Sürdürülebilir giysi tüketim davranışının incelenmesine yönelik bir araştırma

Doğanın sınırsız kaynaklara sahip olduğunu düşünenler nedeniyle aşırı üretim ve hızlı tüketim davranışlarının dünyanın geleceğini yok ediyor olması insanlığın doğayla süratle barışması gerekliliğini göstermektedir. Bu anlamda, petro-kimyadan sonra çevresel kirliliğin ikinci önemli nedeni olan moda ve giyim endüstrisindeki tüketim davranışlarına küresel bir çare olarak görülen 'sürdürülebilirlik' yaklaşımının giysi tüketim davranışlarına yansımaları çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu nedenle; sürdürülebilirlikle ilgili bilinç düzeyinin gençlerin giysi tüketim davranışlarını etkileyip etkilemediğinin 'Planlı Davranış Teorisi' kapsamında tespit edilmesi çalışmanın amacı olarak belirlenmiştir. Bu amaçla, 2017- 2018 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi Başkent Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi'nde öğrenim gören, 18-25 yaş aralığındaki 600 öğrenciden alınan veriler değerlendirmeye alınmıştır. Verilerin elde edilmesinde 'Sürdürülebilir Giysi Tüketim Davranışı Ölçeği' adı verilen anket formu hazırlanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğinin ispatlanması amacıyla geliştirilen, keşfedici faktör analizi öncesi Kaiser-Meyer-Olkin ve Barlett Testi yapılmış ve doğrulayıcı faktör analizinde anketin ikinci bölümünde yer alan 'Sürdürülebilir Tüketim Bilinci Ölçeği' nin üç faktörlü ve anketin üçüncü bölümünde yer alan 'Sürdürülebilir Giysi Tüketiminde Planlı Davranış Ölçeği'nin dört faktörlü yapıları doğrulanmıştır. Ölçme aracının güvenilirliğini tespit etmek amacıyla hesaplanan Cronbach Alfa (STDÖ= 0 .89; PDÖ=0.88) katsayılarına göre her iki ölçeğinde bu örneklem için oldukça güvenilir oldukları tespit edilmiştir. Araştırmanın alt problemlerine cevap bulmak amacıyla oluşturulan araştırma modeline göre belirlenen 12 hipotezin test edilmesinde yapısall eşitlik analiz yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; gençlerin, sürdürülebilirliğin 'çevresel' boyutundaki bilinç düzeylerinin, Planlı Davranış Teorisinin 'tutum' boyutunu olumlu, 'öznel norm' boyutunu olumsuz etkilediği görülmüştür. Gençlerin, sürdürülebilirliğin 'ekonomik' boyutundaki bilinç düzeylerinin 'tutum' boyutunu olumlu, 'öznel norm' boyutunu olumsuz etkilediği görülmüştür. Gençlerin, sürdürülebilirliğin 'sosyal' boyutundaki bilinç düzeylerinin 'tutum' boyutunu olumlu, 'öznel norm' boyutunu olumsuz etkilediği ve sürdürülebilirliğin hiçbir boyutundaki bilinç düzeyinin 'algılanan davranışsal kontrol'ü etkilemediği gözlenmiştir. Diğer taraftan, Planlı Davranış Teorisi boyutlarından 'tutum'un 'davranış niyeti'ni olumlu; 'öznel norm'un ve 'algılanan davranışsal kontrol'ün 'davranış niyeti'ni olumsuz etkilediği de elde edilen sonuçlar arasındadır. Sonuç olarak; gençlerin sürdürülebilirliğe ilişkin bilinç düzeylerinin giysi tüketimi kapsamında daha güçlü bir sürdürülebilir davranış niyeti oluşturduğu değerlendirilmiş, bu bağlamda gençlerin sürüdürülebilir giysi tüketim davranışı sergileme niyetlerini arttırmak amacıyla bilinç düzeylerini yükseltmeye yönelik bir eğitim programı önerisinde bulunulmuştur. Araştırmanın, toplumda sürdürülebilir giysi tüketim davranışının yaygınlaşması konusundaki farkındalığın arttırılmasına katkı sağlamasının yanı sıra, araştırma sürecinde, geliştirilen eğitim programı önerisinin bu alanda yapılacak çalışmalara kaynak olabileceği değerlendirilmektedir.