Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölçümlenmesi: BİST'de işlem gören dokuma, giyim eşyası ve deri işletmeleri üzerine bir araştırma

Finansal başarısızlığın önceden tahmin edilmesi, 1960'lı yıllardan itibaren üzerinde çalışılan bir konu olmuştur. Teknolojik gelişmelere ve yeni istatistiki tekniklerin kullanılmasına bağlı olarak finansal başarısızlığın tahmin edilmesine olan ilgi günümüzde de devam etmektedir. Dünya ekonomisindeki küreselleşme devam ettikçe finansal başarısızlıkkonusu daha da önemli hale gelmektedir. İşletmeler pazarlarını uluslararası düzeyde genişletmekte ve farklı ülkelerden müşteri, tedarikçi, yatırımcı ve rakiplerle temas halinde olmaktadır. Bu durumda işletmelerin finansal başarısızlıkları sadece bulundukları ülkelerde değil, faaliyetlerini sürdürdükleriher yerde etki yaratmaktadır. Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde finansal başarısızlıkkavramı, finansal başarısızlığa neden olan etkenler, işletmeleri finansal başarısızlıktan kurtarma yolları ve finansal başarısızlığın ölçümlenmesindekullanılan yöntemler genel hatları ile ele alınmıştır. İkinci bölümde çalışmanın analiz yöntemi olan diskriminant analizinin genel çerçevesi ele alınarak neden finansal başarısızlık ölçümlemesindekullanıldığı konusu irdelenmiştir. Yine bu bağlamda diskriminant analizinde kullanılacak olan finansal tablolar analizi tekniklerinden oran analizi ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde analizin verilerini oluşturan finansal oranlar arasındaki ilişkinin boyutu ortaya konulacak şekilde bölüm ele alınmıştır. Uygulama bölümü olan üçüncü bölümde ise Borsa İstanbul'da işlem gören Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin finansal oranları diskriminant analizi yöntemi ile incelenmiştir. Bu çalışmada, dokuma, giyim eşyası ve deri sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin finansal başarısızlık olasılıklarının belirlenmesinde yararlanılabilecekfinansal oranları belirlemek için, çoklu diskriminant fonksiyonu olan bağımsız örneklemler için Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. Analizde finansal açıdan başarısız olan işletmeler ve finansal açıdan başarısız olmayan işletmeler olmak üzere iki farklı grup olması ve finansal oranların normal dağılımgöstermiyor olması nedeni ile Mann-Whitney U testi tercih edilmiştir. Analiz sonucunda duran varlıklar/özkaynaklar, faiz karşılama, faaliyet kar marjı, özkaynak karlılığı, aktif karlılığı ve faiz ve vergi öncesi kar/aktif toplamıoranlarının finansal açıdan başarısız olan işletmelerle finansal açıdan başarısızolmayan işletmelerde anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bahsi geçenoranlar arasından ise ayrım gücü en yüksek oranın aktif karlılığı oranı olduğu sonucuna varılmıştır. Tespit edilen finansal oranlar diskriminant analizi ile incelendiğinde kullanılan modelinin sınıflandırma başarısı %92 olarak hesaplanmıştır. Sonuç ve öneriler kısmında; finansal başarısızlığın ölçümlenmesindeanlamlı farklılık gösterdiği tespit edilen oranlar göz önünde bulundurularak, Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü'nde faaliyet gösteren işletmelerin finansal başarısızlığa düşmesine neden olan faktörler belirlenmiştir. Ayrıca, söz konusu işletmelerin finansal başarısızlıktan kurtulması için izlenebilecek yollar ile ilgili çözüm önerilerine yer verilmiştir.