Kapasite yönetimi ve tekstil sektöründe kapasiteye etki eden faktörler

İşletmeler birden fazla farklı amaçlar için kurulabilmektedir. Ancak bu kuruluş yatırımları sermaye gerektirmektedir. Sermayenin fırsat maliyeti olmakla birlikte risk söz konusudur. Bu nedenle işletmelerin vazgeçilemeyecek temel kuruluş amaçlarından birisi kar elde etmektir. İktisadi hayatlarını devam ettirebilmeleri içinde karlılıklarında sürekliliği sağlamaları gerekmektedir. İşletmeler kar elde etmek ve bu karlılığın sürdürülebilir olmasını sağlamak için kaynaklarını etkin ve verimli kullanmalıdır. İşletmelerin sahip olduğu kaynaklar işletmenin mal ve hizmet üretme kapasitelerini belirler. Başka bir açıdan bakıldığında ise işletme kapasitesi, işletmenin değer yaratma potansiyelidir. Ancak bu potansiyelin ne kadarının fiiliyata dönüştürülebileceği teknik, operasyonel, yönetsel süreçlerinin doğru işlemesi, verimliliği ve yönlendirilmesi ile ilgilidir. İşletmeler ancak kapasiteleri ölçüsünde üretim ve rekabet yapabilirler. Bu nedenle kapasiteleri doğrultusunda satış yapabilir, nakit üretebilir ve kar elde edebilirler. İşletmelerin kapasitelerini etkin bir şekilde kullanabilmeleri gerekmektedir. Bunun içinde; işletmelerin kurulurken kapasite ihtiyacını doğru öngörmeleri ve bu doğrultuda yatırım planlaması yapmaları gerekmektedir. Faaliyete geçtiğinde ise kapasitelerine etki eden faktörleri iyi analiz ederek, işletmenin dinamiklerine uygun bir kapasite yönetiminin sağlanması gerekmektedir. Bir işletmenin kapasitesi sadece makine ve teçhizatın üretim kabiliyeti ile hesaplanamaz. İşletmelerin üretim kabiliyeti tüm üretim faktörlerinin uyumu ve verimi ile doğru orantılıdır. Kapasite işletmenin sermaye maliyetini ifade etmektedir. Bu nedenle atıl kapasite; işletmenin kapital gücünü atıl bir şekilde tutması ve ekonomideki kayıp olarak değerlendirilebilir. Yetersiz kapasite ise; işletmenin yerine getiremeyeceği taahhütler altına girmesi, nihayetinde itibar kaybı ve belli cezai müeyyideler ile karşılaşma riski, bunun doğal sonucu olarak da müşteri ve sipariş kaybı olarak görülebilir. Bu nedenle işletmelerin üretim kapasitelerini doğru bir şekilde hesaplayabilmeleri, farklı ürün bileşenlerinde kapasitesinin nasıl değiştiğini önceden görüyor olmaları, makine ve teçhizat dışında kapasitesine etki eden unsurları iyi gözlemlemesi gerekmektedir. Bunun doğal bir sonucu olarak işletmelerin kapasitelerinin etkin kullanımı için kritik performans göstergelerini oluşturmaları ve bunları anlık takip edebiliyor olmaları gerekmektedir. İşletmelerin stratejik planları yapılırken de kapasite düzeyine uygun planlama yapılması gerekmekte olup, stratejisi ile uyumlu kapasite yatırım planlamasını da yapması gerekmektedir. Günümüzde rekabet küresel ölçekte yaşanmakta olup, firmaların iktisadi hayatlarını idame ettirebilmek için rekabetçi olmaları zorunlu hale gelmiştir. Ülkemiz dahil gelişmiş tüm ekonomilerde rekabetçi ortamın korunması devlet tarafından güvence altına alınmaktadır. İşletmelerin rekabetçi ortama ayak uydurabilmeleri için 3 hususta sürekli gelişmeleri gerekmektedir. Bunlar; Hız, Kalite, Maliyet Liderliği şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Doğru bir kapasite yönetimi işletmeleri özellikle hız ve maliyet liderliği konularında avantajlı hale getirecektir. Kapasitenin doğru yönetilebilmesi içinde tüm süreçlerin verimli ve etkin çalışması, iş sonuçlarının düzenli ölçülerek analiz edilmesi ve iyileştirilebilir yanların tespit edilerek geliştirilmesi, işletmelerin gelişmesi ve iktisadi hayatlarının devamlılığı için kritik öneme sahiptir.