Okul yöneticilerinin 'Liderlik stilleri' ile 'enneagram kişilik tipleri' arasındaki ilişkinin incelenmesi

Profesyonel bir meslek olarak okul yöneticiliği, doğası gereği sosyal olguların birçoğundan etkilenmeye açık bir alandır. Okul yöneticilerinin etkililik ve başarıları onların liderlik becerileriyle ilgili olduğu gibi, liderlik becerileri de kişisel potansiyelleri ile ilgilidir. Kişisel potansiyelin alt değişkenlerinden olan kişilik ve mizaç yapısının, okul yöneticilerinin liderlik tutumlarına etkisi araştırma konusunu oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile enneagram kişilik tipleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde yapılmış bir çalışmadır. Araştırmanın evreni İstanbul'da görev yapan okul yöneticileri olup, örneklem bu yöneticiler arasından random yöntemi ile belirlenmiş 478 yöneticiden oluşmaktadır. Araştırmada yöneticilerden liderlik stilleri ve enneagram kişilik tipleri için veri toplama aracı geliştirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmış, bu bağlamda Enneagram Kişilik Ölçeği ve Dokuz Liderlik Stili Ölçeği geliştirilmiştir. Enneagram Kişilik Ölçeği'nin geliştirilmesi için taslak soru form oluşturulması, uzman görüşü alınması ve pilot uygulama yapılmasından sonra, ölçek taslağının geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Dörtlü likert tipi ölçeğin 27 maddesinin C. Alpha değeri 0,901 tespit edilmiştir. Yapı geçerliliğini sınamak için yapılan AFA sonucunda, 27 maddenin 9 faktörde aldığı toplam 19,952 faktör yükü ile toplam varyansın % 73 ,899'unu açıkladığı tespit edilmiştir. Ölçek modeli DFA ile de sınanmış ve sınanan modelin uyum göstergelerinin yeterli referans aralıklarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Güvenirlik, AFA ve DFA analizlerinde yeterli referans değerlerine sahip olan EKÖ'nün kişilik tipleri araştırmaları için uygun bir ölçek olduğu söylenebilir. Dokuz Liderlik Stili Ölçeği'nin geliştirilmesi için taslak soru form oluşturulması, uzman görüşü alınması ve pilot uygulama yapılmasından sonra, ölçek taslağının geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Dörtlü likert tipi ölçeğin 27 maddesinin C. Alpha değeri 0,897 tespit edilmiştir. Yapı geçerliliğini sınamak için yapılan AFA sonucunda, 27 maddenin 9 faktörde aldığı toplam 20,164 faktör yükü ile toplam varyansın % 74 ,679'unu açıladığı tespit edilmiştir. Ölçek modeli DFA ile de sınanmış ve sınanan modelin uyum göstergelerinin yeterli referans aralıklarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Güvenirlik, AFA ve DFA analizlerinde yeterli referans değerlerine sahip olan DLSÖ'nün, liderlik stili araştırmaları için uygun bir ölçek olduğu söylenebilir. Okul yöneticilerinin enneagram kişilik tipleri ile liderlik stilleri arasındaki ilişkiyi sınamak için yapılan Pearson çarpım korelasyon analizi sonucunda kişilik tipleri ile liderlik stilleri arasında en az p<0, 05 düzeyinde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin kişilik tiplerinin liderlik stillerini yordama gücünü sınamak için çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Regresyon analizi sonucunda okul yöneticilerinin Prensipli Liderlik stili puanlarının %73'ünün Mükemmeliyetçi kişilik tipi puanı ile Hizmetkar Liderlik stili puanlarının %68'inin Yardımcı kişilik tipi puanı ile Girişimsel Liderlik stili puanlarının %55'inin Başaran kişilik tipi puanı ile Dönüşümsel Liderlik stili puanlarının %62'sinin Özgün kişilik tipi puanı ile Stratejik Liderlik stili puanlarının %61'inin Gözlemci kişilik tipi puanı ile Etkileşimsel Liderlik stili puanlarının % 64'ünün Sorgulayan kişilik tipi puanı ile Vizyoner Liderlik stili puanlarının %65'inin Maceracı kişilik tipi puanı ile Otoriter Liderlik stili puanlarının %74'ünün Reis kişilik tipi puanı ile Güçlendirici Liderlik stili puanlarının %65'inin Uzlaşmacı kişilik tipi puanı ile açıklanabildiği tespit edilmiştir. Buna göre, okul yöneticilerinin liderlik stillerinde, enneagram kişilik tiplerinin belirleyici etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.