Uluslararası pazarlara yönelik yeni mamul geliştirme ve Türkiye'deki uygulama

'Mamul, alıcılar tarafından istek ve ihtiyaçların doyurulması olarak kabul edilen, ambalajlama, renk, fiyat, imalatçı ve perakendecinin itibar ve servislerini kapsayan, dokunulabilen ve dokunulamayan özelliklerin oluşturduğu bir bütündür.' William J. Stanton tarafından yapılan bu tanımlamada tüketicilerin mamulden elde ettikleri somut, elle tutulabilir yararların yanında ;elle tutulamayan psikoljik yararlar da vurgulanmıştır. Tüketiciler bir mamulü satın alırken, onun görünen yararlarının yanında görünmeyen yararlarına da önem vermektedirler. Bu önem, tüketiciden tüketiciye farklılık göstermekle birlikte her tüketicinin farklı özellikleri olduğu bir gerçektir. Tüketici istek ve ihtiyaçlarındaki farklılık gerek ulusal düzeyde gerekse uluslararası düzeyde, pazarlama uygulamaları üzerinde etkisini göstermektedir. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasının I. Bölümü'nde uluslararası pazarların ve uluslararası pazarlamanın önemi ve gerekliliği üzerinde durulmuştur. lç pazar ve dış pazarlar üzerine bir karşılaştırılma yapılmış. uluslan karşılıklı olarak ticaret yapmaya iten nedenler ile firmaları dış pazarlara yönelten nedenler ortaya konmuştur. Yine I. Bölümde uluslararası pazarlama faaliyetlerine katılan firmalar ele alınarak, uluslararası pazarlama faaliyetlerine katılma derecelerine göre tanımlamaları yapılmıştır. Bu Bölüm'de son olarak uluslararası pazarları, ulusal pazarlardan ayıran çevresel faktörler üzerinde durulmuştur. Bu çevresel faktörler, kültürel faktörler, ekonomik faktörler, politik ve hukuki faktörler olarak görülmektedirler. Söz konusu faktörler açıklanarak, bunlann uluslararası pazarlamaya etkileri üzerinde durulmuştur. n. Bölüm'de pazarlama kavramı ile yenilik ve yeni mamul kavramlarıyla ilgili açıklamalarda bulunulmuştur. Günümüze değin pazarlamanın gösterdiği gelişim, mamul tanımı ve mamul hayat eğrisi açıklanmış, geİişen ve değişen pazar şartlarında tüketici istek ve iihtiyaçlanm karşılamaya yönelik olarak yenilik ve yeni mamullerin üretilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur. Yine, üBölüm'de yeni mamul kavramı ile yeni mamullerin ortaya çıkış biçimleri açıklanarak, yeni mamul geliştirme nedenleri ile yeni mamul geliştirme amaçlan belirtilmiştir. Daha sonra yeni mamul geliştirme faaliyetlerinin işletme organizasyonu içinde yürütülmesinde etkili olan organizasyonel yapılar açıklanmıştır. Bu bölüm'de üzerinde durulan bir başka konu yeni mamul geliştirme sürecinin aşamalarıdır. Buna göre yeni mamul geliştirme süreci altı aşamadan oluşmakta bu aşamalar, yeni mamul fikirlerinin toplanması, yeni mamul fikirlerinin elenmesi, ticari analiz, yeni mamulün geliştirilmesi, pazar testleri ve pazara sürüm olarak görülmektedir. Sayılan bu aşamalar arasında yer alan fikir toplama aşamasında, yeni mamul fikirlerinin kaynaklan ile bu fikirlerin organize edilmesi gerekliliği üzerinde durulmuştur. Yeni mamul fikirlerinin elenmesi aşamasında, toplanan fikirlerin işletmenin fonksiyon, kaynak ve amaçlarına göre bir elemeye tabi tutulması, sonraki aşama olan ticari analiz aşamasında, eleme aşamasından geçen mamulün beklenen karının firma için yeterli olup olmadığı araştırılmaktadır. Bunun için; satışlar, maliyet, kar üzerine tahminler yapılmakta ve bu tahminlemede kullanılan yöntemler açıklanmaktadır. Mamulün geliştirilmesi aşamasında ise, firma için karlı olacağı tahmin edilen yeni mamul fikrinin 'fiziki mamul' haline getirildiği görülmektedir. Bu aşamada tüketici tercihlerinin test edilmesi, mühendislik, markalama, ambalajlama gibi çeşitli mamul geliştirme faaliyetleri ve bu faaliyetlerin yeni mamul geliştirilmesinde etkileri üzerinde durulmuştur. Yeni mamulün kendisinin ve pazarlama programının, mamul pazara tam olarak sürülmeden önce değerlendirilmesi amacım taşıyan pazar testleri aşamasında; test etme karan, testin yapılacağı alanın genişliği, test edilecek bilgiler ve bunlann değerlendirilmesi hususlan ele alınmıştır. Yeni mamul geliştirme sürecinin son aşaması olan yeni mamullerin pazara sürülmesi aşamasında, mamulün sürümünün nasıl yapılacağı, öncelikle hangi pazarlara sürüleceği, yeni mamulün fiyatlama politikalan üzerinde durulmuştur. Son bölüm olan DI. Bölüm'de Türkiye'de bulunan ve faaliyet alam dış pazarlar olan Dış Ticaret Sermaye Şirket'leri üzerinde yeni mamul çahşmalannı tesbit konusunda bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada, dış pazarlar ve yeni mamullerle ilgili olarak DTSŞ'nin ne durumda olduklan, ne şekilde hareket ettikleri ana hatlarıyla anlatılmaya çalışılmıştır. Uluslararası pazarlama ve yeni mamul geliştirme faaliyetleri, işletme- yönetim dünyasınca önem verilmesi gereken öncelikli konular arasında karşımıza çıkmaktadır. Bu bakımdan, üzerinde büyük çalışmalar yapılan bu konuların globalleşme süreci içerisinde önemini kaybetmeyerek, daha da artıracağı açıktır. Varlıklarını devam ettirebilmek için, işletmelerin çağın gereklerim yerine getirerek modern işletmecilik uygulamalarına önem vermesi; bu arada gerek tüketici istek ve ihtiyaçlarının tatmini, gerekse rakiplerine karşı üstünlük sağlayabilmesi için bu konulardaki gelişmeleri yakından takip etmeleri gerekmektedir.