Conflict management for retail store project development process: Personality perspective

Perakendecilik, üretici ve tüketici arasında malların naklini sağlayan aracılık hizmetleridir. Perakende sektörü üreticilerin temsilcisi, tüketicilerin de garantörüdür. Perakende sektörü üretici ile tüketicinin arasındaki iletişimi yıllardır mağazalar/satış noktaları üzerinden kurar. 20 yy'ın son çeyreğindeki teknolojik gelişmeler ışığında online mağazacılık kavramı da perakende sektöründe önemli rol oynamaya başladı. Globalleşen dünyada popüler kültür tüketim modellerinin başında olan perakende sektörünün temel yapı taşı olan mağazaların müşteri ile buluşma serüveninde birden çok parametre ve katılımcı vardır. Bu katılımcıların her biri mağaza açılış sürecinin bir parçasıdır ve tüm katılımcıların kişisel memnuniyeti, motivasyonu ve iş etikleri, proje yöneticileri ve diğer katılımcılar için önemlidir. Mağaza açılış sürecindeki her adım bir diğer adımı etkilediği için uyum içinde çalışmak sürecin verimliliğini arttırır. Bu sebeple proje yöneticileri ve insan kaynakları uzmanları kişilik temelli değerlendirme modellerinin takım kurma ve yönetmedeki etkilerini sık sık vurguluyor. Bu ihtiyaca karşılık birçok araştırmacı kişilik temelli değerlendirme modellerinin geliştirilmesine katkıda bulundu. Bu tez çalışmasında, perakende mağaza geliştirme sürecindeki katılımcıların çatışma yönetimi tarzı ile, Enneagram tipleri arasındaki ilişki incelendi. Ülke çapına yayılmış belirli bir perakende firmasının mağaza açılış süreci üzerine değerlendirme yapıldı. Bu sebeple katılımcılar da bu firmadan seçildi. Mağaza açılış süreci çok disiplinli bir süreç olduğu için, sürece etkisi olan tüm departman çalışanlarından belirli sayıda katılımcı üzerinden araştırma yapıldı. Departmanlara göre katılımcı sayıları: Kiralama: 5 katılımcı, İnşaat: 5 katılımcı, Proje: 3 katılımcı, Hukuk: 2 katılımcı, Finans: 2 katılımcı, İnşaat Satın Alma: 3 katılımcı, Talep Planlama: 3 katılımcı, Ürün Satın Alma: 2 katılımcı, Operasyon: 2 katılımcı, Süreç yönetimi: 1 katılımcı ve Tesis yönetimi: 2 katılımcı. Enneagram kişilik modeli, kişilik tiplerini belirlemek ve değerlendirmek için kullanılır. Enneagram, insan kaynaklarından orduya, psikolojiden politikaya kadar çok farklı alanlarda kullanılmaktadır. Enneagram kişilik modelinde 9 farklı kişilik tipi tanımlanmış ve her bir tipe ait baskın özellikler, iyi ve kötü yönler, öğrenilmiş huylar, temel tutkular ve temel kaygılar detaylı bir şekilde açıklanmaktadır. Model perakende mağaza geliştirme süreci katılımcıları üzerinde daha önce kullanılmadı. Çalışmanın temel amacı, çatışma yönetimi tarzı ile Enneagram tipleri arasındaki ilişkiyi analiz etmek, perakende mağaza açılış sürecini çatışma yönetimi ışığında analiz etmek, üst, orta ve operasyonel yönetim sınıfları ve çatışma yönetimi methodları arasında ilişkiyi analiz etmek ve kişilik tipleri ile mağaza açılış süreçleri arasındaki ilişkileri çatışma yönetimi bağlamında anlamaktır. Bu çalışmanın literatür taraması, çatışma kavramını detaylı bir şekilde tanımlayarak başlar. Çatışma yaratıcılığın olmazsa olmaz koşulu olarak gelişimi hızlandırır (Dewey, 2011). Çatışma nedenlerini, çatışma süreci ve başa çıkma yöntemlerini ve çatışma yönetimini açıklayarak devam eder. Aktif çatışma yönetimi için çatışma doğru bir şekilde analiz edilmelidir. İnşaat sektöründeki çatışmanın nedenleri çok çeşitlidir. Çatışmanın ana nedenleri; projenin fiziksel ve beşeri özellikleri, proje yönetimi prosedürleri, proje tasarımı ve iç ve dış iletişim kanallarıdır. Aynı zamanda yaşamımızın her alanında var olan çatışmanın doğru bir şekilde çözülmesi çok önemlidir. Çatışmaları doğru şekilde yönetebilirsek, bireysel ve iş yaşamımızda planladığımız hedeflere ulaşabiliriz. Bireysel ve iş hayatımızda hedeflerimize doğru bir şekilde ulaşmak için çatışma durumunda; kaçınma, yumuşatma, zorlama, uzlaşma ve yüzleşme gibi uygun yöntemler seçilebilir. Literatür taramasının ikinci bölümünde Enneagram kişilik modeli ve Enneagram kişilik modelinin çatışma yönetimi ilişkisi tanımlandı. Enneagram, güvenilirliği uzmanlarca onaylanmış ve ceşitli alanlarda şıkca kullanılan bir kişilik değerlendirme modelidir. Enneagram modeli, bir çember etrafındaki dokuz noktada dokuz kişilik tipini temsil eder. Son olarak, üzerinde araştırma yapılan perakende firmasında görev alan, ortalama 15 yıllık sektör tecrübesine sahip beş uzman ile birlikte firmanın mağaza proje geliştirme süreci incelendi. Bununla birlikte mağaza proje geliştirme sürecinde sıklıkla meydana gelen çatışma durumları, yine aynı beş uzman ile tartışılarak belirlendi. Bu çalışmada kullanılmak üzere iki adımlı anket düzenlendi. Katılımcıların ana dilleri gözetilerek ve anketteki soruların katılımcılar tarafından daha detaylı anlaşılabilmeleri için, anketler Türkçe düzenlenip, uygulandı. Araştırma kapsamında anketi yanıtlayan katılımcı sayısı 30'dur. İlk adımda katılımcıların kişisel bilgileri, iletişim/mail adresleri, eğitim dereceleri, mezun oldukları bölümler ve perakende sektöründeki deneyim sürelerinin sorgulanmasının yanında Enneagram kişilik tipi ölçümü yapıldı. Bu çalışmada Riso Hudson Enneagram Tip Göstergesi yöntemi kullanıldı. RHETI farklı sektörlerde kullanılan geçerli testlerden biridir. Seçilen Enneagram tipi göstergesi, katılımcıların kendilerini en iyi tanımlayan ifadeyi seçmelerini gerektiren 144 eşleştirilmiş ifadeden oluşur. İlk adımın tamamlanması ile birlikte kişilerin Enneagram tipleri analiz edildi. İkinci adımda ise, katılımcılara Enneagram tipleri ile ilgili geri bilgilendirme yapıldı ve 5 uzman ile belirlenen mağaza proje geliştirme sürecinde sıklıkla meydana gelen çatışma durumlarının en yoğun yaşandığı adımlar seçildi ve çatışma durumlarına göre 7 farklı çatışma durumu için 7 farklı soru hazırlandı. Sorular oluşturulurken çatışma ile başa çıkma yöntemleri kaçınma, yumuşatma, zorlama, uzlaşma ve yüzleşme olarak sınıflandırıldı. Bu sorular ile katılımcıların çatışma yönetimi tarzlarının analizinin yapılması amaçlandı. Çalışmanın sonuçları perakende mağaza proje geliştirme sürecinde görev alan aktörlerin çatışma yönetim tarzları ve Enneagram tipleri arasındaki ilişkiyi belirledi. Çalışma, perakende sektörü mağaza açılış yöneticilerine ve insan kaynakları uzmanlarına mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak personel seçiminde dikkate alınabilecek makul sonuçlar sunuyor. Çalışma sonuçlarına göre: genel olarak katılımcıların tercih ettikleri çatışma yönetimi yöntemlerinin ağırlıklı sıralaması: yüzleşme, uzlaşma, zorlama, yumuşatma ve kaçınmadır. Ek olarak katılımcının çatışma yönetimi yöntemlerine yaklaşımları unvanlarına ve sorumluluklarına göre farklılık gösterir. Beklendiği gibi, üst düzey yöneticiler kaçınma yöntemini en az tercih etti. Operasyonel yönetim sınıfı da zorlu yönetim otoritesine sahip olduğu için zorlamayı kullanma olasılığı en düşüktü. Mükemmelliyetçi tip 1'lerin detaycı olmaları ve doğru bilgiyi kabul etme, ettirme ve uygulatma arzuları tip 1'leri zorlama yöntemini kullanmaya itiyor olabilir. Barışçıl tip 9'lar ikili ilişkilerin yoğun olduğu görevlerde, tarafların arabulucusu görevinde olmayı tercih eder. Bu yönelimlerinden dolayı tip 9'lar yumuşatma yöntemini tercih ediyor olabilir. Bu çalışma ışığında proje yöneticileri, mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak aktörlerin Enneagram kişilik tipleri, süreç etkinlikleri ve süreçte ortaya çıkan çatışma durumlarına karşı tutumları arasındaki ilişkiyi anlayıp yönetebilir. Ayrıca, istatiksel olarak daha anlamlı sonuçlar elde etmek için, gelecekteki çalışmalarda perakende sektöründen farklı şirketlerin de katılımı sağlanarak katılımcı sayısı arttırılmalıdır. Bu çalışma ışığında proje yöneticileri, mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak aktörlerin Enneagram kişilik tipleri, süreç etkinlikleri ve süreçte ortaya çıkan çatışma durumlarına karşı tutumları arasındaki ilişkiyi anlayıp yönetebilir. Ayrıca, istatiksel olarak daha anlamlı sonuçlar elde etmek için, gelecekteki çalışmalarda perakende sektöründen farklı şirketlerin de katılımı sağlanarak katılımcı sayısı arttırılmalıdır. Bu çalışma ışığında proje yöneticileri, mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak aktörlerin Enneagram kişilik tipleri, süreç etkinlikleri ve süreçte ortaya çıkan çatışma durumlarına karşı tutumları arasındaki ilişkiyi anlayıp yönetebilir. Ayrıca, istatiksel olarak daha anlamlı sonuçlar elde etmek için, gelecekteki çalışmalarda perakende sektöründen farklı şirketlerin de katılımı sağlanarak katılımcı sayısı arttırılmalıdır. Bu çalışma ışığında proje yöneticileri, mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak aktörlerin Enneagram kişilik tipleri, süreç etkinlikleri ve süreçte ortaya çıkan çatışma durumlarına karşı tutumları arasındaki ilişkiyi anlayıp yönetebilir. Ayrıca, istatiksel olarak daha anlamlı sonuçlar elde etmek için, gelecekteki çalışmalarda perakende sektöründen farklı şirketlerin de katılımı sağlanarak katılımcı sayısı arttırılmalıdır. Bu çalışma ışığında proje yöneticileri, mağaza proje geliştirme sürecinde görev alacak aktörlerin Enneagram kişilik tipleri, süreç etkinlikleri ve süreçte ortaya çıkan çatışma durumlarına karşı tutumları arasındaki ilişkiyi anlayıp yönetebilir. Ayrıca, istatiksel olarak daha anlamlı sonuçlar elde etmek için, gelecekteki çalışmalarda perakende sektöründen farklı şirketlerin de katılımı sağlanarak katılımcı sayısı arttırılmalıdır.