İndirimli orana tabi işlemlerde KDV iadesi ve muhasebesi

Muamele vergileri arasında yer alan Katma Değer Vergisi, harcamaların vergilendirilmesi alanında günümüzde ulaşılmış olan en ileri aşama olup, modern bir vergileme tekniğidir. Katma Değer Vergisi, yayılı fakat katlanmış etkisi bulunmayan bir muamele vergisi türüdür. Ancak, vergi bütün üretim ve dağıtım safhalarında alındığı ve birbirini takip eden safhalardaki firmalar arasında menfaat ilişkisi bulunduğu için daha kolay ve etkin bir biçimde uygulanabilmektedir. Katma değer vergisinin en önemli kurumu vergi indirimi rejimidir. Bu katma değer vergisinin diğer muamele vergilerine olan üstün ve farklı yönünü teşkil eder. Katma değer vergisi 1985 yılında mali sistemimiz içinde yer almıştır. Bu haliyle vergi sistemimiz içindeki en yeni vergi türüdür. Katma değer vergisi, toplam vergi gelirlerinin üçte birini oluşturması nedeniyle, mali ve ekonomik bakımdan özel bir önem taşımaktadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomilerde olduğu gibi Katma Değer Vergisi, vergi gelirleri içinde çok önemli ve vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Devletlerin ekonomi içinde küçülmesi ancak sosyal devlet olma ihtiyacına yönelik olarak giderek artan oranda büyük bütçelere sahip olma ihtiyaçları ve bu ihtiyaçların karşılandığı en önemli girdi kaynağı olarak vergiler ve tabii bu kalem içinde diğerlerine göre çok daha büyük bir yer tutan Katma Değer Vergisi çalışmamızın asıl amacını oluşturmaktadır. Katma Değer Vergisinin ekonomik ve mali etkileri bölümünde konu detaylıca işlenmiştir. KDV uygulamasında genel olarak, bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamı, vergiye tabi işlemler dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu taktir de aradaki fark sonraki döneme devredilir, iade edilmez (KDVK md.29/2). Ancak, bu genel kuralın iki istisnası bulunmaktadır:1- İstisnaya tabi işlemler2- İndirimli orana tabi işlemlerKatma değer vergisi teorisine göre, mükelleflerin hesapladıkları KDV'nin mal ve hizmet alımı nedeniyle ödedikleri KDV'den yüksek olması halinde aradaki farkı her ay vergi dairesine ödedikleri gibi vergi dairesinin de devreden katma değer vergisini her ay sonunda mükellefe iade etmesi gerekmektedir. Hiç olmazsa bu mahsuplaşma her yıl sonunda bir kez yapılmalıdır. Ancak, belge ve kayıt düzeninin tam olarak işletilemediği ekonomilerde bu yöntemin uygulanması imkansızdır. Bu çalışmada, KDV kanununda yer alan İndirimli orana tabi işlemler ve bu işlemlerden doğan KDV iadesi müessesi, teorisi, uygulamaları ve karşılaşılan sorunlar ele alınacaktır. Birinci bölüm giriş kısmıdır. İkinci bölümde Katma Değer Vergisinin teorisi, yöntemleri ve tarihsel gelişimi genel olarak ele alınmış olup, mukayeseli olarak faydaları ve karşıt görüşleri konu hakkında bütüncül bir bakış açısı vermesi açısından irdelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Türkiye'de Katma Değer Vergisi uygulaması, tartışmaları, kanun tasarısı, gerekçesi ve teorisi incelenmiştir. Yine bu bölümde mükellef, vergiyi doğuran olay, vergi sorumlusu, verginin matrahı, tam ve kısmi istisna, iade hakkı doğuran işlemler hakkında temel bilgiler anlatılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde bu çalışmanın esas amacı olan İndirimli Orana Tabi İşlemlerde KDV İadesi ele alınmış, iadenin genel ve özel esasları üzerinde durularak indirimli orana tabi mal ve hizmetler tek tek incelenmiştir. Beşinci bölüm indirimli orana tabi mal ve hizmet teslim türlerinden biri olan ve uygulamada sıkça karşılaşılan 150 m2'nin altındaki sosyal konut statüsündeki konut teslimlerini özel olarak incelenmiştir. Yine süreç içinde, gerek mükellefler nezdinde, gerekse de idare ve konuyla ilgisi bulunan meslek mensupları ve akademisyenler arasında tartışma konusu olan özellikli durumlar ele alınarak bu hususta ortaya çıkabilecek tereddütlere açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Bu bölüme katkı sunması ve okuyucuya daha somut bilgiler sunması düşüncesiyle örnek bir uygulama çalışmaya eklenmiştir.