Koruyucu sağlık hizmetlerinde çalışan hemşirelerin görevlerini algılamaları ve gerçekleştirebilme durumlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi

tarihleri arasında Bornova Eğitim ve Araştırma Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı 3 ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi ve 16 sağlık ocağında çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 60 hemşire ile yürütülmüştür. Araştırma verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. Veri toplamada hemşirelerle ilgili sosyo-demografik özellikleri içeren 'sosyo-demografik veri formu' ve 'hemşirelerin görevlerini gerçekleştirme durumlarım, gerçekleştirmelerini etkileyen etmenleri, görevleri kendilerine ve ülkemizdeki halk sağlığı hemşiresine uygun bulma ve bu görevlerin gelecekte halk sağlığı hemşiresi tarafından yapılmasını önemli bulmadurumlannı saptamaya yönelik ölçeği' 'nden oluşan ve araştırmacı tarafından geliştirilen veri formları kullanılmıştır. Yapılan güvenirlik çalışmasında halk sağlığı hemşirelik işlevlerini ölçmeye yönelik kullanılan genel ölçek için r = 0 .94'tür. Alt ölçek grubundaki işlevlerin güvenirlik katsayıları doğrudan bakım için r = 0 .83, planlama ve yönetimsel işlevler için r = 0 .93, denetleme ve eğitimsel işlevler için r=0. 93 ve araştırma işlevleri için r = 0 .66'dır. Araştırmada veriler yüzdelik hesaplan, varyans analizi ve t testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerinin gelecekte halk hemşiresi tarafından yapılmasını önemli bulma puan ortalamasının yüksek (X= 389 .52+ 50 .03) olmasına rağmen bu işlevleri gerçekleştirme puan ortalamalan düşük (X= 243. 02 43 .02) bulunmuştur. 150 Hemşirelerin 1.85 puan ortalaması ile en fazla denetleme ve eğitimsel işlevleri gerçekleştirdikleri, 1.64 puan ortalaması ile doğrudan bakım işlevlerini, 1.63 puan ortalaması ile araştırma işlevlerini ve 1.60 puan ortalaması ile planlama ve yönetimsel işlevlerini gerçekleştirdikleri saptanmıştır. Hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini en fazla yetki ve sorumluluklarının sınırlı olması, karar vermede söz sahibi olamamaları, rol belirsizliği, bilgi ve becerilerinin yeterli olmaması nedeniyle gerçekleştiremedikleri belirlenmiştir. Hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini gerçekleştirme durumlarına ilişkin verdikleri yanıtların puan ortalamaları yaş gruplarına, mezun oldukları okula, öğrencilikte verilen bilgi ve becerileri yeterli bulma durumlarına, meslekte ve halk sağlığı alanında çalışma sürelerine ve hizmet-içi eğitime katılma durumlarına göre farklılık göstermediği saptanmıştır. Çalıştığı kuruma, kurumdaki çalışma şekline ve mesleki doyumlarına göre farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini kendilerine uygun bulma durumlarına ilişkin verdikleri yanıtların puan ortalamaları kurumdaki çalışma şekline göre farklılık gösterdiği, diğer özelliklerine göre değişmediği belirlenmiştir (F=4.0321, P<0.05). Hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini ülkemiz halk sağlığı hemşiresi için uygun bulma durumları ile mezun oldukları okul (F=1.574, P<0.05), çalıştıkları kurum (F=3.581, P<0.05) ve kurumdaki çalışma şekli (F=3.5042, P<0.05) arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini gelecekte halk sağlığı hemşiresi tarafından yapılmasını önemli bulma durumlarına ilişkin puan ortalamalarının kurumdaki çalışma şekline göre farklılık gösterdiği, diğer özelliklerine göre değişmediği belirlenmiştir (F=4.3742, P<0.05). Tüm bu bilgiler doğrultusunda, hemşirelerin halk sağlığı hemşirelik işlevlerini etkin bir biçimde sunabilmeleri için hemşirelik yasasının çıkarılarak halk sağlığı hemşirelerinin görev, yetki ve sorumluluklarının açıkça belirlenmesi ve ekip içinde rol karmaşasının önlenmesi, hizmet-içi eğitim kurslarının hemşirelerin katılımlarının sağlanarak planlanması, uygulanması, yürütülmesi ve belirli aralıklarla yeterliliklerinin ölçülmesi, sağlık ocaklarının araç-gereç ve insan gücü yönünden yeterli düzeye ulaştırılması, kurum içinde kararların alınmasında aktif rol alabilmeleri için ekipten destek sağlanması, kalitenin artırılması için istihdam ve ücret politikalarının geliştirilmesi önerilmiştir.