Dışsatım finansmanında factoring-forfaiting

Factoring, tarihi milattan öncelere dayanan ve ticaretin finansmanında kullanılan günümüzde yeni 'boyutlar kazanan 'bir tekniktir. Sömürgecilikle daha gelişmiş ve on dokuzuncu yüzyılda Amerika da tekstil sektöründe yapılan çalışmalar 'bugünkü modern factoring' in temelini oluşturmuştur. Bugün ise factoring uygulamasında önder ülkeler arasında ABD, italya, İngiltere ön sırada yer almaktadır. factoring bir satışla ilgili olarak ''ticari riskin üstlenilmesi, vesaikin tahsili, ilgili muhasebe kayıtlarının tutulması, 'borçlunun kapasitesi hakkında gerekli bilgilerin toplanması ' gibi hizmeti eride içeren bir kredileme tekniğidir. Factoring de işlem, mali kuruluş, malı satan veya hizmeti arz eden ticari işletme ve malları satın alan veya hizmeti yaptıran kuruluş arasında gerçekleşir. Modern factoring' in ilk uygulamaları tekstil sektöründe olmasına rağmen bugün uygulandığı alanlarla birlikte uygulama biçimleri de günün ihtiyaç ve koşullarına göre değişmiştir. İşleme muhatap olan tarafların konumlarına uygun sözleşmeler gerçekleştirilebilir. Bunlar gerçek veya gerçek olmayan, açık veya örtülü, vadeli veya iskontolu ve ulusal veya uluslararası factoring sözleşmesi olabilir. Factoring sözleşmesine taraf olanlar bazı avantajlarla birlikte dezavantajlarla da karşılaşabilirler. Satıcı firmalar hiç şüpesiz finansman ihtiyacı ile birlikte yeni pazarlar, bulma, riski devretme, maliyet giderlerini azaltma gibi 68 faydalar elde etmenin yanı sıra işletmeye faiz ve komisyon maliyeti de getirmektedir. factor kuruluş ise sağladığı hizmetlerden faiz ve komisyon geliri elde etmenin yanı sıra aynı bilgiler değişik firmalar için kullanabilmektedir. Buna karşın en büyük dezavantajı risk üstlenmesidir. Factoring' de maliyet ise taraflara faiz ve komisyon olarak yansımaktadır. Bugün ülkemizde factoring çok hızlı bir gelişme göstermesine karşın hukuki çerçevesinin net olmaması finansman piyasasında zaman zaman endişe yaratmaktadır.. Buna karşın bu hizmetler Borçlar Kanunu Türk iicaret Kanunu, Kambiyo Mevzuatı, Bankalar Kanunu çerçevesinde yürütülmektedir. Dünya factoring piyasasında önder ülkelere göre çok düşük olan ticaretin finansmanmdaki payı her geçen gün artmaktadır, lierekli destek ve düzenlemeler olumlu sonuçlar yaratacaktır. uluslararası dış ticaretin finansmanında kullanılan forfai- ting ise factoring' le benzer özellikler taşımasına rağmen geçmişşi çok eskilere değil 1950'lili yıllara dayanmaktadır. Forfaiting genellikle ihracat işlemleri ile ilgili mal ve hizmet tesliminden kaynaklanan, ilerideki bir tarihte tahsil edilecek alacakların daha önceki hamillerinden herhangi biri ne karşı rücu hakkı olmaksızın belirli bir iskonto oranı üzerinden satın alanmasıdır. Forfaiting orta vadeli yatırım mallarına yönelik bir finansman yöntemidir. 69 Forfaiting de dört taraf vardır. Bunlar ihracatçı firma, ithalatçı firma, forfaiting kuruluşu ve aval veren bankadır. Forfaiting işlemi 10 yıla kadar uzanan 'bir zamanı kapsıya- bildiği gibi sözleşmelerde ABD doları Alman markı ve İsviçre frangı gibi para birimleri kullanılmaktadır. Yine forfaiting işleminde katlanılan risk sonucuortaya çıkan maliyetler faiz ve komisyon ücretleri olarak belirlenir. Forfaiter anlaşmalar öncesi riskten kurtulmak için çok iyi bilgi toplaması gerekir. Forfaiting işlemi de sonunda taraflara avantaj ve dezavn- tajlar sağlıyabilir. İhracatçı riskini devrederek hem tahsilat riskinden hem de faiz oranlarının değişme riskinden ve ödemeler de olabilecek gecikmelerden dolayı fon bulamama riskinden kurtulabilir. Buna karşın komisyon ve faiz giderleri yüksek olabilir. ithalatçı firma ise işlemden sabit faizli ve uzun vadeli mal alabilir. Ve kredibilitesini artırabilir. Buna karşın. Bankalardan alacağı garantiye ücret ödiyecektir. Forfaiter ise komisyon ve faiz gelirine karşın risk üstlenmektedir. Garantör ise faiz geliri elde ederken borcun ödenmemesi halinde borcu ödemek zorundadır. Forfaiting tekniği yatırım malları finansmanında kullanılan bir teknik olduğu için, ülkemizin ihracat yapısı gereği fazla kullanamadığımız bir tekniktir. 70 Gerek factoring gerekse forfaiting'in en büyük benzer özellikleri 'alacak senetlerinin ödenmeme riskine karşı iskonto edilerek satın alınmasıdır.' iki yöntemi ayıran ea önemli özellikler ise vadej süreleri, kullanılan para 'birim leri ve uygulama bulduğu sektörlerdeki farklılıktır. Bu yöntemlerin her ikisi de, diğer ülkelerde paralel gelişmeler gösterirken bizde yalnızca factoring'de hızlı bir gelişme söz konusudur. Yatırım mallarımızın ihracatının sınırlı olması forfaiting'te olması gereken gelişmeyi engellemektedir. Bugün Dünya ticaretinin finansmanında bu iki tekniğin öneminin artması bizim ülkemizde de bu yöntemlere yönelik düzenleme ve teşvikleri zorunlu kılmaktadır. Gerekli ilgi ve düzenlemelerin yapılması bu iki yöntemin ülke ekonomisine ve firmalara yapacağı katkıların büyük olacağı inancındayız. 71