Bilgi transfer rotalarının ürün tasarım performansına etkisi

Firmalar, rekabetçi çevrede varlıklarını sürdürmek için, ürün inovasyonuna giderek artan miktarlarda kaynak aktarmakta, yönetim kademesi bu süreçlere odaklanmaktadır. Ürün geliştirme süresini kısaltma ve yeni ürün yaratma sıklığını arttırma yönündeki baskılar nedeniyle, bu konuya atfedilen yönetimsel ilgi süreklilik arz etmektedir. Birkaç istisna dışında, literatürde genellikle yeni ürün geliştirme projelerinin yönetimi ve organizasyonu konularına yer verilmektedir. Bu konuda geliştirilen alternatif bir bakış açısı, yeni ürün geliştirme projelerinin, daha kapsamlı bir süreç olan sürekli ürün inovasyonunun adımlarından biri olduğunu ileri sürmektedir. Sürekli ürün inovasyonu modelinde ürünler, ürün ailesi kavramında ele alınmakta ve yeni ürün geliştirme projelerinde ürün yaşam çevriminin tüm aşamaları da göz önünde bulundurulmaktadır. Bu çalışmada, firmaların üstün performans göstermek için organizasyonel yetkinliklerden biri olan bilgi transfer rotaları kullanılarak, yeni ürün geliştirmeyle ilgili sahip oldukları kaynaklardan ne şekilde faydalandıkları, kaynak bağımlılığı teorisinden hareketle test edilecektir. Kaynak bağımlılığı teorisi, firmanın kaynak ve yetkinliklerinin, sahip olduğu rekabetçi avantajın temel belirleyicileri olduğunu vurgulayan bir modeldir. Bu çalışmada firmanın yeni ürün geliştirmede kullandığı organizasyonel kaynaklar, bilgi transfer rotaları, bilgi yönetimi davranışları, yeni ürün geliştirme programının performansı ve firma performansı arasındaki ilişki sorgulanacaktır. Yeni ürün geliştirme sürecine dair Türkiye'deki durumun ortaya konması; yeni ürün geliştirme takımının ve üst yönetimin davranışsal özelliklerinin, firmanın yeni ürün geliştirme kapsamında sahip olduğu organizasyonel kaynakların, bilgi transfer rotaları üzerindeki etkilerinin belirlenmesi; bilgi transfer rotalarının, yeni ürün geliştirme programlarının performansını ve dolayısıyla firma performansını nasıl ne yönde etkilediğinin ortaya konmasını sağlaması bakımından; literatürde farklı kaynaklarda yer verilen unsurları bir arada inceleyen ve aralarındaki ilişkileri ortaya koyan bu çalışma, literatüre önemli katkılar sağlayacaktır. Bu amaçlara yönelik olarak, çalışma şöyle yapılandırılacaktır. Öncelikle, yeni ürün kavramı açıklanacaktır. Sürekli ürün inovasyonu süreci tanımlanacak, bu süreçteki bilgi transfer modelinin aşamaları açıklanacaktır. Sürekli İnovasyon ve İyileştirme Yönetimi metodolojisinin unsurları açıklanacak, modeldeki değişkenler tanımlanacaktır. Kaynak bağımlılığı teorisi açıklanacak ve araştırma modeli oluşturulacaktır. Model; organisayonel kaynaklar, bireylerin sergilediği bilgi yönetim davranışları, bilgi transfer rotaları, yeni ürün geliştirme program performansı ve firms performansı arasındaki ilişkiyi ele alan sentez bir modeldir. Modelin kısımları:1. Organizasyonel kaynaklar,2. Bireylerin sergilediği bilgi yönetim davranışları,3. Bilgi transfer rotaları,4. Yeni ürün geliştirme program performansı,5. Firma performansı. Model üç kısımdan oluşmaktadır. Modelin ilk kısmı, firmanın yeni ürün geliştirmede yararlandığı organizasyonel kaynakları göstermektedir. Bu çalışmada yer alan temel organizasyonel kaynaklar:1. İnovasyon kültürü,2. Üst yönetimin sürece katılımı,3. Yeni ürün geliştirme çalışmalarına aktarılan kaynaklar,4. Yeni ürün geliştirme kullanılan rutinleri belirleyen formel süreçler,5. Yeni ürün geliştirme proje takımı. Modelin ikinci kısmı, organizasyonel yeterliliklere odaklanmıştır. Bu çalışmada, organizasyonel yeterliliklerinden bilgi transfer rotaları alınacaktır. Zira bilgi transfer rotalarının kullanımı, firmaların yeni ürün geliştirme süreci içinde ve faklı yeni ürün geliştirme süreçleri arasındaki bilgi transferleri yoluyla elde edilen bilginin, firma tarafından ürün inovasyonunda kullanılması yeteneği olarak alınmıştır. Modelin son kısmı, yeni ürün geliştirme projelerinin performası ile ilgilidir. Kaynak bazlı yönetim modelinde performans, sahip olunan rekabetçi avantajdır. Bu bileşen finansal performans ölçütleri ve firmanın stratejik pozisyonunda iyileşme gibi kısa dönemli ölçütlerle ölçülmüştür. Modele göre, firmanın sahip olduğu organizasyonel kaynaklar, yeni ürün geliştirme performansını dolayısıyla firma performansını, dolaylı olarak temel yeni ürün geliştirme süreç yeterlilikleri ve rutinleri vasıtasıyla etkilemektedir. Modelle ilgili olarak aşağıda yer alan adımlar izlenmiştir: 1. Kapsamlı bir anket hazırlanmıştır.2. Üç firmada yeni ürün geliştirme konusunda otorite olan kişilerle anket ön teste tabi tutulmuş ve ankete son şekli verilmiştir. 3. Örneklemde yer alan firmalar, İstanbul Sanayi Odası tarafından sağlanan 2011 yılı Türkiye'nin ilk 1000 firması listesinden seçilmiştir. 4. Anketler, yeni ürün geliştirme konusunda otorite olan işletme müdürleri, fabrika müdürleri, Ar-Ge müdürleri ve Ar-Ge yöneticileriyle yapılmıştır. 5. Toplanan veriler istatistiki olarak analiz edilmiştir. a)Firmaya özgü karakteristikleri değerlendirmek için frekanslar kullanılmıştır. b)Faktör analizi yapılmış, faktörler belirlenmiş ve güvenilirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. c)Kısmi en küçük kareler yapısall eşitlik modellemesi yapılmıştır. Hipotez testlerinin sonuçlarına ilişkin özet, şu şekilde sunulabilir: İnovasyon kültürü ile yeni ürün geliştirme sürecinde bilgi transfer rotalarının gözlemlenme sıklığı arasındaki ilişkiye ilişkin, 'firmanın güçlü bir inovasyon kültürüne sahip olması durumunda bilgi transfer rotalarının kullanımı daha etkin sonuçlar doğuracaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. 'Üst yönetimin yeni ürün tasarımı sürecine katılım düzeyi arttıkça, bilgi transfer rotalarının kullanımı daha etkin sonuçlar doğuracaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. Üst yönetimin yeni ürün geliştirme projelerinde rol alması fikri kabul görmüştür, ancak bu katılımın ne ölçüde olacağı sorgulanmaktadır. Üst yönetimin yeni ürün geliştirme takım faaliyetlerine çok fazla müdahale etmesinin, performansı negatif yönde etkileyeceği ortaya konmuştur. 'Yeni ürün geliştirme sürecine sağlanan kaynak arttıkça, bilgi transfer rotalarının kullanımı daha etkin sonuçlar doğuracaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. 'Yeni ürün geliştirme sürecinin formellik düzeyi arttıkça, bilgi transfer rotalarının kullanımı daha etkin sonuçlar doğuracaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. Süreç formelliğinin çok üst düzeyde olması, performansı negatif yönde etkileyecektir. Sürecin esneklikten uzak bir yapıda olması, hayli inovatif, yüksek riskli projelerin reddedilmesi ya da yanlış yönetilmesi, daha az inovatif olanlarınsa gereksiz bürokrasiye maruz bırakılması ve etkin olmamasına neden olacaktır. 'Çapraz fonksiyonlu yeni ürün geliştirme takımlarının bir arada çalışması durumunda, bilgi transfer rotalarının kullanımı daha etkin sonuçlar doğuracaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. 'Bireylerin sergilediği bilgi yönetim davranışlarının kullanım sıklığı arttıkça, bilgi transfer rotalarının yeni ürün geliştirme süreçlerinde kullanım sıklığı artacaktır' hipotezi, yüksek bir anlamlılık düzeyinde kabul edilmiştir (p<0,01). 'Yeni ürün geliştirme projelerinde bilgi transfer rotalarının kullanım sıklığı artttıkça, yeni ürün geliştirme programının performansı artacaktır' hipotezi kabul edilmemiştir. Anket çalışması öncesi cevaplayıcılar, bilgi transfer rotalarına ilişkin ayrıntılı şekilde bilgilendirilmişlerdir. Ancak ifadelerin net olarak kavranamaması, ifadelerin yanlış değerlendirilmesine neden olmuş olabilir. 'Yeni ürün geliştirme program performansı arttıkça, firma performansı da artacaktır' hipotezi, yüksek bir anlamlılık düzeyinde kabul edilmiştir (p<0,01). Bu çalışma, bilgi transfer rotalarının ürün tasarım performansı üzerindeki etkisini araştıran öncü bir çalışmadır. Bu çalışmada, yeni ürün geliştirmeden sorumlu yöneticiler ve konuyla ilgili akademisyenler için önemli olabilecek yorumlar sunulmaktadır.