Psikolojik dayanıklılığın iş yaşam dengesi ve işe gömülmüşlük üzerine etkisi: Sağlık sektöründe bir araştırma

Günümüz rekabet ortamında kuruma bağlı, aidiyet duygusu yüksek çalışanların varlığı, işgören devir oranının düşmesi, örgütsel performansın, verimliliğin ve üretkenliğin artması açısından son derece önem arz etmektedir. Bu sonuçlar ancak çalışanların moral ve motivasyonlarının yüksek, stres düzeylerinin düşük olması ile gerçekleşebilmektedir. Çalışanların psikolojik olarak güçlü kişilik yapısına sahip olmaları, iş ve özel yaşamlarında sahip oldukları rolleri dengede tutabilmelerine ve işletmeye olan bağlılıklarının artmasına neden olan önemli bir özelliktir. Bu doğrultuda davranış bilimleri alanında psikolojik dayanıklılık kavramının son zamanlarda araştırmacıların dikkatini çeken bir kavram haline geldiği görülmektedir. Psikolojik olarak dayanıklı olan bireylerin stres seviyeleri daha düşük olmakla birlikte, örgüte bağlılık düzeyleri yüksek olmaktadır. Bu bireylerin aynı zamanda karşılaştıkları zorluklar ile mücadele etmede yetenekli oldukları ve örgütten ayrılma eğilimlerinin daha düşük olduğu görülmektedir. Son yıllarda işletmelerin insan kaynakları birim yöneticilerinin önem verdiği konulardan birisi de işgörenlerin örgüte bağlılığını ve aidiyetini artırmaya katkıda bulunacağı düşünülen iş yaşam dengesi kavramıdır. İş yaşam dengesi bireyin iş hayatı ve aile hayatı arasında denge kurabilmesidir. İşgörenin motivasyonu ve verimliliği üzerinde iş yaşam dengesini kurabilmesinin önemli bir etkisi bulunmaktadır. İş ve özel hayatı arasında denge kurabilen bireyin yaşam kalitesi de iyileşmektedir. Bu doğrultuda işverenler iş yaşam dengesinin sağlanabilmesine yönelik gerekli politika ve stratejileri düzenlemektedir. İşletmelerde işgörenin içinde yer aldığı kurum ile olan bağlığını ve orda bulunma nedenlerini açıklayan, başka bir ifade ile; bir örgütte bireyin işten ayrılmasına neden olabilecek durumlar olmasına rağmen, işten ayrılmasını egnelleyen ve onu işe bağlayan faktörlerin tamamı yazında işe gömülmüşlük olarak tanımlanmaktadır. Bahsedilen konulardan yola çıkılarak araştırma kapsamında, psikolojik olarak bireylerin dayanıklı olmalarının onların iş yaşam dengelerini kurabilmeleri ve işe gömülmüşlük düzeyleri üzerinde, aynı zamanda bireylerin iş yaşam dengesini sağlamalarının işe gömülmüşlük halleri üzerinde etkisinin olup olmadığının incelenmesi hedeflenmektir. Belirtilen kavramlar arasındaki ilişkiyi ölçebilmek için yapılan ulusal ve uluslararası literatür taraması sonucunda araştırmanın amacına uygun sorular hazırlanmıştır. Stresli durumların ve iş yükünün fazla olduğu sektörlerden biri olan sağlık sektörü, psikolojik olarak bireylerin dayanıklı olmalarını gerekli ve önemli hale getirmektedir. Bu nedenle araştırma sahası olarak hastane çalışanları tercih edilmiştir. Literatür incelemesi doğrultusunda araştırmanın teorik modeli ve hipotezler oluşturulmuştur. İlgili değişkenleri ölçmeye uygun ölçekler belirlenerek veri toplama aracı olarak anket formu oluşturulmuştur. Uzman değerlendirmesi ve pilot çalışma sonucunda basit tesadüfi yöntemle seçilen tıbbi ve idari birim sağlık sektörü çalışanlarına sorular hazırlanan anket formu aracılığı ile yöneltilmiştir. Ülkemizde 2020 Mart ayında başlayan Covid- 19 pandemisi nedeni ile hastanelerin riskli hale gelmesinden ötürü veri toplama süreci online olarak gerçekleştirilmiş ve toplam 454 geçerli geri dönüş elde edilmiştir. Elde edilen veriler Spss ve Amos istatistik programları ile analiz edilmiştir. Araştırmada ileri sürülen teorik model ve hipotezleri test etmek amacıyla, tanımlayıcı istatistikler, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısall eşitlik modellemesi yol analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçları araştırmada ileri sürülen hipotezleri desteklemiş olup psikolojik olarak dayanıklı olmanın iş yaşam dengesini sağlama ve işe gömülü olma hali üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunu ortaya koymuştur.