaşılmasına olanak verirken, performanslarından, finansman ihtiyaçlarına kadar pek çok konuda da işletme hakkında fikir sahibi olmamızı kolaylaştırır. Diğer yandan işletmeler, finansal tablolarını farklı finansal raporlama esaslarına göre düzenleyebilmekte olup, bu da işletmelerin finansal tablolarının yorumlanmasında kullanılan yönteme göre farklı bakış açılarını ve yaklaşımları beraberinde getirmektedir. Ülkemizde de halihazırda kullanılmakta olan Vergi Usul Kanunu ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları çerçevesindeki yöntemler farklı muhasebe uygulamalarını benimsemiştir. Vergi Usul Kanununa göre; işletmeler devam eden yıllara yaygın inşaat işleriyle ilgili gelir ve giderlerini, işler tamamlanana kadar bilanço hesaplarında kümülatif halde izlemekte olup, gelir tablosu hesaplarına ise ancak işler tamamlandıktan sonra aktarabilmektedirler. Gelir ve giderlerin kümülatif halde izlenmesi nedeniyle de her yılın kendi içerisinde gerçekleşen reel maliyet ve gelir durumları açıkça görülemezken, bu durum işletmenin gerçek anlamdaki aktif büyüklüğü, finansal yapı ve borçluluk gibi rasyolarının değerlendirilmesinde de yanıltıcı olmaktadır. Türkiye Muhasebe Standartları açısından ise yakın bir tarihe kadar kullanılan TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri standardı, yerini TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardına bırakmıştır. VUK'ta 'tamamlanmış sözleşme' yöntemi benimsenirken; TMS 11'de 'tamamlanma yüzdesi' yöntemini kullanılarak VUK'a kıyasla daha güvenilir sonuçlar elde edilmesi amaçlamıştır. 01.01. 2018 tarihi itibariyle ise gayrimenkul, inşaat, yazılım, telekomünikasyon, üretim sektörleri başta olmak üzere istisnalar dışında tüm sektörlerin hasılatını tek bir standart altında toplayan TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat standardının uygulamasına geçilmiştir. TFRS 15, TMS 11'inde yer aldığı hasılat yaratan birçok işlemde değişikliğe gitmiştir. Bu çalışmada; inşaat sektöründe kullanılan muhasebe sistemleri hakkında bilgi verilmiş olup, muhasebe sistemlerine ilişkin hesapların işleyişi ve muhasebe kayıtları incelenmiştir. VUK'a göre düzenlenen finansal tabloların daha doğru şekilde analiz edilebilmesi için gelir ve maliyetler gerçekleştikleri yıllara dağıtılarak uyarlanmış bir finansal tablo oluşturulmuştur. Her iki finansal tablo karşılaştırılarak yorumlanmış, işletmenin performansı ve finansman ihtiyacı irdelenmiştir. Ayrıca TMS 11'den TFRS 15'e geçiş süreci hakkında da bilgi verildikten sonra TFRS 15 standardı, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri kapsamında değerlendirilmiştir. Son olarak VUK'a göre düzenlenen finansal tablolar, uyarlanmış finansal tablolar ve TFRS 15'e göre düzenlenen finansal tablolar karşılaştırılarak yorumlanmış ve işletmenin finansman ihtiyacı analiz edilmiştir.