İşletmelerde verimlilik artırma tekniklerinden iş ölçümü ve bir uygulama

'İşletmelerde Verimlilik Artırma Tekniği Olarak iş Ölçümü Ve Bir Uygulama' Hazırlayan Lale ÖZBAKIR Danışman Prof. Dr. Mümin ERTÜRK Verimlilik kavramı ve verimlilik artırma çalışmaları, gerek ülke düzeyinde, gerekse işletme düzeyinde taşıdığı önemden dolayı güncel hale gelen ve güncelliği süreklilik arz eden bir konudur. Günümüzde gelişmişlik düzeyi ve ekonomik sistem farklılığı gözetmeksizin tüm ülkelerde verimlilik, ulusal refahın artırılmasında ve yaşam standardının yükseltilmesinde büyük önem taşımaktadır, işletme düzeyinde ise hızla gelişen teknolojiye ayak uydurabilmek, eldeki kıt kaynaklan daha etkin kullanabilmek ve katı rekabet şartlarında ayakta kalabilmek gibi problemlere çözüm yolu arayışları, verimlilik kavramını ön plana çıkarmıştır. Verimlilik anlayışının taşıdığı önemden dolayı, tez çalışmasında verimlilik ve verimlilik artırma çalışmalarında kullanılan teknikler incelenmiş, bunlar arasından geniş bir uygulama alanına sahip olan iş etüdü tekniği esas alınmıştır. Yap; an araştırmalar ve incelemeler sonucunda, verimliliğin, imalat sektöründe olduğu kadar hizmet sektöründe de büyük önem taşımasına rağmen, hizmet sektörüne verimlilik anlayışının girmesinin daha uzun zaman aldığı görülmüştür. Hizmet sektöründe verimlilik artırma teknikleri ve bu tekniklerin uygulanmasındaki yetersizlikler, bu konuyu üzerinde önemle durulması gerekli bir konu haline getirmiştir. Bu alanda verimlilik artırma tekniklerinden iş etüdü, iş ölçümü ve zaman etüdü konularında oluşturulan teorik temel, hizmet sektörü içerisinde yer alan sağlık hizmetleri ve dolayısıyla hastanelerde uygulamaya dönüştürülmek amacıyla kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda bir üniversite hastanesinin dahiliye bölümüne bağlı çalışan gastroenteroloji polikliniğinde gerçekleştirilen endoskopi işlemi üzerinde verimlilik değerlendirmesi yapılmıştır. Verimlilik artırma tekniklerinden iş ölçümü tekniği kullanılarak potansiyel performans düzeyi ile mevcut performans düzeyinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Uygulama tekniği olarak, doğrudan iş ölçümü tekniği olan ve sonuçlarının güvenilirliği ve kesinliği açısından geniş bir uygulama alanına sahip bulunan zaman etüdü tekniği belirlenmiştir. Uygulamada zaman etüdü tekniği aşamaları sırası ile izlenmiştir. Öncelikle, endoskopi işlemi, başlangıcı ve bitişi kesin olarak belirlenebilen ve ölçülebilme özelliğine sahip iş öğelerine ayrılmıştır. Her bir iş öğesi için yapılan ön gözlemler sonucunda, istatistiksel yöntem kullanılarak örnek büyüklükleri hesaplanmıştır, ölçümler sürekli zamanlama yöntemi kullanılarak yapılmış ve her bir öğenin ortalama zamanları ile standart sapmaları belirlenmiştir. Bu ortalama zamanlara, çalışanların etken hızının derecelendirilmesi amacıyla VVestinghouse derecelendirme sistemi kullanılarak, derecelendirme paylan eklenmiş ve normal zamanlar bulunmuştur, işlemin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan ve işin süresini etkileyen paylar belirlenmiş ve bunlar normal zamana dahil edilerek standart zamanlar hesaplanmıştır. Mevcut sistemde bir endoskopi işlemi için harcanan zaman ile hesaplamalar sonucunda elde edilmiş standart zaman karşılaştırılmış ve ikisi arasındaki farka sebep olan kaçınılabilir etkin olmayan zamanlar ve iş öğeleri ortaya çıkarılmıştır. Bu etkin olmayan zamanların sebepleri araştırılarak, bunların ortadan kaldırılabilmesi için işleme yönelik öneriler geliştirilmiştir. Getirilen önerilerden sadece birkaç tanesinin uygulanması sonucunda işlem zamanında %39 oranında bir azalma gözlenmiştir. v