Sex role perceptions and dogmatism tendencies in male and female managers

Farklı alanlarda yapılmış araştırmaların dolaylı sonuçlarından biri de, yaş, ırk ve cinsiyet gibi biyolojik özellik taşıyan değişkenlerin toplumsal sınıflaşmaya yol açtıkları saptamasıdır. Gerek insan ilişkilerini gerekse de bu ilişkilerin ortaya çıktığı toplumsal kurumlan ele alan antropoloji, psikoloji, sosyoloji ve başkaca disiplinlerin konuya yaklaşımlarındaki eksikliklerin giderilmesi amacıyla yapılan araştırmalar cinsiyet konusunu gittikçe gelişen bağımsız bir alan haline dönüştürmüştür. Cinsiyet farklılıklarına ilişkin değişik alanlarda yapılmış çoğu araştırmanın ortak bulgularından biri, cinsiyet değişkeninin sadece bir anatomik farklılık olmadığı ve sosyal ve psikolojik değişkenlerle birlikte toplumsal sınıflaşmaya yol açtığıdır. Cinsler arasındaki pek çok farklılık aslında birer 'mit'den ibaret olmasına ve çoğu zaman hiçbir bilimsel dayanağı olmamasına rağmen insanlar tarafından kabul görüyor. Cinsiyet farklılıklarının toplumsal yapılanmadaki sonuçlarına baktığımızda, sorunu, cinsiyet olgusunu belirleyen sosyal ve biyolojik değişkenlerin etkileşimleri çevresinde ele almamızın en doğru yaklaşım olduğunu görürürüz. Toplumsallaşma süreci çocukluk döneminden başlayarak kız ve erekek çocukların duygularını ve davranışlarını şekillendiriyor ve mitlerle beraber her çocuk, bir erkek ve kız için uygun olan ve olmayan davranışları küçük yaştan itibaren öğrenmeye başlıyor. Bazı araştırmacılar (Mccoby & Jacklin,1975; Tavris & Wade, 1984) cinsler arasındaki farklılıkların pek çoğunun birer 'mit'den ibaret olduğunu ve biyolojik farklılıkların toplumsal alanlardaki etkilerinin çağın teknolojik gelişmeleriyle birlikte silinmesi gerektiğini düşünmüşlerdir. Bu görüşler eşitlik ya da tekcinsiyetlilik akımlarına da hız kazandırmıştır. Eşitlik görüşleri dört ana temada incelenebilir: Birincisi; cinsler arasında eşitlik sağlamak için kadının, erkeğin özelliklerine sahip olması gerektiğini savunan 'erkekleşme' görüşüdür. Bu görüşün tersi olarak ikincisi; erkeğin kadına özgü roller üstlenmesi ve böylece daha az rekabetçi bir toplum yaratılması görüşünü savunan 'kadınlaşma 'dır. Üçüncü görüş ise, kadının geleneksel rollerinden vazgeçmesi yerine bunların toplumsal statülerinin yükseltilmesini amaçlayan 'kadınlık' görüşüdür. Son olarak, her iki cinsin de olumlu özelliklerini kapsayan bir psikolojik yapı etrafında yoğunlaşan 'çift cinsiyetlilik' görüşüdür (Wesley & Wesley,1977). Cinsler arasındaki eşitlik ve rollerin değişmesi bir toplumsal değişim olup, bu, insanların geleneksel cinsiyet yargılarını bırakmalarıyla ancak mümkün olabilir. Otoriter ve yetkeci kişiliği sahip olan insanlar aynı zamanda değişikliğe gerek toplumsal gerekse kişisel açıdan duyarsız veya ters tepki gösteren insanlardır. Bu nedenden dolayı cinsiyet algılamalarında geleneksel rollere bağımlı olan bireylerin dogmatik eğilimlerinin daha yüksek olması gerektiği gibi bir yaklaşım, bu araştırmadaki hipotezlerin ana temasını kapsamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı cinsiyet, cinsiyet rol algılamaları ve dogmatik eğilim arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığına yönelik bir ışık tutmaktır. Araştırmaya 64 erkek ve kadın, üst ve orta düzey yöneticiler, 38 erkek ve 25 kadın yönetici katılmıştır. Yöneticilere üç ayrı test uygulanmıştır. Birinci test yöneticilerin demografik özelliklerini ortaya çıkartmak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. İkinci bölümde yöneticiler Bern'in cinsiyet algılama envanterine tabi tutulmuştur. Bu testten yöneticilerin direkt perspektifleri ve ayrıca meta perspektifleri alınmıştır. Son olarak, dogmatiktik testi uygulanmıştır. Yöneticilerin meta perspektiflerini karşılaştırabilme amacı için her yöneticinin İki elemanı rasgele yöntemi ile seçilip, bu elemanların yöneticilerini aynı testle değerlendirmeleri istenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; yöneticilerin cinsiyet rol algılarının direkt ve meta perspektifleri arasında cisiyete bağlı manidar bir farklılık gözlenememiştir. Tüm örneklem gurubunda dogmatizm ve cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır ve dogmatizm puanlarının ortalaması kadınlarda ve erkeklerde anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Ancak dogmatism ile cinsiyet rol algılamaları arasında anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Erkekierde kendini 'masculine', 'feminine', veya androjen' algılayanlar arasında dogmatik puanların ortalaması anlamlı bir farklılık göstermezken, kadınlarda kendini 'teminin' algılayanların dogmatik puanlan kendini 'masculine', 'androjen' algılayanlardan anlamlı bir farklılık göstermiş. Tüm örneklem gurubunda, kadın-erkek ayrımı bir kenara bırakılarak yapılan cinsiyet rol algılama Ve dogmatism puanlarının değerlendirmesi. yukardaki bulguları desteklenmektedir. Başka bir ifade ile, kendini 'feminine' algılayan yöneticilerinin dogmatism puanlan kendini 'androjen' veya 'masculine' algılayanlardan manidar bir farklılık göstermiştir. Ayrıca, asların değerlendirmeleri ile kendi meta perspektifleri arasında manidar farklılıklar bulunmayan bir gurup yöneticiyle bu iki uygulama arasında manidar farklılık gösterdiği diğer bir gurup yöneticinin dogmatism puanlan mukayese edildiğinde arada manidar bir farklılıklar bulunmadığı görülmüştür. Araştırmanın tartışma ve öneriler bölümünde sonuçlar daha önceki araştırma bulgularını ve kuramlarla paralelliği açısından tartışılarak öneriler sunulmuştur.