Cluster potential in industrial sectors of Samsun: Kutlukent furniture cluster study

Bu çalışma Samsun ili sınırları içindeki coğrafi bölgedeki küme potansiyeli varlığını, ve eğer tanımlanabilirse bu potansiyelin uygun destek mekanizmaları ile nasıl geliştirilebileceğini araştırmaktadır. Çalışmanın ana hedefi tanımlanan küme potansiyelinin geliştirilmesi için politika önermeleri oluşturmaktır. Alan çalışmasının akışı bir küme tabanlı politika yapım sürecini içermektedir. Süreç betimsel kısım, yani küme analizi, ve politika amaçlarım belirleme ve politika araçları geliştirme kısımları olmak üzere iki aşama içermektedir. Yazın taraması kısmında küme kavramına çeşitli yaklaşımları; kümelerin ortak özellikleri ve bu özelliklerin beraberinde getirdiği rekabet avantajlarım; çeşitli küme politikası geliştirme tecrübelerini; ve küme analizi yöntemlerini işleyen ve saha çalışması kısmında yol gösterici nitelikte bilgiler sunulmuştur. Saha çalışması, ilk aşama politika müdahalesi ihtiyacı belirlenmesi ile başlamaktadır. Bu adımda Samsun ve Türkiye'ye özgü koşullarda küme tabanlı politikalar izlenmesinin uygunluğu ve gerekçesi tartışılmıştır. Araştırma bölgesinin özgün koşullan ve araştırmanın kısıtlan, bölgenin muhtemel kümelerinin tanımlanması ve hedef kümenin seçilmesi sürecinde 'sektör olarak kümeler' yaklaşımının benimsenmesini beraberinde getirmiştir. Araştırma bölgesindeki sektörlerin incelenmesinin ardından bölge ekonomisine kattığı değer ve taşıdığı küme potensiyeli ölçütlerine göre hedef sektör seçilmiştir. Buna göre, mobilya sektörü seçilmiş ve Kutlukent yerleşim yerinde gözlenen mobilya sektörü işletmeleri kümelenmesi analizin ve politika önermelerinin konusu olacak potansiyel küme olarak tanımlanmıştır. Sürecin izleyen aşamasında, Kutlukent mobilya kümesi ikinci-faz mikro-seviye küme analizine tabi tutulmuş ve küme ile ilgili ayrıntılı bilgiler sunulmuştur. Bu aşamada, potansiyel kümenin değer ve üretim zincirindeki elemanlar incelenmiş, bu elemanlara destek sağlayan kamu ve özel sektör kuruluşları tanımlanmış, değer zincirinde materyal ve ürün akışı incelenmiş, küme elemanlarının ticari olmayan ilişkileri değerlendirilmiştir. Bu aşamada bunlara ek olarak küme dahilindeki işletmelerin ve işgücünün karakteristik özellikleri saptanmış ve işletmelerin yenilik performansları incelenmiştir. Toplanan bu bilgilerle yapının küme potansiyeli hakkında bir değerlendirme sunulmuştur. Kümenin bu geniş kapsamlı analizi yapının küme tabanlı politika müdahalesi ihtiyaçlarının tespit edilmesine olanak sunan bilgileri sağlamıştır. Çalışmanın son kısmında politika amaçlarının belirlenmesini ve politika araçlarının tasarlanmasını/seçilmesini içeren küme tabanlı politika önermeleri geliştirilmiştir. Küme analizi için gerekli veri iki aşamalı uzman mülakatları ve küme içinde tanımlanan tüm işletmelerin tarandığı birebir anket uygulaması ile toplanmıştır. Mülakatlara 6 uzman katılmış ve 283 işletme sahibi ile anket yapılmıştır. Analizin sonuçlan, Kutlukent mobilya kümesinin etkin küme modellerinin taşıdığı bazı önemli özellikleri taşımasına karşın, diğer bir takım önemli özellikleri taşımadığını göstermiş ve dolayısıyla Kutlukent mobilya kümesi 'potansiyel' bir küme olarak tanımlanmıştır. Kümenin ortaya konan küme potansiyeli, çalışmanın son aşamasında önerilmiş olan küme tabanlı politika uygulamaları yoluyla, analizde tanımlanmış olan potansiyellerinin ve güçlü yönlerinin değerlendirilip geliştirilmesi ve zayıf yönlerinin ve önündeki engellerin giderilmesi sureti ile geliştirilmelidir. Böylelikle potansiyel kümenin elemanlarının etkin küme modellerinde gözlenen rekabet avantajlarını yakalaması sağlanacaktır.