Toplumsal cinsiyet algısının meslek seçimine etkisi üzerine bir uygulama

Cinsiyet, kişinin kadın ya da erkek olarak gösterdiği genetik, fizyolojik ve biyolojik özellikler şeklinde tanımlanmaktadır. Cinsiyet kavramı; doğuştan kazanılan biyolojik cinsiyet ve kültürel etkilere bağlı olarak sosyal yaşam içinde oluşmuş Toplumsal Cinsiyet şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Toplumsal cinsiyet, kadın ya da erkek olmaya toplumun ve kültürün yüklediği anlamları ve beklentileri ifade etmektedir. Cinsiyete dayalı olarak kültürün bireyleri belirli kalıp yargılara sokma girişimleri, toplumda bireyler tarafından cinsiyet rollerini doğurmaktadır. Toplumsal cinsiyet rolleri, kadın ve erkeklere iş ve özel yaşam alanlarında farklı roller yüklemektedir. Toplumsal Cinsiyet rolleri sosyal yaşamın birçok alanında etkisini hissettirmektedir. Kadın ve erkekler arasında yaşanan toplumsal cinsiyet ayrımcılığına yönelik çatışmalar, kadın ve erkekler arasında kutuplaşmalara ve huzursuzluklara neden olmaktadır. Bu bağlamda Toplumsal Cinsiyet konusu birçok araştırmanın ana teması olmuş ve güncelliğini korumuştur. Bu çalışma toplumsal cinsiyet algısının ön lisans öğrencilerin meslek tercihinde etkili olup-olmadığını tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırmada dişil özellik gösterdiği düşünülen sekreterlik ve bankacılık meslekleri ve eril özellik gösterdiği düşünülen Mekatronik mesleğinin toplumsal cinsiyet olgusundan ne derecede etkilendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda araştırma evrenini Adıyaman Üniversitesi Besni Meslek Yüksekokulu Sekreterlik, Bankacılık ve Mekatronik bölümü 1. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Üniversite öğrencilerinin bölüm seçiminde cinsiyet etkili bir unsur olmakla birlikte tek etkili faktör olmadığı bu çalışmada ortaya konulmuştur. Bölüm tercihinde aile, kişinin ilgi ve yetenekleri, çevresi, iş sahibi olma gibi beklentilerde bölüm tercihinde etkili olduğuna yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Veri toplama tekniği olarak anket yöntemi uygulanmıştır. Bölüm seçimiyle ilgili sorulara yanıt vermek istemeyen, araştırmaya katılmayı kabul etmeyen, araştırmanın yapıldığı tarihlerde okula gelmeyen, okulu bırakan, anket sorusunu yarıda bırakan öğrenciler örneklem dışı bırakılmış, araştırmayı kabul eden 200 (evrenin % 80) öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan kadın öğrencilerin %34,3'ü kadınsı cinsiyet rolüne, %3,1'i erkeksi cinsiyet rolüne, %56,2'si androjen cinsiyet rolüne ve %6,4'ü belirsiz cinsiyet rolüne sahip oldukları tespit edilmiştir. Erkek öğrencilerin %24'ü erkeksi cinsiyet rolüne, %59,6'sı androjen cinsiyet rolüne, %9,6'sı kadınsı cinsiyet rolüne ve %6,8'i belirsiz cinsiyet rolüne sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu çalışmada androjen cinsiyet rolüne sahip bireylerin sayıca fazla olması çalışmanın amacıyla örtüşmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; demografik özelliklerden olan yaş, ailenin gelir durumu, ikamet edilen yerleşim yeri, mezun olunan lise türü, okunulan bölüm, bölüm tercih etme nedenleri ile bölüm tercihi arasında ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin bölüm seçiminde; cinsiyetine uygun bölüm olması, fiziksel güç ve yeteneklere uygunluk ve kariyer yapmaya imkan tanıması öğrencilerin tercihlerini etkileyen en önemli faktörler olmuştur.