Dondurulmuş ve yaş meyve-sebze ihracatında pazar fırsatlarının analizi ve ihracat olanaklarının araştırılması: Japonya pazarı ve genel bir değerlendirme

Pazar fırsatları; bir firmanın herhangi bir pazarda, ilgisinin ve tatmin edebilme gücünün olması koşuluyla, o pazarın gereksinim duyduğu her türlü ihtiyacın karşılanması için, firmalara pazarlama eylemlerinde rekabet gücü kazandıran ve pazarlama eylemlerinin gerçekleştirilmesiyle ilgili olanakları sunan her şeydir. Pazarlamadaki başarı, firmaların olanaklarının ve dış pazar koşullarının analiz edilerek, firma ve pazar özelliklerine uygun yapının oluşturulmasına bağlıdır. Türkiye, yaş ve dondurulmuş meyve sebze üretiminde oldukça yeterli bir yapıya sahip olmakla beraber; üretim ve pazarlama organizasyonundaki yetersizlikler, firmaların küçük ölçekli olmaları, dış pazar talepleri doğrultusunda istenilen nitelik kalite ve çeşitte üretim yapılamaması, devletin takip ettiği politikaların tutarsız ve yetersiz olması gibi; üretimden başlayıp pazarlama fonksiyonlarının yerine getirilmesine kadarki bütün aşamalarda mevcut olan çeşitli eksiklikler ve yetersizlikler nedeniyle, dış pazar fırsatlarını tam olarak değerlendirme olanaklarından yoksun görülmektedir. Dondurulmuş meyve sebze açısından en büyük pazarlar gelişmiş ülke pazarları olup, şu anda Türkiye için en önemli pazar Avrupa Birliği Ülkeleridir. Dondurulmuş meyve sebzeye olan talebin başta AB ülkeleri olmak üzere diğer gelişmiş pazarlarda hatta gelişmekte olan pazarlarda da hızla artacağı beklenmektedir. Dünyada en fazla dondurulmuş meyve ve sebzenin tüketildiği pazarlar, ABD, Avrupa Birliği Ülkeleri ve Japonya'dır. Türkiye'nin hali hazırda söz konusu ürünleri ihraç ettiği ülkelerin başında, özellikle Almanya olmak üzere diğer AB ülkeleri gelmektedir. Suudi Arabistan başta olmak üzere Orta Doğu ülkelerinin bir kısmı dondurulmuş meyve sebze ihracatında önemli pazar konumundadır. Doğu Avrupa ülkelerinden Rusya Federasyonu ve Ukrayna ise gelişmekte olan pazarlar olup, uzun dönemde Türkiye için son derece önem taşıyan pazarlar arasındadır. ABD ve Japonya dondurulmuş meyve sebze ihracatı için önemli fırsatlar yaratacak ülke olmakla beraber, pazarın uzak olması, istenilen nitelik ve çeşitte mal üretilememesi ve taşıma maliyetlerin yüksek olması gibi nedenlerle en azından şimdilik, sınırlı ölçüde değerlendirilebilecek pazarlar arasındadır. Dondurulmuş meyve sebze tüketiminde önemli yeri olan Japonya'nın Türkiye açısından önemi, tüketimin çok olmasına karşılık üretimin yok denecek kadar az olması ve pazarda Türk ürünlerinin kabul görmesi halinde, ihracatta süreklilik sağlanabilecek ülke olmasından kaynaklanmaktadır. Bu pazara olan ihracat yok denecek kadar az olmakla beraber, bir takım eksikliklerin giderilmesi, kalite çeşit ve sağlık standartlarıyla ilgili sorunların çözümlenmesi halinde, gelecekte Türkiye açısından önem taşıyan ve bu nedenle önem verilmesi gereken pazardır. Yaş meyve sebze ihracatı, dondurulmuş meyve sebze ihracatına nazaran pazar açısından daha çok çeşitlilik göstermektedir. Yaş sebzenin taze olarak ulaştırılması büyük ölçüde taşıma araçlarının yeterliliğine bağlı olması nedeniyle, özellikle AB, Orta Doğu ülkeleri, Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye açısından önemli pazarlar olup, en fazla ihracat yapılan ülkeler, başta Almanya olmak üzere bazı Avrupa ülkeleri Suudi Arabistan, Rusya Federasyonu, Romanya ve Çek Cumhuriyetidir. Yaş sebze ve meyve ihracatının artırılması da; yukarıda belirtilen hususların ne ölçüde yerine getirilebileceğine bağlıdır. Türkiye'nin söz konusu sektördeki ihracat başarısı, dünya pazarlarındaki fırsatlarının değerlendirme yeterliliğine ve dış pazar taleplerine uygun standart ve kalitede mal tedarik edebilmesine bağlıdır. Gelişmiş ülke pazarlarına uygun adaptasyon sağlanırken, gelişmiş ülke pazarlarında değerlendirilemeyen ürünlerin, Orta Doğu, Doğu Avrupa ve Türk Cumhuriyetleri gibi yeni pazarlarda, ülke imajını zedelemeyecek şekilde değerlendirilmesi başarı şansını artıracaktır.