Örgüt içi işgücü piyasalarında eğitim ve istihdam ilişkisinin değerlendirilmesi

Bu araştırmada, birincil işgücü piyasasında faaliyet gösteren büyük işletmeler içerisinde gelişen örgüt içi işgücü piyasalarında, işverenlerin eğitim-istihdam ilişkisini konusundaki görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada, işverenlerin işgücünü işe alma ve yükseltme sürecinde önem verdikleri özelliklerin neler olduğu ve bunlar arasında öğrenim düzeyinin belirgin bir tercih nedeni olup olmadığı, insan gücü kümelerine göre eğitim-istihdam ilişkisinin hangi kuram çerçevesinde algılandığı belirlenmeye çalışılmıştır. Aynca araştırmada işverenlerin işgücünü ücretlendirmede önem verdikleri özelliklerin neler olduğu ve bunlar arasında eğitim düzeyinin belirgin bir tercih nedeni olarak değerlendirilme durumu araştırılmıştır. Anket tekniğinin kullanıldığı araştırmada, araştırmacı tarafından iki veri toplama aracı geliştirilmiştir. Geliştirilen veri toplama araçları, araştırmanın ömeklemini oluşturan 215 işletmeye posta yoluyla gönderilmiştir. Gönderilen veri toplama araçlarından, 103 personel yöneticisi, 102 üretim yöneticisi veri toplama aracı olmak üzere, toplam % 48'i geri dönmüştür. Araştırmanın sonuçlan aşağıda özetlenmiştir. 1. İşletmeye orta düzey yönetici alırken, eğitim düzeyinin belirgin bir tercih nedeni olduğu saptanmıştır. İşverenlerin yarısından fazlası, orta düzey yöneticiler için eğitim-istihdam ilişkisini insan sermayesi kuramı çerçevesinde algılamaktadır. Orta düzey yönetici kadroları ağırlıklı olarak işletme içi kaynaklardan doldurulmaktadır. Orta düzey yöneticilerin yükseltilmesinde insan ilişkileri güçlü, kendini gösterebilen, kendini geliştirebilen adaylar tercih edilmektedir 2. Örgüt içi işgücü piyasasında, işverenlerin işletmeye büro personeli alırken, eğitim davranış özelliklerinden sonra gelen bir tercih nedenidir. Genel olarak, büro personeli için eğitimin işgücü piyasasındaki işlevi, kuyruk hipotezi çerçevesinde belirtilen görüş yönünde değerlendirilmektedir. İşverenlerin önemli bir yüzdesine XIVgöre, büro personeli kadroları işletme dışı kaynaklardan doldurulmaktadır Büro personelinin ücretininin belirlenmesinde, eğitimin etkili olduğu belirlenmiştir. 3. İşverenler, işletmeye mühendis alırken eğitimi belirgin bir tercih nedeni olarak görmektedirler. İşverenlerin büyük çoğunluğu tarafından mühendisler için eğitim-istihdam görüşü olarak, insan sermayesi kuramı yönündeki görüşü benimsedikleri görülmüştür. Örgüt içi işgücü piyasasında mühendis kadrolarının doldurulmasında işletme dışı kaynaklardan yararlanılmaktadır. Mühendis ücretlerini belirlemede eğitimin birinci derecede etkili olduğu saptanmıştır 4. İşverenler tarafından, üretimde fiilen çalışan teknisyen, usta-ustabaşı ve nitelikli işçi alımında, eğitimin görece belirgin bir tercih nedeni olmadığı saptanmıştır. İşverenlerin çoğunluğu, üretimde fiilen çalışan personel için, eğitimin işgücü piyasasındaki işlevini, daha çok kuyruk hipotezi yönünde tanımlamıştır. Üretimde fiilen çalışan teknisyen, usta-ustabaşı ve nitelikli işçi kadroları ağırlıklı olarak işletme içi kaynaklardan doldurulmaktadır. Diğer yandan, bu işgücü kümesinde bulunanların ücretlerini belirlemede eğitimin, yapılan işle ilgili tecrübeden sonra gelen bir etmen olduğu belirlenmiştir. 5. Örgüt içi işgücü piyasasında işverenler işletmeye düz işçi alırken, eğitimi önemli bir tercih nedeni olarak görmemektedirler. İşverenlerin çoğunluğu, düz işçiler için eğitim-istihdam ilişkisini ikili işgücü piyasası çerçevesince belirtilen görüş doğrultusunda tanımlamışlardır. Düz işçi kadrolarının işletme dışı kaynaklardan karşılandığı görülmüştür. Düz işçi ücretlerini belirlemede eğitimin davranış özelliklerinden sonra gelen bir etmen olduğu saptanmıştır. XV