Kurumsal yönetim ilkeleri ve Türkiye'de kurumsal yönetim uygulamalarının örnek olaylarla incelenmesi

Son yıllarda ekonominin gelişmesi işletmelerin önemini artırmaktadır. Tüm dünyada ekonomi içinde özel işletmelerin payı artmış, kamunun payı azalmıştır. Bu durum işletme yönetimini daha da önemli hale getirmektedir. İşletmelerde temel amaçların en önüne ise işletmenin yaşam süresinin uzatılması yerleşmektedir. Bu amaca yönelik önlemlerin arasında işletmelerin kurumsal yönetim ilkelerine uyumlu çalışmaları bulunmaktadır. İşletmelerin yönetimi ve hissedarları ile ilişkilerinin düzenlenmesi, işletme yöneticinin suistimal ya da kişisel zafiyetlerine engel olabilecek ya da şirketi bu ve benzeri problemlerden koruyacak yeni önlemler alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu aşamada tüm dünyada kurumsal yönetim ilkelerinin önemi ortaya çıkmıştır. Kurumsal yönetim işletmeleri daha şeffaf, hesap verebilir, adil ve sorumlu kılmaktadır. Kurumsal yönetim, işletme yönetimlerinin hem hissedarlarına, paydaşlarına hem de faaliyet gösterdikleri topluma karşı daha dürüst ve sorumlu davranmasını sağlamaktadır. Kurumsal yönetim ilkeleri gerek kavram gerekse uygulama olarak Türkiye için çok yeni bir kavram olmasına karşın küreselleşme ile finansal ve mali piyasaların entegrasyonu sonucu hızla gelişmiştir. Türkiye'de kurumsal yönetim ile ilgili yasal düzenlemeleri SPK yapmış, kurumsal yönetim ilkelerini yayımlayarak bu alanda referans bilgi ihtiyacını karşılamıştır. SPK'nin çalışmaları TÜSİAD ve TKYD gibi sivil toplum kuruluşlarının yararlı çalışmaları ile yaygınlık kazanmış, pratik uygulamalar ile ilgili geniş kapsamlı çalışmalar yapılmıştır. Kurumsal yönetim kavramının, henüz yeni bir kavram olmasına rağmen şirketler tarafından benimsenmeye başlandığı, ilkeleri uygulamanın sağlayacağı faydaların anlaşıldığı görülmektedir. Bu çalışma kurumsal yönetim ilkelerini detaylı olarak açıklamak ve dünyada ve ülkemizde gelişimini anlatmak ve seçilen dört işletme düzeyinde uygulamasını tartışmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın Birinci Bölümünde kurumsal yönetim ile ilgili tanımlamalar, kurumsal yönetimin unsurları, kurumsal yönetimin yararları, dünyada ve ülkemizde gelişimi anlatılmış, başta gelişmiş batı ülkeleri olmak üzere birçok ülkede yasal düzenlemeler düzeyinde gelişmeler açıklanmıştır. Türkiye de kurumsal yönetim ile ilgili yasal düzenlemeler ile bu konuda resmi ya da sivil kurumlar tarafından yapılan çalışmalar detaylı olarak açıklanmıştır. İkinci Bölümde ülkemizde kurumsal yönetim ile ilgili diğer çalışmalar anlatılarak, Türkiye Vakıflar Banaksı, Kordsa Global AŞ, Tüpraş ve Aselsan şirketlerinin kurumsal yönetim uyum raporları birer örnek olay olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamı bilimsel yazından derlenen bilgiler ışığında, önce teorik derlemeler ile başlanmış, konu ile ilgili detaylı bilgilere yer verilerek konunun enine boyuna tüm hatları ile aktarılmasına çalışılmıştır. Yukarda adı geçen işletmelerin örnek olay olarak incelenmesi ile kurumsal yönetim ilkelerinin uygulamadaki örneklerinin nasıl uygulandığı, hangi konuların ağırlık kazandığı, nasıl algılandığı ve uygulandığı aktarılmaya ve tartışılmaya çalışılmıştır. Kurumsal yönetim ilkeleri uygulaması işletmeleri; daha şeffaf, daha açık, daha iyi yönetilebilir hale getirmektedir. Ancak kurumsal yönetimin yararları daha uzun döneme yayılırken, maliyetlerinin kısa dönemde karşılanması gereği işletmeler için bir dezavantaj olarak görülse de, uzun vadeli getirilerin doğru hesaplanması, belki sayısal verilere yansıtılamayan ancak işletme için çok önemli faydalar sağlayan unsurların varlığı da göz ardı edilmemelidir. Tez çalışması belli ölçüde bu unsurlara da yer verilerek sona erdirilmiştir.