Çevre sorunları ve işletmelerin sosyal sorumlulukları: Kimya sanayinde işletmelerin çevre sorunları karşısında sosyal sorumluluk anlayışının belirlenmesine yönelik bir araştırma

89 - EK 2. Özet Ekonomik faaliyetler sonucu oluşan doğal çevre sorunları insanoğlunun kendi geleceğini de tehdit edecek boyuttadır. İnsanoğlu doğal çevreden çok sayıda hammadde alır, bunları tüketir, üretim esnasında bu mallar fiziki ve kimyevi değişikliklere uğrar, sonunda çöp haline gelen ve istenmeyen bu üretim atıkları doğal çevreye geri verilir. Katı, sıvı ve gaz halinde bulunan ve istenmeyen bu atıklar, sadece üretim sonucu değil, aynı zamanda tüketim sırasında da ortaya çıkar ve yine aynı şekilde çevreye atılırlar. Böylece karşımıza hava kirliliği sorunu, su kirliliği sorunu, toprak kirliliği sorunu ve gürültü sorunu adı altında birçok doğal çevre sorunu çıkar. Çevre sorunlarını etkileyen bazı faktörler vardır ki bunlar; nüfus yoğunluğu, üre- tim-tüketim, ekonomik büyüme, sanayileşme, teknoloji ve kentleşmedir. Üretim ile tüketim birbirine bağlı olarak hızla artarken insanlık, görülmemiş biryerefah düzeyine ulaşmakta olduğunu görmüş, ancak kendisine aynı biçimde yabancı olumsuz sonuçların farkına varamamıştır. Doğal çevrenin kalitesi bozulmuştur. Artık, kaliteli çevre, kıt, az bulunur bir mal haline gelmiştir. Bundan dolayı çalışmamızda doğal çevrenin ekonomik analizi de yapılmıştır. Doğal çevre kirliliğine karşı mücadele ile ilgili alınabilecek çeşitli önlemler önerilmiştir. Bunlar; üretim ve tüketim faaliyetlerinin azaltılması, tahmin ve önleme, kirlilik yaratan kurumlara olumsuz çevresel etkilerini giderecek-azaltacak tesislerini kurabilmeleri için kredi ve sübvansiyon sağlanması ve vergi yoluyla sosyal maliyeti özel maliyete eklemektir. Doğal çevre sorunlarıyla ilgili alınabilecek önlemlerin makro düzeyde bazı etkileri görülmektedir. Örneğin, çevre kirlenmesine karşı yapılan harcamalar malların nisbi fiyatlarını etkileyerek enflasyona sebep olabilmekte, büyüme hızını olumsuz yönde etkilemekte, sermayenin kullanım biçimini değiştirerek yatırım eğilimini etkileyecektir. Bunun da istihdam, üretim ve tüketim eğilimi üzerinde etkileri görülecektir. Ayrıca doğal çevre sorunlarının etkilerini gidermek için yapılan harcamalar ödemeler dengesi üzerinde de etkili oluşmaktadır. Ancak alınan önlemler sonucunda ortaya çıkan bu olumsuz etkilerin yapılan araştırmalar sonucunda süreklilik göstermediği tespit edilmiştir. Ayrıca bu önlemler alınmaz ise bu olumsuz etkilerin daha şiddetli ve daha uzun süreli olacağı açıktır. Ortaya çıkacak olumsuzlukların etkilerini daha kısa zamanda ve daha sınırlı olarak bertaraf etmek için işletmelerin sosyal sorumluluk anlayışı ile hareket etmeleri gereği ortaya çıkmaktadır. İşletmelerin bu sosyal sorumlulukları, işletme içi ve işletme dışı sosyal sorumlulukları şeklinde ele alınmıştır. İşletme dışı sosyal sorumlulukları; işletmenin kuruluş yerinin seçimi, faaliyetleri sırasında ortaya çıkacak olası olumsuz çevresel etkiler için fon ayrılması, teknoloji seçimi, üretimin sınırlandırılması ve standardizasyonu, atıkların yeniden değerlendirilmesi, arıtma tesislerinin kurulması ve yasalara uymadır. Ayrıca çalışmamızda bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada işletmelerin sosyal sorumluluk bilinciyle doğal çevreye nasıl baktığı araştırılmak istenmiştir. Bu araştırmada kimya sanayi ele alınmıştır. Araştırmamızın sonucunda işletmelerin kararlarında ekonomik faktörlerin yanında, doğal unsurlara da önem verdikleri ortaya çıkmıştır. En kısa zamanda çevre sorunlarının önlenmesi ve azaltılması için devletin, işelt- melerin ve bireylerin konuya gereken önemi vermeleri gerekmektedir. Yaşanılası bir çevre istiyorsak, toplumun her kesimi ile işbirliği kurulmalı, gereken eğitim ve bilinçlenme sağlanmalıdır. Tehlikenin farkına ne kadar erken varılırsa ve çözüme ulaşılırsa, gelecekte toplum yaşantımızın ve insanlığın o kadar güvenli ve sağlıklı olacağı unutulmamalıdır.