Türk demiryolu işletmeciliğinin genel yapısı ve demiryolu taşımacılığı-turizm ilişkisi

Türk turizm sektöründe ulaşım sorunları açısından girilmekte olan darboğaz gün geçtikçe belirginleşmekte ve daha karmaşık bir hal almaktadır. Tez çalışmasında amaç; bu sorunlara etkin bir çözüm getirebilecek demiryolu ulaşım sisteminin turizm ulaştırmasındaki yerini ve önemini tespit ederek, yapılan tespitler ışığında Türkiye'de demiryolu ulaşım sisteminin mevcut durumunu ve içinde bulunduğu sorunları ortaya koymaktır. Bu çalışmada amaç sadece sorunları ortaya koymakla sınırlı değildir. Önemli olan bu sorunları ortaya koyarken, dünya demiryolu taşımacılığındaki gelişmeler ışığında çözüm yollarına ilişkin ipuçlarını araştırmak ve geleceğe yönelik projeksiyonlarda bulunmaktır. Bu bakımdan yapılan çalışma bize TCDD'nin turizm sektöründe daha etkin ve verimli bir işlevi yerine getirebilmesi için bugünü ve geleceği açısından hangi stratejilerin benimsenmesi ve hangi politikaların uygulanması gerektiği hususlarına da ışık tutacaktır. Türkiye'de yıllardan beri ihmal edilen, modem anlamda, yolcu ve turistik seyahat taleplerine cevap veremeyen TCDD'nin geliştirilmesi artık bir zorunluluk olarak görülmelidir. Çünkü TCDD'nin geri kalmışlığı Türkiye'nin ekonomik ve sosyal kalkınmasında olduğu kadar turizm sektörünün gelişmesinde de en önemli engellerden biridir. Bu çalışma üç aşamalı bir çalışmadır. Birinci aşamada; demiryolu ulaşım sistemi diğer ulaşım sistemleriyle karşılaştırılmakta, turizm ulaştırması açısından yeri, önemi ve avantajları vurgulanmaktadır. İkinci aşamada; TCDD'nin tarihi perspektif içinde genel bir tanıtımı yapılmakta ve turizm ulaştırması amaçlı hizmetleri incelenmektedir. Ayrıca TCDD turizm ulaştırması bakımından bazı kriterler esas alınarak Avrupa ülkeleri demiryollarıyla karşılaştırılmakta ve içinde bulunduğu durum ortaya konulmaktadır. Üçüncü aşamada; Türkiye'de hızlı demiryolu ulaşım sisteminin turizm ulaştırması bakımından önemi, gerekliliği analiz edilmekte ve uygulanabilirliliğine dair bir model önerisinde bulunulmaktadır. Sonuç kısmında ise; TCDD'nin ülke turizm sektöründe üstüne düşen görevleri yerine getirebilmesi için yapılması gerekenler hakkında öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın gerçekleştirilmesinde imkanlar çerçevesinde yurt içinde geniş yerli ve yabancı kaynak taraması yapılmıştır. Başta Ulaştırma Bakanlığı. Turizm Bakanlığı, DPT ve TCDD kütüphaneleri olmak üzere çeşitli üniversitelerin kütüphanelerinde araştırma ve incelemeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca konuyla ilgili TCDD Genel Müdürlüğü, Demiryol - İş Sendikası gibi kurum ve kuruluşlarla sürekli temas kurulmuş, ilgili dokümanlar ve raporlar temin edilerek en son gelişmeler takip edilmeye çalışılmıştır. TCDD uygulanan yanlış ulaşım politikaları sonucu büyük ihmale uğramış ve- yatırım yapılmayan, iptidai teknoloji uygulanan, eski yöntemlerle işletilen bir ulaşım sistemi durumuna gelmiştir. Bu şartlarda ulusal seyahat trafiğindeki payı % 4'e, uluslararası seyahat trafiğindeki payı % 1'e düşen TCDD'nin ekonomik, sosyal ve turistik faaliyetlerde işlevini sürdürmesi imkansızdır. TCDD'nin teknik düzeyinin yükseltilmesi, organizasyon hedefinin gerçekleştirilmesi ve modernizasyon politikalarının acilen izlenmesi zorunlu bir ihtiyaç olmuştur. Türkiye'de hızlı, ekonomik, konforlu, emniyetli ve düzenli taşımayı sağlayan demiryolu ulaşım sisteminin gerçekleştirilmesi direkt ekonomik faydanın yanı sıra Türk turizmini canlandıracak ve turizm ulaştırmasındaki sorunları çözecek bir etki oluşturacaktır.