Gümrük Birliği ve Avrupa Birliği'ne giriş sürecindeki Türk KOBİ'lerinin sorunları, çözüm önerileri ve Türkiye için bir destek ve teşvik modeli

tarihinde Ortaklık Konseyi Toplantısından çıkan 1/95 sayılı Karar sonrası esasında Türkiye uzun bir süre 'ne olduğu tam olarak bilinmeyen' bir olguyla karşı karşıya kalmıştır. Yeni bir dönem ile karşılaşılacağı bilinmekle birlikte, bu yeni dönemin tam olarak nasıl şekilleneceği konusunda ilk aşamada sadece yüzeysel bilgiler gündemde yer tutmuştur. Gümrük Birliği'nin olası etkileri kamuoyunda tartışılmaya başlandıktan sonra yavaş yavaş bazı gerçekler ortaya çıkmaya başlamıştır. Gümrük Birliği'nin KOBİ'ler üzerine olan etkileri incelendiğinde, Gümrük Birliği'nin özellikle ilk dönemlerde Türk KOBİ'leri üzerinde olumlu ve olumsuz bazı etkiler yarattığı ancak ilerleyen dönemlerde bu yeni ortama alışılmaya başlandığı tespit edilmiştir. Sağlanan destek ve teşvikler açısından AB ile Türkiye karşılaştırmasında bazı genellemeler yapılabilir. Karşılaştırmaya göre Türkiye, AB normlarına en yakın destek ve teşvik mekanizmasına KOBİ'lerin ihracata yönlendirilmesi ve uluslararasılaşması ile finansman kaynaklarının güçlendirilmesi ve bunlara ulaşımda sahiptir. Ancak, gerek ihracat gerekse finansal destek ve teşviklerde yurt dışındaki başarılı örnekler incelenerek benzer mekanizmalar Türkiye'de kurulmuş olmasına rağmen en büyük sorun, bu mekanizmaların fonksiyonel olmaları için gerekli olan parasal kaynağın yaratılarak sisteme dahil edilememesidir. Karşılaştırma sonucuna göre Türkiye'nin en zayıf olduğu alan, KOBİ'ler üzerindeki idari ve bürokratik engellerin kaldırılması yönündeki gayretlerdir. AB'ndeki yapıya uygun olarak bu çalışma kapsamında geliştirilen modelde, sanayide yeniden yapılanma çok önemli olup, sanayide yeniden yapılanma sürecinde ilk aşamada, sanayileşme politikasının teknoloji, bilgi üretimi ve eğitimini esas alan altyapı yönü 'olmazsa olmaz' bir zorunluluktur. Bu sürecin diğer kritik yönü ise, bu altyapı üzerine ülkeye rekabet gücü kazandıracak sektörlerin seçimidir. 'Sanayide yeniden yapılanma' kavramı çerçevesinde Türkiye'de yapılan bir genel yanlış, sadece yurtdışında rekabet gücü yüksek olan sektörlerin genellikle Türkiye'nin lokomotif sektörleri olarak adlandırılmasıdır. Bu değerlendirmelerin haklı yönleri olmakla birlikte eksik olan yönleri de çok fazladır. Eksik olan hususlardan birisi, -463-Türk sanayi yapısının sadece bu mevcut lokomotif sektörlerden ibaret olmaması gerektiği ve henüz Türkiye'de mevcut olmayan, fakat geleceği şekillendirmesi beklenen yeni teknolojilere dayalı iş kollarının dikkate alınmamasıdır. 2000'li yıllara ilişkin Türk sanayileşme politikasının dayandırılacağı sektörlerin seçiminde ağırlıklı bir bölümün bu yeni teknolojilere dayalı iş kollarına verilmesi gerekmektedir. Çalışma kapsamında önerilen modelin 4 önemli unsuru bulunmaktadır. Bunlar sırası ile, KOBİ ihtiyaçlarının tesbiti ve ortaya konması; bu ihtiyaçlara yönelik politikaların oluşturulması; bu politikalar çerçevesinde KOBİ'lere sunulacak olan soyut ve somut nitekli yardımların belirlenmesi; bu yardımların KOBİ'lere ulaşımını sağlayacak kurumsal kapasitenin belirlenmesidir. Çalışma kapsamında yapılan öneriler ile geliştirilmesi girişiminde bulunulan modelin eksikleri veya yanlışları ne olursa olsun, günümüzün değişen koşullan ve sanayileşme trendleri çerçevesinde Türk KOBİ'lerinin dağınık destek ve teşvik mekanizmaları yerine, ilgili tüm hususları bir bütün halinde dikkate alan, Devlet'in müdaheleci olma yerine ağırlıklı olarak düzenleyici olduğu, etkin bir yapı ile içinde yer aldığı bütüncül modeller çerçevesinde desteklenmesi ve değerlendirilmesi artık bir gereklilik arz etmektedir. -464-