Hastane işletmelerinin yönetimi açısından çağdaş maliyetleme yöntemlerinden faaliyet tabanlı maliyetleme ve kalite maliyetlemenin değerlendirilmesi: Bir uygulama

sektöründe yaşanan teknolojideki gelişmeler ve rekabetteki artış, sağlık hizmeti veren kurumları hizmet çeşitliliğini arttırmak, hizmetin kalitesini arttırmak ve çağı yakalayan bir sağlık hizmeti vermek konusunda sürekli çaba göstermek durumunda bırakmıştır. Bu çabalar karşılığı büyük ölçüde kaynak sorunu ve kaynakların etkin kullanımı kaygıları ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra sağlık sektöründe son dönemlerde ortaya çıkan hastanın tatminineodaklanan, sadece günümüzdeki değil gelecekteki hasta ve toplum ihtiyaçlarını tanımlayarak bu bilgilerin ışığında hedeflerini belirleyen bir yönetim anlayışı benimseme zorunluğudoğmuştur. Bu da maliyet muhasebesi uygulamalarına yansımış, daha doğru maliyet tahminleri, kalite iyileştirerek maliyetleri düşürebilme gibi bilgiler ön plana çıkmıştır. Sağlık sektörünün kaynak tüketimi en çok olan kurumlarından biri olan hastane işletmelerinde, değişen sağlık sektöründeki gelişmeleri, maliyet yapısında endirekt maliyetlerin ve genel üretim giderlerin paylarının artmasından kaynaklanan değişimleri göz önündebulundurabilecek, kaynak kullanımlarını en doğru bir biçimde yansıtabilecek bir maliyet muhasebesi bilgi sisteminden ve doğru bir maliyetleme yönteminden yararlanılması gerekmektedir. Bütün bu gelişmeler doğrultusunda tez çalışmasının amacı, çağdaş maliyetleme yöntemleri olan faaliyet tabanı maliyetleme ve kalite maliyetlemenin gelişimlerinin değerlendirilmesi ve hastanelerde faaliyet tabanlı maliyet yöntemi ve kalite maliyet yönteminin uygulanmasına yönelik bir uygulama önerisi sunulması olarak belirlenmiştir. Tez çalışmasının uygulama bölümünün gerçekleştirileceği Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi, 630 yatak kapasiteli ve çok farklı alanlarda hizmet veren bir hastane olduğundan, Hastane Yönetimiyle alınan ortak karar doğrultusunda, çalışma hemameliyat hem de poliklinik faaliyetlerin gerçekleştiği Üroloji Anabilim Dalı'ndagerçekleştirilmiştir. Yapılan gözlemler, kayıt taramalar, zaman ve hareket etütleri, görüşmeler, hastanenin Kalite, Araştıma, Planlama ve Koordinasyon, Bilgi İşlem, TeknikServis, Halkla İlişkiler ve Hasta İletişim gibi birimlerinden alınan veriler yardımıyla ürolojianabilim dalında en sık yapılan işlemlerin yer aldığı bir faaliyet tabanlı maliyet yöntemi uygulanmıştır. Bu aşamada faaliyet analizi gerçekleştirilmiş, faaliyetleri gerçekleştirenlertarafından faaliyet tanımları yapılmıştır. Faaliyet tabanlı maliyetlemeden elde edilen sonuçlar incelendiğinde kaynak tüketimi yoğun olan çoğu ameliyatın fiyatlarının satış fiyatlarından düşük olduğu, hasta yatış ve bakımaçısından incelendiğinde ise oda fiyatlarının hastanenin endirekt maliyetlerini karşılamadığı görülmüştür. Ayrıca faaliyet analizi yapılırken Üroloji bölümünde kalite maliyetlerine yol açanfaaliyetlerin maliyetleri de ayrı bir rapor halinde sunulmuştur. Kalite maliyet kategorilerininbirbiriyle olan ilişkileri incelendiğinde ise, önleme ve değerleme maliyetlerinin başarısızlık maliyetlerine göre düşük olduğu, bu sonucun da serviste yatan hastaların memnuniyet oranınıyansıttığı gözlenmiştir. Gerçekleştirilen faaliyet tabanlı maliyet yöntemi uygulaması, hastanenin tüm birimlerinde verilecek kısa süreli bir eğitimle tüm bölümlerde uygulanabilecek pratik bir modeldir. Kalite maliyet yöntemi ise hastanenin tümüne yönelik olarak uygulanaraksonuçlarının kalite güvence sistemine eklenmesi ve her yıl karşılaştırma yapılarakraporlanması gereken bir maliyetleme yöntemidir